Page 1

442-2290:qezet.qxd 14.05.2016 2:42 Page 1

İ P Ə K Ç İ Şəkinin səsi

www.ipekchi.sheki.org

1933-cü ildən nəşr edilir

“...“İpəkçi”nin yaradıcı kollektivinə haqq-ədalət uğrunda mübarizə aparmaqda, bütün qüvvələri səfərbər etməkdə, hər bir oxucuda müstəqil Azərbaycanın sabahına inam yaratmaqda böyük uğurlar diləyirəm”, – Heydər Əliyev.

AZƏRBAYCAN İPƏKÇİLƏRİNİN AÇIQ TRİBUNASI

Türk dünyasının 2016-cı il mədəniyyət paytaxtı olan Şəki şəhərində mədəni tədbirlərə start verildi

Azərbaycanda builki barama mövsümündə 60-85 ton yaş barama yetişdirilməsi planlaşdırılır... Qurd toxumu İrandan və Çindən gətirilib. Toxum mayın ilk həftəsində baramaçılıq ənənələri olan rayonların əhalisinə paylanılır. “Şəki-İpək” ASC-nin baş müəssisəsindəki baramaaçan istehsalatında son illər istifadəsiz qalmış avadanlıqlar da işlək vəziyyətə gətirilir. Baramaçılıq ənənələri olan bütün rayonların İcra hakimiyyətlərinə barama yetişdirilməsinə təşkilati köməklik etmək və rəhbərlik etmək tapşırılmışdır. Yaş baramanın əhalidən satınalma qiyməti isə 8 manat məbləğində müəyyənləşdirilib. Toxumun xaricdən gətirilməsi, kümdarlara paylanılması və sonda baramanın kümdarlardan təhvil götürülməsi işi ilə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi məşğuldur. Daha sonra nazirlik satın aldığı baramanı emal üçün “Şəki-İpək” ASC-nə satacaq. Hansı qiymətə satacağı isə hələlik məlum deyil. Mümkündür ki, 8 manatdan ucuz satsın. Lakin baramaçılıq sahəsində illərlə davam etmiş tənəzzül dövründən sonra inzibati metodlarla bu sahənin bərpa edilə biləcəyi və birdən-birə yaş barama istehsalını 1 tondan 60-85 tona çatdırılacağı Məlikməmməd nağılına bənzər bir şey kimi görünməkdədir. Yaxın keçmişin təcrübəsindən məlumdur ki, əhalini zorla barama yetişdirməyə məcbur etmək doğru yol deyil. Kümdarlar üzdən keçə bilməyib toxumu götürürə, sonra isə zibbilliyə atıb iddia edə bilərlər ki, qurd xəstəlikdən tələf oldu və s. Bundan başqa rəsmən nəzərdə tutulan 60-85 ton yaş barama əldə edilsə belə, bu cəmi 20-25 ton quru barama deməkdir və “Şəkiİpək” ASC-nin 300 nəfər işçisi olan baramaaçan istehsalatının işə düşməsi üçün kifayət deyil. Başqa sözlə, bu çəkidə barama baramaaçan istehsalatının heç 1 həftə işləməsinə də kifayət etmir. Bunlara baxmayaraq, baramaçılığın bərpasına dövlət dəstəyi alqışlanmalıdır. Biz bunu ilk addım kimi müsbət qiymətləndiririk. Dövlətdən növbəti addımlar olaraq isə “Şəki-İpək” ASC-nin özəlləşməsinin ləğv edilməsini, toxuculuq və ipəkçilik sənayesi üzrə mütəxəssislərin yenidən istehsalata cəlb olunmasını və yenilərinin hazırlanmasını, süni ipək saplardan parça toxunulmasını (hansı ki sovet dövründə müəssisədə istehsal edilən parçanın 70 faizini təşkil edirdi), pambıq parça istehsalına qoyulan qadağanın aradan qaldırılmasını gözləyirik.

Vahid Məhərrəmov: “ Baramaçılığı

inkişaf etdirmək üçün onun yem bazasını hazırlamaq lazımdır”. Şəkildə: Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəz Qarayev, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının ali nümayəndəsi Nasir Əbdüləziz Əl-Nasir, Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatının baş katibi Düsen Kaseinov və Türkmənistanı təmsil edən nümayəndələrlə birlikdə Şəki şəhərindəki qalanın qarşısında.

Vaxtilə bəy xanımları ipək kəlağayılarının gözəlliyi və bahalığı ilə sanki bir-birinə acıq verərdilər. İndi də əllərdən süzülüb gələn ipəyimiz gəlin köçən qızlarımızın cehizləri arasında istifadə olunan ən sanballı parça növü hesab olunur. Amma son illər Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı ipəkçilik sənayesinin diqqətdən kənarda qalması (TÜRKSOY) tərəfindən 2016-cı il üçün gələcəkdə bu parça növündən geninə-boluna istifaTürk dünyasının mədəniyyət paytaxtı elan də edəcəyimizi şübhə altında qoyur. olunmuş Şəki şəhərində Türk dünyasını birElə bunu demək kifayətdir ki, sovet dövründə bir ləşdirən mədəni tədbirlərə aprelin 28-də ildə 6 min ton barama istehsal edildiyi halda, indi start verildi. Açılış mərasimində BMT-nin bu rəqəm dəfələrlə azalıb. Vaxtilə Şəkidə 1 ildə toSivilizasiyalar Alyansının ali nümayəndəsi xunan parçanın uzunluğu Yer kürəsinin diametrinə Nasir Əbdüləziz Əl-Nasir, Beynəlxalq Türk bərabər idisə, indi kəlağayıdan başqa, demək olar Mədəniyyəti Təşkilatının baş katibi Düsen ki, heç nə toxunmur. Kaseinov, Azərbaycan Respublikasının Bəllidir ki, kəlağayının hazırlanması üçün ilk mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəz öncə barama istehsal olunmalıdır. Daha sonra Qarayev, dünyada tanınmış qazax yazıçısı həmin baramadan ipək əldə olunur və sonda kəlaOljas Süleymenov, beynəlxalq təşkilatlarğayı hazırlanır. dan, türkdilli ölkələrdən gəlmiş nümayəndə Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycan qədim zaheyətləri, həmçinin Milli Məclisin deputatmanlardan bəri Şərqin ən böyük ipəkçilik ölkələları, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən səfirrindən biri kimi tanınırdı və Şirvan əyaləti Azərliklərin təmsilçiləri, görkəmli elm və Şəkildə: Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatının baş katibi Düsen Kaseinov və baycanda ən iri ipəkçilik rayonu idi. Bundan başqa, incəsənət xadimləri və digər qonaqlar iştirak “Şəkinin səsi”-“İpəkçi” qəzetlərinin baş redaktoru Aydın Məmmədov və dünyada tanınAzərbaycanın Şamaxı, Basqal, Gəncə, Şəki, Şuşa ediblər. mış qazax yazıçısı Oljas Süleymenov. bölgələrində də ipəkçilik istehsalı çox inkişaf edib. Bu rayonlarda ipəkdən çox qəşəng, bəzəkli, naxışlı, zərif qadın baş örpəkləri istehsal olunurdu. Azərbaycanda ipəkçilik həm qədim vaxtlarda, həm də müasir dövrdə əhalinin əsas fəaliyyət növlərindən biri olub. Fərziyyələrə görə, ipəkçiliklə bağlı işlərlə burada təxminən 2000 ildən artıqdır məşğul olurlar. Sovet dövründə barama istehsalına görə Azərbaycan ikinci yerdə dayanırdı. 1960-70-ci illər arasında Azərbaycanda hər il təxmiHeyvandarlıq İnstitutunun Ba- xüsusi göstəriş verib. metrdir. cins yaradılsın. Ondan sonra hənən 7800 ton barama istehsal oluramaçılıq laboratoriyasına xaric- Heyvandarlıq İnstitutunun BaraQafar Məmmədov: “Bizim min cinslərin kolleksiyada olan nub. 1982-ci ildə 6 min ton olub. dən yeni ipək qurdu cinsləri gə- maçılıq Laboratoriyasında yerli burada apardığımız işlər elmi- bəzi hibritlərlə düzünə-tərsinə 2000-ci ildə istehsal 57 tona dütirilib. Məqsəd son 25 ildə məhv cins tut ipək qurdları artırılır, tədqiqat xarakteri daşıyır. Yəni hibrit sınağını aparıb, daha sonşüb. 2014-cü ildə bu rəqəm 10 ton olmaq həddinə çatan ipəkçiliyin eləcə də xaricdən yeni cinslər biz qarşımıza qoyduğumuz ra Dövlət Sınaq Komissiyasına olub. yenidən dirçəldilməsidir. Bu isti- gətirilir. Bu ilin aprelin 14-də məqsədə nail oluruq. Bu bara- yeni hibritlər təklif edəcəyik”. Barama istehsalının azalması, qamətdə irəliləyişə nail olmaq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin malar işin xüsusiyyətindən asılı Laboratoriyanın elmi işçiləri təbii ki, ipəkçilik sahəsinə öz təsiüçün ilin əvvəlindən başlayaraq xətti ilə Çin və İrandan 1750 qu- olaraq kəsilir, doğranılır. Yerdə son 5 ildə müxtəlif adlı yeni tut rini göstərdi. yerli cinslərin sayının artırılması tuda 2 növ tut ipək qurdu gətiri- qalan artıq baramalarımız varsa ipək qurdu cinsləri yaradıblar. Bildirək ki, Prezident İlham və onların rayonlaşdırılması iş- lib. biz onları Şəki İpək Kombinatına Onların yemlənməsi üçün isə Əliyev Nazirlər Kabinetinin son lərinə start verilib. Tut ipək qurdları İran İslam veririk. Keçmişdə baramanın 1 “Sıx göz”, “Arzu”, “Xanlar”, iclasında Azərbaycan üçün ən vaQafar Məmmədov – Heyvan- Respublikasından gətirilib. Ha- kiloqramı 3 manat idi, amma indi “Qalib”, “Zərif”, “Firuddin” növüncib kənd təsərrüfatı sahələrinin yadarlıq İnstitutunun Baramaçılıq zırda laboratoriyanın elmi işçiləri inkişafla bağlı qiymətlərə yeni- dən olan tut ağaclarından ibarət xın illərdə inkişaf etdirilməsinin laboratoriyasının müdiri: “SSR-i tərəfindən ipək qurdları yemləni- dən baxılıb və baramanın 1 kq-ı bağ salınıb. əhəmiyyətini bir daha vurğulayıb, dağıldıqdan sonra kənd təsərrü- lir. Həmçinin ipək qurdları üzə- 8 manata qaldırılıb. Bu da əksəBaramaçılığın və ipəkçiliyin bu sırada baramaçılığın da strateji fatının başqa sahələrində oldu- rində elmi təcrübələr də aparılır. riyyətdə böyük maraq oydır”. inkişafı istiqamətində atılan adməhsul kimi inkişafının vacibliyiğu kimi ipəkçilikdə də tənəzzül Tut ipək qurdunun genofonduHazırda laboratoriyada 90-a dımlar ümid etməyə imkan verir ni qeyd edib. İ.Əliyev çıxışı zabaşlamışdı. O vaxt yanacağın nun saxlanması və qorunması yaxın tut ipək qurdu cinsi var. ki, tarixi beşinci əsrdən başlayan manı deyib ki, baramaçılıq sektoru olmaması, enerji qıtlığından tut həyata keçirilən baramaçılıq la- Bunların 57-si yerli, qalanı isə Azərbaycan ipəyinin əvvəlki inkişaf etdirilməlidir: “Sovet vaxbağları qırılıb məhv edilmişdi. boratoriyasında onların seleksi- xaricdən gətirilən cinslərdi. Yerli adını, şöhrətini özünə qaytartında bir sıra rayonlarda bu sahə Tut bağları olmadığından tut yası da həyata keçirilir. Burada 1 cinslərin də çoxu Heyvandarlıq maq mümkün olacaq. Bu isə iqtiçox uğurla inkişaf edirdi, bol məhipək qurdunun yemlənməsi ay müddətində yetişdirilən bir İnstitutunun Baramaçılıq La- sadiyyatın ənənəvi sahələrinin sul əldə olunurdu və insanlar yaxşı mümkün deyildi”. qutu – yəni 191 qurddan 80-90 boratoriyasının elmi işçiləri tərə- bərpası ilə yanaşı, həm də regipul qazanırdılar”. Lakin bu ilin əvvəlindən tut kq barama əldə etmək mümkün- findən yaradılıb. onlarda açılan yeni-yeni iş yerləArtıq bir sıra rayonlarda baraipək qurdunun yetişdirilməsinin dür. 1 baramadan açılan ipək saQafar Məmmədov: “Gələcək- ri deməkdir. maçılığın yenidən əvvəlki səviybərpası barədə ölkə başçısı pın uzunluğu isə 1000-1200 də biz planlaşdırırıq ki, 3 yeni Elnur Vahidoğlu yəyə çatdırılması üçün müəyyən Kepeztv.az

Məhv olmaq təhlükəsi ilə üzbəüz olan ipəkçilik yenidən dirçəldiləcək

Şəkildə: Vahid Məhərrəmov, kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert

işlər görülür. Lakin bəzi məqamlar barama istehsalı ilə məşğul olanları narazı salır. İstehsal olunan baramanın 1 kiloqramının satış qiymətinin 3-5 manat arasında dəyişməsi bu işlə məşğul olanları qane etmir. Qeyd edək ki, bu günlərdə baramaçılığın inkişaf etdirilməsi Zaqatala Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı yanında şura iclasında geniş müzakirə olunub. Şura iclasında vurğulanıb ki, rayonda kənd təsərrüfatının ənənəvi və ixrac potensialı yüksək olan sahələrindən biri də baramaçılıqdır. Diqqətə çatdırılıb ki, ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində rayonun kümçüləri 600 tondan artıq barama istehsal edib. Lakin baramanın qiymətinin aşağı - 1 kiloqramının 3 manat olması bu gəlirli sahəyə marağı xeyli azaldıb. Məlumat üçün bildirək ki, Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, bu ildən etibarən 1 kq yaş barama fermerlərdən 3-4 manata deyil, 8 manata alınmalıdır. Aqrar sahə üzrə ekspert Vahid Məhərrəmov bizimlə söhbətində bildirdi ki, bazar iqtisadiyyatına əsasən barama və digər məhsullara standart qiymət tətbiq oluna bilməz: “Dövlət qiymət məsələsinə müdaxilə etməməlidir. Dünya bazarında vəziyyət necə olursa, ona uyğun qiymət müəyyən olunur”. Həmsöhbətimizin dediyinə görə, baramaçılığı inkişaf etdirmək üçün onun yem bazasını hazırlamaq lazımdır: “Öncə çəkil bağları salınmalıdır. Çəkil bağları neçə hektar olacaqsa, ona uyğun olaraq o ərazidə yaşayan fermerlərə müraciət olunmalıdır ki, onlar baramaçılıqla məşğul olsun. Əldə olunan məhsulun emalı da çətin vəziyyətdədir”. Ekspert bildirdi ki, baramaçılığın üstün cəhəti odur ki, bu sahə ilə məşğul olanlar təxminən 40 gün içərisində hazır məhsul əldə edir. Sonra bundan başqa sahələrdə istifadə edə bilirlər. Günel Cəlilova Baki-xeber.com

442 2290 qezet qxd  
442 2290 qezet qxd  

"Şəkinin səsi" -"İpəkçi" qəzetlərinin yeni sayı.

Advertisement