Issuu on Google+

CERNA DURA DIXITAL

Equipo de Normalización Lingüistica I.E.S. de Meaño curso 2010-2011


cerna dura dixital

Neste número ... Orixe dalgunhas tradicións navideñas_________Páx. 3

Haikus___________________________________Páx. 15

Un experimento sinxelo para non

Proxecto Voz Natura Curso

esquecer lavar as mans_____________________Páx. 4

2010-2011: AUGA BENDITA__________________Páx. 16

Outra vez Gattaca__________________________Páx. 6

Visita a Pontevedra co Proxecto Terra________Páx. 20

Ricardo Frazer_____________________________Páx. 8

A auga na nosa bisbarra____________________Páx. 22

Semana da paz – 2011 _____________________Páx. 10

O noso paso polo instituto__________________Páx. 26

Visita dos alumnos de 1º da E.S.O.

Fotos de alumnos/as de 4º ESO______________Páx. 32

aos castros de Besomaño e A Lanzada________Páx. 11 Os xardíns ao longo da historia______________Páx. 12 Actividades da Semana das Letras Galegas____________________________Páx. 14

Radio "Orelas de Ondemar"_________________Páx. 34 Pasatempos______________________________Páx. 35 Panel Voz Natura__________________________Páx. 36

Editorial Este ano foi un ano distinto porque como

moitas actividades, entre elas a máis esperada

experimentamos todos no centro tivemos moitas

polo alumnado: o famoso intercambio. Pero tamén

obras , con todos os inconvenientes que isto

conseguimos manter a pesar disto algunhas delas:

supuxo. Para iso tivemos moitas maneiras de

conferencias, teatro, visitas,…

combatelo: mantas para o frío, moita paciencia, interrupción de clases polo ruído, pero tamén tivemos alumnos extras, como un louro moi coñecido….

entrando auga no ximnasio e noutras zonas,o pero temos

unha temperatura máis agradable nas aulas. Outra incidencia foi os quince días sen conserxe. Con tristeza tivemos que dicirlles adeus a María e Begoña, pero tamén recibimos a Sonia e Luís. Pola nosa parte, tivemos unha desagradable sorpresa: este ano non tivemos orzamento para Normalización, polo que non puidemos facer 2

ja, ja,…) É digna de resaltar a actividade deportiva que nos

As cousas non sempre foron para ben: segue xardín completamente estragado,

Esperamos que para o ano haxa máis cartos (ja,

recreos despexaba a biblioteca: os famosos e moi disputados partidos entre profes e alumnos. Xa para rematar queremos mandar unha forte aperta a Lucia Vilches que este curso se xubila, para que non se esqueza de nós e agradecerlle a Miguel Casado a colaboración que sempre presta para que esta revista chegue ás vosas mans. Despedimos ós alumnos de 4º e desexámoslles a mellor sorte na nova etapa que van afrontar. Un saúdo do Equipo de Normalización Lingüística.


cerna dura dixital

Orixe dalgunhas tradicións navideñas Departamento de Relixión

Badaladas e uvas

Reis Magos

Tradición

A súa orixe é persa. O día da Epifanía era moi

de fin de ano exclusivamente

española. Remóntase a 1909, cando nese ano a

importante xa que marcaba o inicio do

colleita de uva foi tan boa que houbo moito

novo (tradición que conserva a igrexa ortodoxa).

excedente e para non tirar a uva os colleiteiros

Os evanxeos falan duns magos de Oriente que

idearon regalalas na fin de ano. Deste xeito a

seguían a unha estrela. O título de reis data do

tradición arraigou no noso país.

século VI e sinalaba que eran 12. No século VII

Lotería Creada en 1763 polo marqués de Esquilache, un

ano

comezou a falarse en latín de Melchor, Gaspar e Baltasar

e

representaban

as

tres

razas

coñecidas:europeos, asiáticos e africanos.

siciliano que foi ministro de Carlos III. O

Cientificamente dita estrela parece ser a

primeiro sorteo de Nadal celebrouse o 24 de

conxunción dos planetas Xúpiter e Saturno.

decembro de 1818 xa co sistema de lotería de billetes. Os nenos do colexio de San Idelfonso cantan os números e os premios dende hai máis de 225 anos.

Roscón de Reis A partir da Idade Media, sobre todo en Francia, celébrase dita festividade para cristianizar o costume pagán de elixir “un rei de festa invernal”.

Papá Noel Personaxe extraído da lenda de San Nicolás, un bispo que ía polos lugares regalando xoguetes ós nenos. Os países protestantes cambiaron este conto católico en Papá Noel, que era delgado e ía vestido de verde, ata que Coca-Cola usou a súa imaxe para un anuncio e converteuno nun barrigudo de barba branca vestido de vermello,

A rosca era de pan doce, adornada con froitas

viaxando nunha zorra tirado por renos.

confeitadas, na que se agochaba unha faba, cambiando máis tarde por unha figuriña.

En EEUU xurde o nome de Santa Claus por ser a palabra coa que se chama ós personaxes

O roscón fíxose popular en España con Filipe V.

relixiosos que dan regalos. No 1927, un locutor de radio finlandés inventou o fogar de Papá Noel: no Círculo Polar Ártico, alí onde recibe as cartas de millóns de nenos.

3


cerna dura dixital

Un experimento sinxelo para non esquecer lavar as mans Esta información está baseada nun artigo de xornal publicado en La Voz de Galicia o día 30 de xaneiro de 2011.

“Os

alumnos

esquecerán

a

do

Instituto

partir

de

deste

Meaño

non

experimento

o

importante que é manter unha boa hixiene persoal para evitar o contacto con perigosas.

explican

as

imprescindible,

motivacións pero

ademais

deste

hábito

puxeron

en

marcha un experimento que o deixa moi claro. En colaboración con Voz Natura, fixéronse cuns

O experimento está relacionado coa temática

recipientes chamados placas Petri, nos que

do

colocaron un medio de cultivo que permite que

programa

impulsado

ambiental

pola

de

fundación

Voz

Natura,

Santiago

Rey

Fernández-Latorre, e que está relacionado coa auga. A profe Ángela, responsable da realización desta actividade realizou unha serie de actividades nas que figura unha encamiñada a desvelar o importante que resulta lavar as mans. No centro confeccionaron un panel no que se 4

medren as bacterias. Con este material, puxéronse mans a obra para levar a cabo esta práctica. Cada alumno das clases participantes recibiu dúas desas placas. Sobre unha delas imprimiron as xemas dos seus dedos antes de lavalas. Sobre a outra apoiaron as súas mans unha vez pasadas por debaixo da billa.


cerna dura dixital

Os

recipientes

foron

colocados despois cerca dunha fonte de calor e ao cabo de poucos días puideron comprobar os resultados: nas placas nas

que

puxeron

as

mans sucias medrarán todo

tipo

de

microorganismos, mentres que as outras lucían limpas.

Iso nas súas casas pero tamén no centro se colocaron

carteis

para

non

esquecer

a

busca

de

importancia do aforro da auga. Outra iniciativa na que participaron os alumnos de 1º curso, consistiu en

medir o caudal de

auga da billa e estimar o consumo diario no

O

traballo

completouse

coa

información sobre a auga desde distintos puntos de vista.

instituto, o que lles permitiu darse de conta da

Cómpre lembrar ademais que o IES de Meaño

enorme cantidade de líquido que se gasta cada

tamén participa no Proxecto Ríos, observando

día.

anualmente un tramo do río da Chanca ao que

Agora estamos pendentes de recibir uns reloxos de area que marcan cinco minutos, aos que se lles colocará un soporte e cada alumno levará un para o seu domicilio. A idea é que os peguen nos azulexos do baño para controlar o tempo que empregan na ducha diaria.

nos desprazamos cada ano para confirmar o estado da auga e da flora e fauna, elaborando un informe cos datos que se recollen. Continúase tamén traballando na reciclaxe e no xardín, que este ano debido ás obras no primeiro trimestre, foi un pouco estragado. Polo que hai que traballar moito para recuperar a horta!!!”

5


cerna dura dixital

Outra vez Gattaca Como

o pasado curso, dentro da materia de Bioloxía volvemos a visionar a película Gattaca,

relacionada cos estudos de xenética que se desenvolven en 4º ESO. De entre as opinións recollidas gustounos a da alumna Rocío Rodríguez (4º B) que a continuación vos expoñemos:

Dende o meu punto de vista, Gattaca é unha

Persoalmente estou moi contenta de poder

película

bioloxicamente

gozar dunha experiencia tan interesante, como

falando e, ao mesmo tempo é moi divertida e

foi ver esta película, pois Gattaca reflicte

entretida. Quero destacar estes dous aspectos,

claramente as arelas, as ganas, as ansias de

xa que é difícil atopar unha película que os

superación por parte do protagonista.

moi

interesante,

cumpra.

É moi triste ver como a sociedade do futuro tan

Gattaca contén múltiples referencias ao mundo

só busca un individuo perfecto e, ata chegar ao

da xenética, ben sexa a través de aspectos

punto de catalogar aos seres humanos como

como pode ser a escaleira de caracol que

válidos ou inválidos, sen ter en conta que todos

comunica o primeiro e o segundo piso da casa

somos persoas e non nos deben discriminar

do noso protagonista; ben cos comportamentos

polos defectos ou virtudes que poidamos ter. É

deste, o coidado que el tiña de non deixar

aquí onde xoga un papel fundamental o amor,

nada, que xeneticamente o puidesen descubrir

pois este é o sentimento que todo o pode, e

ou identificar; ben a menciña, se así se lle pode

polo cal estás disposto a facer verdadeiras

chamar ás repetidas operacións necesarias para

tolerías e confiar cegamente na persoa á que

a

amamos.

transformación;

empregada,… 6

toda

a

electrónica


cerna dura dixital

Podemos afirmar entón que o fenotipo é igual á

á esperanza; que o noso protagonista e a rapaza

xenética máis o ambiente, e este condiciona

astronauta se namorasen era improbable, pero

moito o fenotipo, como queda na película de

sucedeu. Tamén cando se desatou toda a busca

manifesto.

para atopar ao responsable da morte do

E, sobre todo o que máis importante me parece e,

co

que

verdadeiramente

nos

debemos

quedar, é isto: “Todo aquilo que queremos alcanzar, se queremos, podemos”. Porque a Real Academia define imposible como algo que non ten facultade, nin medios para chegar a ser ou suceder, e define improbable como algo inverosímil, que non se funda nunha razón prudente.

capitán,

non

descubrisen

a

verdadeira

identidade do protagonista, era improbable pero

sucedeu;

o

amor,

as

relacións,

os

sentimentos, os soños… non se fundan nunha razón prudente. Por iso non me gusta falar de soños imposibles senón

de

soños

improbables.

Porque

o

improbable é por definición probable, porque o que é case seguro de que non pase é o que pode pasar… Mentres haxa unha posibilidade, media

Postos a escoller, a todos nos gusta máis a

posibilidade entre un millón, vale a pena

improbabilidade que a imposibilidade, porque a

intentalo!!!

improbabilidade doe menos, e deixa unha fenda 7


cerna dura dixital

Ricardo Frazer Este pasado ano 2010 fomos ó teatro a presenciar un monólogo interpretado por Ricardo Frazer que incluía diferentes textos de autores da xeración do 27. Teño

que

comentar

que

nesta

representación

homenaxeábase de xeito especial a Miguel Hernández polo centenario do seu nacemento, poeta da xeración do 27 para algúns e só amigo da xeración para outros. Os alumnos e alumnas de 4º e 3º da ESO realizaron unha visita ó teatro de

Pontevedra.

Nesta

actuación

presenciamos a un gran profesional: Ricardo Frazer. Xamais asistira a

Os textos interpretados na obra foron” La zapatera prodigiosa” (fragmento) de García Lorca, “Mi primer poema” de Pablo Neruda “, Elegía” de Miguel Hernández e “Escuela “ de León Felipe.

unha representación tan impactante,

Cómpre resaltar que no medio das distintas lecturas

aquel home recitou os poemas de

representáronos uns textos de Dalí, nos que se

Pablo Neruda, Miguel Hernández…

reflectía a fala e o comportamento do artista na súa

cun sentimento tal,

vida persoal.

que a moitos

dos meus compañeiros e a min entráronnos gañas de chorar. Ricardo Frazer é un gran actor, demostrouno representando

a

Dalí

e

outras

Tamén tivemos a oportunidade de escoitar unha canción de Serrat “Saeta de Machado” que lle deu un toque máis dinámico.

personaxes. Durante a súa actuación

Teño que destacar que os aspectos máis positivos da

apareceron

¨máxicos¨:

obra foron a expresividade na maioría dos textos e,

unha xerra que sempre botaba auga,

ademais das cancións, uns cantos trucos de maxia e

unhas plantas das que brotaban

humor, que, en xeral, facían que a obra fose máis

flores de súpeto…

amena e divertida.

En

elementos

definitiva,

nós

tivemos

a

O único aspecto negativo que resaltaría é a

oportunidade de ver actuar a un

representación da obra “La zapatera prodigiosa” non

home comprometido co seu traballo,

alcanzaba a exquisita representación das demais ó

que sabe combinalo con humor e que

intentarlle dar un toque demasiado cómico.

decidiu renderlle unha homenaxe á xeración do 27.

A saída foi en xeral moi positiva e resaltaría o aspecto didáctico da mesma.

Miguel Severino Frieiro Curra Francisco García Vázquez

8


cerna dura dixital

Elegía a Ramón Sijé Un dos poemas recitados por Ricardo Frazer:

Yo quiero ser llorando el hortelano

En mis manos levanto una tormenta

de la tierra que ocupas y estercolas,

de piedras, rayos y hachas estridentes

compañero del alma, tan temprano.

sedienta de catástrofes y hambrienta.

Alimentando lluvias, caracolas

Quiero escarbar la tierra con los dientes,

y órganos mi dolor sin instrumento,

quiero apartar la tierra parte a parte

a las desalentadas amapolas

a dentelladas secas y calientes.

daré tu corazón por alimento. Tanto dolor se agrupa en mi costado

Quiero minar la tierra hasta encontrarte

que por doler me duele hasta el aliento.

y besarte la noble calavera y desamordazarte y regresarte.

Un manotazo duro, un golpe helado, un hachazo invisible y homicida,

Volverás a mi huerto y a mi higuera:

un empujón brutal te ha derribado.

por los altos andamios de las flores pajareará tu alma colmenera

No hay extensión más grande que mi herida, lloro mi desventura y sus conjuntos

de angelicales ceras y labores.

y siento más tu muerte que mi vida.

Volverás al arrullo de las rejas de los enamorados labradores.

Ando sobre rastrojos de difuntos, y sin calor de nadie y sin consuelo

Alegrarás la sombra de mis cejas,

voy de mi corazón a mis asuntos.

y tu sangre se irá a cada lado

Temprano levantó la muerte el vuelo,

disputando tu novia y las abejas.

temprano madrugó la madrugada, temprano estás rodando por el suelo.

Tu corazón, ya terciopelo ajado, llama a un campo de almendras espumosas

No perdono a la muerte enamorada,

mi avariciosa voz de enamorado.

no perdono a la vida desatenta, no perdono a la tierra ni a la nada.

A las ladas almas de las rosas del almendro de nata te requiero, que tenemos que hablar de muchas cosas, compañero del alma, compañero. Miguel Hernández

9


cerna dura dixital

Semana da paz – 2011 Este ano, como é tradicional no IES de Meaño, celebramos a semana da Paz do 31 de xaneiro ó 4

de

febreiro

con

varias

actividades. Durante varias clases os alumnos estiveron traballando durante as clases de Relixión, Historia das Relixións e Atención Educativa con noticias. Divididos en grupos, estiveron seleccionando unha noticia que despois resumían, logo debían darlle a volta, é dicir, redactala en positivo, tendo como fondo a noticia real, tratar de elaborar unha “boa

O departamento de Relixión seleccionou estes:

noticia” desas que non abundan nos xornais. ✗

Luns: GANDHI, figura sobre a que xira

Todo este traballo expúxose o venres día 4 de

todas

febreiro durante as dúas últimas horas no

celebracións da xornada da Paz.

pavillón. Léronse un total de 34 noticias e de cada grupo saían dous representantes. Un alumno lía a real e outro a inventada. Esta actividade estivo precedida durante toda a semana pola participación dos alumnos que forman parte da radio escolar. Ó longo deses

estas

manifestacións

e

Martes: beata TERESA DE CALCUTA

Mércores: MARTIN LUTHER KING

Xoves: ONG “MÉDICOS SEN FRONTEIRAS”

Venres: Coloquio sobre Que é a paz?

cinco días, aproveitáronse os quince minutos de lectura e durante a terceira hora, os alumnos foron facendo exposicións de varias personaxes célebres.

Ese día, 4 de febreiro, foi cando se fixo a exposición das noticias. Unha vez lidas, un grupo de alumnos de primeiro, terceiro e cuarto interpretaron e cantaron en francés a canción “ Vais sur ton chemin” da película “Os nenos do coro”.

10


cerna dura dixital

Visita dos alumnos de 1º da E.S.O. aos castros de Besomaño e A Lanzada O día 25 de maio os alumnos de 1º ESO acudiron

importancia que durante 1500 anos mantivo un

ós castros de Besomaño (Ribadumia) e A

liderado comercial.

Lanzada, nunha visita guiada con técnicos da escavación.

no castro, desde o que se controlaban os barcos

Alí puideron comprobar in situ, como se realiza un labor de consolidación, para que as distintas estruturas do castro queden perfectamente fixadas e poidan ser observadas por todos. Nese momento, rematar

e

Desde o século IX a. C. xa se observa actividade

os

quedaban arqueólogos

dous

días

A partir do ano 450 a.C. convértese nun importante porto de intercambio, debido ó interese de fenicios e gregos por controlar o

para

afanábanse

que entraban pola ría de Arousa.

en

perfeccionar tódolos detalles.

comercio do estaño. Os poderosos pobos do Mediterráneo necesitan estaño das minas galegas para fundilo co cobre

Explicáronnos que o castro de Besomaño data de

e obter bronce, fundamentalmente para acuñar

finais da idade de Ferro, e nel asentouse un

moeda.

poboado onde apareceron ánforas romanas, resultado de transaccións comerciais.

No porto da Lanzada descargábanse todo tipo de produtos, que foron evolucionando segundo as

Isto permite datalo entre o século III a.C. ó

épocas, aínda que hai un produto fundamental:

século I. a C. cando os invasores xa chegaran ó

o viño. Logo apareceron colares de contas de

noroeste peninsular pero aínda non o ocuparan.

cristal, ungüentarios, cerámica grega, e na

Nel apareceron 5.700 pezas de cerámica, utensilios de pedra e un adorno dun caldeiro de bronce, cun alto valor histórico, porque é único en Galicia.

tanto temos produtos do Norte de África, Italia e Mediterráneo Occidental. Puidemos contemplar as diferentes estruturas,

Na zona vimos como se traballaba en tres sectores nos que se desenterrou a típica estrutura de castro, con vivendas de

dominación romana, vaixelas de luxo… Polo

planta

circular e talleres de metalurxia e olería. De seguido fomos ó castro da Lanzada, escavado de novo o pasado ano por técnicos do CSIC e da Deputación Provincial. A Lanzada foi un xacemento de extraordinaria

entre elas as dunha fábrica de salgado onde probablemente

se

fabricaría

garum,

unha

posible torre vixía e estruturas cadradas que indican xa a

dominación romana. Tamén nos

explicaron a localización da metrópole e a do primitivo castro. A visita resultou moi interesante e animamos a todo o alumnado para que visite pola súa conta estes xacementos. 11


cerna dura dixital

Os xardíns ao longo da historia Este artigo nace a raíz da saída que o alumnado de 4º da ESO realizou a París, en concreto baséase nunha actividade realizada nos xardíns de Versalles.

XARDÍN ANTIGO Xardín Exipcio As primeiras mostras de xardíns antigos aparecen nas pinturas das tumbas exipcias 3000 anos A.C.Nelas pódese observar como existían pequenos xardíns no interior das casas cumprindo catro funcións: dar sombra, alimento, adorno e botica. Xardín Grego Son moi famosos os xardíns públicos de Atenas onde os mestres gregos impartían as clases de filosofía. Xardín Romano As persoas influentes de Roma tiñan uns xardíns no interior das casas chamados “Hortus”, que como podedes imaxinar abastecíanos de alimentos e flores.

XARDÍN MEDIEVAL De

XARDÍN ISLÁMICO

dimensións

dentro

dos

mosteiros,

modestas,

castelos pechados

muros

(un

e

os por

Fundaméntase na tradición anterior,

grandes

pero sempre xirando en torno á

tamén do momento histórico).

importancia da auga e o deleite dos

Basicamente

sentidos.

finalidade

tiñan práctica

reflexo unha de

autoabastecemento, provocado polo illamento.

12


cerna dura dixital

XARDÍN RENACENTISTA OU ITALIANO Cambian os tempos e tamén os xardíns coma xa ides vendo. A apertura mental deste período histórico fai que tamén os xardíns se abran progresivamente ao mundo exterior rompendo totalmente co período anterior, pero mantendo a simetría e as formas xeométricas.

XARDÍN FRANCES Foi

introducido

polo

xardineiro de Luis

XIV.

Unha das súas máximas expresións xardíns

son

onde

estes estamos

hoxe. É un xardín moi aberto permitindo unha visión de conxunto, que pode

ser

dende

o

terrazas,

contemplada pazo

ou

con

amplos

parterres,

XARDÍN ROMÁNTICO OU INGLÉS Nace

como

froito

dunha

nova

corrente: o romanticismo, buscando unha maior inspiración na natureza.

as

sebes

perfectamente recortadas,

fontes

monumentais,

onde

as

XARDÍN MODERNO a

introdución

de

xardíns

nas

estatuas e os estanques

grandes

xogan

verdes nas cidades, onde poder

un

papel

importante; e por suposto

conxugar

os

natureza.

xogos

de

simetrías

urbes, as

creando

espazos

construcións

coa

organizadas ao redor dun punto central.

13


cerna dura dixital

Actividades da Semana das Letras Galegas

Este ano, como sabedes, denegáronnos a axuda

superficie teórica (en hectáreas) que sería

que anualmente se concedía a este centro para

necesario para empregar tanto para producir os

poder

recursos consumidos como para absorber os

desenvolver

tódalas

actividades

realizadas ó longo do ano.

residuos xerados.

Por iso, as actividades da Semana das Letras

É dicir, que incluiría a superficie utilizada para

Galegas reducíronse considerablemente.

obter os cultivos, bosques, pastos, pesca,

O venres 13 de maio o profesor da USC na facultade de Bioloxía, no departamento de

instalacións urbanas, xestións de residuos, etc. para manter a comunidade humana.

Edafoloxía, Xabier Pontevedra Pombal, acudiu ó

A actual pegada ecolóxica media mundial é de

centro para dar unha charla sobre a pegada

2,7 hectáreas por habitante.

ecolóxica.

Pero este valor suaviza as grandes diferenzas

Este concepto foi creado hai pouco menos de

entre

vinte anos polos científicos William Rees e

estadounidense pode ser de 11,9

Mathis Wackernagel.

habitante de Bangladesh queda en 0,5.

A pegada ecolóxica é un valor que permite

Pero se estes datos os traspasamos a España a

indicar o conxunto de impactos que unha

súa pegada ecolóxica é de 6,4 ha. Como

comunidade humana (cidade, país, persoa,

sabemos

etc…) exerce sobre a contorna.

habitante é de 2,4 ha., podemos calcular

Exprésase 14

cun

número

que

representa

a

países,

que

pois

a

mentres

superficie

que

un

a dun

dispoñible

por

mediante unha resta sinxela que temos un déficit ecolóxico de 4 ha.


cerna dura dixital

Haikus Nós, o alumnado de 1º PRID, tentamos facer haikus relacionados coa auga, que é o tema central de Voz Natura este curso. O haiku é unha forma estrófica de orixe xaponesa formada por tres versos que carece de título e rima. É unha forma de expresión sinxela que trata de transmitir sensacións cun claro predominio do tema da natureza. Aquí tedes algúns dos haikus realizados polos vosos compañeiros de 1º:

A choiva cae polo outro lado

No atardecer

da miña ventá.

xunto ó mar o sol escapa.

Escoitase o mar tentando tragar a area da praia.

15


cerna dura dixital

Proxecto Voz Natura Curso 2010-2011: AUGA BENDITA Neste curso, estamos a seguir desenvolvendo os proxectos iniciados en cursos anteriores e ademais incorporamos un novo proxecto para poñer en valor a auga e intentar que se utilice de xeito responsable por toda a comunidade educativa. Para desenvolver este obxectivo realizamos diversas actividades :

Actividade 1 Aproveitando que este ano 2011 se celebra o 50 aniversario da 1º viaxe

Actividade 2

ao espazo exterior protagonizada

O poeta xaponés Bashó creou unha estrutura

polo astronauta ruso Yuri Gagarin, e

poética chamada HAIKÚ, formada por tres

que polo tanto, foi o 1º ser humano

versos que non teñen título nin rima, é unha

en observar a Terra desde o espazo,

forma de expresión sinxela que trata de

realizamos cos alumnos de 1º ESO

transmitir sensacións cun claro predominio

unhas

na

dos temas da natureza. O alumnado creou

pregunta que se fixo o cosmonauta

haikús alusivos ao tema da auga e fixeron un

ao seu regreso: ”Por que se chama

debuxo en consonancia co mesmo.

planeta

actividades

Terra,

baseadas

cando

chamarse planeta “Auga”?

16

debería


cerna dura dixital

Actividade 3 Por grupos buscaron información sobre a auga: ✗

Grupo 1: A molécula de auga: propiedades fisico-químicas

Grupo 2: Distribución da auga na Terra

Grupo 3: O ciclo da auga

Grupo 4: Importancia da auga para a vida

Grupo 5: Efectos sobre a civilización

Grupo 6: Problemas no mundo para atopar auga potable

Grupo 7: Contaminación

Grupo 8 : Usos da auga

Despois fixeron unha exposición na aula diante dos compañeiros e fixemos unha pequena proba con cuestións sobre estas exposicións. A intención era de novo que foran conscientes da importancia da auga como recurso, e a responsabilidade que temos tod@s de conservala. Para que todo o alumnado fose partícipe desa idea realizaron carteis con lemas alusivos ao aforro da auga e colocáronse en todos os baños do centro.

Actividade 4 Medimos o caudal das billas do baño, pasamos ás unidades correspondentes e fixemos unha media (0,9L/16 s ) e con ela unha estimación do gasto de auga no centro considerando só un lavado de mans por alumno no instituto. Chegaron ao convencemento de que se pode reducir o consumo tanto no centro coma nas súas casas. Para colaborar na consecución deste obxectivo mercamos, grazas a VOZ NATURA, uns reloxos de area de 5 minutos e en colaboración co Departamento de Tecnoloxía fixémoslles un soporte para os reloxos, onde aparece o anagrama de Voz Natura, e coa axuda dunha ventosa colocáronse nas duchas do ximnasio. Deste xeito o alumnado non deberá sobrepasar os 5 min. cando se duche.

17


cerna dura dixital

Actividade 5 Experimento para non esquecerse de lavar as mans. Partindo dun panel explicativo titulado “Lavar as mans”, co cal o alumno pode informarse acerca de: Por que? Cando? Como? hai que lavar as mans, pasaron a comprobar experimentalmente a necesidade de lavalas correctamente. ✗

A cada alumno proporcionóuselle dúas placas petri cun medio de cultivo xeral que permite que se desenvolvan as bacterias.

Nunha delas poñen a palabra “sucio” e noutra “limpo”, cada alumno escribe o seu nome en cadansúa placa para despois identificala.

Despois de pasar as mans por unha superficie sucia (mesa, cadeira, solo) refregaron as xemas dos seus dedos pola placa que dicía sucia. Lavaron ben as mans, (como se lles dicía no panel) e pasáronas pola outra placa.

Puxeron as placas petri cerca dun foco de calor (radiador) unhas 48 horas, ao cabo das cales se puideron observar notables diferenzas entre unha placa e outra: - O crecemento de colonias de bacterias na 1ª placa é asombroso. - Na 2ª placa o crecemento é imperceptible, ou moito menor, dependendo do ben ou regular que lavaran as mans.

18


cerna dura dixital

Este sinxelo experimento fixérono tódolos alumnos do Centro. O domingo 30 de xaneiro saíu publicado na Voz de Galicia. No Centro substituímos todos os produtos de limpeza tradicionais por outros ecolóxicos, para conseguir dous obxectivos: por un lado contaminar menos as augas e, por outro, concienciar aos alumnos e animalos a que tamén usen nos seus fogares produtos menos agresivos para o medio ambiente co que

iso

supón

de

aforro

económico

propiamente dito e custo ambiental. Para intentar acadar ese obxectivo realizouse unha actividade en grupos de traballo que consistiu en analizar o etiquetado de diferentes produtos de limpeza que os alumnos

trouxeron

aprenderon

a

das

recoñecer

súas os

casas

e

diferentes

pictogramas que aparecían nas etiquetas. Buscaron información acerca de posibles limpadores ecolóxicos substitutos dos que habitualmente se utilizan.

Valoración Estamos bastante satisfeitos co desenvolvemento dos proxectos pois os alumnos van interiorizando comportamentos axeitados ata convertelos pouco a pouco en hábitos que redundan en beneficio de todos. Pretendemos que os alumnos valoren o traballo en grupo, aprendan a respectar o traballo dos demais, colaboren na conservación e mellora da Natureza e que a súa actitude sexa sempre respectuosa co medio ambiente. O EQUIPO VOZ NATURA

19


cerna dura dixital

Visita a Pontevedra co Proxecto Terra O martes 3 de maio os alumnos de 3º ESO visitaron actividade

a

cidade

de

organizada

Pontevedra, polo

nunha

Colexio

de

Arquitectos de Galicia e polos departamentos de Ciencias Sociais e Normalización Lingüística. En primeiro lugar, recollemos a guía e xa nos mostrou os diferentes edificios que conforman o campus de Pontevedra. De seguido, dirixímonos ó pazo de Lourizán, onde un biólogo nos explicou

as diferentes

especies vexetais que podemos atopar na gran finca. Como era un día perfecto, percorremos gran parte das instalacións deste pazo de finais do século XIX, propiedade do político Uxío Montero Ríos, que o converteu a súa residencia estival nun centro de referencia política e social ó

que

acudían

políticos,

xornalistas

e

destacados homes da época. Alí

atopamos

castiñeiros

,

nas

súas

camelias,

54

ha.

vides,

carballos, palmeiras,

cipreses, araucarias, magnolios e plátanos. Como lembranza temos a foto na gran mesa de

pola beiramar, para iniciar a visita ó casco

pedra, traída da illa de Tambo, na que tiveron

histórico de Pontevedra, de aproximadamente

lugar importantes reunións políticas (a nosa

unha hora.

incluída).

Logo hora e media para xantar e sobre as catro

Logo temos tamén unha foto na espléndida

visita ó museo, na que nos mostraron os

escaleira do pazo de estilo romántico construído

diferentes

por Genaro de Lafuente Domínguez.

especial o Sexto edificio, ou sexa o novo, onde

Sobre as 12,30 fixemos un pequeno percorrido

20

nos

edificios

mostraron

Llamazares.

a

que

o

compoñen,

exposición

de

en

Antón


cerna dura dixital

Desta visita os alumnos de 3º A destacaron:

Do museo Do parque de Lourizán

(aínda que estaba baleiro é máis luminoso có antigo)

A ruta polos estanques e a cova

O muíño de produción de corrente

para o ✗ ✗

A sala do barco e o novo edificio

O contraste entre os diferentes edificios

do

Museo

opinións

diversas,

(aquí

hai

porque

hai

algúns alumnos que opinan que o edificio novo debería manter a

A mesa do pazo que era enorme e

estética dos demais edificios do

estaba feita dunha soa peza

Museo) Difícil!!! ✗

Demasiadas escaleiras no novo edificio (hai ascensores pero as profes non nos deixaron subir)

Da duración ✗

Podería ser un pouco máis longa para que nos dese tempo a ver máis cousas

estaba

Da cidade ✗

A

visita

foi

moi

interesante,

A guía notábase que non acostumada

a

falar en galego e tiña pero

deberíamos ter visto outra cidade que

que pensar moito o que quería dicir

coñeceramos menos ✗

Opinión

da profesora: Pero, realmente

coñecédela?

Andrea, Martín, Esteban

21


cerna dura dixital

A auga na nosa bisbarra Información extraída da saída de educación física cos alumnos de 1º E.S.O A auga é un elemento característico de Galicia, onde chove durante boa parte do ano, isto xunto coa súa orografía fai que os ríos galegos se caractericen por ser curtos, caudalosos e teñan un caudal constante durante todo o ano. Na ruta podemos atopar unha serie de construcións típicas da arte tradicional galega e o magnífico mosteiro cisterciense de Armenteira.

Os muíños de río O ”muíño” é unha máquina que utiliza a forza da auga do río para moer o gran. Para iso move dúas grandes pedras e no medio o gran. Estas grandes pedras son capaces de converter o gran en fariña, sexa de centeo, trigo ou millo. Os muíños de río presentan dous tipos fundamentais: os de rodicio, coa roda motriz horizontal, que son os máis antigos e abundantes; e os de bruia, coa roda motriz vertical, que son máis recentes e se coñecen co nome de aceas. O muíño destinado ao trigo denomínase “muíño albeiro”.

As serrarías As

serrarías

tradicionais

galegas

atopábanse a carón dos ríos para aproveitar a enerxía hidráulica. A auga canalizada movía unha roda de pás que facía á súa vez mover unha serra que cortaba a madeira ó xeito que decidirán os traballadores.

22


cerna dura dixital

Os lavadoiros O lavadoiro é unha construción ao ar libre creada para o lavado da roupa a man, que en moitas ocasións forma parte do conxunto que encabeza a fonte, onde están as pías e pilóns. Forma parte da paisaxe rural galega, normalmente teñen un teito e resultaban ser un lugar de encontro e relación entre as mulleres da aldea. Os lavadoiros xurdiron como unha necesidade lóxica para que os vecinos tivesen lugares onde lavar a súas roupas. Aínda se lembra hoxe o cheos que estaban de mulleres que mañá e tarde acudían a estes lugares a faceren a bogada. Pero mentres se estaba a realizar este labor os lavadoiros convertíanse en lugares de “reunión social” onde as lavandeiras comentaban as novidades da veciñanza, polo que moitas veces remataban sendo lugar de discusión e enfrontamento. O Concello de Meaño conta cun total de trinta e cinco lavadoiros públicos. A meirande parte foron construídos entre os anos 1939 e 1975.

23


cerna dura dixital

Mosteiro de Armenteira Ero, cabaleiro da corte de Alfonso VII, casado, non tiña fillos, o que era causa de dor para el e para súa muller. Por intercesión da Vixe María pedía a Deus un herdeiro. Unha notite, ámbolos dous tiveron un soño: a virxe aseguroulles que era vontade de Deus que tivesen moitos fillos espirituais. Entón Ero decidiu converter un dos seus pazos no Mosteiro de Santa María de Armenteira, converténdose no seu abade. Ero solicitou monxes cistercienses a San Bernardo de Claraval, quen mandou catro monxes. Un día atópase sumido en dúbidas sobre o máis aló. Inquedo, camiña fóra do mosteiro ata que escoita o canto dun paxariño. Cando este canto acaba e regresa ó mosteiro, nada é igual. Pasaran douscentos anos. Lenda repetida en numerosos mosteiros medievais, relatada na Cantiga 103 de Anfonso X o Sabio e que, na súa inxenuidade, fala de transcendencia: que hai despois? quen hai detrás? Sempre foi un mosteiro modesto, cunha comunidade pouco numerosa A desamortización obriga ós monxes a abandonar o cenobio en 1837. A partir deste momento os edificios , agás a igrexa e a parte visible do claustro, van desmoronándose. A partir de 1961, D. Carlos Valle-Inclán, chega na busca do lugar que inspirou ó seu pais os “Aromas de Leyenda” e, pouco a pouco, leva a cabo gran parte da reconstrucción. Isto permite que a comunidade de monxas procedentes de Alloz, en Navarra, restaure a vida cisterciense en 1989. No ano 1989 restaurase a vida cisterciense na Armenteira, dito feito lévase a cabo por unha comunidade de monxas procedentes de Alloz (Navarra). E como os antigos habitantes, dedícanse á vida de oración e traballo; xa que posúen unha hospedería que se recomenda para “descanso espiritual ou psicolóxico”, e unha tenda onde venden os seus xa famosos xabóns artesanais feitos con productos naturais.

24


cerna dura dixital

Os cruceiros Os “cruceiros” están considerados como unha das manifestacións máis xenuínas da arquitectura popular galega e a súa orixe remóntase segundo algúns autores á época prehistórica en lugares nos que existían menhires, e que logo, coa chegada do cristianismo deixaron constancia da súa existencia pero baixo formas cristianizadas. Aseméllanse, pero o certo é que non é doado encontrar un igual. A súa presenza nos camiños e lugares sagrados esténdese por toda a nosa xeografía. Os cruceiros son cruces de pedra que se colocan en lugares como son os cruces de camiños, adros de igrexas, ermidas, ou incluso en entradas a cemiterios, sempre en relación con lugares de culto. Tamén se fala algunhas veces de cruceiros ó referirse ás cruces do viacrucis. Estas cruces adoitan alzarse sobre unha plataforma con banzos que é común en Galicia e Irlanda, se ben na nosa comunidade autónoma tamén existen exemplares de cruceiros sen eles. Están tamén situados nas encrucilladas de camiños, e en espazos vencellados con crenzas pagás posteriormente cristianizadas cos propios cruceiros como lugares máxicos de curación, de reunión de ánimas, bruxas, etc. Deste xeito estes elementos adquiren un carácter simbólico sagrado, normalmente coa función de protección. Outras localizacións comúns son os lugares onde ocorreu algunha morte. Cada parroquia, cada pobo ten o seu propio cruceiro, ó que os veciños se senten moi unidos.

25


cerna dura dixital

O noso paso polo instituto

O meu paso polo instituto estivo ben, cheo

instituto

de

compañeiros

experiencias

construtivas,

que

che

a

de

coñecer

a

procedentes

novos doutras

axudan a crecer tanto académica como

parroquias do concello, que nunca antes

persoalmente.

vira, e con moitos deles acabei mantendo

O primeiro ano foi un tanto raro, xa que

unha boa relación.

había que acostumarse a novos hábitos: un

Outro

profesor para cada materia, dous recreos...

primeiro ano, foi a adxudicación como

Tamén dispoñamos de novos espazos como

profesora de castelán miña a Lucía Vilches,

conserxería ou a cafetería, que no noso

a cal se xubila este ano. Seguramente, coa

colexio de primaria, de onde proviñamos,

súa marcha, o instituto perda a unha boa

non existían.

profesora que podo dar fe, xa que estiven

Pouco a pouco iso vai formando parte do teu

día

a

día,

completamente

e

normal.

vólvese Nun

algo

primeiro

momento, notas como os libros de texto de 1º da E.S.O. parecen moito máis densos que os do ano pasado, pero coas guías e consellos do noso titor dese ano, o profesor de galego Fernando, que xa non está no instituto,

a

adaptación

non

presentou

dificultades. Unha

26

é

das

dos

feitos

relevantes

do

meu

catro anos con ela de alumno, de que é unha profesora da que se podería destacar, esquecéndonos

por

un

momento

dos

contidos, as gañas de aprender, xa que como ela mesma nos ten dito moitas veces “Aquel alumno que queira aprender teno todo gañado, mentres que aquel alumno que non quere aprender, o profesor teno con el todo perdido”. Moitos do instituto dixéronme que con ela non se podía aprobar, que che ía coller manía e que

novidades

que

presenta

o

entón non tiñas nada que facer. >>


cerna dura dixital

teñen ningún problema en axudarche coas dúbidas ou pedirlles consello, e sempre te animan, tratando de que o alumnado entenda o bonito que é saber e estudar, pero con criterio, gañas, entusiasmo e dedicación. Aínda

que

moitos

profesores

sexan

criticados moitas veces, como antes dixen, << Pero nestes catro anos, o panorama

xustifícase só co profesor o suspenso dunha

cambiou moito. Un vaise dando conta

materia. Eu creo que habería que ser algo

conforme vai medrando e pasando anos no

comprensivos

instituto

por

entender que tamén ten que ser duro dar

exemplo que hai un gran número de

clase “para as paredes”, onde os alumnos

alumnos que xustifican as súas malas

miran para outro lado e non mostran o máis

cualificacións escudándose na “mala fama”

mínimo interese polas explicacións.

de

de

certas

determinados

cousas,

profesores,

como

como

a

profesora anteriormente mencionada, o cal é unha verdadeira mágoa.

con

eles,

e

tratar

de

Gustaríame comentar que xusto antes de marchar do instituto, as novas xeracións, en xeral, veñen cada vez con menos gañas de

Moita xente pensa que os profesores collen

aprender e con máis gañas de non facer

manía a determinados alumnos por ser

nada, o que é algo que aínda que agora non

rebeldes ou porque segundo pensan eles

o vexan, pasaralles factura no futuro, xa

“cáenlle mal”.

que malgastaron uns anos da súa vida no instituto e non sacaron nada de proveito.

Eu penso que, paradoxalmente iso é ó

Considero isto unha verdadeira pena, xa

revés, en realidade, son os alumnos quen

que hai xente que non aproba porque non

toman manía a determinados profesores,

poida, senón porque non quere.

non estudando para certas materias que cun

profesor

en

concreto

resultan

“imposibles”.

Por último, quero despedirme de todos os compañeiros que non marchan comigo este ano

ó

Bacharelato,

e

de

todos

os

Eu creo que podo ser un fiel testemuño de

profesores, os cales me axudaron durante

conforme se pode sacar boa nota con todos

todos estes anos a formarme como persoa e

os profesores. Ademais, creo que podo dicir

estudante.

que en xeral, móstranse moi atentos e non Manuel Paz

27


cerna dura dixital

O primeiro día que cheguei a este centro estaba chea de medo, de nervios polo que puidese pasar, xa que todo cambiaba: unha nova aula, un novo centro, novos profesores e novos compañeiros. Pero este medo desapareceu ó longo dos días, xa que coñecín a compañeiros que xamais imaxinei, de chegar a levarme tan ben con eles. Coñecín ós profes que sempre estiveron ó meu carón axudando no que fose preciso. Empezaba unha nova etapa da miña vida, unha etapa chea de persoas que xamais esquecerei porque sempre estiveron aí, desde os amigos ata os profesores. O tempo pasou e, sen decatarnos, esta etapa remata. Chegou o momento de dicir adeus a este centro, peor isto non remata así, sen máis. Levamos os nosos corazóns cheos de momentos vividos, de cursos inesquecibles, de lembranzas que xamais esqueceremos, pero, sobre todo, cheos de persoas, de amigos, de profesores, cada un deles ocupa un lugar moi especial dentro de nós, un lugar que xamais será reemprazado por ninguén, porque estes catro anos vividos xunto a eles foron do mellor. E agora si chega o momento de coller todas estas lembranzas, todos estes momentos e gardalos porque isto remata hoxe aquí… Grazas a todos por estes catro anos inesquecibles! Laura Castro Barreiro

Os meus comezos no

En

instituto

moi

diferenza de nivel, pero

duros. No primeiro curso

con esforzo aprobeino

quedoume castelán para

sen problemas.

foron

setembro.

Empecei

a

pensar que me custaría sacar a ESO. Pero isto pronto

cambiou.

O

segundo curso xa o levei mellor, estaba con todas as

miñas

amigas

na

clase. Nunca máis me volveron

a

quedar

materias. Pareceume un curso doado.

28

terceiro

notei

a

E agora, este curso que remata

leveino

ben,

aínda que con algunha dificultade. Este ano as dúas

cousas

máis

especiais

foron

todos

compañeiros

os

que

estamos xuntos e a viaxe a París. Sandra Sineiro


cerna dura dixital

O primeiro día que cheguei ao instituto

E agora que me atopo en 4º curso a punto

sentía vergoña, medo… pero por outra

de rematar e conseguir o meu graduado,

parte estaba chea de ledicia xa que

miro cara a atrás e doume conta de que o

acababa de comezar unha nova etapa da

tempo pasoume correndo, e pensar que

miña vida moi diferente da anterior. Entrei

cando cheguei ao IES non me daba pasado o

no instituto con 12 anos, é dicir, no ano

tempo.

2007; con esa idade sentes que vas comer o mundo. Pero no meu caso non foi así, tívenme que esforzar para sacar o 1º curso, que ninguén pense que con estudar para o exame xa basta, hai que participar nas clases, realizar os exercicios,… No 1º ano tiven á profe Lucía Vilches, a cal nos quitou o costume de facer un exame tema por tema.

Esta etapa da miña vida estase a cerrar para dar paso a outra como é a do bacharelato.

Cada

vez

que

penso

e

reflexiono doume conta que a medida que fun madurando foron mellorando as miñas notas; grazas ao entusiasmo e ás ganas de saber novas cousas. En definitiva, este período foi un dos máis bonitos da miña vida ata agora; xa que me

No 2º ano foime moito mellor; saquei o

ensinou a ver as cousas con máis valor e

curso con esforzo e poñéndolle ganas. Pero

dende outra perspectiva. Finalmente neste

ao chegar ao 3º curso custoume un pouco

momento da miña existencia só teño un

máis quitalo, a materia complicábase,

obxectivo

ademais tiñamos dúas materias novas:

bacharelato de ciencias e logo presentarme

bioloxía, a cal se me dá moi ben, e FQ, que

á selectividade.

xa non se me dá tan ben. Pero por sorte e coa suor da miña fronte, pasei de curso.

claro,

conseguir

aprobar

o

Noelia Otero Padín

29


cerna dura dixital

Hoxe é o gran día! Hoxe é un día para chorar, rir, gritar, saltar, soñar… para lembrar todo o que vivimos, todo o que levamos feito, todos xuntos. Hoxe é o día no que pechamos unhas portas, pero oín que cando unhas portas se pechan, outras ábrense… e quizais teñan razón. A partir de hoxe xa seremos un pouco máis “maiores”, un pouquiño máis maduros… E cando botemos a vista atrás poderemos ver todo o que levamos cambiado, todo o que conseguimos, lembrándonos de todos, de cada día, de cada momento, de cada paso… Cando isto ocorra é posible que botemos algún que outro sorriso, e algunha que outra bágoa… Porque isto foi máis ca un instituto, foi como unha segunda casa… Os nosos amigos e compañeiros como os nosos irmáns, algunhas veces abrazándonos e outras discutindo, pero sempre serán especiais. Os profesores, ao igual cós nosos pais, téñenos berrado, loado, gritado, dado ánimos… pero sempre aí, connosco. Pero o máis importante é agradecer a todos o moito que fixeron por nós, a paciencia, o respecto e, sobre todo, o cariño que nos prestaron neste catro anos, porque foron inesquecibles grazas a eles e algún día esperamos poder devolvérllelo. Melissa Castro

30


cerna dura dixital

Se queredes ver este cambio acudide ás fotos dos nosos primeiros anos…. Agora estamos aquí todos con 17 anos, menos a “avoíña” que é Paula que ten 18 anos e xa a podemos denunciar se nos pega… Hoxe estamos contentos porque facemos un Somos os alumnos de 4º ESO e queremos

punto e aparte na nosa vida, pero estamos algo

dicirvos unhas palabras de como foi o noso paso

tristes porque non queremos deixar estas catro

polo IES.

paredes de cemento que tan bos ou malos recordos nos deron.

Como vedes, somos os máis veteranos porque algún de nós levamos aquí seis anos e outros

Como sabedes somos un grupo especial, porque

cinco.

estivemos xuntos dous anos e non sempre pasa iso.

Cando chegamos ó centro eramos, como non, os máis pequenos, pero non tan pequenos como os

Esperamos conservar esta amizade entre nós e

que chegan aquí estes últimos anos.

cos profesores, e temos o desexo que nuns anos seremos

Hoxe gustaríanos recordar a algúns profesores

administrativos,

informáticos,

deportistas, panadeiros ou empresarios.

que xa forman parte da nosa vida: a nosa primeira directora foi Mar, a quen non todos

Como hoxe é véspera de San Xoán seguro que

coñecedes, pero si ó noso querido Josevi que

queimaremos os apuntes, cadernos e libros que

nos fixo pasar moitos momentos bos sobre todo

tanta dor de cabeza nos deron, pero non

en París, viaxe que nunca esqueceremos.

queimaremos os nosos recordos vividos aquí. Mari

Resaltamos a espléndida viaxe que fixemos a

Carmen Mouriño, Carlos, Cruz, Lucía (da que

París e tamén os momentos inesquecibles aquí

non esquecerei a súa frase: Carlos, que xa nos

vividos: excursións, partidos de alumnos contra

afeitamos!), Anne, Ángela, Ana Sueiro (a nosa

profesores, miles de horas de clase, premios

titora durante dous anos), Jean Marc, Antón,

especiais como o da froita, entroidos con

Esperanza,

Lolo,

camión de bombeiros, a mariscada que lle

Mercedes, Darío, Ainhoa, Alfonso, Fernando,

debemos a profe María e miles de cotilleos e

Susana, Cristina (que teña sorte co seu bebé) e

risas durante estes anos.

Tamén

recordamos

Don

a

Ricoy,

Benito,

Mónica,

Joaquina,

como non de María, a profe de Física e Química, “a máis mala”,… Nestes anos algúns colleron noiva como S…., outros deixaron o pelo longo coma min, todos

Moitas grazas por estar tan caladiños e unha forte aperta a todos. Carlos, Paula, Sergio, Rafa, Torcuato e Marta.

gañamos altura, volvémonos máis guapos/as,…

31


cerna dura dixital

Fotos de alumnos/as de 4º ESO Estas son fotos dalgúns dos vosos compañeiros e compañeiras de 4º. Tentade adiviñar quen é cada un.

32


cerna dura dixital

33


cerna dura dixital

Radio "Orelas de Ondemar"

O proxecto da radio xorde no 2009 cando a

Esta radio recibiu o nome de "Orelas de

través do departamento de música e a dirección

Ondemar" e ven a realixar unha emisión

do I.e.s de Meaño, cando se busca una nova

semanal, en cada progama tratando un tema de

actividade na que involucrar a todos os alumnos

interés ou algún tema de actualidade. Entre os

do instituto. Esta singular radio tivo uns

membros do equipo da radio encontramos

comezos difíciles, xa que nun principio a radio

alumnos de diferentes cursos (cuarto: Manuel e

empregaba a megafonía do Instituto, polo que a

Luis, terceiro: Jose Ramón e Martín e segundo:

calidade do son era mala, xa que se escoitaba

Dario) e como presentadora temos a Rocía de

distorsionado este e sobre todo debido a

cuarto. Aparte dos progamas tamén organiza

inesperiencia dos membros da radio. Pero

outros eventos como emisións especiais como a

recentemete a radio incorporou un equipo

do Magosto e a Semana da Paz, ademais de

inalámbrico que permite emitir dende a aula de

torneos como o Torneó de Axedrez realizado por

música a todas as aulas facendo que a calidade

Carnavais, no cal participaron metres e alumnos

do son aumente.

e do cal saleu victorioso Manuel Paz Castro.

34


cerna dura dixital

Pasatempos Sudoku Coloca as cifra do 1 ao 9 de xeito que non se

Sopa de letras

repita ningúnha nunha mesma fila, columna

Atopa os nomes de 8 profesores/as do

ou cuadrícula:

centro:

Criptaritmo

Diferenzas

Atopa a cifra entre 0 e 9 que lle

Atopa as 7 diferenzas entre as imaxes:

corresponde a cada letra para que a

operación

matemática

sexa

correcta:

W

O

R

L

D

B

R

E

A

D

D

E

A

T

H

Pista: R = 9 Resposta: A=

B=

D=

E=

H=

L=

O=

R=

T=

W=

35


Panel Voz Natura


Cerna Dura dixital