Page 1

Uitgave van de Stichting Vrienden van Bronbeek November December 2017

Vitesse voor teamfoto op het landgoed


AANGESTIPT •D  it is alweer het laatste nummer (119!) van het Bronbeekbulletin in 2017, het bestuur wenst u alvast prettige feestdagen en alle goeds voor 2018. • Met dit nummer van het Bronbeekbulletin is de jaarlijkse brief met acceptgiro van de penningmeester meegestuurd. Het bestuur vraagt er uw aandacht voor en hoopt op uw steun te kunnen rekenen. • Blijf voortdurend op de hoogte via raadpleging van onze website: ­www.vriendenvanbronbeek.nl. Het 31ste lustrum van Bronbeek nadert. • Doorlopend verzoek: donateurs die hun e-mailadres nog niet hebben doorgegeven aan de ledenadministratie, wordt vriendelijk verzocht dit alsnog te doen. E-mailadres: svvb1983@gmail.com. • Het jaarlijkse boottochtje dat onze stichting traditiegetrouw de bewoners van Bronbeek aanbiedt, ging onder leiding van Dick Esmeijer naar Deventer. De voorzitter van de inwonerscommissie van Bronbeek John van Heijst schreef er ons onlangs over, kort en krachtig: ‘Het is de bewoners van KTOMM Bronbeek, die het boottocht-evenement van 8 juli mochten meemaken, een uitzonderlijk genoegen om middels deze brief te bedanken voor de uitnodiging. Het is bekend dat dit een bijzonder mooie en goed georganiseerde dag was met alle ingrediënten die maar bedacht konden worden. Nogmaals onze hartelijk dank en veel succes in de komende jaren.’

Bij de voorpagina Een hoogtepunt uit dit najaar: Vitesse zocht voor een teamfoto landgoed Bronbeek op. Met een fraai resultaat en een gezellige dag voor de bewoners. Zie ook pagina 12. Foto’s: Paul Meima.


INHOUD 2017 NOVEMBER/DECEMBER

Van het bestuur Mooi Vriendenfeest! Mededelingen van de secretaris

4 5

Agenda Activiteiten op Bronbeek Verschijnt 3x per jaar - no. 119

In en om Bronbeek

Informatieblad van de ‘Stichting Vrienden van Bronbeek’.

In Memoriam Nieuwe bewoners Keurig in de was Bewoners bekeken Tentoonstelling Weg tot het Westen Warme ontvangst Vitesse Kumpulan 25 jaar Wandelen langs Indisch verleden Ander jaartal op KNIL-monument

Redactieleden: mevr. G.G. Besselink-Boermann dhr. A.P. Bakker mr. H.J.A. Grootveld, eindredacteur Druk: HPC Drukkerij, Arnhem Doelstelling van de Stichting: Het wekken van belangstelling voor, alsmede het levend houden en zo mogelijk versterken van de historisch bepaalde verbondenheid tussen Nederland en landen overzee, in het bijzonder Indonesië, door voortzetting, aanpassing en uitbouwing van de tradities van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum ‘BRONBEEK’.

6

7 7 7 8 9 12 13 15 16

Museumcollectie Schenkingen en aanwinsten

20

Donateursbon

23

Donatie: Natuurlijke personen minimaal € 17,50 per jaar. Rechtspersonen minimaal € 50,- per jaar. IBAN rekeningnummer: NL89 INGB 0000 0009 40 van de ‘Stichting Vrienden van Bronbeek’. Adres Stichting: Velperweg 147, 6824 MB Arnhem. website: www.vriendenvanbronbeek.nl Vriendenadministratie SVVB Velperweg 147 6824 MB Arnhem Tel. 06 40 40 46 98 E-mailadres: svvb1983@gmail.com ISSN: 1386 - 0372

KTOMM BRONBEEK Tel: 026-376 35 55 3


Van het bestuur Onze Vriendendag 2017 is in de nog verse herinnering verbonden met een uitbundig stralende zon, vrolijke dans, vertrouwelijk entertainment met duidelijk Indisch accent en vooral een aantrekkelijk programma voor alle leeftijden. Mede dankzij de vrijwilligers van Bronbeek is op zaterdag 26 augustus ook de jeugd duidelijk op haar wenken bediend: het is goed te zien op bijgaande foto’s. Zo groeit de formule van onze Vriendendag geleidelijk uit tot een festijn voor alle leeftijden, waarvoor geen toegangsdrempel bestaat. Dit vooruitzicht mag gekoesterd worden.

Onze Vriendenvergadering was zoals gebruikelijk uitstekend bezocht. Er is het bestuur een aantal nuttige suggesties aan de hand gedaan. Moest voorzitter Jan de Kleyn een ernstige toon aanslaan bij de bespreking van de financiĂŤle stand van zaken, de Vrienden toonden begrip en vertrouwen in de toekomst. Alle voorstellen van het bestuur werden unaniem aangenomen. Foto: Rob Kleering vab Beerenbergh

VRIENDENFEEST!

Vliegeren.

Jungletraining bij kapitein Ton Broers.

4

Foto: Rob Kleering vab Beerenbergh

Foto: Jan mossink

Kleuren.

Bekend enthousiasme en waardering aan de zijlijn.


Bijdrage collectie

MEDEDELINGEN VAN DE SECRETARIS

Het verzoek van de zijde van Museum Bronbeek om een bijdrage voor de aanschaf van een bijzonder museumstuk, werd door de museumcommissie met een positief advies aan het bestuur voorgelegd. Het betrof een zwaard van Yutaka Nishioeda, generaal in het Japanse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit zwaard, ruim zeshonderd jaar familie-eigendom geweest, heeft hij in mei 1946 in Saigon overhandigd aan de Engelse generaal-majoor D.D. Gracey. Het is inmiddels toegevoegd aan de museumcollectie. Pauljac Verhoeven toonde en besprak het verworven bezit tijdens de Vriendenvergadering.

Bijdrage 2017. Wij vragen weer uw aandacht voor de Vriendenbijdrage 2017. Met bulletin no. 118 uitgave juni/juli hebben wij diverse Vrienden per brief een betalingsherinnering voor het jaar 2017 gestuurd. Een aantal heeft gereageerd met het alsnog betalen van de bijdrage; velen hebben helaas niet gereageerd op het verzoek. Wij verzoeken deze Vrienden om hun bijdrage van minimaal € 15,00 per persoon uiterlijk 15 december 2017 over te maken op IBAN rekeningnummer NL89 INGB 0000 0009 40 van de ‘Stichting Vrienden van Bronbeek’. Met deze bijdrage steunt u een goed doel ! Na deze datum gaan wij er vanuit dat de Vrienden die niet hebben betaald, geen prijs meer stellen op verder lidmaatschap.

Pauljac Verhoeven vertelt over een Japans zwaard.

Kolonel Michiel Dulfer was, zoals gewoonlijk, op onze Vriendendag een attent gastheer met een nauwkeurige toekomstblik, precies zoals hij zich in de afgelopen jaren heeft laten leren kennen. Hij kondigde voor ons bij wijze van primeur aan, dat zijn leidinggevende periode volgend jaar tot een afsluiting komt: op 26 april 2018 staat namelijk voor Bronbeek een commando-overdracht op het programma. Luitenant-kolonel K.G.J. van Dreumel is benoemd tot zijn opvolger.

Onbekende vrienden. Het afgelopen jaar heeft een aantal Vrienden de bijdrage voor 2017 betaald. De betaling is verricht door personen, die niet in onze administratie voorkomen. Bij de betaling is waarschijnlijk gebruik gemaakt van de rekening van de partner, waardoor wij niet kunnen nagaan welke Vriend het betreft. Wij verzoeken dan ook bij betalingen de naam van de desbetreffende Vriend te vermelden. Van de volgende personen, die niet in de administratie voorkomen, hebben wij een betaling ontvangen: H.F. Brouwer, H. van Hoeken, Dhr. D.H.G. Bockman, B.W.J. Diks, Dhr. P.A. Karman en L.A. Le Coultre De partners van de bovengenoemde personen worden vriendelijk verzocht contact op te nemen met de secretaris, Roy Swens tel. 06 40 40 46 98 of per e-mail svvb1983@gmail.com. 5


Agenda

ACTIVITEITENAGENDA MUSEUM BRONBEEK 2017 Tot en met 4 februari 2018 | EXPOSITIE Weg tot het Westen. Een koloniale ontmoeting Centraal staat het Javaanse vorstendom Mangkoenagaran, dat in 2017 zijn 260-jarig bestaan viert. De expositie belicht drie thema’s uit de geschiedenis van Nederland en Indonesië.

3 december 2017 | LEZING De geschiedenis van de West-Indische Compagnie Spreker: Henk den Heijer, 14.00 – 16.00 uur. Toegang: € 15,00 (incl. museumentree) I.s.m. Volksuniversiteit Arnhem. Inschrijven via www.volksuniversiteitarnhem.nl

25 februari 2018 | LEZING De Nederlandse Caraïbische eilanden toen en nu Spreker: Rosemarijn Hoefte, 14.00 – 16.00 uur. Toegang: € 15,00 (incl. museumentree) I.s.m. Volksuniversiteit Arnhem. Inschrijven via www.volksuniversiteitarnhem.nl

10 maart 2018 | FOTO-DETERMINATIE Mijn Opa was een… Stel vragen aan experts over uw eigen familiefoto’s uit Nederlands-Indië, 12.00-17.00 uur. Reserveren gewenst: nb.ravensbergen@mindef.nl. Toegang met museumentreebewijs

25 maart 2018 | LEZING De brandende kampongs van generaal Spoor Spreker: Remy Limpach, 14.00 – 16.00 uur. Toegang: € 15,00 (incl. museumentree) I.s.m. Volksuniversiteit Arnhem. Inschrijven via www.volksuniversiteitarnhem.nl

13 mei 2018 | DOE-EN-BELEEF-DAG BronbeekFestival Activiteiten voor alle leeftijden op het landgoed en in het museum, 10.00-17.00 uur. Toegang landgoed gratis, deelname alle activiteiten volgens museumentreetarief

19 februari 2018 | 155ste verjaardag KTOMM Dinsdag t/m zondag | JEUGDACTIVITEITEN Landgoedspeurtocht In je eigen tempo zwerf je over het landgoed Bronbeek en ontdek je onbekende plekjes. Leeftijd: 8 t/m 12 jaar. Gratis routekaart bij de receptie 10.00 tot 17.00 uur. Museumspeurtocht Weet jij hoeveel kanonnen er in het museum staan? En weet je waarom uniformen er zo indrukwekkend uitzien? Er zijn speurtochten voor 6-9 jaar en voor 10-12 jaar. Haal hem gratis bij de receptie tussen 10.00 en 17.00 uur. 6


Zondagen | OPENBARE REPETITIE Gamelan Tweemaal per maand bespeelt de groep Kusumo Budoyo de gamelan. U kunt deze openbare repetities in de Indische Zaal bijwonen op zondagen in de maanden september tot en met juni. Informeer altijd vooraf naar de actuele datum en het tijdstip via (026) 376 35 55. Wijzigingen voorbehouden. Nadere informatie en de laatste stand van zaken: www.bronbeek.nl onder ‘Activiteiten Bronbeek’.

In en om Bronbeek IN MEMORIAM

KEURIG IN DE WAS GEZET

Op 14 juni jl. is de heer G. Visser overleden, adjudant b.d Koninklijke Marechaussee. Hij bereikte de leeftijd van 97 jaar. Op 23 juni overleed de heer L.W.N. Pot, die tijdens zijn actieve loopbaan bij de Koninklijke Luchtmacht heeft gediend. Hij werd 90 jaar.

Alle buitenobjecten op landgoed Bronbeek zijn degelijk voorbereid op de winter. Metaalrestaurator Esther Meijer heeft daarvoor onlangs het periodiek onderhoud van onder meer beelden en kanonnen uitgevoerd. Ook ‘onze’ Bronzen Bronbeker, het geschenk van de Vrienden bij het 150-jarig bestaan, is daarbij uiteraard niet aan haar aandacht ontsnapt. Er wordt, zoals verwacht, goed voor hem gezorgd.

NIEUWE BEWONERS De heer G. Creusen is op 22 september jl. in Bronbeek komen wonen. Zijn laatst vervulde rang was sergeant bij de Koninklijke Luchtmacht. Op 30 september volgde de heer P.J. Veldhoven, die korporaal bij de Koninklijke Landmacht is geweest. De heer F.J.J. Dehue werd eveneens op 30 september jl. bewoner van Bronbeek. Hij was sergeant bij de Koninklijke Landmacht. De heer M. Mooiweer trad op 14 oktober als bewoner van Bronbeek aan. Hij is bij de Koninklijke Marine in dienst geweest. Wij wensen allen een prettig verblijf op het landgoed toe.

7


BEWONERS BEKEKEN Vijf jaar geleden heeft bestuurslid Dick Esmeijer in dit blad een getalsmatig overzicht gepubliceerd van de veranderingen in de samenstelling van het bewonerspotentieel van de voorgaande vijf jaar. Nu verstrekt hij de informatie over de daaropvolgende vijf jaar, dus van 1-1-2012 tot 1-1-2017. Op 1-1-2012 was de samenstelling als volgt: Aantal bewoners. Gemiddelde leeftijd. Hoogste/laagste leeftijd. Gemiddeld/hoogste aantal jaren op Bronbeek Leeftijd bij binnenkomst gemiddeld idem: hoogste/laagste In de volgende jaren veranderde dit door overlijden, Vermindering door overlijden Gem.leeftijd hoogste/laagste 12/16: 33 86 101/74 Door vertrek 12/16: 5 89 96/83 Groei door nieuwkomers 12/16: 34 82

50 86 96/75 4/20 88 93/68 vertrek en nieuwkomers als volgt.

aantal jaren Bb 6,5

hoogste/laagste 20/1

4

6/2

92/71

Dus op 1-1-2017 was de samenstelling als volgt: Aantal bewoners. Gemiddelde leeftijd Hoogste/laagste leeftijd gemiddeld/hoogste aantal jaren op Bronbeek Leeftijd bij binnenkomst, gemiddeld idem hoogste/laagste

45 87 97/75 5/15 87 92/75

Afkomstig uit de diverse onderdelen van de krijgsmacht: KNIL KL KM KLU KMAR In 2012 4 22 20 2 2 Overleden /vertrek 4 12 20 1 1 Nieuw 3 15 15 1 Op 1/1/2017 3 25 15 1 1 In 2016 is er voor het eerst een Marva bij!

8

TOTAAL 50 38 34 45


EXPOSITIE ‘WEG TOT HET WESTEN. EEN KOLONIALE ONTMOETING’ Tot en met 4 februari 2018 Centraal in deze tentoonstelling ‘Weg tot het Westen. Een koloniale ontmoeting’ staat het Javaanse vorstendom Mangkoenagaran, dat anno 2017 zijn 260-jarig bestaan meemaakt. De expositie belicht 3 thema’s uit de geschiedenis van Nederland en Indonesië: de eerste kennismaking met Javaanse gamelanmuziek in Nederland en Europa, de invloed van het Westen op de vorstenhoven in Midden-Java en omgekeerd en de ontwikkeling van legioenen. In 1879 maakten Nederland en Europa voor het eerst kennis met Javaanse muziek en dans. Op uitnodiging van F.N. van Nieuwenhuijzen, voormalig resident van Soerakarta, stuurde de vorst Mangkoenegoro IV een compleet gamelanorkest naar Arnhem ter opluistering van de Nationale Tentoonstelling van Nederlandsche en Koloniale Nijverheid. De gamelangroep trad 3 maanden lang bijna dagelijks op. Het orkest werd vergezeld door pangeran Gondosiwoijo en zijn zoon Raden Mas Soenario. Deze prinsen bezochten het toenmalige Koloniaal Invalidenhuis Bronbeek en ontmoetten er de commandant J.C.J. Smits. Eerder hadden ze koning Willem III bezocht en namens Mangkoenegoro IV geschenken aangeboden. De prinsen reisden langs andere Europese hoven en werden met veel egards ontvangen.

Vorstenhoven op Java De westerse cultuur was aan de vorstenhoven van Java niet onbekend. De eerste contacten dateerden uit de tijd van de VOC en zouden zich later uitstrekken op velerlei gebied. Zo zijn Westerse invloeden terug te vinden in de architectuur en de inrichting

van paleizen. Tegelijkertijd handhaafden en ontwikkelden de vorstendommen hun culturele eigenheid. De elite had toegang tot het Europese onderwijs en dat gaf mogelijkheden om een studie te volgen in Nederland. De studenten troffen in Nederland een heel andere maatschappij aan dan ze kenden en verwachtten: democratisch met veel politieke en andere vrijheden. Onderwijs zagen zij als een middel om het nationale besef te ontwikkelen en om uiteindelijk het ideaal van vrijheid en onafhankelijkheid te verwezenlijken.

Legioen van Mangkoe Negoro Ook op militair gebied was er sinds de VOC-periode contact. De vorst kreeg jaarlijks een toelage van de VOC voor het onderhoud van zijn korps, dat door de compagnie in tijden van onrust werd ingezet. Toen Java deel was geworden van het Koninkrijk Holland (1806-1810), kreeg het korps de naam Legioen. In 1816, na de Britse teruggave van de koloniën aan Nederland, stelde het Legioen van Mangkoe Negoro zich ter beschikking van het Nederlands-Indische gouvernement. Het nam aan de zijde van het KNIL onder andere deel aan de 2e Atjeh-expeditie in 1873-’74. Ook werd het in 1942 ingezet tegen Japan. De tentoonstelling geeft een impressie van de Nationale Tentoonstelling van Ne9


te plaatsen; de tentoonstelling bestaat uit drie delen: ten eerste de vorst Mangkoenegoro IV, die vorst was van 1853-1881. Hierover heeft Willie Adriaans de gegevens aangedragen. Ten tweede: Mangkoenegoro VII, die van 1916- tot 1944 regeerde, heb ik onder mijn hoede gehad en tenslotte is er het verhaal over het Legioen van de Mangkoenegaran als geesteskind van Tristan Broos.

Staatiefoto officieren Legioen.

derlandsche en Koloniale Nijverheid te Arnhem in 1879, het optreden van de gamelangroep en het bezoek van de Javaanse prinsen. Zij geeft een beeld van het Hof van de Mangkoenegoro als voorbeeld van cultuurvermenging tussen Oost en West. Ook gaat zij in op de relatie tussen het Hof en Nederland op militair gebied. Het verhaal van de koloniale ontmoeting komt in de tentoonstelling tot leven met foto’s, films, documenten, voorwerpen, uniformen en wapens.

Vorst tussen 2 werelden Bij de opening van deze tentoonstelling, waarbij ook de de ambassadeur van de Republiek Indonesië acte de présence gaf, hield Madelon Djajadinigrat een toelichtende lezing. Zij is de schrijfster van het boek ‘Vorst tussen 2 werelden’. Het volgende ontlenen wij aan de woorden van mevr. Madelon Djajadinigrat: ‘Het is mij een eer dat ik deze tentoonstelling Van Weg tot het Westen over het Mangkoenegarase hof en in het bijzonder over de misschien meest pregnante vorsten uit het vroegere Mangkoenegarase rijk, mag openen. Allereerst, Om u even in de tijd 10

Horizon verbreden De tentoonstelling ‘Weg tot het Westen’ hoopt u iets meer te vertellen dan alleen de sprookjesachtige kant van het Javaanse vorstenleven. Het bijzondere is dat beide vorsten hebben getracht hun horizon te verbreden door te zoeken naar een band met het westen buiten de koloniale context. De mogelijkheden die het kolonialisme bood, waren echter gering, zeker voor Mangkoenegoro IV die in een tijd leefde dat hier in Nederland het kolonialisme nog vanzelfsprekend was en geen enkele vraag opriep. Des te meer bijzonder is dat beiden gezocht hebben een brug te slaan tussen het toenmalige traditionele Java en het moderne Europa, in het bijzonder Nederland.

Kennismaken met gamelanmuziek, 1879.


Om hier tegenover een stukje Nederlandse geschiedenis te plaatsen: Nederland werd in de jaren rondom 1850-1870 geregeerd door Koning Willem III; niet de meest progressieve. Hij had grote moeite met Thorbecke. Het cultuurstelsel deed de schatkist bloeien. Het was Mangkoenegoro IV, die getracht heeft zich hier tegen te verzetten. Hij bond de strijd aan met de VOC en trachtte de grond, verhuurd aan Europese planters op te eisen, opdat de opbrengst van de plantages zijn rijk ten goede kwam in plaats van de planters en hun achterban in Den Haag. In 1879 zond hij zijn beide zoons, Kanjeng Pangeran Harijo Gondosiwoijo en Raden Mas Soenarijo naar Europa, onder meer om de Wereldtentoonstelling in Duitsland te bezoeken. Voor Mangkoenegoro VII was deze vorst het grote voorbeeld. De tijden waren echter in-

middels veranderd. We zijn dan 46 jaar en twee vorsten verder en verkeren middenin de Eerste Wereldoorlog. Hij kreeg met een geheel ander Nederland te maken. Hij had het voordeel Nederland van dichtbij te hebben gekend. Als leergierig jongetje zette hij het al vroeg in zijn hoofd om in Leiden als toehoorder colleges te gaan volgen bij onder meer de bekende islamdeskundige prof. Snouck Hurgronje. Hij kreeg zowaar toestemming van de Nederlands-Indische regering om naar Nederland te gaan. De voorwaarde was wel dat hij een reisverhaal in het Javaans zou schrijven, opdat ook zijn landgenoten kennis zouden maken met de moderne wereld. Hij voldeed daaraan, met veel humor. Dankzij de vertaling in het Nederlands van de bibliothecaris van de Astana Mangkoenegaran, de heer Husodo, is het verhaal in het Nederlands beschikbaar, bewerkt en ingeleid door Clara Brinkgreve en mijzelf. Het boek komt uit in Indonesië, vertaald door Frieda Amran en wel bij de bekende uitgeverij Kompas. Zo kan de tegenwoordige Indonesiër ermee kennismaken in wat voor dwaze toestanden een inlander, en nog wel een prins, terecht kon komen op een boot vol met ­zelfingenomen ­Nederlandse bestuursambtenaren en ­zakenmensen.

Studentenleven

Mangkoenegoro VII.

In 1913 vertrekt hij naar Nederland. Maar op dat moment was er eigenlijk nog geen sprake van dat hij ooit in de voetsporen van Mangkoe Negoro IV zou kunnen stappen. In Nederland maakt hij vele vrienden, Nederlanders en Indonesiërs, om toch maar die term te gebruiken. Met de schrijver en dichter Norosoeroto, zoon van de Paku Alam, genieten ze van het studenten11


leven, gaan ze de hort op, bewerken ze teksten van de dichter Tagore. En als in 1914 de Eerste Wereldoorlog aanbreekt, melden zij zich aan bij opleiding voor officieren en worden ze het veld ingestuurd zonder aan gevechtshandelingen deel te hoeven nemen, want die waren er gelukkig niet, althans niet in Nederland. In 1915 krijgt deze Soeparto vanuit Nederlands-Indië bericht dat hij terug moet komen en na een bezoek aan koningin Wilhelmina en minister Colijn, stapt hij op de boot. Kortom, om een veel langer verhaal kort te houden, in 1916 wordt Soeparto beëdigd als de vorst Mangkoenegoro VII. Al gauw verandert er veel aan het hof. Er komen studieclubs, waar Indonesische en Nederlandse, maar ook buitenlandse intellectuelen, bestuursambtenaren, dominees en pastoors en kunstenaars maandelijks bij elkaar komen om over allerlei zaken te discussiëren.

van prinses Juliana en prins Bernard. De vorst, verwoed paardenliefhebber, volgde de koets te paard, zijn dochter danste haar dans op muziek vanuit de Astana in Soerakarta, een gewaagd en gelukt experiment voor die tijd. In 1942 wordt ook Indië in de de Tweede Wereldoorlog betrokken. In 1944 sterft hij gedesillusioneerd.

Idealen trouw

Op maandag 23 oktober jl. was het volledige eerste voetbalteam van Vitesse (zo’n 30 personen) op Bronbeek voor een fotoshoot en meet & greet. Rond 14:00 uur arriveerden zij. Plaatsvervangend commandant Ton Broers ontving het gezelschap. Om 14:30 uur vond de fotoshoot plaats en van 15.00 -15.30 uur was er in de Poorterszaal een geanimeerde ‘meet & greet’ met de bewoners van Bronbeek. Vitesse en Bronbeek hebben wat samen, dankzij generaal Karel van der Heijden, de tweede commandant van Bronbeek en Karel Fischer, clublid van het eerste uur. Binnen de destijds jonge vereniging was Fischer benoemd tot commissaris van materieel. Zijn grootvader van moederszijde was generaal Karel van der Heijden. Van hem kreeg hij toestemming de weide op

De Mangoe, zoals hij in de wandeling genoemd wordt, kreeg tussen beide wereldoorlogen al gauw te maken met een steeds conservatiever beleid, maar hij bleef zijn idealen nastreven, namelijk een samengaan van beide landen, Nederland en Indië op gelijke voet. Als goed middel zag hij een delen en uitwisselen van elkaars cultuur in de brede zin van het woord. Hiertoe organiseerde hij in 1919 een congres, waar vooral veel wetenschappers waren uitgenodigd uit vele landen in Europa, zelfs uit Amerika. Het Java Instituut, waarin de geschiedenis, de literatuur, de godsdienst, kortom de gehele cultuur van Java vastgelegd en bestudeerd kon worden, werd opgericht. In 1937 wordt hij met zijn vrouw en dochter uitgenodigd als gast bij het huwelijk 12

Als dichter bleef Mangkoenegara IV beroemd om zijn opus ‘Wedhatama’, waarin hij de ‘verheven wijsheid’ van Java beschrijft. De vorst roemt daarin de traditionele moraal van de Javanen die in een tegenstelling met de meer uitgesproken orthodoxe islamitische zedenleer wordt geplaatst. Mangkoenegara IV werkte ­samen met Raden Ngabei Ronggawarsita (1802– 1873), de laatste van de grote ­Javaanse hofdichters.’

BEZOEK VITESSE


het landgoed te gebruiken als voetbalveld voor Vitesse. Daar liggen dus sinds eind 19e eeuw roots van Vitesse.

STICHTING KUMPULAN BRONBEEK: JUBILEUM Onlangs (1 september) heeft de Stichting Kumpulan Bronbeek haar 25-jarig bestaan gevierd, tezamen met haar personeelsleden en relaties. Onze Stichting Vrienden van Bronbeek was er vertegenwoordigd, onder meer door bestuurslid Hans Verbrugge. Hij bood de jubilerende stichting namens het bestuur een gewaardeerd cadeau aan: de mini-uitvoering van de Bronzen Bronbeker, die voor het hoofdgebouw op zijn bankje zit, dus ook vlakbij de Kumpulan. Voorzitter Kees Bolderman, secretaris Gijs Schut en penningmeester Alec Went namen dit geschenk graag in ontvangst. Over het ontstaan en de betekenis van Kumpulan op het landgoed Bronbeek hield voorzitter Bolderman een feestelijke toespraak, met degelijke historische informatie. We citeren hem: ‘Eind jaren zeventig vorige eeuw dreigt het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek door het Ministerie van Defensie te worden gesloten. Er mogen geen nieuwe bewoners meer worden opgenomen en via een soort

sterfhuisconstructie, in dit geval letterlijk bedoeld, wil men af van het tehuis. De kwestie sleept zich voort door verschillende kabinetten en bewoners en personeel verkeren jaren achtereen in onzekerheid. Vanaf 1983 wordt het verzet ook buiten Bronbeek georganiseerd. Een inwoner van Velp, de heer Gerrit Spijkerboer, is van mening dat er een stichting moet worden opgericht om Bronbeek te steunen. De burgemeester van Arnhem, Job Drijber, wiens oom de vierde commandant van Bronbeek was, wordt voorzitter van de stichting met de naam “Vrienden van Bronbeek” en vele verenigingen, die iets met Indië te maken hebben, sluiten zich aan. Behoud van het tehuis is hun doel. Samen met de Vrienden van Bronbeek vecht de toenmalige commandant, Willem Epke, voor het behoud van Bronbeek. En uiteindelijk wordt bereikt dat Bronbeek – ook voor de lange termijn – open mag blijven.

Plannen De Stichting Vrienden van Bronbeek heeft daarbij op verzoek van Defensie een aantal plannen ingeleverd om de basis van

Overhandiging van ons cadeau aan Kumpulanvoorzitter Kees Bolderman.

13


Bronbeek te verbreden. Zo wordt ingezet op professionalisering van de museumfunctie, moet het landgoed een plaats worden om te herdenken en gedenken en bestaat er een ambitieus plan voor de oprichting van een soort mini-Indonesië, dat moet worden gevestigd in de oude ziekeninrichting van Bronbeek (het gebouw dat nu Kumpulan heet). Op 13 november 1989 is de Stichting Kumpulan Bronbeek opgericht. Doel van de stichting wordt de exploitatie van een ontmoetingscentrum “Kumpulan Bronbeek”, in die tijd in het bijzonder voor personen in wier leven het vroegere Nederlands-Indië een belangrijke rol heeft gespeeld en/of zich verbonden voelen met Indonesië en voor personen die door het Ministerie van Defensie als veteraan worden aangemerkt in verband met de door hen uitgevoerde taken. De commandant van Bronbeek eind jaren ‘80, Rudi Boekholt, zet zich enorm in om dit alles van de grond te krijgen. Het bedrijfsleven wordt ingeschakeld, er worden fondsen geworven en er worden participatie- en deelbewijzen verkocht. Honderdduizenden guldens worden bijeengebracht en uiteindelijk is het gebouw ge14

reed voor haar nieuwe functie en wordt de Kumpulan op 24 september 1992 door de toenmalige Minister van Defensie Ter Beek officieel geopend.

Onmisbare schakel Sindsdien zijn er vijfentwintig jaren verstreken! Kumpulan is een onmisbare schakel geworden op het Landgoed Bronbeek! We ondersteunen de herdenkingen op het landgoed door voor grote aantallen mensen te koken en verzorgen vele reünies van veteranen-stichtingen en verenigingen. Daarnaast weten ook museumbezoekers en anderen de weg naar Kumpulan te vinden. Zonder ons personeel zou Kumpulan niet bestaan. Onze grote dank gaat dan ook uit naar onze manager, de heer Kersten, naar mevrouw Meurs van de administratie, naar onze koks Jafar en Enny Daud en naar ons bedienend personeel onder leiding van Anna van der Star. Het zijn veelal bekende gezichten en van deze 11 personeelsleden in vaste dienst zijn er dit jaar maar liefst vier al 25 jaar werkzaam in Kumpulan! Daarnaast worden we ondersteund door een kleine groep toegewijde vrijwilligers, van wie een aantal al behoorlijk op leeftijd


is (en dan heb ik het over 80+). Ik vraag u een hartelijk applaus voor ons personeel en vrijwilligers!’ Daarop werd door de aanwezigen met groot enthousiasme gereageerd. Tot slot sprak voorzitter Bolderman de hoop uit, dat de Kumpulan haar bezoekers nog vele jaren van dienst kan en mag zijn.

niste. In haar boek ‘Een huwelijk in Indië’ klaagde ze de Europese maatschappij aan vanwege de positie van getrouwde vrouwen in haar tijd.

WANDELEN LANGS HET VERLEDEN VAN INDISCHE NEDERLANDERS

Gouverneur van Ceylon

Museum Bronbeek presenteerde onlangs het eerste exemplaar van de wandelgids ‘Indië in Velp en Rozendaal: een wandeling’. De rijk geïllustreerde uitgave neemt de wandelaar mee in Nederlands-Indische historie. De route door Velp en Rozendaal leidt langs plaatsen die herinneren aan bekende en minder bekende mensen met een Indisch verleden. Zo vindt men op Heiderust in Velp het graf van Rudolf MacLeod (1856-1928). Deze officier van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) was van 1895 tot in 1902 getrouwd met Margaretha, beter bekend als de roemruchte Mata Hari. In totaal zijn meer dan 20 mensen en hun levensverhalen uitgelicht. Neem de beroemde Mina Kruseman (18391922). Geboren in Velp en getogen in Indië ontwikkelde zij zich tot een radicale femi-

Auteur Marthe Raven (rechts) met projectleider Eky Reiss.

De resten van landgoed Overbeek herinneren aan Lubbert Jan Baron van Eck (1720-1765). Geboren in Velp vertrok hij als 20-jarige naar Indië en bracht hij het tot gouverneur van de Hollandse bezitting Ceylon (Sri Lanka). Hij stierf schatrijk. In zijn testament stond dat er van zijn 42 slaven 15 vrijgelaten moesten worden. En 500 rijksdaalders moesten over 10 arme Velpse gezinnen worden verdeeld. De wandeling van 8,5 of 12,5 kilometer begint op station Velp. De route leidt langs 32 locaties, waaronder het landgoed Bronbeek. Het museum geeft een overzicht van de Nederlandse geschiedenis in Indië. De wandelaar kan desgewenst op adem komen in het Indische café-restaurant Kumpulan. De route eindigt op station Arnhem Presikhaaf.

Meer dan alleen een wandelgids ‘Indië in Velp en Rozendaal: een wandeling’ is niet alleen bruikbaar als wandelgids, maar ook te lezen als uitgave: 62 pagina’s vol informatie over het Nederlands Indisch verleden. Het boek is te koop in de museumwinkel van Bronbeek. De gids is geschreven door Marthe Raven, tot 2012 werkzaam als bibliothecaris in Museum Bronbeek. Assistent-conservator/ registrator Museum Bronbeek Eky Reiss leidde het project. 15


ANDER JAARTAL OP KNIL-MONUMENT Op 26 juli was het 67 jaar geleden dat het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven. Ter nagedachtenis aan de opheffing van het KNIL was er eerder (17 mei) een ceremonie bij het monument op Bronbeek in Arnhem. Prins Bernhard onthulde het gedenkteken op 26 juli 1990, 40 jaar na de opheffing van het KNIL. De bronzen figuren voor de granieten plaat verbeelden een Molukse en een Nederlandse soldaat in het gevechtstenue van omstreeks 1940. De ontwerpster is Thérèse de Groot-Haider. Dankzij uitvoerig onderzoek van de heer Willem. L. Plink is het intussen duidelijk geworden dat het Nederlands-Indisch leger sinds 1814 bestaat en niet, zoals eerder op het monument stond vermeld, vanaf 1830. Dat jaartal is veranderd in 1814. Ter toelichting: het volgende artikel.

DATUM OPRICHTING NEDERLANDS-INDISCH LEGER: 14 SEPTEMBER 1814 door W.L. Plink, luitenant-kolonel der Cavalerie titulair

De Java-Oorlog De Nederlandse kant De koloniale overheid is verrast als prins Diponegoro in 1825 de verschillende bevolkingsgroepen verenigt en de Java-oorlog ontketent. De Nederlanders hebben geen passend antwoord op de guerrilla van Diponegoro. Pas als generaal De Kock het leger in kleinere gevechtseenheden opsplitst en overal op Midden-Java forten bouwt, krijgt Nederland de overhand. Naar aanleiding van de Java-oorlog wordt in 1830 een zelfstandig koloniaal leger opgericht, het latere Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Jaren geleden las ik bovenstaand citaat in de expositie van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek (KTOMM). Wat later bracht ik een bezoek aan de historische collectie van het Regi16

ment van Heutsz. Daar zag ik het eerste vaandeldoek dat was uitgereikt in 1954 en inmiddels vervangen was door een nieuw doek. Op het geëxposeerde vaandeldoek stond het opschrift KRIJGSVERRICHTINGEN KONINKLIJK NEDERLANDS INDISCH LEGER 1816-1950. En vervolgens zag ik op het toen vernieuwde vaandeldoek het volgende opschrift: KRIJGSVERRICHTINGEN KONINKLIJK NEDERLANDS INDISCH LEGER 1832-1950. Voor een lid van de Commissie van Advies Vaandels en Standaarden waren deze constateringen interessant genoeg om een nader onderzoek in te stellen naar de in mijn ogen vreemde gang van zaken. En een stafstudie op te stellen. Deze telt ongeveer zestig bladzijden, te veel om dit weer te geven in een artikel voor het Bronbeekbulletin. Daarom een kort verhaal. Uit het onderzoek bleek dat de wijziging van het jaartal 1816 naar 1832 het resultaat was van diepgaande discussies over het desbetreffende vaandelopschrift in de jaren tachtig van de vorige eeuw. De discussie binnen het regiment, de Wapentraditieraad Infanterie (WTRI) en de Traditiecommissie Koninklijke Landmacht (TCKL)


betroffen overigens het gehele opschrift en de daaraan gerelateerde oprichtingsdatum van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Met de wijziging van 1816 naar 1832 wordt een aantal krijgsverrichtingen tussen 1816 en 1832 veronachtzaamd, met name de Java-oorlog, die toch van groot belang is geweest voor het voortbestaan van de kolonie. Wat zou er gebeurd zijn als Nederland de Java-oorlog had verloren? Sinds 1816 bestond de krijgsmacht in de Indische Archipel uit aldaar gestationeerde eenheden welke tot 1830 deel uitmaakten van de troepen in Nederland en vanaf dat jaar een zelfstandige koloniale krijgsmacht vormde. Men zou in dat verband moeten aannemen dat de bevelvoering van de uitgezonden eenheden vanuit Nederland geschiedde. En ook dat regelmatige aflossingen aan de orde waren. De reisafstand in die periode was groot, de reis gebeurde per zeilschip en duurde veel maanden. Van een eventuele bevelvoering vanuit Nederland kon derhalve geen sprake zijn. Op de acties van de inheemse bevolking moest immers snel en adequaat worden gereageerd en afwachten wat de koning en de Nederlandse legerleiding vanuit Nederland besloten, was onmogelijk. Aflossing van eenheden gebeurde ook niet, in Nederland werd gerekruteerd met betrekking tot de Europese militairen en de verdere aanname en opleiding van inheemse militairen gebeurde in Indië. De koloniale strijdmacht werd in feite vanuit Batavia geleid. De landmacht in Nederland kon alleen een bijdrage leveren in de aanvulling van Europese kader en soldaten. Hierdoor was in de praktijk het leger in Indië al van meet af aan zelfstandig. In de praktijk bleek ook dat de organisatie in regimentsverbanden

in Indië onbruikbaar was. In de Java-oorlog werd pas succes behaald na reorganisatie van de eenheden in kleine verbanden. Dit gebeurde al vóór 1830.

Formele wijziging In de hiervoor aangehaalde discussie over het vaandelopschrift werd uiteindelijk geconcludeerd dat er in 1832 een geheel nieuw koloniaal leger ontstond. Maar er was eigenlijk in 1832 geen sprake van het oprichten van een nieuw leger. Het was in feite een formele wijziging van de status van een koloniale krijgsmacht in het voormalig Nederlands-Indië waarvan de formatie reeds in 1814 bij Koninklijk Besluit (KB) werd vastgesteld. Waarom formeel? Eigenlijk was het koloniale leger al na aankomst in Indië min of meer een zelfstandig leger. Een leger dat al direct werd geconfronteerd met krijgsverrichtingen zoals de Padri-oorlogen, andere kleine schermutselingen en uiteindelijk de Java-oorlog. Een strijdmacht die formeel onder gezag stond van het leger in Nederland, maar in de praktijk zelfstandig moest opereren. De leiding van dat leger kon in de strijd niet wachten op nadere bevelen vanuit Nederland: heen en weer per zeilschip dus enige maanden! En de koloniale strijdmacht van voor 1830 was na 1830 hetzelfde leger, alleen de organisatie en wijze van optreden was door generaal De Kock aangepast: het waren wel dezelfde officieren, onderofficieren en manschappen, bewapening en uitrusting. Een pikant feit is dat aan Europese militairen en inlandse officieren van het zogenaamde nieuwe leger bij KB van 27 juni 1831 de Java Medaille werd toegekend. Een duidelijke aanwijzing dat de betrokken gedecoreerden bij het zelfstandig worden van de koloniale strijdmacht daarvan al 17


deel uitmaakten vóór 1830. Terwijl al in 1830 de gouverneur-generaal informeel het koloniale leger zelfstandig had verklaard. Hierop wordt later in dit verhaal teruggekomen. In diverse bronnen wordt gesproken over de informele afscheiding in 1830 en de formele in 1832 van de koloniale strijdmacht van het leger in Nederland. De indruk wordt daarbij gewekt dat deze afscheiding definitief zou zijn geweest. In de praktijk was dat ook zo, maar uit een artikel in het Indisch Militair Tijdschrift, 27ste jaargang nummers 7-12 van 1896 geschreven door B.T.C.F. Schmidt blijkt dat de afscheiding vrij regelmatig een onderwerp van discussie is geweest tot op regeringsniveau. Een voorzichtige conclusie zou kunnen zijn dat de afscheiding van 1830 niet zo definitief was als het leek en dat daarmee de stelling dat het KNIL in 1830 zelfstandig werd enigszins aan twijfel onderhevig wordt. In het Militair Tijdschrift van 1874 is een artikel opgenomen onder de naam De Indische Brigade. Uit dat artikel blijkt dat al vanaf de aankomst van de troepen in 1816 de status van de troepen een punt van discussie is geweest. “Wellicht wist het toenmalig Nederlandsch legerbestuur zelf niet goed, wat op de gis af naar gezonden troepenmacht moest worden gedaan, of zij de kern moest zijn van een nog te organiseren Indische leger; dan wel, geënregimenteerd zoo als zij was, een gedeelte van het Nederlandsche leger blijven uitmaken.”

Andere omstandigheden Er was dus al eerder een poging gedaan om het leger in Indië zelfstandig te maken. Maar de noodzaak kwam in de Java-oorlog waarbij bleek dat door de totaal andere gevechtsomstandigheden als in Europa een 18

andere organisatie en wijze van optreden noodzakelijk was. Deze werden al op eigen gezag doorgevoerd door generaal De Kock. E.e.a. was kennelijk al bekend in 1830 bij de toekomstige gouverneur-generaal Johannes van den Bosch. Voordat hij naar Indië vertrok had van den Bosch uitgebreide beraadslagingen met de koning en de ministers over de toekomst van de kolonie met name over de beginselen het bestuur. Een van de onderwerpen betrof ook de organisatie en verzelfstandiging van het leger in Indië. Hij vertrok naar Indië met een persoonlijke instructie van de koning, waarbij de financiële aangelegenheden op de voorgrond stonden. Op 16 januari1830 trad hij in Batavia aan als gouverneur-generaal en enige dagen later werd een door de koning gearresteerd regeringsreglement, waarbij de macht en verantwoordelijkheid van de gouverneur-generaal werden uitgebreid, in werking gesteld. Over de afscheiding van het koloniale leger werd uiteindelijk e.e.a. formeel vastgelegd in de Koninklijk Besluiten van 10 maart 1832 nummers 93 en 94. In feite een formaliteit want e.e.a. was al direct vastgesteld door de gouverneur-generaal in 1830. In de bibliotheek van het KTOMM is een – zeer – onvolledige en nauwelijks leesbare kopie en transcriptie van het originele besluit aanwezig. Uit de inleiding in punt 1 van dat besluit blijkt dat de reorganisatie reeds plaatsgevonden had. Dat stemt overeen met de vermelding dat generaal de Kock daarmee was begonnen in de Java-oorlog. Er is geen vermelding dat het leger zelfstandig werd. Mogelijk dat dit in de reeds plaatsgevonden reorganisaties was gerealiseerd en in ieder geval tot de praktijk behoorde. De indruk bestaat dat in het ontbrekende gedeelte voornamelijk wordt


KNIL-monument.

gesproken over de details van de nieuwe organisatie op alle niveaus. Een vermelding over het zelfstandig worden van de koloniale strijdmacht in het ontbrekende gedeelte welke handelt over de eenheden is niet logisch. Zo een belangrijke vermelding had beslist in de inleiding van het besluit moeten staan. Mogelijk staat er iets in deze geest in de in de aanhef genoemde missive, maar ook dat valt te betwijfelen want dan was het zeker in het besluit van de GG overgenomen.

Een conclusie uit de eerder genoemde stafstudie is dan ook dat er in 1832 geen nieuw leger is ontstaan. Alleen werd de zelfstandigheid van het leger dat in de praktijk al zelfstandig opereerde formeel vastgelegd in de Koninklijke besluiten van 1832. Ook de toevoeging het “latere” voor de naam Koninklijk Nederlands Indisch Leger” in het citaat, met nadruk op het woord “latere”, behoeft een nadere uitleg. De benaming Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger is eerst in het begin van de 19


jaren dertig van de vorige eeuw gebruikelijk geworden nadat in 1933 de toenmalige legercommandant luitenant-generaal J.C. Koster aan koningin Wilhelmina een gelukwenstelegram zond waarin het Indische leger met het predicaat Koninklijk werd aangeduid. Op verzoek van de koningin vond toen een onderzoek plaats naar de herkomst van dit predicaat dat, naar het bleek, in 1836 was toegekend door koning Willem I als opschrift op de vaandels van het Ned. Indisch leger. Gevolg van dit onderzoek was dat de minister van koloniën. dr. H. Colijn, bij brief van 7 nov. 1933, Letter E 26/no 154 geheim de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië liet weten dat hij het op prijs zou stellen indien in den vervolge, zonder

dat dit overigens met enige ruchtbaarheid gepaard te laten gaan, het leger in Indië zou worden aangeduid met de naam Koninklijk Nederlands-Indisch Leger.’

Nieuw Traditiebesluit Het resultaat van de stafstudie is tot uiting gekomen in een nieuw Traditiebesluit Koninklijke landmacht verwoord in het Koninklijk Besluit van 2 juni 2016 nummer 258 waar bij in artikel 5 lid 2 de traditie van het Regiment van Heutsz wordt verbonden aan het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger met als oprichtingsdatum 28 augustus 1814. Dat laatste is niet juist, deze datum betreft de oprichting van een paar bataljons die later deel zouden uitmaken van het koloniale leger. In een wijziging op dit Besluit wordt de oprichtingsdatum vastgesteld op 14 september 1814.

Museumcollectie

Overzicht aanwinsten april t/m september 2017 Schenkingen Mw. C.J. van der Linde-Zoutewelle,

Fotoalbum, documenten, een koord, medailles en emblemen

’s-Heer Hendrikskinderen Mw. M. van den Andel, Alphen a/d Rijn

Onderscheidingen en document

G.R.L. Berkes, Zoetermeer

Foto’s, documenten, deksels en knopen

Mw. B. Giesen-Weiffenbach, Houten

Foto’s, documenten en een tekening, plaat Jongenskamp en een poster

Mw. H. de Jongh-van Soest, Buren

Fotoalbums, medaille, emblemen, foto’s, speld en documenten

Mw. J.G. van Onzen, Arnhem

Kanon op draai-affuit

S. Lulofs, Amsterdam

Hoed en foto uit West-Sulawesi

H.W. Keizer, Ermelo

Twee krissen, twee kapmessen en pistool

H.E. Bok, Velp

Projector, camera en films

T. Tjebbes, Eindhoven

Kromdolk in schede

G.A. Jansen, Enschede

Vetlapdoos, twee kampnummers en embleem

20


A. van Bemmel, Drunen

Documenten

H.M. Otten, Oudewater

Spang, documenten, een hoorn en rangonderscheidingstekens

Mw. M. Dijkstra, Velserbroek

Twee fotoalbums en documenten

Mw. E. Buter, Zwolle

Documenten en foto’s

Mw. M.H. Janssen, Zeist

Documenten, foto en boekenlegger

Mw. I. Verhoeven, Eindhoven Jurk, uniformenonderdelen en -toebehoren, foto’s, documenten, kranten en bladen Ver. Indië-militairen De Valouwe, Vaassen

Vaandel, tekstbord, voorzittershamer en archief van De Valouwe

Defensie

Embleem ‘Vomi’

Mw. A. Sluimer, Vlaardingen

Documenten, foto’s en schilderij

R. Rijken, Malden

Veldbed

Mw. Noorlander-Corbijn, Amersfoort

Aardewerk tegel

P. Holtman, Arnhem

Sabel in schede

Mw. A.R. Neuteboom, Doorwerth

Lantaarnplaatjes

R.P. Remmert

Foto in koker

Mw. P.H.J. Wietzema-Menkhorst,

Onderscheidingen, emblemen, medaille, documenten en foto’s

Egmond a. Zee E.C. Piepen, Apeldoorn

Fotoalbums, documenten en sigaretten-koker

Mw. P.M. Figge, Rotterdam

Kris in schede

Mw. J. Stad-de Groot, Geldrop

Twee mandaus

W.K.J. de Costa, Amersfoort

Boekwerk ‘Boekoe Peringatan Tyoo Sangi-in’

S. Bor-Huisman, Hoogblokland

Foto’s

R. Zweedijk, Doesburg

Foto’s en prentbriefkaarten

Familie Tulus

Kapmes in schede

Mw. I. van der Zou, Amersfoort

Foto’s, documenten

V. Schelfhout, Arnhem

Documenten, foto’s en fotoalbums

Mw. D. Koster, Zoetermeer

Foto’s, documenten en anjer op karton

W.P. Kramer, Vorden

Avondmaalstel uit nalatenschap vlootpredikant W.P. Kramer

Mw. H. Pronk, Amsterdam

Portret lt.kolonel der infanterie KNIL

Mw. Tj. Frijlink, Rotterdam

Documenten, metalen koker

Dhr. M. Lohnstein, Velp

Emblemen, mobilisatiespeld en batons

Mw. L.M.H. Schäffer-van Ham, Den Haag

Embleembord

Mw. W. Boumans-ten Tije, Ede

Documenten korporaal VID KNIL

Mw. F. van den Munkhof

Documenten, camera en hanger

F. van der Werf, Arnhem

Foto ‘Hospitaal Arnhem 28-8-‘25‘

Dhr. M.J. Lohnstein, Velp

Vaandel, onderscheidingen, uitrusting, riemstel

J.W. Coerse, Hoorn

Bajonet, klewang, kris

Dhr. P. Kroon

Attila en medailles

Mw. Polderdijk, Lewedorp

Uniform en -onderdelen, documenten, foto’s

Dhr. H. Willemsen, Breda

Etnografica uit Ned. Nieuw-Guinea

Mw. De Groen, Rotterdam

2 Goloks, dolk, waaier, kapmes en snijwerk

B.G.P. Beltman, Bodegraven

Leesboek, Tjihapit 1943

21


Pande Made Gele Suardika

Kris met bijbehorend document

J.P.M. Liebrand, Silvolde

Foto’s

Dhr. R. Roeleveld, Haarlem

Foto’s, film, fotoalbum, tijdschriften, documenten

Dhr. G. Grob, Borne

Fotoalbum

Mw. W. Kedde, Hallum

Manuscriptbrief

A. Schouten, Nijmegen

Documenten Binnenlands Bestuur

Mw. C. Hendriks, Dordrecht

4 Fotoalbums, document

Dhr. R. Jansse, Arnhem

Kampdoek

A. van Schaik, Nieuwegein

Extract stamboek

Mw. A. van der Heijden-Merkelbach,Ughelen Uitrusting, documenten, pistoolholster, foto’s en films

Legaat Mw. S. von Bose, Utrecht: Prenten ‘100 jaar De Locomotief’ ‘Slamat Datang’ ‘Uiche ‘ONG’ Smg.’, twee identieke exemplaren

Aankoop Schrift met dagboek van sergeant P.G. de Kiefte van de expeditie naar Bone, 1905/1906 C.J.M. Buysrogge, Kloetinge: Autostandaard Chef Generale Staf (1949) en Dagpas van chauffeur legercommandant N.S. Brink, Batavia 1.5.1949 P. van Vliet, Utrecht: Tien grammofoonplaten, opname door NIWIN Dhr. T. Aartsen, Leeuwarden: foto Gebouw Kavalerie-Artillerie en foto ‘Opvanghuis na de slag in de Javazee’. Aangekocht in Japan: Japanse antiquarische boeken, boeken/documenten en tijdschriften

Overdracht/schenking Stichting Historische Genieverzameling Vught: Attila 1e luitenant genie KNIL Museum Kennemerland: 11 speren, boog met pijlen, rentjong en kapmes

Bibliotheek Museum Bronbeek Schenkingen/Aankopen periode 4 april t/m 5 september 2017 Aankoop

68

Dhr. Ralph Ockerse

1

Dhr. R. Zweedijk, Doesburg

Onbekend

11

Dhr. Roelof Bos, Amsterdam

1

Dhr. D.W. v. Logchem, Leerdam

26

Mevr. C.W. Lugten, Haaksbergen

2

Anoniem

6 tijdschiften

NIMH

Mevr. Lindeboom-Michel,

2

1

Voorst-Oude IJsselstreek

4

Kolonel B.D. L.C. Schredders, Weert 4

9

Dhr. G. Tiesinga, Almere Buiten

3

Mevr. A.L.S. Hulshoff-Havenstroom,

Dhr. G. de Munnik

1

Den Haag

6

Dhr. A. J. Vinke, Arnhem

2

Mevr. Molemans

1

Mevr. Polderdijk-Borsboom,

Dhr. Rudolf Lange

1

Dhr. M. Igel, Eindhoven

3

Lewedorp

Mevr. S. von Bose, Utrecht

3

Mevr. Adriënne Zuiderweg,

Dhr. M. Droop, Bennekom

1

Apeldoorn

2

Dhr. G. J. Derksen

1

Mevr. Marthe Raven, Arnhem

1

Dhr. Ton Solleveld, Nuenen

1

Mevr. S.P. Hagenbeek-Flamand,

Dhr. F. de Koning, Laren

1

Spanje

KMA Museum Nusantara, Delft Dhr. P.G. Ripzaad †

63 1

9 tijdschriften

Mevr. J. Dirven-Gram, Oosterhout Dhr. A. Fermin, Den Haag

1 28

Dhr. W. Bückel van Steenbergen, Waalre

22

7

4


STICHTING VRIENDEN VAN BRONBEEK We zoeken méér vrienden Onze Stichting Vrienden van Bronbeek spant zich in voor activiteiten en versterking van haar organisatie. Zij doet ook een beroep op alle lezers. Ons verzoek: meld u aan als Vriend, als u dat nog niet bent. En zoek met ons mee naar nieuwe Vrienden, die misschien al in uw directe omgeving te vinden zijn. Voor een minimale bijdrage van 17,50 euro per jaar per persoon steunt u een bijzondere instelling. Vriend worden, is mogelijk door de bijdrage over te maken op IBAN rekeningnummer: NL89 INGB 0000 0009 40 t.n.v. de penningmeester van de Stichting Vrienden van Bronbeek te Arnhem. Geïnteresseerden kunnen ook de onderstaande bon invullen en opsturen naar de Vriendenadministratie van de Stichting Vrienden van Bronbeek: Velperweg 147, 6824 MB Arnhem. Vervolgens ontvangt u een acceptgirokaart.

Bon voor aanmelding nieuwe Vrienden Naam: Adres: Postcode en woonplaats: E-mailadres: IBAN rekeningnummer:

Vrienden van de Stichting Vrienden van Bronbeek ontvangen onder meer het Bronbeekbulletin ­en ­hebben toegang tot de Kumpulan.


Bronbeek Bulletin Nov Dec 2017  
Bronbeek Bulletin Nov Dec 2017  

Bronbeek Bulletin uitgave van de Stichting Vrienden van Bronbeek nov dec 2017

Advertisement