CLiO for Gender Newsletter 1

Page 1

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ

ΔΕΛΤΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΦΥΛΟ

Περιεχόμενα • Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή Διαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το Φύλο • Βάση δεδομένων • Περιγραφή συνεργαζόμενων φορέων

ΑΡΧΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ: ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΦΥΛΟ Το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Κέντρο Ισότητας και Ιστορίας του Φύλου έχουν αναλάβει την υλοποίηση έργου με τίτλο «Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή Διαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το Φύλο». Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Restart «Κοινωνική Καινοτομία 2016-2020», του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας και συγχρηματοδοτείται από την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της ΕΕ.

• “Η Λούλα Σταύρου Ρωτή” ή “Φωτεινό παράδειγμα για τους αγώνες των γυναικών και της εργατικής τάξης” • Ταυτότητα σχεδίου


Στόχος του έργου είναι η ανακατασκευή της ιστορίας των γυναικών της Κύπρου. Συγκεκριμένα πρόκειται να περιλάβει την περίοδο από τα τέλη του 19ου μέχρι το πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Κύριος στόχος είναι να προβληθεί η αθέατη συμβολή των γυναικών στην κοινωνία μας, να καταρρίψει ιστορικούς μύθους και να καταπολεμήσει τα ιστορικά στερεότυπα όσον αφορά τις γυναίκες και το φύλο · να παρέχει γνώσεις και πρότυπα και να βοηθήσει τις σύγχρονες γυναίκες της Κύπρου να διεκδικήσουν και να βελτιώσουν το ρόλο τους στην κοινωνία, κατανοώντας καλύτερα τις ρίζες της ανισότητας τους. Η διαδικασία αυτή θα αντιμετωπίσει ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα προβλήματα στην Κύπρο και στην Ευρώπη: την φυλετική ανισότητα και τα κοινωνικά στερεότυπα. Αυτές οι ανισότητες και τα στερεότυπα που θέτουν τις γυναίκες σε υποδιαίστερη θέση, παράγονται και αναπαράγονται συνεχώς μέσω πολλαπλών μηχανισμών και δομών. Η ιστορία αποτελεί σημαντικό φορέα σε αυτή τη διαδικασία γιατί καθορίζει τις σημερινές αντιλήψεις και συμπεριφορές. Με άλλα λόγια, ο τρόπος που λέμε και κατανοούμε το παρελθόν, καθορίζει το παρόν. Από την ιστοριογραφία απουσιάζουν βασικές πληροφορίες για τη δράση των γυναικών στην ιστορία, η συμβολή τους στην κοινωνία και οι αγώνες για την κατάκτηση των δικαιωμάτων τους, καθώς η βιβλιογραφία που αναφέρεται στην ιστορία των γυναικών είναι περιορισμένη. Στην περίπτωση της Κύπρου θα λέγαμε ότι είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Το γεγονός αυτό μπορεί να εντοπιστεί σε πολλές περιπτώσεις: στα σχολικά εγχειρίδια, στα ακαδημαϊκά βιβλία ακόμη και στην απουσία γυναικείων ονομάτων και αγαλμάτων από τους δρόμους και τις πλατείες των αστικών κέντρων. Η αφήγηση της ιστορίας παραμένει αντροκεντρική, γεγονός που οδηγεί την κοινωνία στην απόδοση μεγαλύτερης αξίας στην συμβολή των αντρών, των οποίων η δράση και τα επιτεύγματα θεωρούνται πιο σημαντικά σε σύγκριση με αυτά των γυναικών. Η άγνοια όσον αφορά την ιστορία των γυναικών, έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα των σύγχρονων ατόμων και κοινωνιών να ξεπεράσουν τα στερεότυπα των φύλων και να γίνουν παράγοντες θετικής αλλαγής. Αντιμετωπίζοντας την άγνοια, το έργο θα συμβάλει στην κατεύθυνση της ισότητας των φύλων μέσω μιας καινοτόμου πορείας που θα αναγνωρίσει αρχικά το χάσμα στην ιστοριογραφία όσον αφορά τις γυναίκες και το γεγονός ότι η ιστορία παραμένει

μεροληπτική. Δεύτερον, θα ανασκευάσει αυτή την ιστορία με τρόπο που φέρνει στο προσκήνιο συγκεκριμένες, παραμελημένες πτυχές της. Βάση Δεδομένων Στο πλαίσιο του προγράμματος «Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή Διαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το Φύλο» θα συλλεχθούν δεδομένα που αφορούν την ύπαρξη και της δράση της γυναίκας στην Κύπρο από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ου. Το αρχείο θα περιλαμβάνει πρωτογενείς πηγές, όπως συνεντεύξεις με γυναίκες οι οποίες άφησαν το στίγμα τους στην ιστορία αλλά και ειδικούς σε ζητήματα φύλου. Θα περιλαμβάνονται επίσης δευτερογενείς πηγές όπως δημοσιεύματα σε εφημερίδες και περιοδικά τα οποία καταγράφουν σημαντικές πτυχές της γυναικείας παρουσίας στον τόπο μας. Σημαντικό μέρος του αρχείου θα αποτελούν τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από τα προσωπικά αρχεία γυναικών με πλούσια δράση καθώς και από τα αρχεία οργανώσεων που αναπτύσσουν δράση στον τομέα των δικαιωμάτων των γυναικών, καθώς επίσης και κατάλογος με βιβλιογραφία η οποία μπορεί να φανεί χρήσιμη στην μελέτη σχετικών ζητημάτων.

Υπογραφή Συμβολαίων για την ανάληψη έργου με τίτλο «Αρχείο της Ιστορίας των Γυναικών: Κυπριακή Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη για το Φύλο», μεταξύ του Ινστιτούτου Ερευνών Προμηθέας και του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας.


Περιγραφή Συνεργαζόμενων φορέων Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας

Το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας είναι ένα ερευνητικό κέντρο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που ιδρύθηκε με στόχο την προώθηση της διεπιστημονικής έρευνας. Η προαγωγή, διεξαγωγή και αξιοποίηση της συστηματικής επιστημονικής έρευνας ως εργαλείο κριτικής ανάλυσης, διαλόγου και κατανόησης του πολιτικού, κοινωνικού, οικονομικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος, με την ταυτόχρονη υποβολή συγκεκριμένων προτάσεων και εισηγήσεων, αποτελούν θεμελιώδεις στόχους του Ινστιτούτου. ​ Οι ερευνητικοί τομείς ενασχόλησης του Ινστιτούτου περιλαμβάνουν - αλλά δεν εξαντλούνται σε θέματα κοινωνίας, πολιτισμού, ιστορίας, πολιτικής, οικονομίας, διεθνών σχέσεων, περιβάλλοντος, νεολαίας, διαφυλικών σχέσεων, μέσων μαζικής ενημέρωσης και ευρωπαϊκών ζητημάτων. ​ Κέντρο Ισότητας και Ιστορίας του Φύλου

Το Κέντρο Ισότητας και Ιστορίας του Φύλου (ΚΙΙΦ) είναι μια μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική οργάνωση που έχει στόχο την έρευνα και την προώθηση της ισότητας των φύλων, καθώς

και της έμφυλης ιστορίας και ιστοριογραφίας. Η ειδική έμφαση που αποδίδεται στην ιστορία του φύλου, η οποία είναι εμφανής και στο ίδιο το όνομα του ΚΙΙΦ, προκύπτει αφενός από την έλλειψη ορατότητας που παρατηρείται σε σχέση με την ιστορία των γυναικών, την ιστορία των σχέσεων των φύλων και την κοινωνική ιστορία της Κύπρου ευρύτερα και αφετέρου από την επιθυμία να γίνουν πιο κατανοητές οι βαθύτερες αιτίες της πατριαρχίας, της ομοφοβίας και των έμφυλων διακρίσεων, χρησιμοποιώντας έτσι το παρελθόν ως εργαλείο για την καλύτερη κατανόηση του παρόντος.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Το Πανεπιστήμιο Κύπρου ιδρύθηκε το 1989 και δέχτηκε τους πρώτους φοιτητές του το 1992. Ιδρύθηκε ως αποτέλεσμα των αυξανόμενων πνευματικών αναγκών του κυπριακού λαού. Παρά την σύντομη ιστορία του, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει κερδίσει το σεβασμό της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας και την εκτίμηση της κυπριακής κοινωνίας. Το Πανεπιστήμιο συμμετέχει στο σχέδιο με την Αναπληρώτρια καθηγήτρια του τμήματος Επιστημών της Αγωγής Δρ. Μιράντα Χρίστου. Η αποστολή του Τμήματος είναι η παραγωγή και διάδοση γνώσεων στις παιδαγωγικές επιστήμες, την αναγνώριση, την έρευνα και τη μελέτη εκπαιδευτικών θεμάτων, παρέχοντας παιδαγωγική κατάρτιση σε όσους επιθυμούν να διδάξουν στη δευτεροβάθμια και τεχνική εκπαίδευση. Η Δρ. Χρίστου και η ομάδα της θα έχουν την επιστημονική εποπτεία σε θέματα που σχετίζονται με την ανάλυση και παρουσίαση δεδομένων καθώς και για τη δημιουργία του εκπαιδευτικού υλικού που θα συμπεριληφθεί στο εκπαιδευτικό εργαλείο και στο εγχειρίδιο.


“Η Λούλα Σταύρου Ρωτή” ή “Φωτεινό παράδειγμα για τους αγώνες των γυναικών και της εργατικής τάξης” *Η μαρτυρία της Λούλας Σταύρου Ρωτή ανήκει στην κατηγορία εκείνη των μαρτυριών που θα απασχολήσουν την έρευνα «Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή Διαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το Φύλο» και να προβάλουν την αθέατη συμβολή των γυναικών στην κοινωνία, καταρρίπτοντας τους ιστορικούς μύθους και καταπολεμώντας τα ιστορικά στερεότυπα όσον αφορά τις γυναίκες και το φύλο Δημοσίευμα της εφ. Χαραυγή, 5 Ιουλίου 1979

κόμμα τζι εκατάφεραν πολλά που τότε εμοιαζαν αδιανόητα. “Οταν εκερδίσαμε το οκτάωρο τζι έπαιζε η καμπάνα για να σκολάσουμε πριν να βουττήσει ο ήλιος, οι χωρκανοί εσταυροκοπιούνταν”. Η Λούλα εγνώρισε που μικρή τη φτώχεια. “Οι γονιοί μας ήταν που το χάραμα ως το βούττημα του ήλιου ανυποδητοι μες τα χωράφκια. Τζι εμείς αδέρφκια πολλά... εν τζι είχαμε τζαι πολλά να φάμε. Ετρώαμε συνήθως ελιές τζι αμαν ελείφκαν έφερνε μας ο παππούς μας ψωμιά που έπιανε που το ζηθκιανιό. Εν τζαι είχε τότε κοινωνικές ασφαλίσεις για να πιάνει σύνταξη. Ύστερα επαλέψαμε με τες συντεχνειες τζι επιαμε συντάξεις”. Όπως μιλά η Λούλα, ακούεις να βγαίνουν που το στόμα της έννοιες που διδάσκονται στα πανεπιστήμια, τζι ας επήε λίες μόνο τάξεις στο δημοτικο. “Ημουν μωρό 12-13 χρονών τζαι επρόσεχα τα βοδκια ενός πλουσίου. Μια μέρα επήε τζαι επούλησε τα, τζαι εν εβγαλε να μου δωκει τζαι μένα ένα σελίνι να γοράσω ρούχα που εν είχα. Εμένα που τα επρόσεχα ούλλη μέρα. Εκαρπώθηκε τζίνος τζαι το κέρδος τζαι την υπεραξία που επαρήξα εγώ.Τζαι που τότε ερίζωσε μες το νου μου η έννοια της εκμετάλλευσης των εργατών. “

Τη Λούλα εγνωρισα την πριν τρία χρόνια. Μάτια λαμπερά, χαμόγελο πλατύ και μια αύρα σαν βουή, έντονη. Στη γνωριμία μας αυτοπροσδιορίστηκε ως εργάτρια γης. Εργάτρια. Η Λούλα εγεννήθηκε το ‘39, στα Περβόλια. “Μες τουντο χωρκό τότε, η γη ήταν μοιρασμένη σε καμια δεκαρκά οικογένειες. Οι υπόλοιποι εν είχαμε με τόπο να θαφτούμε.” Όμως οι φτωχοί, οι άκληροι σε τζίνο το χωριό εκατάλαβαν πως έπρεπε να ξεσηκωθούν και να διεκδικήσουν. Τζαι εκαμαν το. Οργανώθηκαν στη συντεχνία τζαι γύρω που το

Όταν έγινε είκοσι χρονών τζαι το κόμμα εβγήκε που την παρανομία, εκαλέσαν την τα αδέρφια της τζαι είπαν της ότι πρέπει να αναλάβει να ξαναλειτουργήσει η κομματική ομάδα των γυναικών. Δεν το σκέφτηκε λεπτό. Ήταν ήδη οργανωμένη στη νεολαία και στη γυναικεία οργάνωση. Ήξερε καλά την ανάγκη για αγώνα και διεκδίκηση τζαι ήταν βέβαιη πως οι γυναίκες μόνο αν οργανώνονταν στο κομμα της εργατικής τάξης θα διεκδικούσαν τα δικαιώματα τους. Έτσι κι έγινε. Σε μια κοινότητα των 500 κατοίκων λειτούργησε κομματική ομάδα των γυναικών με 50 μέλη. Μαζί με τις συντρόφισσες της, την Κατινα, τη Γεωργία τζι άλλες πολλές, εβρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα τζαι των διεκδικήσεων. Συμμετείχαν σε συνεδριες και κινητοποιήσεις, οργάνωναν γιορτές και


εκδηλώσεις για την ημέρα της γυναίκας και την ημερα του παιδιού, παρελάσεις για την Πρωτομαγιά, ανέβαζαν θεατρικές παραστάσεις, μάζευαν έρανο και για το κόμμα και για την ΠΟΓΟ τζαι εφροντίζαν να βοηθούν τζαι τις οικογένειες που είχαν ανάγκη. “Σε κάποια φάση έκαμα μωρά τζι έκοψα πίσω. Εν η αληθκεια πως όσο τζαι να το θέλεις εν μπορείς να είσαι πρωτη στον αγώνα αμα έχεις 5 μωρά. Εν που τούτα τα βάρη που πρέπει να ελαφρύνουμε τες γυναίκες. Εμεγάλωσα λίο τα μωρά μου τζαι μετά ξανά τα ίδια. Εστράφηκα πίσω. Οι συντρόφισσες μου εσυνεχίζαν τζαι ως τα μέσα της δεκαετίας του ‘70 εδιπλασιάσαμε τα μέλη της ομαδας των γυναικών. Μάλιστα εσκεφτήκαμε πως μιας τζι εν εμπορούσαν οι κοπελλες να αφήνουν τα μωρά τους για να έρθουν στη συνεδρία, να πηαινουμε εμείς στα σπιθκια τους. Εγίνετουν πολλές νύχτες 11 τζαι 12 να παω σπίτι τζι ο άντρας μου, που με περίμενε, ερώταν με μόνο αν πίνω τσιαρο, πράμα ανεπίτρεπτο για τις γυναίκες της εποχής.”

Σε κάποια φάση έκαμα μωρά τζι έκοψα πίσω. Εν η αληθκεια πως όσο τζαι να το θέλεις εν μπορείς να είσαι πρωτη στον αγώνα αμα έχεις 5 μωρά .

Εν που τούτα τα βάρη που πρέπει να ελαφρύνουμε τες γυναίκες. Τον δυναμισμό της Λούλας τζαι το ασυμβίβαστο του χαρακτήρα της ζηλεύκουν το και οι πιο ριζοσπαστικές φεμινίστριες τζαι μπορεί κάποιος να τον εντοπίσει σε μια ιστορία για τον άντρα της που με πολλή αγάπη αφηγείται.”Εχαρτωθήκαμε τζι ήρτεν να μείνει μαζί μου. Μες τα πράματα του έφερε τζαι τον Γρίβα μες το κάδρο. Ειπα του να τον πιάει τζαι να στραφεί στη μάνα του. Τελικά επεταξέ τον τζαι εγίνηκε τζαι μέλος της οργάνωσης μας των αγροτών.” Η Λούλα ευτύχησε, είπε μου, να υπηρετήσει την τάξη της που διάφορα πόστα. Διετέλεσε πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Αγρότισσων, μέλος της επαρχιακής επιτροπής της ΕΚΑ και για πολλά χρόνια γραμματέας και μελος του Γραφείου της κομματικής της

ομάδας. Τζαι εν το λαλεί αλλά ήταν η πρώτη γυναίκα κοινοτική σύμβουλος, θέση στην οποία εκλέγηκε το 1979 με τον συνδυασμό του ΑΚΕΛ, αφορμή για την οποία τιμήθηκε πρόσφατα από το κόμμα. “Όταν ήμουν στο κοινοτικό συμβούλιο εδιεκδικήσαμε και εκατακτήσαμε δομές φροντίδας των μωρών, για να αφήνουν οι μανάδες που είχαν ανάγκη τα μωρά τους τζαι να πηαίνουν στη δουλειά.... Εκάμαμε πολλά μες το χωρκό, από το να φροντίζουμε να ανοίουν δρόμοι, μέχρι να παρεμβαίνουμε με τον σύντροφο τον Πασιουρτίδη, τον μουχτάρη μας, σε τζίνες τες οικογένειες που εδιαλύουνταν, που οι άντρες επίναν τζι εδέρναν τες γεναιτζες τους.” Εν να μπορούσα να γράψω τζι άλλα πολλά για τη Λούλα, για τούτη τη γυναίκα που στη δεύτερη μας συνάντηση είπε μου: “Ελένη μου, η κοινωνία φορτώνει μας με βάρη, τις γυναίκες με πιο πολλά, εσύ να κάμνεις πάντα τζίνο που σε κάμνει να νιώθεις ελεύθερη.” Τζι είδα μπροστά μου να πραγματώνεται τζίνο που είχα κάπου διαβάσει: “Οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες πρέπει να φέρουν ιδέες πολύ πιο μπροστά από την εποχή τους.” Η Λούλα Σταυρου Ρωτή, τούτο το φωτεινό πρότυπο που είχα την τύχη να γνωρίσω, δεν έγινε ποτέ πολύ γνωστή, δεν βρέθηκε ποτέ σε λαμπερά γκαλά και προεδρικά σαλόνια για να συζητήσει για την “γυάλινη οροφή”, δεν δέχτηκε ποτέ ευνοϊκή μεταχείριση επειδή είναι γυναίκα. Πήρε τον άλλο δρόμο. Εκείνον που είτε σε λενε Λούλα είτε σε λένε Κατίνα, Φάνη, Κλειώ, έχεις μια και μόνο επιλογή. Να παλέψεις οργανωμένα και συλλογικά για τους πολλούς, τους άκληρους, τους μη προνομιούχους. Και να συνεχιζεις να παλεύεις ξέροντας πάντα πως ο μόνος τρόπος για να απαλλαγούν οι γυναίκες και οι άντρες από τα δεσμά τους είναι να ανατρέψουν το άδικο σύστημα στο οποίο ζούμε. Υ. Γ: Η Λούλα εν πιστευκει ούτε στες ευχές, ούτε στες προσευχές. “Να δω να συνεχιζουνται οι αγώνες μας. Να πιαμε πίσω τζεινα που κερδίσαμε τζαι επιαν μας τα μες τουντους μαύρους τζαιρούς που εβρεθήκαμε να ζούμε.” Ας το υποσχεθούμε κι ας το κάνουμε πράξη. της Ελένης Ευαγόρου Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ερευνών ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ


Μια φωτογραφία

για τους Γυναικείους

Σε κάθε πτυχή της ιστορίας της Κύπρου οι γυναίκες ήταν παρούσες. Στους εθνικούς, στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες, στη διανόηση, στην καθημερινότητα, οι γυναίκες είχαν ενεργό συμμετοχή. Ωστόσο, σε κάθε αφήγημα για την ιστορία της Κύπρου οι γυναίκες είναι σχεδόν αόρατες. Παράλληλα οι γυναίκες έδωσαν και ένα ξεχωριστό, δικό τους αγώνα. Τον αγώνα για τη χειραφέτηση των γυναικών.

Αλήθεια πόσο εύκολο ήταν για τις γυναίκες της Κύπρου να σπάσουν τις προκαταλήψεις και να διεκδικήσουν δυναμικά τα δικαιώματα τους σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον; Οι πιο πάνω προβληματισμοί και ερωτήματα μπορούν να απαντηθούν μόνο μέσα από την συλλογή και καταγραφή ιστορικών τεκμηρίων

Αγώνες

για την παρουσία και τη δράση των γυναικών μέσα στην ιστορική εξέλιξη της Κύπρου. Τεκμήρια όπως είναι η πιο κάτω φωτογραφία η οποία μας εξιστορεί μια από τις αμέτρητες στιγμές συνδικαλιστικής δράσης των γυναικών της Κύπρου. Στις 20 Ιουνίου 1954 οι τρείς αυτές γυναίκες (Χρυστάλλα Μουγιάση, Κυριακού Παύλου και Αντρούλλα Σταύρου) ήταν οι εκπρόσωποι της Παγκύπριας Επιτροπής Αγώνα των εργατριών για κοινωνικές ασφαλίσεις και εκλέγηκαν ως αντιπρόσωποι από Παγκύπρια συγκέντρωση γυναικών για να παραδώσουν στο Διοικητήριο Λευκωσίας υπόμνημα για τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Μέσα από αυτή τη φωτογραφία αναδεικνύονται δύο ζητήματα. Το πρώτο αφορά στη συμμετοχή των γυναικών στο ευρύτερο εργατικό κίνημα της Κύπρου και το δεύτερο στην ανάδειξη της δράσης σημαντικών γυναικείων προσωπικοτήτων, που έχουν γενικά υποτιμηθεί από τα ιστορικά βιβλία. Μέσα σε αυτή τη φωτογραφία βρίσκεται μια σημαντική προσωπικότητα του γυναικείου και συνδικαλιστικού κινήματος, η Κυριακού Παύλου, η δράση της οποίας κράτησε από το 1941 μέχρι το 1959. Σύμφωνα με


μαρτυρίες η Κυριακού Παύλου ήταν μια πολύ δυναμική γυναίκα, που αψηφούσε τις προκαταλήψεις της εποχής της και μέσα από το δικό της παράδειγμα ενθάρρυνε τις γυναίκες να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους. Βασική της έγνοια, όπως αναφέρει ο αδελφός της, ήταν να «βγάλει τις γυναίκες από την κακοριζικιά». Μια από τις πολλές ιστορίες μέσα από τις οποίες αναδεικνύονται στοιχεία της δράσης και του χαρακτήρα της αναφέρει ότι μια από τις τακτικές της Κυριακούς για να επιτυγχάνει την οργάνωση των γυναικών ήταν να αλλάζει συχνά χώρο εργασίας. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία που διηγείται η Ανδριάνα Μισιαούλη που εργαζόταν μαζί με την Κυριακού στην καπνοβιομηχανία «Τάκη Πατίκη» στην οποία εργοδοτούνταν γύρω στις 200 γυναίκες. Η διεύθυνση της βιομηχανίας στην προσπάθεια της να ανακόψει την επιρροή που είχε η Κυριακού στις εργαζόμενες γυναίκες έβαλε κάποιο άντρα να την παρενοχλεί μιλώντας της με αισχρόλογα και κάνοντας άσεμνες χειρονομίες. Οι εργοδότες σκέφτηκαν ότι αυτό ήταν αρκετό για να χάσει μια γυναίκα την υπόληψη της και να περιθωριοποιηθεί από τις άλλες, κάτι που μπορούσε να συμβεί την εποχή εκείνη. Ωστόσο, την Κυριακού την υπερασπίστηκαν οι συναδέλφισες της, αναγκάζοντας τον άνδρα αυτόν να σταματήσει να την ενοχλεί. Επιπλέον, οι εργάτριες κατάφεραν να οργανωθούν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους μέσα από απεργία που περιφρουρούσαν οι ίδιες. Αν και η συμβολή της Κυριακούς Παύλου

ήταν καθοριστική για την εξέλιξη των εργατικών και γυναικείων ζητημάτων, οι μόνες αναφορές που μπορέσαμε να βρούμε για την παρουσία και τη δράση της στο συνδικαλιστικό κίνημα αφορούν μόνο σε δύο αφιερώματα, στο περιοδικό «Κυπρία» και στο ένθετο της εφημερίδας Εργατικό Βήμα «Αναδρομές» ενώ, μια μικρή αναφορά γίνεται και στο βιβλίο της Ανδρούλας Βασιλείου «Γυναίκα της Κύπρου: Ενός αιώνα διαδρομή» όπου αναφέρεται ότι η Παύλου έγινε το 1955 η πρώτη Γραμματέας του Γραφείου Εργαζομένων Γυναικών της ΠΕΟ ενώ ήταν και η πρώτη γυναίκα που εκλέχθηκε στο Γενικό Συμβούλιο της ΠΕΟ. Το πιο πάνω αποτελεί ένα παράδειγμα που φανερώνει την ανάγκη καταγραφής μιας άλλης ιστορίας. Της ιστορίας των γυναικών της Κύπρου. Το ερευνητικό πρόγραμμα «Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή Διαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το φύλο» το οποίο υλοποιείται από το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας (ΙΝΕΠ), το Κέντρο Ισότητας και Ιστορίας του Φύλου (ΚΙΙΦ) και το Πανεπιστήμιο Κύπρου και χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας έχει στόχο τη δημιουργία ενός αρχείου για την ιστορία των γυναικών της Κύπρου το οποίο θα είναι ανοικτό και προσβάσιμο μέσω διαδικτύου και το οποίο σε αρχικό στάδιο θα φιλοξενεί υλικό για την ιστορία των γυναικών της περιόδου 1878-1960. Σκοπός του αρχείου είναι να κάνει ορατή την ιστορία των γυναικών της Κύπρου.

της Άντρεας Νεοφύτου

Κέντρο Ισότητας και Ιστορίας του Φύλου


Αρχείο Ιστορίας Γυναικών: Κυπριακή ∆ιαδικτυακή Βιβλιοθήκη για το Φύλο Φορείς που Υλοποιούν τη ∆ράση:

Πληροφορίες: Τηλ.: 22432111 Email: clioforgender@gmail.com Website: www.clioforgender.com

Έργο συγχρηµατοδοτούµενο από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερικής Ανάπτυξης, την Κυπριακή ∆ηµοκρατία και τα ∆ιαρθρωτικά Ταµεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο.