Page 16

Inbido

16

Chantecler oilarraren kukuruku ozena! Udaberri huntan, tand Kan­ zer gertatzen zaiote borat jin zen bestenaz Kanboa­ osagarri es­ rreri? Edozoin es­ kasez, Kan­ kualdetarik sar­tzen boko aireak zira Kanborat, dela on eginen Uztaritze aldetik, ziola. Hori dela Ezpeleta alde­ duela 110 tik, dela Garazi alde­ urte. Oraino tik edo berdin Haz­ arras gaz­ parne aldetik, zure tea zen, 32 begien aitzinean hor urte. Tokia duzu oilar kukurusta biziki gus­ harro bat! Ez duzu tatu zitzaion nehorat urrats bat Kanbo guzian, eta laster nun egiten ahal hoin au­ Chantecler gogoratu nahi ageri! sarta iduri duen oi­ lar atrebitu hori ikusi gabe! Bainan oilar ho­rrek zer ikusteko du bada Kanborekin? Chantecler deitzen omen da eta ehun urte ditu. Hain xuxen Chantecler izen hori bera dauka duela ehun urte plazaratu zen antzerki batek eta mendeburu hori da aurten frango handiz­ ki ospatzen. Bainan zendako Kanbon be­ Arnaga, egoitza zinez miresgarria! reziki, jakinaren gainean delako antzerkia Parisen eman zela lehen aldi ere lur peza bat behar hartan eta ez Euskal-He­ zuela hor nunbait erosi rrian? Gertatzen dena da eta etxe eder bat eraikiantzerkiaren idazlea izan arazi, bere familiarekin dela Edmond Rostand alde bat han kokatze­ eta izen hau preseski ko… azkar lotua dela Kanbori. Nahiz bera Marsellan Arragatik Arnagarat sortua eta ardura Pari­ Begistatu zuen beraz sen egoki, Edmond Ros­ eta ixtanteko beretu

A­rragako eiheratik go­ raxagoko eremu bat eta han sortu zen gaitzeko egoitza miresgarria, hiru urte obran arizanik, 1903-an hasirik. Sortu ere etxearen inguruan berdin xoragarriak diren baratzeak. Behin karku­ latu omen zuten toki ho­rri Arraga izen xahar­ raren uztea zitakeela egokienik bainan izen hori etzitzaion hanbat gustatzen jabeari eta bere adixkide bati igorri gutun batean berak errana du nola kan­ biatu zuen. Hitza sobera idorra eta latza zela, bi “r” horiek Rostand-ek partida, hizki xoil bat aski zela aldatzea jin zi­tzaion bururat, hola izena goxoago iza­ nen zela, eta A­rraga bila­ katu zen Arnaga, izen bat orai kasik mundu gu­ zian ezagutua dena. Rostand hor bizi izan da hil arte, 1918-a arte beraz, artetan itzuli zonbait eginez Parise­ rat. Arnagan zuen hain xuxen idatzi Chantecler,

1908-an plantaturik lan horri. Eta antzerkia Pari­ sen agertu zen 1910-eko o­tsailean…

Gaitzeko espantu-untzia! Kanbon edo ondo horie­ tan ikusi oilar baten gatik asmatu ote zuen Chan­ tecler? Nork daki! Dena den, Chantecler antzer­ kia arras berezia da. Hor ez da jenderik mintzo, bainan oilarra, oiloak, xitoak eta holako batzu, huntzak ere artean sartuz noiztenka! Chantecler oilarra gaitzeko espantuuntzia da. Uste du, edo besteri sinets-arazi nahi segurik ba, bere goizeko kukurukuekin iratzar­araz­ten duela iguzkia, ez litakeena orobat batere jalgi Chantecler ez ba­ litz hasten kukuruku eta kukuruku! Oro har, Chantecler ez da Rostand-en obra fa­ matuena, aipatuago da Cyrano de Bergerac, dotzena bat urte lehe­ nago agertua, Rostand Kanborat jin aitzin beraz. Chantecler antzerkiak hein bat arrakasta ukan zuen agertu zelarik bai­ nan ez naski espantu egitekorik. Jendea ibili zen polliki antzerkiaren ikusten eta arras den­

bora guti barne zonbait ehun aldiz eman zen. Frangok arras beren gostukoa kausitu ere zuten. Aldiz, egunkarie­ tan, antzerki-sailaz ardu­ ratzen ziren berriketari gehienek oilarra jestu gutiz bipildu zuten, aini­ tzek deplauki erran obra hori etzutela batere mai­ tatu. Aurten, mendeburuaren ohoretan, arrakasta berri bat bildua dauka. Bera ere Kanbon kokatua den idazle batek – Michel Forrier deitzen da – li­ buru gotor mamitsu bat ateratua du Chantecler azkarki laudatuz. Bes­ talde, joanden egunean, Arnagan preseski, bilku­ ra-sail bat muntatua izan da Chantecler antzerki hori artoski aztertuz. Batzuk diote haatik, eta halako irriño maltzur-aire batekin, Rostand zena­ ren obra ederrena ez dela Chantecler, ez eta Cyrano, bainan bai Ar­ naga eraikin arraro hori. Rostand familiak saldu zuena duela 50 urte, Kanboko herriak erosi, erakustegi bat ere hor muntatu ondoko urte­ tan… Hola baita Arnaga bilakatu Ipar-Euskal-He­ rriko toki arrakastatsue­ netarik batto… Muslaria

EUSKAL DIASPORA Shanghain Bilbo ezagutu eta Londresen Anje Duhalde Txinan duela bost aste  estreinatu zen Shanghaiko Expo erakuske­ ta aipatuz hasiko gira, arrakasta polita ardiesten ari baita Shan­ ghain Bilboko pabilioia. Jakina denez,  Euskal Herriko  hiri handie­ nak  kanbiamendu  bortitzak ukan ditu ondarreko hiru hamarkade­ tan, eta untzigintza, labe garaiak eta industria krisian sartu zirela­ rik, hiri gisa bete-betean asmatu zuen Bilbok hondamendian egon ondotik hiria berriz biziarazten eta iragan industrialari gero berria ekartzen, Guggenheim Museoa eraiki­tzen,  hori guzia  ainitz jende­ rendako hiri bat nola biziberritu Euskaldunak» Euskal Etxeko lagunak behar deneko  etsenplua bilakatu­ «Quebec-eko Arg. EuskalKultura.com rik. Duela bi aste Singapurreko go­ rasategui chef donostiarrak jatetxea duela bernamenduak emana dauko Bilbori «Lee Shanghain eta ez dela berea euskal jatetxe Kuan Yew» saria, munduko 78 hiriren artean bakarra hirian, eta Shanghain dela Txinako euskal hiri hau etsenplu gisa hautetsiz. Bibo Euskal Etxe bakarra. berria eta  izan duen  kanbiamendu hori da,   izan ere, Shanghaiko Expon  Bilboko pabi­ Txinatik Quebec-era. Joanden otsailean lioian erakusten dena. Expo horretan, beste­ Quebec-eko Monique eta Ernest Behaxe­ naz, Euskadik bere astea ukanen du larraz­ teguy ikusi genituen New Yorken, Ellis Is­ kenean, buruilaren 27tik urriaren 3ra, euskal land-eko euskal erakusketa zabaldu zela­ sukaldaritza aste bat antolaturik. Shanghai­ rik. Orai heldu zauku berria hauteskundeak tik jaldi gabe, ez da ahantzi behar Martin Be­

egin direla apirilean «Quebec-eko Euskaldunak» batasunean eta kluba fundatu zuen Jean Goyhenetche-k erretreta hartu duela president gisa. Hona Zuzendaritza berria osatzen duten kideak: president berria, Adé­ laide Daraspe; president ordea, Jean Goynetche; bigarren president or­ dea, Ernest Behaxeteguy; diruzaina, Lucette Lucu; eta idazkaria, Monique Behaxeteguy. Aberri Eguna ontsa ospatu zutela Quebec-en erraiten daukute baita ere, axoa, piperrada eta euskal pastizarekin!   Eta Quebec-etik, Londreserat. Izigar­ ri lan handia ari dira egiten Londres­ ko Euskal Elkartean ondarreko hi­ labeteetan HERRIA kaseta huntan agertu dugunez: Herri Urrats ospatu zuten, anitz kantaldi  antolatu dituzte, eta maiat­ zean Mikel Markez errezibitu ondoren,  ira­ gan ibiakoitzean, ekainaren 5ean, Anje Du­ halde kantari lapurtarrak emanaldia izan du Bethnal Greeneko Oxford House Kultur Are­ toan, iluntzeko zazpietan, Euskal Etxeak eta ‘Basque Music Machine’ delako ekimenak apailaturik. Segi pixkor, irakurle! Joxeba Etxarri

Herria 3060  

Herria 3060

Advertisement