Page 1

Í2’È-A-EMS-FG01oÎ

1

8

0

7

-

A

-

E

M

S

-

F

G

0

1

EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE FASILITEERDERSGIDS

Graad 7

A member of the FUTURELEARN group


Ekonomiese en Bestuurswetenskappe Fasiliteerdersgids

1807-A-EMS-FG01

Í2’È-A-EMS-FG01oÎ

Graad 7

Aangepas vir KABV


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

INHOUDSOPGAWE LESELEMENTE .................................................................................................................. 3 VOORWOORD .................................................................................................................... 5 HOE OM DIE FASILITEERDERSGIDS TE GEBRUIK ........................................................ 5 ROOSTER EN TYDSBESTUUR ......................................................................................... 6 ASSESSERINGSVEREISTES ............................................................................................ 7 FORMELE ASSESSERINGSPROGRAM ........................................................................... 8 JAARPLAN ......................................................................................................................... 9 EENHEID 1: DIE EKONOMIE ........................................................................................... 10 LES 1: GESKIEDENIS VAN GELD............................................................... 10 AKTIWITEIT 1 .................................................................................. 10 AKTIWITEIT 2 .................................................................................. 11 LES 2: BEHOEFTES EN BEGEERTES ....................................................... 12 AKTIWITEIT 3 .................................................................................. 12 AKTIWITEIT 4 .................................................................................. 13 AKTIWITEIT 5 .................................................................................. 14 LES 3: GOEDERE EN DIENSTE.................................................................. 15 AKTIWITEIT 6 .................................................................................. 15 AKTIWITEIT 7 .................................................................................. 16 LES 4: BESIGHEDE ..................................................................................... 17 AKTIWITEIT 8 .................................................................................. 17 AKTIWITEIT 9 .................................................................................. 18 EENHEID 2: FINANSIËLE GELETTERDHEID ................................................................. 20 LES 5: HERSIENING.................................................................................... 20 AKTIWITEIT 10 ................................................................................ 20 LES 6: REKENINGKUNDIGE BEGRIPPE .................................................... 22 AKTIWITEIT 11 ................................................................................ 22 LES 7: INKOMSTE EN UITGAWES ............................................................. 23 AKTIWITEIT 12 ................................................................................ 23 LES 8: BEGROTINGS .................................................................................. 24 AKTIWITEIT 13 ................................................................................ 24 EENHEID 3: ENTREPRENEURSKAP .............................................................................. 25 LES 9: HERSIENING.................................................................................... 25 AKTIWITEIT 14 ................................................................................ 25 LES 10: DIE ENTREPRENEUR ................................................................... 26 AKTIWITEIT 15 ................................................................................ 26 LES 11: BEGIN ’N BESIGHEID .................................................................... 27 AKTIWITEIT 16 ................................................................................ 27 AKTIWITEIT 17 ................................................................................ 28 AKTIWITEIT 18 ................................................................................ 28 LES 12: ENTREPRENEURSDAG ................................................................ 29 AKTIWITEIT 19 ................................................................................ 29

1

© Impaq


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

LES 13: ONGELYKHEID EN ARMOEDE ..................................................... 30 AKTIWITEIT 20 ................................................................................ 30 EENHEID 4: DIE EKONOMIE ........................................................................................... 31 LES 14: HERSIENING.................................................................................. 31 AKTIWITEIT 21 ................................................................................ 31 LES 15: DIE PRODUKSIEPROSES ............................................................. 32 AKTIWITEIT 22 ................................................................................ 32 LES 16: BESPARING ................................................................................... 33 AKTIWITEIT 23 ................................................................................ 33 AKTIWITEIT 24 ................................................................................ 34 WOORDELYS ................................................................................................................... 37 BIBLIOGRAFIE ................................................................................................................. 40

© Impaq

2


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

LESELEMENTE

LEERDOELWITTE: Wat leerders aan die einde van die les moet weet. Geneem uit die KABV.

BELANGRIKE TERMINOLOGIE: Nuwe terminologie om die begrip van die vak as deel van die les uit te brei.

DEFINIEER: Definisies van konsepte om die inhoud te verstaan.

BELANGRIK: Verduidelik misverstande; moontlike verwarring met betrekking tot bestaande kennis.

WENKE: Enige inligting anders as die inhoud, om leerders deur die leerproses te begelei.

VIR DIE NUUSKIERIGES: Aansporing om die inhoud in diepte na te vors. Brei die aktiwiteit en oefening tot só ’n mate uit dat leerders aangemoedig word om te verken. Vir begaafde leerders: uitgebreide oefeninge. Vir Leerders met Spesiale Onderwysbehoeftes* (LSOB): verduidelik die noodsaaklikheid om die basiese vrae te voltooi om ’n slaagpunt te behaal. *LSEN in algemene taalgebruik

3

© Impaq


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

AKTIWITEIT: Vrae wat voltooi moet word ten einde die kennis van die voltooide les te toets.

OEFENING: Ter afsluiting van die spesifieke eenheid. Formatiewe assessering.

KERNINHOUD: Beklemtoon die kern van die inhoud, in-diepte verduideliking van ’n spesifieke afdeling van die les; moet verstaan word.

STUDEER/HERSIENING: Tyd wat spandeer word om die inhoud te bestudeer in die afsluiting van die eenheid en ter voorbereiding vir die toets of eksamen.

Š Impaq

4


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

VOORWOORD Baie welkom by Ekonomiese en Bestuurswetenskappe vir graad 7. Ekonomiese en Bestuurswetenskappe bestaan uit drie komponente, naamlik die ekonomie, entrepreneurskap en finansiële geletterdheid. Hierdie fasiliteerdersgids dien as hulp vir die fasiliteerder. Die fasiliteerder moet die antwoorde wat in hierdie gids is, gebruik om leerders se aktiwiteite na te sien. Elke les moet deeglik aan leerders verduidelik word, besprekings moet gehou word en al die aktiwiteite gedurende die les en die hersieningsaktiwiteite moet deur leerders voltooi word ter voorbereiding vir toetse en eksamens. Dit is altyd goed om die vrae en antwoorde saam met leerders deur te gaan om vir hulle terugvoer te kan gee oor moontlike foute of oor goeie antwoorde of take wat voltooi is. Die fasiliteerdersgids sal beide die fasiliteerder en leerder deur die jaar begelei en moet saam die handleiding gebruik word.

HOE OM DIE FASILITEERDERSGIDS TE GEBRUIK 1. 2.

Al die inhoud in die handleiding moet met leerders behandel word. Fasiliteerders is verantwoordelik om toe te sien dat leerders ’n 72-bladsyskrif aanskaf vir die beantwoording van aktiwiteite in die handleiding. 3. Hersieningsaktiwiteite en aktiwiteite gedurende ’n eenheid vorm deel van die inhoud en leerders moet dit voltooi en beantwoord om die inhoud van die vak beter te kan verstaan. 4. Gee aan leerders ’n sperdatum wanneer die aktiwiteit voltooi moet wees. Probeer om by die datums te hou om te verseker dat al die werk gedoen word. 5. Alle hersieningsaktiwiteite en aktiwiteite gedurende ’n eenheid moet saam met leerders nagesien word. Wanneer die werk klaar gemerk is, moet die antwoorde met leerders bespreek word. 6. Dit is goed indien leerders nou hul antwoorde in die skrif aanvul vir verdere verwysing daarna en om te leer vir die toetse en eksamens. 7. Indien die fasiliteerder die antwoorde verskaf het sonder om leerders die geleentheid te gee om dit self te doen, kry leerders wel ’n goeie punt, maar onthou niks van die inhoud nie. 8. Na die terughandiging van formele assesseringstake, toetse en eksamens, kan die fasiliteerder saam met leerders daardeur gaan. 9. Alle formele assesseringstake en toetse word in die portefeuljeboek voorsien. Junieen Novembereksamens sal aan jou gestuur word. 10. Elke les is so saamgestel dat leerders rustig daardeur kan werk. Die lesse het elkeen ’n tydstoedeling soos deur die KABV vereis. 11. Indien jy enige navrae oor die vak het, kan jy gerus die vakdeskundige kontak.

5

© Impaq


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

ROOSTER EN TYDSBESTUUR Die onderrigtyd vir Ekonomiese en Bestuurswetenskappe is twee ure per week. Die onderstaande tabel wys per eenheid hoeveel weke aan elke eenheid spandeer moet word. (Geneem uit die Nasionale Kurrikulumverklaring (NKV).)

   

EENHEID 1: DIE EKONOMIE Onderwerp Die ekonomie: Geskiedenis van geld Die ekonomie: Behoeftes en begeertes Die ekonomie: Goedere en dienste Entrepreneurskap: Besighede

Week (2 ure per week) Week 1 – 3 Week 4 – 5 Week 6 – 7 Week 8 – 10

EENHEID 2: FINANSIËLE GELETTERDHEID Onderwerp Hersiening Finansiële geletterdheid: Rekeningkundige begrippe Finansiële geletterdheid: Inkomste en uitgawes Finansiële geletterdheid: Begrotings Junie-eksamen

Week (2 ure per week) Week 1 Week 2 – 3 Week 4 – 6 Week 7 – 8 Week 9 – 10

EENHEID 3: ENTREPRENEURSKAP Onderwerp Hersiening Entrepreneurskap: Die entrepreneur Entrepreneurskap: Begin ’n besigheid Entrepreneurskap: Entrepreneursdag Die ekonomie: Ongelykheid en armoede

Week (2 ure per week) Week 1 Week 2 – 3 Week 4 – 5 Week 6 – 7 Week 8 – 10

EENHEID 4: DIE EKONOMIE Onderwerp Hersiening Die ekonomie: Die produksieproses Finansiële geletterdheid: Besparings Novembereksamenvoorbereiding Novembereksamen

Week (2 ure per week) Week 1 Week 2 – 4 Week 5 – 7 Week 8 – 9 Week 10

Stel vir leerders ’n rooster op vir elke eenheid en maak seker dat hulle elke eenheid se werk in die spesifieke tyd afhandel. Daar word ’n voorgestelde jaarplan ingesluit. Hou daarby of verander dit soos dit julle pas. Moenie leerders toelaat om agter te raak met die werk nie, want dan gaan hulle sukkel om alles in te haal. Maak seker dat leerders elke week twee ure aan Ekonomiese en Bestuurswetenskappe spandeer.

© Impaq

6


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

ASSESSERINGSVEREISTES Assessering is ’n deurlopende, beplande proses om inligting oor leerderprestasie te identifiseer, te versamel en te vertolk. Assessering in Ekonomiese en Bestuurswetenskappe fokus op kennis, vaardighede en waardes nodig om ingeligte, etiese, produktiewe en verantwoordelike deelname in die ekonomiese sektore te verseker. Ekonomiese en Bestuurswetenskappe dek waardevolle ekonomiese, entrepreneurskaps-, finansiële en bestuursvaardighede wat leerders voorberei vir sukses in verskillende ekonomiese en sakeomgewings. Die fasiliteerder moet al hierdie vaardighede in ag neem wanneer onderrig, leer en assessering plaasvind. Leerders word op twee wyses geassesseer: 1) Informele assessering  Dit vind plaas tydens die onderrig- en leerproses.  Dit is gewoonlik die aktiwiteite wat voltooi word tydens lesse, asook besprekings en waarnemings.  Die uitslae van informele assessering word nie opgeteken nie. 2)

Formele assessering  Alle assesseringstake wat deel van die formele assesseringsprogram vir die jaar vorm, word as formele assessering beskou.  Die assessering word formeel nagesien deur ’n fasiliteerder/tutor.  Voorbeelde van formele assessering sluit in toetse, eksamens en projekte.

7

© Impaq


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

FORMELE ASSESSERINGSPROGRAM Die formele assessering vir die jaar word volledig in die onderstaande tabel uiteengesit en dit sal vir jou ’n goeie idee gee van die assesseringstake wat voltooi moet word. FORMELE ASSESSERINGSPROGRAM VIR EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE GRAAD 7

Junie-eksamen

Projek

Septembertoets

Novembereksamen

EENHEID 4

Gevallestudie

EENHEID 3

Maarttoets

EENHEID 2

Werksopdrag

EENHEID 1

Rubriek memo

Memo

Rubriek/ Memo

Memo

Rubriek Kontrolelys

Memo

Memo

Totale punt

30 punte

50 punte

30 punte

75 punte

50 punte

100 punte

150 punte

Datum voltooi

Week 5

Week 10

Week 6

Week 9

Week 7

Week 10

Week 10

60 min

120 min

Vorm van assessering

Assesseringsinstrumente

Tydstoekenning

© Impaq

60 min

60 min

8


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

JAARPLAN EENHEID 1 2 1 3 4 5 6 2

7 8 9 10

3

11 12 13 14

4

DATUM BEGIN

LES

15 16

Die ekonomie: Geskiedenis van geld Die ekonomie: Behoeftes en begeertes Die ekonomie: Goedere en dienste Entrepreneurskap: Besighede Hersiening Finansiële geletterdheid: Rekeningkunde begrippe Finansiële geletterdheid: Inkomste en uitgawes Finansiële geletterdheid: Begrotings Hersiening Entrepreneurskap: Die entrepreneur Entrepreneurskap: Begin ’n besigheid Entrepreneurskap: Entrepreneursdag Die ekonomie: Ongelykhede en armoede

DATUM VOLTOOI 1

2

3

4

Hersiening Die ekonomie: Die produksieproses Finansiële geletterdheid: Besparing

9

© Impaq


1

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

EENHEID 1: Die ekonomie Al die leerdoelwitte moet bereik word voordat daar na die volgende les/eenheid aan beweeg word. Dit is baie belangrik dat leerders oor alle eenhede in die handleiding addisionele inligting gaan soek in tydskrifte, koerante en op die Internet. Dit sal leerders in staat stel om ’n meer in-diepte kennis op te doen oor die onderwerpe wat behandel is. Moedig leerders aan om dit te doen en die inligting saam te bring vir die volgende les. Die aktiwiteite se punte tel nie vir die formele assesseringspunt nie, maar die puntetoekenning sal vir leerders ’n goeie aanduiding gee van hoe lank die antwoorde op die vrae moet wees. Dit is baie belangrik dat leerders saam met die fasiliteerder/tutor deur hul antwoorde werk en regstellings maak waar nodig, sodat hulle presies weet waar foute gemaak was. Die bostaande inligting is van toepassing op al die eenhede en aktiwiteite in die handleiding. LES 1: GESKIEDENIS VAN GELD LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  die betekenis van tradisionele gemeenskappe te verstaan.  ruilhandel deeglik te bespreek.  te onderskei tussen promesses, munte en papiergeld.  elektroniese bankwese te verstaan.  ’n deeglike oorsig van die rol van geld te hê.

AKTIWITEIT 1

1.

2.

© Impaq

 Hulle het gejag om vleis te kry.   Hulle het plante vir kos en medisyne gebruik.   Hulle het self hulle eie klere gemaak.  Die Khoi-San. 

10

(3) (2)


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

3.

4. 5.

Eenheid

1

Dit was moeilik om die waarde van goedere gelyk te stel omdat sekere groepe meer waarde aan ’n item geheg het as ander.   Sommige goedere waarmee ruilhandel gedryf is, was slegs sekere tye van die jaar beskikbaar en kon nie gebêre word nie, bv. kos.   Sekere goedere wat geruil was, was moeilik om te dra, bv. ’n bok of beeste.  (3) Dit is mense wat van plek tot plek en seisoen tot seisoen  getrek het om handel te dryf.  (2) Enige VYF van die volgende:  Bokke   Beeste   Mielies   Skape   Koring   Hoenders   Groente   Skulpe   Sout   Kleiskywe  (5) TOTAAL: 15

AKTIWITEIT 2

1. 2.1 2.2 2.3 2.4 3.

4.

Outomatiese Tellermasjien  41361 51345 61 23 5674  09/05  09/08  Nee.  Die PIN verskyn nie op die kaart nie – dit dien as ’n veiligheidsmaatreël sodat niemand behalwe die eienaar van die rekening dit kan gebruik nie.   Bewaar jou bankkaart op ’n veilige plek.   Moet nie jou PIN vir ander mense gee nie.   Wees oplettend by ’n OTM as jy geld trek.  Enige SES van die volgende:  Absa   Nedbank   Standard Bank   FNB   Capitec   African Bank 

11

(1) (1) (1) (1) (2)

(3)

(6)

© Impaq


1

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

5.

Enige VYF van die volgende:  Druk jou kaart in die gleuf.   Wag vir die skerm om ’n taal-opsie te kies.   Druk jou PIN in.   Dui aan wat jy wil doen, bv. trek of deponeer geld, kry bankstate, ens.   Dui aan of jy ’n strokie wil hê.   Wag vir die geld indien jy geld getrek het, asook jou bankkaart en strokie.  Indien leerders nie weet hoe ’n OTM werk nie, neem hulle na ’n OTM en verduidelik die stappe. (5) TOTAAL: 20

LES 2: BEHOEFTES EN BEGEERTES LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  tussen ’n behoefte en ’n begeerte te onderskei.  verskillende behoeftes van individue, families/gesinne, gemeenskappe en lande te identifiseer.  tussen primêre en sekondêre behoeftes te onderskei.  die konsep van onbeperkte behoeftes en begeertes met beperkte hulpbronne te verstaan.

AKTIWITEIT 3

1. 2. 3.

Die persoon koop meestal die basiese behoeftes.  Nee.  Hy koop paraffien en kerse.  BEHOEFTES

(1) (2) BEGEERTES

Suiker  Aartappels  Brood  Melk  Teesakkies  Sardyne  Hawermout  Kerse  Paraffien  Toiletpapier  Komberse 

Sjokolade  Sigarette  Skeerroom 

(14) © Impaq

12


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 5.

Eenheid

graag  begeertes  benodig  lewe  behoeftes 

1

(5 x 1) = (5)

 (8) TOTAAL: 30

AKTIWITEIT 4

1. Item Hamburger Kerk Diefwering Swembad

Landelik Behoefte Begeerte × × × ×

Stedelik Behoefte Begeerte × × × × (4 x 2) = (8)

2. Behoefte/ Begeerte Kos en klere Meubels

Onderneming Enige drie van die volgende:  Kos: Pick n Pay, Checkers, Game, Fruit & Veg, Spar, ens. Klere: Woolworths, Edgars, Jet, Pep, Markham, Sport Scene, ens. Enige drie van die volgende:  Beares, Wetherlys, Joshua Door, Russells, OK, Game, ens. 13

© Impaq


1

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

Behoefte/ Begeerte Tuintoerusting Motors

Onderneming Enige drie van die volgende:  Builders Warehouse, Garden City, Plantland, ens. Enige drie van die volgende:  Ford, Nissan, Toyota, BMW, Ferrari, Volkswagen, ens. (3 x 4) = (12)

3.

Die leerder moet die prente onder die korrekte opskrifte plak.

(5 x 2) = (10) TOTAAL: 30

AKTIWITEIT 5 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1.11 1.12

lug (suurstof)  water  kos  huis  veilig  gerus  geslote  vriende  lief  sterkpunte  jouself  erken 

2.1 2.2 2.3 2.4

Fisiologiese behoefte  – winkels  Behoefte aan selfverwesenliking  – skole  Fisiologiese behoefte  – winkels  Behoefte aan selfverwesenliking  – universiteite 

© Impaq

(12 x 1) = (12)

14

(4 x 2) = (8) TOTAAL: 20


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

1

LES 3: GOEDERE EN DIENSTE

LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  te onderskei tussen goedere en dienste.  voorbeelde van goedere en dienste te noem.  die rol van produsente en verbruikers te identifiseer.  die rol van huishoudings as produsente en verbruikers te identifiseer.  die belangrikheid van die effektiewe en doeltreffende gebruik van goedere en dienste te identifiseer.  om goedere te hersirkuleer en hergebruik om behoeftes en begeertes te bevredig.

AKTIWITEIT 6

1. Ek is ’n messelaar wat vir ’n konstruksiemaatskappy werk. Kommersiële dienste 

Ek is ’n vragmotorbestuurder wat goedere vervoer. Kommersiële dienste 

Ek is ’n haarkapper by die plaaslike winkelsentrum. Persoonlike dienste 

Ek verkoop vrugte by die verkeerslig. Kommersiële dienste 

Ek is die skoolhoof van die plaaslike laerskool. Persoonlike dienste 

Ek is ’n skoonmaker by ’n groot kettingwinkel. Kommersiële dienste 

Ek werk op ’n vrugteboord op ’n buurdorp. Kommersiële dienste 

My familie woon al tien jaar lank in hierdie dorp. Geen 

15

© Impaq


1

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 3.

Poskantoor  (1) Elektrisiteit  (1) Water  (1) Rioolverwydering  (1) Vullisverwydering  (1) Mense wat die goedere wat geproduseer is koop en gebruik om aan hulle behoeftes en begeertes te voorsien.  (2) TOTAAL: 15

AKTIWITEIT 7

1.

2.

3.1 3.2

© Impaq

Herwinning, bv. glas, papier, plastiek.   Bewaring van die natuur, bv. natuurreservate en minder besoedeling.   Programme in te stel wat mense bewus maak van die vermindering van hulpbronne.  (3) ● Plastiekkoeldrankbottels, melkhouers, plastieksakke, ens.   Papier, koerante, kartonne, tydskrifte, ens.   Glasbottels, ens.  (3) Natuurlike hulpbronne uit die natuur,  bv. hout, grond, water, ens.  (3) Geld (kapitaal)  (1) TOTAAL: 10 ●

16


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

1

LES 4: BESIGHEDE

LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  te kan onderskei tussen formele en informele besighede.  die verskil tussen handel, vervaardiging en dienste besighede te identifiseer.  voordele en nadele van formele en informele besighede te bespreek.  die rol van formele en informele besighede as produsente en verbruikers te verstaan.  die uitwerking van natuurrampe en gesondheidsepidemies op formele en informele besighede.

AKTIWITEIT 8 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 1.1.5 1.1.6

reëls  verskuif  toestemming  waar/wanneer  wanneer/waar  geld 

(6)

1.2.1 1.2.2 1.2.3 1.2.4 1.2.5 1.2.6

reëls  regering  toestemming  adres  geld  belasting 

(6)

2.1 tot 2.4 Leerders kies enige besigheid wat in hulle omgewing voorkom en doen navorsing daaroor. Hulle beantwoord die nodige vrae en maak ’n plakkaat daarvan.

17

© Impaq


1

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

Is die besigheid formeel of informeel? Watter reëls moet die besigheid nakom? Wie besit die besigheid? Hoeveel mense werk vir die besigheid? Wat bied die besigheid?

2.2 2.3 2.4

Noem ten minste DRIE mense. Onderhoud – geen punte Die plakkaat moet aan die volgende voldoen:  Opskrif   Beeld besigheid uit   Naam en studentenommer   Netjies   Kleurvol   Kreatief 

(5 x 1) = (5) (3)

(10) TOTAAL: 30

AKTIWITEIT 9

1.

Leerders maak ’n lys van enige VYF ondernemings wat hy/sy onlangs van gebruik gemaak het en maak ’n lys van ooreenkomste en verskille tussen die ondernemings.  (5)

2.1

Enige DRIE produkte:  Kleremaker bv. Roxy   Skoenmaker bv. Nike   Supermark bv. Friendly   Bakkery bv. Bokomo 

(3)

Enige DRIE dienste:  Gimnasium bv. Virgin Active   Laerskool bv. Witveld   Hotel bv. Holiday Inn   Mediese sentrum bv. Intercare   Vulstasie bv. BP

(3)

2.2

© Impaq

18


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

2.3

Eenheid

1

Enige DRIE wat handel dryf:  Kafee   Bakkery   Kleremaker   Skoenmaker   Vulstasie 

(3)

2.4

Leerders noem enige TWEE toepaslike ondernemings in hulle omgewing.

(2)

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Handeldryf  Diens  Diens  Handeldryf  Vervaardig  Diens  Diens  Handeldryf  Diens 

(1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) (1) TOTAAL: 25

19

© Impaq


2

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

EENHEID 2: Finansiële geletterdheid LES 5: HERSIENING Aan die begin van elke les is daar ’n hersieningsgedeelte. Die doel van die hersiening is om leerders ’n oorsig te gee van wat in die vorige eenheid behandel was. Hierdie les se hersieningsgedeelte gee leerders ’n oorsig van wat in Eenheid 1 behandel was. Leerders kan vlugtig daardeur lees om hul geheue te verfris oor wat in die vorige eenheid behandel is. AKTIWITEIT 10 1. 2. 3.

4.

Selfonderhoudend: Dit beteken jy kan self uit jou omgewing in al jou behoeftes voorsien. Produseer: Om iets te maak, bv. plant mielies, groente, vrugte, maak klere en meubels.  Aanvaar ander ook:  Gejag om vleis te kry.   Plante gebruik vir kos.   Medisyne uit die natuur.   Eie klere bokvelle, ens. gemaak.  ●

 

5.

© Impaq

a. b. c. d. e. f. g. h. i.

(1) (1)

(4)

Dit was moeilik om die waarde van die goedere gelyk te stel omdat sekere groepe meer waarde aan ’n item as ander geheg het.  Sommige goedere waarmee hulle ruilhandel gedryf het, was slegs sekere tye van die jaar beskikbaar en kon nie gebêre word nie, bv. kos.  Sekere goedere wat geruil was, was moeilik om te dra, bv. ’n bok of ’n bees.  (3) Lief hê – vriende, familie Onderrig – regering Kos – sakeonderneming Veiligheid – regering Water – regering Erkenning – jyself, vriende, familie Kos – sakeonderneming Vervoer – regering, sakeonderneming Lees en leer – regering, sakeonderneming

20

(18)


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

6.1

     

Eenheid

Haarkapper Veiligheid Vermaak Bankdienste Vervoerdienste Mediese hulp Onderrig

2

(7)

6.2 NOODSAAKLIK Onderrig Mediese hulp Veiligheid Vervoer

LUUKSHEDE Vermaak Bankdienste Hare sny (7)

6.3

6.4 6.5

Onderrig  Vervoer  Veiligheid  Mediese hulp (4) Die leerder moet ten minste vier dienste noem. (’n Punt per diens)  Die leerder beantwoord die vraag volgens hulle gemeenskap en omstandighede. (4) Leerder se eie antwoord. Voorbeeld – Posdienste 

(1) TOTAAL: 50

21

© Impaq


2

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

LES 6: REKENINGKUNDIGE BEGRIPPE

LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  die rekeningkundige begrippe te ken en te verstaan.

Dit is belangrik dat leerders alle rekeningkunde begrippe se betekenisse ken en verstaan. Dit sal leerders in staat stel om later in die jaar finansiële geletterdheid beter te verstaan.

AKTIWITEIT 11 1.

Enige banke:  Standard Bank  ABSA   FNB  Nedbank  Bidvest Bank  FirstRand Bank  African Bank  Capitec Bank Leerders gebruik eie oordeel om die vraag te beantwoord in terme van by die bank wat gesien word.  (10)

2.

8 punte – punt per handelsmerk wat geplak is.  (8)

© Impaq

22


Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

3.1

3.2 3.3

Eenheid

2

Aanvaar ander:  Die bankpersoneel ontvang geld as mense geld deponeer en gee ook geld vir mense as hulle ’n onttrekking maak.   Ander personeel help mense met die organisasie van hulle geld.  (3) Meeste verbruikers, huishoudings en besighede.  (1) Dit is ’n veilige plek om jou geld te bêre (spaar).  'n Bank pas mense se geld op en hou verslag van hoeveel geld hulle in die bank gesit of hoeveel geld hulle onttrek het.  (3) TOTAAL: 25

LES 7: INKOMSTE EN UITGAWES LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  die verskillende tussen inkomste en uitgawes te verstaan.  persoonlike staat van netto inkomste te verstaan.  die soorte inkomste en uitgawes van besighede te verstaan.

AKTIWITEIT 12

1.

Bates – Laste = Netto waarde (R850 + R4 000 + R275 + R440 + R140 + R2 000 + R300)  – (R1 200 – R850)  = R 5 955 (7)

2. Inkomste Geld van ’n klant ontvang Rente op ’n belegging ontvang

Uitgawe Telefoonrekening Water en elektrisiteit Die sekretaresse se maandelikse salaris  Skryfbehoeftes gekoop Huur vir die gebou betaal  Donasie gemaak  (8) TOTAAL: 15

23

© Impaq


2

Fasiliteerdersgids G07 ~ Ekonomiese en Bestuurswetenskappe

Eenheid

LES 8: BEGROTINGS LEERDOELWITTE Nadat leerders hierdie les voltooi het, moet hulle in staat wees om:  hoe begrotings werk te verstaan.  die verskil tussen persoonlike en besigheidsbegrotings te verstaan.

AKTIWITEIT 13

1. 2. 3. 4. 5.

6.1 6.2 6.3 6.4

Sy stel haar begroting op.  Sy kyk of sy genoeg geld het om inkopies te doen en hoeveel sy wel kan gebruik.  Sy sou nie genoeg geld gehad het vir Zinhle se boeke nie.  Sy wil iets anders betaal.  a. plan b. beste c. spaar/spandeer  d. geld  e. spandeer/spaar Ja, sodat jy kan sien wat die hoeveelheid geld is wat jy beskikbaar het.  Jy kan werkies doen om geld te verdien. (Gras help sny, in die tuin help, ens.) Die leerder moet ten minste twee maniere noem om geld te verdien.  Ja,  dit help my om my geldsake te hanteer en te spaar as ek iets spesiaal wil koop.  In die bank. Maak ’n spaarrekening by die bank oop waarin jy jou geld kan spaar. 

(1) (1) (1) (1)

(5) (1) (2) (2) (1)

TOTAAL: 15

© Impaq

24

Gr 7 ekonomiese en bestuurswetenskappe fasiliteerdersgids  
Gr 7 ekonomiese en bestuurswetenskappe fasiliteerdersgids