__MAIN_TEXT__

Page 1

kwartalnik o iluminowanych manuskryptach

ISSN: 2084-5952

Cena: 15 zł (5% VAT)

luminacje I

1/2012 (1)


Od redakcji Drodzy Czytelnicy i Wielbiciele starych ksiąg i manuskryptów. W dzisiejszym  świecie  chyba  wszystko  zostało  już  odkryte.  Człowiek zdobył wszystkie szczyty, zapuszcza się w coraz większe  głębiny.  Poznajemy  świat  niewyobrażalnie  małych  cząstek  elementarnych. Nasze ziemskie sondy zapuszczają się coraz dalej w kosmos. Cóż więc zostało jeszcze do odkrycia ? Na naszej planecie Ziemi znajduje się nieprzebrane bogactwo manuskryptów. Setki lat gromadzone i przechowywane w klasztorach, bibliotekach publicznych czy prywatnych czekają aż ujrzą światło dzienne. Spróbujmy do nich dotrzeć. Ponieważ pisane są na kruchym  materiale, bardzo wiele uległo zniszczeniu w czasie niezliczonych zawieruch politycznych, pożarów czy innych katastrof. Postaramy  się przebrnąć przez świat myśli ludzkiej zapisanej na ich kartach.  Bo  w  rzeczy  samej,  historia  wytwarzania  książki,  a  szczególnie  książki pięknej i bogato zdobionej, to cudowna i fascynująca podróż przez wieki, krainy, religie. Historia książki to w istocie powieść  o wartościach, koncepcjach, symbolach, umiejętnościach, czy po  prostu pragnieniach, które zwiemy cywilizacją. Sięga ona trzy tysiące lat wstecz do Egiptu i prowadzi nas przez papirus, pergamin, papier,  wolumen  i  kodeks.  Prowadzi  nas  również  przez  średniowieczne i renesansowe skryptoria w klasztorach czy na dworach panujących władców. Zapoznaje nas z twórcami książki – kaligrafami, iluminatorami, introligatorami, wytwórcami pergaminu i papieru, którzy w swoich warsztatach tworzyli istne dzieła sztuki. Drogi  Czytelniku,  z  wielką  przyjemnością  oddajemy  w  Twoje ręce pierwszy numer kwartalnika „ILUMINACJE”. Kierujemy go do wszystkich osób zainteresowanych historią starych ksiąg

Iluminacje

i map, kolekcjonerów manuskryptów a także do osób zawodowo  zajmujących się handlem antykwarycznym starymi manuskryptami, introligatorów zajmujących się szlachetną oprawą ksiąg, konserwatorów  książek  oraz  pracowników  bibliotek.  Będziemy  prezentować artykuły i zdjęcia iluminowanych manuskryptów ze wszystkich  obszarów  kulturowych.  Będziemy  również  starać  się  informować  Czytelników  o  wydarzeniach  związanych  ze  starymi manuskryptami. Zachęcamy instytucje zajmujące się wszelką działalnością związaną z książką jak też inne instytucje kulturalne  i artystyczne do zamieszczania reklam w magazynie. Poszukujemy również sponsorów do wsparcia w wydawaniu czasopisma, za co  z góry składamy podziękowania. Zapraszamy do lektury, zachęcając jednocześnie do współpracy przy tworzeniu kolejnych numerów „ILUMINACJI”. Emil Mizgalski DEDYKACJA Ten pierwszy numer, szczególnie ważny dla każdego wydawcy, dedykuję Justynie. Dzięki niej, jej zachęcaniu i zagrzewaniu do walki z biurokratyczną machiną, wszelkimi przeciwnościami czy piętrzącymi się trudnościami - kiedy to niejednokrotnie nosiłem się z zamiarem porzucenia pomysłu wydania magazynu - powstał ten numer. Oby to był dobry prognostyk dla kolejnych wydań. Emil Mizgalski


1/2012

7

12

Spis treści 4

KRÓTKO O WYDARZENIACH ZE ŚWIATA MANUSKRYPTÓW Emil Mizgalski

6

XXVII KONGRES MIĘDZYNARODOWEGO STOWARZYSZENIA BIBLIOFILÓW W POLSCE

7

CODEX CALIXTINUS ZAGIN¥Ł Emil Mizgalski

9 13

ILUMINOWANE PEREŁKI W POLSKICH ZBIORACH Emil Mizgalski ORMIANIE – NARÓD KSIĘGI Emil Mizgalski

17

EWANGELIARZ PERESOPNICKI ks. Andrzej Konachowicz

26

OSTATNI WIELKI NIEMIECKI MISTRZ ILUMINACJI KSI¥ŻKI I JEGO GODZINKI DLA ALBRECHTA BRANDENBURSKIEGO Emil Mizgalski

33

SENSACYJNY NABYTEK KARTOGRAFICZNYCH ZBIORÓW BIBLIOTEKI UNIWERSYTECKIEJ WE WROCŁAWIU – MAPA ZACHODNIEJ ROSJI ANTHONY’EGO JENKINSONA. 1562. Krystyna Szykuła

3

31

Redakcja: Redaktor naczelny: Emil Mizgalski Redaktor: Emil Mizgalski Email: emilmi@wp.pl Reklama: emilmi@wp.pl Siedziba redakcji: ul. Senatorska 13/27; 58-316 Wałbrzych tel./fax: 74 841 80 92 tel. kom. 502 280 310 WYDAWCA: WYDAWNICTWO I BIURO TŁUMACZEÑ BIBLIOPOLA EMIL MIZGALSKI ul. SENATORSKA 13/27 58-316 WAŁBRZYCH  Adres do korespondencji: WYDAWNICTWO I BIURO TŁUMACZEÑ BIBLIOPOLA EMIL MIZGALSKI ul. SENATORSKA 13/27 58-316 WAŁBRZYCH Konto bankowe: mBank: 09114020040000340251755066 Projekt grafi czny, skład, łamanie: Drukarnia POLDRUK s.c. Strona internetowa: www.bibliopola.com.pl Copyright by BIBLIOPOLA

37

BAROKOWA KRONIKA FRIDERICUSA LUCAE - SCHLESIENS CURIEUSE DENCKWÜRDIGKEITEN ODER VOLLKOMMENE CHRONICA… Roman Macioszek

Druk: Drukarnia POLDRUK s.c. Józef Grzywa, Marek Kawka ul. Wrocławska 39 a 58-309 Wałbrzych

41

GRADUAŁ BENEDYKTYNEK Z KRZESZOWA Z PRZEŁOMU XVI/XVII W. ks. Daniel Gołębiowski

Nakład: 3000 egz.

46

REKLAMA, OGŁOSZENIA

Okładka: Graduał Benedyktynek z Krzeszowa. Fol. CLXVI i CLXVII Redakcja nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń. Opinie wyrażone na łamach  „Iluminacji” przez autorów nie zawsze muszą być zgodne z poglądami redakcji. Materiałów nie zamówionych nie zwracamy.

Iluminacje


6

1/2012

XXVII KONGRES MIĘDZYNARODOWEGO STOWARZYSZENIA BIBLIOFILÓW W POLSCE

EMIL MIZGALSKI

W roku ubiegłym w dniach od 19 do 25 września Polska miała zaszczyt organizować XXVII  Kongres  Międzynarodowego  Stowarzyszenia  Bibliofilów.  Stowarzyszenie  to  najbardziej  prestiżowa organizacja zrzeszająca światowych, wytrawnych koneserów i znawców starych ksiąg. Oprócz Stowarzyszenia współorganizatorem kongresu są Biblioteka Narodowa i Biblioteka Jagiellońska. Uczestnicy zwiedzili Zamek Królewski na Wawelu, gdzie oglądali zbiory Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej. W Krakowie również mieli okazję podziwiać cenne dzieła z Biblioteki Jagiellońskiej, Biblioteki Książąt Czartoryskich oraz Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. Goście zwiedzili też bibliotekę sanktuarium na Jasnej Górze  i Uniwersytetu Warszawskiego, Bibliotekę Narodową a także Bibliotekę Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Na wystawie, między innymi, prezentowane były poniższe księgi.

Biblia Paryska, 3 ćw. XIII w., k. 271v (Inicjał do Księgi Przysłów) Copyright © Biblioteka UMK, sygn. Rps 32 III Fot. Wacław Górski Paryż. Język łaciński. Pergamin. 525 kart, 25,5 x 17,5 cm. Oprawa: skóra na desce.

Psałterz, XV/XVI w., k. 127r (miniatura Ukrzyżowanie) Copyright © Biblioteka UMK, sygn. Rps 84 I Fot. Wacław Górski Północne Niemcy. Język niemiecki. Pergamin. 188 kart. 15,5 x 11 cm. Oprawa: skóra na desce.

Św. Tomasz z Akwinu, Catena aurea super Lucam,1370/1380, k. 1v (Św. Łukasz Ewangelista) Copyrights © Biblioteka UMK, sygn. Rps 68 V Fot. Piotr Kurek Język niemiecki. Pergamin. Prawdopodobnie Malbork. 165 kart. 43 x 31,5 cm. Oprawa: skóra na desce.

Iluminacje


Copyright © Biblioteka Uniwersytecka Wrocław. Anthony Jenkins, Mapa Rosji 1592r, sygn. 9590-IV.C Fot. Krystyna Szykuła

MAPA

KRYSTYNA SZYKUŁA

JENKINSONA


34 1/2012

Sensacyjny nabytek kartograficznych zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu – mapa zachodniej Rosji Anthony’ego Jenkinsona. 1562.1 Biblioteczne kolekcje, a szczególnie te z nich, które skupiają specjalistyczne zbiory,  należą  do  tzw.  zbiorów  specjalnych  bibliotek  uniwersyteckich. Są one niezwykle ciekawe, bo nierzadko kryją w sobie cenne dokumenty. Podobnie rzecz się ma z naszymi domowymi szpargałami,  które  niejednokrotnie  wiele  lat  tkwią  gdzieś  na  strychach, lub w piwnicach jako pamiątki po naszych dziadkach czy pradziadkach. Wydawać by się mogło, że w dzisiejszych czasach, tyle  lat po wojnie, nie możemy już oczekiwać sensacyjnych niespodzianek. Aczkolwiek jest bardzo prawdopodobne, że wielu ludzi posiada  jeszcze takie skarby nie zdając sobie z tego sprawy.

dnia otrzymała ją od uczennicy, która najprawdopodobniej chcąc przypodobać się swojej nauczycielce, podarowała jej przyniesioną z domu mapę. Co więcej, nauczycielka ta, nieświadoma jej unikatowej wartości, przez wiele lat wykorzystywała tę mapę na lekcjach historii jako pomoc dydaktyczną. Niewątpliwie ciekawa byłaby jeszcze wcześniejsza historia proweniencji tej mapy, zanim dostała się ona  w ręce wspomnianej uczennicy. Być może, że przywieziona została  ze wschodu podczas powojennej migracji ludności, lecz tego pewno  nigdy się nie dowiemy. O jej niezwykłej wartości niech poświadczy  jedno zdanie zawarte w światowej Historii kartografii, w angielskiej

Zlata Baba, tj. Złota baba, siedzi trzymając chłopca na kolanach, a zwany jest on potomkiem; ta statua jest otaczana religijną czcią przez Obdorianów i Jogorianów. Składają oni temu bożkowi najwyborniejsze skóry wraz ze skórami innych zwierząt. Copyright © Biblioteka Uniwersytecka Wrocław. Mapa Rosji 1592r, sygn. 9590-IV.C, Fot. Krystyna Szykuła

Takim właśnie,  wręcz  sensacyjnym  dokumentem  przeszłości  okazała się szesnastowieczna mapa Rosji Anthony’ego Jenkinsona opatrzona datą 1562. Pewna starsza Pani przyniosła ją bowiem do wrocławskiej katedralnej biblioteki...w plastikowej torbie, zupełnie nie zdając sobie sprawy jaki skarb posiada. Jak się później okazało,  Pani ta, dzisiaj już nie żyjąca, prezentowała tę mapę w paru szacownych bibliotekach, lecz jakoś nikt nie wyrażał nią specjalnego zainteresowania. Dzięki informacji i kontaktowi opiekuna wspomnianej  biblioteki z piszącą te słowa i następnie entuzjastycznego przez nią przyjęcia tej wiadomości, mapa została zidentyfikowana jako jedyny egzemplarz na świecie, zaginiony zaraz po jej powstaniu, tj. w II  połowie XVI w. Wspomniana właścicielka tego prawdziwego skarbu  była nauczycielką historii jednego z wrocławskich liceów i pewnego

Iluminacje

wersji L. Bagrowa2, gdzie  wspomniane  jest,  że  mapa  nie  istnieje,  a znana jest jedynie z przeróbek Orteliusa i de Jode. By zakończyć wątek odnalezienia mapy, pisząca te słowa będąca wówczas opiekunką zbiorów kartograficznych, po negocjacjach  i poinformowaniu  właścicielki  o  wartości  mapy,  przekonała  ją  do  sprzedania jej do zbiorów kartograficznych Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, a zdarzyło się to w 1987 r. Gdyby bowiem zakupił ją prywatny kolekcjoner, mapa ta znowu na wiele lat, jak nie wieków, zginęłaby dla światowej historii kartografii. Mapa podwójnie złożona  i poważnie sfatygowana, zaraz po zakupieniu jej, poddana została  konserwacji i naklejona ponownie na płótno. Jako, że w tym czasie autorka tego artykułu zaczęła już uczestniczyć  w międzynarodowych  konferencjach,  zaraz  po  konserwacji 


1/2012 35

mapy zgłosiła  ją  jako  temat  na  najbliższą  międzynarodową konferencję, która w tym  czasie przypadła w Amsterdamie, 1989r. Nie trudno  się  domyślić,  że  stała  się  ona  tam  prawdziwą sensacją. Poznanie zaprezentowanej reprodukcji oryginału, spowodowało entuzjastyczne okrzyki podchodzących do posterowej (plakatowej) prezentacji uczestników  konferencji3, szczególnie Anglików. Padały takie przymiotniki jak: „niewiarygodne, nieprawdopodobne, sensacyjne”, a tytuł pokonferencyjnego  sprawozdania  brzmiał:  „Mapa Rosji odkryta na konferencji”. Równie ciekawie jak początek odkrycia tej mapy, przedstawia się jej wizerunek. Oryginał bowiem zaginął prawie zaraz po wydrukowaniu mapy, a 25 jej4 odbitek przesłanych zostało do Antwerpii do słynnego twórcy pierwszego atlasu ówczesnych prac kartograficznych Abrahama Orteliusa, który  otrzymane mapy różnych krajów i różnych  twórców map, przerabiał, dopasowując je do  formatu  swojego  atlasu.  W rezultacie  przeróbki te przybierały zupełnie niepodobny wizerunek w stosunku do ich oryginałów. Ortelius,  pomimo  że  tworzył  w ten  sposób  nowe prace, a rytował je jego rytownik, jednak zawsze uczciwie podawał nazwiska twórców oryginałów i daty pierwszych wydań map, które przerabiał.5 Kolejną sensacją po odnalezieniu opisywanej  mapy  okazał  się  jej  właściwy  wizerunek  oraz  dodatkowe  informacje  zawarte  w równie zaskakującym jej kartuszu. Bowiem przez wieki badacze tej mapy snuli przeróżne teorie na temat wielkości oryginału, jego zasięgu terytorialnego i wielu innych elementów występujących na mapie. Tym czego nie przewidzieli, były dwa dodatkowe nazwiska twórców pierwowzoru. Okazało  się,  że  z  dwóch  najbardziej  znanych przeróbek mapy Rosji Jenkinsona Abrahama Orteliusa (I wyd. 1570) i Gerarda de Jode (I wyd. 1578), Orteliusa przeróbka, pomimo  przeróżnych  spekulacji  badaczy,  okazała się najwierniejsza oryginałowi pod względem terytorialnego zasięgu tj. obejmującego obszar zachodniej Rosji (wówczas tzw. Moscovii, czy Księstwa Moskiewskiego). Przedstawione na mapie terytorium sięga aż  po część Syberii za Uralem i okolice Buchary6 na południowym wschodzie, a na południu po Morze Czarne i Kaspijskie włącznie, wraz z wąskim pasem pogranicza Persji. Natomiast przeróbka de Jode obejmuje jedynie lewą  połowę  mapy,  co  w  jakimś  sensie  jest  uzasadnione ze względu na to, że prawa jej  część na oryginale przedstawia prawie pustą 

przestrzeń, bogato jednak wypełnioną treścią ilustracyjną.  Wracając jeszcze, do wizerunku nowoodkrytej mapy, jest on o tyle sensacyjny, że  różni  się  od  obu  przeróbek  przede  wszystkim rozmiarem. Otóż, podczas gdy Orteliusa  przeróbka została dopasowana do formatu  atlasu  (44  x  35,3  cm.),  znacznie  pomniejszona, a de Jode jeszcze o połowę mniejsza (26,3  x  32,6  cm.),  to  pierwowzór  mapy  Jenkinsona jest dwa razy większy i mierzy wraz z ozdobną 6.centymetrową ramką 101,7 x 81,7 cm. Tak więc w języku fachowców zaliczany jest już do formatu ściennego.  Jak  już  wspomniano,  również  kartusz  mapy okazał się sensacyjnym odkryciem, dzięki  temu,  że  pojawili  się  dwaj  zupełnie  nowi twórcy mapy, mało znani ze swoich dokonań  na  polu  kartografii.  W tytule  bowiem Orteliusa, prócz głównego sprawcy Jenkinsona,  występuje  Henry  Sidney,  ale  tylko wymieniony, jako ten, któremu Jenkinson zadedykował mapę. Natomiast po odkryciu oryginału, jego rola okazała się bardzo  ważna,  ponieważ  obszerna  dedykacja,  umieszczona w lewym dolnym rogu pierwowzoru,  informuje,  że  był  on  sponsorem  całego przedsięwzięcia. Wracając z kolei do kartusza, to po pierwsze zmienił on miejsce – w lewym górnym rogu mapy, a nie jak  u Orteliusa – w lewym dolnym narożniku. Po  drugie pojawili się dwaj nowi twórcy – wydawca oryginału Clement Adams oraz jego rytownik Nicolaus Reinoldus – pierwszy, owszem  znany  jako  wykształcony  podróżnik,  a drugi, jako mało znany rytownik. Tak więc informacja o całkiem nowej roli tych dwóch  twórców,  też  okazała  się  bardzo  cenna  dla  historyków i historyków kartografii.  Warto jeszcze kilka słów poświęcić znacznie różniącej się od przeróbek - stronie dekoracyjnej pierwowzoru mapy. W całej kompozycji mapy ogromną rolę poznawczą pełnią też  obramowane  teksty  wkomponowane  między bardzo ciekawymi rodzajowymi i batalistycznymi scenkami, które podkreślają etnograficzny aspekt oryginału. Jak już wspomniano, są one szczególnie bogate w prawej części mapy. Stało się to z prostego względu,  mianowicie braku wiedzy autora mapy o terenach na wschód od Uralu. W tym miejscu, zanim bliżej przyjrzymy się wspomnianej treści dekoracyjnej, warto zadać sobie pytanie,  co stało się impulsem do powstania mapy. Otóż  epoka,  w której  opisywana  mapa  powstała, to okres pierwszych podróży Anglików w odkrywaniu północno-wschodnich i południowo-wschodnich obszarów Europy

i Azji, a szczególnie szukanie nowej drogi do tzw. państwa Cathay, czyli Chin i jego stolicy „Cumbalku”, czyli Pekinu. Jenkinson nie był wprawdzie tym, który zapoczątkował te wyprawy, ale niewątpliwie był tym, który najdalej dotarł w kierunku północnej i południowo-wschodniej Rosji. Poprzednicy bowiem, Richard Chancellor oraz bracia Stephen i William Borrough byli pierwszymi podróżnikami, którzy  dotarli  do  tych  terenów, lecz osiągnęli tylko północne krańce Rosji  –  najdalej  do  górnego  ujścia  wielkiej  rzeki Ob oraz Nowej Ziemi. Zapłacili też podczas  tych  podróży  najwyższą  cenę  –  życia  i straszliwych wprost wyrzeczeń, jak stało się to  w przypadku  Chancellora,  ponieważ  nie  spodziewali  się  tak  mroźnych  zim.  Jenkinson natomiast, jako agent królowej Elżbiety  I, otrzymawszy uprzednio glejt od samego cara Iwana IV Groźnego, uzyskał pozwolenie  podróżowania po całym jego państwie, docierając Wołgą i Morzem Kaspijskim oraz pustynnymi obszarami na wschód od niego, aż  do Samarkandy i Buchary. Prawdopodobnie byłby podróżował dalej, lecz zastały go tam  dzikie bojownicze plemiona, co nie pozwoliło mu na kontynuowanie swojej podróży.  Nawiązując do wspomnianych tekstów na mapie, których notabene jest trzykrotnie więcej niż na przeróbce Jenkinsona (27, nie  licząc tytułu kartusza z tytułem i również obramowanej dedykacji), jednym z ciekawych tekstów  jest  tam  dotyczący  właśnie  okolic  Buchary. Ciekawy  też  jest  fragment  tekstu  z Dziennika podróży Jenkinsona, który opublikowany został przez XVI. wiecznego badacza Richarda Hakluyta w wielu wydaniach  i wersjach językowych. Jednym z nich, które najbardziej  może  zainteresować  polskojęzycznego czytelnika jest wydanie z 1988 r.7 Lecz tekst, który pisząca te słowa chciałaby tu zacytować pochodzi z pierwszego tomu wydania z 1907 r.8, a zawarta jest w nim mniej więcej taka informacja:  „Na wybrzeżu morza mieszkają Samojedzi, a ich państwo nazywa się Molgomsaia, którzy żywią sie mięsem reniferów lub jeleni, oraz rybami, a czasami zjadają jeden drugiego. A jeśli jakiś kupiec przyjedzie do nich, wtedy zabijają jedno z ich dzieci, by go uczcić. A jeśli zdarzy sie, że jakiś kupiec umrze podczas wizyty u nich, nie chowają go, lecz zjadają.” Ciekawa  jest  też  informacja  o  Chinach  w prawym dolnym rogu mapy: „Trzydzieści dni drogi na wschód od Kaszkary rozpoczynają się granice cesar-

Iluminacje


36 1/2012

Ludzie wiszący na drzewie, nie znajdują się tam za karę, lecz ta scenka rodzajowa przedstawia jeden z obrzędów Kirgizów - pochówek zmarłych - tu zwisający na drzewie. Siedzący na innym drzewie kapłan, wziąwszy krew, mleko, odchody bydląt zmieszane z ziemią wlewa je do naczynia, a następnie wchodzi na drzewo, by złożyć ofiarę, sprawując służbę bożą i kropiąc ową miksturą lud. Biblioteka Uniwersytecka Wrocław. Anthony Jenkins, Mapa Rosji 1592r, sygn. 9590-IV.C Fot. Krystyna Szykuła

stwa chińskiego /Cataye/. Od tych granic do Cumbalcu jest drogi trzy miesiące.” (tłum. z j. łac. Wojciech Mrozowicz) Wracając jednak do ciekawszych elementów ornamentacji mapy, jako pierwsza  zasługuje  również  jej  ramka  o stalowej  konstrukcji  wzoru.  Ze  względu  na  najbogatszą  treść  geograficzną  mapy  w jej  lewej części, czyli obejmującej terytorium Rosji na zachód od Uralu,  znajdują się tam głównie sceny batalistyczne i w wojującej pozycji Kozaków na koniach. We wschodniej i południowo-wschodniej części  występują hordy tatarskie, liczne namiotowe obozowiska oraz wizerunki panujących ówcześnie Chanów. Ten fragment mapy wypełniają  też wozy z zaprzęgiem lub bez, a także liczne zwierzęta, szczególnie  wielbłądy, którymi notabene posługiwał się Jenkinson podczas lądowej części swojej podróży, a także owce, tarpany i rosomaki oraz  zaprzęgnięte do sań psy w północnej części Syberii. 

Powtarzającym się elementem na szesnastowiecznych mapach Rosji jest tzw. „Zlata Baba” – jako wyraźnie religijny element, o czym  świadczy tekst zamieszczony na mapie; „Zlata Baba, tj. Złota baba, siedzi trzymając chłopca na kolanach, a zwany jest on potomkiem; ta statua jest otaczana religijną czcią przez Obdorianów i Jogorianów. Składają oni temu bożkowi najwyborniejsze skóry wraz ze skórami innych zwierząt. Zabijają także na ofiarę jelenie, ich krwią smarują usta, oczy i pozostałe członki posągu. Wnętrzności zaś zjadają na surowo, a w czasie ofiary Kapłan radzi się bożka, co mają robić, dokąd wędrować, a ten (dziwne do wypowiedzenia) daje pytającym wiarygodne odpowiedzi i takież wypadki następują.” (tłum. z j. łac. Wojciecha Mrozowicza) W tym miejscu warto dla porównania przytoczyć tekst dotyczący tej samej scenki występujący na przeróbce Orteliusa: „To jest Złota Baba (starucha) otoczona jest kultem religijnym przez Obdorianów i Jugorianów. Kapłan radzi się tego bożka co mają oni robić, dokąd wędrować, a ów bożek- co dziwne – udziela konkretnych odpowiedzi, po których wynikają konkretne następstwa. (tłum. z jęz. łac, Aleksandry Krajczyk) Po porównaniu tekstów oryginału i przeróbki, widzimy, że autorzy przeróbek, jakby proporcjonalnie do ich rozmiarów, wprowadzali ograniczenia wszystkich elementów mapy. Natomiast analizując treść geograficzną wszystkich trzech map, trzeba przyznać, że w najmniejszym stopniu jednak ograniczyli ten najważniejszy dla kartografa aspekt, jakim są poszczególne elementy treści geograficznej mapy,  a więc przykładowo sieć rzeczna, nazewnictwo geograficzne itp. Gerard de Jode posunął się nawet do tego, że w ogóle wyeliminował tę  część pierwowzoru, która prawie w całości zawiera treść ilustracyjną,  tj. wschodni fragment mapy. Podsumowując ten krótki zarys przedstawionego tematu, autorka chciałaby zachęcić czytelnika do penetracji wszelkiego rodzaju historycznych dokumentów, nie tylko dlatego, że mogą się wśród nich  znaleźć jakieś rewelacje. Bowiem najbardziej ekscytujący jest proces  zgłębiania obranego przedmiotu zainteresowania. W procesie tym bowiem, im bardziej się zagłębiamy w dany dokument, tym więcej wyłania  się  aspektów,  których  nawet  nie  byliśmy  w stanie  przewidzieć, a które dostarczają nam nowego, niespodziewanego materiału do dalszych badań. Te z kolei dają nam tyle tzw. twórczej radości, że  przegra z nią każda biernie przeżywana rozrywka.

Niniejszy artykuł autorki jest już jedenastym z rzędu z wszystkich do tej pory opublikowanych o tej mapie. Temat ten referowała ona również czterokrotnie, zarówno na narodowych jak i narodowych konferencjach, a jako ostateczne ukoronowanie prowadzonych od dawna badań nad tą mapą planowana jest przez autorkę tego artykułu Monografia o mapie, wraz z towarzyszącym jej materiałem pomocniczym, w tym słownikiem nazw geograficznych oraz facsimilowym wydaniem mapy w skali 1:1. Z prac, które do tej pory zostały opublikowane, najwnikliwszą analizę mapy czytelnik może znaleźć w artykule: Mapa Rosji Jenkinsona(1562) – kolejne podsumowanie wyników badań. Czasopismo Geograficzne. Wrocław 2000, T. 71, Z. 1, ss. 67-97 2 Bagrow L.,(1964); History of Cartography. Revised and enlarged by R.A. Skelton, Harvard University Press, Cambridge, Mass., s. 172 3 Scott Valerie G. (1989); Map of Russia Revealed at Conference, The map collector, 48, s. 38-39 i taż: (1990); The Jenkinson map. The Map Collector, 52, s. 29 4 O tylu odbitkach świeżo odbitej mapy wiemy z zachowanego w rękopisie w Britisch Library listu (Barber P. (1989); Additional Information on Jenkinson map. The Map Collector 48, s. 39) oraz ze zbioru korespondencji Orteliusa: Hessels J.H. (1887); Abrahami Ortelii (geographi Antwepiensis) et virorum eruditorum ad eundem et ad Jacobum Colium Ortelianum (Abrahami Ortelii sororis filiom) epistulae. Cum aliquot aliis epistulis et tractatibus quibusdam ab utroque collectis (1524-1628). Ex autographis mandante ecclesia Londino-Batava, Cantabrigiae Typis Academiae, [Cantabriga]- list ten znajduje się tu pod nr 43 5 Tyt. mapy - przeróbki Orteliusa: Russiae, Moscoviae et Tartariae descriptio. Auctore Antonio Ienkenʃono Anglo, edita Londini Anno. 1562 & dedicata illustriβ: D.Henrico Sÿdneo Wallie presidi. 6 „Boghar to miasto najrozleglejsze, niegdyś poddane było Persom. Obywatele są objęci herezją mahometańską i mówią po persku. Często są tutaj targi/ kupcy/ przybywają z Chin, Indii, Persji i z innych rejonów świata” (tłum. z j. łac. Wojciech Mrozowicz) 7 Wyprawy morskie, podróże i odkrycia Anglików / Richard Hakluyt. Z angielskiego przetłumaczyła Monika Adamczyk-Grabowska; wybór Henryk Zins. Wydawnictwo Morskie Gdańsk 1988 8 Hakluyt R. (1907) Voyages. Vol. 1. Introduction by John Masefield, J. M. Dent & Sons Ltd., London 1907, s.467 1

Iluminacje


1/2012 47

Wymiary i ceny reklam Format reklam

Wymiary (mm)

Ceny reklamy (netto)

IV strona okładki

206 x 297 (+2 mm spady)

3 000

II, III strona okładki

206 x 297 (+2 mm spady)

2 800

cała strona

206 x 297 (+2 mm spady)

2 500

Junior Page

134 x 189,5 (+2 mm spady)

1 700

1/2 strony (pion)

102 x 297 (+2 mm spady)

1 300

1/2 strony (poziom)

206 x 145 (+2 mm spady)

1 300

1/3 strony (pion)

73,5 x 297 (+2 mm spady)

950

1/3 strony (poziom)

206 x 92 (+2 mm spady)

950

1/4 strony (pion)

102 x 145

650

1/4 strony (poziom)

206 x 70

650

6 modułów

114,5 x 124

840

4 moduły

114,5 x 82

560

3 moduły

53,5 x 124 lub 175 x 40

420

2 moduły

53,5 x 82 lub 114,5 x 40

280

1 moduł

53,5 x 40

140

PRENUMERATA Zachęcamy Czytelników do prenumeraty kwartalnika. Cena za pozostałe 3 numery do końca roku z przysyłką na adres – 45,00 PLN. Cena za 2 ostatnie numery roku z przysyłką na adres – 30,00 PLN. DANE WYDAWNICTWA PODANE W STOPCE REDAKCYJNEJ Przy prenumeracie prosimy o dokładny adres wysyłki oraz dane do faktury: nazwisko, imię, dokładny adres z kodem, NIP, telefon. Wydawnictwo oferuje swoje usługi odnośnie ekspertyz iluminowanych manuskryptów, starych map, starych zapisów nutowych oraz tłumaczeń z języków antycznych: łaciny, greki, hebrajskiego, starocerkiewnosłowiańskiego, staroniemieckiego oraz języków nowożytnych z angielskiego, niemieckiego,  rosyjskiego, czeskiego, słowackiego. Wydawnictwo zachęca również do umieszczania ogłoszeń w sprawie sprzedaży i kupna starych książek, manuskryptów i map.

Iluminacje


Przykładowe rozmieszczenie modułów reklamowych na stronie 1/2 strony pion 102 x 297 (+2 mm spad)

1/2 strony poziom 206 x 145 (+2 mm spad)

1/4 strony pion 102 x 145 (+2 mm spad)

1M 53,5 x 40 2 M - pion 53,5 x 82 3M 53,5 x 124

4M 114,5 x 82

6M 114,5 x 124

1/3 strony pion 73,5 x 297 (+2mm spad)

Junior Page 134 x 189,5 (+2 mm spad)

2M 114,5 x 40

1/3 strony poziom 206 x 92 (+2 mm spad)

3M 175 x 40 1/4 strony poziom 206 x 70 (+2 mm spad)

Gotowe reklamy przyjmujemy: • w postaci tiff, jpg lub pdf  • we wszystkich przypadkach prosimy o zamianę fontów  na krzywe • Prosimy o dostarczenie reklam na płytach CD lub pocztą internetową na adres: emilmi@wp.pl

Iluminacje

Parametry techniczne reklam gotowych do druku Układ i projekt grafi czny:  • Wszystkie elementy czcionek i grafi ki muszą być  w odległości min. 4 mm od brzegów strony  • Margines z odpowiednich stron na obcięcie (spad: 2 mm)

Profile for Emil Mizgalski

Iluminacje 1/2012  

Kwartalnik o iluminowanych manuskryptach.

Iluminacje 1/2012  

Kwartalnik o iluminowanych manuskryptach.

Advertisement