Issuu on Google+

Aφιέρωμα

Τη χρονιά που πάτησε ο άνθρωπος στο φεγγάρι, ο πλανήτης Γη βρισκόταν σε αναταραχή. Η Αμερική παλλόταν από μαζικές διαμαρτυρίες ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου κατέφθαναν στο Γούντστοκ για μια γιορτή «αγάπης, ειρήνης και μουσικής», το αντιπολεμικό κίνημα απλωνόταν από το Τόκιο ώς το Βερολίνο, οι εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες ανθούσαν σε Ασία και Αφρική, ενώ στην Ελλάδα, την τυλιγμένη στον «γύψο», οι εξορίες και οι φυλακίσεις βρίσκονταν στην ημερήσια διάταξη, αλλά στα νυχτερινά κέντρα το κέφι έφτανε στο ζενίθ.... Τι αξίζει να θυμηθούμε από εκείνη την εποχή; Τι μας κληροδότησε μέχρι σήμερα; Ο απολογισμός, στο αφιέρωμα που ακολουθεί. 8

ΕΠΤΑ (7) 26/7/09

1969: η χρονιά που θ’ άλλαζε τον κόσμο H Aμερική ξυπνούσε από το λήθαργο της συντήρησης και του απατηλού ονείρου, ενώ στην Eλλάδα εν μέσω χούντας άρχισε να πνέει ένας άνεμος καλλιτεχνικής πρωτοπορίας Tου ΣTEΛIOY EΛΛHNIAΔH

T

ο 1969, το κέντρο του

μας να μακρύνουν, κονταίναμε τις φού-

κόσμου ήταν η Αμε-

στες και στρεφόμασταν στον Σαββόπου-

ρική. Στην Ελλάδα,

λο, τα Μπουρμπούλια και τους MGC,

με τη χούντα στο

και κάναμε παρέα με τους χίπι που

φόρτε της, με την

έφερναν στα Αναφιώτικα της Πλάκας βι-

ανίσχυρη ακόμα αντί-

βλία του Θορό, ινδικά μυρωδικά, πε-

σταση να περιμένει βοήθεια από το εξω-

ρίεργα τσιγάρα και σλίπιν μπαγκ που δεν

τερικό, ο πολιτισμός είχε καθήσει.

είχαμε ξαναδεί, στον δρόμο για τα Μά-

Aλλοι στη φυλακή, άλλοι στις εξορίες,

Στο ελληνικό τραγούδι, παρ’ όλο που

στα σπίτια τους, φοβισμένοι και παρα-

η λογοκρισία είχε στενέψει πολύ τον

κολουθούμενοι. Στους φοιτητικούς χώ-

κορσέ, έβγαιναν σπουδαία τραγούδια

ρους η αντίσταση βρισκόταν σε επίπεδο

χάρη στον Ζαμπέτα, τον Aκη Πάνου, τον

αναγνωριστικών συζητήσεων στην κα-

Σπανό, τον Μαρκόπουλο, τον Λοΐζο κ.ά.

φετερία της Ελληνοαμερικανικής Eνω-

O Θεοδωράκης εξόριστος στη Ζάτουνα

σης, στην οδό Μασσαλίας. Eν μέσω χούντας, το «Z» ξεσκέπαζε στην Eυρώπη το ελληνικό παρακράτος. Aπό την Aμερική ο Mάνος Xατζιδάκις δημιουργούσε το «Reflections» και ο Σαββόπουλος, με τα Mπουρμπούλια, αναζητούσε τον δικό του χώρο στην ελληνική μουσική σκηνή (δεξιά, φωτογραφία επιχρωματισμένη από τον Aλέξη Kυριτσόπουλο για το λεύκωμα του Σαββόπουλου που κυκλοφόρησε η Λύρα).

ταλα ή το Κατμαντού.

άλλοι στο εξωτερικό και οι περισσότεροι

συνέθετε τις Αρκαδίες απομονωμένος

Υπήρχε μια ποπ σκηνή που προσπαθού-

στο εσωτερικό αλλά όχι στο εξωτερικό,

σε να βγει από την ελαφρότητα της δεκα-

όπου το «Ζ» του Κώστα Γαβρά σάρωνε

ετίας που μονοπωλήθηκε από τις εφηβι-

τους διεθνείς επαίνους και τα βραβεία

κές μιμήσεις των ελληνικών συγκροτημά-

στις Κάνες και στα Oσκαρ!

των και τη χειραγώγηση των «γιεγιέδων» από τον Νίκο Μαστοράκη και (συμπλη-

Mουσική - περιβόλι

ρωματικά) τους αδελφούς Καρατζαφέρη,

Σε μια εποχή που η χούντα προσπα-

Γιώργο και Σπύρο, που αποστείρωναν τη

θούσε να κατευνάσει το Συμβούλιο της

νέα μουσική από όλα της τα νοήματα πε-

Ευρώπης, το «Ζ» του Βασίλη Βασιλικού

ριορίζοντάς την σε μπιτς πάρτι και χαζο-

με τις μουσικές του Μίκη έφερνε στο

χαρούμενες πόζες.

παγκόσμιο προσκήνιο τα ανδραγαθήμα-

Τα μακριά μαλλιά ήταν απαγορευμένα

τα του φασιστικού παρακράτους.

από το ελληνοχριστιανικό ιδεώδες των συ-

O Χατζιδάκις, στην Αμερική, συνερ-

νταγματαρχών και, μαζί με τις μίνι φού-

γαζόταν με τους New York Rock & Roll

στες, ηθικά κατακριτέα από μεγάλο μέρος

Ensemble για να παρουσιάσει το αγγλό-

της κοινωνίας. Μιας κοινωνίας που έριχνε

φωνο έργο του «Reflections».

βιτριόλι στις κοπέλες που αρνούνταν τις

Oι ειδήσεις που είχαν σχέση με τον πο-

προτάσεις των «γαμπρών» και έλυνε με

λιτισμό και την πολιτική ήταν απελπιστι-

παραθείο τις οικογενειακές διαφορές, με

κά φτωχές. Oι ερασιτεχνικοί σταθμοί έπαι-

ένα νομικό πλαίσιο που θεωρούσε το σεξ

ζαν καλά τραγούδια, αλλά χωρίς επικίν-

κακούργημα, απειλώντας τους νέους με

δυνες αναφορές. Oι εκπομπές που έκανα

φυλακή ή γάμο!

στον «Φοίνικα», στα Πατήσια, κόπηκαν

Εποχή που οι γονείς στέλνανε τα κορί-

απότομα όταν άρχισα να σχολιάζω τα τρα-

τσια τους νύφες στην Αυστραλία με άγνω-

γούδια του Σαββόπουλου και του Ντίλαν.

στους «παραλήπτες». Και η Αρχιεπισκοπή

Hταν η χρονιά που, μέσα στην ακινη-

τιμωρούσε τον εφημέριο του Αγίου Χαρά-

σία, κυκλοφορούσε το «Περιβόλι του

λαμπου Ιλισίων «γιατί ετέλεσε χίπικον γά-

Τρελλού», με τραγούδια γεμάτα υπονοού-

μο με μίνι και λουλουδένιες κάλτσες»!

μενα και ένα ωραίο χίπικο εξώφυλλο που

Hταν όμως η χρονιά που τα πράγμα-

δεν ταίριαζε πολύ στη φυσιογνωμία του

τα άλλαζαν. Αποδεσμευόμασταν από

καλλιτέχνη. O Σαββόπουλος στο μικρό

τους «ποπ πατέρες», αφήναμε τα μαλλιά

υπόγειο «Ροντέο» της πλατείας Βικτωρίας,


και στην Τσεχοσλοβακία, που είναι ανάστατη από την εισβολή των τανκ του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την αυτοπυρπόληση του φοιτητή Γιάν Πάλακ στην Πράγα. Αλλά η Αμερική αιμορραγεί. Oι τηλεοπτικές εικόνες με τα φέρετρα των νεκρών στρατιωτών, που ξεπερνούν τους 35 χιλιάδες ώς το τέλος του 1969, βγάζουν στα συλλαλητήρια του Peace Moratorium (15 Oκτωβρίου) δύο εκατομμύρια πολίτες κόντρα στην πολιτική ηγεσία και το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα. O πρόεδρος Νίξον, ενώ μυστικά εγκρίνει την επέκταση των αεροπορικών βομβαρδισμών στην Καμπότζη, αναγκάζεται να εξαγγείλει τη σταδιακή απόσυρση των στρατευμάτων από το Βιετνάμ, τα οποία έχοντας χάσει το ηθικό τους χάνουν και την υποστήριξη μεγάλης μερίδας συντηρητικών Αμερικανών μετά την αποκάλυψη της σφαγής 109 γυναικόπαιδων στο χωριό Μάι Λάι.

Kατά του απαρτχάιντ Το αντιπολεμικό κίνημα έχει απλωθεί από το Τόκιο ως το Βερολίνο, επηρεάζοήταν το ελληνικό αντεργκράουντ που

κοινόβια του Χέιτ-Aσμπουρι με τα βιβλία

σιογραφίας με τολμηρή γλώσσα, ψυχε-

ντας την πολιτική και την κουλτούρα σε

αναζητούσε χώρο ανάμεσα στην καχύ-

του Έσε και του Γουίτμαν στα σακίδια,

δελικά κολάζ και «χειροποίητες» γραμ-

πολλά επίπεδα, γιατί μαζί του μορφο-

ποπτη για δυτικότροπα ανοίγματα στον

με τους ακτιβιστές των πανεπιστημίων

ματοσειρές.

ποιούνται τα κινήματα για το δικαίωμα

πολιτισμό αριστερά και την τσαρουχο-

με μπροσούρες αυτοδιαχείρισης, σε μια

Oι αντιπολεμικές δραστηριότητες, οι

των γυναικών στην επιλογή, τη σεξου-

μπαρόκ χουντική δεξιά. Oύτε για το Γού-

υπερμεγέθη γιορτή αγάπης, φιλίας και

εξεγέρσεις στα πανεπιστήμια, τα δικαι-

αλική ελευθερία, τη φυσική ζωή και τα

ντστοκ έγραψαν κάτι οι εφημερίδες.

καλής μουσικής.

ώματα των γυναικών, μειονοτήτων, ιθα-

δικαιώματα των ομοφυλοφίλων.

Όσοι μαθαίναμε αγγλικά ρουφούσαμε

Παρόμοιες σκηνές επαναλαμβάνονται

γενών και ομοφυλοφίλων, η πάλη των

Oι διαμαρτυρίες ενάντια στο απαρ-

τα ξένα περιοδικά που κυκλοφορούσαν

από την Ατλάντα και το Τέξας ως το Aϊλ

τάξεων, η νέα λογοτεχνία, η σεξουαλι-

τχάιντ της Νότιας Αφρικής και της (βρε-

σε δύο-τρία κεντρικά περίπτερα και ανα-

οφ Γουάιτ στη Βρετανία. O κόσμος εί-

κή απελευθέρωση, η κουλτούρα των

τανικής) Ροδεσίας εξαναγκάζουν τις μη-

ζητούσαμε στα βραχέα τους ντιτζέι του

ναι τόσο πολύς και ετερόκλητος, που οι

ναρκωτικών, η αστυνομική βία, τα μου-

τροπόλεις να προχωρήσουν σε αποκλει-

Ράδιο Καρολίνα, που εξέπεμπαν πειρα-

πιο πολιτικοποιημένοι δεν μπορούν να

σικά φεστιβάλ, οι δίσκοι και πολλά άλ-

σμούς των ρατσιστικών καθεστώτων δι-

τικά από ένα πλοίο αγκυροβολημένο έξω

ελέγξουν τις καταστάσεις. Στη συναυλία

λα θέματα που περνούσαν διαστρεβλω-

ευκολύνοντας τους αγώνες για την ανα-

από τα βρετανικά χωρικά ύδατα.

των Στόουνς στο Aλταμοντ, οι συμμορίες

μένα από τα ΜΜΕ, γεμίζουν τις σελίδες

τροπή τους. Και η εκλογή της αγωνί-

Η ολιγοήμερη απόδραση του Πανα-

των Αγγέλων της Κολάσεως χτυπούν με

του Berkeley Barb, του San Francisco

στριας των πολιτικών δικαιωμάτων

γούλη και η σύλληψή του προβλήθηκαν

μαχαίρια τους θεατές βάζοντας συμβολι-

Oracle, του Ramparts και δεκάδων άλ-

Μπερναντέτ Ντέβλιν στο βρετανικό Kοι-

επιδεικτικά από τη χούντα, όπως και οι

κά τέλος στην αθωότητα.

λων εντύπων που ανταλλάσσουν ελεύθε-

νοβούλιο και η φυλάκισή της οξύνουν

ρα την ύλη τους ως μέλη του Συνδικάτου

την αντίσταση στην αγγλική κατοχή με

Aντεργκράουντ Τύπου.

συλλαλητήρια και συγκρούσεις, την ώρα

συλλήψεις των πρώτων αντιστασιακών, ενώ η με πολιτικά κίνητρα αεροπειρατία

O Mπόουι ήρθε από το διάστημα

του γιατρού Τσιρώνη, που διέφυγε στην

Σε όλα τα πρωτοκλασάτα πανεπιστή-

Στα φυλλάδια που μοιράζονται στα πα-

που οι απανταχού Ιρλανδοί γιορτάζουν

Αλβανία με αεροπλάνο της Oλυμπιακής,

μια γίνονται εκδηλώσεις στη μνήμη

νεπιστήμια κυριαρχούν οι αναφορές

την απονομή του Νόμπελ λογοτεχνίας

υποβαθμίστηκε. Φαινομενικά ήταν μια

του Χο Τσι Μινχ που πεθαίνει στο Ανόι

στην κουβανέζικη επανάσταση και την

στον Σάμιουελ Μπέκετ!

σχετικά ήσυχη χρονιά, γιατί ακόμα δεν

και αναπτύσσονται ζωηρά φόρουμ κά-

πολιτιστική επανάσταση στην Κίνα.

γινόταν αντιληπτή η υπόγεια ζύμωση απ’

τω από τις μεγεθυμένες φωτογραφίες

Oι αρνητές στράτευσης που καταφεύ-

ένα παγκόσμιο πολιτιστικό κίνημα και

την οποία θα ξεπηδούσε το μαχητικό

του Τσε και του Μάο. Στο Μπέρκλεϊ

γουν στον Καναδά θα φτάσουν τελικά τις

ένα διεθνές περιβάλλον ευνοϊκό για τα

αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα στην

κλείνουν βίαια το κέντρο στρατολο-

50 χιλιάδες! Παράλληλα, ο Ψυχρός Πό-

εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα στην

αυγή της δεκαετίας του ’70 και η επα-

γίας, στο Χάρβαρντ προσπαθούν να

λεμος συνεχίζεται με ένταση. Συμπτω-

Ασία και την Αφρική. Το 1969, ο Καντά-

κόλουθη πολιτιστική άνοιξη.

ιδρύσουν αντιπανεπιστήμιο, το Κορνέλ

ματικά, ο Ντέιβιντ Μπάουι ξεκινάει την

φι ανατρέπει τον βασιλιά Ιντρις στη Λι-

Αναμφίβολα, αν το 1968 είναι η κορυ-

καταλαμβάνεται από ένοπλους Μαύ-

καριέρα του με ένα τραγούδι (Space

βύη και ο Αραφάτ εκλέγεται πρόεδρος

φαία χρονιά της ευρωπαϊκής εξέγερσης,

ρους Πάνθηρες και φοιτητές του Πρίν-

Oddity) που γίνεται τεράστια επιτυχία,

της Oργάνωσης για την Απελευθέρωση

το 1969 είναι της αμερικάνικης. Με δύο

στον πιάνουν δουλειά στα εργοστάσια

αφηγούμενο την ιστορία ενός αστροναύ-

της Παλαιστίνης, ενώ, ταυτόχρονα με

βασικές τάσεις, αλληλοσυμπληρούμενες

με την εργατική τάξη!

τη που θαυμάζει τη Γη από ψηλά!

την παραίτηση του συνδιαμορφωτή της

Αυτή η μεγάλη αναταραχή δημιουργεί

και αλληλοαναιρούμενες, με επίκεντρο

Πραγματική κοσμογονία και στον

Τα βήματα του Νιλ Aρμστρονγκ στη

μεταπολεμικής Ευρώπης Ντε Γκολ στη

τον πόλεμο του Βιετνάμ. Στο Γούντστοκ

εναλλακτικό τύπο. Περισσότερες από

Σελήνη προκαλούν παγκόσμια αίσθηση,

Γαλλία, γίνεται πρωθυπουργός στη Σου-

συναντιούνται όλοι, 400 χιλιάδες ειρη-

150 εφημερίδες με κυκλοφορία δύο

φέρνοντας σε ακόμα δυσκολότερη θέ-

ηδία ο Oλαφ Πάλμε που θα παίξει ση-

νιστές χίπι και μέλη της νέας αριστεράς.

εκατομμυρίων αντιτύπων ανατρέπουν

ση τους Σοβιετικούς, οι οποίοι έχουν

μαντικό ρόλο στο κίνημα ειρήνης μέχρι

Oι χορτοφάγοι και ψυχεδελικοί από τα

τον καθιερωμένο χαρακτήρα της δημο-

προβλήματα στα σινοσοβιετικά σύνορα

τη δολοφονία του. Ð

9


Aφιέρωμα

Love, drugs and rock and roll O Pίτσι Xέιβενς σήμανε την αρχή του φεστιβάλ και ο Tζίμι Xέντριξ το τέλος του. Tι έγινε, όμως, στο ενδιάμεσο; Tου ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΝΕΛΛOΠOΥΛOΥ

M

ε τον Ρίτσαρ-

ρά γεννήθηκαν στο χώρο. Hταν το φε-

ντ

Νίξον

στιβάλ που κατόρθωσε να συμπυκνώσει

στην

προε-

όλη τη μαγεία της δεκαετίας του 1960 αν

δρία

της

και στην ουσία αποτέλεσε το μεταίχμιο

Αμερικής,

δύο διαφορετικών εποχών.

τον πόλεμο

Το αστείο είναι ότι το φεστιβάλ δεν

του Βιετνάμ στην κορύφωσή του, τις

έλαβε χώρα στο Γούντστοκ, αλλά 69 χι-

αντιπολεμικές διαδηλώσεις σε όλο τον κό-

λιόμετρα μακριά, στην περιοχή του Μπέ-

σμο να παίρνουν τη μορφή κύματος και

θελ. O εμπνευστής και διοργανωτής του,

τον Νιλ Aρμστρονγκ να περπατάει στο

Μάικλ Λανγκ, επιθυμούσε αρχικά να

φεγγάρι, αυξάνοντας έτσι ακόμα περισ-

διοργανώσει ένα φολκ φεστιβάλ στο Γου-

σότερο την ψυχροπολεμική ένταση με τη

όλκιλ. Μια τριήμερη γιορτή «αγάπης, ει-

Σοβιετική Eνωση, μόνο ένα μουσικό φε-

ρήνης και μουσικής», όπως έλεγε. Επει-

στιβάλ θα μπορούσε να γίνει: αυτό του

δή, όμως, υπήρχε ο φόβος των επεισο-

Γούντστοκ. Πέρασε, άλλωστε, στην ιστο-

δίων, οι αρχές δεν έδωσαν τελικά την

ρία ως το «το φεστιβάλ που άλλαξε τον

άδεια. Ευτυχώς ο Μαξ Γιάσγκαρ πρόσφε-

κόσμο». Αλλά ακόμα κι αν αυτό δεν αντι-

ρε τη φάρμα του στους λόφους Μπέθελ.

κατοπτρίζει την πλήρη αλήθεια, ήταν σί-

Hταν ο μοναδικός που δέχτηκε, με το

γουρα το φεστιβάλ που σημαδοτούσε το

αζημίωτο, να φιλοξενήσει τη διοργάνωση.

τέλος μιας εποχής, εκείνης των χίπις και της ελευθεριότητας των σίξτις.

Το φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε το τριήμερο 15, 16 και 17 Αυγούστου 1969.

Iσως γι’ αυτό πολλοί ύψωσαν παντιέ-

Το παρακολούθησαν σχεδόν 500 χιλιάδες

ρα αντίδρασης, προειδοποιώντας ήδη για

θεατές, με τους διοργανωτές να περιμέ-

εμπορευματοποίηση. Και όμως, το Γού-

νουν λιγότερους από τους μισούς. Love

ντστοκ ήταν ένα τριήμερο φτιαγμένο από

and Chaos, αγάπη και χάος όπως έγρα-

τα συσταστικά της χίπικης φιλοσοφίας.

φαν οι εφημερίδες τις επόμενες ημέρες.

Είχε αλκοόλ, ναρκωτικά κι ελεύθερο σεξ.

Από κάποιο σημείο και μετά όχι μόνο

Είχε ελευθερία, αγάπη, λάσπη, ελπίδες

άνοιξαν οι πόρτες αλλά έπεσαν και οι

και ατελείωτες ουρές. Μέχρι και δύο μω-

φράκτες. Eμοιαζε αδύνατο να συγκρατη-

«Ηταν μόνο ο παράξενος καιρός ή όλοι μας α πώς έζησε το Γούντστοκ η Τζόαν Μπαέζ, όπως το κατέγραψε στην αυτοβιογραφία της («Και μια φωνή να τραγουδάω», μετ. Α. Ανδρεοπούλου, εκδ. Καστανιώτη): «Το Γούντστοκ ήταν ναρκωτικά, σεξ και ροκ εν ρολ. Το Γούντστοκ ήταν ο genius Χέντριξ και το υπέροχο ιδρωμένο στήθος του Ρότζερ Ντάλτρι των Χου. Το Γούντστοκ ήταν ο Κάντρι Τζο Μακ Ντόναλντ που ήταν

N

10

ΕΠΤΑ (7) 26/7/09

όμορφος σαν άγριος Ινδιάνος. (...) Το Γούντστοκ ήταν ο εκκεντρικός Τζο Κόκερ που καμπούριαζε σαν κανένας αλλόκοτος παραλυμένος του δρόμου, αλλά τραγουδούσε όπως ο Ρέι Τσαρλς. Το Γούντστοκ ήταν βροχή και λάσπη, μεταμφιεσμένοι φαντάροι και μπάτσοι, που βάζαν στην άκρη τα όπλα τους κι έψηναν χοτντόγκ για πεινασμένους χίπις. Το Γούντστοκ ήταν οι λευκές

κυρίες της λίμνης -εμψυχωμένες απ’ τα οδοφράγματα που ήταν στημένα ανάμεσα στη χρυσαφένια πόλη και τους φοιτητικούς συλλόγους τους που σήκωναν τα μουσκεμένα, σαν ποταμίσιοι ποντικοί, μαλλιά τους με τη λίμνη να στάζει απ’ τους όμορφους αγκώνες τους, όχι και πολύ ανίδεες για τις κάμερες που “γύριζαν” μακριά τους, στην ακτή, στραμμένες πάνω στα ωραία στήθια τους. (...)»


θεί το πλήθος. O Μάικλ Λανγκ πέταξε με ελικόπτερο και δεν μπορούσε να πιστέψει το τράφικ που έβλεπε από ψηλά. Hταν το μεγαλύτερο μποτιλιάρισμα που είχε παρατηρηθεί ποτέ στα περίχωρα της Νέας Υόρκης. Κάποιοι από τους καλλιτέ© Henry Diltz/CORBIS/Apeiron

χνες και τα συγκροτήματα που εμφανίζονταν την πρώτη μέρα δεν κατάφεραν να φτάσουν καν και οι συναυλίες τους δεν έγιναν. Τελικά, οι περίπου 30 χιλιάδες άνθρωποι που κατασκήνωσαν έξω από το χώρο την προηγούμενη νύχτα του φεστιβάλ, Πέμπτη βράδυ δηλαδή, αποδείχθηκαν οι πιο προνοητικοί της υποθέσεως. O Ρίτσι Χέιβενς ήταν εκεί πάντως, στην ώρα του. Και ήταν εκείνος που άνοιξε το τριήμερο με το «Ηigh Flyin’ Βird». «Κάποιοι πίστευαν ότι ήταν απλώς ένα φεστιβάλ. Κάποιοι άλλοι γνωρίζουν όμως

the Family Stone, οι Jefferson Αirplane,

πως διασχίσαμε μία γραμμή κερδίζοντας

που έκλεισαν τη δεύτερη βραδιά με το

Oι Led Zeppelin, με δύο καταπληκτικά

τη μάχη», έλεγε. Την αυλαία έριξε, ξημε-

ψυχεδελικό «White Rabbit», οι Country

άλμπουμ μέσα στο 1969, ήθελαν ξεχωρι-

ρώματα Δευτέρας πια, ο Τζίμι Χέντριξ με

Joe & the Fish, οι Βlood Sweat & Τears.

στή αντιμετώπιση από τους διοργανωτές.

«Νομίζαμε ότι θα έρχονταν κάποιες χι-

Oπότε είπαν όχι στην πρόσκληση, γιατί

Είχε προηγηθεί η βέβηλη ηλεκτρική

λιάδες χίπιδων και τίποτε περισσότερο.

δεν ήθελαν το όνομά τους να μπει απλώς

διασκευή του αμερικανικού εθνικού

Oταν αντικρίσαμε τα πλήθη, νιώθαμε σαν

στη λίστα με τους άλλους καλλιτέχνες.

ύμνου με την ηλεκτρική κιθάρα να μιμεί-

να είχαμε προσγειωθεί σε άλλον πλανή-

Oσο για τους Rolling Stones, είχαν προ-

ται τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς

τη», έλεγε ο Ντέιβιντ Κρόσμπι. Επαιξαν

λάβει ήδη να δώσουν τη δική τους μεγάλη

στο Βιετνάμ. Συνολικά εμφανίστηκαν 32

και οι Who, στη διάρκεια της εμφάνισης

συναυλία για το θάνατο του Μπράιαν Τζό-

καλλιτέχνες και συγκροτήματα από τη

των οποίων ο ακτιβιστής Αμπι Χόφμαν

ουνς στο Χάιντ Παρκ. Oύτε οι Doors πή-

ροκ και τη φολκ σκηνή της εποχής.

άρπαξε το μικρόφωνο ώστε να εκφράσει

γαν στο Γούντστοκ αλλά, όπως δήλωναν

τη διαμαρτυρία του για τη φυλάκιση του

αργότερα, μετάνιωσαν γι’ αυτό.

το «Ηey Joe» και το «Μessage to Love».

© Henry Diltz/CORBIS/Apeiron

Eλαμψαν διά της απουσίας τους

αρνήθηκε να συμμετάσχει στο φεστιβάλ.

συντρόφου του Τζον Σινκλέρ.

H ιστορία δεν επαναλαμβάνεται

Η έγκυος -στον 6ο μήνα- Τζόαν Μπα-

Υπήρχαν, όμως, και κάποιοι που αρ-

έζ αφιέρωσε το «Joe Hill» στον σύζυγό

νήθηκαν να τραγουδήσουν στο φεστιβάλ,

Τα επόμενα χρόνια διοργανώθηκαν κι

της Ντέιβιντ Χάρις, που ήταν φυλακι-

όπως ο Μπομπ Ντίλαν. Κι ας κατοικού-

άλλα φεστιβάλ Γούντστοκ, κανένα όμως

σμένος κι εκείνη ακριβώς την περίοδο

σε εκείνη την περίοδο στην περιοχή του

δεν κατάφερε να επαναλάβει το μύθο

βρισκόταν

Γούντστοκ. Στην αυτοβιογραφία του απο-

του πρώτου. Το τελευταίο πραγματοποι-

Ιncredible String Βand, o Τιμ Χάρντιν, οι

κάλυπτε ό,τι δεν ήταν καθόλου ευχαρι-

ήθηκε το 1999 σε μία περιοχή κοντά στις

Canned Ηeat, αλλά και ο μέντορας της

στημένος που όλοι εκείνοι οι χίπις έφτα-

πλαγιές του Μπέθελ. Μάζεψε επίσης

ινδικής μουσικής Ραβί Σανκάρ έπαιξαν

σαν λίγα μέτρα έξω από την πόρτα του

πολύ κόσμο και συμμετείχαν πολλά με-

κάτω από καταρρακτώδη βροχή. O Κάρ-

σπιτιού του! O μάναντζέρ του επικαλέ-

γάλα ονόματα του τέλους της δεκαετίας

λος Σαντάνα ανέβηκε στη σκηνή το Σάβ-

στηκε ως δικαιολογία, για την άρνηση,

τού

βατο απόγευμα και ήταν εντυπωσιασμέ-

μία υποτιθέμενη αρρώστια του γιου του

Machine έκαψαν την αμερικανική ση-

νος από το θέαμα. «Eμοιαζε απίστευτο.

τροβαδούρου. Εκείνη τη χρονιά, πάντως,

μαία παίζοντας το «Killing in the

Δεν θα ξεχάσω ποτέ το πώς ακουγόταν η

ο Ντίλαν κυκλοφόρησε το περίφημο κά-

Name», αλλ’ αυτή τη φορά με χορηγό το

μουσική μου. O ήχος παλλόταν στα σώ-

ντρι άλμπουμ του «Νashville Skyline»

MTV. Oι συναυλίες κατέληξαν σε άγρια

ματα των ανθρώπων». Επίσης έπαιξαν οι

και συμμετείχε στο εγγλέζικο φεστιβάλ

επεισόδια με φωτιές και τραυματισμούς.

Τζάνις

της νήσου Γουάιτ.

σε

απεργία

Τζόπλιν,

πείνας.

Grateful

Dead,

Creedence Clearwater Revival, Sly and

Eνα ακόμα μεγάλο όνομα της εποχής

1990.

Στο

Rage

περίφημο

Against

the

ντοκιμαντέρ

«Woodstock» του Μάικλ Γουόντλι παίρνουμε μια ιδέα από το κλίμα του 1969. Και στο άλμπουμ-σάουντρακ «Woodstock:

γινόμαστε μάρτυρες της ιστορίας στη γέννησή της;» Oμως το Γούντστοκ ήταν επίσης κι η Τζόαν Μπαέζ, έξι μηνών έγκυος, γυναίκα ενός αρνητή της στράτευσης, που αδιάκοπα πρ��παγάνδιζε εναντίον του πολέμου. (...) Πέταξα απ’ τη Νέα Υόρκη. Εχωσα τη μαμά σ’ ένα ελικόπτερο, πίσω απ’ την Τζάνις Τζόπλιν, και κόψαμε δρόμο πάνω απ’ τα πολύχρωμα σαν πάτσγουορκ χωράφια και τις ορδές των περιφερομένων που έκαναν

οτοστόπ. Η Τζάνις άρπαξε το πανταχού παρόν μπουκάλι για το μεθύσι της κι όλοι έσκυψαν προς την πόρτα και βγήκαν έξω, ενώ ο αέρας μάς έσπρωχνε ανάμεσα στο έξαλλο πλήθος και τα μελανά σύννεφα αιωρούνταν πάνω απ’ το κεφάλι μας κι ολόγυρά μας. Ηταν μόνο ο παράξενος καιρός ή όλοι μας γινόμαστε μάρτυρες της ιστορίας στη γέννηση της; (...) Ναι, ήταν τρεις εκπληκτικές

μέρες βροχής και μουσικής. (...) Ηταν μια τεχνικολόρ, λασποπιτσιλισμένη αντανάκλαση του ’60. Τραγούδησα μέσα στη νύχτα. Στάθηκα εκεί, μπροστά στους “κατοίκους” της χρυσαφένιας πολιτείας, που κοιμόντουσαν πάνω στη λάσπη, ο ένας στην αγκαλιά του άλλου, και τους έδωσα ό,τι μπορούσα εκείνη τη στιγμή. Κι εκείνοι δέχτηκαν τα τραγούδια μου. (...)

Ξέρετε τι έκανε το Live Aid; Απέδειξε αυτό που έλεγα στον τύπο σε κάθε επέτειο του Γούντστοκ τα τελευταία δέκα χρόνια. Δεν μπορεί να υπάρξει άλλο Γούντστοκ. Το Γούντστοκ, με όλη του τη λάσπη και τη δόξα, ανήκει στη δεκαετία του ’60, αυτή την εξωφρενική, ποθητή, μυθιστορηματική, παθιασμένη, τραγική, παράλογη, “γενειοφόρο” και πολύτιμη εποχή».

Music

from

the

Original

Soundtrack and More» περιέχονται τραγούδια από όλους σχεδόν τους καλλιτέχνες που παρέλασαν από τη σκηνή του. Σημειώστε ακόμη το βιβλίο «The Road Το Woodstock: Α Definitive Look Back» με ημερομηνία κυκλοφορίας σύμφωνα με το Amazon την 1η Αυγούστου. Eνα αφήγημα του (διοργανωτή) Μάικλ Λανγκ στο οποίο καταγράφει τις εμπειρίες του. Από κάποια αποσπάσματα που προδημοσιεύθηκαν μαθαίνουμε ότι η αμοιβή των μεγάλων ονομάτων έφτανε περίπου τις 15.000 δολάρια. Μόνο ο Τζίμι Χέντριξ διαφοροποιήθηκε. Ζήτησε τα τριπλάσια... Ð

11


Aφιέρωμα

«Πώς έζησα το ’69» Του ΒΑΣΙΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚOΥ

E

μείς του Μάη του ’68 οι εκδρομείς, ολόκληρο το 1969 παλεύαμε να λύσουμε πώς κάτω από τα πλακόστρωτα των

δρόμων κρυβόταν η παραλία («Sous les pavés la plage»). Λίγο μας ενδιέφερε τι γινόταν πέραν του Ατλαντικού. Ωσπου η βόμβα που έσκασε το ’69 έξω από μια τράπεζα στη γειτονιά μας, δηλαδή στην Πιάτσα Φοντάνα του Μιλάνου, με δεκαπέντε αθώους νεκρούς, μας ξύπνησε. Τη βόμβα την είχαν βάλει ιταλοί ακροδεξιοί με τη συνεργασία δικών μας πρακτόρων

PITΣI XEΪBENΣ

ΓKPEΪΣ ΣΛIK

της χούντας που βρισκόταν στην Eλλάδα. Την ίδια εποχή αρχίζουν οι διαπραγματεύσεις Βιετκόνγκ και Γιάνκηδων στο Παρίσι, στο Hotel Lutecia. Oλο το 1969 δαπανήθηκε με την επιμονή των Βιετκόνγκ γιά το πώς θα καθήσουν γύρω από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Μας φαινόταν παράλογη αυτή η παραξενιά τους, αλλά στο τέλος είχαν δίκιο. Ετσι, άρχισαν Αμερικανοί και Βιετναμέζοι να συζη-

Oι συνταξιούχοι του Γούντστοκ

Tου ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΝΕΛΛOΠOΥΛOΥ

τούν το πρόβλημα μόνο στις αρχές του ’70. Ωσπου έγινε η

σφαγή

στο

Πανεπιστήμιο

Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε που το κοινό του θρυλικού φεστιβάλ τούς επευφημούσε. Aλήθεια, τι έκαναν από τότε;

του Κεντ στις ΗΠΑ. Και ήρθε •O Ραβί Σανκάρ είναι πια 89 ετών

μια εικοσαετία.

Σταδίου επευφημούσε

αλλά η Τζόαν Μπαέζ ηχογράφησε

•Oι Who επανήλθαν στην ενεργό

πρόσφατα τον Κάρλος

πρόσφατα στο σπίτι της το «We

δράση το τελευταίο διάστημα,

Σαντάνα όταν άρχισε τη συναυ-

Shall Overcome» τραγουδώντας

αν και ο Πιτ Τάουνσεντ αντιμε-

give to peace a

λία του παίζοντας το «Soul

μάλιστα μερικούς στίχους στην

τωπίζει εδώ και χρόνια προβλή-

chance», τρα-

sacrifice». Το ίδιο και το κοινό

ιρανική διάλεκτο φαρσί. Αφιέ-

ματα ακοής.

γουδούσε

που φαινόταν στην ασπρόμαυρη

ρωσε το τραγούδι στους πολίτες

•Το τελευταίο CD του Τζο Κόκερ

ταινία που προβαλλόταν στην

του Ιράν και το ανέβασε στο

λέγεται «Hymn for My Soul» και

πό

το

Γού-

ντστοκ. «All we are asking is

η

Τζόαν Μπαέζ. Εγώ φορού-

οθόνη πίσω του. Το κοινό του

youtube.

το παρουσίασε σε μία μεγάλη πε-

σα τότε ένα δα-

Γούντστοκ! Δεν είναι, όμως, όλοι

•Oι Canned Heat δίνουν συναυλίες

ριοδεία στην Αμερική.

χτυλίδι από το υλικό που κατασκευάζονταν τ’

οι πρωταγωνιστές του ιστορικού

σε μικρά κλαμπ. Φέτος, όμως,

•Oι Ten Years After συνεχίζουν

αεροπλάνα. Κάθε αμερικανικό βομβαρδιστι-

φεστιβάλ το ίδιο ενεργοί.

πέθανε ο μπασίστας τους.

έστω και χωρίς τον ηγέτη τους

κό Β2 που κατέρριπταν οι Βιετκόνγκ το μετα-

Oρισμένοι, όπως η Τζάνις Τζό-

•Oι Grateful Dead έχουν πάψει να

Aλβιν Λι. Τα υπόλοιπα μέλη

σχημάτιζαν σε χιλιάδες δαχτυλίδια και τα μοί-

πλιν και ο Τζίμι Χέντριξ, «έφυ-

υπάρχουν ως γκρουπ από τον Αύ-

έφτιαξαν ξανά την μπάντα το

ραζαν στους ανά τη Γη υποστηρικτές του α-

γαν» λίγο μόνο καιρό μετά το φε-

γουστο του ’95, όταν πέθανε ο

2004, ενώ τους είδαμε πρόσφα-

γώνα τους. Εμένα μου το έφερε η αμερικανί-

στιβάλ. Aλλοι, όπως ο Τιμ Χάρ-

ηγέτης τους, Τζέρι Γκαρσία. Το

τα και στην Ελλάδα.

δα συγγραφέας Μέρι Μακ Κάρθι που μόλις ε-

ντιν και ο Πολ Μπάτερφιλντ, αρ-

2007 πάντως δύο από τα εναπο-

•Oι Band έχουν διαλυθεί προ

πέστρεφε από το Μάι Λάι, κομίζοντας το βι-

κετά χρόνια αργότερα. Αλλοι

μείναντα μέλη πήραν τιμής ένε-

πολλού και οι Blood, Sweat & Tears

βλίο -καταπέλτη για τους ομοεθνείς της, για

ωστόσο συνεχίζουν.

κεν ένα βραβείο Γκράμι.

συνεχίζουν μεν, αλλά χωρίς ιδι-

τη σφαγή που έγινε σ’ αυτό.

•O Νιλ Γιανγκ οργώνει φέτος την

αίτερη επιτυχία.

Ευρώπη για συναυλίες.

Tζο Kόκερ και Γρέις Σλικ

Mc Donalds και τα Kenducky Fried Chicken

•O Ρίτσι Χέιβενς με τη βιβλική

•O

τους

φόρησαν φέτος το άλμπουμ τους

στην πόλη του Χο-Τσι-Μινγκ και τη Σαϊγκόν, ε-

μορφή, στα 68 του πια, συνεχί-

Creedence Clearwater Revival

«Demos» κι εμφανίστηκαν πριν

νώ το Ηotel Lutecia έγινε μυθιστόρημα από

ζει, συμμετέχοντας σε φεστιβάλ

έβγαλε δίσκο πρόσφατα. Και

από ένα μήνα στη σκηνή του

τον Πιέρ Ασουλίν.

Τώρα, το 2009, πληθαίνουν καθημερινά τα

12

T

ο κοινό του Oλυμπιακού

η απάντηση α-

Τζον Φόγκερτι από

•Oι Crosby, Stills and Nash κυκλο-

-στις 4 Ιουλίου έπαιξε σ’ ένα

στις αρχές του μήνα έδωσε μία

Glastonbury Festival, όπου τρα-

Α, να μην ξεχάσω: Αρνήθηκα να πάω στην

tribute για το Γούντστοκ στο Νι-

sold out συναυλία στο Λος

γούδησε και ο Νιλ Γιανγκ, αλλά

πρεμιέρα του «Ζ» στη Νέα Υόρκη, το φθινό-

ου Τζέρσεϊ. Παράλληλα ασκεί φι-

Aντζελες. O αδελφός του Τομ

με τη δική του μπάντα.

πωρο του 1969. Ακολούθησα το παράδειγμα

λανθρωπικό έργο.

πέθανε από AIDS το 1990.

•Κι όσο για την Γκρέις Σλικ, τη

του γκουρού μου, του Ζαν-Πολ Σαρτρ, που α-

•Oι Incredible String Band διαλύθη-

•Κάτι κινείται το τελευταίο διά-

μούσα των Jefferson Airplane

κύρωσε μια σειρά διαλέξεων στις ΗΠΑ το

καν το 1974. Eγινε μία προσπά-

στημα και με τους Sly & the

με την ατίθαση μαύρη χαίτη,

1965, σαν διαμαρτυρία για τον βρόμικο πόλε-

θεια επανασύνδεσης το 1999, αλ-

Family Stone. Στα βραβεία Γκρά-

σήμερα είναι μια γελαστή κυρία

μο του Βιετνάμ. Ð

λά τα τελευταία χρόνια σταμάτη-

μι του 2006 ο Σλάι έδωσε την

με λευκά μαλλιά που αγαπά να

σαν να δίνουν σημεία ζωής.

πρώτη του συναυλία έπειτα από

ζωγραφίζει. Ð

ΕΠΤΑ (7) 26/7/09


T

ον Αύγουστο του 1969, όταν το φεστιβάλ

του

Γού-

ντστοκ κατάφερνε να

συγκεντρώσει

επί τρεις αξέχαστες

ημέρες τετρακόσιες χιλιάδες ανθρώπους σε μια φάρμα εξακοσίων εκταρίων, έξω από τη Νέα Υόρκη, ο Τζέιμς Σέιμους ήταν μόλις 20 ετών. O σχεδόν μόνιμος σεναριογράφος του

Aνγκ Λι έζησε το συμβάν εξ αποστάσεως. Oπως αμέτρητοι συνομήλικοί του, όμως,

O Aνγκ Λι στα χωράφια του φεστιβάλ

ράστια» λέει ο ίδιος. «Πέρα από τη μου-

O διάσημος σκηνοθέτης διηγείται με τη νέα του ταινία την αληθινή ιστορία του Eλιοτ Tίμπερ, που εξασφάλισε στους διοργανωτές την έκταση όπου έγινε το Γούντστοκ

σική του πλευρά, το Γούντστοκ ήταν ένα

Tου ΛOYKA KATΣIKA

«Εκτός από την αδιαφιλονίκητη ιστορική και πολιτισμική του αξία, η συμβολική σημασία αυτού του γεγονότος ήταν τε-

σε αυτόν; «Για τον δικό μου ρόλο χρειάστηκε να έρθω σε επαφή με πολλούς απόστρατους του Βιετνάμ. Να ακούσω τις ιστορίες τους και να καταλάβω τα ανοιχτά τραύματα που τους είχε αφήσει ο πόλεμος, ακόμη και μετά την επιστροφή τους στην πατρίδα. Η εμπειρία ήταν πραγματικά διαφωτιστική». Oσο ενδιαφέρων κι αν είναι ο χαρακτήρας που ενσαρκώνει ο Εμίλ Χιρς, ο τίτλος του αληθινού σταρ της ταινίας ανήκει σε έναν 36χρονο που μοιάζει δέ-

έτσι κι αυτός ήταν αδύνατο να μείνει ανεπηρέαστος από τον αντίκτυπό του:

Δυσκολεύτηκε πολύ να μπει στο κλίμα μιας εποχής τόσο μακρινής και άγνωστης

κα χρόνια νεότερος, είναι μάλιστα ελληνικής καταγωγής. O πατέρας τού Ντιμίτρι Μάρτιν είναι ένας ιερέας από την Πελοπόννησο. Μέσα σε διάστημα δέκα ετών, ο ταλαντούχος γιος του κατόρθωσε να αναδείξει μια ανορθόδοξη κωμική περσόνα μέσα από τηλεοπτικές και

ολόκληρο σύμπαν από μόνο του. Και πτών του φεστιβάλ να τον παρασύρει.

stand up εμφανίσεις- η ζωντάνια και το

ταφέρνει με έναν αφοπλιστικά απλό τρό-

Oι δικές του γνώσεις για την ιστορική

πνεύμα των οποίων συνεπήραν τόσο τον

πο να γίνεται τρυφερή και αστεία. Αυτό

διοργάνωση προήλθαν, όπως αναμενό-

σεναριογράφο, όσο και τον σκηνοθέτη

αυτού του σύμπαντος. Και να βρουν το

που προκύπτει από το κινηματογραφικό

ταν, «από όσα είχε τύχει να διαβάσω ή να

του «Taking Woodstock».

μέρος που τους ταίριαζε».

«Taking Woodstock» δεν είναι ένα φορ-

ακούσω από τους γονείς μου, οι οποίοι

O ίδιος ο Μάρτιν εξακολουθεί να βρί-

τωμένο μηνύματα και πολιτικο-κοινωνι-

αναφέρονταν συνήθως στο Γούντστοκ

σκει απίστευτο το ότι βρέθηκε σχεδόν

κές υπογραμμίσεις φιλμ, αλλά μια μικρή

μέσα από διηγήσεις για αγόρια και κορί-

από το πουθενά να γίνεται πρωταγωνι-

και ανεπιτήδευτη ταινία για ένα μεγάλο

τσια που κολυμπούσαν γυμνά σε π��τά-

στής σε μια ταινία του Aνγκ Λι: «Μου

και πολλαπλά μυθοποιημένο γεγονός.

μια ή πλατσούριζαν μέσα στις λάσπες.

δόθηκε μια τρομερή ευκαιρία, από την

όσοι είχαν την τύχη να συμμετάσχουν

γύρω από μια χαλαρή πλοκή, η οποία κα-

στο ογκώδες αυτό συμβάν, κατάφεραν να γίνουν ένα μικρό μέρος στην καρδιά

Tρυφερή και αστεία Τέσσερις δεκαετίες μετά το θρυλικό τριήμερο, ο ταϊβανέζος σκηνοθέτης του «Τίγρης και Δράκος» και του «Brokeback

Δύο είναι οι νεαροί πρωταγωνιστές

Δεν είχα συνειδητοποιήσει ποτέ ότι οι

εμπειρία της οποίας έμαθα ότι το βασικό

Mountain» συνάντησε σε ένα αεροδρό-

της δημιουργίας του Λι: O 24χρονος

άνθρωποι τότε ήταν τόσο ανοιχτόκαρδοι

συστατικό σε μια σχέση, επαγγελματική

μιο έναν μουσάτο και σχετικά ευτραφή

Εμίλ Χιρς -αυτή η εκπληκτική ερμηνευ-

και καταδεκτικοί, ότι εμπιστεύονταν ο

ή προσωπική, είναι τελικά η εμπιστοσύ-

άντρα, ο οποίος του έδωσε να διαβάσει

τική αποκάλυψη που γνωρίσαμε χάρη

ένας τον άλλο και μπορούσαν να συνυ-

νη. Χρειάζεται να εμπιστεύεσαι τους άλ-

ένα βιβλίο που είχε γράψει.

στο «Ταξίδι στην Aγρια Φύση»- υπο-

πάρξουν αρμονικά μαζί με εκατοντάδες

λους κι αυτό νομίζω στάθηκε ένα από τα

«Taking

δύεται έναν βετεράνο του Βιετνάμ, ο

χιλιάδες κόσμου για ένα χαρούμενο και

πιο σημαντικά μαθήματα που δίδαξε το

Woodstock: A True Story of a Riot, a

οποίος αφήνει το πλήθος των επισκε-

ειρηνικό διάστημα τριών ημερών».

Γούντστοκ στον κόσμο». Ð

Το

βιβλίο

ονομαζόταν

Concert and a Life» και, σε αυτό, ο Eλιοτ Τίμπερ διηγόταν με χιούμορ την αληθινή ιστορία τού πώς κατόρθωσε να εξασφαλίσει στους διοργανωτές του περίφημου φεστιβάλ την έκταση που αναζητούσαν, για να στεγάσουν εκεί το μουσικό τους όραμα. Φανερά κουρασμένος από μια φορτισμένη δραματικά φιλμογραφία που χρειαζόταν επειγόντως ένα ανάλαφρο διάλειμμα, ο Ανγκ Λι ανέθεσε στον δυο φορές υποψήφιο για Oσκαρ σεναριογράφο του να διασκευάσει το βιβλίο. Το αποτέλεσμα, που έκανε πρεμιέρα τον περασμένο Μάιο στο Φεστιβάλ των Κανών, «δεν είναι μια μουσική ταινία, όπως θα περίμεναν πολλοί», σημειώνει ο Σέιμους. «Επιδίωξή μας δεν ήταν να βάλουμε κάποιον ηθοποιό να υποδυθεί τον Τζίμι Χέντριξ ή την Τζάνις Τζόπλιν, ούτε να προσπαθήσουμε να αναπαραστήσουμε τα όσα συνέβησαν επί σκηνής, κατά τη διάρκεια του τριημέρου. Θέλαμε περισσότερο να εστιάσουμε στη νοοτροπία και τη βαθύτερη ιδέα πίσω από ένα τόσο εμβληματικό κοντσέρτο». O Λι τυλίγει μια χούφτα χαρακτήρων

13


Aφιέρωμα

ίδιος κατά τη σύντομη παραμονή του στις ΗΠΑ τον

«Nα σταματήσει η ανωμαλία»

Δεκέμβριο του ’68: η απροκάλυπτη δυσαρέσκεια του ακροατηρίου, σε δημόσια ανάγνωσή του στη Νέα Υόρκη, μπροστά στην επίμονη άρνησή του να τοποθετηθεί ανοιχτά στο θέμα της δικτατορίας, τον είχε ενοχλήσει πολύ... Ανάλογη ήταν κι η ενόχληση του καθεστώτος από την διεθνή απήχηση της δήλωσης του ποιητή. Εξ ου και η φήμη που διέσπειραν ελεγχόμενες από αυτό πένες, πως η αντίδρασή του οφειλόταν στο ότι δεν εξελέγη ακαδημαϊκός. O Γιώργος Σεφέρης, όμως, ου-

Eν μέσω δικτατορίας, το έστω και καθυστερημένο «κατηγορώ» του Γιώργου Σεφέρη δίνει ένα ηχηρό χαστούκι στους χουντικούς

δέποτε είχε υποβάλει τέτοιο αίτημα -οι βασικοί υποψήφιοι για την Ακαδημία το 1969 ήταν ο Αγγελος Βλάχος και ο Πέτρος Χάρης, ο οποίος κι εξελέγη με εισήγηση του Ηλία Βενέζη... O ποιητής Γιάννης Κο-

Tης ΣTAYPOYΛAΣ ΠAΠAΣΠYPOY (spapa@enet.gr)

ντός, φαντάρος τότε, ανακαλεί τη ζωηρή ατμόσφαιρα που επικρατούσε σε σπίτια λογοτεχνών, του Τάκη Σινόπουλου, του Αλέξανδρου Κοτζιά, του Αλέξανδρου Αργυρίου ή του Κίμωνα Φράιερ, «όπου νέοι και παλιότεροι διαβάζαμε πεζά και ποιήματα, όπως περίπου γινόταν και στα χρόνια της Κατοχής». Επρεπε να καταργηθεί η προληπτική λογοκρισία για να πάρει τέλος η εκδοτική τους σιωπή. Λίγο μετά τη δήλωση Σεφέρη, οι αρχές ανακοινώνουν ότι μια «εθνική ανθολογία διηγημάτων» που είχε υιοθετήσει ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, αυτή τού Αποστολίδη, θα δημοσιευόταν υποχρεωτικά σε συνέχειες σ’ όλες τις εφημερίδες. Η απάντηση είναι άμεση: Δεκαοχτώ αθηναίοι συγγραφείς της μεταπολεμικής γενιάς -ανάμεσα στους οποίους οι Βαλτινός, Κουμανταρέας, Κάσδαγλης, Καλιότσος, Ρούφος, Ταχτσής, Τσιτσέλη και Φραγκόπουλος-υπογράφουν ένα ιστορικό κείμενο διαμαρτυρίας για την απόπειρα να δημιουργηθεί η εντύπωση πως η πνευματική ζωή στη χώρα είναι ελεύθερη.

H απάντηση των λογοτεχνών «Το πόσο σημαντική είναι η ελευθερία για την αξιοπρέπεια των ανθρώπων και των εθνών μάς το επιβεβαίωσαν πρόσφατα ακόμα, ο ηρωϊκός αγώνας του τσεχοσλαβακικού λαού για να την κατακτήσει, κι οι διαμαρτυρίες των φιλελεύθερων Ρώσων διανουμένων, που εξακολουθούν να διώκονται», τόνιζαν. Και κατέληγαν: «Τιμούμε τον Γιώργο Σεφέρη, γιατί πρώτος

A

επεσήμανε τους κινδύνους που αυξάνουν όσο παραθήνα 28 Μαρτίου 1969. Είναι Πα-

τέλος. Το δράμα αυτού του τέλους με βασανίζει, συ-

ρασκευή, κοντεύει να μεσημε-

νειδητά ή ασυνείδητα, όπως στους παμπάλαιους χο-

Oύτε ίχνος απ’ τα παραπάνω δεν πέρασε στον τύ-

ριάσει και γύρω από το τραπέζι

ρούς του Αισχύλου. Oσο μένει η ανωμαλία, τόσο προ-

πο. Μόνο απ’ τα ερτζιανά μεταδόθηκε η διαμαρτυρία

του «Ζόναρς» όπου κάθoνται ο

χωρεί το κακό. Είμαι ένας άνθρωπος χωρίς κανένα

τους, απ’ τους σταθμούς του Λονδίνου, του Βερολί-

Γιώργος και η Μαρώ Σεφέρη, επι-

απολύτως πολιτικό δεσμό και, μπορώ να πω, μιλάω

νου και του Παρισιού, ενώ περίληψή της δημοσιεύ-

κρατεί ασυνήθιστη κίνηση.

χωρίς φόβο και χωρίς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τον

τηκε στις σελίδες της «Μοντ».

τείνεται η σημερινή κατάσταση».

Η κυρία Σεφέρη και κάποιοι έμπιστοι φίλοι του ζεύ-

γκρεμό όπου μας οδηγεί η καταπίεση που κάλυψε τον

Τον Νοέμβριο του ’69, το καθεστώς αντικαθιστά

γους έχουν ήδη περάσει απ’ όλες τις εφημερίδες εκτός

τόπο. Αυτή η ανωμαλία πρέπει να σταματήσει. Είναι

την προληπτική λογοκρισία με τον «νόμο περί Τύ-

της «Εστίας» και απ’ τα γραφεία ξένων ανταποκριτών,

εθνική επιταγή. Τώρα ξαναγυρίζω στη σιωπή μου.

που», υποχρεώνοντας πλέον εκδότες, δημιοσιογρά-

κι έχουν αφήσει δαχτυλογραφημένα αντίγραφα της πο-

Παρακαλώ το Θεό, να μη με φέρει άλλη φορά σε πα-

φους και συγγραφείς ν’ αυτολογοκρίνονται. Oι μέχρι

λυαναμενόμενης δήλωσης του νομπελίστα εναντίον

ρόμοια ανάγκη να ξαναμιλήσω».

τότε «σιωπούντες» λογοτέχνες, ωστόσο, το τολμούν:

Η δήλωση του Σεφέρη - το γνωστότερο γεγονός στη

συμμαχώντας με τη Νανά Καλλιανέση του «Κέδρου»,

ζωή του πέρα από τη μελοποίηση των ποιημάτων του

αποφασίζουν την έκδοση ενός συλλογικού τόμου, του

Το νέο μεταδίδεται με ταχύτητα. Κι όταν ο Ρόμπερτ

από τον Θεοδωράκη, σύμφωνα με τον βιογράφο του

οποίου ο τίτλος ήταν απολύτως σύμφωνος με το γράμ-

Κίλι δέχεται στην αμερικανική πρεσβεία το τηλεφώ-

Ρόντρικ Μπίτον- μόνο αυθόρμητη δεν ήταν. Oπως κι

μα του νόμου, ενώ το περιεχόμενό του ήταν έμμεσα

νημα του ποιητή με το οποίο του δίνεται πράσινο φως

οι περισσότεροι επιφανείς ομότεχνοί του, έτσι κι ο

ή ευθέως αντιδικτατορικό. Τα «Δεκαοχτώ κείμενα» θα

να ενημερώσει επίσημα και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο

ίδιος, από τον Απρίλιο του ’67 είχε ματαιώσει κάθε εκ-

δουν το φως το καλοκαίρι της επόμενης χρονιάς, ση-

θόρυβος που φτάνει στ’ αφτιά του τον κάνει να πι-

δοτικό του σχέδιο στην Ελλάδα, αρνούμενος να υπο-

μειώνοντας πρωτοφανείς πωλήσεις για τα δεδομένα

στέψει πως ο Σεφέρης έχει οργανώσει γιορτή!

βάλει τη δουλειά του στον έλεγχο των λογοκριτών.

της εποχής (16.000 αντίτυπα). Διόλου τυχαία, το βι-

της χούντας. Της δήλωσης που λίγο αργότερα θα ακουστεί από την ελληνική υπηρεσία του ΒΒC.

«Oλοι πια το διδάχτηκαν και το ξέρουν πως στις δι-

Oι προσδοκίες, ωστόσο, που είχαν εναποτεθεί στο

βλίο άνοιγε με το ποίημα του Σεφέρη «Oι γάτες του Αϊ

κτατορικές καταστάσεις, η αρχή μπορεί να μοιάζει εύ-

πρόσωπό του, δεδομένης της αίγλης του βραβείου

Νικόλα», με στίχους που έθιγαν τις διαβρωτικές συ-

κολη, όμως η τραγωδία περιμένει, αναπότρεπτη στο

Νόμπελ, ήταν μεγαλύτερες. Κάτι που είχε νιώσει κι ο

νέπειες του κακού στο σώμα της πολιτικής. Ð

14

ΕΠΤΑ (7) 26/7/09


Σ

την Ελλάδα φτάνουν μόνο τα αντιπολεμικά τραγούδια και δημιουργείται ένα υπόγειο ρεύ-

μα μεταξύ νέων που μαζεύονται σε σπίτια για να ακούσουν δισκάκια και να ανταλλάξουν πληροφορίες. Τα μακριά μαλλιά και η ροκ μουσική αποτελούν στοιχεία ανυπακοής. Eτσι, διαμορφώνεται η ροκ σκηνή που στο κλείσιμο της δεκαετίας επισκιάζει την ποπ σκηνή, αντικαθιστώντας τα κοστουμάκια και τις γραβατούλες των συγκροτημάτων με σταμπωτές ψυχεδελικές φανέλες, χαϊμαλιά, τζιν και αμπέχoνα. Στις μπουάτ της Πλάκας, η ασφάλεια κάνει εφόδους για εξακρίβωση στοιχείων και για να ελέγξει τα προγράμματα του Γιώργου Ζωγράφου, του Κώστα Χατζή ή της Αρλέτας, στο «Δώμα», τις «Εσπερίδες», τη «Σοφίτα»... Το ελληνικό τραγούδι, παρά τη λογοκρισία και την αμορφωσιά των συνταγματαρχών, συνεχίζει να παράγει εξαίρετα τραγούδια. O Γιάννης Μαρκόπουλος μελοποιεί Oδυσσέα Ελύτη με τη φωνή της Μαρίας Δημητριάδη και ο Μίμης Πλέσσας με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο γράφουν τον «Δρόμο» με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου, στον οποίο ο Αλέκος Πατσιφάς της «Λύρας» δίνει και τα μελοποιημένα από τον Γιάννη Γλέζο ποι-

Σπασμένα πιάτα, κομμένα τραγούδια

ήματα του Λόρκα, ενορχηστρωμένα από τον Νίκο Μαμαγκάκη.

Δυνατά λαϊκά

Σε μια εντελώς αντιφατική εποχή, η Eλλάδα ζει την παραγωγή εξαιρετικής μουσικής, αλλά και την άνθηση των κέντρων διασκέδασης

Η άνοδος του ελαφρολαϊκού συμπί-

Tου ��TEΛIOY EΛΛHNIAΔH

πτει με την τουριστική ανάπτυξη και τα τραγούδια σαν τον «Επιπόλαιο» (Κατσα-

ριοχή της πρωτεύουσας, το καλοκαίρι

χρονιάς, με Βλαχοπούλου, Βέγγο, Βό-

ρού-Πυθαγόρα) συνδυάζονται με την

λειτουργούν 563 κινηματογράφοι! Κά-

γλη, Λάσκαρη, Κατράκη, Βουτσά κ.λπ.

άνθηση των κοσμικών κέντρων που φι-

θε συνοικία διαθέτει δικούς της κινη-

Το «Τσουφ» με τα κινούμενα σχέδια του

λοξενούν ηθοποιούς και νεόπλουτους.

ματογράφους, μέρος του τοπικού πο-

Θόδωρου Μαραγκού είναι από τις λίγες

λιτιστικού ιστού!

εξαιρέσεις στον κανόνα.

Η χούντα σε μια «επιχείρηση αρετής» απαγορεύει με ποινή φυλάκισης έως έξι

Oι ογδόντα χιλιάδες συσκευές τηλε-

Και οι ταινίες εξακολουθούν να απο-

μηνών το «έθιμο» των «φθορών προκα-

όρασης στην Αθήνα είναι ακόμα λίγες

τελούν το καλύτερο μέσο για την προ-

λουσών το κοινόν αίσθημα», για να κά-

για να κλείσουν τις αίθουσες, αλλά

βολή καινούριων τραγουδιών και νέων

νει στη συνέχεια τα στραβά μάτια με

πολλαπλασιάζονται γρήγορα μειώνο-

ερμηνευτών. Oι Μίμης Πλέσσας, Κώ-

υπουργούς της τακτικούς θαμώνες

ντας ραγδαία και τις εντόπιες παρα-

στας Καπνίσης, Νίκος Μαμαγκάκης,

στην παραλία. Μέσα σε μία χρονιά δι-

γωγές, που έχουν χάσει τη φρεσκάδα

Γιώργος Ζαμπέτας, Γεράσιμος Λαβρά-

πλασιάζεται η κατανάλωση ουίσκι!

του κλασικού ελληνικού σινεμά.

νος κ.ά. έχουν επενδύσει μουσικά πολ-

Τα δυνατά λαϊκά τραγούδια με τις

Πάνω από δέκα ταινίες εθνοπατριω-

λές ταινίες και ο Στράτος Διονυσίου κά-

φωνές των Καζαντζίδη («Νυχτερίδες κι

τικού περιεχομένου παίζονται ταυτό-

νει μεγάλο σουξέ με το τραγούδι «Βρέ-

αράχνες»), Διονυσίου («O παλιατζής»),

χρονα κόβοντας εκατομμύρια εισιτή-

χει φωτιά στη στράτα μου».

Μπιθικώτση («Ρολόι-κομπολόι») κ.ά.

ρια: πρώτη «Η δασκάλα με τα ξανθά

γερμανούς ναζί και ιταλούς μακαρο-

Είναι η χρονιά που η Μαρία Κάλλας

και τα πάλκα με Τσιτσάνη, Πόλυ Πά-

μαλλιά» του Ντίνου Δημόπουλου (739

νάδες. O υπολοχαγός Κώστας Πρέκας

εμφανίζεται ως ηθοποιός στον ρόλο της

νου, Γαβαλά και άλλους κλασικούς,

χιλιάδες) με τη Βουγιουκλάκη και τον

στις δόξες του!

Μήδειας στην ομώνυμη ταινία του Πιέρ

κρατάνε κόντρες στον εκφυλισμό του

Παπαμιχαήλ, οι «Γενναίοι του Βορρά»

Παράλληλα, προβάλλονται ερωτικά

Πάολο Παζολίνι, που γυρίζεται στην

τραγουδιού που προωθείται από εται-

(627) του Κώστα Καραγιάννη, το «Oχι»

δράματα, κοινωνικές περιπέτειες και

Τουρκία, όπου η μεγάλη τραγουδίστρια

ρείες δίσκων με μεταγλωττίσεις ξένων

(602) και «Η Μεσόγειος φλέγεται»

κωμωδίες. O Κούρκουλος και η Χρονο-

συλλαμβάνεται γιατί μεταφέρει στις

ελαφρών επιτυχιών.

(410) του Ντίμη Δαδήρα, «Το νησί της

πούλου («Oρατότης μηδέν») με 640 χι-

αποσκευές της μεγάλο αριθμό αρχαίων

Μέσα στο γενικό μούδιασμα (ευχά-

Αφροδίτης» (299) του Γιώργου Σκαλε-

λιάδες εισιτήρια συναγωνίζονται το ζευ-

αντικειμένων! Ενώ, στις Κάνες, η ακτι-

ριστο για μια φιλοχουντική μερίδα),

νάκη, «Oι δραπέτες του Μπούλκες»

γάρι Βουγιουκλάκη-Παπαμιχαήλ («Η

βίστρια Βανέσα Ρέντγκρεϊβ κερδίζει το

γεμάτες παραμένουν μόνο οι αίθου-

του Α. Παπασταματάκη, «Eτσι πολε-

νεράιδα και το παλικάρι») με 627 χιλιά-

βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου για

σες κινηματογράφου, ανυποψίαστες

μούσαμε το ’40» κ.ά.

δες εισιτήρια! Και ακολουθούν «Η Πα-

τον ρόλο της Ισιδώρας Ντάνκαν και η

για το επερχόμενο τέλος της ακμής

Ταινίες με μακεδονομάχους, κομ-

ριζιάνα», «O μπλοφατζής», «Θ. Β., ο

Κάθριν Χέπμπορν στο Χόλιγουντ παίρ-

τους. Η Ελλάδα διαθέτει ένα τεράστιο

μουνιστοσυμμορίτες, μαχητές της

φαλακρός πράκτωρ», «O γόης» και οι

νει το τρίτο της Oσκαρ! Γυναίκες εκ-

δίκτυο αιθουσών. Στην ευρύτερη πε-

ΕOΚΑ, βούλγαρους κομιτατζήδες,

υπόλοιπες από τις 99 νέες ταινίες της

πληκτικές! Ð

15


Aφιέρωμα

O ήχος της ρήξης H ηλεκτρική έκρηξη και οι στίχοι της αμφισβήτησης μέσα από δεκάδες ιστορικούς δίσκους που κυκλοφόρησαν όλοι μέσα στην ίδια χρονιά Του ΣΤΕΛΙOΥ ΕΛΛΗΝΙΑΔΗ

corbis/ Apeiron

M

ας ξαφνιάζει το δημόσιο «κρεβάτωμα για την ειρήνη» του Τζον Λένον με τη Γιόκο Oνο στο Aμστερνταμ και στο Μόντρεαλ που αντιμε-

τωπίζεται με χλευασμό από τον τύπο. Γεννάει, όμως, το «Give piece a chance», ύμνο των αντιπολεμικών κινητοποιήσεων σε όλο τον κόσμο, ενώ το «Τραγούδι για την ειρήνη», του κινήματος ειρήνης στο Ισραήλ με τη φωνή της Miri Aloni, κόβεται από το ισραηλινό ραδιόφωνο, ενώ η χώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με όλους τους γειτονές της. Oπως κομμένοι εκείνη την εποχή είναι και οι Τζιλμπέρτο Τζιλ και Καετάνο Βελόζο που διαφεύγουν στο εξωτερικό για να γλιτώσουν από τη χούντα της Βραζιλίας. Είναι χρονιά γεμάτη ήχους. Η μουσική ποικιλία είναι το σάουντρακ ενός πολύχρωμου φαντασμαγορικού κινήματος που γράφεται και παίζεται από τους συντελεστές του και όχι από τρίτους επαγγελματίες. Oχι μόνο τα πολιτικά τραγούδια των Τζέφερσον Ειρπλεϊν, Κρίντενς Κλίαρ Γουότερ Ριβάιβαλ, Κάντρι Τζο και Aρλο Γκάθρι, αλλά και εκατοντάδες άλλα παράγωγα της αντικουλτούρας. Oι δίσκοι 45 και 33 στροφών απορροφούν όλο το καχεκτικό μας εισόδημα, παρ’ όλο που εκδίδονται με μεγάλη καθυστέρηση και με το σταγονόμετρο στην ελληνική αγορά.

Kορυφαίες δημιουργίες

σπουδαίος ερμηνευτής, επιστρέφει με το κλασικό

κά του όργανα στους θεατές της συναυλίας των Ντορς

πλέον «My way». Τι χρονιά!

στο Μαϊάμι, η Τζάνις Τζόπλιν μετά βίας τραγουδάει

Για τους πιο ψαγμένους, μερικά βινύλια, αν και

Eνα σαρωτικό κίνημα λευκών πολιτισμικών αντιρ-

φάλτσα στο Γούντστοκ, ο Eλβις επιστρέφει θριαμ-

απλησίαστα στις τιμές εισαγωγής, αποτελούν σταθμό

ρησιών από διαφορετικές «σχολές» που συμβαδίζει με

βευτικά στη σκηνή με 57 σολντ-άουτ συναυλίες στο

στην εξέλιξη της μουσικής. Στην Αθήνα, ο Τάσος Φα-

τους μαύρους που τραγουδούν «Είμαι μαύρος και εί-

Λας Βέγκας, παχύς και στομωμένος από χάπια και αλ-

ληρέας μάς ρίχνει στα βαθιά με το «Hot Rats» και το

μαι περήφανος»: Τζέιμς Μπράουν, Μάρβιν Γκέι, Στί-

κοόλ, η Μάριαν Φέιθφουλ πέφτει σε κώμα, ο Μπράιαν

«Trout Mask Replica» του Φρανκ Ζάπα και του Κάπτεν

βι Γουόντερ, Aϊσλι Μπράδερς, Oτις Ρέντινγκ, Ρο-

Τζόουνς πνίγεται στην πισίνα του από υπερβολική δό-

Μπίφχαρτ, που αμφισβητούν όχι μόνο τον χιπισμό, αλ-

μπέρτα Φλακ και ο νιόφερτος Μπομπ Μάρλεϊ.

ση και ο ποιητής της «γενιάς των μπιτ» Τζακ Κέρουακ

λά και το στρογγύλεμα του ροκ.

O Τζόνι Κας τραγουδάει στις φυλακές του Σαν Κου-

αφήνει την τελευταία του πνοή σε ηλικία 57 ετών από

Αλλά και ο Μάιλς Ντέιβις προκαλεί ρίγη στους «κα-

έντιν, οι Σάιμον και Γκαρφάνκελ προβάλλουν ένα τηλε-

θαρόαιμους» της τζαζ, συμμετέχοντας με το «Bitches

οπτικό πρόγραμμα με μπαλάντες ενάντια στον πό-

Brew» στην τάση ώσμωσης των «θεμελιακών» μου-

λεμο και τη φτώχεια και ο Τσάρλι Χέιντεν με τη συμ-

σικών ρευμάτων που επιχειρούν και οι Blood Sweat

βολή της Κάρλα Μπλέι δημιουργεί έναν από τους πιο

Oμως, γενικά, ο ενθουσιασμός και η μαζικότητα

and Tears, οι Blind Faith κ.ά., ενώ παραμένουν

πολιτικούς δίσκους στην ιστορία της τζαζ. Και στο

των συμμετεχόντων με την ποιότητα και πρωτοτυπία

σταθεροί στη βάση του ρυθμ εντ μπλούζ οι Stones με

Μόναχο ιδρύεται η ECM, που αναδεικνύει την τζαζ

της μουσικής και των τεχνών δημιουργούν μια διά-

το «Let it bleed» και η Τζάνις Τζόπλιν με το «Work

σκηνή της Ευρώπης.

χυτη αισιοδοξία. Τα κοινωνικά και πολιτισμικά κινή-

me Lord» του συμπατριώτη μας Νικ Γκραβενίτη.

κίρρωση του ήπατος!

Aισιόδοξα μηνύματα

Σε αντίθεση με τους νεοεμφανιζόμενους Λεντ Ζέ-

ματα δείχνουν ότι μπορούν να διαμορφώσουν μια

Χρειάζεται μεγάλος κατάλογος για να απαριθμήσεις

πελιν, που παίζοντας σκληρό ροκ στοχεύουν σε ένα

εναλλακτική και ευφάνταστη πολιτική, ικανή να δια-

τα σημαντικά ονόματα που παρουσιάζουν κορυφαίες

ευρύτερο ακροατήριο, οι MC5, κάτω από την επιρροή

περάσει τα στεγανά μιας δημοκρατίας που αφήνει

δημιουργίες ή πρωτοεμφανίζονται το 1969. Ενδεικτι-

του Τζον Σίνκλερ των Λευκών Πανθήρων, με το «Kick

τους πολίτες έξω από τα κέντρα λήψεως των αποφά-

κά: Φιλ Oκς, Μπομπ Ντίλαν, Νιλ Γιανγκ, Μπράιαν

out the jams, motherfuckers!», χρησιμοποιούν τον

σεων. Oι 5th Dimension, το 1969, με ένα τραγούδι από

Iνο, Aλις Κούπερ, Μέλανι, Σαντάνα, Στούτζες, Κιν-

λόγο και τις κιθάρες σαν βέλη ακολουθώντας μοιραία

το ροκ-μιούζικαλ «Hair» που τραγουδήθηκε όσο κα-

κς, Χόλις, Γκρέιτφουλ Ντεντ, Γες, Πινκ Φλόιντ, Aϊ-

την τύχη του ριζοσπαστικού κινήματος.

νένα άλλο στον κόσμο, έδωσαν εύγλωττα το στίγμα

ρον Μπάτερφλαϊ, Μπιτλς με «Abbey road», Χου με

Αλλά το ροκ υφίσταται απώλειες και από την κα-

τη «ροκ-όπερα» «Τόμι» και Μπερντς με την μπαλά-

τάχρηση ουσιών: ο Τζίμι Χέντριξ συλλαμβάνεται στον

Eρχεται η εποχή του Υδροχόου... Η ειρήνη και η

ντα του «Easy rider»! Ακόμα κι ο Φρανκ Σινάτρα, στο

Καναδά και ο Τζορτζ Χάρισον στο Λονδίνο με ναρκω-

αγάπη θα κατευθύνουν τους πλανήτες και τ’ αστέ-

αντίπαλο στρατόπεδο, φίλος όλων των κακών, αλλά

τικά, ο Τζιμ Μόρισον μεθυσμένος δείχνει τα γεννητι-

ρια... Αφήστε τον ήλιο να μπει μέσα! Ð

16

ΕΠΤΑ (7) 26/7/09

της ευφορίας!


Σ

την Αμερική των μέσων

ολαίας σε υπολογίσιμο κοινό, τους

του ’60 δύσκολα μπορού-

δύο τριαντάρηδες δημιουργούς

σες να βρεις πνευματική

της σε εναλλακτικά είδωλα και κα-

τροφή στις δεκάδες ταινίες που

τέλυε ένα ολόκληρο καθεστώς συ-

μονοπωλούσαν το μαζικό ενδια-

ντηρητισμού στο σινεμά. Είκοσι εννέα ετών τότε, ο Πίτερ

φέρον, εκείνη την εποχή. Την ίδια ώρα που στην Ευρώπη

Φόντα εμπνεύστηκε την ιδέα όταν

μεσουρανούσαν ή γαλλική νουβέλ

έπεσε στα χέρια του μια φωτογρα-

βαγκ, το αγγλικό φρι σίνεμα, η

φία που α��εικόνιζε εκείνον και

τσέχικη κινηματογραφία, ο Μπέρ-

τον ηθοποιό και φίλο του, Μπρους

γκμαν και το ιταλικό σινεμά του

Ντερν, ανεβασμένους στις μοτοσι-

Φελίνι και του Αντονιόνι, τις αί-

κλέτες τους.

θουσες των ΗΠΑ κατέκλυζαν θρη-

Τηλεφώνησε αμέσως στον Ντέ-

σκευτικά έπη, χαρωπά οικογενει-

νις Χόπερ, ο οποίος εκείνη την πε-

ακά μιούζικαλ, εξωτικές περιπέ-

ρίοδο σκεφτόταν να εγκαταλείψει

τειες και πολεμικά φιλμ φορτωμέ-

την ηθοποιία για να γίνει δάσκα-

να παλαίμαχους πρωταγωνιστές.

λος και, τελικά, τον έπεισε να

Eξω από τους κινηματογρά-

σκηνοθετήσει το φιλμ.

φους, όμως, ο κόσμος άλλαζε. Από τη φεμινιστική χειραφέτηση

H κατάλληλη στιγμή

και το κίνημα για τα φυλετικά δι-

Χωρίς ολοκληρωμένο σενάριο,

καιώματα μέχρι τον πόλεμο του

αλλά με δομή που βασίστηκε σε

Βιετνάμ και τις φοιτητικές εξε-

αυτοσχεδιασμούς της τελευταίας

γέρσεις, τη σεξουαλική επανά-

στιγμής, η ιστορία του «Ξένοια-

σταση και τον πειραματισμό με

στου Καβαλάρη» ακολουθούσε το

τα ναρκωτικά, η κοινωνία τίναζε

φιλήσυχο ταξίδι δύο νεαρών μο-

από επάνω της τον εφησυχασμό

τοσικλετιστών στην αμερικανική

και τον παλαιό καθωσπρεπισμό.

ενδοχώρα, μετατρέποντας τη δια-

Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα με-

δρομή τους σε ένα άκρως αποκα-

ταρρυθμιστικού

παροξυσμού,

λυπτικό, όσο και πεσιμιστικό, πα-

ελάχιστα είχαν, πλέον, να πουν

νόραμα των Ηνωμένων Πολιτειών

στο ανήσυχο κοινό τα δαπανηρά

του ’60. Μιας χώρας μοιρασμέ-

καπρίτσια της «Κλεοπάτρας», οι

νης ανάμεσα στη φιλελεύθερη

διδαχές της «Βίβλου» και τα

αντίληψη που πρέσβευαν τα μέλη

πληθωρικά

των χίπικων κινημάτων και την

φορέματα

του

«Ωραία μου κυρία».

οπισθοδρομική και μισαλλόδοξη Αμερική που εξακολουθούσε να

Παράθυρο στους νέους

αντιμετωπίζει με εχθρότητα και

Με τη μαζική εισβολή της τη-

βία το καινούριο και το διαφορε-

λεόρασης στα περισσότερα νοι-

τικό, καταλήγοντας να δολοφο-

κοκυριά της χώρας, την κατακό-

νήσει τους δύο ήρωες.

ρυφη πτώση των εισιτηρίων χρο-

Κόντρα στις επικρατούσες συν-

νιά με τη χρονιά και τη διογκού-

θήκες πίσω από την πραγματοποί-

μενη αδυναμία του σινεμά να

ηση οποιασδήποτε ταινίας εκείνη

προσεγγίσει το νεαρόκοσμο, το

την εποχή, ο Φόντα και ο Χόπερ

Χόλιγουντ αποφάσισε να ανοίξει

γύρισαν το φιλμ με φίλους και μέ-

κι αυτό τις πόρτες του σε μια

λη κοινοβίων ολόκληρης της χώ-

ολόκληρη σειρά νέων ανθρώπων.

ρας. Oταν ολοκληρώθηκε, κατά-

Στην απόφαση συνετέλεσε, πε-

φεραν να το πουλήσουν στην

ρισσότερο από οτιδήποτε άλλο, μια

Columbia Pictures, ένα από τα

πάμφθηνη ταινία με ήρωες δύο

αυτοκρατορικά στούντιο του Χόλι-

περιπλανώμενους

μηχανόβιους

γουντ. Γιατί; Διότι το στούντιο

που στοίχισε μόλις 500.000 δολά-

όμως είχε μόλις περιέλθει σε νεα-

ρια, γυρίστηκε με υποτυπώδη μέ-

ρά και προοδευτικά χέρια.

σα και ξάφνου γονάτιζε στα ταμεία

O

«Ξένοιαστος

Του ΛOYKA KATΣIKA

Δύο ξένοιαστοι καβαλάρηδες έβαλαν την Aμερική στο χάρτη της πρωτοπορίας του σινεμά

βρη της ίδιας χρονιάς -μαζί με

αρχίζουν να χρηματοδοτούν άφο-

τον νεαρό προστατευόμενό του

βα τα πιο παράτολμα σχέδια και,

Τζορτζ Λούκας- την ανεξάρτητη

για μια ολόκληρη δεκαετία, η

εταιρεία American Zoetrope,

αμερικανική οθόνη εισέρχεται σε

προσελκύοντας γύρω του μια εν-

μια χρυσή εποχή.

θουσιώδη γενιά νέων δημιουργών

Για κάθε «Νονό» και «Ταξιτζή»

που περιλάμβανε τον Μάρτιν

που ακολούθησαν, αξίζει να μνη-

Σκορσέζε, τον Μπράιαν Ντε Πάλ-

μονεύει κανείς την περιπέτεια

μα και τον Στίβεν Σπίλμπεργκ.

των Ντένις Χόπερ και Πίτερ Φό-

Γύρω τους ξεκινά μια εκπληκτική σοδειά ταινιών, τα στούντιο

ντα στις αμερικανικές λεωφόρους και στις αίθουσες. Ð

™Y°KENTPøTIKE™ EK¢O™EI™

ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ EÏÏ¿‰·

3 ∞™ΔÀ¡√ªπ∫A

ÙÔ˘ IAN PANKIN

4 ∞™ΔÀ¡√ªπ∫A

ÙÔ˘ NTA™IE§ XAMET

www.metaixmio.gr

3 Δ∞•π¢πøΔπ∫A

ÙÔ˘ PI™APNT KA¶I™IN™KI

Καβαλάρης»

στουντιακές υπερπαραγωγές που

προκάλεσε αμέσως τεράστιο αντί-

στοίχιζαν πέντε φορές όσο αυτή!

κτυπο, προσελκύοντας μέλη της

Η ταινία ονομαζόταν «Ξένοιαστος

Mια ταινία που άνοιξε δρόμους

αντι-κουλτούρας, ταλαντούχους

καβαλάρης», έσκασε σαν πολιτιστι-

απόφοιτους

κή χειροβομβίδα στις αίθουσες το

σχολών και, προτού κανείς το κα-

καλοκαίρι του 1969, και μέχρι το

ταλάβει, ένα ολόκληρο κίνημα

τέλος εκείνης της χρονιάς συγκέ-

σκηνοθετών ξεπήδησε με το όνει-

ντρωσε το ποσό-ρεκόρ των 20 εκα-

ρο να κάνει ταινίες που να με-

28, 00 ú

19, 00 ú

20, 00 ú

τομμυρίων δολαρίων.

τρούν και την απαίτηση να έχει

1.2 40

840

840

Το φιλμ αναγόρευε τους περιθω-

κινηματογραφικών

τον απόλυτο έλεγχό τους.

ριοποιημένους σε ήρωες, την πιο

Eνας από αυτούς, ο Φράνσις

αντικομφορμιστική πλευρά της νε-

Φορντ Κόπολα, ιδρύει το Νοέμ-

TIM H ™E§ .

ª√§π™ ∫À∫§√º√ƒ∏™∞¡

TIM H ™E§ .

TIM H ™E§ .

™∂ √§∞ Δ∞ μπμ§π√¶ø§∂π∞

17


1969 - Η χρονιά που άλλαξε τον κόσμο