Page 1

Z e t k oe r s n aar d e s t er va n d e e lf s t e den! M as t er p la n WATERSPORTKERN FRANEKER De el 1 : vis ie e n ma at r ege le n


Het auteursrecht op alle in dit rapport opgenomen beeldmateriaal en tekst berust bij IMOSS bureau voor stedebouw bv. De opdrachtgevers hebben het gebruiksrecht op de gehele inhoud van dit rapport. Voor een ieder behalve de opdrachtgevers geldt dat niets uit dit rapport mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van IMOSS bureau voor stedebouw bv.

In opdracht van:

In samenwerking met:


Z e t k oe r s n aar d e s t er va n d e e lf s t e den! M as t er p la n WATERSPORTKERN FRANEKER De el 1 : vis ie e n ma at r ege le n 1 juni 2011


s a m e n vat t i n g Franeker is een uniek bewaard gebleven historische stad met een bijzondere geschiedenis als universiteitsstad (1585). De stad herbergt een fraai bewaard gebleven binnenstad met schitterende monumenten en unieke gebouwen. Oude stadswallen en stadsgrachten zijn nog aanwezig. Franeker ligt in een gebied waar de oude landschapspatronen zoals kwelderruggen en terpen nog herkenbaar zijn. Franeker is ook infrastructureel goed ontsloten. De A31, het spoor en het van Harinxmakanaal voeren (vrijwel) door de stad. De stad Franeker wordt ‘de Ster van de Friesche Elf Steden’ genoemd en vormt de centrale publiekstrekker in een aantrekkelijk recreatief landschap dat rust, authenticiteit en natuurlijke beleving uitstraalt. Ondanks al deze kwaliteiten heeft de waterrecreant Franeker nog onvoldoende ‘ontdekt’. Ondanks het feit dat er veel toeristen op het water de stad passeren zijn er maar weinig die besluiten om aan te meren en te genieten van alle interessante en mooie dingen die de stad te bieden heeft. Dit heeft een aantal oorzaken: Allereerst is het zo dat het historische karakter van de stad vanaf het water, met name vanaf het Van Harinxmakanaal, nauwelijks te ervaren is. De waterrecreant wordt geconfronteerd met rommelige oevers met veel industriële activiteiten. Bovendien zijn er weinig aanlegplekken en is het lastig om met een boot de stad ‘in’ te varen. Vaste bruggen, dammen en ondiepe vaarwegen belemmeren de watersporter om de binnenstad over het water te benaderen. Dit alles leidt er toe dat veel watersporters onbekend zijn met wat Franeker voor hen te bieden heeft. Op dit moment dienen zich unieke kansen aan om de recreatieve potentie van Franeker voor de watersport te verzilveren. De provincie Fryslân zet met Het Friese Merenproject in op een integrale kwaliteitsverbetering van de watersport in Friesland om de marktpositie van de recreatieve sector te versterken. Rond Franeker worden momenteel projecten gerealiseerd die de stad 4

positioneren in een netwerk van vaarwegen, waardoor er een toestroom van nieuwe watersporters op gang zal komen. Een opwaardering van het Van Harinxmakanaal (bochtverruiming nabij Stationsbrug) maakt ruimte om de recreatievaart en de beroepsvaart te ‘onvlechten’. De realisatie van de verbinding met de Noordelijke Elfstedenroute creëert grote kansen voor de stad. Zeker wanneer deze nieuwe ontwikkelingen worden gecombineerd met een aantal bijkomende maatregelen om de structuur van de watersport in en om Franeker te versterken. Dit is het moment voor Franeker om de handschoen op te pakken en concreet aan de slag te gaan met de toekomst van de watersport. De gemeente heeft, in nauwe samenwerking met Het Friese Merenproject het initiatief genomen voor het opstellen van een Masterplan. Dit masterplan heeft tot doel om de ‘verborgen potentie’ van Franeker als watersportstad te verzilveren, bestedingen van toeristen in de stad te vergroten en daarmee de werkgelegenheid een impuls te geven. Inzet op watersport om de economie van de stad te versterken! Verwacht wordt dat de toename van het aantal watersporters ook een positief effect zal hebben op de ‘landrecreatie’. De visie achter het masterplan zet in op een aantal strategische beslissingen. Allereerst moet de promotie van de stad ter hand genomen moeten worden. Specifiek voor de watersport worden nieuwe media benut om ‘het onzichtbare zichtbaar te maken’. Hedendaagse digitale technieken bieden daar tal van mogelijkheden voor. Daarnaast zet het masterplan in op een groot aantal fysieke maatregelen. Deze maatregelen zijn specifiek gericht op een viertal doelgroepen: • • • •

Charterschepen Grote motorboten en diepgaande zeiljachten Kleinere motorboten met een diepgang tot 1.30 m Overige kleine watersport


De fysieke maatregelen passen allen binnen de stedenbouwkundige visie van het Masterplan. Deze visie zet in op een versterking van de beeldkwaliteit, het beleefbaar maken van de binnenstad en het oplossen van een groot aantal nautische knelpunten. Door het uitwerken van ruimtelijke beelden voor een aantal ‘transformatiegebieden’ zoals de omgeving van de Prins Hendrikkade, het gebied De Tuinen en Alde Trekfeart wordt in het Masterplan invulling gegeven aan de versterking van de beeldkwaliteit en de beleving van de binnenstad.

De belangrijkste nautische maatregelen uit het masterplan: • Het realiseren van een nieuw voorzieningengebied inclusief insteekhaven aan de Prins Hendrikkade t.b.v. de grote motorboten en diepgaande jachten. Hierdoor wordt de grote hoeveelheid passanten die nu Franeker ‘links’ laten liggen geaccommodeerd én verleid om aan te leggen in Franeker. Zeker wanneer er in dit gebied ook voorzieningen voor de chartervaart worden gerealiseerd wordt Franeker een aantrekkelijk alternatief voor Harlingen voor de schepen die op doortocht zijn naar de Waddenzee. Dit kan gecombineerd worden met de bochtverruiming van het van Harinxmakanaal, hierdoor wordt ruimte gecreëerd voor de beroepsvaart en ontstaan aan de stadszijde mogelijkheden voor ‘dagbezoeken’ van grotere boten. • Het realiseren van een groot aantal passantenplaatsen langs de Kleiroute/Elfstedenroute ( Alde Trekfeart, Noordelijke bolwerken, Doanjumer Feart). Deze maatregelen worden getroffen ten behoeve van de kleinere motorboten met een diepgang tot 1.30 m (recreatieklasse Dm). De aanleiding om dit snel aan te pakken is de realisatie van de Noordelijk Elfstedenroute die in 2013 klaar is. Hierdoor wordt de Kleiroute gekoppeld aan een groter netwerk wat naar verwachting van de Provincie een aanzienlijke toename van gebruik op de Kleiroute tot gevolg heeft.

Het (op termijn) opwaarderen van de Arumerfeart tot recreatieklassse Dm. Dit houdt in dat verschillende knelpunten met bestaande bruggen moeten worden opgelost en dat de vaarweg op diepte moet worden gebracht. De maatregel is van grote betekenis om Franeker in zuidelijke richting te verbinden met het grote watersportgebied van Zuidwest Friesland. Het vervangen van de Oosterpoortsdam door een vaste brug. Hierdoor wordt de Arumerfeart verbonden via de binnenstad van Franeker met de Kleiroute en de Noordelijke Elfstedenroute. Hierdoor wordt het aantrekkende effect op kleinere motorboten versterkt. Voor de overige kleine watersport (kano’s, fluisterboten) bevat het masterplan ideeën om de grachten in de binnenstad aantrekkelijker te maken. Door het realiseren van in- en uitstapplaatsen en het opruimen van obstakels wordt de doorvaarbaarheid bevorderd en ontstaan er voor de horeca nieuwe kansen

Naast bovengenoemde maatregelen bevat het masterplan nog aanvullende ideeën die op middellange of lange termijn gerealiseerd kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn het herontwikkelen van het gebied De Tuinen tot een historisch ‘wervenkwartier’ met een scheepsbouwmuseum en watersport gerelateerde voorzieningen en het maken vaneen recreatieplas bij de zuid-westelijke poort van Franeker. Het Masterplan is tot stand gekomen in nauw overleg met betrokken partijen, bewoners en ondernemers uit de stad. De resultaten van dit participatieproces zijn verwerkt in dit concept Masterplan. Bovendien bevat het masterplan concrete aanknopingspunten om direct mee aan de slag te gaan. Het plan geldt dan ook als ‘agenda voor de toekomst’ waarmee Franeker krachtig als waterportstad op de kaart wordt gezet.

5


6


I N H O U DSOPGAVE 1 Inleiding

9

2 Huidige situatie 2.1 Positie van Franeker in de regio 2.2 Landschap en cultuurhistorie 2.3 Beeldkwaliteit en beleving 2.4 Functioneren van de watersport 3 Strategie en Prioriteiten 3.1 Speerpunten 3.2 Bewakenxx 3.3 Impulsxxx 3.4 Kernproblemen oplossen 3.5 Prioriteiten 4 Ruimtelijke visie 4.1 Inleidingxx 4.2 Ontwikkelingen in de stad (stedenbouwkundige visie) 4.2.1 Binnenstad 4.2.2 Alde trekvaart, Noordelijke bolwerken en B loemketerp 4.2.3 Pleisterplaats 4.2.4 Het Wervenkwartier 4.2.5 Het Waterkwartier 4.3 Netwerken en verbindingen (nautische visie) 4.4 Doelgroepen watersporters in de stad

11 13 15 19 23 28 28 28 30 30 30 33 33 35 37 39 41 43 45 47 49

5 Maatregelen 5.1 Inleiding 5.2 Algemene maatregelen 5.2 Doelgroep Chartervaart 5.3 Doelgroep diepgaande motorboten en zeiljachten 5.4 Doelgroepen motorboten tot een diepte van 1.30 m 5.5 Doelgroepen overige kleine watersport 5.6 Uitwerking van de maatregelen

50 51 53 55

6 WERKGELEGENHEID

63

57 59 61


Leeswijzer Om de leesbaarheid van het Masterplan te vergroten is het rapport gesplitst in twee delen: 1. Visie en maatregelen (dit document) Het Masterplan is op een compacte wijze weergegeven om snel tot de essenties van de visie en de maatregelen te (kunnen) komen. 2. Onderbouwing en bijlagen De visie en maatregelen kennen echter een grondige inventarisatie, onderzoek en analyse. De onderbouwing vormt, samen met de bijlagen, de toelichting en de achtergrondinformatie op de visie en maatregelen.

8


1. inleiding Eind jaren 90 stond de marktpositie van de Friese meren onder druk, wat leidde tot het Friese Merenproject dat tot doel had de kwaliteit van het Friese merengebied te verbeteren en de marktpositie van de sector recreatie en toerisme te versterken. Het project loopt tot 2015 en is opgedeeld in twee fasen. In de eerste fase is vooral gekeken naar een vergroting en kwalitatieve verbetering van de infrastructuur. In de tweede fase ligt de nadruk op de ruimtelijke kwaliteit en het maatschappelijke rendement van de investeringen. Omdat aantrekkelijke watersportkernen een groot effect op de bestedingen kunnen hebben, worden voor de belangrijkste watersportkernen, waarvan Franeker er één is, ‘Masterplannen ruimtelijke kwaliteit’ opgesteld. Met als vertrekpunt de bestedingen in de toeristisch-recreatieve sector, bevatten de masterplannen een visie op het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van waterfronten met daaraan gekoppeld concrete maatregelen en projecten. De kwaliteit van een watersportkern wordt echter niet alleen door het waterfront bepaald. Het opwaarderen van waterfronten is bovendien een complex geheel. Dé ‘watersporter’ bestaat niet; er zijn verschillende typen watersporters, elk met verschillende behoeften. Iedere plaats vraagt om een locatiespecifieke aanpak. De gemeente Franekeradeel heeft in samenwerking met Het Friese Merenproject voor dit Masterplan twee hoofddoelen geformuleerd: ten eerste ‘meer werkgelegenheid’ en ten tweede ‘het verhogen van de besteding aan wal in Franeker’. Wanneer bezoekende watersporters geen geld besteden, kan er ook geen werkgelegenheid zijn. ‘Meer bestedingen door bezoekende watersporters’ is daarom het belangrijkste doel. Bij het opstellen van dit Masterplan zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Beelden Franeker

1. Beeldkwaliteit De aantrekkelijkheid van een stad wordt naast functionele factoren vooral bepaald door de belevingswaarde van de betreffende plek. Beeldkwaliteit is in hoge mate bepalend voor die beleving. Het beeld vanaf het water is belangrijk bij de keuze van een passant om wel of niet aan te meren in een plaats. 2. Duurzaamheid Duurzaamheid is expliciet benoemd als uitgangspunt voor de tweede fase van het Friese Merenproject. De gedachte hierachter is dat duurzaamheid past binnen de ambitie van kwaliteit, rust en de gastvrijheid die bepalend is voor de aantrekkelijkheid van Friesland. 3. Effectiviteit overheidsinvesteringen In de huidige tijd van miljarden euro’s aan bezuinigingen worden ook gemeenten niet ontzien. Afgewogen keuzen voor de overheidsinvesteringen zijn daarom van belang. 4. Interactieve planvorming Toerisme is bij uitstek een dienstverlenende sector en vraagt om een gastvrij onthaal van de bezoekers. Burgerparticipatie van zowel particulieren als bedrijven bij het opstellen van het Masterplan is daarom van groot belang. Bij het opstellen van dit Masterplan is gewerkt met ‘ateliers’ om ideeën en initiatieven uit de samenleving ‘boven water’ te krijgen. De uitkomsten van deze ateliers zijn gebruikt als input bij de inventarisatie, de analyse en de visievorming rond dit Masterplan. Een verslag met de uitkomsten van de ateliers is opgenomen in de bijlagen van dit Masterplan. In hoofdstuk 1 van de onderbouwing zijn aanleiding, doel en uitgangspunten van dit Masterplan uitvoerig omschreven.

9


N357

Kollum

N356 er

Damwoude

Ee

m um

kk

Do

N358 N361

N393

Waddenzee

Buitenpost

Zwaagwesteinde

Stiens

Sint Annaparochie

N355

N383 N357

ses

Prin

riet

Marg

aal

Kan

Grote Wielen

N393

N358

N355 Bergumer Meer

LEEUWARDEN

N356

N384

Burgum

N31 Van Harinxmakanaal

N31 N393

Franeker

N31

A31

an

tK

N32

N359

ari

H Van

l

aa

al

ana

ak nxm

De Leijen

N31

ie gr

A7

N31

ar

N384

.M Pr

Harlingen

Drachten

Nationaal Park De Alde Feanen N384

Smalle Ee

N361

Ee

N31

de Wij Pikmeer

Easterein

Grou

N359

A32

N354

N392

A7

Bolsward

Sneek

Makkum

A7

Terkaplester Poelen

Sneeker Meer

Gorredijk

GoĂŤngarijpsten Poelen

A7

N354 N359

Oudegaaster Langeweerder Wielen

Brekken

Workum

N380

N353

Joure

Heerenveen

Koevaarder Meer

l

aa

an

rK

e ng

o

Tj

Heeger meer

N351

on

ge

r

Zand Grote meer Gaastmeer

N392

A32

Tj

IJsselmeer

Fluessen Slotermeer

N354

Tjeukemeer

Balk N359

Grote

Wolvega

Helom

avaart

Brekken Morra

N359

Lemmer Lin d

e

Stavoren

N351

Steenwijk

er ijk nw ee St

A6

di

ep

10 N334


2 . hui d i g e s i t u a t i e Als men naar de watersportkaart van Friesland kijkt valt direct op dat Franeker niet erg centraal ligt ten opzichte van het grote watersportgebied van Zuidwest-Friesland. Deze perifere ligging maakt dat Franeker geen echte ‘watersportcultuur’ kent, zoals bijvoorbeeld Sneek. Tegelijkertijd is het zo dat veel watersporters (veelal op doorvaart naar de Waddenzee) de stad passeren. De ligging aan het Van harinxmakanaal is overduidelijk strategisch en biedt veel potentie. Om een visie op de toekomst te kunnen ontwikkelen is het van belang om een compleet en betrouwbaar beeld te krijgen van de huidige situatie. Waar zitten de kansen en waar de knelpunten? Dit Masterplan bevat dan ook een uitvoerige studie naar zowel het huidige recreatieve netwerk (inclusief de aanwezige knelpunten) als de kwaliteitskenmerken van de stad en de omgeving. Hoofdstukken 2 tot en met 5 van het rapport ‘Onderbouwing en bijlagen’ gaan uitvoerig in op de verschillende onderwerpen van deze studie. De belangrijkste conclusies worden in dit rapport samengevat.

ANWB kaart waterrecreatie Friesland B (seizoen 2010-2011)

Stads- of dorpskern Water Vasteland A7

Snelweg

N31

Nationale N-weg

N384

Provinciale N-weg Spoorlijn (met halte) Provinciale grens Gemeentegrens Franekeradeel Netwerk en bestemmingen dagpassagiers / zeilchartervaart (Uit: ontwerp Nota van wijzigingen PVVP 2006, Provincie Fryslân)

Bereikbaarheid Versie 12 april 2011 .1

55

11


ine

Bli

rt Noorderfaa

Kla

Gemeente het Bildt

t uwe Faar

St. Jacobiparochie

kfa

art Wiersylster Rak

Blikfaart

Al

dm

Waddenzee

N383

ea

Mi

at rg de od

M

r

N393

Minnertsga

iid W

ar Fe er m su rlt Be

r ste t ea ar sg Fe ert nn

er

um

s rlt

Be

t

ar

t

fe

ks

Dy

Berltsum

Tzummarum Oosterbierum

t ear

er F

um ear

mm Tsju

Gemeente Menameradeel

Ried

ie

De R

Menaam

Sexbierum

N384

bierr u Opfe mer art

pta

Doanjumer Feart

Ro

ear

fea

Seis

rt

Aldm

Dongjum

N393

art

t

ear

rF

me

lsu

Ska

rt

fea

Peins

Ald

A31

er Fe

rrum eisbie

S

er m

Franeker

ie

rru

Wijnaldum

Se

isb

Industriehaven

Feart

Puolf

t ar Fe

umer

Skals

eart

Dronryp

A31

Herbaijum

n Va

Harlingen

les

Ha

al

akana

r

Fea

rinxm

a Van H

al

na

ka

ma

x rin

Mo

N390

lea

t

Midlum

Wjelsryp Hitzum

Gemeente Harlingen

Fe

ar

Ha

rnz

er

Fe

Ar

t

Huns

Gemeente Franekeradeel

Achlum

art

Tzum r

Aldmea

Frje

e Da am

t

art r Fe

er F

Lath

ume

Arum

rt

Ha

der

rte

lse

Fea

rt

a Bo

rt

eart

aar

r Fea

r F ea

rF

Kub

a

Ja

jerte

r ea

ts Frjen

Gemeente Súdwest Fryslân

De Sebeare

jume

Easterlittens

Gemeente Littenseradiel

Lollum

Pen

B

Lang

Arum

Pingjum

12

Tritzum

Feart

Bidlersfeart

Baerd

N359

art

A31

jert Fe er art

Spannum

r Fe

Harnzer

Winsum

nts

Fatum

ume Loll

Kimswerd

nt -J fe api ar ks t -

Fe

Si

er

um er

m

Tsjommer Fea rt

hlu

art

Ac

Ba a Op iume fea r rt

N384


2.1

Positie van Franeker in de regio

Franeker wordt ‘Ster van de Friesche elf steden’ genoemd. Dit is een motto waarin de bijzondere positie van de stad tot uitdrukking komt. De ster verwijst onder meer naar de aanwezigheid van het Eise Eisinga Planetarium, het oudste werkende planetarium ter wereld. Het planetarium dankt de stad aan de geschiedenis als universiteitsstad. Door de aanwezigheid van de voormalige universiteit, die al in 1585 is opgericht, heeft de stad zich meer dan andere steden kunnen ontwikkelen op wetenschappelijk en cultureel gebied.

Het oude stadhuis van Franeker

De stad Franeker is goed bereikbaar. De stad is gelegen aan de A31 die Leeuwarden via de Afsluitdijk met NoordHolland verbindt. Ook heeft de stad een station aan de spoorlijn Leeuwarden-Harlingen en is daarmee verbonden met het nationaal openbaarvervoersnet. De bereikbaarheid over water is ook goed door de ligging aan het Van Harinxmakanaal, een belangrijke transportroute over de stad Leeuwarden met de Waddenzee verbindt. De gemeente Franekeradeel, waar de stad Franeker deel van uitmaakt, telt bijna 21.000 inwoners, waarvan er circa 13.000 in de stad Franeker wonen. Naast de stad Franeker telt de gemeente maar liefst zestien oude (terp)dorpen en buurtschappen.

Stads- of dorpskern Historisch stadscentrum Water Grasland Akkerland A7

Snelweg

N31

Nationale N-weg Spoorlijn (met halte) Gemeentegrens Kerk

Topografie

Op het gebied van de recreatie valt op dat de stad goed voorzien is van routes, attracties en accommodaties op het land. Zo ligt de stad op een knooppunt van fietsroutes en liggen verschillende langeafstandswandelpaden dicht in de buurt. In het buitengebied zijn verschillende campings, B&B-accommodaties en kampeerboerderijen aanwezig. In de stad zijn hotels, restaurants en verschillende musea te vinden. Samenvattend kan de postie van Franeker in de regio als volgt worden getypeerd: • Rijke (wetenschappelijke en culturele) geschiedenis; • Aanwezigheid van veel musea, monumenten en attracties; • Goed bereikbaar, zowel over land als over water; • De stad vervult een centrale functie in een regio van kerkdorpen. 13


St. Annaparochie

St. Jacobiparochie

Berltsum

Minnertsga

Tzummarum

Oosterbierum

Ried Menaam

Sexbierum

Dongjum

Peins

Dronryp

Wijnaldum

Franeker Herbaijum

Midlum

Harlingen

St. Annaparochie

St. Jacobiparochie

Hitzum Wjelsryp

Berltsum

Minnertsga

Huns

Tzummarum

Tzum

Oosterbierum

Ried

Winsum

Sexbierum

Menaam

Dongjum

Peins

Achlum Fatum

Dronryp

Wijnaldum

Franeker

Spannum

Herbaijum Midlum

Baerd

Kimswerd Harlingen

Hitzum

Tritzum

Wjelsryp

Easterlittens

Huns

Arum

Tzum

Winsum

Achlum

Lollum

Fatum

Spannum Baerd

Kimswerd

Tritzum

Easterlittens

Arum Lollum

Pingjum

14

Pingjum

Landschappelijke hoofdstructuur Witmarsum

Wommels


Stads- of dorpskern Historisch stadscentrum Water Grasland Akkerland Terpen Beplantingselementen Karakteristieke erven Herkenbare kruinige percelen

2.2

Landschap en cultuurhistorie

De geografische ligging van gemeente Franekeradeel aan de Waddenkustlijn maakt het gebied bijzonder. De oorspronkelijke landschapsstructuur, die is terug te voeren op de middeleeuwse ontginningen, dat is nog altijd goed herkenbaar. De vroegere dynamiek van het landschap is nog steeds beleefbaar, ook nu de zee ‘getemd’ is en het landschap gefixeerd is door dijken. In het weidse landschap lopen hoger gelegen kwelderwallen van oost naar west door het laaggelegen zeekleigebied. Op de kwelderwallen zijn in het verleden door mensen terpen opgeworpen met daarop de huizen, boerderijen en terpdorpen. De wallen vormen nog steeds de belangrijkste dragers van de landschappelijke hoofdstructuur.

Droogmakerij (inventaris provincie) Waddenzeedijk Voormalige zeedijk (Hoarne Streek)

In de stad Franeker is dit landschappelijk gegeven nog beleefbaar in de omgeving van Bloemketerp, waar het open landschap direct grenst aan de historische binnenstad.

Talud spoorlijn en tramtracé Laan- en wegbeplanting Binnendijk (Slachte) Van Harnixmakanaal Opvaarten Voormalige ringdijken moederpolders Waardevolle dorpsaangezichten Gemeentegrens Franekeradeel Kerk Windturbine Windmolen Historische molen

Kenmerkend is de openheid van het landschap met aan de horizon windmolens, kerktorens en een watertoren. Recente toevoegingen in de vorm van windturbines vormen een nieuwe groep landmarks (herkenningspunten) in het open landschap. De stad Franeker is in de middeleeuwen gesticht op een terp op een van de kwelderwallen en ontwikkelde zich al snel als het bestuurlijk centrum van noordelijk Westergo. In de 16e eeuw leek het er zelfs op dat Franeker zich tot hoofdstad van Friesland zou ontwikkelen, maar de stad werd uiteindelijk overvleugeld door Leeuwarden. Een belangrijk moment in de geschiedenis van Franeker is de 80-jarige oorlog. De stad koos eerder dan andere steden de zijde van de Zeven Verenigde Nederlanden in de strijd tegen de Spaanse overheersing en werd hiervoor beloond met een universiteit, op de Universiteit van Leiden na de

Steenfabriek Watertoren Zendmast Karakteristieke landschapselementen

15


Sjaerdemaslot 1446-1727 Martenastins 1498

Martiniekerk 1420

W

EL

ST

RI

JP

ER W

EG

Bebouwing

16

Water

Wegen Middeleeuwen

1650

eind 16e eeuw

16e eeuw

1850

1910

1850

Huidig

Huidig

1950

Openbaar vervoer

Huidig

Staatslijn (1939-heden)

Vesting

Spoorlijn (1902-1933)

Scheepswerf

NTM tramlijn (1900)

Gedempt water


oudste van Nederland. In de huidige stedenbouwkundige structuur van de stad is nog veel terug te vinden van deze bloeiperiode van de stad. De ronde structuur rond de kerk is een directe afgeleide van de terp waarop de stad oorspronkelijk gesticht is. Ook de vestingwallen en de rechte grachten, zoals de Academievaart, herinneren aan het rijke verleden van Franeker van de 15e en 16e eeuw. De vesting van de stad is in de structuur van bolwerken nog steeds herkenbaar.

Franeker anno 1649 (noorden is onder)

Beeld van een historische scheepswerf Historische analyse stad Franeker

Na de vroege bloeiperiode brak een tijd van relatieve rust aan voor de stad. Pas in de 19e eeuw kreeg de stad een nieuwe impuls door de bloeiende nijverheid en de scheepsbouw. Deze industrie was te danken aan een goede vaarverbinding met de Waddenzee, die in de 20e eeuw verder werd opgewaardeerd met de aanleg van het Van Harinxmakanaal. Langs de oevers van dit kanaal kon de stad zich verder in industrieel opzicht ontwikkelen. Een belangrijk effect van deze industriële ontwikkeling langs het ‘nieuwe’ waterfront van Franeker is dat de oorspronkelijke binnenstad steeds meer aan het zicht onttrokken is, waardoor de stad tegenwoordig vanaf het water bijna niet meer als historische stad herkenbaar is.

Topografische kaart 1910 17


Bolwerken

Groene long Bloemketerp

Historische binnenstad

Historische trekvaarten Monumenten

‘Knoop’ stationsbrug Oude scheepswerven

Stedenbouwkundige kwaliteiten

Salverdervaart in de 18de eeuw 18

Grachten binnenstad


In de historische binnenstad is de laatste decennia veel geïnvesteerd in het behoud en de restauratie van de stad. Zowel aan de stedenbouwkundige structuur (straatinrichting, grachten etc.) als aan de bebouwing (monumentenzorg) is de nodige zorg besteed. De binnenstad is aangewezen als ‘beschermd stadsgezicht’. Verschillende monumenten in de binnenstad hebben een openbare functie zoals het Eise Eisinga Planetarium en het Museum Martena.

2.3 Grachten binnenstad

Beeldkwaliteit en beleving

In hoofdstuk 4 van het rapport ‘Onderbouwing en bijlagen’ wordt uitvoerig ingegaan op de huidige beeldkwaliteit en beleving van Franeker. De beleving vanaf het water speelt hierbij een hoofdrol.

Stedenbouwkundige kwaliteiten De volgende stedenbouwkundige kwaliteiten worden hierbij onderscheiden: • • •

Oude Trekvaart

• • • • •

De historische binnenstad. De aanwezige monumenten, ook buiten de binnenstad. De aantrekkelijke bolwerken (vesting) rond de binnenstad. De grachten. De groene long Bloemketerp. De historische trekvaarten. De omgeving rond de Stationsbrug, knooppunt van land en water. De historische scheepswerven langs het waterfront.

Bolwerken Historische analyse stad Franeker

19


Stedenbouwkundige knelpunten

Schroothoop Rommelige achterkanten industrie naar het water Gevellijn & korrelgrootte Weinig historische aanzien Treinstation Dam

Uitstraling stationsgebied 20


Stedenbouwkundige knelpunten Naast bovengenoemde kwaliteiten kent de stedenbouwkundige aanblik ook knelpunten. Ook deze hebben vooral betrekking op het beeld van de stad vanaf het water: • • • •

Industrie aan het Van Harinxmakanaal

Industrie aan de waterkant. Schroothoop bij de oostelijke entree van de stad. Het weinig historisch aanzien van de binnenstad. De uitstraling van het stationsgebied.

Het beeld wordt door bovenstaande punten verstoord, er is sprake van veel ‘visuele ruis’ Naast de aanwezige kwaliteit van het ruimtelijk beeld (de ‘beeldkwaliteit’) spelen de aanwezige voorzieningen ook een belangrijke rol als het gaat om beleving. Immers, een stad kan er aantrekkelijk uitzien, maar als er niets te doen is, zal de beleving van de stad minder aantrekkelijk zijn.

Scheepswerf

Weinig historisch aanzien binnenstad (Zuidkade)

Schroothoop aan de waterkant 21


ine

Bli

orderfaart

t we Faar

Kla

kfa

art Wiersylster Rak

Blikfaart

Al

dm

ea

Mi

at rg de od

M

r

Minnertsga

s rlt

Be

t

t

ar

fe

ks

Dy

iid W

ar Fe er m su rlt Be

r ste t ea ar sg Fe ert nn

er

um

Tzummarum

Berltsum

Oosterbierum

t ear

er F um ear

mm Tsju

Ried

ie

De R

Menaam

Sexbierum ear

pta

fea

Seis

rt

Dongjum

t

ear

rF

me

lsu

Ska

rt

fea

Peins

Ald

art

er Fe

ierrum

Seisb

Doanjumer Feart

Ro

bierr u Opfe mer art

Aldm

ie

rru

Puolf

ar Fe er m

Franeker

Wijnaldum

Se

isb

Industriehaven

eart

t

Dronryp art

er Fe

um Skals

Herbaijum

n Va

les Mo

H

al

akana

rt

Fea

rinxm

a Van H

l

aa

an

ak

xm

in ar

lea

t

Midlum

Wjelsryp

Ba a Op iume fea r rt

Hitzum

Fe a

hlu

rt

Ac

Harlingen

Fe

Huns

um

er

er

m

ar

Ar

t

r

rt

rnz

Achlum

art

Frje

nts

Fatum

Spannum

jert Fe er art

Baerd

Loll

Kimswerd

Ba

e Da

art

r Fe

Lang

ume

Tritzum

Feart

Easterlittens

am

Harnzer

Winsum

Si

Fe

Aldmea

Tsjommer Fea

er

nt -J fe api ar ks t -

Tzum Ha

Arum Lollum

Bidlersfeart

rt

Lath

ume

Arum

r Fe

er F

art

eart

rte

lse

a Bo

Fea

Ha

rn

z

Wommels

rt

r F eart

der

r Fea

jume

aar

De Sebeare

Pen

r

Kub

Ja

e tsjert

Pingjum

a

Frjen

rt

a Fe


2.4

Functioneren van de watersport

Bij de analyse van het functioneren van de watersport wordt de volgende doelgroepindeling gehanteerd: • • • •

Kitesurf locatie Waterdiepte méér dan 2,5 meter Waterdiepte minimaal 1,5 meter Waterdiepte minimaal 1,0 meter Waterdiepte minder dan 1,0 meter Beweegbare brug Vaste brug: doovaarthoogte > 2,5 meter Vaste brug: doorvaarthoogte 1,5-2,0 meter Vaste brug: doorvaarthoogte < 1,5 meter Schutsluis Stuw Dam Jachthaven Aanlegplaats Trailerhelling

Charterschepen (zoals schepen van de bruine vloot), al dan niet zeegaand. Diepgaande motorboten en zeiljachten, al dan niet zeegaand (recreatieklassen Azm, Bzm en Czm). Motorboten met een diepte tot 1,30 meter (recreatieklasse Dm). Overige kleine watersport, zoals kleine sloepen, fluisterboten, roeiboten en kano’s (recreatieklassen E, F en G).

Het huidige functioneren van de watersport is bekeken aan de hand van twee thema’s: • •

Vaarnetwerk en routes. Voorzieningen.

Deze twee thema’s gelden zowel op lokaal (schaalniveau stad Franeker) als bovenlokaal niveau (schaalniveau Franekeradeel en omgeving). De belangrijkste conclusies op een rij: Charterschepen Voor de doelgroep charterschepen zijn er nauwelijks knelpunten in de vaarwegen. Het Van Harinxmakanaal voldoet voor de vaarbewegingen richting de Waddenzee en Leeuwarden. De bocht in het kanaal ter hoogte van de Prins Hendrikkade is aan de krappe kant waardoor conflicten met de beroepsvaart kunnen ontstaan. Op het gebied van voorzieningen schort er wel het een en ander aan. Zo zijn er onvoldoende ligplaatsen en is de koppeling met het station onvoldoende benut om als optimale ‘opstapplaats’ te functioneren. Er zijn weinig voorzieningen voor de jeugd zoals een discotheek waardoor een langer verblijf in Franeker niet aantrekkelijk is in vergelijking met andere plaatsen.

Visstek Vuilwater innamestation In-/uitstapplaats kano Gemeentegrens Franekeradeel Vaarwegen en voorzieningen (bron: ANWB Waterkaart Friesland B)

23


eart er F jum

Se

isb

ierr um

er

Doa

Fe art

Elfstedenbruggetje

t

Noardergrach inge Ypey s

A

l

B

Brouwersbrug Oostpoortsdam

Turfk a

de

A

Zuiderkade

A

Vlie t

C

nx

ari

nH Va

l

aa

an

k ma

Stationsbrug


Water - diepte minimaal 2,75 meter Water - diepte minimal1,65 meter Water - diepte < 1,0 meter

Aanlegverbod Kade •

Vliet 613m

Zuiderkade 570m

Oostelijke Industrieweg C 75m

Oostelijke Industrieweg D 110m

Oostelijke Industrieweg E 63m

Oever

Saakstra’s brug

B

C

Alde T rekfea

rt

Van Harinxmak B

anaal A

B Oosteli

C jke Ind

D ustriew

E eg

Oostelijke Industrieweg A 30m

Oostelijke Industrieweg B 135m

Alde Trekfeart 1722m

Alde Trekfeart A 177m

Alde Trekfeart B 185m

Alde Trekfeart C 139m

Doajumer Feart 701m

Noardergracht 629m

Seisbierrumer Feart 238m

Seisbierrumer Feart noord-/zuidkant 174m

Turfkade 121m

Van Harinxmakanaal A 138m

Van Harinxmakanaal B 80m

Van Harinxmakanaal C 137m

Steiger •

Doajumer Feart 206m

Noardergracht 10m

Turfkade 106m

Ypeysingel A 10m

Ypeysingel B 31m

Aanlegplaatsen (bron: inventarisatie gemeente Franekeradeel)

25


26

Geringe vaardiepte

Brug

Slechte kade

Dam

Arumer Feart

Aansluiting kleiroute

Verbinding Arumervaart met kleiroute (v.v.)

Gebrek aan passantenplaatsen grote boten

Kleiroute (in aansluiting op Noordelijke Elfstdedenroute)

Gebrek aan passantenplaatsen kleiroute


Diepgaande motorboten en zeiljachten Voor de doelgroep diepgaande motorboten en zeiljachten zijn er in Franeker onvoldoende passantenplekken om aan te leggen. De diepgang van de boten is het grootste probleem.

Noordelijke Elfstedenroute / Kleiroute

Via Oosterpoortsdam

Motorboten met een diepte tot 1,30 meter Het vaarnetwerk voor de recreatieklasse Dm kent een aantal knelpunten. Hierdoor worden de verschillende delen van het netwerk niet met elkaar verbonden. De belangrijkste knelpunten zijn: • • •

Arumer Feart (vaardiepte en brugpassage). Verbinding zuidelijk netwerk met Kleiroute (vaardiepte en te veel vaste bruggen/dammen). Oriëntatie ter hoogte van de splitsing Kleiroute-Van Harinxmakanaal.

Via westelijke bolwerken

Huidige route

Arumer Feart

Mogelijke verbindingen Arumervaart-Kleiroute

Ten aanzien van de voorzieningen is het gebrek aan voldoende ligplaatsen t.b.v. de (potentiële) aantallen passanten het grootste knelpunt. Deze ligplaatsen zijn het meest wenselijk daar waar de Kleiroute aansluit op de binnenstad (noordelijke bolwerken, Salverdervaart). Overige kleine watersport De groep overige kleine watersport bestaat uit sloepen, fluisterbootjes en kano’s. Deze doelgroep is lokaal georiënteerd en bestaat voornamelijk uit dagjesmensen die vanuit Franeker en de omliggende dorpen eropuit trekken. Deze doelgroep ondervindt knelpunten in het vaarnetwerk door bijvoorbeeld dammen en stuwen. Ook zijn er weinig plekken waar gemakkelijk in en uit het water gegaan kan worden zoals trailerhellingen en opstapplekken.

Nautische knelpunten

27


3 . S t r a t e g i e e n p r i o r i t e i t e n Uit de analyse van de huidige situatie is gebleken dat Franeker op dit moment weinig wordt bezocht door de watersporter. Toch heeft de stad en zijn omgeving wel degelijk veel te bieden aan de watersporter. Er is dan ook sprake van een ‘verborgen potentie’. Twee factoren zijn belangrijk voor deze potentie: 1. De ligging van Franeker aan verschillende doorgaande vaarwegen en netwerken. 2. De rijke geschiedenis van de stad die tot uitdrukking komt in onder meer een fraaie historische binnenstad, bijzondere monumenten en tal van musea en attracties. Kort samengevat komt het erop neer dat er veel recreanten langs Franeker varen zonder er te stoppen. Dit ondanks het feit dat de stad veel te bieden heeft op het gebied van geschiedenis, wetenschap en cultuurhistorie. Bovendien heeft de stad de potentie om nieuwe recreanten aan te trekken. De strategie van dit Masterplan is erop gericht deze potentie te ‘verzilveren’. De gekozen prioriteiten sluiten hierbij aan. In dit hoofdstuk worden de strategie en de daaraan gekoppelde prioriteiten benoemd. Een toelichting op deze keuzen is te lezen in hoofdstuk 6 van het rapport ‘Onderbouwing en bijlagen’.

3.1

Speerpunten

Het Masterplan stelt dat Franeker allereerst moet inhaken op actuele recreatietrends zoals de hang naar ‘authenticiteit’ en ‘beleving’. Mensen willen vandaag de dag méér dan kwaliteit en gemak. Een bezoek aan een stad is pas de moeite waard als het een ‘unieke’ beleving oplevert. Hier ligt voor Franeker een uitgelezen kans. De combinatie van de rijke historie en de goede bereikbaarheid maken dat Franeker zich op dit punt heel goed kan onderscheiden.

28

Een tweede speerpunt komt voort uit de specifieke situatie in Franeker dat de historische binnenstad niet goed zichtbaar is vanaf het water. Het feit dat een moderne recreant zich meer en meer oriënteert aan de hand van digitale technieken zoals sociale media is een uitgelezen kans voor Franeker. Door in te zetten op pr via internet kan Franeker opnieuw ‘in beeld’ komen bij de watersporter. Een derde speerpunt komt voort uit het feit dat hogere overheden investeringsplannen hebben ten behoeve van de watersport. Dit is een kans voor Franeker aangezien de stad veel te winnen heeft bij een intensivering van de watersport in dit gebied. Het derde speerpunt is dan ook om met gemeentelijke plannen aan te sluiten bij dit beleid en de ontwikkelingen op dit terrein goed te volgen. Ook is het specifiek voor Franeker van belang om vanuit het oogpunt van effectiviteit van de investeringen nadrukkelijk de koppeling met recreatie op land te zoeken.

3.2

Bewaken

Er zijn bedreigingen die de sterke punten van de stad kunnen aantasten. Er zijn twee zaken waaraan aandacht moet worden besteed: de variëteit van de stad en de concurrentiepositie ten opzichte van andere steden en overige toeristische aanbieders van cultuurhistorie. Daarnaast zien we bij bezuinigingen op gemeentelijke uitgaven dat al snel gekeken wordt naar uitgaven op het vlak van cultuur(historie) en recreatie zonder dat de financieel toeristische inkomsten worden meegewogen. Het Masterplan zet daarom in op het in stand houden van culturele en recreatieve voorzieningen in de stad en pleit ervoor het (recreatief) toeristisch gebruik van culturele, cultuurhistorische en recreatieve voorzieningen een integraal onderdeel van het economisch beleid van de gemeente te maken. Een ander punt dat bewaakt moet worden is het gevaar te veel op andere steden te gaan lijken. Daarom zou er


Strategische keuze 1.

Maak van een bezoek aan Franeker een unieke belevenis.

Strategische keuze 2.

Profiteer van netwerkeconomische effecten (social media).

Strategische keuze 3. Sluit in de financiering van de uitvoering van het Masterplan aan bij het Provinciale-, het Rijks- en Europese beleid. Strategische keuze 4. De gemeente stelt een coördinator aan die het Provinciale-, het Rijks- en het Europees beleid inclusief de cofinancieringsmogelijkheden in kaart brengt en actueel houdt. De planning van de uitvoering van het Masterplan wordt voortdurend getoetst aan beleidsveranderingen en financieringskansen bij het verschijnen van nieuwe subsidieregelingen. Strategische keuze 5. Om de effectiviteit van de investeringen te optimaliseren, worden uitvoeringsmaatregelen afgewogen op mogelijkheden om watersport en landrecreatie te combineren. Strategische keuze 6.

In het gemeentelijke begrotings beleid wordt expliciet de bijdrage die (watersport)toerisme levert en/of kan leveren aan het in stand houden van culturele cultuurhistorische en recreatieve voorzieningen (en daarmee de variëteit in de stad) in de waardering meegenomen.

Strategische keuze 7.

Het (recreatief) toeristisch gebruik van culturele, cultuurhistorische en recreatieve voorzieningen vormt een integraal onderdeel van het toeristisch beleid van de gemeente.

Strategische keuze 8.

“Franeker, echt te gek!” is het strategische project dat enerzijds het unieke van Franeker in de ogen van de toerist in beeld brengt en anderzijds bewaakt dat dit unieke van Franeker ook inderdaad uniek blijft.

Strategische keuze 9. Geloofwaardigheid en vertrouwen zijn factoren om blijvend en voortdurend aan te werken om een (vaste) band op te bouwen met de toeristische bezoekers aan de stad. Communiceer op een eerlijke open manier en vertel wat werkelijk aan de hand is. Strategische keuze 10.

In het uitvoeringsprogramma voor dit Masterplan staan alleen die maatregelen opgenomen die relevant zijn voor de doelstelling van dit Masterplan.

Strategische keuze 11.

Uitvoeringsmaatregelen voor dit Masterplan worden (zijn) geselecteerd en geprioriteerd op basis van duidelijk omschreven doelgroepen en hun verwachte bijdrage aan de doelstelling van het Masterplan.

Strategische keuze 12.

Bij de besluitvorming voor elke uitvoeringsmaatregel wordt tevens gemotiveerd een termijn bepaald waarop de uitvoeringsmaatregel geëvalueerd zal worden. Tot aan dit evaluatiemoment wordt niet getornd aan de voor deze maatregel ter beschikking gestelde budgetten.

29


een project gedefinieerd moeten worden dat enerzijds het unieke van Franeker in de ogen van de toerist in beeld brengt en anderzijds bewaakt dat dit unieke van Franeker ook inderdaad uniek blijft.

3.3

Impuls

Franeker zou een impuls moeten geven aan zijn eigen watersportcultuur en op een open en eerlijke manier in contact moeten treden met de (potentiële) toeristische consument. Het is een strategische keuze om te investeren in een (vaste) band met de toeristische bezoekers aan de stad. Communiceer op een eerlijke, open manier en vertel wat er werkelijk aan de hand is. Zet in op geloofwaardigheid en vertrouwen, dan komen mensen vaker terug in de stad.

3.4

Kernproblemen oplossen

Zwakke punten en bedreigingen kunnen elkaar versterken waardoor een negatieve spiraal kan ontstaan. Een belangrijke keuze is dan ook om alleen in te zetten op maatregelen die relevant zijn voor de doelstelling van het Masterplan. De consequentie van deze strategie is dat bij investeringen en projecten de toeristische trends (de wensen van de gasten) het belangrijkste onderdeel vormen in de afweging. Uitvoeringsmaatregelen voor dit Materplan zijn daarom geselecteerd en geprioriteerd op basis van duidelijk omschreven doelgroepen en hun verwachte bijdrage aan de doelstelling van het Masterplan. Hierbij is het belangrijk dat bij de beoordeling van maatregelen gekeken wordt naar de volledige termijn waarop een maatregel effect heeft. Bij de besluitvorming voor elke uitvoeringsmaatregel wordt daarom gemotiveerd een moment bepaald waarop de uitvoeringsmaatregel geëvalueerd zal worden. Tot aan dit evaluatiemoment wordt niet getornd aan de voor deze maatregel ter beschikking gestelde budgetten.

30

3.5

Prioriteiten

Het Masterplan zet erop in om alle vier doelgroepen (zie paragraaf 2.4) te versterken. Hierdoor wordt de watersport in en om Franeker (in de brede zin van het woord) maximaal gestimuleerd. De investeringen die per doelgroep noodzakelijk zijn worden afgewogen tegen de opbrengsten die van de betreffende doelgroep te verwachten zijn. Immers, een hoge opbrengstpotentie leidt tot meer bestedingen aan de wal en daarmee tot meer werkgelegenheid. Er wordt prioriteit gegeven aan investeringen die de hoogste opbrengstpotentie herbergen. De opbrengstpotentie verschilt per doelgroep: De opbrengstpotentie van de doelgroepen dieper stekende motorboten, zeiljachten en chartervaart is het grootst. Dit rechtvaardigt substantiële investeringen in maatregelen voor deze doelgroepen. Met de realisatie van de Noordelijke Elfstedenroute komen ook motorbootvaarders met minder diep stekende motorschepen nadrukkelijk in beeld. Dit geldt minder voor de doelgroep van de kleine recreatievaart. Kleine investeringen kunnen voor deze doelgroep echter hun effecten hebben met het oog op synergievoordelen met de landrecreatie. In bijlage 3 wordt de opbrengstpotentie per doelgroep berekend. De belangrijkste conclusies zijn de volgende: •

De potentie van het Van Harinxmakanaal (recreatieve vaartuigen die jaarlijks de Stationsbrug passeren) is in een meest optimale situatie een bedrag van € 581.000,- aan bestedingen door watersporters in de stad. Percentages van 60 tot 80% hiervan vormen een betrouwbaarder uitgangspunt, op basis waarvan de te realiseren jaarlijkse bestedingen door watersporters in de stad zijn geschat op € 348.000,- tot € 465.000,-.

Het aantal vaartuigen dat een bezoek brengt aan Franeker is echter slechts 19% van de recreatieve vaartuigen die jaarlijks de Stationsbrug passeren. Er komen veel mensen ‘door de winkelstraat’ (het Van Harinxmakanaal), meer dan 80% van hen komt echter ‘de winkel (Franeker) niet binnen’.


7,-

Sexbierum

,-

€ 267

Vanuit de doelstelling van dit Masterplan (meer bestedingen door watersporters in de stad) zijn investeringen in voorzieningen voor de kleine watersport niet direct te rechtvaardigen. Er is maar een beperkte opbrengstpotentie. Investeringen voor de kleine watersport zullen verantwoord moeten worden vanuit verwachtte synergievoordelen met landrecreatie of vanuit andere beleidsdoelstellingen (zoals natuurbeleving).

57

Franeker € 209,-

Herbaijum

€ 1.077.666,-

€ 1.077.666,-

€1

Dit geldt ook voor investeringen voor watersportende bezoekers uit omliggende dorpen, waarvan het potentieel op jaarbasis ca. € 5.800,- is.

75

€8

47

7, -

,-

Hitzum

72

,-

Dongjum

13

-

Ried

9,

Bij de uitvoering van de strategische keuzen verdient het aanbeveling te onderzoeken in hoeverre investeringen in het bevaarbaar maken van de Arumer Feart rendabel kunnen zijn.

€ 40

Tzummarum Oosterbierum

32

Ook de Kleiroute (in combinatie met de Noordelijke Elfstedenroute) biedt flinke kansen. Naar schatting van de provincie Fryslân zullen na een start van 5000 er uiteindelijk 9000 vaarbewegingen per jaar plaatsvinden. Wanneer het lukt om hiervan 60% van de passanten twee dagen te laten verblijven in Franeker betekent dit in extra bestedingen door watersporters in de stad een potentieel van € 377.000,- tot uiteindelijk € 679.000,- op jaarbasis.

€ 1089,-

Het Van Harinxmakanaal biedt aan Franeker andere mogelijkheden dan die gebruikelijk zijn in andere watersportplaatsen. Zo kan de chartervaart een belangrijke bijdrage leveren aan het verhogen van de besteding aan wal in Franeker, oplopend tot bijna 40% van de totale bestedingen aan de wal (€ 251.000,- tot € 334.000,- op jaarbasis).

,-

Tzum

Achlum

Berekende opbrengstpotentie per vaarroute (per jaar)

31


32


4 . Ruim t e l i j k e v i s i e 4.1

Inleiding

Uit de analyse blijkt dat Franeker een uniek bewaard gebleven historische stad is met een bijzondere geschiedenis. Franeker herbergt een fraai bewaard gebleven binnenstad met schitterende monumenten, unieke gebouwen en bijzondere trekkers zoals het Planetarium van Eise Eisinga. Franeker ligt bovendien in een aantrekkelijk landschap waar de oude patronen zoals kwelderruggen en terpen nog herkenbaar zijn. Zowel op het land als over water is de stad goed ontsloten en daardoor prima bereikbaar. Ondanks al deze kwaliteiten heeft de waterrecreant Franeker nog onvoldoende ‘ontdekt’. Veel toeristen passeren de stad en er zijn maar weinig mensen die besluiten om aan te meren en te genieten van alle interessante en mooie dingen die de stad te bieden heeft. Dit heeft een viertal oorzaken:

Om Franeker bij de watersporters op de kaart te zetten moet er een aantal dingen gebeuren. Het eerste punt (de zichtbaarheid van de historische stad vanaf het water) is op korte termijn maar beperkt oplosbaar. Op middellange termijn kan de zichtbaarheid verbeteren door (wanneer er zich kansen aandienen) bewust in te zetten om een kwalitatief hoogwaardig waterfront te ontwikkelen. Voor een aantal gebieden geeft dit masterplan richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van de toekomst (zie ondermeer paragraaf 4.2.4).

1. Het historisch karakter van de stad is vanaf het water nauwelijks te ervaren. In plaats daarvan wordt het beeld vanaf het doorgaande Van Harinxmakanaal, waar de meeste passanten langs varen, bepaald door rommelige industrie; 2. Er zijn weinig aanlegplekken voor de verschillende soorten waterrecreanten (dit geldt voor zowel charterschepen, zeil- en motorboten en de overige kleine watersport); 3. Het is erg lastig om ‘de stad in te varen’. Dit wordt veroorzaakt door onvoldoende vaardiepte in vaarwegen, te lage bruggen en dammen; 4. Het netwerk van vaarwegen in en rond Franeker herbergt enkele knelpunten die de stad als bestemming in meerdaagse route onaantrekkelijk maakt.

De punten 2 tot en met 4 zijn met concrete maatregelen te verbeteren. De visie zet dan ook in op een voortvarende aanpak van deze knelpunten. In de volgende paragrafen wordt de visie in haar onderdelen nader uitgewerkt. Hierbij wordt i.v.m. de leesbaarheid onderscheid gemaakt tussen de componenten van de stedenbouwkundige visie en de onderdelen van de nautische visie.

Waterfront van Franeker

Voor de korte termijn is het van het grootste belang om in te zetten op promotie van de stad. De watersporter moet bekend worden met de ‘verborgen’ kwaliteiten van Franeker.

33


monumenten planetarium restaurants, horeca

STEDENBOUWKUNDIGE AMBITIE Noordelijke Elfstedenroute

transformatie gebieden ‘groei’ van de stad naar het water

MID

openbare oever/ waterfront ontwikkeling (onthalen en gastvrijheid) waardevol zicht verbeteren beeldkwaliteit rommelige industrie behoud openheid en groen karakter

KL

CHARTER-, CRUISE- EN BEROEPSVAART hoofdroute Van Harinxmakanaal

aanlegplekken bochtverruiming uitgaansgelegenheid

Van

Har

Kle

irou

te

treinstation

inxm

aka

naa

l

looproute

Ar

um e

rF

ea

rt

TOERISTISCHE TREKKERS musea monumenten planetarium restaurants, horeca

34

STEDENBOUWKUNDIGE AMBITIE transformatie gebieden

ZI G


E

eden

d naar

keling vrijheid)

waliteit ie

en

verbeteren beeldkwaliteit rommelige industrie behoud openheid en groen karakter ZIELJACHTEN (ZEEGAAND) GROTE MOTORBOTEN

CHARTER-, CRUISE- EN BEROEPSVAART

hoofdroute

hoofdroute

aanlegplekken

aanlegplekken

jachthaven

bochtverruiming

lozing afvalwater

uitgaansgelegenheid

supermarkt

treinstation

werfmuseum

looproute

looproute

MIDDELGROTE MOTORBOTEN hoofdroute aanlegplekken oriëntatiepunt nieuwe brug looproute naar binnenstad KLEINE RECREATIEVAART hoofdroute aanlegplekken oriëntatiepunt (markering entree binnenstad) elfstedenroute (kano, schaats)

4.2

nieuwe brug looproute naar binnenstad KLEINE RECREATIEVAART

Ontwikkelingen in de stad (stedenbouwkundige visie) hoofdroute

De stedenbouwkundige visie beoogt de beeldkwaliteit aanlegplekken van de stad te verbeteren door in te zetten op een vijftal integrale gebiedstransformaties oriëntatiepuntmet ieder een eigen (markering entree karakter, een kenmerkende sfeer en identiteit. Deze binnenstad) transformaties dragen bij aan het oplossen van de ruimtelijke knelpunten, zoals de beperkte zichtbaarheid van elfstedenroute de binnenstad en de(kano, ‘rommelige’ uitstraling van de oevers schaats) van het waterfont. De gebieden zijn de aandachtsvelden van de stad waar Franeker campingde komende decennia ‘toe kan groeien’ naar het water. Voor alle vijf gebieden geldt dat dagrecreatie ze een bijdrage leveren aan een betere vervlechting van de stad met de waterstructuur. Hierdoor wordt het in de toekomst mogelijk om, meer dan nu het geval is, Franeker in te varen in plaats van langs te varen. De transformatiegebieden worden in dit Masterplan aangeduid met de term ‘projecten’. Hiermee wordt onderscheid gemaakt met de term ‘maatregelen’. Maatregelen zijn concrete ruimtelijke ingrepen die onderdeel uitmaken van een project. Een project bevat meerdere maatregelen. Naast fysieke maatregelen bevat dit Masterplan ook nietfysieke (algemene) maatregelen. Deze hebben betrekking op zaken als communicatie, marketing en organisatie. De volgende subparagrafen beschrijven de vijf ruimtelijke transformaties (projecten) en schetsen een beeld van een mogelijk wensbeeld voor het betreffende gebied. De schetsen geven slechts een weergave van de potenties van de verschillende gebieden en zijn niet opgenomen om een eindbeeld te suggereren. Per project wordt hierna aangegeven wat de belangrijkste stedenbouwkundig randvoorwaarden en uitgangspunten zijn.

camping dagrecreatie

Integrale visiekaart

35


Doorvaarthoogte 1,70 meter

Doorvaarthoogte 2,00 meter Doorvaarthoogte 1,95 meter Doorvaarthoogte 1,30 meter

Doorvaarthoogte 1,30 meter

Doorvaarthoogte 1,10 meter

Doorvaarthoogte 1,10 meter

Doorvaarthoogte 1,30 meter Doorvaarthoogte 2,35 meter

Noardergracht

Ype ysin

gel

Doorvaarthoogte 0,90 meter

Doorvaarthoogte 1,00 meter

Doorvaarthoogte 1,70 meter Doorvaarthoogte 1,65 meter

Turf ka

de

Doorvaarthoogte 1,60 meter

Doorvaarthoogte 1,20 meter

Doorvaarthoogte 1,35 meter

Zuiderkade Doorvaarthoogte 1,30 meter

Doorvaarthoogte 1,40 meter

Van Ha ri

Doorvaarthoogte 1,20 meter

Doorvaarthoogte 0,90 meter

n Va

H

Stedenbouwkundige randvoorwaarden en uitgangspunten •

maatregelen gericht op beter benutting van de stadsgrachten

36

behoud waardevol (historisch) karakter grachten

aanlegplekken positioneren in aansluiting op verblijfsplekken/

anaal

Doorvaarthoogte 1,30 meter

routes voetgangers •

(binnenring) door de klein recreatievaart zoals kano’s en fluisterbootjes

a an

ak

xm

n ari

nxmak

al

beperkte omvang aanlegvoorzieningen i.v.m. beperkte ruimte in de binnengrachten

rekening houden met overig gebruik openbare ruimte (verkeer, parkeren, routes)


4.2.1 Binnenstad De binnenstad van Franeker is de afgelopen jaren grondig aangepakt. Monumenten zijn hersteld en de inrichting van de openbare ruimte is in overeenstemming gebracht met de historische betekenis van de plek. De belevingswaarde voor de bezoeker is nadrukkelijk verbeterd. Dit geldt met name voor bezoekers die zich op het land bevinden. Voor de watersporter zijn de verbeteringen echter veelal cosmetisch van aard. Kades zijn mooi en netjes en de grachten zijn een genot om doorheen te varen met een kano of fluisterboot. Nergens is echter een mogelijkheid om uit te stappen om vanaf het water de binnenstad ook ĂŠcht te benaderen. Ook zijn niet alle grachten bevaarbaar en toegankelijk voor kleine boten. De stedenbouwkundige visie voor de binnenstad zet in op het verbeteren van de gebruikswaarde voor de watersporter. Dit houdt in het realiseren van in- en uitstapplekken voor bijvoorbeeld kanovaarders, het toegankelijk maken van vaarwegen en het verbeteren van de oriĂŤntatie op het water. Dit kan door de (verscholen) toegangen van de stadsgrachten vanaf de bolwerken beter zichtbaar te maken. Bovendien kunnen de aanlegmogelijkheden voor grotere schepen aan de kant van het Van Harinxma Kanaal (Zuiderkade) vergroot worden wanneer de voorgenomen bochtverruiming wordt gerealiseerd. Hierdoor hebben de toeristen van bijvoorbeeld cruiseschepen in de toekomst direct toegang tot de binnenstad. Binnenstad

Zuiderkade

Grachten binnenstad

Door bochtverbreding kanaal meer aanlegmogelijkheden cruiseschepen langs Zuiderkade

37


gjum er v aart Don

Bloemketerp Noordelijke bolwerken

Stedenbouwkundige randvoorwaarden en uitgangspunten •

inrichting gericht op realisatie van een grote hoeveelheid

voorzieningen en/of gebouwde constructies •

aanlegplekken voor motorboten (recreatieklasse Dm)

toiletvoorzieningen onderbrengen in bestaande bebouwing

behoud waardevol (historisch) karakter bolwerken en trekvaarten

behoud open en groen karakter ‘groen long’ (Bloemketerp)

alle maatregelen inpassen in ‘beschermd stadsgezicht’

alleen passantenplekken aanleggen, géén vaste ligplekken

hoogwaardige voorzieningen (oplaadpunten elektra, afvoer vuil

eenvoudige functionele aanlegplekken (kwalitatief hoogwaardig

water etc.)

én duurzaam materiaalgebruik) zonder in het oog springende

38

Ondersteunende voorzieningen zoals douche- of

koppeling van aanlegvoorzieningen aan wandelroutes en verbindingen met de binnenstad en toeristische trekkers

optimale inzet op verduurzaming watersport door realisatie


4.2.2 Alde Trekvaart, Noordelijke bolwerken en Bloemketerp

Salverderv

aart

Het project Alde Trekvaart, Noordelijke bolwerken en Bloemketerp is één samenhangend project dat tot doel heeft de stad Franeker aantrekkelijk te maken voor de doelgroep van de kleine motorboten tot 1,30 m diepgang (recreatieklasse Dm). Dit gebied maakt onderdeel uit van de Noordelijke Elfstedenroute en vormt een belangrijke schakel in het recreatieve vaarnetwerk. Het Masterplan zet erop in dat passanten binnen dit gebied zich goed kunnen oriënteren, ruimte vinden om aan te leggen en op een gemakkelijke manier hun weg weten te vinden naar de binnenstad. Daarom begint dit project al bij de splitsing van de Kleiroute en het Van Harinxmakanaal, bij de ingang van de Alde Trekvaart. Dit punt is een belangrijk oriëntatiepunt voor de watersporter die vanuit de richting Leeuwarden richting Franeker vaart. Op dit punt zal de watersporter ‘verleid’ moeten worden om de route naar de binnenstad te kiezen. Vervolgens zal op de Alde Trekvaart ruimte gecreëerd moeten worden voor aanlegplekken en voorzieningen voor deze groep watersporters. Datzelfde geldt voor de Noordelijke bolwerken en het eerste stuk van de Doanjumer Feart vaart. Aan de stadskant van de bolwerken kunnen passantenplekken gecreëerd worden in combinatie met een wandelroute langs de bolwerken. Wanneer in de toekomst de capaciteit onvoldoende blijkt te zijn, kan naar de noordelijke oever aan de zijde van Bloemketerp gekeken worden. Hier bestaat de mogelijkheid om, met respect voor de openheid en het groene karakter van het gebied, aanlegplekken voor passanten te maken. Deze ontwikkeling zou een impuls voor dit gebied kunnen zijn waardoor de belevingswaarde en de (recreatieve) toegankelijkheid van het gebied vergroot kunnen worden. De omgeving van de Saakstra’s brêge wordt een centraal punt in dit project. Zeker wanneer de Oosterpoortdam vervangen wordt door een brug, komt de Stadsherberg op een kruispunt van vaarwegen te liggen. Dit sluit mooi aan bij de historische positie van deze plek in het vaarwegennetwerk rond de binnenstad van Franeker.

Sfeerimpressie omgeving Alde Trekvaart Noordelijke Bolwerken en Bloemketerp

39


Stedenbouwkundige randvoorwaarden en uitgangspunten •

realisatie multifunctioneel voorzieningengebied gericht op

heldere route/verbinding realiseren tussen pleisterplaats en stationsgebied

de grote watersport (zeegaande motorboten, zeiljachten,

duurzame verkeersinrichting (voldoende parkeerplaatsen)

chartervaart en cruise schepen)

inrichting als hoogwaardig verblijfsgebied met accent op

behoud waardevol karakter bestaande monumenten (zoals

voetgangers

pakhuizen)

gebruik voorzieningen door meerdere toeristische doelgroepen

hoogwaardige, levendige inrichting openbare ruimte

optimale inzet op verduurzaming watersport door realisatie

heldere route/verbinding realiseren tussen pleisterplaats en

hoogwaardige voorzieningen (oplaadpunten elektra, afvoer vuil

binnenstad

water etc.)

Sfeerimpressie omgeving insteekhaven in combinatie met bochtverruiming 40


4.2.3 Pleisterplaats Het terrein aan de Prins Hendrikkade is één van de belangrijkste ontwikkelingsgebieden in dit Mastreplan. Hier liggen grote kansen voor de watersport in Franeker. Er is ruimte om een unieke voorziening te creëren ten behoeve van de doelgroep die in potentie veel opbrengt voor Franeker. Dit is de doelgroep van de grote motorboten en zeiljachten, veelal op doorvaart richting Harlingen en de Waddenzee. Grote aantallen schepen passeren jaarlijks zonder Franeker aan te doen. Wanneer er op deze plek kwalitatief hoogwaardige voorzieningen worden gerealiseerd is het aannemelijk dat een groot gedeelte ook daadwerkelijk hiervan gebruik zal maken. Er wordt voorgesteld om, in combinatie met de door de Provincie Fryslân voorgenomen bochtverruiming, een insteekhaven te realiseren. Deze insteekhaven is het centrale element in een integrale gebiedsontwikkeling waarin naast passantenligplaatsen ruimte is voor hoogwaardige verblijfsruimten (terrasjes), horeca,

parkeervoorzieningen, winkels t.b.v. de watersport en uitgaansmogelijkheden. De ligging nabij het station en de bestaande supermarkt maakt de locatie aantrekkelijk voor opstappers. Hier kan bevoorrading plaatsvinden en kunnen de laatste inkopen worden gedaan alvorens men de Waddenzee op vaart. De binnenstad zal profiteren doordat de mensen op loopafstand restaurants, musea en winkels vinden. Doordat de voorzieningen nieuw ontwikkeld worden kan ingespeeld worden op de laatste eisen ten aanzien van kwaliteit en duurzaamheid. Een slimme jaarrond exploitatie is mogelijk als de voorzieningen zoals oplaadpunten voor elektra, lozingspunten en sanitair zo geplaatst worden dat ook andere groepen recreanten er gebruik van kunnen maken. Het hele jaar zouden bijvoorbeeld zogenaamde camperaars gebruik kunnen maken van de voorzieningen wanneer de mogelijkheid bestaat om met een camper te overnachten. Hierdoor kunnen extra inkomsten worden gegenereerd. Het gebied hoeft niet in één keer ontwikkeld te worden. Het is heel goed denkbaar dat bestaande bedrijfsgebouwen gehandhaafd blijven of op termijn een nieuwe functie krijgen. Het optimale scenario gaat uit van de realisatie van de bochtverruiming in het Van Harinxmakanaal. Als dat door gaat biedt dit grote voordelen. Naast de mogelijkheid om werk met werk te maken, biedt deze ontwikkeling ook kansen voor een betere benutting van het gebied. De bochtverruiming kan namelijk de mogelijkheid creëren om ook charterschepen en cruiseschepen in ruime mate te voorzien van ligplekken. Dit biedt, in verband met de gunstige ligging t.o.v. het station veel extra kansen. Mocht de bochtverruiming onverhoopt niet doorgaan, dan is een kleine variant van het zelfde concept mogelijk. In deze variant wordt er wel een insteekhaven t.b.v. grote motorboten en zeiljachten gerealiseerd, maar zal er minder ruimte zijn voor charterschepen om aan te meren. Beide opties zijn indicatief weergegeven in nevenstaande schetsen.

Sfeerimpressie omgeving insteekhaven zonder bochtverruiming (kleine variant) 41


Stedenbouwkundige randvoorwaarden en uitgangspunten •

geleidelijke transformatie bedrijvigheid naar gemengde dienstverlening t.b.v. recreatie en toerisme (watersport)

behoud cultuurhistorisch karakter van het gebied (industrieel erfgoed)

streven is gericht op maximale vervlechting van water met de stedelijke structuur

hoogwaardige, levendige inrichting openbare ruimte

heldere route/verbinding realiseren tussen het wervenkwartier en de binnenstad

optimale inzet op verduurzaming watersport door realisatie hoogwaardige voorzieningen (oplaadpunten elektra, afvoer vuil water etc.)

42


4.2.4 Het Wervenkwartier Het wervenkwartier is het oude industriële centrum van Franeker. Het is een levendig gemengd gebied waar nijverheid, handel en wonen door elkaar plaats vinden. Voor het Waterfront van Franeker is dit een bijzonder belangrijke plek. Hier grenst de stad écht aan het water. Hier liggen dan ook kansen om de stad in de toekomst op een duurzame manier met het water te verbinden. In dit Masterplan wordt het gebied ‘de Tuinen’, zoals het bij de meeste mensen bekend is, aangeduid als transformatiegebied voor de middellange termijn. Het gebied zal niet in één keer maar juist in fasen ontwikkeld worden, waarbij de functie langzaam zal verschuiven van werken en bedrijvigheid naar cultuur, recreatie en wonen. Het gebied wordt een soort ‘nautisch kwartier’ met een historisch-industrieel karakter. Hier zal de geschiedenis van de scheepsbouw en de nijverheid zichtbaar blijven, maar in economisch opzicht zal het gebied zich meer en meer profileren op het gebied van de recreatie en de watersport. De primaire doelgroep waar in dit gebied op ingespeeld kan worden is de doelgroep van de grotere motorboten en de zeiljachten. De passanten die van Leeuwarden naar Harlingen varen vinden hier een aantrekkelijke plek om te verblijven. De historische scheepswerf van Draaisma kan worden ontwikkeld tot museum wat mogelijk nog meer bezoekers naar dit gebied zal trekken.

Sfeerimpressie omgeving De Tuinen

43


Stedenbouwkundige randvoorwaarden en uitgangspunten •

inzet op ontwikkelingen met potentie voor het gehele waterfront van Franeker (dus geen op zichzelf staande ontwikkeling)

inzet op ontwikkeling hoogwaardig multifunctioneel recreatiegebied met accent op waterrecreatie (verblijfsfunctie)

zorgvuldige afronding naar het landschap, de randweg en het Van Harinxmakanaal

benutting landschappelijke potentie als ‘poort’ van Franeker vanuit zuidwestelijke richting (Arumer Feart, Van Harinxmakanaal)

heldere route/verbinding realiseren tussen het waterkwartier en de binnenstad en goede verbinding met de kleiroute

heldere route/verbinding realiseren tussen het waterkwartier en de pleisterplaats bij de stationsbrug

vorming van groene ‘buffer’ tussen woongebied Franeker en het in ontwikkeling zijnde westelijk bedijventerrein

44

benutting en versterking aanwezige landschappelijke waarden

optimale inzet op duurzaam ecologische recreatiegebied


4.2.5 Het Waterkwartier (recreatieplas) Het waterkwartier is een mogelijk ontwikkelingsgebied met potentie voor het waterfront van Franeker. Het ligt ten zuidwesten van de stad in de oksel van de nieuwe rondweg, aan de zuidzijde van het Van Harinxmakanaal. Het waterkwartier wordt begrensd door het van Harinxmakanaal (Noord), de Rondwegt (West), het spoor (zuid) en het industrieterrein (oost). Potentie Doordat het waterkwartier grenst aan het van Harinxmakanaal en de Randweg is dit gebied bij uitstek geschikt als waterkwartier met een goede verbinding met de kleiroute en het Van Harinxmakanaal. De ligging maakt een sterke recreatieve verblijfsfunctie mogelijk voor Franeker, de regio en de Friese waterrecreatie. Op deze locatie is een invulling mogelijk waar elders in Franeker geen ruimte voor is zoals een waterskiparadijs, een duurzaam of ecologisch waterrecreatiegebied, een waterpretpark of een combinatie van duik- waterski- en outdoorscholen etc. Het waterkwartier vormt een verbinding met het ‘Wervenkwartier’ waar een historisch- industrieel karakter wordt voorgesteld. Het ‘Waterkwartier’ staat daarmee niet op zichzelf maar sluit aan op de andere gebieden in het waterfront van Franeker. De locatie biedt bij uitstek mogelijkheden voor functies waarbij land- en waterrecreatie elkaar versterken. Het bedienen van meerdere recreatieve doelgroepen (synergie) vormt een kans om dit gebied extra aantrekkelijk te maken voor bezoekers. Beeldbepalende locatie Het is een bijzondere en beeldbepalende plek doordat het ‘het aanzicht’ bepaalt van Franeker vanuit het zuidwesten en vanaf het Van Harinxmakanaal. Het is een afsluiting van het industriegebied en vormt waarschijnlijk voor een lange termijn de afronding van de stad naar het landschap. Omdat er weinig locaties met zoveel maat en potentie in de nabijheid van Franeker liggen, op korte

afstand van Leeuwarden, Amsterdam en Harlingen, zal met zorg moeten worden nagedacht over een mogelijke invulling. Gezien de overcapaciteit aan voor wonen bestemde gronden en de demografische ontwikkeling is de bestemming wonen een minder voor de hand liggende keuze. De nadruk zou bij de programmering van dit terrein moeten liggen op waterrecreatie, de betekenis voor de stadsrand van Franeker, duurzaamheid en uniciteit. Doel moet zijn een hoogwaardig recreatief gebied te ontwikkelen, waarbij de functies varen en recreatief medegebruik van het water uitgangspunten zijn. Het is waterkwartier zou bij voorkeur ook toegankelijk moeten zijn voor specifieke varende doelgroepen die Franeker kunnen bereiken. Het hoogwaardige karakter van het gebied komt terug in de stedenbouwkundige en landschappelijke inrichting. Het wordt daarmee een bijzonder gebied als aanvulling op de hoge kwaliteit van de fraaie binnenstad en het wervenkwartier. Het is dan ook van belang het terrein te reserveren voor die bijzondere functie(s), die op de lange termijn meerwaarde hebben voor Franeker en de Friese waterrecreatie. Tot die tijd zou verkoop moeten worden voorkomen en kunnen bijvoorbeeld een tijdelijke functie, kan huur of erfpacht worden overwogen. Ten aanzien van de programmatische invulling van het gebied geldt het uitgangspunt dat aanvullende functies alleen toegestaan worden als deze de kwaliteit van het gebied versterken. Klassieke woonschepen passen bijvoorbeeld bij het ‘nautisch recreatieve’ karakter van het waterfront van Franeker. Dit in tegenstelling tot traditionele recreatiebungalows die op iedere willekeurige plek gerealiseerd kunnen worden. Aan de hiernaast weergegeven sfeerimpressie kunnen geen rechten worden ontleend, de daadwerkelijke verbeelding zal in nader overleg tussen provincie en gemeente worden vastgesteld

Sfeerimpressie omgeving Waterkwartier (recreatieplas). Aan deze sfeerimpressie kunnen geen rechten worden ontleend, de daadwerkelijke verbeelding zal in nader overleg tussen provincie en gemeente worden vastgesteld 45


rt Noorderfaa

art ouwe Fa

St. Jacobiparochie Kla

Bli

kfa

art Wiersylster Rak

ine

Al

dm

ea

od M

r

Blikfaart

de

Berltsum

a rg t

rt

a Fe

r

Be

Tzummarum

iid W

er

t

ar

fe

ks

Dy

er

m

u lts

m su rlt Be

r ste t ea ear F

sg

ert

nn Mi

Minnertsga

Oosterbierum t ear er F um ear mm Tsju

Ried

ie

De R

Menaam

Sexbierum

Seis

art

er Fe

ierrum

t

Seisb

ar

umer

m

er

Fe

Skals

rru ie

Dronryp

Feart

Franeker

Wijnaldum

Se

isb

Herbaijum

n Va

r

Ha

al

Fea

akana

rinxm

a Van H

l

aa

an

ak

m inx

lea

t

Midlum

les

Industriehaven

Ald

eart

rt

rt

fea

Peins

Puolf

fea

t

ear

er F

um

ls Ska

Mo

pta

Dongjum

Doanjumer Feart

Ro

bierr u Opfe mer art

ear

Aldm

Wjelsryp Hitzum

art

Ba a Op iume fea r rt

Fe

Harlingen

Ar

um

er

Huns

er

Fe

ar

Fe

art

t

Achlum

mear

Ald

Frje

Spannum

jert Fe er art

Baerd

B

Lang e Da

rt

Fea

Tritzum

Feart

Easterlittens

am

Harnzer

Winsum

nts

Fatum

r ume Loll

Kimswerd

nt -J fe api ar ks t -

er

Tzum

m

Si

hlu

rnz

Tsjommer Fea rt

Ac Ha

Arum Lollum

Bidlersfeart

art

eart

r Fe

er F

ume Lath

r F eart

Arum

jume

H

Fea

rt

r

rte

se

al

Bo

De Sebeare

Pen

der

art

aar

er Fe

Kub

Ja

tsjert

Pingjum

46

Frjen

rt

a Fe


4.3

Netwerken en verbindingen (nautische visie)

Bij het maken van keuzen ten aanzien van het vaarnetwerk wordt geredeneerd vanuit de vier doelgroepen die centraal staan in dit Masterplan. Deze doelgroepen zijn gekoppeld aan de recreatieklassen die de provincie Fryslân hanteert bij het bepalen van haar beleid ten aanzien van het vaarnetwerk. In nevenstaand kaartbeeld is het streefbeeld weergegeven van het vaarnetwerk op basis van de uitgangspunten van dit Masterplan.

maken van Franeker een knooppunt in een recreatief vaarnetwerk. De provincie Fryslân, de initiatiefnemer van de ontwikkeling van dit ‘Dm-netwerk’, prognosticeert aanzienlijke aantallen schepen die in de nabije toekomst gebruik gaan maken van dit netwerk.

Het streefbeeld laat zien dat met het Masterplan wordt ingezet op completering van het recreatief netwerk voor de kleine motorboten (recreatieklasse Dm). Deze keuze is gebaseerd op een verwachte groei van bezoekers aan Franeker wanneer knelpunten in dit netwerk worden opgelost. Deze verwachting is gebaseerd op de recente ontwikkeling van de Noordelijke Elfstedenroute richting Dokkum. Zeker wanneer een verbinding naar het zuiden (richting Bolsward) geschikt gemaakt wordt voor deze doelgroep kan de potentie van dit netwerk voor Franeker van grote betekenis zijn voor de watersport. De routes

• • • • •

Klasse

Azm grote zeewaardige boten tot 2,10 m diepte

Dm motorboten tot 1,50 m diepte

E kleine zeil- en motorboten/sloepen tot 1,00 m diepte

Het streefbeeld vaarnetwerk wijkt op de volgende punten af van de huidige situatie:

Arumer Feart wordt recreatieklasse Dm. Dm-doorverbinding ter hoogte van Oosterpoortdam. Noorderbolwerk wordt deels recreatieklasse Dm. Tzummarumer Feart wordt recreatieklasse E. Ten zuiden van Franeker worden verschillende watergangen aangewezen voor de recreatieklassen E en F. Ten noorden van Franeker worden verschillende watergangen aangewezen voor de recreatieklasse G.

Recreatieve vaarwegen

Kunstwerken

toegelaten diepgang boten

ingrijpdiepte (nieuw)

geadviseerde baggerdiepte (nieuw)

minimum hoogte t.o.v. maatgevende waterstand

minimum breedte

2,10 m

2,20 m

2,50 m

30,00 m

7,00 m

1,30 m

1,40 m

1,70 m

2,50 m

4,00 m

1,00 m

1,10 m

1,30 m

2,00 m

-

0,80 m

1,00 m

1,20 m

1,50 m

-

0,50 m

1,00 m

1,20 m

1,00 m

-

F kleine zeil- en motorboten/sloepen tot 0,80 m diepte

G kano’s Maatvoering recreatieve vaarwegen en kunstwerken Streefbeeld recreatief vaarnetwerk Franekeradeel

47


Kano/fluisterboot Middelgrote motorboot Grote motor-/zeilboot Charter-/beroepsvaart

48


4.4

Doelgroepen watersporters in de stad

Op nevenstaande kaart is te zien welke vaarwegen worden toegekend aan welke doelgroepen. Wanneer een vaarweg is toegekend aan een bepaalde doelgroep betekent dit dat het water primair voor deze doelgroep wordt ingericht en beheerd. Voorzieningen die in of aan deze vaarweg worden aangebracht, worden afgestemd op deze doelgroep. Zo worden bijvoorbeeld ligplaatsen voor passanten gedimensioneerd op basis van de gekozen doelgroep. Andere doelgroepen kunnen (indien mogelijk) gebruik maken van deze vaarwegen maar krijgen geen prioriteit bij het maken van keuzen voor inrichtings- of beheersmaatregelen.

Doelgroep overige kleine watersport

Doelgroep grote motorboten en zeiljachten

Doelgroep

Extra ligplaatsen

Mogelijke extra bestedingen (per jaar)

Aantal passanten (per jaar)

grote motorboten/ zeiljachten

11 - 56

€ 348.000,- tot € 465.000,-

12.500 van Harinxmakanaal (30,00 m)

charterboten

4-6

€ 251.000,- tot € 334.000,-

12.500 van Harinxmakanaal

motorboten tot 1,30 m diepgang (excl. Arumerfeart)

60-108

€ 377.000,- tot € 679.000,-

Elfstedenroute Saakstra’s brug 1.560 (bestaand) 5.000 eerste jaren tot uiteindelijk 9.000 totaal

overige kleine watersport

-

€ 5.800,-

uit omliggende dorpen vandaan

Benodigde extra ligplaatsen in de stad Nautische visie - doelgroepen

49


5 . m a at r e g e l e n 5.1 Inleiding De bedoeling van het Masterplan is om de strategische keuzes voor Franeker te vertalen in concrete maatregelen. Deze maatregelen vormen als het ware ‘de agenda voor de toekomst’. Op basis van deze agenda kunnen overheden, ondernemers en betrokken organisaties of individuen aan de slag om meer watersporters naar Franeker te trekken. Een groot deel van de maatregelen zijn voortgekomen uit het participatieproces met betrokkenen, ondernemers en inwoners van Franeker (zie voor een verslag van de ateliers bijlagen 1 en 2 van het rapport ‘Onderbouwing en Bijlagen’ dat behoort tot dit Masterplan) De maatregelen die opgenomen zijn in dit Masterplan zijn geordend naar doelgroep. Immers, een maatregel is in de meeste gevallen bedoeld om een probleem voor een specifieke doelgroep op te lossen. Daarnaast zijn er een aantal maatregelen die algemeen van aard zijn. Deze maatregelen hebben meestal een niet-fysiek karakter en hebben bijvoorbeeld betrekking op de promotie van de stad, de organisatie of de communicatie met watersporters. Uiteraard hebben sommige maatregelen een positief effect op meerdere doelgroepen of zelfs voor de recreatie en toerisme in het algemeen. In dat geval is de maatregel ondergebracht bij de doelgroep die het meest baat heeft bij de betreffende maatregel.

• • •

doe-plannen; denk-plannen; droom-plannen.

De doe-plannen hebben de hoogste prioriteit. Hier moet men direct aan de slag. Deze plannen worden opgenomen in een concreet uitvoeringsprogramma.. De denk-plannen hebben eveneens een hoge prioriteit maar vragen nog nader onderzoek. Droom-plannen dragen bij aan de bevordering van de watersport in Franeker, maar zijn naar verwachting niet op korte termijn realiseerbaar. De ordening naar doe-, denk- en droomplannen is gebaseerd op de volgende overwegingen: Bestedingen aan de wal In welke mate draagt de maatregel bij aan het primaire doel van het Masterplan (meer bestedingen door watersporters met als gevolg meer werkgelegenheid). De beoordeling van de maatregelen is gebaseerd op een onderzoek naar potentiële bestedingen per doelgroep gespecificeerd naar vaarweg (zie bijlage 3). Effectiviteit van publieke middelen In welke mate is een investering van publiek geld verantwoord in relatie tot de te verwachten opbrengsten (kosten/baten afweging).

De maatregelen zijn ingedeeld in de volgende categorieën: • • • • •

Categorie A: algemene maatregelen. Categorie B: maatregelen t.b.v. de chartervaart. Categorie C: maatregelen t.b.v. de diepgaande motorboten en zeiljachten. Categorie D: maatregelen t.b.v. de kleine motorboten tot een diepgang van 1.30 m. Categorie E: Maatregelen t.b.v. de overige kleine watersport.

Binnen iedere categorie worden de maatregelen geordend aan de hand prioriteiten. De volgende indeling wordt hierbij gehanteerd: 50

Beeldkwaliteit In welke mate draagt een maatregel bij aan een versterking van de beeldkwaliteit en daarmee de belevingswaarde van de stad voor watersporters. Duurzaamheid In welke mate draagt een maatregel bij aan de verduurzaming van de watersport. Participatie In welke mate komt de maatregel voort uit de interactieve planvorming en mag van daaruit verwacht worden dat meerdere partijen deze maatregel (zullen) ondersteunen en mogelijk mee financieren.


5.2

Algemene maatregelen

nr. Omschrijving Bestedingen a/d wal A1 Promotie van Franeker als watersportbestemming (o.a. via internet en social media). Inzetten op sterke punten ++ van Franeker zoals cultuurhistorie, planetarium, stadswallen, elf stedenroute etc. A2 Uitbrengen 'knooppunten kaart' zoals voor fietsers waarbij specifieke voorzieningen zoals oplaadpunten + elektrisch varen worden meegenomen A3 Arrangementen aanbieden (puzzeltocht, zoektochten + etc.) met combinatietickets voor attracties, musea etc. Informatieborden bij oude waardevolle boten in de A4 0 grachten aanbrengen A5 Lelijke' plekken langs het water voorzien van billboards 0 of posters om die aan het zicht te onttrekken A6 Vervoer voor watersporters regelen naar + slechtweervoorzieningen en attracties A7 Bewegwijzering vanaf het water (bijvoorbeeld naar + attracties in de binnenstad) verbeteren Geen havengeld vragen + A8 0 A9 Parkeren vanaf het water niet meer zichtbaar maken A10 Oplaadpunten elektrische fietsen realiseren, indien 0 mogelijk in combinatie met elektrische boten Goede fietsverhuur (fietsen naar de boot brengen) + A11 0 A12 Bootverkrotting tegen gaan + A13 Fietsen uit het water halen ++ A14 Terrassen maken in het water 0 A15 Drijvende tuinen maken

Effectiviteit Beeldkwaliteit

Duurzaamheid Participatie Synergie

++

0

0

++

+

+

0

++

+

0

+

0

0

+

+

0

+

0

+

+

0

+

0

+

+

+

0

0

+

+

+/+

0

0

+

+

+/-

0 +

0 0

+ +

0 0

-

0

+

+

+

+/+/++ +/0

0 + + + +

++ 0 + 0 +

+ + + + +

+ + + ++ 0

Matrix algemene maatregelen

Toelichting waardering: ++ zeer positief + positief 0 neutraal - negatief -- zeer negatief +/- onbekend (onderzoek noodzakelijk) Legenda prioriteiten: Doe-plannen Denk-plannen Droom-plannen

51


B5

B2

B3

Plaatsaanduidingen maatregelen categogier B (chartervaart) 52

B1

B4


5.3

Doelgroep Chartervaart

nr. Omschrijving Bestedingen a/d wal B1 Aanlegmogelijkheden en -voorzieningen ten zuidoosten van de Stationsbrug (aan de Anna Maria + van Shuurmansingel) t.b.v. 'opstapplek' voor charterschepen B2 Bocht in het Van Harinxmakanaal verruimen en in de + nieuwe situatie aanlegmogelijkheden grotere schepen creĂŤren langs de Prins Hendrikkade en/of Zuiderkade B3 Bij het "Welkoopterrein" of elders langs de Prins Hendrikkade vertier voor de jeugd realiseren + (bijvoorbeeld disco) B4 Herinrichting van het gebied PrinsHendrikkade/omgeving supermarkt/Stationsplein om + een logische looproute te realiseren tussen station en aanlegplekken charterschepen voor opstappers B5 Herinrichting van het gebied PrinsHendrikkade/omgeving stationsbrug om een logische + route te maken tussen nieuwe insteekhaven en binnenstad

Effectiviteit Beeldkwaliteit

Duurzaamheid Participatie Synergie

++

+

+

+

0

+/-

+

0

++

0

+/-

0

0

++

+

+

++

0

++

+

+

++

0

++

+

Matrix maatregelen chartervaart

Toelichting waardering: ++ zeer positief + positief 0 neutraal - negatief -- zeer negatief +/- onbekend (onderzoek noodzakelijk) Legenda prioriteiten: Doe-plannen Denk-plannen Droom-plannen

53


C3

C7 C4

C8

C5

C10

Plaatsaanduidingen maatregelen categorie C (diepgaande motorboten en zeiljachten) 54

C6 C2

C9

C3 C1


5.4

Doelgroep diepgaande motorboten en zeiljachten

nr. Omschrijving Bestedingen a/d wal C1 Insteekhaven t.b.v. passanten realiseren aan de zuidzijde van het Van Harinxmakanaal in combinatie ++ met de beoogde bochtverruiming (werk met werk) C2 Verbeteren aantrekkelijkheid Zuiderkade voor passanten; vaarwater op diepte houden, ++ voorzieningen (stroom, water, vuil-water lozen), toilet en douchevoorziening bij Brouwersbrug maken C3 Verkeer op de Zuidkade verminderen, minder + parkeren en ruimte maken voor terrassen Verbeteren verbindingen naar de binnenstad (lopen, C4 + fiets) specifiek vanaf de jachthaven Beter benutten van de bestaande jachthaven (op C5 diepte maken/houden) omdat daar voorzieningen + reeds aanwezig zijn C6 Verbetering van de 'kom' bij de Oosterpoortdam; baggeren en aanlegplekken maken langs het bolwerk + en het oude Kaatsveld C7 Herontwikkeling de Tuinen tot nautisch kwartier met + historische uitstraling C8 Restaureren scheepswerf Draaisma, historisch + museum voor scheepsbouw. Als leerproject trekschuit bouwen etc. Extra ligplaatsen maken voor passanten C9 De 'loze' hoek bij de Stationsbrug aan de Groen van Prinsterenlaan geschikt maken als ligplaatsen voor + passanten (10 a 15 stuks) 0 C10 Haventje Herbaijum toegankelijk maken

Effectiviteit Beeldkwaliteit

Duurzaamheid

Participatie Synergie

+/-

+

+

++

0

+

+

+

++

0

+/-

++

+

+

+

+/-

0

0

+

0

+/-

0

+

+

0

+/-

+

0

+

0

+/-

++

+

++

++

+/-

++

+

++

++

+/-

+

0

+

0

+/-

+

0

+

0

Matrix maatregelen motorboten en zeiljachten

Toelichting waardering: ++ zeer positief + positief 0 neutraal - negatief -- zeer negatief +/- onbekend (onderzoek noodzakelijk) Legenda prioriteiten: Doe-plannen Denk-plannen Droom-plannen

55


D13 D5

D6

D2 D1

D3

D6 D14

D6 D8

Plaatsaanduidingen maatregelen categorie D (motorboten tot een diepte van 1,30 m) 56

D7

D4


5.5

Doelgroep motorboten tot een diepte van 1.30 m

Maatregelen t.b.v. de motorboten tot een diepgang van 1,30 m nr. Omschrijving Bestedingen a/d wal D1 Passantenplekken langs de Noordelijke Bolwerken realiseren. Mogelijk combinatie met verbetering ++ oeverbescherming (werk met werk) en wandelpaden onderlangs. Streefbeeld 'Prinsentuin' Leeuwarden D2 Water tussen Elfstedenbruggetje en Hertog van Saxenlaan opwaarderen tot Dm klasse (ophogen ++ elfstedenbruggetje en baggeren). Aanlegplaatsen maken passanten D3 Passantenplekken ter hoogte van Bloeketerp aan de noordzijde van de Noordelijke Bolwerken, combinatie ++ recreatief gebruik/beleving (wandelen) open groengebied D4 Meer passantenplekken maken Salverdervaart in plaats +/van de oude boten die daar nu liggen D5 Meer Passantenplekken maken tegenover de bolwerken tussen de Doanjummerfeart en Elfstedenbruggetje (ca. ++ 130 m) D6 Stroom en watervoorzieningen maken bij passantenplekken langs Salverdervaart, Noordelijke ++ Bolwerken en Doanjumer Feart + D7 Saakstra's brug renoveren/vervangen D8 Oosterpoortsdam vervangen door een vaste brug met 2,5 meter doorvaart. Water op diepte brengen en ++ oeverbescherming / kades aanpakken D9 Afslag Kleiroute/Van Harinxmakanaal beter markeren ++ (oriĂŤntatiepunt) Brug Faber (Arummerfeart) vervangen door vaste brug D10 ++ met 2,5 meter doorvaart ++ D11 Arummerfeart opwaarderen tot Dm klasse (baggeren) 0 D12 Tsjummearumerfeart opwaarderen tot Dm-klasse D13 Oude prenten langs het water aanbrengen t.b.v. 0 Historisch besef (bijvoorbeeld langs de Doanjumerfeart) D14 Maken opstapvoorzieningen voor gehandicapten aan +/Turfkade of omgeving

Effectiviteit Beeldkwaliteit Duurzaamheid

Participatie Synergie

+

+

0

++

+

+/-

+

0

+

+

+

+/-

0

0

+

+/-

+

+/-

++

+

+

+

0

+

+

+

0

++

+

0

+

0

0

+

0

+/-

++

0

++

+

+

++

0

++

+

+

0

0

++

0

+/+/-

0 0

0 0

++ +

0 0

+/-

+

0

+

++

+

0

+

+

0

Matrix maatregelen motorboten tot een diepte van 1,30 m

Toelichting waardering: ++ zeer positief + positief 0 neutraal - negatief -- zeer negatief +/- onbekend (onderzoek noodzakelijk) Legenda prioriteiten: Doe-plannen Denk-plannen Droom-plannen

57


E4 E3

E3

E1 E2 E5

E1 E3

Plaatsaanduidingen maatregelen categorie E (overige kleine watersport) 58


5.6

Doelgroep overige kleine watersport

nr. Omschrijving Bestedingen a/d wal E1 Bevaarbaarheid van de stadsgrachten bevorderen + door obstakels te verwijderen Aanlegplekken in de stadsgrachten realiseren incl. E2 + traptredes om op de kade te komen Entree stadsgrachten beter zichtbaar maken vanaf E3 + het water, route door stadsgrachten markeren E4 Opvaart Bloemketerp opwaarderen. Aanlegplekken voor fluisterboten dichtbij zwembad en + parkeerplekken E5 Water rond westelijke bolwerken opwaarderen, aanlegplekken kano's en fluisterboten achter het + kaatsveld E6 Nieuwe vaarroutes buitengebied realiseren (sloepen 0 en kano's) 0 E7 Nieuwe trailerhelling in de Arumerfeart realiseren E8 De voormalige sluis van Getswerdersyl weer in ere 0 herstellen 0 E9 Bij Sexbierum aanlegplekken realiseren E10 Voorzieningen sportvissers realiseren, zoals 0 visssteigers aan het Van Harinxmakanaal

Effectiviteit Beeldkwaliteit

Duurzaamheid

Participatie Synergie

++

+

+

++

+

+/-

+

+

++

0

+

++

+

++

0

+/-

+

+

+

0

+/-

+

+

+

0

-

0

+

+

0

-

0

0

+

0

-

++

0

+

+

+/-

+

0

+

0

-

0

0

+

0

Matrix maatregelen overige kleine watersport

Toelichting waardering: ++ zeer positief + positief 0 neutraal - negatief -- zeer negatief +/- onbekend (onderzoek noodzakelijk) Legenda prioriteiten: Doe-plannen Denk-plannen Droom-plannen

59


60


5.6

Uitwerking van de maatregelen

De maatregelen (doe-plannen) die in dit Masterplan benoemd zijn worden vertaald in een uitvoeringsprogramma. Hierin wordt concreet ingegaan op aspecten tijd, planning, organisatie en financiering van de maatregelen. Iedere maatregel wordt een project dat zijn eigen technische en financiÍle uitwerking krijgt. Hierbij worden de bouwstenen die door de Provincie Fryslân zijn geformuleerd in het kader van het Friese Merenproject als uitgangspunt gehanteerd. De meeste bouwstenen zijn al verwerkt in dit Masterplan. Andere bouwstenen, zoals de bouwstenen die betrekking hebben op materiaalgebruik of technische uitwerking van maatregelen, zullen bij de nadere uitwerking van de maatregelen in het uitvoeringsprogramma aan de orde komen.

61


TOENAME VAN DE WERKGELEGENHEID Iedere ! 60.000,- extra omzet per jaar in de toeristische sector leidt volgens Fryslân Marketing 1 tot één extra arbeidsplaats. Op andere plaatsen worden bedragen van ! 56.000,-- tot ! 59.000,-- genoemd. Wanneer we voor Franeker de uitgangspunten van Fryslân Marketing aanhouden zitten we dus aan de “veilige kant”. Voor een schatting van de inkomsten vormen 60% tot 80% van de maximale omzetpotentie een betrouwbaar uitgangspunt. Op basis van het aantal recreatieve vaartuigen die jaarlijks de Stationsbrug passeren zijn de te realiseren jaarlijkse bestedingen door watersporters in de stad geschat op ! 348.00,-- tot ! 465.000, --. De bijdrage van de chartervaart komt hier bij in bedragen van ! 251.000,-- tot ! 334.000,-- op jaarbasis. Van de Kleiroute zullen naar schatting van de provincie Fryslân na een start van 5000 schepen er uiteindelijk 9000 schepen gebruik van gaan maken. Wanneer het lukt om hiervan 60% tot 80% van de passanten twee dagen te laten verblijven in Franeker betekent dit aan extra bestedingen door watersporters in de stad een potentieel van ! 377.000,-- tot ! 503.208 (bij 5000 vaarbewegingen), groeiend naar uiteindelijk ! 679.000,-- tot ! 905.774,-- (bij 9000 vaarbewegingen) op jaarbasis. In werkgelegenheid uitgedrukt betekent dit: Overzicht te realiseren extra omzet en indicatieve toename van arbeidplaatsen in de recreatieve sector als effect van de maatregelen in het Masterplan (voorspelling) Van Harinxmakanaal Op basis van brugpassages Stationsbrug (plezier en chartervaart) te realiseren arbeidsplaatsen

! 646.599,-11

tot tot

! 862.132,-14

! 377.406,-! 679.331,-6 11

tot tot tot tot

! 503.208,-! 905.774,-8 15

Kleiroute Omzetpotentie op basis van de schatting van de provincie Fryslân Hiermee te realiseren arbeidsplaatsen

62

5000 vaarbewegingen 9000 vaarbewegingen 5000 vaarbewegingen 9000 vaarbewegingen

Opgemerkt moet worden dat niet al deze arbeidsplaatsen in de recreatief toeristische sector zullen ontstaan. De uitgaven worden immers besteed aan een scala aan zaken als: boodschappen onderweg, scheepsbenodigdheden (incl. brandstof), recreatief winkelen, bezoek restaurant/café, overnachtingen (incl. havengelden) en “overig”, waardoor niet exact te bepalen is waar welke arbeidsplaatsen (zullen) ontstaan. Tevens dienen we voor ogen te houden dat de “bomen niet tot aan de hemel groeien”. Zo waren er in 2009 in Franeker 263 vaste arbeidsplaatsen en 149 part time arbeidsplaatsen in de recreatief 2


6 w e r k g e l e g e n h e i d Het Masterplan ‘Watersportkern Franeker’ heeft tot doel de werkgelegenheid in de recreatieve sector te vergroten door de uitgaven aan de wal te verhogen. De effecten van de in dit Masterplan opgenomen maatregelen zijn globaal berekend. Uitgangspunt in deze berekening is dat iedere € 60.000,extra omzet per jaar in de toeristische sector volgens Fryslân Marketing1 tot één extra arbeidsplaats leidt. Op andere plaatsen worden bedragen van € 56.000,-- tot € 59.000,-- genoemd. Wanneer we voor Franeker de uitgangspunten van Fryslân Marketing aanhouden zitten we dus aan de “veilige kant”. Voor een schatting van de inkomsten vormen 60% tot 80% van de maximale omzetpotentie een betrouwbaar uitgangspunt. Op basis van het aantal recreatieve vaartuigen die jaarlijks de Stationsbrug passeren zijn de te realiseren jaarlijkse bestedingen door watersporters in de stad geschat op € 348.00,-- tot € 465.000, --. De bijdrage van de chartervaart komt hier bij in bedragen van € 251.000,-- tot € 334.000,-- op jaarbasis. Van de Kleiroute zullen naar schatting van de provincie Fryslân na een start van 5000 schepen er uiteindelijk 9000 schepen gebruik van gaan maken. Wanneer het lukt om hiervan 60% tot 80% van de passanten twee dagen te laten verblijven in Franeker betekent dit aan extra bestedingen door watersporters in de stad een potentieel van € 377.000,-- tot € 503.208 (bij 5000 vaarbewegingen), groeiend naar uiteindelijk € 679.000,-- tot € 905.774,-- (bij 9000 vaarbewegingen) op jaarbasis. In nevenstaande tabel is te zien wat dit betekent uitgedrukt in werkgelegenheid. 1 bron: http://www.fryslanmarketing.nl/showpage. asp?steID=5&item=19681

Opgemerkt moet worden dat niet al deze arbeidsplaatsen in de recreatief toeristische sector zullen ontstaan. De uitgaven worden immers besteed aan een scala aan zaken als: boodschappen onderweg, scheepsbenodigdheden (incl. brandstof), recreatief winkelen, bezoek restaurant/ café, overnachtingen (incl. havengelden) en “overig”, waardoor niet exact te bepalen is waar welke arbeidsplaatsen (zullen) ontstaan. Tevens dienen we voor ogen te houden dat de “bomen niet tot aan de hemel groeien”. Zo waren er in 2009 in Franeker 263 vaste arbeidsplaatsen en 149 part time arbeidsplaatsen in de recreatief toeristische sector2. Het streven van de gemeente Franeker is een groei van 20% van de werkgelegenheid in de sector. Wanneer we alleen naar de vaste arbeidsplaatsen kijken betekend 20% meer werkgelegenheid 52,6 (20% van 263) extra vaste banen. Om dit aantal banen te creëren zou dit een extra omzet in de stad betekenen van € 3.156.000,-- op jaarbasis (52,6 x € 60.000,--). We verwachten maximaal 60% tot 80% aan te kunnen boren uit het potentieel van de totaal maximaal te genereren bestedingen in de stad. In de optimistische versie: 80% x € 1.767.906,-- / € 60.000 = 29,5 arbeidsplaatsen. Dit is een groei van 29,5/(263/100) = 11,2%. De conclusie is dan ook dat niet alleen naar de watersport moet worden gekeken, maar ook naar de landrecreatie, wil Franeker de 20% groei kunnen halen. Dat is ook de reden waarom in dit Masterplan meerdere keren de combinatie watersport-landrecreatie naar voren komt. Vaak is het mogelijk voorzieningen dusdanig te ontwerpen en te realiseren dat zowel watersporters als landrecreanten hiervan gebruik kunnen maken. Deze gedachte is eveneens van toepassing op niet fysieke zaken als evenementen, maar ook de stadsmarketing bijvoorbeeld. 2

bron: provincie Fryslân 63


64


C OLOFON Titel

â&#x20AC;&#x153;Zet koers naar de Ster van de Elf Stedenâ&#x20AC;? Masterplan Watersportkern Franeker Deel 1: Visie en maatregelen

Opdrachtgever

Gemeente Franekeradeel

in samenwerking met

Het Friese Merenproject

Contactpersoon opdrachtgever

Wilma Stienstra-Streekstra

Datum

1 juni 2011

Documentnummer

05739-R

Projectnummer

296.01

Auteurs

Serge Vonk (IMOSS) Klaas Wiersma (ReVo Adviesgroep bv)

65


Smallepad

32

3811 MG Amersfoort T 033 448 15 46 F 033 448 15 48 info@imoss.nl www.imoss.nl

Masterplan Franeker  

05739

Advertisement