Page 1

Sevgili Anne ve Babalar,

Araştırmalar, cinsellik hakkında aileleriyle

Sizinle bu ay paylaşmayı seçtiğimiz konu birçok ebeveyn için konuşulması zor konulardan birisi. Çocuğumla cinsellik

hakkında konuşmak… Bu konuda konuşmak çocuğumun

konuşabilen

çocukların

ve

gençlerin,

erken yaşta cinsel birlikte yaşamayı tercih etmediklerini,

ileri

yaşlara

ertelemeyi

seçtiklerini söylüyor. Bu konu aile içinde konuşulmadığında temel bilgi kaynağının

merakını artırır

arkadaşlar ve internet olduğu, edindikleri

mı,bu konuya teşvik mi ederim? Hangi

güvenilir olmayan bilgilerle risk oluştu-

bilgiyi ne zaman, ne kadar anlatmalıyım?

rabilecek davranışlara daha çok yöneldik-

Ebeveynlerin yaşadığı ortak temel kaygı-

lerini vurguluyor.

lar.

Bu

nedenle

de

ertelediğimiz,

ötelediğimiz, leyleklerden yardım istediğimiz, yaşamımızın içinde olan cinsellik… Size, bu konu hakkında çocuğunuzla konuşabilmeniz için ışık tutmak istedik.

Çocukların, gençlerin kendilerini sağlıklı olarak tanımlayabilmek için cinsellik hakkında doğru bilgi edinmeleri önemlidir. Cinsellik, cinsel davranışların ötesinde bedenini tanımasını, kendisiyle ilgili algı ve yargılarını, seçimlerini, diğerleri hakkında neler düşündüğünü ifade eder. Yaşadığı dünyayı anlamasına katkı sağlar. Yani cinsellik ergenlikle birlikte gündeme gelen bir

olgu

değil,

doğumdan

itibaren

çocuğun içinde bulunduğu ve deneyimlediği bir kavramdır. Çocuk üç yaş civarında bedenini tanımaya, cinsiyetini keşfetmeye başlar ve bu dönemde cinsellik üzerine konuşmaya başlamak işinizi oldukça kolaylaştırır. Bu yaşlarda

çocukların

temel

merakları


“Bebekler nereden geliyor?” ve “Kız-oğlan

duymaz

çocuğun üreme organlarının farklılığı”

oluşturarak bu davranışı toplum içinde

üzerinedir. Sorularına anlayabileceği ka-

göstermenin uygun olmadığı mesajını da

dar somut, kısa ve öz yanıtlar vermek

almış olur.

çocuğun

zihninde

“Ben

hem

de

mahremiyet

alanı

bedenim Aklımızda olsun! Çocuğunuzla cinselliği konuşurken yararlanacağımız kavramları doğru kullanmak toplumsal

cinsiyet

konusunda

duyarlı

bireyler

yetiştirmek açısından önem taşır. Biyolojik cinsiyetten

bahsederken

yetişkinler

için

“kadın” ve “erkek” kelimelerini çocuklar içinse

hakkında ailemle konuşabilirim.” algısının oluşmasına katkı sağlar. Bedeni hızla

“kız” ve “oğlan” kelimelerini kullanabilirsiniz. Hitap kelimeleri olan “bayan” ve “ bay”

büyüyen ve değişen ergen için bedeni

kelimelerini

hakkında

uyandırıcı

kullanmamak gerekir. Çocuğunuzun eşcinsel

olabilir;

konuşmak bu

kaygı

cinsiyetten

bahsederken

yüzden

erken

çocukluk

bireylerle ilgili sorularını yanıtlarken “cinsel

beden

ve

cinselliği

tercih” tanımlaması yerine “cinsel yönelim”

döneminde

konuşabiliyor olmak hem sizin hem de çocuğunuzun işini kolaylaştırır.

tanımını kullanmak önemlidir. Aynı cinse ilgi duymanın bir tercih olarak gerçekleşmesi söz

Çocuğun cinsellik algısı bedenini yeni keşfetmeye başladığında, ebeveynlerin verdiği tepkilerle şekillenmeye başlıyor. Örneğin, cinsel organlarına dokunan bir

konusu değildir, bu bireylerin yönelimidir. Cinsel içerikli argo kelime ve küfürleri hem günlük yaşamda hem de cinsellikle ilgili

ayıp

konuşurken kullanmamak çocuğun cinsel

olduğunu ve bir daha dokunmaması

gelişimine katkıda bulunur. Örneğin, cinsel

gerektiğini

organlardan bahsederken vulva, penis gibi

çocuğa

ebeveyn

bunun

söylerse,

çok

çocuk

cinselliğe

suçluluk duygusu ile yaklaşıyor ve kendi bedenini bastırmak

keşfetmeye durumunda

ait

dürtülerini

kalıyor.

Aile,

bilimsel kelimeler tercih edilebilir. Benzer şekilde “hastalanmak” ifadesi yerine “adet

çocuğa bedenine olan merak ve ilgisinin

döngüsü” ya da “regl” kelimelerini kullanmak

doğal

bir

bu durumun bir rahatsızlık ya da hastalık

yandan da bedeninin ona ait ve özel

olduğu yanlış algısını oluşturmamak için

olduğu

mesajını

verirken

olduğunu vurgulamalıdır. Çocuk böylece vücudunu

keşfederken

hem

suçluluk

tercih edilebilir.


Bedeninin çocuğa ait ve özel olduğunu

öğrencinin ve ailesinin hazır oluşuna

konuşmak, cinsel sınır ihlalleri konusunda

katkıda bulunmak amacıyla 2009 yılından

çocukta farkındalık oluşturmaya katkı

itibaren Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması

sağlar. Çocuğun istemediği bir temas

Vakfı aracılığı ile “Büyüyorum, Değişiyo-

karşısında

rum”

duygusal

sınır ve

koyabilmesi

bedensel

ancak

farkındalığının

programı

uygulanmakta,

belli

aralıklarla veli seminerleri düzenlenmek-

gelişmiş olmasıyla mümkündür. Özgü-

tedir.

venli, kendini ortaya koyma becerisi

kaynakçanın da bu konuda size yardımcı

gelişkin çocuklar böyle durumlarla karşı-

olmasını umut ediyoruz.

laştıklarında “hayır” diyip sınır koyabilirler. Bedeni ve duyguları hakkında ailesi ile

Bu

bülten

ve

ekte

sunulan

Konuşalım ama nasıl?

rahatlıkla konuşabileceğini bilen bir güven ortamında yetişen çocuk, cinsel sınır ihlaline maruz kaldığında bu durumu bir yetişkinle paylaşabilir ve böylelikle koruyucu önlemler almak mümkün olur. Anne ve babaların da çocuğun özel alanına saygı göstermesi ve bedeninin ona ait ve özel olduğunu vurgulayarak davranması önemlidir. Odasına kapıyı çalmadan girmemek, istemediği zaman öpmemek… Özellikle büyümenin başladığı 10 yaş civarında çocuğunuzla ergenlik döneminde oluşacak değişimler hakkında konuşmak

ve

onun

sorularını

yanıtlamak

“zihinsel hazır oluşuna katkıda bulunmanız” açısından son derece önemlidir. Çocuğun cinsellikle ilgili sorular sormuyor oluşu

bu

göstermez.

konuyu

merak

Arkadaşları,

etmediğini

internet

gibi

çeşitli kaynaklardan kontrolünüz dışında bilgiler ediniyor olabilir. Bu konuda önleyici

olabilmek

için

erken

çocukluk

yaşlarından itibaren cinsel gelişim hakkında konuşmak ve sorularını yanıtlamak bu dönemdeki kontrol gücünüzü arttıracaktır.

Okulumuzda

da

bu

süreçte

Kendinizi uygun kaynaklardan da yararlanarak, zihinsel ve duygusal olarak hazır hissettiğinizde, Sakin, rahat, yargılamayan bir tavırla, Dinleyerek, Cinsel içerikli soru ve cevaplarını anlamaya gayret ederek, Cinselliğin doğal olduğuna vurgu yapıp, uygun tavrı destekleyerek, Çocuğumuzun yaş ve gelişim düzeyine uygun bilgiler vererek, Basit ve kısa cevaplarla, Beden dilinizin, mimiklerinizin farkında olarak, Çocuk hangi ebeveyne soru sorduysa onun cevabıyla, Doğru terminoloji kullanarak, Cinselliğin sevgi ve duygularla ilişkisini anlatarak,


Dokunmanın türlerini anlatarak,

Önerilmeyenler

Bedeninin kıymetli ve özel olduğuna vurgu yaparak,

Ayıplamak, susturmak, utandırmak,

Hoşlanmadığı dokunmalarla karşılaşırsa buna izin vermemesini ve nasıl yardım isteyeceğini öğreterek,

Sorularını geçiştirmek ve / veya

Cinsellik, cinsel roller hakkında kendi değerlerinizi onunla paylaşarak, Kaygılarınızı da ifade ederek, Doğru bilgi kaynaklarına ulaşmasına fırsat verip, yaşının üzerinde, yanlış, pornografi içeren kaynaklara ulaşma olasılığını kontrol ederek,

azarlamak,

yanıtsız bırakmak, Yanlış ve yalan bilgi vermek, Utanmak, aşırı kaygılanmak, gülmek, Soruyu gereksiz ayrıntılarla yanıtlamak, Çok açık davranmak, Cinsellikle ilgili olumsuz duygular aktarmak,

Mahremiyet kavramını açıklayıp, kendi mahremiyet alanının oluşmasına fırsat vererek (kendi odası ve yatağında uyuması, odasına kapıyı çalmadan girmemeniz),

Önerilen Kaynaklar

Tutarlı bilgi ve yaklaşımla,

Çocuklar ve ergenler için

Dürüst davranarak (“bilmiyorum”),

Cinsel ilişkiye tanık etmek,

Oğlanlar ve Kızlar-Brigitte Labbe – Michel Puech- Günışığı kitaplığı-

Kız-oğlan arkadaşlığını destekleyerek,

Çıtır çıtır felsefe serisi

Fiziksel temas, sıcak ve yakın ilişki ihtiyacını karşılayarak,

Labbe – Michel Puech- Günışığı

Bedeni ve cinselliği ile gurur duymasına destek olarak,

Aşk ve Dostluk- Brigitte Labbe –

Küçükler ve Büyükler- Brigitte kitaplığı

Michel Puech- Günışığı kitaplığı


Beden ve Akıl- Brigitte Labbe –

4-6 Yaş Çocuklar için Cinsel

Michel Puech- Günışığı kitaplığı

Bilgiler-Isabella Fougere-Epsilon

Ben ve Başkaları- Brigitte Labbe – Michel Puech- Günışığı kitaplığı Aşığım!-Ayşen Oy- Mandolin Yayınları Lal! Aşık oldum- Florence Dutruc Rosset- Marsylise Morel-Derin Kitap Sır versem saklar mısın?- Jennifer Moore-Mallinos- Redhouse Kidz Cinsel Tacize Hayır!-Delphine Sauilere-Timaş Çocuk Şiddete Hayır!-Dominique de Saint Mars-Timaş Çocuk Bedenim Bana Ait-Pro Familia Büyüyorum-Türkiye Aile Sağlığıve Planlaması Vakfı Çocuklar için Cinsel Eğitim Öyküleri-Yaşam Yanardağ ÇelikNet Yayıncılık Ben Nasıl Oldum?-Katerina

Yayınları 7-9 Yaş Çocuklar için Cinsel Bilgiler-Christiane Verdoux-Epsilon Yayınları Değişiyorum-Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı Bana bir şeyler oluyor (Kızlar)Susan Meredith-Sıfıraltı Yayıncılık Bana bir şeyler oluyor (Oğlanlar)Susan Meredith-Sıfıraltı Yayıncılık Bedenimle nasıl baş etsem?-Marie Bertherat-Can Yayınları Genç kız olmakla nasıl baş etsem?-Emmanuelle RigonBernadette Costa-Prades-Can Yayınları Erkek olmakla nasıl baş etsem?Jacques Arenes-Bernadette CostaPrades-Can Yayınları Çocukluktan Genç Kızlığa Değişim-Filiz Kardam-Yasemin

Janouch-Dinazor Çocuk

Akman-Veri Araştırma Yayınları

Ben Nereden Geldim?-Peter

Sen Artık Büyüdün!-Christine

Mayle-Sistem Yayıncılık Bana Neler Oluyor?-Peter MayleSistem Yayıncılık Cinsellikle İlgili Merak EttiklerinizJoanna Cole-Sistem Yayıncılık

Naumann-Villemin-Jessica Secheret-Genç Timaş Sen Bir Harikasın!-Dr. Patrice EonChloe Remiat-Genç Timaş


Hem Ye Hem Güzelleş-Michele

Cinsel Eğitim: Çocukluktan

Mira Pons-Gaelle Souppart-Genç

Ergenliğe-Pedagog Duygu Çalışır-

Timaş

Profil Yayıncılık

İnternet Acayip Bir Şey!-Jerome

Ergenlik ya da Merhaba Hüzün-

Colombain-Frederique Vayssieres-

Talat Parman-Bağlam Yayınları

Genç Timaş

Ergenliğin Yüzleri-Talat Parman-

Ebeveynler için

Bağlam Yayınları

Ergenlik: Anneler, Babalar ve

Anne bu ne? Çocuğun ve Ergenin

Uzmanlar için Nirengi Noktaları-

Cinsel Eğitimi-Jülide Sevim-Remzi

Philippe Jeammet-Bağlam

Kitapevi

Yayınları

Çocuklarımızla Cinsellik Hakkında

Ergenleri Anlama Kılavuzu:

Nasıl Konuşalım?-Prof. Dr. Z.

Yaşanmış Örnekler-Etkili

Bengi Semerci-Alfa Yayınları

Yaklaşımlar-Uzm. Psk. Özgün Kızıldağ-Elma Yayınevi

Çocuğun Cinsel Eğitimi ve Tacizden Korunma Rehberi-

Kırmızı Kar: Toplumsal ve Kültürel

Christiane Sanderson-Sistem

Açıdan Ayhali-Aylin Dikmen

Yayıncılık

Özarslan

Çocuklara Yönelik Cinsel Taciz ve

Kızım artık ergen-Prof. Dr. Attila

Koruyucu Eğitim-Prof. Dr. Turan

Büyükgebiz-47 Numara Yayıncılık

Akbaş-Dr. İsmail Sanberk-Karahan

Oğlum artık ergen- Prof. Dr. Attila Büyükgebiz-47 Numara Yayıncılık Çocuğun Cinsel Eğitimi: “Anne Ben Nasıl Doğdum?”-Necla Tuzcuoğlu-Semai TuzcuoğluMorpa Kültür Yayınları Çocuğunuzun Gelişen CinselliğiDebra Haffner-Optimist Kitap Çocuğuma Nasıl Cinsel Eğitim Verebilirim?-Prof. Dr. Helmut Kentler-Turkuaz Kitaplığı

Kitabevi

Çocuğumla Cinsellik Hakkında Konuşmak - Nisan 2014  

Çocuğumla Cinsellik Hakkında Konuşmak - Nisan 2014