a product message image
{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade

Page 1

STAN NIEWAŻKOŚCI Galeria Sztuki Wozownia / Art Gallery Wozownia / Toruń, 2020


Natalia Cieślak

Natalia Cieślak

Stan nieważkości

Weightlessness

Przyglądając się obrazom Julii Curyło, namalowanym na przestrzeni ostatnich lat, trudno nie zauważyć, że zainteresowania artystki orbitują wokół zagadnień związanych z dwoma sferami – religią i nauką, a dokładniej astronomią. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się, że warstwa treściowa jej płócien ciąży w kierunku fascynacji scjentystycznym podejściem do rzeczywistości, chwila głębszej lektury ich warstwy wizualnej pozwala odkryć bogactwo nawiązań m.in. do ikonografii chrześcijańskiej. Tematy, takie jak Trójca św., Madonna z Dzieciątkiem czy Chrystus Pantokrator, zyskują tu zaskakującą reinterpretację. Na rozbijaniu kanonów obrazowania malarka jednak nie poprzestaje. Jej talent do zuchwałego zestawiania i synchronizowania różnych tematów i estetyk dostrzeżono już dawno – np. Leszek Knaflewski określił kiedyś jej prace jako „świetnie skomponowany i zmiksowany utwór, w którym ilość sampli jest bez znaczenia, gdyż zostały tak przetworzone, że stanowią jednorodną formułę, która pozwala na mutowanie znaczeń i symboli”1. Najnowsze obrazy Julii Curyło nie odstają od tego opisu.

When one looks at Julia Curyło paintings drawn over the recent years, one can immediately conclude that the artist’s interests rotate around two areas – religion and science, and specifically astronomy. Even though, at first sight, it appears that the content layer of her compositions is inclined towards a scientific approach to reality, a brief immersion in the visuals allows to discover the richness of allusions to, among others, Christian iconography. Subjects such as the Holy Trinity, Madonna with the Child or Christ Pantokrator are interpreted here in surprising ways. The painter does not, however, content herself with merely defying the established canons of composition. Her talent to boldly juxtapose and synchronise various themes and aesthetic approaches has been noted for a long time – for example, Leszek Knaflewski once stated that her works are “a finely composed and mixed piece in which the number of samples does not matter, as they have been processed into a uniform formula that allows to mutate meanings and symbols.”1 Julia’s newest paintings are no different from this mould.

1

Cyt. w: Julia Curyło: Odpusty i cudowne widzenia, katalog wystawy w Galerii Sztuki Wozownia w Toruniu, Toruń 2011, s. 5.

Trójca / Trinity, 2015 olej na płótnie / oil on canvas, 176 x 140 cm

1

Quoted in: Julia Curyło: Odpusty i cudowne widzenia, catalogue of an exhibition at the Wozownia Art Gallery in Toruń, Toruń 2011, p. 5.

3


Katedra i Wielki Zderzacz Hadronów; cytaty z płócien dawnych malarzy i matematyczne równania; barokowe putta i schematyczne rysunki ludzkich ciał jak te z Płytki Pioneera2; biblijny serafin i całkiem świecki spadochroniarz (a może to jednak jakaś wersja postaci mitologicznego Ikara?); chrześcijańskie symbole – ryba, biała gołębica – i kiczowate baloniki w kształcie psa czy jednorożca; schematy związane z ikonografią maryjną i naukowe narzędzia poznania, np. sondy kosmiczne czy obserwatoria astronomiczne – w pracach artystki motywy, które można by wymieniać bez końca, tworzą mozaikową, eklektyczną i hybrydową strukturę. Jednak „w tym chaosie jest metoda”, a każda z kompozycji rządzi się swoją własną, wewnętrzną logiką, opartą na grze skojarzeń i dwu- / wieloznaczności, doświadczeń i wyobrażeń. Są one potwierdzeniem tezy Umberta Eco, że: „Wartość estetyczna dzieła jest tym większa, im bogatsze są możliwości jego interpretacji, im różnorodniejsze budzi ono reakcje, im więcej aspektów ukazuje odbiorcy, nie tracąc zarazem własnej tożsamości”3.

The Cathedral and the Large Hadron Collider, quotations from the works of old masters and mathematical equations; Baroque puttos and schematic drawings of human bodies resembling the Pioneer plaque;2 the Biblical seraph and an entirely secular parachutist (or is he another version of the mythical Icarus?); Christian symbols such as fish and white dove and dog- or unicorn-shaped kitschy balloons; Marian iconography schemes and scientific instruments such as space probes or astronomical observatories – the seemingly endless motives in the artist’s work build up to a mosaic, eclectic and hybrid structure. Yet, “there is a method in the chaos,” and each composition is governed by its own internal logic based on an association game, ambiguity and multiple ambiguity, experience and imagination. This confirms Umberto Eco’s claim that “In fact, the form of the work of art gains its aesthetic validity precisely in proportion to the number of different perspectives from which it can be viewed and understood. These give it a wealth of different resonances and echoes without impairing its original essence.”3

2

2

Płytka Pioneera – aluminiowe, pokryte złotem płytki z wygrawerowanymi informacjami dla pozaziemskich cywilizacji, umieszczone na pokładzie sond kosmicznych Pioneer 10 i Pioneer 11. Za: https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82ytka_Pioneera [dostęp z dn. 27.01.2020]. 3

Umberto Eco, Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, przeł. Alina Kreisberg, Krzysztof Żaboklicki i in., Warszawa 2008, s. 70.

4

Pioneer plaques – a pair of gold-anodized aluminium plates featuring engraved information for alien civilizations, placed on board of the Pioneer 10 and Pioneer 11 space probes. See: https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82ytka_Pioneera [access on 27.01.2020]. 3

Umberto Eco, Dzieło otwarte. Forma i nieokreśloność w poetykach współczesnych, trans. Alina Kreisberg, Krzysztof Żaboklicki et al., Warsaw 2008, p. 70.

Serafin / Seraph, 2019 olej, szlagmetal, płótno / oil on canvas, metal leaf, 150 x 200 cm


5


6


Malarka zwykle osadza „akcję” swoich obrazów w przestrzeni kosmicznej, choć zdarza się, że „schodzi” do dolnych warstw troposfery i lokuje postaci wśród chmur. Zawsze jednak wszystko toczy się „tam, na górze”. Wizualnym motywem, spinającym jej twórczość, jest wszędobylska postać astronauty. Staje się on inkarnacją „świętegostrażnika”, który – jak wskazuje sama artystka – czuwa „na granicy światów – ziemskiej rzeczywistości i nieodkrytej otchłani kosmosu”. Zawsze pozostaje anonimowy i ubrany w charakterystyczny biały skafander, zakrywający go od stóp do głów. Z rzadka pojawia się w anturażu bezpośrednio kojarzonym z wizerunkiem świętych – w zasadzie tylko w obrazie Łajka w kosmosie przepasany jest upiętą na kształt rzymskiej togi połacią materiału. Jeśli już jest w coś wyposażony, to w aparaturę umożliwiającą rejestrację i fotografowanie tego, co go otacza. Skąd więc to zestawienie astronauty i świętego? Co sprawia, że Julia Curyło połączyła te etosy w swoich obrazach? Odpowiedź jest zaskakująco prosta: zarówno jeden, jak i drugi – choć w różnym wymiarze – ma łączność z tym, co pozaziemskie, a więc i dostęp do tajemnic, których nie mogą posiąść zwykli śmiertelnicy. Kosmiczny eksplorator z naukową precyzją bada i gromadzi informacje na temat wszechświata, podczas gdy święty to ten, który według chrześcijan „przebywa z Bogiem w niebie”, a więc ma wgląd w Jego plany.

Łajka w kosmosie / Laika in Space, 2016 olej, płótno / oil on canvas, 180 x 150 cm

The painter usually places the “action” of her paintings in space, although on occasion she “descends” to the lower troposphere, locating the figures among clouds. However, everything always happens “above and beyond.” The visual motif that clasps her work together is the ubiquitous figure of an astronaut. It becomes an incarnation of the “guardian saint” who, as the artist herself notes, watches “the limes between the worlds – earthy reality and the unexplored cosmic abyss.” Always anonymous, he remains dressed in a typical white spacesuit covering him from head to toe. It is rare to see him surrounded by objects directly associated with images of saints – basically, only in Łajka w kosmosie he is girded with a sash of cloth fastened like a Roman toga. The equipment he appears with is limited to devices to record and photograph his surroundings. So why the juxtaposition of an astronaut and a saint? What made Julia Curyło combine these ethe in her paintings? The answer is deceptively simple: both of them, although in different ways, connect to the otherworldly, soaring to mysteries unavailable to the ordinary mortals. A space explorer studies and collects information on the universe with scientific precision, while a saint, Christians believe, remains with God in heaven, thus being privy to His plans.

7


Postać świętego-astronauty uznać można za wizualną metaforę, wewnątrz której kumulują się napięcia na linii empiryzm – wiara. Z jednej strony namalowani przez artystkę kosmonauci zawieszeni są w przestrzeni, podobnie jak dotknięci mistyczną łaską święci, lewitujący np. na płótnach barokowych mistrzów. Opisywane przez hagiografów doświadczenie unoszenia się w powietrzu było zjawiskiem nadprzyrodzonym, przeczącym naturze, które świadczyło o tym, że dana osoba została wybrana przez Najwyższego. Przyglądając się płótnom Julii Curyło trudno jednak z drugiej strony wyzbyć się przeświadczenia, że bohaterowie jej obrazów znajdują się po prostu w stanie nieważkości, kiedy to „działające na układ ciał siły zewnętrzne nie wywołują wzajemnych ciśnień (nacisków) części układu na siebie, a wewnętrzne oddziaływania grawitacyjne są pomijalne”4. 4

Nieważkość, [wg:] https://pl.wikipedia.org/wiki/Niewa%C5%BCko%C5%9B%C4%87 [dostęp z dn. 27.01.2020].

8

The astronaut-saint figure can be considered a visual metaphor in which tensions between empiricism and faith accumulate. On the one hand, the spacemen painted by the artist are floating in space, just like the saints bestowed with mystic grace who are shown levitating on the canvases of Baroque masters. The sensation of floating in the air, mentioned by hagiographers, was a supernatural event that testified to the saint’s election by the Most High. On the other hand, while viewing Julia Curyło’s paintings one can hardly escape the feeling that the protagonists of their works are simply suspended in weightless surroundings, where “the external forces affecting a system do not exert mutual pressure between the system’s components, and internal gravitational influences are negligible.”4

4

Nieważkość, [according to:] https://pl.wikipedia.org/wiki/Niewa%C5%BCko%C5%9B%C4%87 [accessed on 27.01.2020].

Święci obserwują / Saintswaching, 2015 technika mieszana, żywica, olej, akryl, płótno, 150 x 200 cm mix technique, oil and acryl on canvas,resin, 150 x 200 cm


9


10


Artystka kreuje także przestrzeń, w której dryfują nie tylko aktorzy pojawiający się w zaaranżowanych przez nią scenach, ale także i my – widzowie, wciągnięci w te pełne różnych odniesień opowieści. Można czytać je na dwóch płaszczyznach, jakie w kontekście postmodernistycznego dzieła plastycznego wyróżnia Andrzej Szahaj: „na płaszczyźnie wyrafinowanej, erudycyjnej gry z tradycją, której pełne rozszyfrowanie wymaga uruchomienia przez odbiorcę rozległej kompetencji estetycznej, filozoficznej, historycznej, a czasem nawet – naukowej”, oraz „na płaszczyźnie zmysłowej przyjemności estetycznej, odwołującej się do radości obcowania z opowieścią, intrygą, melodią czy malowidłem”5. Pod płaszczykiem niby błahych – nomen omen nieważkich – form, którymi malarka żongluje, kryją się fundamentalne pytania o granice poznania, miejsce człowieka we wszechświecie, podstawowe wartości. Artystka odżegnuje się jednak od powagi, często towarzyszącej refleksji nad tymi kwestiami. Zrzuca ten niepotrzebny balast i z lekkością i dystansem rozwija swoje nieprawdopodobne historie, w których „rezygnuje z typowych dla sztuki modernistycznej ambicji: poszukiwania prawdy, (...) kreowania jakichś nowych (postępowych) światopoglądów. W tym sensie nie chce już konkurować z nauką czy filozofią. Stara się raczej z nimi flirtować, często żartobliwie, tak jak flirtuje z kulturą masową i kiczem”6. 5 6

Andrzej Szahaj, Co to jest postmodernizm?, “Ethos” 1996, nr 33–34, ss. 71–72. Tamże.

Helios 2, 2016 olej, płótno / oil on canvas, 186 x 139 cm

The artist also creates a space that makes drift not only the actors appearing in the arrangements, but also us, the viewers, immersed in the reference-rich stories. They can be read in two dimensions distinguished by Andrzej Szahaj in the context of a post-modern visual work of art: “in the dimension of sophisticated, erudite play with tradition, which can only be deciphered fully if the recipient is equipped with wide-ranging aesthetic, philosophical, historical and sometimes even scientific competences” and “in the dimension of sensual aesthetic pleasure recalling the joys of interacting with a narrative, plot, tune or painting.”5 Under the guise of ostensibly banal (or weightless) forms juggled by the painter one may discover fundamental questions about the limits of cognition, the place of man in the universe and basic principles. The artist, however, deprecates the seriousness which often accompanies reflection on such themes. She divests herself of this unnecessary burden and weaves her incredible stories in a light and distanced way, “abandoning the ambitions typical for modern art: looking for truth and (...) creating some new (progressive) worldviews.” In this sense, she no longer wants to compete with science or philosophy. Rather, she tries to flirt with them, just as she does with mass culture and kitsch.”6

5 6

Andrzej Szahaj, Co to jest postmodernizm?, “Ethos” 1996, no. 33–34, pp. 71–72. Ibidem.

11


Wróćmy do zasygnalizowanego już wcześniej napięcia między wiarą a fizycznym doświadczeniem – jak relację między nimi widzi Julia Curyło? „Czy naprawdę istnieje nieprzezwyciężalna sprzeczność pomiędzy religią i nauką? Czy religia może zostać zastąpiona przez naukę?”7 – pytał nie kto inny jak… Albert Einstein. Jeden z największych umysłów XX wieku bez wahania uznawał możliwość symbiotycznego współistnienia obu tych sfer. Pogląd ten zdaje się podzielać Julia Curyło, która łączenie w swoich pracach wątków religijnych i naukowych określa mianem „dialogu” między obiema tymi sferami, a to, co ją szczególnie interesuje, nazywa „spotkaniem świata realnego i cudownego”. Nie ma tu więc mowy o antagonizmie, konkurencji czy rozbieżnościach. Jak możliwe jest to pokojowe współistnienie, skoro w religii i nauce upatruje się dziedzin, nie dających się pogodzić? Również ten zgrzyt diagnozuje Einstein, wskazując, gdzie tkwią źródła potencjalnych konfliktów: „(...) podczas gdy większość ludzi bez wahania zgadza się z definicją «nauki», często różnią się oni między sobą w kwestii znaczenia terminu «religia»”8.

Reverting to the tension between faith and empirical experience we signalled earlier – how does Julia Curyło perceive the relation between them? As Albert Einstein famously wondered: “Is there really an insuperable contradiction between religion and science? Can religion be supplanted by science?”7. One of the greatest minds of the 20th century firmly acknowledged the possibility of a symbiotic coexistence of these two domains. Julia Curyło seems to subscribe to this view, as she admits that combining religious and scientific themes in her work is a certain kind of dialogue between the scientific and the religious. She says that “the meeting of the real and the miraculous” is of particular interest to her. Thus, there can be no antagonism, competition or discord. How is this peaceful coexistence possible, since religion and science are perceived as domains that cannot be reconciled? This dissonance was also recognised by Einstein, who aptly indicated the grounds of potential conflicts: “(...) while most people readily agree on what is meant by ‘science,’ they are likely to differ on the meaning of ‘religion.’”8

7

7

Albert Einstein, Czy można pogodzić religię i naukę?, [w:] tegoż, Jak wyobrazić sobie świat, tłum. Tomasz Lanczewski, Kraków 2017, s. 72. 8

12

Tamże.

Albert Einstein, Czy można pogodzić religię i naukę?, [in:] idem, Jak wyobrazić sobie świat, trans. Tomasz Lanczewski, Kraków 2017, p. 72. 8

Ibidem.

Między fizyką a metafizyką / Between phisics and metaphysics, 2016 olej, akryl, płótno / oil and acryl on canvas, 180 x 150 cm


13


14

Pantokrator wśród ryb i ptaków / Pantocrator among fish and birds, 2019 olej, płótno / oil on canvas, 150 x 200 cm


Problem – jak się wydaje – w dużej mierze powodowany jest marną teologiczną edukacją, co przekłada się na słabość religijności – jak mówi prof. Maria Poprzęcka „infantylnej i wciąż infantylizowanej”. Ofiarą niewiedzy stała się kilka lat temu sama Julia Curyło, której opacznie rozumiane obrazy stały się obiektem aktu wandalizmu9. Artystka została niesłusznie posądzona o nieznajomość i niezrozumienie tradycji i dogmatów. Zakrawa to na gorzką ironię, bo jej poziom wiedzy na temat kultury chrześcijańskiej – jako absolwentki szkoły katolickiej – znacznie przewyższa średnią w polskim społeczeństwie, gdzie edukacja religijna najczęściej zatrzymuje się na etapie przygotowania do Pierwszej Komunii Świętej i opowieści „o Bozi, Aniele Stróżu i Jezusku w żłóbku”10. Ale nie tylko Polacy błądzą np. w meandrach różnic między Wniebowstąpieniem a Wniebowzięciem – wielu Amerykanów, przedstawicieli narodu bądź co bądź należącego do religijnych, żyje np. w przekonaniu, że Joanna d’Arc była... żoną Noego. Ale to już temat na zupełnie inną opowieść...

The issue, it appears, is largely caused by poor theological education, which renders religiosity, as Professor Maria Poprzecka says, “infantile and constantly infantilized.” A few years ago, Julia Curyło herself was the victim of ignorance, as her paintings, wrongly understood, had been vandalized.9 The artist was unfairly charged with unfamiliarity with and lack of understanding of tradition and dogma. This appears a bitter irony, because as a Catholic school graduate, she can boast a level of knowledge about Christian culture that is much higher than the average Pole can, as religious education in Poland usually ends with receiving the Eucharist for the first time and consists in repeating commonplaces about God, guardian angels and baby Jesus.10 But it is not only Poles who have a hard time distinguishing the Ascension from the Assumption – many Americans, a religious nation if there ever was one, believe that Jeanne d’Arc was... Noah’s wife. But this might take us to an entirely different story...

9

9

Julia Curyło: Odpusty i cudowne widzenia, dz. cyt., ss. 20–21.

10

Maria Poprzęcka, Na oko: Chrystusik, [wg:] https://www.dwutygodnik.com/artykul/4395-na-oko-chrystusik.html [dostęp z dn. 27.01.2020].

Julia Curyło: Odpusty i cudowne widzenia, op. cit., pp. 20–21.

10

Maria Poprzęcka, Na oko: Chrystusik, [according to:] https://www.dwutygodnik.com/artykul/4395-na-oko-chrystusik.html [accessed on 27.01.2020].

str. 16–17 Boski język / Divine language, 2015 olej, akryl, płótno / oil and acryl on canvas, 150 x 185 cm ESO, 2016 olej, akryl, płótno / oil and acryl on canvas, 18015 x 150 cm


16


17


Julia Curyło urodziła się w Warszawie. Studiowała w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie w 2009 roku obroniła dyplom w pracowni malarstwa prof. Leona Tarasewicza i pracowni sztuki w przestrzeni publicznej prof. Mirosława Duchowskiego. Jest autorką obrazów oraz instalacji prezentowanych w przestrzeni miejskiej. W styczniu 2010 roku wygrała konkurs zorganizowany przez Galerię A19, działającą na stacji metra Marymont w Warszawie. Pokazany tam wielkoformatowy mural „Baranki Boże” przyniósł artystce rozgłos. W listopadzie tego samego roku Curyło otrzymała Grand Prix Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz nagrodę Galerii Miejskiej BWA w Bydgoszczy podczas PROMOCJI 2010 w Galerii Sztuki w Legnicy. W maju 2011 roku została nominowana do prestiżowej nagrody 10. Konkursu im. Gepperta. W 2012 i 2016 roku otrzymała stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2015 roku zajmuje wysokie miejsca w rankingu Kompasu Młodej Sztuki. Brała udział w ponad sześćdziesięciu wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce, Europie i USA.

Julia Curyło, born in Warsaw, studied at the Academy of Fine Arts in Warsaw; in 2009, she graduated from the studios of Professors Leon Tarasewicz (painting) and Mirosław Duchowski (art in public space). Author of paintings and installations presented in urban space, in January 2010 she won a competition organized by the A19 Gallery, which is located at the Marymont underground station in Warsaw. The large-format mural “Lamb of God” that was presented there won her numerous accolades. In November of the same year, Curyło received the Grand Prix of the Minister of Culture and National Heritage and the BWA City Gallery award in Bydgoszcz during the 2010 PROMOTION at the Art Gallery in Legnica. In May 2011, she was an award nominee at the tenth edition of the prestigious Geppert Competition. In 2012 and 2016, she received scholarships from the Minister of Culture and National Heritage. Since 2015, she has been ranked among the top artists by the “Kompas Młodej Sztuki”. She has taken part in over sixty individual and collective exhibitions in Poland, Europe and the US.

18

Narodziny / Birth, 2016 olej, akryl, płótno / oil and acryl on canvas, 180 x 150 cm


19


20

Raj, wygnanie / Paradise,exile, 2017 technika mieszana, olej, płótno, 120 x 160 cm mix technique, oil on canvas, 120 x 160 cm

Madonna patronka Wszechświata / Madonna, patron of the universe, 2019 olej, szlagmetal, płótno / oil on canvas, metal leaf, 100 x 80 cm


21


22

Kosmos w donacie / Cosmosin doughnut, 2018 olej na desce, tondo oprawione w dmuchane koło do pływania / oil on wood, tondo in infatable ring, 94 x 94 x 25 cm


ESO, nocne niebo widziane oczami Atacamy (teleskopy Alma, Apex) ESO, night sky seen through the eyes of Atacama Desert (Alma telescopes, Apex), 2017 olej, akryl, pล‚รณtno / oil and acryl on canvas, 180 x 280 cm

23


STAN NIEWAŻKOŚCI 06.03–26.04.2020 KURATORKA: NATALIA CIEŚLAK

Galeria Sztuki Wozownia / Wozownia Art Gallery ul. Rabiańska 20 87-100 Toruń tel. 56 622 63 39 info@wozownia.pl www.wozownia.pl dyrektorka / director: Anna Jackowska

reprodukcje / reproductions: Adam Gut tekst / text: Natalia Cieślak tłumaczenie / english translation: traduco.eu projekt / graphic design: Kazimierz F. Napiórkowski druk / print: ARTiS poligrafia s. c., ul. Granitowa 7/9, 87-100 Toruń ISBN 978-83-63211-98-1

Województwo Kujawsko-Pomorskie Instytucja kultury Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Profile for info.wozownia

Julia Curyło "Stan nieważkości" / katalog wystawy  

Julia Curyło: „Stan nieważkości” 06.03–26.04.2020 kuratorka: Natalia Cieślak Malarka zwykle osadza „akcję” swoich obrazów w przestrzeni kos...

Julia Curyło "Stan nieważkości" / katalog wystawy  

Julia Curyło: „Stan nieważkości” 06.03–26.04.2020 kuratorka: Natalia Cieślak Malarka zwykle osadza „akcję” swoich obrazów w przestrzeni kos...

Advertisement