Page 1

brio fresco & buono

Via ROMA 40, 33100 UDINE Telefono: 0432 502220 Numero 3 Marzo 2008

Il Nostro iornale Gazeta Jonë ITALIANO

ALBANESE

Spedizione in abbonamento postale 70% Commerciale Business UDINE

fast

brio food fresco & buono

...da DICEMBRE servizio bar colazione... sull’acquisto di un menu a scelta buono colazione omaggio... PREZZO 1€

NOTIZIE UTILI

LAVORO

LAJME TË DOBISHME

PUNA

6/7

2/3

Novità importanti in materia di imposizione fiscale sulle case Tutti i dettagli

Restano ancora troppi, nonostante il lieve calo registrato nel 2007, gli infortuni sul lavoro A sinistra l’ambasciatore della Repubblica Albanese in Italia Llesh Kola, al centro Vitore Stefa Leka, sulla destra il presidente della “Lega albanesi nel mondo” Alban Kraja

Të reja të rëndësishme përsa i përket taksave mbi shtëpitë Ja të gjitha detajet SALUTE SHËNDETI

DONNE SPECIALI - Intervista alla poetessa Vitore Stefa Leka Vitore Stefa Leka è figlia di due noti intellettuali, Kostaq e Eleni Stefa. Proprio dalla sua famiglia ha ricevuto il profondo amore per l’Albania e la sua cultura. Pronipote di Konstatin Kristoforidhit (noto esponente del Rinascimento nazionale, scrittore, linguista, e di Gjergj Stefes (patriota della Lega del Prizeren). Quella per la scrittura è una delle grandi passioni di Vitore. Attivista e umanista appassionata, si è affermata come scrittrice e

4/5

Il lavoro di assistenza e aiuto ai malati di tumore svolto dai volontari dell’Anvolt Puna e asistencës dhe e ndihmës ndaj të sëmurëve me tumor kryer nga vullnetarët e Anvolt

ATTUALITÀ AKTUALITET

poetessa. Molte le sue opere pubblicate, tra le quali, soltanto per citarne alcune “La libertà”, “Vivo la rinascita”, “Solitudine della lontananza”, “Ferite dell’anima” ,”Cerchio di ferro”, “Novella e ricordi”. Ha dato il suo contributo come collaboratore nel voluminoso libro dello giornalista italiano Silvio Maranzana “Border crossing (Vecchi e nuovi intrighi attraverso Trieste)” ed è membro di molte associazioni albanesi in Italia e nel mondo.

GRA TË VECANTA - Intervista me poeteshën Vitore Stefa Leka Vitore Stefa Leka është bijë e dy intelektualëve të shquar, Kostaq e Eleni Stefa. Pikërisht nga familja e saj ka marrë dashurinë e thellë për Shqipërinë dhe kulturën e saj. Stërmbesë e Kostandin Kristoforidhit (eksponent i Rilindjes kombëtare, shkrimtar, gjuhëtar) dhe e Gjergji Stefës (Patriot i Lidhjes së Prizrenit). Të shkruarit është një ndër pasionet e mëdha të Vitores. Aktiviste dhe humaniste e apasionuar, është afirmuar

Janë ende tepër, megjithë rënjen e ulët të regjistruar në 2007, aksidentet në punë

si shkrimtare dhe poeteshë. Të shumta janë veprat e saj të publikuara, mes të cilave, “Liria” ,“Jetoj ringjalljen”, “Vetmia e largësisë”, “Plagët e shpirtit”, “rrethi i hekurt”, “Novela e kujtime”. Ka dhënë kontributin e saj si bashkëpunëtore në librin e gazetarit italian Silvio Maranzana “ Border crossino “(Intriga të vjetra e të reja poshtë e lart Triestes)” dhe është anëtare e shumë shoqatave shqiptare në Itali e anembanë botës.

10/11

Donne albanesi e italiane fondano la nuova associazione “Camminiamo assieme” Gra shqiptare dhe italiane themelojnë shoqatën e re “Ecim së bashku”


2

NOTIZIE UTILI

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

Ecco cosa prevede la finanziaria del 2008 in materia di imposte e sconti sulle abitazioni

Finalmente agevolazioni sulla casa

Sconto Ici, agevolazioni per ristrutturazioni e mutui, detrazioni Irpef per inquilini, detrazione per l’energia dalle fonti rinnovabili sono alcune delle novità e alcuni degli interventi riproposti nella legge finanziaria 2008. La Finanziaria annualmente stabilisce le operazioni di carattere economico e finanziario che il Paese deve compiere per raggiungere gli obiettivi perseguiti dal Governo. Con la Finanziaria il Governo può avanzare nuove proposte in materia di entrate e uscite; inoltre, stabilisce il limite massimo entro il quale lo Stato può indebitarsi. La proposta di legge finanziaria va presentata in Parlamento entro il 30 settembre di ogni anno; i parlamentari possono proporre emendamenti, ma la legge deve essere approvata entro il 31 dicembre. Dopo tumultuose polemiche in Parlamento, la Finanziaria è stata definitivamente approvata dal Senato il 21 dicembre 2007, e pubblicate sulla Gazzetta ufficiale una settimana dopo, entrando in vigore il primo gennaio 2008. Cercheremo in quest’articolo di elencare tutte le novità previste nell’ambito della casa, delle agevolazioni per le fonti energetiche alternative e le relative detrazioni.

55% per scaldare la casa con energia ‘verde’. Lo sconto potrà essere utilizzato per tutto il prossimo triennio. Inoltre, dal 1° gennaio 2009 i regolamenti edilizi comunali devono vincolare, per gli edifici di nuova costruzione, il rilascio del permesso di costruire all’installazione di impianti per la produzione di energia elettrica da fonti rinnovabili, in modo da garantire una produzione energetica di un kW per ciascuna unità abitativa e 5 kW per fabbricati industriali di estensione superficiale non inferiore a 100 metri quadrati. Per quanto riguarda ambiente, fonti rinnovabili ed efficienza energetica è stato confermato lo stanziamento di 600 milioni di euro per l’applicazione del Protocollo di Kyoto.

›› Rottamazione elettrodomestici

›› Sconto Ici Per i proprietari è previsto uno sconto Ici sulla prima casa. La riduzione sarà pari all’1,33 per mille della base imponibile per l’abitazione principale, con un tetto di 200 euro. Si tratta di una riduzione ulteriore rispetto alla detrazione già in vigore (103,29 euro). Dall’agevolazione sono esclusi castelli, ville e case di lusso. La delibera comunale può fissare, a decorrere dal 2009, un’aliquota Ici agevolata inferiore al 4 per mille per i soggetti che installano impianti basati su fonti rinnovabili per la produzione di energia elettrica o termica per uso domestico (per 3 anni per gli impianti termici solari e per 5 per tutte le altre fonti rinnovabili). Un’ulteriore novità sta nel fatto che i sopraccitati benefici per la prima abitazione sono estesi ai soggetti che, in conseguenza di separazione legale, annullamento, scioglimento o cessazione del matrimonio non risultano assegnatari della casa. Tra gli immigrati non sono tantissimi i fortunati che possiedono una casa pagando di conseguenza l’imposta comunale sugli immobili. La finanziaria prevede, tuttavia, anche benefici per i contratti di affitto registrati regolarmente presso l’Agenzia delle Entrate. Infatti, vengono proposte due nuove tipologie di detrazioni che decorrono dal periodo di imposta 2007. La prima spetta ai titolari di contratti di locazione di unità immobiliari adibite ad abitazione principale, stipulati o rinnovati ai sensi della legge 431/1998: si tratta di 300 euro se il reddito complessivo annuo del proprio nucleo familiare non supera i 15.493,71 euro e di 150 euro se il reddito complessivo supera 15.493,71 euro, ma non 30.987,41 euro. La seconda detrazione spetta a giovani tra i 20 e i 30 anni che stipulano un contratto di locazione ai sensi della legge 431/1998, per l’unità immobiliare da destinare a propria abitazione principale, sempre che sia diversa da quella dei genitori o di coloro ai quali sono affidati per legge: per i primi 3 anni spetta una detrazione di 991,60 euro se il reddito complessivo non supera i 15.493,71 euro all’anno oppure di 500 euro all’anno per i ragazzi con

reddito tra 15.494 e 30.987. Le detrazioni non sono cumulabili e il contribuente può scegliere di fruire di quella più favorevole. I bandi per i contributi alla locazione sono emanati dai Comuni dove si trovano gli immobili e quindi per maggiori informazioni, per capire di cosa si può usufruire, quali sono i requisiti eccetera, vi raccomandiamo di rivolgervi agli uffici di assistenza sociale o delle politiche sociali presso i Comuni di residenza e seguire la pratica indicata. La norma amplia l’ambito applicativo della detrazione Irpef del 19% relativa ai canoni di locazione (fino ad un massimo di 500 euro) stipulati da studenti universitari fuori sede, come già prevista anche nella Finanziaria 2007. La detrazione viene estesa ai canoni relativi ai contratti di ospitalità, nonché agli atti di assegnazione in godimento o locazione sti-

››

›› Ristrutturazioni edilizie E’ stata decisa la proroga fino al 31 dicembre 2010 della normativa relativa alla detrazione Irpef e all’aliquota agevolata Iva al 10% relativa alle spese per interventi di recupero del patrimonio edilizio. Il precedente termine di applicazione scadeva il 31 dicembre 2007. Viene reintrodotto per 3 anni il beneficio che prevede la detrazione del 36% e l’aliquota agevolata al 10% anche in favore dei soggetti privati che divengano proprietari entro il 30 giugno 2011 di immobili ceduti dall’impresa che ha ristrutturato l’intero fabbricato entro il 31 dicembre 2010. Le agevolazioni spettano a condizione che il costo della manodopera sia evidenziato in fattura. Le fonti rinnovabili e l’efficienza energetica degli edifici godranno di un’agevolazio-

L’imposta comunale sugli immobili sarà ridotta fino a un massimo di 200 euro, oltre alle detrazioni già esistenti con la sola esclusione delle case di lusso

pulati con enti di diritto allo studio, università, collegi universitari legalmente riconosciuti, enti senza fini di lucro e cooperative. (importo non superiore a 2.633 euro). L’alloggio deve trovarsi in un Comune diverso da quello di residenza, distante almeno 100 chilometri da casa e, comunque, in provincia diversa. Una raccomandazione da fare ai giovani studenti è quella di richiedere le ricevute degli affitti pagati, perché si possono scaricare dalla dichiarazione dei redditi dei genitori.

ne specifica: viene confermata la detrazione del 55% per le ristrutturazioni degli edifici secondo criteri di ecoefficienza, consentendo ai cittadini di conseguire risparmi, pagando meno tasse, con sgravi del 55% fino ad un massimo di 60.000 euro sulle spese sostenute per la sostituzione degli infissi, l’isolamento delle pareti (riducendo le dispersioni termiche) e l’installazione dei collettori solari (per il riscaldamento dell’acqua sanitaria). Confermato quindi il bonus del

Per le spese documentate, sostenute entro il 31 dicembre 2010, per la sostituzione di frigoriferi, congelatori e loro combinazioni con analoghi apparecchi di classe energetica non inferiore ad A+ spetta una detrazione dall’imposta lorda per una quota pari al 20 per cento degli importi rimasti a carico del contribuente, fino a un valore massimo della detrazione di 200 euro per ciascun apparecchio, in un’unica rata. Dal 2010 sarà vietata la vendita di elettrodomestici inferiori alla classe A e di motori elettrici appartenenti alla classe 3 per gli interni degli appartamenti. E’ stato inoltre istituito un Fondo per il risparmio e l’efficienza energetica con una dotazione di un milione di euro, per finanziare campagne informative per la sostituzione delle lampadine a incandescenza con quelle a basso consumo, per migliorare l’efficienza dell’illuminazione pubblica e per sensibilizzare gli utenti a spegnere gli elettrodomestici dotati di stand-by. Roland Ndoci

Il Nostro iornale Gazeta Jonë Anno II - numero 3 - mensile - Marzo Supplemento al n°2 di “Il Nostro giornale”

Testata registrata al tribunale di Udine numero 47/2006 del 18/11/06 EDITORE: PENTA graph Srl DIRETTORE RESPONSABILE: Alessandro Di Giusto HANNO COLLABORATO: Mirella Troja Selmo, Roland Ndoci, Marsela Memishahi REALIZZAZIONE GRAFICA: Monica Minisini TRADUZIONE: Roland Ndoci, Marsela Memishahi STAMPA: PENTA graph Srl Via Tavagnacco 61 - 33100 Udine Tel: 0432 548845 / Fax: 0432 548843 www.pentagraph.com E-mail: ilnostrogiornale@pentagraph.com


-Gazeta Jonë- Mars 2008

3

LAJME TE DOBISHME

Ja çfarë parashikon financiaria e 2008 përsa i përket taksave dhe zbritjeve mbi banesat

Më në fund ulen taksat e shtëpisë Zbritje e Ici-t, lehtësime për restrukturimet dhe kreditë për shtëpi, ulje e taksave për qeramarrësit, ulje taksash për energji të marrë nga burime të rinovueshme janë disa nga risitë dhe disa nga ndërhyrjet e propozuara në ligjin financiar të vitit 2008. “Finanziaria” vit për vit vendos veprimet me karakter ekonomik e financiar që Vendi duhet të kryejë për të arritur objektivat që ndjek Qeveqria. Me këtë ligj Qeveria mund të bëjë propozime të reja për sa i përket hyrjeve e daljeve; gjithashtu, vendos kufirin maksimal brenda të cilit shteti mund të futet në borxh. Propozimi i ligjit financiar parashtrohet në Parlament brenda datës 30 shtator të çdo viti; parlamentarët mund të propozojnë emendamente, por ligji duhet të aprovohet brenda datës 31 dhjetor. Pas polemikave të shumta në Parlament “Finanziaria” më në fund është aprovuar nga senati me 21 dhjetor 2007, dhe publikuar në Gazetën zyrtare një javë më pas duke hyrë në fuqi me datën 1 janar. Do të përpiqemi në këtë artikull të vëmë në listë të gjitha risitë e parashikuara në ambjentin e shtëpisë, të lehtësimeve për burimet energjetike alternative dhe uljet relative të taksave të ndryshme.

rinjve studente është ajo të kërkojnë riçevutat e qerave të paguara, sepse mund të shkarkohen nga deklarata e të ardhurave të prindërve. ›› Restrukturime banesash

›› Zbritja e Ici-t Për pronarët parashikohet një ulje e Ici-t për shtëpinë e parë. Reduktimi do të jetë i barabartë me 1,33 për mijë të asaj që është vlera për shtëpinë kryesore, me një çati maksimale prej 200 eurosh. Bëhet fjalë për një reduktim të mëtejshëm karshi zbritjeve në fuqi (103,29 euro). Nga ky lehtësim përjashtohen kështjella, vila dhe shtëpi luksi. Rregullorja komunale mund të fiksojë, duke nisur nga 2009, një alikuotë ici më të vogël se 4 për mijë për subjektet që instalojnë impiante të bazuara në burime të rinovueshme për prodhimin e energjisë elektrike apo termike për përdorim shtëpiak ( për tre vjet për impiantet termike diellore dhe për pesë vjet për të gjitha fondet e tjera të rinovueshme).

Il Nostro iornale Anno I - numero 2 -Jonë mensile - Settembre 2007 Gazeta Viti II - numri 3 - mujore - Mars Suplement i n°2 te “Il Nostro giornale”

Gazete e regjistruar ne gjykaten e Udines nr. 47/2006 me 18/11/06 BOTUES: PENTA graph Srl

DREJTORI PERGJEGJES: Alessandro Di Giusto

KANE BASHKEPUNUAR::

Mirella Troja Selmo, Roland Ndoci, Marsela Memishahi

REALIZIMI GRAFIK: Monica Minisini

PERKTHIME: Roland Ndoci, Marsela Memishahi SHTYP: PENTA graph Srl Via Tavagnacco 61 - 33100 Udine Tel: 0432 548845 / Fax: 0432 548843 www.pentagraph.com E-mail: ilnostrogiornale@pentagraph.com

Një tjetër risi qëndron në faktin që të mirat e sipërpërshkruara për banesën e parë vlejnë edhe për ata subjekte që, si pasojë e ndarjes ligjore, anullimit, zgjidhjes apo fundit të martesës nuk rezultojnë si marrës të shtëpisë. Mes imigrantëve nuk janë të shumtë fatmirët që kanë një shtëpi duke paguar kështu si pasojë taksën komunale mbi banesat. Megjithatë ky ligj parashikon gjithashtu edhe përfitime mbi kontratat e qerasë të regjistruara rregullisht pranë Agjensisë së financave, Faktikisht propozohen dy tipologji të reja zbritjesh që mbështeten në periudhën e taksave 2007. E para ju takon titullarëve të kontratave të qerasë të njësive të paluajtshme që përdoren si shtëpi kryesore, të nënshkruara apo të rinovuara sipas normale të përcaktuara nga ligji 431/1998: bëhet fjalë për 300 euro nëse të ardhurat kompleksive vjetore të të gjithë pjesëtarëve të fa-

ve nuk i kalojnë 15.493,71 euro në vit ose me 500 euro në vit për të rinjtë me të ardhura nga 15.494 në 30.987.Këta zbritje përjashtojnë njëra tjetrën dhe kontribuesi mund të zgjedhë atë që më shumë mund t’i leverdisë. Konkurset për kontributin e qerasë jepen nga Komunat në të cilat gjenden banesat e kështu për më shumë informacione, për të kuptuar se për çfarë mund të fitohet diçka, cilat janë kushtet e të tjera dyshime, ju porositim t’i drejtoheni zyrave të asistencës sociale dhe të politikave sociale pranë komunave të rezidencës dhe të ndiqni praktikat e duhura. Norma në fjalë e zgjeron fushën e aplikimit të zbritjeve Irpef me 19% lidhur me vlerat e qerave ( deri në një maksimum prej 500 eurosh) të nënshkruara nga studentë universitarë të ashtuquajtur “fuori sede”, ashtu siç ishte parashikuar edhe në Finanziaria 2007. Kjo zbri-

Taksa komunale mbi ndërtesat do të reduktohet deri në një maksimum prej 200 eurosh përveç zbritjeve ekzistuese me përjashtimin e vetëm të shtëpive luksoze miljes nuk i kalon 15.493,71 euro dhe për 150 euro nëse kjo e ardhur e përgjithshme i kalon 15.493,71 euro por jo 30.987,41 euro. Zbritja e dytë ju takon të rinjve mes 20 e 30 vjetëve që nënshkruajnë një kontratë qeraje sipas ligjit 431 të vitit 1998, për njësinë e paluajtshme që do të përdorin si shtëpi kryesore, gjithmonë me kushtin që të mos jetë e njëjta shtëpi që kanë prindërit apo ata të cilëve ju janë besuar me ligj: për tre vitet e para ju takon një zbritje prej 991,60 euro nëse të ardhurat kompleksi-

››

tje vlen edhe për qeratë e lidhura me kontrata mikpritjeje, e gjithashtu me aktet e dorëzimit në përdorim apo me qera të nënshkruara me entet e të drejtës për studim, universitet, kolegje universitare të njohur në mënyrë ligjore, ente pa qëllime fitimi dhe kooperativa (importe jo më të mëdha se 2.633 euro). Banesa duhet të jetë në një Komunë të ndryshme prej asaj të rezidencës, larg të paktën 100 kilometra nga shtëpia, e sidoqoftë në një tjetër provincë. Një rekomandim që u bëjmë të

Është vendosur kohëzgjatja deri me 31 dhjetor 2012 të normativës së lidhur me zbritjet Irpef dhe për alikuotën e zbutur Iva me 10% lidhur me shpenzime për ndërhyrje rekuperimi të veprave të ndërtimit. Koha e fundit e aplikimit skadonte me 31 dhjetor 2007. Futet edhe për tre vite të tjera ulja me vlerën 36% dhe alikuotën e zbutur në 10% edhe në favor të subjekteve private që bëhen pronarë brenda datës 30 qershor 2011 të banesave të blera nga ndërmarrja që ka restauruar të gjithë ndërtesën brenda datës 31 dhjetor 2010. Këta zbritje mund të përfitohen vetëm me kusht që kostoja e punës të jetë e dukshme në faturë. Burimet e rinovueshme dhe efiçenca energjetike e banesave do të gëzojnë një lehtësim specifik: konfirmohet zbritja me 55% për restrukturimet e banesave sipas kritereve të ekoefiçiencës, duke u mundësuar qytetarëve të bëjnë kursime, duke paguar më pak taksa, me zbritje në vlerën 55% deri në një maksimum prej 60.000 eurosh mbi shpenzimet e kryera për ndërrimin e dyerve e të dritareve, izolimin e mureve (duke reduktuar humbjet termike) dhe instalimin e kolektorëve diellorë (për ngrohjen e ujit sanitar). Pra është konfirmuar bonusi me 55% për të ngrohur shtëpinë me energji “të gjelbërt”. Zbritja mund të përdoret për të gjithë tre vjeçarin e ardhshëm. Gjithashtu nga 1 janari 2009 rregulloret komunale të ndërtimit duhet të detyrojnë për ndërtesat e reja lëshimin e lejes për ndërtim me instalimin e impianteve për prodhimin e energjisë elektrike nga burime të rinovueshme, në mënyrë që të garantojë një prodhim energjetik prej një kW për çdo njësi animi dhe prej 5 kW për ndërtesa industriale me një shtrirje sipërfaqësore jo më të ulët se 100 metra katrorë. Për sa i përket ambjentit, fonde të rinovueshme dhe efiçiencë energjetike është konfermuar lëshimi i 600 milion eurove për aplikimin e Protokollit të Kiotos. ›› Ndërrim i frigoriferave Për shpenzimet e dokumentuara, të kryera brenda datës 31 dhjetor 2010, për ndërrimin e frigoriferave, ftohësave dhe kombinimeve të tyre me aparate të ngjashme me klasë energjetike më të ulët se A+ ju takon një ulje nga taksa lorde për një kuotë baraz me 20 për qind të importeve që mbesin në ngarkim të kontribuesit, deri në një vlerë maksimale të uljes prej 200 eurosh për çdo aparat, në një këst të vetëm. Nga viti 2010 do të jetë e ndaluar shitja e elektroshtëpiakeve qe janë inferior ndaj klasit A dhe e motonave elektrikë që i përkasin klasit të tretë për në brendësi të apartamenteve. Gjithashtu është caktuar një fond për kursimin dhe efiçencën energjetike më një kuotë të përcaktuar në një milion euro, për të financuar fushata informative për ndërrimin e llampave inkandeshente me ata me konsum të ulët, për të përmirësuar efiçencën e ndriçimit public dhe për të sensibilizuar konsumatorët që të fikin aparatet elektroshtëpiake të pajisura me stand-by. Roland Ndoci


4 NOTIZIE FLASH  Secondo le prime dichiarazioni dei vertici dell’Alleanza Atlantica, l’interrogativo sull’ingresso nell’organismo della Macedonia o dell’Albania si risolverà con l’esclusione di entrambe, per lasciare un solo posto per la candidatura alla Croazia. In ogni caso, l’Albania, sebbene esclusa dal Consiglio della Nato, rappresenta un territorio estremamente importante dal punto di vista militare.  E’ caduto un elicottero sul Monte Jezerca nella zona montagnosa vicino al confine albanese con il Montenegro e il Kosovo, nei pressi di Scutari. Lo rendono noto fonti governative albanesi, che precisano che non vi è alcuna informazione sull’appartenenza dell’elicottero di cui si sono persi i contatti radar nel nord dell’Albania.  Il Ministero Albanese delle Infrastrutture e dei Trasporti, per sostenere la crescita degli scambi commerciali e del Pil del Paese, avvierà i lavori per la costruzione del nuovo terminal dei container nel porto di Durazzo (presso il quale si effettua l´80 per cento del commercio marittimo nazionale) attraverso un rapporto di collaborazione e partnership con soggetti privati.  Il Governo albanese riprende la costruzione della linea ferroviaria Tirana Durazzo, valutando l’offerta della società svizzera “Standler”, con il prolungamento della linea che collega l’aeroporto “Madre Teresa” di Rinas, al porto di Durrazzo e a Golem.

SALUTE

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

Il prezioso lavoro svolto dell’Associazione nazionale volontari lotta contro i tumori

Anvolt: dalla parte dei malati Assistenza ai malati e sostegno pratico ai famigliari, visite e consulenze ai cittadini. E’ questo il prezioso lavoro svolto dall’Associazione nazionale volontari lotta contro i tumori (Anvolt), una realtà molto importante e radicata anche nella nostra regione e che da 21 anni svolge la sua attività volontaristica raccogliendo consensi e fiducia sia dalle attività pubbliche e private, sia dai singoli cittadini. L’associazione è nata a Milano nel 1984 grazie alla spinta ideale di un gruppo di privati cittadini, ma lentamente si è estesa a molte regioni, compreso il Friuli Venezia Giulia. L’Anvolt opera sull’intero territorio nazionale con circa 24 delegazioni nelle principali città italiane. Il suo obiettivo principale è fornire ai malati dì tumore e alle loro famiglie un sostegno pratico e diretto per alleviare le sofferenze ed i problemi legati a una così grave malattia. Lo fa garantendo assistenza domiciliare, servizi socio-assistenziali ospedalieri, fornitura di alloggi per famigliari di malati di tumore, trasporto e accompagnamento di malati di tumore, concessione di sovvenzioni e aiuti concreti (pacchi alimentari) a malati e famiglie in stato di necessità. Un altro compito dell’Associazione è quello di diffondere i temi della prevenzione attraverso l’apertura di un ambulatorio - operativo nella sede di Udine - per visite preventive gratuite, rivolte alla prevenzione dei tumori femminili. In particolare, a Udine l’associazione di Udine svolge queste iniziative: sovvenzioni e aiuti concreti ai malati meno abbienti; campagne di prevenzione

rivolte alle scuole elementari e alla popolazione attraverso la distribuzione di materiale informativo; attivazione dal 1993 del numero verde Sos Salute 800822150 per fornire agli utenti qualsiasi informazione utile sui tumori; apertura dell’ambulatorio, presso la sede di Udine per visite gratuite senologiche e prelievi di pap-test, rivolti alla prevenzione dei tumori femminili. “Circa una trentina i malati seguiti - ci ha spiegato Cristina Morsanutto, responsabile regionale dell’Anvolt in Friuli Venezia Giulia - e almeno 50 o 60 le visite effettuate mensilmente nel nostro ambulatorio”, una dimostrazione molto chiara, diciamo noi, del

tanto lavoro svolto da questa associazione. Trattandosi di un’associazione di volontariato Onlus, priva di aiuti e sovvenzioni statali, l’Anvolt per fare fronte agli obiettivi e agli impegni prefissati e portare un aiuto concreto agli ammalati del Friuli Venezia Giulia conta esclusivamente sulla generosità delle persone e delle attività economiche oltre che sul generoso impegno dei suoi associati. - Coordinate Bancarie: mps it.51 d 01030 12300 000000731327 - c/c postale 28903201 ANVOLT - sito internet www.anvolt.org - posta elettronica: anvoltudine@tiscali.it

RICERCA COLLABORATORI AGENTI PUBBLICITARI ANCHE PARTE-TIME PER LE NOSTRE TESTATE

RICERCA

Pregasi contattare Sig. Roland Ndoci Telefono: 0432 548845/ 320 7935494 Mail: ilnostrogiornale@pentagraph.com


Puna e çmuar e kryer nga Shoqata kombëtare e vullnetarëve në luftën kundër tumorit

Anvolt: nga ana e të sëmurëve

La referente regionale Anvolt Cristina Morsanutto / Referentja rajonale Cristina Morsanutto

Asistencë ndaj të sëmurëve dhe mbështetje praktike ndaj familjarëve, vizita dhe këshillime për qytetarët. Kjo është puna e çmuar që kryen Shoqata kombëtare e vullnetarëve në luftën kundër tumorit (Anvolt), një realitet shumë i rëndësishëm dhe me rrënjë edhe në krahinën tonë dhe që prej 21 vjetësh kryen veprimtarinë e saj vullnetare duke fituar gjithnjë e më tepër përkrahje si nga vepritaritë publike e private, ashtu edhe nga qytetarët e thjeshtë. Shoqata ka lindur në Milano në 1984 falë shtytjes idealë të një grupi qytetarësh privatë e dalë ngadalë është shtrirë edhe në shumë krahina të tjera, duke përfshirë edhe Friuli Venezia Giulia-n.

5

SHËNDETI

-Gazeta Jonë- Mars 2008

Anvolt vepron në të gjithë territorio kombëtar me rreth 24 delegacione në qytetet kryesore italiane. Objektivi i saj kryesor është tu japë të sëmurëve me tumor dhe familjeve të tyre një mbështetje praktike dhe të drejtpërdrejtë për të zbutur vuajtjet dhe problemet e lidhura me një sëmundje kaq të rëndë: e bën duke garantuar asistencë shtëpiake, shërbime shoqëroroshëndetësore spitalore, furnizim të banesave për familjarët e të sëmurëve me tumor, transportim dhe shoqërim të të sëmurëve me tumor, dhënie e subvencioneve dhe ndihmave konkrete (pako ushqimore) për të sëmurët dhe familjet në gjendje të vështirë. Një tjetër detyrë e Shoqatës është ajo të

përhapë temat e parandalimit përmes hapjes së një ambulance- operative në Udine - për vizita parandaluese falas, për sa ju përket tuoreve tek femrat. Në veçanti në Udine shoqata e Udines i bën këta iniziativa: subvencionime dhe ndihma konkrete për të sëmurët me më shumë nevojë; fushata parandalimi të drejtuara shkollave filore dhe popullsisë përmes shpërndarjes së materialit informativ; aktivizim që prej vitit 1993 të numrit pa pagesë Sos Salute 800822150 për tu dhënë atyre që kanë nevojë informacione mbi tumoret; hapja e ambulancës, pranë qendrës në udine për vizita pa pagesë për gjirin e gruas dhe pap-test, që i drejtohen parandalimit të tumorit tek gratë. “ Reth 30 janë të sëmurët që ne ndjekim – na shpjegoi Cristina Morsanutto, përgjegjëse rajonale e Anvolt në Friuli Venezia Giulia – dhe të paktën 50 apo 60 vizitat e kryera muaj për muaj në ambulancën tonë”, një dështmi shumë e qartë, themi ne, për punën e madhe që kjo shoqatë kryen. Meqë bëhet fjalë për një shoqatë vullnetariati Onlus, pa ndihma shtetërore, Anvolt për t’u bërë ballë objektivave dhe qëllimeve të fiksuara paraprakisht dhe për tu dhënë një ndihmë konkrete të sëmurëve të rajonit mbështetet ekskluzivisht në bujarinë e njerëzve dhe të aktiviteteve ekonomike e gjithashtu mbi angazhimin bujar të anëtarëve tëë saj. - Koordinatat Bankare: mps it.51 d 01030 12300 000000731327 - c/c postale 28903201 ANVOLT - adresa internet www.anvolt.org - posta elektronike: anvoltudine@tiscali.it

L a jm e FL AS H  Sipas deklaratave të para të kryesisë së Aleancës Atlantike, pyetja mbi hyrjen në këtë organizëm të Maqedonisë e të Shqipërisë do të zgjidhet me përjashtimin e të dyjave, për të lënë një vend të vetëm për kandidaturën e Kroacisë. Megjithatë Shqipëria, megjithëse e përjashtuar nga Këshilli i Natos, paraqet një territor shumë të rëndësishëm nga pikëpamja ushtarake  Ka rënë një helikopter mbi malin Jezerca na zonën malore afër kufirit shqiptar me malin e Zi dhe Kosovën, në afërsi të Shkodrës. E bëjnë të ditur burime qeveritare shqiptare, që saktësojnë se nuk kanë asnjë të dhënë mbi përkatësinë e helikopterit me të cilin janë humour kontaktet me radarë në veri të Shqipërisë.  Ministria shqiptare e Infrastrukturave dhe e Transportit, për të mbështetur rritjen e shkëmbimeve tregtare dhe të prodhimit të brendshëm të vendit, do të nisë punimet për një terminal të ri për kontainer në portin e Durrësit ( pranë të cilit kryhet rreth 80% e tregëtisë detare kombëtare) përmes një raporti bashkëpunimi dhe partneriteti me subjektet private.  Qeveria shqiptare ndërmerr ndërtimin e linjës hekurudhore Tiranë- Durrës, duke vlerësuar ofertën e shoqërisë zvicerane “Standler”, me zgjatjen e linjës që lidh aerportin “Nënë Terza” të Rinasit, me portin e Durrësit dhe me Golemin.

.*$30$"3.$ ,BNCKPBVUPNBUJLF .PUPS %JFTFM $JMJOESBUB

QENDRA ME E MADHE E MIKROVETURAVE NE FRIULI VENEZIA GIULIA SHOWROOM I RI : UDINE VIALE PALMANOVA N° 399 TEL. 0432 526533 Selia qendrore: Gemona del Friuli s.s. 13 Pontebbana tel. 0432 981395

MJAFT TE FTOHTIT, ERES DHE SHIUT. TE DUHEN VETEM 12 ORE KURS PA ASNJE PROVIM PERFUNDIMTAR. PER ME SHUME INFORMACIONE, NA KONTAKTO

EKONOMIKE - E LEHTE PER TU NGARE - SHUME MAKINA TE PERDORURA


6

LAVORO

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

Calano gli infortuni nella nostra regione, ma i dati restano allarmanti e serve attenzione

Sicurezza sul lavoro ancora lontana

INCIDENTI REGISTRATI NEL 2007 IN FRIULI V. G. infortuni

casi mortali var. %

2006

2007

Gorizia

4.064

3

-1,8

2

3

Pordenone

7.575

5

2.5

9

5

Trieste

5.252

3

-0,1

-

3

Udine

11.321

11.037

-2,5

18

11

Friuli V. G.

28.212

28.036

-0.6

tutela dei diritti di ogni persona che lavora. E non si può ignorare che i più esposti sono proprio gli immigrati. L’attività lavorativa mette in relazione le persone, ne favorisce l’incontro e la conoscenza, e può essere la

Friuli V. G.

2007

2006

Sono sempre troppi, nonostante una diminuzione rispetto all’anno 2006, gli infortuni sul lavoro in Friuli Venezia Giulia. Complessivamente gli infortuni denunciati sono stati 28.036. Volendo dividere il dato per i giorni dell’anno, il bilancio ci dice che si sono verificati circa 70 infortuni al giorno. Questo dato, preoccupante ed allarmante, testimonia più di ogni altro la gravità di un fenomeno le cui dimensioni purtroppo diventano sempre più evidenti. La gravità dei casi è varia, ma questo non può farci dimenticare che dietro a questi dati statistici ci sono vere e proprie tragedie, che per ben 22 volte nel solo Friuli Venezia Giulia qualcuno ha perso la vita mentre si guadagnava onestamente lo stipendio. A livello nazionale il confronto tra il 2006 e l’anno da poco concluso mostra che gli infortuni sono calati dell’1,7%, passando da 928,158 a 912.545. Nel Nord Est si è passati da 305,146 infortuni a 298,713, con una riduzione più alta della media nazionale, che si aggira sui 2,1%. In Friuli Venezia Giulia, tuttavia, il calo registrato è stato di appena lo 0,6% rispetto all’anno 2006. Un dato pesante, che di fatto proietta la nostra regione nella classifica nazionale al secondo posto per frequenza d’incidenti dopo l’Umbria. Le statistiche citano dati effettivi, infortuni avvenuti. Per conoscere con più precisione l’incidenza del fenomeno il dato andrebbe confrontato anche con le ore lavorate. Il lavoro, è vero, non manca, ma si sente la necessità di una maggior cultura di sicurezza che altre regioni del Nord Est stanno diffondendo con maggior impegno. Nel 2007 sono stati registrati, dicevamo, 22 infortuni mortali (tra i quali sono stati considerati anche gli incidenti stradali di chi si recava al lavoro) con una diminuzione in maniera significativa rispetto all’anno 2006 quando avevano perso la vita 29 lavoratori. Complessivamente, a livello nazionale, l’Inail ha registrato 1.125 morti bianche nel 2007 contro le 1.341 del 2006. Dati in diminuzione anche nel Nord Est: gli infortuni con esito mortale sono scesi da 299 a 265. Bisogna ricordare, nel leggere questi dati, che è ancora forte il lavoro nero e quindi agli infortuni denunciati andrebbero sommati a quelli non registrati per ovvi motivi. Se davvero il tema della sicurezza oggi è al centro della preoccupazione della politica e dei cittadini, bisogna affrontare tale questione anche quando si parla di immigrati: non si può infatti trascurare la drammatica situazione degli incidenti mortali che spesso li vedono coinvolti. La prima forma di legalità da perseguire con coraggio e con decisione è il rispetto e la

29

22

via privilegiata per l’integrazione. Già nella legge finanziaria 2007 erano previste misure per far emergere il lavoro nero attraverso una procedura per i lavoratori che non risultano dalle scritture contabili o da al-

tra documentazione obbligatoria. La sanatoria che prevede la regolarizzazione aziendale, eseguendo anche le transazioni previste dal Codice di procedura civile, è stata prorogata al 30 settembre 2008. L’obiettivo è quello di premiare le imprese regolari, le imprese che applicano correttamente le norme in materia di lavoro, previdenza e sicurezza, attraverso incentivi e agevolazioni nell’accesso alle gare di appalto. La lotta al sommerso quindi si manifesta in due direzioni: aumentare le attività ispettive, raddoppiando gli organici dei servizi di prevenzione e vigilanza delle aziende sanitarie e inserendo il tema della sicurezza nella contrattazione aziendale; la seconda misura utilizza incentivi per far emergere e regolarizzare i lavoratori. Rispetto alla sicurezza un altro dato da tenere ben presente è la precarietà del lavoro che mette tra le figure più a rischio giovani, immigrati e lavoratori atipici, poiché spesso si tratta a questi lavoratori non vengono spiegati preventivamente quali potrebbero essere i rischi di una determinata tipologia o ambiente di lavoro. Roland Ndoci

RISCALDAMENTO - CONDIZIONAMENTO - SERVIZIO ASSISTENZA TECNICA NGROHJE - KONDICIONIM AJRI - ASISTENCE TEKNIKE

GIORGIO

NIGRIS

33030 Coseano (UD) Via dell’Agricoltura 27 Telefono sede: 0432 861195 Cell. 335 5329454 e-mail: nigrisg@adriacom.it


7

PUNA

-Gazeta Jonë- Mars 2008

Bie numri i aksidenteve në rajon, por të dhënat bëhen alarmuese dhe duhet vëmendje

Akoma larg siguria në vend pune

INCIDENTE TE REGJISTRUAR NE FRIULI V. G. incidente

raste vdekjeje var. %

2006

2007

Gorizia

4.064

3

-1,8

2

3

Pordenone

7.575

5

2.5

9

5

Trieste

5.252

3

-0,1

-

3

Udine

11.321

11.037

-2,5

18

11

Friuli V. G.

28.212

28.036

-0.6

më të ekspozuarit janë pikërisht imigrantët. Puna natyrisht i vë në lidhje njerëzit, favorizon takimin dhe njohjen, dhe mund të jetë një rrugë e privilegjuar për integrimin. Që në ligjin e financiaries 2007 ishin pa-

Friuli V. G.

2007

2006

Janë gjithmonë shumë e mund të themi tepër, megjithë zbritjen në numër në krahasim me vitin 2006, rastet e aksidenteve në punë në Friuli Venezia Giulia. Aksidentet e denoncuara pranë organeve kompetente kanë qënë 28.036. Duke dashur të pjesëtojmë këta të dhëna për ditët e punës, bilanci na dëshmon se janë vërtetuar jo më pak se 70 aksidente në ditë. Kjo statistikë, natyrisht shqetësuese e alarmuese, dëshmon më shumë se asgjë tjetër se sa i rëndë është ky fenomen përmasat e të cilit po bëhen gjithnjë e më të dukshme. Vështirësia e rasteve është e ndryshme, por kjo nuk mund të na bëjë të harrojmë që pas këtyre të dhënave statistike fshihen me të vërtetë tragjedira, që 22 herë vetëm në Friuli Venezia Giulia dikush ka humbur jetën ndërsa po fitonte ndershmërisht rrogën mujore të tij. Në nivel kombëtar ballafaqimi mes vitit 2006 dhe vitit që u mbyll dëshmon që aksidentet kanë rënë nga 305.146 në 298.713, me një reduktim më të lartë se sa mesatarja kombëtare, që sillet rreth 2.1%. Në Friuli Venezia Giulia, megjithatë, rënja e regjistruar ka qënë vetëm me 0,6% në krahasim me 2006. Një e dhënë e rëndë, që projekton rajonin tonë në klasifikimin kombëtar në vendin e dytë për frekuencë të aksidenteve pas rajonit të Umbrias. Statistikat japin të dhëna efektive, aksidente që kanë ngjarë. Për të njohur me më shumë saktësi këtë fenomen kjo e dhënë statistikore duhet krahasuar edhe me atë të orëve të punës. Puna, është e vërtetë, nuk mungon, por ndjehet nevoja e një kulture më të madhe për sigurinë që krahina të tjera në Veri janë duke përhapur me një angazhim më të madh. Në 2007 janë regjistruar 22 aksidente mortore ( mes të cilëve janë të futur erdhe aksidentet rrugore të atyre që shkonin në punë) me një reduktim në mënyrë domethënëse në krahasim me 2006 kur kishin humbur jetën 29 punëtorë. Në mënyrë komplesive, në nivel kombëtar,istituti i aksidenteve në punë Inail ka regjistruar 1.125 vdekje në vendin e punës në vitin 2007 kundër 1.341 të 2006. Të dhëna na zbritje edhe në Veri Lindje: aksidentet me vdekje kanë zbritur nga 299 në 265. Duhet kujtuar, në leximin e këtyre të dhënave, që është ende e fortë puna në të zezë e kështu që aksidenteve të denoncuara u duhen shtuar ata të paregjistruar për motive që dihen. Nëse me të vërtetë tema e sigurisë sot është në qendër të shqetësimit të politikës e të qytetarëve, duhet përballuar kjo çështje edhe kur flitet për imigrantët: nuk mund të harrohet situata dramatike e aksidenteve mortore ku shpesh janë të përzier. Forma e parë e legalitetit që duhet ndjekur me kurajo e me vendosmëri është respekti dhe tutela e të drejtave të çdo personi që punon. E nuk mund të injorohet që

29

22

rashikuar masa për të dalë nga puna e zeza përmes një procedure për punëtorët që nuk rezultojnë nga shkrimet e përllogaritjeve apo nga dokumenta të tjerë të detyrueshëm. Sanatoria që parashikon këtë rregullarizim

në ndërmarrje, duke kryer edhe veprimet e parashikuara nga Kodi i procedurës civile, është shtyrë deri me 30 shtator të këtij viti. Objektivi është ai të çmohen ndërmarrjet e rregullta, ndërmarrjet qe aplikojnë në mënyrë të rregullt normat e punës, të sigurisë e të previdencës, përmes lehtësimeve për hyrjen në gara e në tendera. Lufta ndaj punës së zezë domethënë manifestohet në dy drejtime: të shtohet veprimtaria hetues e kontrolluese, duke shtuar organikët e shërbimeve të parandalimit e të vigjilancës nga ndërmarrjet shëndetësore dhe duke futur temën e sigurisë në kontratën mes punëtorit dhe ndërmarrjes që e punëson; masa e dytë përdor lehtësime për të nxjerrë nga puna e zezë punëtorët dhe për ti vënë në rregull. Përsa i përket sigurisë një tjetër e dhënë që duhet mbajtur parasysh është përkohshmëria e punës që vë ndër figurat më në rrezik të rinjtë, të huajt e pèunëtorët atipikë, pasi shpesh bëhet fjalë që këtyre punëtorëve nuk u shpjegohen paraprakisht cilat mund të jenë rreziqet e një tipologjie të caktuar apo të ambjentit të punës. Roland Ndoci


8

INTERVISTA

L

a storia racconta...

Con l’Albania nel cuore

LA GRANDE FIGURA DI SKANDERBEG …L’epopea di Skanderbeg abbracciò un quarto di secolo; furono venticinque anni di vittorie, conseguite con coraggio e coerenza. Sbaragliò ripetutamente gli eserciti turchi di differenti sultani nelle gole di Prizren, nei campi di Pollogut, Dibra, di Ocrida e Domosdove, nelle gole dei fiumi di Drin, e nei campi di Shkumbin. Una delle sue ultime e più gloriose vittorie fu quella in cui sconfisse il sultano Maometto II nel 1567. Combatté con successo e senza sosta sino alla morte, arrivata sul campo di Lezha nel 1468, in seguito a una febbre malarica. Scanderbeg , morì imbattuto, ma dopo di lui non fu possibile individuare un condottiero capace di guidare l’ esercito albanese. Quando arrivò la sua morte, le mire imperialistiche Ottomane a Occidente erano ormai state ridimensionate, ma destino volle che l’Albania perdesse completamente la libertà. Skanderbeg aveva prestato il suo braccio anche all’esercito aragonese: Ferdinando I d’Aragona gli assegnò feudi nell’Italia meridionale e ospitò alla corte di Napoli la sua famiglia. Gli Aragonesi accolsero anche le migliaia di Albanesi che, dopo la sua morte, fuggirono dalla terra natia, invasa dagli Ottomani. La gran parte dei paesi Albanesi in Italia meridionale, fu fondata negli anni immediatamente successivi alla morte di Scanderbeg. Per la sua dedizione ricevette il titolo di “Atleta Christi”, e più volte fu indicato il suo nome come condottiero di una vera e propria crociata dai papi Eugenio IV e Pio II. Sull’elmo di Scanderbeg, faceva bella mostra di sè l’effigie di una testa di capra, animale che ben si adattava alla natura montuosa del territorio albanese, e che ben rappresentava la caparbia determinazione dei suoi abitanti. Un altro elemento dal forte significato simbolico è la pesante spada di Skanderbeg; custodita attualmente a Vienna, aveva l’elsa forgiata a forma di dragone.

Il Nostro iornale Gazeta Jonë

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

Vitore Stefa Leka è figlia di due noti intellettuali, Kostaq e Eleni Stefa. Proprio dalla sua famiglia ha ricevuto il profondo amore per l’Albaniaa e la sua cultura. Pronipote di Konstatin Kristoforidhit (noto esponente del Rinascimento nazionale, scrittore, linguista, e di Gjergj Stefes (patriota della Lega del Prizeren). Quella per la scrittura è una delle grandi passioni di Vitore. Attivista e umanista appassionata, si è affermata come scrittrice e poetessa. Molte le sue opere pubblicate, tra le quali, soltanto per citarne alcune “La libertà”, “Vivo la rinascita”, “Solitudine della lontananza”, “Ferite dell’anima” ,”Cerchio di ferro”, “Novella e ricordi”. Ha dato il suo contributo come collaboratore nel voluminoso libro dello giornalista italiano Silvio Maranzana “Border crossing (Vecchi e nuovi intrighi attraverso Trieste ed è membro di molte associazioni albanesi in Italia e nel mondo. Ha collaborato ed e amica stretta del Xhokonda Amadei (una delle poetesse più importanti a livello internazionale) e Masrur Imani (pittore di grande fama) Per la sua attività umanitaria e benevolenza spesso la chiamano “Madre Teresa di Trieste”. E stata decorata, dall’ex presidente dell’Albania Moisiu con la Medaglia d’oro, come riconoscimento del suo lavoro umanitaria e di patriota in questi 17 anni in emigrazione. La stessa onorificienza l’ha ricevuta per i suoi meriti particolari verso la gente del Kosovo durante la guerra. - Lei è figlia dei due intellettuali molto noti in Albania. Chi erano i suoi genitori e cosa ricorda della sua infanzia? “Il papà dopo aver ultimato gli studi nella scuola tecnica di Fulc, dove poi insegnerà per un periodo come professore, si è trasferito a Firence per i studi universitari. Parlava otto

lingue e aveva una grande cultura. Al termine della seconda guerra mondiale tornò a lavorare nel suo Paese. E’ stato fucilato (come tanti altri intelletuali) all’età di 44 anni. La mia famiglia fu trasferita nei campi di concentramento. Mia madre, insegnante ed educatrice era una donna speciale rimasta vedova quando aveva appena 33 anni. Dotata di grande cultura ha dedicato la sua vita alla crescita di 5 figli in piena povertà, ma con un grande forza d’animo e sempre a testa alta. Dall’infanzia e della mia gioventù ho solo ricordi dolorosi e tristi e preferisco parlare d’altro. Mi fa troppo male - respira profondamente e gli occhi diventano lucidi -. Una via della mia città in Albania è stata intitolata a mio padre come “Martire della democrazia”, mentre a mia madre è stato consegnato il titolo di “Insegnante del popolo”. - Ci hanno parlato di una lapide costruita a Trieste per ricordare gli albanesi. Di cosa si tratta? “Con l’aiuto di Masur abbiamo costruito insieme una lapide, per ricordare i giovani albanesi, rimasti vittima degli incidenti sulle strade. Si trova all’ingresso della città. Accanto, c’è la bandiera albanese, i nomi delle vittime e una mia breve poesia”. - Come si sente, quando la chiamano “grande madre” oppure “Madre Teresa di Trieste”? “Sono semplicemente Vittoria e cosi voglio che mi chiamino tutti”. - Che cosa ama e detesta nelle persone? “Amo le persone sincere, trasparenti, comunicative e di buon cuore. Odio l’ipocrisia, la falsità e l’ignoranza”. - In questi anni, lontano da suo Paese, qual è stata la gioia più grande che ha avuto? “Quando mi e stato restituito ciò che in

Vitore Stefa Leka, figlia di due illustri intelletuali albanesi vive da anni a Trieste e partecipa alla Consulta comunale degli immigrati

Albania mi era stato negato: il diritto di studiare giornalismo. Finalmente ho avuto questa possibilità e ho concluso con successo il corso di giornalismo per la terza età”. - Quale è il suo autore letterario preferito? “Hugo, Remarc, Hemingway. Mi piace molto il romanzo “Tre compagni” di Hemingway, lo so quasi a memoria perché l’ho letto tante volte per il messaggio che trasmette come amicizia, amore e stato d’animo, tradotto con grande classe da Robert Shvarc”. - Lei e anche membro della Consulta degli immigrati di Trieste. Quali sono le problematiche principali degli immigrati nella città giuliana? “Inizialmente, i problemi erano tanti e diversi. Oggi, quasi tutti sono in regola e ben sistemati sia con il lavoro che con la casa. La Consulta comunale e una tavola rotonda dove si discute e si risolvono tanti problemi legati all’immigrazione. Devo ringraziare in particolar modo il presidente della consulta, che lavora con molta serietà ed e molto sensibile alle necessità e ai problemi degli immigrati. Un grazie altrettanto sentito lo rivolgo al Comune di Trieste per il sostegno e la sua disponibilità”. - Quali sono i suoi progetti futuri? “Da più di 7 anni opera il Forum della donna albanese nel mondo, del quale fanno parte intellettuali molto apprezzate nei Paesi dove attualmente vivono; si tratta di uno spazio aperto d’incontro, creato per favorire lo scambio di informazioni e di nuove conoscenze e confrontare la propria esperienza di emigrazione. Da tempo sto lavorando per allargare questa comunicazione e lo scambio d’esperienza anche tra le albanesi e le italiane, attraverso la costituzione di un’Associazione della donna italo-albanese, intesa come fonte di arricchimento, aiuto reciproco, e per una migliore integrazione della donna nella società moderna”.

http://nostrogiornale.blogspot.com

Gli articoli e le interviste qui pubblicate li trovate anche nello spazio blog (http://nostrogiornale.blogspot.com) dove potete inserire i vostri comment e sugjerimenti.

Artikujt dhe intervistat e gazetes tone do ti gjeni edhe ne blogun (http://nostrogiornale.blogspot.com) ku mund te dergoni komentet e sugjerimet tuaja.


-Gazeta Jonë- Mars 2008

INTERVISTA

Me Shqipërinë në zemër

Vitore Stefa Leka, bijë e dy intelektualëve të shquar shqiptarë jeton prej vitesh në Trieste dhe merr pjesë në Konsultën komunale për imigracionin

Vitore Stefa Leka është bijë e dy intelektualëve të shquar, Kostaq e Eleni Stefa. Pikërisht nga familja e saj ka marrë dashurinë e thellë për Shqipërinë dhe kulturën e tij. Stërmbesë e Kostandin Kristoforidhit (eksponent i Rilindjes kombëtare, shkrimtar, gjuhëtar) dhe e Gjergji Stefës (Patriot i Lidhjes së Prizrenit). Të shkruarit është një ndër pasionet e mëdha të Vitores. Aktiviste dhe humaniste e apasionuar, është afirmuar si shkrimtare dhe poeteshë. Të shumta janë veprat e saj të publikuara, mes të cilave, “Liria” ,“Jetoj ringjalljen”, “Vetmia e largësisë”, “Plagët e shpirtit”, “rrethi i hekurt”, “Novela e kujtime”. Ka dhënë kontributin e saj si bashkëpunëtore në librin e gazetarit italian Silvio Maranzana “ Border crossing( Intriga të vjetra e të reja poshtë e lart Triestes)” dhe është anëtare e shumë shoqatave shqiptare në Itali e anembanë botës. Ka bashkëpunuar dhe është mikeshë e ngushtë e Xhokonda Amadeit (një ndër poeteshat më të rëndësishme në nivel ndërkombëtar) dhe Masrur Imani (piktor me famë të madhe). Për veprimtarinë e saj humanitare dhe bamirësinë shpesh e quajnë “Nënë terza e Triestes”. Wshtw dekoruar nga ish presidenti i Shqipërisë Moisiu me medaljen e artë për punën e saj humanitare e patriotike në këta 17 vjet emigrim. Të njëjtin nder e ka marr edhe për meritat e saj të veçanta për njerëzit e Kosovës gjatë luftës. - Ju jeni bijë e dy intelektualëve të njohur në Shqipëri. Kush ishin prindërit tuaj dhe çfarë mbani mend nga fëmijëria juaj? “Babai pasi përfundoi studimet në shkollën teknike Fultz, ku do të japë edhe mësim për një periudhë, është transferuar në Firence për studimet universitare. Fliste tetë gjuhë dhe ishte njeri me një kulturë vërtet të madhe. Me ...

përfundimin e Luftës së dytë botërore u kthye të punojë në vendin e tij. Është pushkatuar (ashtu si shumë intelektualë të tjerë) në moshën 44 vjeçare. Familja ime u shpërngul në kampet e përqëndrimit. Nëna ime, mësuese e edukatore ishte një grua e veçantë që mbeti e vejë sapo kishte mbushur 33 vjet jetë. Me një bagazh të madh kulturor ia kushtoi jetën e saj rritjes së pesë fëmijëve në varfëri të plotë, por me një forcë të madhe në shpirt dhe gjithnjë me kokën lart. Nga fëmijëria dhe nga rinia ime kam vetëm kujtime të dhimbshme e të trishtuara dhe preferoj të flas për të tjera tema. Më bën shumë keq – merr frymë thellë dhe sytë i shndrisin-. Një rrugë e qytetit tim në Shqipëri është titulluar në kujtesë të tim ati si “Martir i demokracisë”, ndërsa nënës sime i është dhënë titulli “Mësuese e popullit”. - Kam dëgjuar për një lapidar të ndërtuar në Trieste për të kujtuar shqiptarët. Për çfarë bëhet fjalë? “Me ndihmën e Masurit kemi ndërtuar bashkë një lapidar, për të kujtuar të rinjtë shqiptarë, të mbetura viktima të aksidenteve në punë e në rrugë. Gjendet në hyrje të qytetit. Afër lapidarit është flamuri shqiptar, emrat e viktimave dhe një poezi e imja e shkurtër”. -Si ndjeheni, kur ju quajnë “nëna e madhe” apo “Nënë Tereza e Triestes”? “ Jam thjesht Vitorja dhe kështu dua që të më thërrasin e të më njohin të gjithë”. - Cfarë të mirash dhe të këqijash gjeni ndër njerëz? “I dua njerëzit e sinqertë, trasparentë, komunikues e me zemër të mirë. E urrej hipokrizinë, fallsitetin dhe injorancën”. - Në këta vite larg nga vendi juaj, cili ka qenë gëzimi më i madh që keni patur? “ Kur më është kthyer ajo që në Shqipëri

më ishte mohuar: e drejta për të studiuar e për tu diplomuar për gazetari. Më në fund më erdhi kjo mundësi dhe kam përfunduar me sukses kursin e gazetarisë për moshë të tretë”. - Cili është autori letrar që më shumë preferoni? “Hugo, Remarque, Heminguej. Më përlqen shumë romani “tre shokë” i Heminguejt, e di thuajse për mendësh sepse e kam lexuar shumë herë për mesazhin që transmeton si miqësi, dashuri dhe gjendje shpirtërore, përkthyer me një klas të madh nga Robert Shvarc”. - Ju jeni edhe anëtare e Konsultës së të huajve në Trieste. Cilat janë problematikat kryesore të të huajve në qytetin ku jetoni? “Në fillim problemet ishin të shumta e të ndryshme. Sot, thuajse të gjithë janë në rregull e të sistemuar mirë si me shtëpi ashtu edhe me punë. Konsulta komunale është një tryezë e rrumbullakët ku diskutohen dhe zgjidhen shumë probleme të lidhura me botën e imigracionit. Dua të falënderoj në mënyrë të veçantë z. Hector Sommerkamp, president i Konsultës, që punon me shumë seriozitet dhe është shumë i ndjeshëm ndaj problemeve dhe nevojave të të huajve. Një falënderim po me aq rëndësi dua të ja bëj Komunës së Triestes për mbështetjen dhe disponibilitetin e saj”. - Cilat janë projektet tuaja të ardhshme? “Prej më se 7 vjetësh është aktiv Forumi i gruas shqiptare në botë., në të cilin bëjnë pjesë intelektuale shumë me vlerë në vendet ku ata aktualisht jetojnë, bëhet fjalë për një hapësirë të hapur takimi, i krijuar për të favorizuar shkëmbimin e informacioneve dhe të njohurive të reja dhe konfrontimin e përvojave vetjake të emigrimit. Prej kohësh jam duke punuar për ta zgjeruar këtëë komunikim dhe shkëmbimin e përvojave edhe mes shqiptareve e italianeve, përmes ndërtimit të një Shoqate të gruas italo-shqiptare, me qëllimin të jetë burim pasurimi, ndihmë reciproke dhe për një integrim më të mirë të gruas në shoqërinë moderne”.

H

istoria tregon...

SKËNDERBEU, NJË FIGURË E MADHE Epopeja e Skënderbeut përfaqësoi një çerek shekulli; qenë 25 vjet fitore, të arritura me kurajo e koherencë. I shtyu prapa shpeshherë ushtritë turke të sulltanëve të ndryshëm në grykat e Prizrenit, në fushat e Pollogut, të Dibrës, të Ohrit e të Domosdovës, në grykat e lumit Drin, dhe në fushat e lumit Shkumbin. Një nga fitoret e tij më të fundit e më të lavdishme ishte ajo në të cilën arriti të mundë sulltan Muhametin në vitin 1567. Luftoi me sukses e pa ndërprerje deri në vdekje. Vdekja i erdhi në fushën e Lezhës në 1468, pas një sëmundjeje malarike që e përshkoi. Skënderbeu vdiq i pamposhtur, por pas tij nuk qe e mundur të gjendjej një luftëtar i aftë për të udhëhequr ushtrinë shqiptare. Kur i erdhi vdekja, qëllimet perandorake Otomane në Perëndim ishin ridimensionuar tashmë, por fati deshi që Shqipëria ta humbte plotësisht lirinë. Skënderbeu kishte dhënë ndihmën e tij edhe pranë ushtrisë aragoneze: Ferdinandi i I i Aragonës i dha disa feude në Italinë e Jugut dhe mikpriti në oborrin mbretëror në Napoli familjen e tij. Aragonezët mikpritën edhe mijëra shqiparë që, pas vdekjes së tij, ikën nga toka nënë e pushtuar tashmë nga turqit. Pjesa dërrmuese e fshatrave shqiptare në Italinë e jugut, u themelua në vitet që ndiqnin pas vdekjen e Skënderbeut. Për përkushtimin e tij mori titullin “Atlet i Krishtit”, dhe shpesh herë tregohej emri i tij si një udhëheqës i një kryqëzate të vërtetë të papëve Eugjeni i IV dhe Piu II. Në helmetën e Skënderbeut, paraqitej shumë bukur koka e një dhije, kafshë që i përshtatej mjaft mirë natyrës malore të territorit shqiptar, dhe që e përfaqësonte mirë qëllimin këmbëngulës të banorëve të saj. Një tjetër element me një kuptim të fortë simbolik është shpata e rëndë e Skënderbeut; e ruajtur aktualisht në një muze në Vjenë, kishte një punim në pjesën e shpatës që shtërngohet në duar në formë dragoi.

U N

MO

CA

RT

..

NDO DI

Gjithë lexuesve të nderuar që gazeta ju ka rdhur në shtëpi ju sqarojmë që gazeta ka ardhur në adresën tuaj publike marrë nga dhoma e Tregëtisë apo në raste shumë të rralla nga Pagine bianche. Me qëllimin të bënim diçka të mirë, ju falënderojmë për mirëkuptimin. Via Tavagnacco 61, 33100 Udine Tel: 0432 548845 Fax: 0432 548843

9

e-mail: com@pentagraph.com - web site: www.pentagraph.com

TA M PA TA A S

.


10

ATTUALITA’

UDINE

notizie brevi I GOTI DALL’ORIENTE ALLE ALPI

Martedì 11 marzo alle 18, nei saloni del Castello di Udine apre la mostra “I goti dall’ oriente alle alpi”. In esposizione fino al 1 maggio 2008, svariati oggetti provenienti dalle numerose indagini archeologiche effettuate in Slovenia, in Austria e in Italia. Per il Friuli finora l’unico insediamento noto è quello di San Giorgio di Attimis, ove da alcuni anni la Società Friulana di Archeologia in accordo con il museo archeologico dei Civici Musei di Udine sta svolgendo indagini archeologiche. Figureranno inoltre i corredi di alcune tombe della necropoli slovena di Dravlje, (nord di Lubiana) l’antica Emona, e i recentissimi rinvenimenti carinziani di Globasnitz, ai piedi dell’Hemmaberg. La mostra è realizzata dal Comune di Attimis in collaborazione con i comuni di Faedis e di Povoletto, i Civici Musei di Udine, con il sostegno della Regione Friuli Venezia Giulia e della Comunità Montana delle valli del Natisone, del Torre e del Collio, nonché del parco archeologico dei Castelli e della Fondazione Cassa di Risparmio di Udine e Pordenone.

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

A Trieste si è costituita agli inizi di febbraio la nuova associazione tutta al femminile

Le donne “camminano” assieme Le donne hanno avuto un ruolo importante nell’emigrazione albanese. Spesso sono rimaste relegate in secondo piano, costrette a convivere con i grossi problemi che l’integrazione comporta, come per esempio la non conoscenza della lingua italiana, l’isolamento o la difficoltà nel trovare una collocazione lavorativa stabile. Rispetto agli Anni ’90, comunque tante cose sono cambiate. La donna albanese inizia ad essere una voce importante nella vita intellettuale italiana è si è integrata bene nella società ospitante con un impegno costante. Ancora oggi le donne devono affrontare situazioni non facili, a partire dall’educazione dei figli e dal mantenimento dell’equilibrio familiare, messo spesso in difficoltà dall’incontro con la società e la cultura che incontra nel nuovo Paese. E’ la donna albanese il primo soggetto impegnato nel favorire il processo di integrazione pur mantenendo viva la proprie tradizione culturali. Le intellettuali albanesi hanno creato, anche in Italia, una rete di comunicazione, per favorire lo scambio di esperienze, di conoscenze e di informazione. E’ il caso delle “Teutat shqiptare” un forum virtuale dove donne di diversa provenienza e di diversa collocazione professionale, testimoniano le loro esperienze e i loro processi di integrazione ovunque si trovano, all’estero e in patria. I primi giorni di febbraio, a Trieste, con la partecipazione anche di donne del Friuli Venezia Giulia si è creata l’associazione “ Camminiamo assieme - ecim se bashku”. L’asso-

Il brindisi inaugurale per il nuovo sodalizio

ciazione ha carattere umanitario e sociale e si prefigge come scopo, oltre allo scambio e alla valorizzazione delle tradizioni e della cultura secolare del popolo albanese, anche l’avvio di iniziative tese a favorire l’integrazione, la collaborazione e il rafforzamento dell’amicizia tra le donne albanesi e italiane. Un contributo importante alla nascita di quest’associazione lo ha fornito la poetessa Mardena Kelmendi, scelta come presidente, convinta che le difficoltà tendono a diminuire quando c’è una reciproca collaborazione e intesa e che sia importante coordinare le espressioni e le esigenze delle donne ovunque si trovano per poter “camminare assieme”. Nel corso della cerimonia di presentazione della nuova associazione, in rappresentanza

dell’ambasciatore della Reppublica albanese in Italia, era presente la prima segretaria dell’ambasciata, Zamira Bushati che, dopo aver portato i saluti delle autorità albanesi, ha auspicato la collaborazione, la solidarizzazione e il cammino parallelo con le donne italiane. Nel ruolo di segretaria dell’associazione è stata scelta Irena Alushani, da anni impegnata come mediatrice culturale nel territorio triestino. Membri del consiglio direttivo Vitore Stefa Leka, scrittrice e componente del consiglio comunale per l’immigrazione di Trieste, Najada Hakiraj, impegnata per anni come mediatrice culturale a Udine, altre donne provenienti da varie regioni dell’Albania, Kosovo e Macedonia, e molte donne italiane. Roland Ndoci


Në Trieste është themeluar në ditët e para të shkurtit shoqata e re për gjininë femërore

Gratë “udhëtojnë” së bashku

Momente nga themelimi i shoqatës “Camminiamo insieme”

turën që gruaja e familja takon në vendin e ri. Është gruaja shqiptare subjekti i parë i angazhuar për të favorizuar procesin e integrimit megjithëse duke mbajtur të gjallë traditën e saj kulturore. Intelektualet shqiptare kanë krijuar, edhe në Itali, një rrjet komunikimi, për të favorizuar shkëmbimin e përvojave, të njohjeve e të informimit. Është rasti i “Teutat shqiptare” një forum virtual ku gra me prejardhje të ndryshme dhe me profesione e punë të ndryshme, dëshmojnë përvojat e tyre dhe proceset e tyre të integrimit kudo që ndodhen, jashtë dhe në atdhe. Ditët e para të shkurtit, në Trieste, me pjesëmarrjen edhe të grave të Friuli Venezia Giulia-s është krijuar shoqata “ Camminiamo assieme - ecim se bashku”. Shoqata ka karakter

humanitar dhe social dhe ka si qëllim, përveç shkëmbimeve dhe vlerësimit të traditave dhe të kulturës shekullore të popullit shqiptar, edhe nisjen e veprimtarive me qëllim favorizimin e integrimit, të bashkëpunimit dhe forcimin e miqësisë mes grave shqiptare e italiane. Një kontribut të rëndësishëm në lindjen e kësaj shoqate e ka dhënë poetesha Mardena Kemendi, e zgjedhur në rolin e presidentes së shoqatës, e bindur që vështirësitë shkojnë drejt zvogëlimit kur ka një bashkëpunim dhe një mirëkuptim reciprok dhe që e rëndësishme është edhe të koordinohen shprehitë dhe nevojat e grave kudo që ndodhen në mënyrë që të mund të “ecim së bashku”. Gjatë ceremonisë së prezantimit të shoqatës së re, si përfaqësues i ambasadorit të Republikës shqiptare në Itali, ishte e pranishme sekretarja e parë e ambasadës Zamira Bushati që pasi solli përshëndetjet e autoriteteve shqiptare, ka uruar bashkëpunimin, solidarizimin dhe ecjen në mënyrë paralele me gratë italiane. Në rolin e sekretares së shoqatës është zgjedhur zonja Irena Alushani, prej vitesh e angazhuar si ndërmjetësuese kulturore në territorin e Triestes. Anëtarë të këshillit drejtues zonja Vitore Stefa Leka, shkrimtare dhe anëtare e këshillit komunal për integrimin në Trieste, zonja Najada Hakiraj, e angazhuar prej shumë vitesh si ndërmjetësuese kulturore në udine, të tjera gra që vijnë nga krahina të ndryshme të Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë, e shumë gra italiane. Roland Ndoci

UDINE

lajme shkurt GOTËT NGA LINDJA NË ALPE

Gotët nga linda në alpe Të martën me 11 mars në orën 18, në sallonet e kalasë së Udines hapet ekspozita ”Gotët nga linda në alpe”. Në ekspozitë deri me 1 maj 2008, objekte të ndryshme që vijnë nga hetime të shumta arkeologjike të kryera në Slloveni, në Austri e në Itali. Për friulin deri tani i vetmi vend i njohur ku ata kanë banuar është san Giorgio në Attimis, ku prej disa vitesh Shoqëria friulane e Arkeologjisë në bashkëpunim memuzeun arkeologjik të Civici Musei në Udine është duke kryer të tjera hetime arkeologjike. Do të figurojnë gjithashtu edhe zbukurimet e disa varreve në varrezat slloveneSIMPLY në Dravlje (në CLEVER

www.skoda-auto.it - ŠkodaCredit finanzia la vostra Škoda

Gratë kanë patur një rol të rëndësishëm në emigrimin shqiptar. Shpesh ata kanë mbetur si të thuash në një plan të dytë, të detyruara të bashkëjetojnë me problemet e mëdha që integrimi sjell, si për shembull mos njohja e gjuhës italiane, izolimi apo vështirësia në gjetjen e një vendi pune të qëndrueshëm. Në krahasim me vitet ’90, vitet e para të imigrimit masiv, sidoqoftë shumë gjëra kanë ndryshuar. Gruaja shqiptare fillon të jetë një zë i rëndësishëm në jetën intelektuale italiane dhe 279X189.QXD 5-10-2007 15:31 Pagina 1 është integruar mirë në shoqërinë mikpritëse me një angazhim të vazhdueshëm. Ende sot gratë duhet të përballojnë situata jo të thjeshta duke nisur që nga edukimi i fëmijëve dhe mbajtja e ekuilibrit familjar, vënë shpesh në vështirësi nga takimi me shoqërinë dhe kul-

11

AKTUALITET

-Gazeta Jonë- Mars 2008

Tecnologia tedesca e ottimo rapporto qualità prezzo. Škoda offre auto per ogni esigenza con motorizzazioni benzina e Diesel tutte Euro 4 da 54 a 200 CV.

TROVARE CIÒ CHE CERCHI NON È MAI STATO COSÌ FACILE.

Informati presso il tuo Concessionario Škoda.

EUROCAR Italia Srl Viale Tricesimo 2, 33100 UDINE telefono: 0432 421782 www.eurocar.it


12

��en � � �

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

TRIESTE

notizie brevi

LA STAGIONE DEL RACCOLTO

Brave Ts La stagione del raccolto L’Azienda pubblica di servizi alla persona Itis, l’Aris e la Cooperativa Bonaventura Teatro Miela, che operano a diverso titolo sul territorio giuliano per promuovere questa cultura, propongono un concorso riguardante la produzione di un video o di un elaborato scritto sul tema della vecchiaia, vista nei suoi più diversi aspetti. Il concorso è riservato ai giovani e intende promuovere uno scambio culturale tra le generazioni, un’occasione per favorire in modo creativo l’incontro fra giovani e anziani, sperimentando

A •

Cresce il numero dei collegamenti da e per lo scalo aeroportuale di Ronchi dei Legionari. Nel corso dell’ultima edizione della Bit di Milano sono stati presentati i nuovi collegamenti per Parigi che Air France renderà operativi a partire dal 30 marzo. A partire dall’introduzione dell’orario estivo Air France garantirà tre voli al giorno tra Ronchi e Parigi, con orari che consentono sia l’andata e il ritorno in giornata, che le migliori connessioni con l’ampio network di Air France/Klm. A questa novità, si è aggiunta quella legata all’aumento dei collegamenti con Alitalia che garantirà 48 frequenze settimanali per volare su Roma Fiumicino e Milano Malpensa. Nello specifico l’aeroporto di Trieste sarà collegato con cinque voli diretti giornalieri per Roma dal lunedì al sabato (4 la domenica) con un’offerta di orari ancora più comodi dalle 7 alle 19.20 e possibilità di ritorno a Trieste fino alle 21.25. Saranno invece due i collegamenti giornalieri, tutta la settimana, per volare a Milano Malpensa.

di molte albanesi, Alida Hisku. A salutare quest’evento ci saranno autorità italiane ma anche rappresentanti albanesi dell’arte, della cultura e della politica. A Trieste ci si trova venerdì 7 marzo alle 13 nel ristorante “Coralli”, mentre a Conegliano l’appuntamento è per domenica 9 marzo a Mareno di Piave. Comunicazione a cura della presidente dell’associazione “Camminiamo insieme” nonché portavoce delle associazioni albanesi nel Veneto, Mardena Kelmendi.

DONNE IN FESTA

7 9

MARZO A MARZO A

TRIESTE CONEGLIANO

L’associazione delle donne Italo Albanesi “Camminiamo insieme” invita tutte le donne della comunità albanese in Italia e le “sorelle” italiane a partecipare agli eventi organizzati in questi giorni di feste tradizionali. Le associate potranno facilitare il loro soggiorno in questi giorni nel Nord-Est. In entrambi gli eventi previsti ci sarà anche il pranzo. Data l’esperienza pluriennale nell’organizzazione l’associazione confidare nella buona riuscita e sarà felice di offrire una bella esperienza di scambio e di convivenza. Le partecipanti potranno divertirsi al suono delle musiche dei Balcani e sono previste molte altre sorprese, poesie, ricordi dai viaggi di immigrazione della donna albanese e i suoi percorsi artistici sociali e politici. Ospite particolare sarà la rappresentante delle donne albanesi in Germania, la cantante dell’infanzia

GORIZIA notizie brevi L’AEREOPORTO CRESCE ANCORA

•• MARZO 2008 ••

ANNUNCI La catena di grande distribuzione CARREFOUR per punto vendita di UDINE cerca addetti alla vendita e specialisti prodotti freschi e capi reparto con disponibilità al lavoro a turno nel week end e part time e con buona attitudine ai rapporti interpersonali. Inviare curriculum via email con foto tessera e autorizzazione trattamento dati al seguente indirizzo: selezione_udine@carrefour.com LA COOP DI PULIZIE INTEGRA cerca addetti all’imballaggio profilati in alluminio e ai movimenti di magazzino. Ricerca anche facchini per carico e scarico rulli ceramici. telefonare per appuntamento al numero 0432 294080 Bar gelateria a Udine cerca banconiera bar con esperienza max 35 anni con un ottimo italiano. Turno di riposo il martedì. Per ulteriori informazioni telefonare al numero 392 9889080. Salone di parrucchiera a Udine cerca ap-

la propria merce: giochi inutilizzati, libri già letti, fumetti, soprammobili, colori, raccolte di figurine, oppure manufatti artistici come calendari, vasellame, ceramiche, segnaposto, quadri, piccole sculture, creazioni in legno e in pelle. Anche quest’anno il destinatario della straordinaria vendita di solidarietà è Unicef co-promotore con Città Fiera dell’evento.

SACRA RAPPRESENTAZIONE DEL VENERDÌ SANTO VENERDÌ 21 MARZO 2008 - 20.00

MERCATINO DELLA BONTA ’

Erto e Casso (PN)

DOMENICA 16 MARZO 2008

Centro Commerciale Città Fiera

Ritorna “Il Mercatino Internazionale della Bontà” per il quinto anno consecutivo, il prossimo 16 marzo dopo il grande successo delle precedenti edizioni. Protagonisti sono i più giovani con le loro famiglie e insegnanti: centinaia di bambini e ragazzi si ritrovano presso Città Fiera (Udine), per mettere in mostra e vendere

prendista max 20 anni. Telefonare al 0432-297292. Vendo causa trasferimento camera matrimoniale colore ciliegio chiaro, stile moderno; letto 1,80 x 2,20 metri, 2 comodini 50x70, altezza 33 centimetri, comò 157 x 80, altezza

Questa manifestazione, viene fatta risalire al diciassettesimo secolo per sciogliere un voto della popolazione al fine di allontanare il dilagare della peste. Un’ottantina di comparse in costume danno vita ad uno spettacolo suggestivo e drammatico, accompagnato da un possente e tenebroso rullo di tamburi.

72 centimetri e settimino 80 x 50, altezza 135 centimetri. Posso inviare foto. Per ulteriori informazioni chiedere in redazione. Vendo congelatore con apertura dall’alto, centimetri 50 x 60 x 85 di altezza a 100 Euro. Telefonare al numero 3409031885.

Verranno accettati solamente gli annunci accompagnati del TAGLIANDINO CORRETTAMENTE COMPILATO in ogni sua parte e, in allegato un DOCUMENTO DI IDENTITÀ. In caso contrario non verranno pubblicati.

Per i tuoi annunci su “Il Nostro giornale”

Puo inviarceli via fax, via mail o in busta chiusa: Penta graph Srl - Via Tavagnacco 61, 33100 Udine (UD) Tel. 0432 548845 Fax: 0432 548843 Cognome .......................................................... Nome .................................................................. Indirizzo ........................................................................................... Città .................................... N. Carta d’identità o patente .............................................................. Tel. ...................................

Testo annuncio

1963 battute totali colonna Ai sensi e per gli effetti di cui al d.Lvo 196/03 dichiaro di essere stato edotto che i dati personali, richiesti direttamente o raccolti presso terzi verranno utilizzati ai soli fini del presente incarico e presto, conseguentemente, il mio consenso al loro trattamento. Prendo atto altresì che il trattamento dei dati personali avverrà mediante strumenti informatici e telematici con logiche strettamente correlate alla finalità dell’incarico.

Data.......................................

Firma.......................................

FINO A 50.000 EURO • MUTUO CONSOLIDAMENTO • MUTUO ACQUISTO • PRESTITI PERSONALI • LEASING • CARTE DI CREDITO • CESSIONI DEL QUINTO DELLO STIPENDIO

KREDI PERMBLEDHESE • KREDI PER BLERJE • HUA PERSONALE • LEASING • KARTA KREDITI • GARANCI ME NJE TE PESTEN E RROGES •

Viale Venezia 107 (UD) per appuntamento/per takim 0432 531469 www.fincredito.com


-Gazeta Jonë- Mars 2008

A •

���en � � ���

MARS NË MARS NË

TRIESTE

lajme shkurt

KOHA E TË KORRAVE

•• MARS 2008 ••

GRA NË FESTË 7 9

13

TRIESTE CONEGLIANO

Shoqata e grave Italo Shqiptare “Camminiamo insieme- ecim së bashku” fton të gjitha gratë e bashkësisë shqiptare në Itali dhe motrat italiane të marrin pjesë në eventet e organizuara në këta ditë festash tradizionale. Të anëtarësuarat mund të lehtësojnë qëndrimin e mikeshave në këta ditë në Veri lindje të Italisë. Në të dyja rastet do të jetë e parashikuar edhe dreka. Shoqata ka besim në një arritje të mirë dhe do të jemi të lumtur të ofrojmë një përvojë të bukur shkëmbimi e bashkëjetese. Pjesëmarrëset mund të argëtohen me tingujt e muzikave ballkanike dhe parashikohen shumë surpriza të tjera, poezi, kujtime nga udhëtimet e imigrimit të gruas shqiptare dhe arritjet e saj artistike sociale e politike. . Për të përshëndetur këtë ngjarje do të jenë autoritetet italiane por edhe përfaqësues

LAJMERIME Rrjeti i gjerë i shpërndarjes CARREFOUR për pikë shitjeje në UDINE kërkon shitës dhe specialista për prodhime të freskëta e kryetarë repartesh me disponibilitet për të punuar me turne në fundjavë e part time dhe me qëndrim të mirë në raportet ndërpersonale. Nisni kurrikulum përmes mailit me foto për dokumenta dhe autorizim të trajtimit të të dhënave në adresën e mëposhtme: selezione_udine@carrefour.com KOOPERATIVA E PASTRIMEVE INTEGRA kërkon punëtorë par amballazhime materialesh prej alumini dhe lëvizje materialesh në magazinë. Kërkon gjithashtu edhe ngarkues-shkarkues për rulla prej qeramike. Telefononi për takim në numrin 0432 294080 Bar akullore në Udine kërkon banakiere për bar me përvojë maksimumi 35 vjeçe me një italishte të mirë. Turni i pushimit të martën. Për informacione të mëtejshme telefononi në numrin 392 9889080. Sallon parukerie në Udine kërkon një nxënëse maksimumi 20 vjeçe. Telefononi

shqiptarë të artit, të kulturës e të politikës. Në Trieste do të takohemi të premten me datë 7 mars në ristorantin “Coralli” ndërsa në Conegliano takimi është për të dielën 9 mars në Mareno di Piave.Komunikim nën kujdesin e presidentes së shoqatës “Camminiamo insieme” e njëkohësisht zëdhënëse e shoqatave në Veneto Mardena Kelmendi.

• TREGU I MIRËSISË TË

DIELËN

16

ndryshme, apo artikuj ë bërë me dorë si për shembull kalendare, vazo të ndryshme, qeramika, piktura, skulptura të vogla, krijime artizanale me dru e me lëkurë. Edhe këtë vit shitjet e këtij momenti solidariteti do të jetë Unicef promotor bashkë me Citta fiera i këtij eventi.

PËRFAQËSIM I SHENJTË I TË PREMTES SË MADHE TË

MARS

PREMTEN

21

MARS

2008

Qendra tregtare Citta Fiera Udine

Erto e Casso (PN)

Kthehet “Tregu ndërkombëtar i Mirësisë” për vitin e pestë radhazi, me datën 16 mars pas suksesit të madh të edicioneve të mëparshme. Protagonista janë më të rinjtë me familjet e tyre dhe mësuesit: qindra fëmijë dhe të rinj do të takohen në Città Fiera (Udine), për të ekspozuar e për të shitur mallrat e tyre. Lojëra të papërdorura, libra të lexuar, libra me vizatime, ngjyra, koleksionee të

Ky manifestim, nga kërkime historike dhe nga kujtesa popullore,gjen fillimet e tij në shekullin e tetëmbëdhjetë për përkushtimin e popullsisë me qëllim largimin dhe mospërhapjen e sëmundjes. Reth 80 personazhe të veshur me kostume të kohës i japin jetë një spektakli subjektiv dhe dramatik, shoqëruar nga një zhurmë e zymtë e tambureve.

në numrin 0432-297292. Për arsye transferimi shes dhomë çifti ngjyrë gështenjë e hapur, në stil modern; shtrat 1,80 x 2,20 metra, 2 komodina 50x70 e të lartë 33 centimetra, komò 157 x 80, i lartë 72 centimetra e dhe komò javor 80 x

50, me lartësi 135 centimetra. Mund të nis fotografi. Për informacione të mëtejshme telefononi në redaksinë e gazetës. Shes freezer me hapje prej sipër, centimetra 50 x 60 x 85 në lartësi me 100 Euro.Telefononi ne numrin 3409031885.

Pranohen vetem lajmerimet e shoqeruara nga PUSULLA E PLOTESUAR SAKTESISHT ne çdo pjese te saj dhe, nashkangjitur nje DOKUMENT IDENTITETI. Ne rast te kundert nuk do te publikohen.

Per lajmerimet tuaja ne “Il Nostro giornale”

Mund te na i nisni per fax, mail ose ne zarf te mbyllur: Penta graph Srl - Via Tavagnacco 61, 33100 Udine (UD) Tel. 0432 548845 Fax: 0432 548843 Mbiemri .......................................................... Emri .................................................................. Adresa .......................................................................................... Qyteti .................................... N. kartes se identitetit ose patentes ................................................ Tel. ...................................

Teksti i lajmerimit

1963 battute totali colonna Sipas kuptimit dhe efekteve te dekretit L.tiv 196/03 deklaroj se jam informuar qe te dhenat personale, te kerkuara drejtperdrejte apo te mbledhura prane te treteve do te perdoren vetem me qellimin e ketij impenjimi dhe si rrjedhim, jap pelqimin per perdorimin e tyre. Jam ne dijeni edhe qe trajtimi i te dhenave personale do te behet permes mjeteve informatike dhe telematike me logjika te lidhura ngushte me qellimin e ketij impenjimi.

Data.......................................

Firma.......................................

Ndërmarrja publike për shërbime ndaj individëve Itis, Aris dhe Kooperativa Bonaventura – Teatri miela, që veprojnë në mjedise të ndryshme të territorio triestin për ta nxitur këtë kulturë, propozojnë një konkurs që i përket prodhimit të një materiali filmik apo një përpunim me shkrim mbi temën e pleqërisë, e parë në aspektet e saj më të ndryshëm. Konkursi ju drejtohet të rinjve dhe ka për qëllim të promuovojë një shkëmbim kulturor mes brezave, një rast për të favorizuar në mënyrë krijuese takimin mes të rinjve e të moshuarve, duke eksperimentuar gjini të ndryshme artistike. Pranohen në konkurs të rinjtë e të dy sekseve dhe të çdo kombësie që të mos kenë mbushur ende 30 vjet. Do të krijohen dy kategori: deri në 19 vjeç dhe nga 19 vjeç e sipër. Për çdo informacion apo kërkesë të mëtejshme Francesco Mosetti d’Henry përgjegjës i programimit Asp Itis 040-3736307 o 348-8761261.Konkursit i shtohen takimet kinematografike të filluara të dielën me 9 mars në teatrin Miela.

GORIZIA

lajme shkurt

AEROPORTI RRITET PËRSËRI Rritet numri i lidhjeve për në aeroportin e Ronchi dei Legionari. Gjatë edicionit të fundit të ekspozitës së Turizmit në Milano janë prezantuar, lidhjet e reja për në Paris që Air France do ti bëjë operative duke nisur nga 30 marsi. Duke u nisur nga orari veror Air france do të garantojë tre udhëtime në ditë që do të lidhin Ronchin e Parisitn me orare që do të mundësojnë vajtje ardhje gjatë ditës, me lidhjet më të mira që ofron rrjeti i gjerë i Air France/Klm. Kësaj risie i është shtuar ajo e lidhur me shtimin e lidhjeve me kompaninë Alitalia që do të garantojë 48 frekuenca favore për të fluturuar për në Roma Ciampino e Milano Malpensa. Aeroporti i Triestes do të lidhet me pesë fluturime direkte për në Romë nga e hëna në të shtunën (4 gjatë të dielave) me një ofertë oraresh edhe më të rehatshme që nis nga ora 7 deri në orën 19,20 dhe mundësia për tu kthyer në Trieste deri në 21,25. Përkundrazi do të jenë dy lidhjet ditore, gjatë gjithë javës, për të fluturuar për në Milano Malpensa.

Ju uron te gjithe bashkekombasve gezuar Pavaresine e Kosoves! Stafi i shoqates uron gjithashtu te gjithe besimtaret e krishtere gezuar festen e Pashkeve!


14

-Il Nostro giornale- Marzo 2008

PORDENONE notizie brevi CRISI DEL KOSOVO

Il ministro spiega nel suo nuovo libro i fenomeni migratori, prima italiani e poi esteri

Ferrero racconta la “foresta” Erano tanti i volti che rappresentavano

Crisi del Kosovo e ambile diverse etnie degli immigrati presenti guità dell’Europa, se ne nella provincia udinese nel corso della prediscuterà giovedì 13 marzo sentazione del libro “Immigrazione Fa più 2008, alle 18.30, in via Concorrumore l’albero che cade che la foresta che dia 7 a Pordenone, con Tommaso Di cresce” scritto da Paolo Ferrero, ministro Francesco, caporedattore del quodella Solidarietà sociale, avvenuta martedì tidiano Il Manifesto, che si è lunga19 febbraio in sala Ajace a Udine. mente occupato di Europa orientale Per l’occasione l’assessore regionale e Balcani. L’incontro è inserito nella alla Cultura, Roberto Antonaz ha ribadito serie di appuntamenti di cultura stoche la legge sull’immigrazione, approvarica “Multietnici o nazionalisti? Rita dal Consiglio regionale, è stata frutto flessi e contaminazioni dall’Europa di una attenta valutazione delle necessità centrorientale” dell’Istituto Regionadegli immigrati e del loro percorso di intele di Studi Europei del Friuli Venezia grazione nel territorio. Giulia. Un cambio netto di impostazione che “Le incertezze che oggi si registrano ha prodotto effetti visibili e positivi. Il fra gli Stati membri dell’Ue a proposito della questione kosovara nascono Friuli è una terra che ha provato alle prosolo parzialmente da una visione di prie spalle l’esperienza di emigrazione. La carattere generale, perché prevale in terra friulana è espressione di entrambi gli ciascuno di essi una preoccupazione estremi dell’accoglienza, con la struttura “di bottega”, legata alle temute riperorrenda del Cpt di Gradisca, non poche cussioni interne di ciascun Paese. In volte anche oggetto di scontri interni, che realtà, l’Ue rischia di diventare una si antepone allo splendido centro di accovittima della situazione innescatasi glienza Balducci. I fenomeni migratori denei Balcani con la fine della Jugogli ultimi anni hanno portato all’esigenza slavia nel 1991, in quanto molti dei di adottare delle misure volte a facilitare problemi lasciati insoluti da quel col279x189-FW 16-17.qxd 24-01-2008 15:07 Pagina 1 la conoscenza reciproca, il confronto dellasso senza fine si riverberano sulla le abitudini e delle tradizioni tra le diverse sua impotenza istituzionale e politietnie, cercando di evitare degli episodi di ca, aggravatasi dopo il fallimento del ignoranza che non mancano nei meandri trattato costituzionale del 2004”.

della società.

Il libro è frutto di una conversazione della scrittrice Angela Scarparo con il ministro della Solidarietà sociale Ferrero, a partire dal fenomeno di emigrazione italiana all’estero. Domande intelligenti a

cui il ministro risponde in maniera tutt’altro che banale, ripercorrendo la storia dell’emigrazione, con l’esperienza diretta di suoi parenti e conoscenti all’estero per arrivare all’analisi delle fobie che si sono create oggi attorno alla figura dell’immigrato, tra le quali la xenofobia e l’islamofobia. Nel libro si fa riferimento anche al ruolo che i mezzi di comunicazione di massa hanno nella costruzione di una coscienza da parte della popolazione ospitante nei confronti degli immigrati. Importante è appunto capire quanto in realtà si sia modificata la percezione che gli italiani hanno degli immigrati in generale. Le esperienze dirette contraddicono l’immaginario collettivo che spesso scade in pregiudizi sbagliati e generalizzanti. Nel libro si spiega anche che il disegno di legge è stato preparato partendo dal basso, cioè ascoltando le opinioni e cogliendo le esigenze che gli attori protagonisti di questo processo di integrazione hanno raccolto in questi anni di convivenza. Si vive in una società dove si ha paura del futuro, si è insicuri. E, non poche volte, la responsabilità di quest’insicurezza cade proprio sulla figura dell’immigrato. Il libro è pubblicato dalla casa editrice Claudiana ed è in vendita al pubblico al prezzo di 9 euro. SIMPLY CLEVER

P

Fabia Wagon al prezzo della berlina. Il Concessionario Škoda ti aspetta a porte aperte sabato 16 e domenica 17 febbraio.

www.skoda-auto.it - ŠkodaCredit finanzia la vostra Škoda

erchè non sei ancora andato da lui?

ŠkodaFabia Wagon con contributo rottamazione*. Nessuno ti ama come un Concessionario Škoda. Operazione Škoda in love. Scopri di cosa è capace l’amore, fino al 29 febbraio. Consumo massimo di carburante, urbano/extraurbano/combinato: 5,7/4,0/4,6 (l/100km). Emissione massima di biossido di carbonio (C02): 120 g/km. Dati riferiti a Fabia Wagon 1,4 TDI da 80 CV.

EUROCAR *Decreto Legge nr. 248 del 31.12.2007.

Italia Srl

Viale Tricesimo 2, 33100 UDINE telefono: 0432 421782 www.eurocar.it


15

-Gazeta Jonë- Mars 2008

Ministri shpjegon në librin e tij fenomenet migratore më parë italiane e pastaj të huaja

Ferrero tregon për ne “pyllin” Ishin të shumta fytyrat që paraqisnin etnitë e ndryshme të të huajve të pranishëm në provincën udinese gjatë prezantimit të librit “Imigrimi Bën më shumë zhurmë pema që bie se një pyll që rritet” shkruar nga Paolo Ferrero, ministër i Solidaritetit social, i prezantuar me datë 19 shkurt në Sala Ajace në Udine. Gjatë këtij rasti duke marrë fjalën para publikut në sallë asesori rajonal për Kulturën, Roberto Antonaz ka theksuar që ligji mbi imigrimin, aprovuar nga Këshilli rajonal, ka qënë fryt i një vlerësimi të kujdesshëm të nevojave të të huajve dhe udhës së tyre drejt integrimit në territorin ku ata sot jetojnë. Një ndryshim i theksuar i pozicionit që ka dhënë rezultaate të dukshme e pozitive. Friuli është një tokë që ka provuar në shpatullat e saj përvojën e emigrimit. Toka friulane është shprehje e të dy ekstremeve të mikpritjes, me strukturën e shëmtuar të CPT në Gradisca, jo pak herë edhe objekt i trazirave të brendshme, që i kundërvihet qendrës aq të bukur të mikpritjes Balducci. Fenomenet e imigracionit të viteve të fundit kanë çuar në nevojën e adoptimit të masave me qëllim lehtësimin e njohjes reciproke, konfrontimin e zakoneve e të traditave mes etnive të ndryshme, duke kërkuar të evitohen episode injorance që nuk mungojnë në skajet e shoqërisë.

Libri është frut i një bashkëbisedimi mes shkrimtares dhe gazetares së njohur Angela Scarparo me ministrin e Solodaritetit social Ferrero, duke u nisur nga fenomeni i emigrimit italian jashtë Italisë.

Pyetje inteligjente të cilave ministri ju përgjigjet në një mënyrë aspak banale, duke përshkruar historikisht rrugën e emigracionit, me përvojën e drejtpërdrejtë të të afërmve e të të njohurve të tij jashtë shtetit për të arritur në ditët e sotme në analizën e fobie që janë krijuar sot rreth figurës së të huajit, mes të cilave ksenofobia dhe islamofobia. Në libër i bëhet referim edhe rolit që kanë mjetet e komunikimit të masës në ndërtimin e një ndërgjegjeje nga ana e popullsisë mikpritëse karshi të huajve. E rëndësishme është pikërisht të kuptohet se sa në realitet është ndryshuar perceptimi që qytetarët italianë kanë krijuar për të huajt në përgjithësi. Përvojat direkte e kundërshtojnë imagjinatën kolektive që shpesh herë bie në paragjykime të gabuara e përgjithësuese. Në libër shpjegohet edhe që projekt ligji është përgatitur duke u nisur nga poshtë, domethënë duke dëgjuar opinionet dhe duke mbledhur nevojat që aktorët protagonistë të këtij procesi integrimi kanë mbledhur në këta vjet bashkëjetese. Jetohet në një shoqëri ku kemi frikë për të ardhmen, jemi të pasigurtë. Dhe, jo pak herë, përgjegjësia e kësaj pasigurie bie pikërisht mbi figurën e të huajit. Libri është publikuar nga shtëpia botuese Claudiana dhe është në shitje për publikun me çmimin nëntë euro.

PORDENONE lajme shkurt KRIZA E KOSOVËS

Disa risi për vitin 2008 të sapo filluar nga dhoma e Tregëtisë së Pordenones dhe në veçanti nga Regjistri i saj i Ndërmarrjeve. Pas pak kohësh do të jetë e detyrueshme paraqitja e njëkohëshme në Regjistrin e Ndërmarrjeve të praktikave që i drejtohen Agjensisë së Financave, Inps e Inail, përmes të ashtuquajturës “komunikacion i vetëm”. Për shoqëritë janë në fazë të eksperimentimit procedurat informatike pranë dhomës së tregëtisë së Torinos, ndërsa praktika për ndërmarrjet individuale do të testohet në Dhomën e Tregëtisë në Pordenone, si Dhomë pilote. Nga 1 janari 2008 kanë hyrë në fuqi kodet e reja të klasifikimit të veprimtarive “Ateco 2007”, që përbëjnë versionin në italisht të nomenklaturës europiane. Këta kode, që mund të gjenden në ëëë. istat.it, duhet të përdoren per regjistrimet e reja në Regjistrin e Ndërmarrjeve. Tarifa për pullën e taksës lidhur me kërkesa, denoncime e akte të paraqitura nga ndërmarrjet individuale me rrugë telematike në Regjistrin e ndërmarrjeve ka ndryshuar: vlera ka zbritur nga 42 në 17,50 euro dhe zbatohet në praktikat qe transmetohen duke nisur nga data 1 janar 2008

UDINE

PALMANOVA

CERVIGNANO DEL FRIULI

SAN DANIELE DEL FRIULI

CODROIPO

SAN GIORGIO DI NOGARO

LATISANA

TOLMEZZO

MAJANO

TRICESIMO

MANZANO

VARMO

Via Verona, 28/1 Tel. 0432.616911 - Fax 0432.616901 P.za Indipendenza, 30 Tel. 0431.32386 - Fax 0431.34953

Via Ostermann, 36 Tel. 0432.905522 - Fax 0432.905428 Via Sottopovolo, 87/e Tel. 0431.520914 - Fax 0431.511870 Piazza Italia, 12 Tel. 0432.948496 - Fax 0432.958472 Via Divisione Julia, 62 Tel. 0432.754601 - Fax 0432.755661

Via Pasqualigo, 6/a Tel. 0432.929276 - Fax 0432.927690 Via Umberto I°,43 Tel. 0432.954626- Fax 0432.955259 Via Roma, 15 Tel. 0431.65830 - Fax 0431.621998 Via Matteotti, 30/f Tel. 0433.44735 - Fax 0433.466607 Via Roma, 176 Tel. 0432.854706 - Fax 0432.883243 Via Latisana, 3 Tel. 0432.778074 - Fax 0432.825001


Fai arrivare mensilmente a casa tua “Il Nostro Giornale - Gazeta Jonë” al prezzo simbolico di 12 euro. Presenta il bollettino già predisposto ed effettua il pagamento dell’abbonamento 2008 presso qualsiasi ufficio postale. Compila il bollettino presso qualsiasi ufficio postale indicando il numero di conto 000085748630, come causale l’abbonamento 2008 per “Il Nostro Giornale - Gazeta Jonë” e l’indirizzo presso il quale volete venga recapitato il giornale.

EN

M A N O 08 B 0 B 2 A

TI

€ 2 1

b brio rio bri brio o food fa st bri fresco &

buono

fast br brio bri io o food le IlaNostro iornale Il No o iorn stro Il Nostr J o n e Gazeta brio fo od Ga ze I ta l N io G aJ o nos rnale fas ze etro tb ta rio foo Il J o iorn d Ga Non e ale s fa ze tro st br ta Jo ne fresc

o !& COPIAITA GRATU O NUMERO

buon

BRE .. 1 DICEM ...e dal bar colazione. servizio l’acquisto lta sul nu a sce io... di un me agg o no colazione om buo CO NSI

buono fresco &

0 UDINE A 40, 3310502220 Via ROM : 0432 Telefono

ZIO LO CA 2/3

NI

LI GL I UTI

fresco & buono

8/9

fresco

LO

CA

Z IO

NI

& buo

CO NS

IG LI

UT IL

2/3

ò one si pu L’abitazi ttare, anche af migrati gli im cile ma per più dif tutto è

e te mund edh Banesa t me qera, te merre igrantet im por per htiresohet ves gjithçka

6/7

L’a viaggio LO L’abita bit co un breve CA zi proposte aEc ZI anch one si pu io la delle ma anch zla O NI e s ng compagnie e ngiu ma pe e afttare ò nel p iLp lle r , tutt er g af ttte da ’uabò in regione Ecco un breve viaggio L’abitazione si può tutto gli immig o è li imfat are,nic he rati it è più efo p m nella giungla delle propost iù tel ma anc azio difci anche af afttare, dif ig rati he n le Ba p  e fatte dalle compagnie ma per gli immigrati n tucile er a siurter ne tto gli fi tshk Ba pu te mesa m telefoniche in regione t im tutto è più dif difcile nesa mun a ò eve re, zim err und più eimpro Nje udèhet d edhe migpo et m ed te anite unglendif ko e q he xh ai a rmp era tete bera ng ne traj on e , telefonik

Ba

INT

A ERV IST

10/11

no

...e servizidal 1 DICE M o bar colaz BRE su di un ll’acquis ione... to menu buon a scelt o colaz a ione omag gio... I

GR C OP 8/9 NU ATU IA MER IT O OA!

fres

co .. & bu se .e da on o rviz l 1 io D di sull bar ICEM un ’a co B o co men cquis lazio RE lazi u a to ne... s on GR CO e o celta ma NU AT PIA C OM UIT gg io.. NESR A O IG . OL !

bu

on

IU T

IL

I

foo

d

e

n te esa p m m gj or err un E ith pe et d nell cco m e r a g un TTI çka v imig e qe dhe t FA fatt iung brev I es ra ra e ONINTrEfavorirla SAL UTE tele e da la de e viag NE CIn GI RACON STR A INTEGRAZIONE IhtFATTI ir nte , quta LA NO N non espe fon lle c lle p gio n qte IeZ opos RAZIO tocredme en TENperesfavorirla IO a pr veramen oh t Con que che str ich om rop questo mensile la nostra proposta u ci no fatto INTEGnsile In C go si sul la erilan sto num diamon o et le ela e in pag oste sto- GE caz del dialo CO Nje quolto Con ca ero zer zione e ioneparo del le. o me esto e delno N eInonF li- numero Con questo zeroaavviamo la pubblialla siaoziracc zione crede veramente mensi msteraciR re nie one iam diamodialogo la pubb soltantocomuni le alla riavv positivo prAop In quest ero zero Iavvi cuidechie o nu xh udhe lampub s amocazione Vendedicato delte mensile Zos tà albdaiVded sul fatto che ATT ica segnaleespressamente nale coto letto InN l mgior Inobline Eccgoione er essamen s ediamo en m questoezia Giu esp del u IO tae rilane questo I valla resen to num ti seez decatoerespr soltanto inane tiqropositivo edicolnonresidente zion Friuli Friuli albanese sam segnale sia raccolto iziincomunità zioil res simenze ia un itàargo Con ques mensile dedi neT Saredreda e del arelia.alla ciato te b nglen m i s lla g un la dia nte e del Co leent Gdoci àicdis ol tribide NpeEr favorirl ne lo icaente i uav del deedi alnon Ie leGiulia. in iu Venezia Sarà distribuito inloe alcune ecipla nostra mnese dresid ciato soltanto chiediamo sol E vidai baFri ntutti segnealan part log lia.eca da tanlettori cazione ncuidel vat tr delluito to in salcu b hfa iu uli ditro re neqse catoestam e to a par o ci cre e e e cipub ovion ibuiti anch o reg unità alba am lette e co u G in a r zi e ma distr far o tu r edicole della nostra regione, il cui elenco d com S p que elen di partecipare alla redazione giornale a spe a es at e, s alc sp a blicato o seg ando artioànune re alessa Sarà la pu ole. tCo CamO viztesarinviriam alla I se ver tele ng roptekutrteted ngla reve il aecui a cuor lldee nove tosi essto eraia e e,puinter e il no randiademo sarà Rargomenti ono presm edidlettere Giulia. str regim gin stlaraele o, cheloro nal ente e emna pag lo otto trovate pubblicato pagina otto nove inviandoci de Vcui bbelipos moati, titol masul rau one, icfu iLaeleàche co orenco ument accastan tosegnalandoci ina bb a k ole ra Venezia rviznost stelri ncia eeti priv fo n d v i tratac non p pien nonsam A l’im olta dai e Lsialici lien a otto e itiv z e m N a a e tt ch della ca co e f pagi le che bu m tu ez pubb er sol r ano, o ed n de di n a im giuon escdazi tutti em speriamo trattietti, di un’iniziativa e co fatto quelle tivati chei.resilePen stanno loro dia cuore, enanche sia irac tan to di lettnesi e che ltche in ma oun urteun’i Pen si sent Cr dicapubblicato tu otec ike om oneicv nlle c elle iagg edicole ianov Z icomi nizia aun’iniz vo sogg ori tesito dai e nite, enitsiopar siiati pcoloità ze ipa I nel ole lo soggetti, m avol alba lta, ne omoddai tamodi. on tche to e rilache G lett o iecon lesola trle accolta nelrap migliore dei va ache migda pa glihpu pubblici elein privati, interessati ae far IdeO roFrire ta, sìdim com trovate ti alsiletratti dise utag gr lllettori dei soci ori ian Srl iugili à inv lo am ssarà leetttrotrat alla alilb cu stlia Njne panit ehe om pro io m doc liore tiddi aphlior s una cui chi a Pentagraph che tUdine, e sp didito avuli del futumig red bbtessu na edaliculett pubeSrl lltaantitolo, erati el albanesi orche aampn- FAT Udine viatmo ansii dsentano, m a.che azieone di ost ancora sìdei fuinteg nevere lido Itaedi leraneldan e r ita ranetr reuLae,tntuanco l diN e speriamo lettori nel el icat iaampieno di.laun e dai lle in pag pos cazi osuna esnno nee lgli in azi Sotartosta equseg rleria trasa,ràSanc oe lleeta blic ntoand Sm ese esdi tuone e enco aloggio ora alle pmuig lor xh udahjon e sog rie ooesalb a padel one. an ques di Udinvolta,rpe T ni dimostra dando alleche stampe questa on stsarà dim una integrati neln’iotessuto economico queheltar ne tonal esocio r e à ti, r o E regi get Lasta cioatla re st Srl no da e ruacco rna ac a zi b nei sol sta e r cuo no stam ph eg nie te mp oci o o le se ra ttu s st U f n d li si at I b Ianistrpub un et princi pdire ore, con agra IN allepubblicazione e dell’integracheP ndeco sa raavl’immagine sì che ve blic gnalal dine lior pno ch teherroaarg den rebostra Penttutele le. omcient vopi I serviziLaepele sta regione. oltque uista reivggli ion C dando re cred sta enl’in dell’integ sa im ss Shni e caetode str principi bma aal nitIche ib ne gle im seonei orir chalb nblisoanc ConCresce iO pri paam tei eerv ta principi pu lta,del integra ta i pr poda e ve in ane equu tegdleraInt a,r dim Ciomtiio ai st si, an rtvat e neiri g i, it T d a tutt n n e volt p si r in tr e  inte vi ec lt che b ra en a t co si e d o od e, i si n le sta eione attic rarpnagnel res ansen ram comunità ti r di im inpci dedicati alle future KblicaTE della la teo,ar an i. tessut na rbdim echsinoe soc N FdoE tanip ne licaz h pi ttam az ion izei IN qin i avo o ai am e p i shkn Ec reg m edicrievN zitosat pubb ua u il cu far stra ihm ae pie t e he tu Ee FA Srldeoripe io zio ond stalcuioriuciliG i uun allaono nedatito nallelaqudes i sip a ke N lett so nne ae.eastott sogg IN i telo an orascco sul faenIttteF aMt M ro eullr co ein ek nME ele Sh nellestrnostre ta mamme nomico ard et dtela e dlelo, dllV non Italia tt albanese e ch dan FAKTE lt re ’i INTEGRIM m ne eten i’ient GrTR teTgiE mpunoneeco pe le im strRmeIM te ie akega po ateg u loro er qR ti,co o ta dnel sìnouch el ori cu tol neegcraig jme di i e le tut ueese an she uktu IN iato e o chA to da que e. nJu dbeso zi iati meeengl oedic U hG dzinia -mliuore iz m t u m in -diaazh zim riun n b on llteeoz shNe ezentesop EIM e console toseet I serviz bbnli ciata cuA urepe erbim rat hTE sanitarie nuze envgra roovie e eiloM Intervista et ndh elog i chieperilane,G nta TT oleper m ne fjale shpr itstàdeite Nterueteteljoamzvete panar t egazete et alpor mee tkete m G o ore,se d tu sile e propozimi discii esoh uj qipte mzer atchi zeal alle fut strutture Zgngmnaalalim ujorfmujore Estdedhe r al uzettjor baneire diam te merr ol aarendihmuar estu e pritrno tele ev negla rev ormtiv to ole de rm do ro Fiuane A R zekroesinjatl e lleveverte pozi o utet dhe ar engapr plareprnoivn esi spesitvcia cilev rGiujore lbmgio Pe tela zet se eam ci. cigicror dene n e mu dedicati le nostre r nenat e areete ofav shqeipta e a.ra K ll elico imky Me nis ean qeu I e l teassvinvsi latemu andon pteivetem lia. qe eIri joktim Car C teci tesoga sineshk pub e gaenkus ImN qe i.T ednare ifakti pch publikimin l atsoi,ltinIaanO e nhto ràop vertete dhe fjale. Ju e. dbesojme sce ol’i icach viutiaia re t a publ uLjaosaelexu irku ba oz stearezDnisim ikimin ne vete de e vi osie li dpelinapenrone trevtiteReeajgaaM e nel kethet re e le Ne kedh Giu m im neacreda e shehetnitliki esijomgmin qstu Saurànaese E e stomnsodosentapan ubl’pozitiv o ze sh zi v arn rim lia.faqe teoshpe Ntidavoogontumdiaenmde pjes niide tetoreIta o lizua e n kom mamm zetes kom mujore qe i on kushtohet komunitetit te dernda publ lle ag cky ine gaqe sinjal te dmerret por tente ci resogto vfaktin zero Do ene magin ssm biin itarie strukturkete Preduke sh ti eram raesr te e nisim oltsinja erpm marr o, uni ano ci espedhe t ch M nteu totehe oT r t te Rajunite e lictepe ta ta are o d t teteziaitshp ss san si ne sh num a la o teti le t ver al r q lt g nj is tohe to E si lla ik ai at tt ipt por a n dhe l n sì ojme o m a t at g E tete a e t e ec ip Vene d p pe re lexuesit etcileve FriVenezia urn er,vetem a atoranga la ejoda e in rezidente ne Friuli e a pr gio tagpzem ne Giuern a irai su enco shperndahet pitennsu kerk letra shq lioni shendeMe mujotorena pu tton ulinisuVen ko etenih rz ddhe er t istonte ere s ne qe ir kushshqiptareve talis ti,resso lo ch rju,idah si E gio intribnd Friu eunut’itbjuteimateeblikene per mun ajo strutture in, dfak reduke mtete jo ko G e,teelist e a- F ne faq tari rreaodaztileitottaollin bb om opubl et ra rte ip ze Fr m fa m ne ne Giulia. op cc l fa teimazhi ro tin nelinta.gaze puaemua Crcuba iativ trvet irete gaze eretevettes me e im lettike he Do gazetari teguitoe gteli in tesso Sherbimet dhe tutelat kerkojme marrin nene redaktimin empnest ità zete dezi pqe qdis Permiresohet rial li- e ic disa atttpjese ro n oltne tt e no gao- ve, rezidente eshperndahet cm itetit iste a mun b eDnete nedisa etqe iu ky h se Rajen a njeneinis o ng U nen r R o gaz a , A e ekte ve ne e te re e b a ra sin n fjal het i erv o lo os li io fa o se ne te e e di cila i te st O zio shp i k nengjith pIn al F lincite cu gdi a listen gduke jal poz dhoemenreetezi a subj gjen ile.sinjalizuar riz SIrl ptare iati ti in e, ve tea Rajonit tone, e do cilave gjeni isetariVgazetes ernnisur nalqu duke letra qetqedhe oten argo shqiptare te shpe ddhe ra i ch o e inaInt reK chinn lexu di qe strrnda dah rnobashkesise teni e,terv rreug ene ush utenker i uitiv mircilav nim te n besbojm anriu e ore te ve veshqi en tejubere giocJu nqe ate itshp rila e Italia etrrjet dciela egje Do sa im jete per nenat e ardhshme in ana evet edhe ejokoj e tte doesteshpresojme jedhe te nga nfaqet te ojm eselii ne p zio, nm aniertne ieN nga l mkene dijot’i i ne n’iper qe prqe menuT i eelatelcpor eme toprnressh ottzemer, e sh to tete epunente te jete pu ez r per Giulia. argomente qedme ve amund etM do pdel ist chruar ga , liste e en lex prit it. te mine edhe in rret u n d em ia u te p ri esua a es n so qe m fa Ud e. h e tone ues p esoj et s ss e ia te gaz n b et ze r a nga al nj si n ite por inter o a ig E d te dh v tee jete ci o gio mI e,ate, nit et ta, litek integ le U Peene ojnm ne it. teerN blikirdo eteana hee dheknje ma eisPen consol ektnine. iati ta elat edh tme r,edmen lio eizrialexues eme s eduk qe me te ntpriv te Rajo goje negjen e it nc eueedh rrin edhe eeinep teogjitha to se ltat e an naenmenyren line ar st rnneo Itali nyr ko arg ri nga he tshpr inteUeyren tutstrukturat tona te imj krah den insubjekteve, plot nent rru nteg pritet im sthen, all edM pjerese titapublike jo urinisiative t nepub dnje me no te ocile soec qunetast ai,nshqiptare reve, gra ge i pqe qe ndodtemire tointedech shpe nis dhe ne eahyre ketme mkesa i te gr ph enmseli her ale F e om l de gom ine, in prite seli t tete e tesrl it atene gr h a urper et ne nevshqiptaret ky teForriprivate, ,E srl e letreteve r en e,le des rrliki me ent ap u nga lexuesit. Penta graph me ne ci n faqe ndje ve v te interesuar bere qe q de ju d im ia te im a srl te red ri me d e o a qe n M n te s o a ia h e u me d o e e oqer e A rn re a en h e a o qe mit eke me sistnj sh uliedhiteetngakeg nc nd dhe , etUdine, ghe iit dhen xu hm ne jete heesr o-sh ative ed i m chakt nm don a tgrap e tinte dimin dei p toInterviste mu enene p ss loa me Sherb da Cpe teseli ecn se te hsh shendetesore atemalintegruar omik omte duk co F adhhekes rkoj gait me IarN ne nje inisi esjit ekon edhe nje duke ippot’i zon mhere, plot goje, ne rrjetin he e ihin TT m te ndjehen, etduke e, sdesh o agnpie aroati gtu tomgrim sh esit. Pent tt tirkonsullin ana mdhe ajsa ekilepidhene eduk edeshmon ueb parimon ti jo gaz itpne pken te at e ard fjoealdi.sinjalizua e ci lavteedteisaprivVate te z nteje art onnoPe eqe dhe m dune aleno le. a o cii i esrc .gaPsh pqe nga lexu hererruge en , ze tes emte A ete erativ epokrahine. dkesaj ne se re v o zi n nen s li gjit e m ri per a in ze mire i publikimit te kesaj gazete qe parie te ekonomiko-shoqeror te e. ke te v ve f u r ia so di ez go k ha te g li e fa n e c so en te g te nje per e r gaze a tegn meimittediahallog qte cre qu te erte m llsub C rd te ndj nazem he u ujm az te jek p tiire n a cip lticorm KJuer,T iptaqemne edhe m t unjoipar ia eninte res ’im erGog ed eheT I kesaej eintegrimit turat ton i-eenee ga fakekuar rim te dialogut i eptev ed al’vim bes e,iuutut ta Udine, sobepor di osito dhe beson me teen beso te arritentem e remdhm loon he sta e, mpub it te met n, me sta docr are anto EteduteG jeprnzeethe aring onneme re o rezqe eko ra ggsojm qu tiva, so tinin super dh n ber i le dia ellva begso grang plo aele ersìrelike publikim dhe te dialogut it d tetekR dlies nom ne struk a qe n e v en t p e i m te r t e pa r pj . e iv t im goj o e rrug a n ee iko q h lb e d e qe a t t sor xu ipta i aba sh munqee,letetrinte es-e rshq rotete nate e tti, e ne irlagin hfae esaajjo hD -sh o tt anoqe chpoE rimi m n sr riey- re sia a mo racmom i le sh e, m ju per d ky ajodh a e ror lo ere lla In e r ed et n sus enteazuhi gruar ne intesa nje qte shendete ngit oontemerelte vet met e integ teitg teret ke ted kes zm i kn m nje isndteje te a e teR stre g inteker e qiredatettro raccesis e em rrje sheon l e e nit ra gjnith a da m in dteiatelo aztoet dushke ideense uek dukene ntintidcigleli vealbhepubblicro a sh Iahat’etsui ajsijokenkra te im phear n, mazu janel hin etjre kojm zarriv c olt e fain cu segnpt e.n regktim tt no à U ire n isiati egun nee,qe peirnd teli netohom ppe une ar e M e plesosu i e rv ore ala ione eis bligom e ikuoio nei anIn ozir e sifjnj ita oIt bjvek e te e alo I tan uek pete alaliznein lh otdrgo rru dine ga ve tenbtees listnee dhaen ne t ked kim en , ette n de chiea o hsh ss si si priv ist e n r temar M . etem v m e. em tize l riclaoniche lia ua me ge , ed lexu qe d odnh mn peari-heet Friprivmue noq l utou se a mae dm inerte q jep dia is beriren ven,gputeerm, Ju br gions aPr nta ti, in anchocieargko t e pu he esi o te e she te ne te nuli ate,nitgea anor e tee m, teruin m so a bl erpor es or plegrtr qepjeE ul -ns inte blik nje t. P pri pte cil ek dis dje V tetit agea- ke sh un te o rna o linole te e sa se lexiku e eret p ojme cioernm es pt gri imit here enta tet reso ave onoa ghenene intete te g jdkrt’ahoaua ec o, air ress ada men le o zdrhnee drrqinF e ar on pIe et it te r ed ne mit te , atilbtutt ti reA ien gra ne m jme e gmikazoe , mzeia resuar jivethrta i kinene.im je o h d d a u s ci i n dh ke esh ph e qe jen -stahri plo fakp etesu e i ketin akK i bmico otoetihea fa nie le e n i e saj m tiern bdje per p sin timin ve s t a tor t r se h o srl yre te ne oqer tegosh te ze e jali T ojur jep, ete teqeber ekte dia gaze n du me n m jete r zu IenEter hqipta shdikquees-vlo,isim t a in ke rnin kye jovve, p mer ga te log te ke se e te k rk d te siq e u , ta ar vis re ise a alzhi Itali ut qe i d li n arg zete esojm aj ahgeru nejashtembli por n be ne he e ne c ed om s d ekra t joar n l pqoiptaneke e a di Pte n so ine. vee rr zit re fja n m pari e pri he n ente uke tehm hm ermmire k Itali onsole te je iv t le e te te vate ga qe nis arr m tin te . Ju u i b esoonsu Cre ek ndje , te ana m ur le in p nga me b on he in e un tr jese le rr eso sh ar ll h xu Ien a om n, te te d t’ a d jm t sh et imin de sce iko me resu gjith i k he ne esit ptoer e nqip k l e ta -sh plo ar a en du red te r e oq t g pe sub e p ke akti cil dvheis re Iensisaelbaazlhla c ’imm ero oje r te jek er sin m eve te ne ter ne i om a r te , te be tev ze jali in m m e s e k Ita vis e un gin ke inte re q e, p er, zua sa r on li ta in ità e j k gru e sh ubli por rah ar qip ke I su Pe ine ne rr tare e llin al co talia rm . jeti t ns n ire ole In shq i ba soh ter ip sh et vis tar ke im te e n sise azh m e i e k It on ali su lli n

br

io f

fres co se ...e & rv da bu izio l 1 on o ba DIC rc E ola MB zio RE ne ...

oo

d

Bëni që tu vijë çdo muaj në shtëpinë tuaj “Il Nostro Giornale- Gazeta Jonë” me çmimin simbolik prej 12 eurosh. Paraqitni fletën e plotësuar dhe kryeni pagesën e abonimit 2008 pranë cilësdo zyrë postare. Plotësoni fletën pranë cilësdo zyrë postare duke treguar si numër llogarie 000085748630, si arsye abonimin për 2008 në “Il Nostro Giornale - Gazeta Jonë” dhe adresën pranë së cilës dëshironi t’u vijë gazeta.

Penta graph Srl - Via Tavagnacco, 61 Udine - Tel. 0432 548845 Fax 0432 548843 - ilnostrogiornale@pentagraph.com

mars 2008  

il numero di marzo, nonostante gli sforzi economici riusciamo a stampare per offrire un mezzo adeguato alla comunità albanese.