Page 1

inDETAIL

ICT COMMUNITY FOR ASD


Voorwoord Voor vele mensen is de realiteit achter de term autismespectrumstoornis (ASS) nog moeilijk te vatten. Ook al hebben heel wat mensen vermoedelijk wel eens van ASS gehoord, ze kunnen zich vaak maar weinig voorstellen bij wat autisme nu in de praktijk betekent. Ondanks de inzet van vele organisaties en fondsen lijkt ASS een taboe te blijven in onze maatschappij. Onterecht, vinden wij. Mensen met autisme beschikken vaak over uitzonderlijke kwaliteiten die een meerwaarde kunnen bieden voor heel wat bedrijven en organisaties. In dit magazine gaan wij in detail op zoek naar de verschillende competenties waarover mensen met ASS beschikken. Wij geven verschillende organisaties de kans om hun ervaringen op dat vlak te delen. Zo presenteert de Universiteit Hasselt haar onderzoek naar het rijgedrag bij jongeren met autisme. Verder worden de projecten Kids Game Lab, Passpoort en Indigo toegelicht. Ook stellen wij onszelf, ICT Community for ASD, graag voor in dit magazine en nodigen we organisaties en verenigingen uit om bij ons projectvoorstellen in te dienen. Ieder persoon is anders, iedereen heeft een andere persoonlijkheid. Dat maakt het erg moeilijk te omschrijven wat ASS precies inhoudt. Juist daarom willen wij, ICT Community for ASD, de onwetendheid en vooroordelen rond autisme uit de wereld helpen en zo werken aan een betere toekomst voor iedereen met ASS.


INHOUDSTAFEL

What’s in a name? ICT Community for ASD Doelstellingen Koning Boudewijnstichting

8 10 11

Autisme Mathias Sercu openhartig Moeder en zoon aan het woord Fotoreportage: inleefparcours Mostheuvel Een lift naar de toekomst ASS voor gevorderden

14 17 18 20 22

Ondersteunde projecten YES I drive Indigo vzw Kids Game Lab Passpoort

26 28 30 32


5 x POSITIEF

1 3

Leren hoe de zintuigen van iemand met autisme functioneren is een sleutel tot het begrijpen van een persoon.

2

Autisme is... de bomen zien door het bos.

Niet alle personen met autisme hebben moeilijkheden met sensorische prikkelverwerking. Personen zonder autisme kunnen ook moeilijkheden ondervinden.

4

Als we onvoorwaardelijk blijven zoeken, onderzoeken, verbinden, graag zien, komen we er met autisme wel uit.

5

Vaak zijn mensen met autisme: perfectionistisch, harde werkers, doorzetters, rekenwonders, goede schrijvers, verantwoordelijk, muzikale talenten, geconcentreerd, fantastische kunstenaars,...


ICT COMMUNITY FOR ASD ICT Community In België werken er momenteel ongeveer 102.000 mensen in de ICT-sector. Zij vormen een dynamische gemeenschap die openstaat voor vernieuwing en innovatie.

ASD Community Meer dan 60.000 personen in België hebben een autismespectrumstoornis (ASS). Eén op de vier is een vrouw. Recente studies geven aan dat ongeveer 60 procent van de mensen met ASS normaal tot hoogbegaafd is.

ICT Community for ASD ICT Community for ASD is een fonds dat gelijke kansen wil creëren voor mensen met een autismespectrumstoornis door hen middelen aan te bieden zodat zij optimaal kunnen functioneren in onze samenleving. ICT Community for ASD is dus een maatschappelijk goed doel en kon tot stand komen dankzij de hulp van de Koning Boudewijnstichting (KBS) en op initiatief van het bedrijf Passwerk. Daarbovenop is ICT Community for ASD een uniek fonds in België. Het is namelijk het enige dat zich specifiek van één gemeenschap (ICT) tot een andere gemeenschap (ASS) richt. De meeste financieringen komen namelijk vanuit de ICT-sector en gaan integraal naar de projecten die ICT Community for ASD steunt. Hiervoor gaat het fonds op zoek naar praktijkgerichte projecten in België die een effectieve integratie van de kansengroep in de omringende levensgemeenschap bevorderen. Ieder jaar kunnen projecten ingediend worden bij de Koning Boudewijnstichting volgens een welbepaald thema. Dit jaar staat ‘talentontwikkeling’ centraal.

Oprichters en bestuur ICT Community for ASD werd in januari 2012 opgericht door Passwerk, een cvba met sociaal oogmerk. Het bestuurscomité van het fonds bestaat uit: voorzitter Ilse Noens (coördinator Gezinsen Orthopedagogiek en docent aan de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de Katholieke Universiteit Leuven), externe vertegenwoordigers Nico Foqué, Helga Van den Bulck, Dirk Rombaut, Nico De Cleen, Sandra Deketelaere en Isabelle Swolfs (Koning Boudewijnstichting), die instaat voor de dagelijkse opvolging van het fonds.


Maak mee het verschil! Stort uw bijdrage via Bank van de Post IBAN: BE10 0000 0000 0404 BIC: BPOTBEB1 met vermelding van 192/0840/00022 Maak online een gift over via de site van de Koning Boudewijnstichting: www.kbsfrb.be/giftonline.aspx Maak de opbrengst van uw “goede-doel-actie� ter gelegenheid van uw personeelsfeest, uw (bedrijfs)jubileum, uw pensionering of, uw verjaardag over aan het fonds. Zet zelf een actie op voor het fonds (bv. een kerstmarkt, een verkoopactie).

9


DOELSTELLINGEN ICT Community for ASD is een uniek fonds in BelgiĂŤ. Zijn doelstelling: de leefomstandigheden, de werkgelegenheid en het zelfstandig ondernemen van mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) te bevorderen. Het fonds wil praktijkgerichte projecten ondersteunen die focussen op de integratie in de samenleving van mensen met ASS. ICT Community for ASD wil onder andere:

het sociaal statuut van mensen met autisme verbeteren; nieuwe (tewerkstellings)projecten ontwikkelen, stimuleren en aantrekken; werkloosheid bestrijden door mensen kennis te laten verwerven en hen in het normale arbeidscircuit te integreren; professionele begeleiding bieden en werkcreĂŤrende activiteiten coĂśrdineren; onderzoekswerk verrichten en mogelijkheden ontwikkelen op het vlak van werknemersparticipatie en medezeggenschap van werknemers binnen ondernemingen.

Zowel projecten rond de preventie als rond de diagnosestelling en de interventie bij autismespectrumstoornis komen in aanmerking. Blader snel door naar pagina 32 en ontdek hoe u uw project kan indienen bij het fonds.


KBS

Koning Boudewijnstichting ICT Community for ASD werd opgericht door Passwerk in de schoot van de Koning Boudewijnstichting (KBS). De stichting wil originele ideeën aanmoedigen, nieuwe projecten opzetten en organisaties en burgers steunen die zich engageren voor een betere samenleving. De KBS is actief vanuit Brussel, maar steunt ook projecten buiten België en zelfs buiten Europa. De KBS steunt dus al verschillende fondsen, maar een fonds dat zich specifiek van één gemeenschap (ICT) tot een andere gemeenschap (mensen met autisme) richt, is uniek voor België. Meer informatie over de activiteiten van de Koning Boudewijnstichting kan gevonden worden op www.kbs-frb.be.be.

11


Š Phile Deprez


MATHIAS SERCU OPENHARTIG In 2009 sloot hij de zangwedstrijd Steracteur Sterartiest af als winnaar en zo zamelde hij maar liefst 51.511 euro in voor Het Anker, een organisatie die zich inzet voor kinderen met een autismespectrumstoornis. In 2014 regisseerde hij Marsman, een succesvolle televisieserie waar het thema autisme ook centraal staat. Acteur Mathias Sercu draagt mensen met autisme een warm hart toe.

Je broer heeft autisme. Hoe heb jij dat ervaren binnen je gezin? In het gezin waar ik ben opgegroeid hebben we snel geleerd om de dingen te nemen zoals ze zijn. Mijn broer heeft ervoor gezorgd dat ik ben opgegroeid met een zeker solidariteitsgevoel, want dankzij hem kijken we allemaal met een open blik naar de wereld. We gaan er niet van uit dat iedereen hetzelfde is. Mijn broer werd vroeger vaak gepest op school en daardoor zijn wij als gezin overgevoelig aan pestgedrag.

“Wij gaan er niet van uit dat iedereen hetzelfde is.”

Waarom heeft u ervoor gekozen om in de serie Marsman een personage met autisme te verwerken? Dat was redelijk evident, veel van mijn inspiratie heb ik bij mijn broer gehaald. Daarnaast had ik in Vlaanderen nog nooit een serie gezien waar iemand met autisme zo’n prominente rol speelt. Het woord ‘autisme’ valt overigens nauwelijks in de serie, ik wou namelijk geen schooltelevisie maken over autisme. Daarom is Marsman uiteindelijk niet echt een reeks over autisme, het gaat eerder over de impact van iemand die ‘anders’ is in een gezin. Dankzij mijn deelname aan Steracteur Sterartiest kreeg het thema autisme al meer aandacht, maar ik had ook nooit gedacht dat dit zo’n impact zou hebben. Sinds die deelname hoorde ik van allerlei kanten verhalen en vragen over autisme. Daardoor begon ik te merken dat er in onze maatschappij toch veel mensen zijn die in contact komen met autisme, zij zijn allemaal op zoek naar oplossingen voor hun problemen. Daardoor hecht ik wel veel belang aan het maatschappelijke kader rond autisme.

15


Heb je in het verleden nog meegewerkt aan initiatieven rond autisme?

Hoe denkt u dat we mensen met ASS beter kunnen betrekken in de maatschappij?

Ja, ik heb al behoorlijk wat benefietconcerten gegeven. Toen ik afstudeerde op de toneelschool in 1991, hebben mijn ouders de vzw ‘Autistem’ opgericht, samen met andere ouderparen die ook een kind hadden met autisme. Als het enigszins kan en-, wanneer ik tijd heb, probeer ik ook wel eens een concert of show te organiseren. In de voorstelling ‘Staf Steegmans en de ideale omstandigheden’ parodiëren we bijvoorbeeld verschillende nummers. Dit hebben we toen toch twee of drie keer gedaan voor Autistem. Daarnaast heb ik me ook ingezet voor Music for Life in 2014, waarvoor ik samen met een groot deel van de cast van Marsman een praatcafé georganiseerd heb in het Cultureel Centrum van Ieper. Door een paar bekende gezichten op een benefiet te laten verschijnen, krijg je toch al snel meer aandacht.

Gelukkig zijn er organisaties die daar mee bezig zijn, maar helaas staan die vaak nog in hun kinderschoenen. Zo stuitte ik laatst op PASSwerk, een bedrijf dat specifiek op zoek is naar mensen met autisme om bij hen te werken. Mensen met ASS hebben specifieke talenten en kwaliteiten die anderen niet hebben. Zij kunnen zich bijvoorbeeld vaak veel langer concentreren op één taak dan mensen zonder autisme. Ik ben ervan overtuigd dat zo’n initiatieven de sleutel tot succes kunnen vormen.

Hoe belangrijk vindt u het dat de maatschappij op de hoogte is en kennis heeft over mensen met ASS?

“Eén van de grootste problemen van mijn broer is dat zijn gedrag soms strookt met wat wij normaal vinden.”

Ik vind het zeer belangrijk dat mensen op de hoogte zijn. Het niet weten zorgt voor ongelooflijk veel spanningen in de maatschappij en dat is ook zo in het geval van mensen met autisme. Een van de grootste problemen van mijn broer is dat zijn gedrag soms strookt met wat wij normaal vinden. Dan kan het zijn dat hij, indien er geen begrip is, soms in situaties terechtkomt waar het fout gaat. Als hij bijvoorbeeld op de trein zit en iemand zet het raam open en die persoon stapt dan later af, zal hij zeggen: “Hela, u moet uw raampje nog dichtdoen.” Als dat nu iemand is met een agressieprobleem, dan zit mijn broer in de problemen… Als die persoon zou weten dat mijn broer autisme heeft, dan zou hij daar misschien ook anders op reageren. Dus daarom zeg ik: weten is sowieso een voordeel.

16


“WE MOETEN OPPASSEN VOOR EEN KARIKATURAAL BEELD OVER AUTISME.” Martine is de moeder van Bram, een jongeman van 25 jaar bij wie het Syndroom van Asperger is vastgesteld toen hij 11 was. Stuur je je kind naar het bijzonder onderwijs, ook al is hij normaal begaafd? Hoe kan je je zoon beter begrijpen en op een goede manier met zijn ‘eigenaardigheden’ omgaan? Leven met een autismespectrumstoornis is niet altijd even gemakkelijk. Niet voor de persoon zelf, maar ook niet voor zijn gezin.

Op welk moment besloot je om Welke tips kan je meegeven je zoon te laten onderzoeken? aan andere ouders? Toen mijn zoon in het vijfde leerjaar zat, zei zijn leerkracht dat ze het gevoel had dat Bram zijn schoolresultaten beneden ‘zijn kunnen’ lagen. Mijn man en ik hadden gemerkt dat hij tijdens het spreken weinig oogcontact maakte en dat hij door de vreemdste dingen gefascineerd kon zijn. Zo was hij als peuter bijvoorbeeld gefascineerd door alles wat draaide. De kinderpsychiater verwees ons door naar het UZA in Antwerpen en daar heeft men de diagnose gesteld: Bram heeft het Syndroom van Asperger.

Welke stappen heb je ondernomen na de diagnose? Na de vaststelling hebben we overwogen om Bram naar een aangepaste school te sturen, maar daarop zijn we teruggekomen. Bram heeft een normale tot hoge begaafdheid en we vonden dat hij niet thuishoorde in zo’n school. Daarnaast heeft Bram enkele jaren GON (geïntegreerd onderwijs) begeleiding gekregen. Daarbij wordt de leerling enkele uren per week extra ondersteund door de begeleider.

Mijn ervaring is dat elk kind met autisme zijn specifieke problemen heeft die een eigen aanpak vereisen en dat het zelfs als ouder vaak heel moeilijk is om je voor te stellen hoe kinderen en volwassenen met autisme denken. Het is wel erg belangrijk dat je weet waarmee je eigen kind het moeilijk heeft en dat je telkens opnieuw op zoek gaat naar mogelijke hulpmiddelen daarvoor.

Wordt er genoeg rekening gehouden met mensen met ASS? Vandaag is het Syndroom van Asperger geen onbekende meer. Het heeft de laatste jaren veel aandacht in de media gekregen, denk maar aan de film Ben X. Toch moet je oppassen voor een karikaturaal beeld van de stoornis. Mensen met autisme hebben veel sterke eigenschappen en die moeten ook gezien worden.

“Zelfs als ouder is het soms moeilijk om je voor te stellen hoe je kind met autisme 17 denkt.”


FOTOREPORTAGE: op ontdekking met midASS en sASSkia Mensen met ASS voelen, ruiken, zien, horen of proeven vaak anders dan anderen. Openluchtschool De Mostheuvel in Malle organiseert daarom een inleefparcours om te ervaren hoe het is om met autisme te leven. Ontdek in deze fotoreportage de bijzondere wereld van ASS, samen met midASS en sASSkia.

De sporthal wordt omgetoverd tot een inleefparcours voor jong en oud.

18

midASS en sASSkia kijken vaak naar het leven door een andere bril.


Gooi eens iets anders in de zandbak. Het is leuk en stimuleert de ontwikkeling van de hersenen.

De geur van bepaald eten, bloemen, papier of een viskom kan voor een aantal jongeren onverdraagbaar zijn.

Gekleurde potjes vergemakkelijken het dagelijkse leven voor kinderen met autisme.

Ondergevoelige mensen zoeken visuele prikkels op. Tollen zorgen voor veel prikkels: beweging, kleuren, lichtspeling,...

Iedereen heeft een talent, af en toe een complimentje geven, kan zeker geen kwaad.

Talenten herkennen is belangrijk voor het zelfinzicht en zelfreflectie.


EEN LIFT NAAR DE TOEKOMST Terwijl we bovenop de citadel van Diest genieten van het prachtig uitzicht op de stad, hebben we een gesprek met Annemie Willekens. Zij is coördinator en pedagoog bij De Lift, een secundaire privéschool voor jongeren met autisme die een grote interesse hebben in informatica. “Op onze school bereiden wij de leerlingen zo gericht mogelijk voor op de arbeidsmarkt. We geven ze een lift naar de toekomst,” zegt een trotse Annemie.

Onderwijs op maat De school staat nog in haar kinderschoenen, want pas begin september in 2014 werden er de eerste lessen gegeven. Het initiatief kwam van Bert Beelen, wiens kleinzoon een autismespectrumstoornis (ASS) heeft. Hij vond dat er onvoldoende aangepast onderwijs was voor kinderen met ASS in het secundair onderwijs en kwam daarom met het idee om zelf een school op te richten waar er steeds les op maat gegeven wordt.

Computer als beste vriend De Lift is geen school zoals een andere: er zitten in totaal vijf jongeren op school en ze hebben allemaal autisme en een grote liefde voor ICT. “De keuze voor informatica als specialisatie was snel gemaakt,” zegt Annemie. “We weten namelijk van veel jongeren met autisme dat ze gefascineerd zijn door computers. Voor hen is flexibel denken erg moeilijk en daardoor spreekt de logica van een computer hen aan.”

Gevarieerd aanbod Het vak informatica neemt dan ook het grootste deel van het lessenrooster in, maar natuurlijk krijgen de leerlingen nog andere algemene vakken voorgeschoteld. Bij Nederlands en Engels ligt vooral de focus op zakelijk communiceren. De lessen WO (Wereldoriëntatie) zijn daarentegen steeds toegespitst op de interesses van de leerlingen, maar tijdens de lessen LO probeert de school de leerlingen toch aan te moedigen tot bewegen. Ook krijgen de leerlingen een vak ‘sociale vaardigheden’, waarbij ze leren hoe ze moeten omgaan met andere mensen.

20


“Wij zijn ontzettend blij dat er fondsen zoals ICT Community for ASD bestaan.”

Prijzige keerzijde Jammer genoeg is het kostenplaatje van dit project tamelijk hoog, aangezien De Lift als privéschool geen subsidies van de overheid krijgt toegekend. De school is erg blij dat ze steun krijgt van enkele sponsors. “Via onze hoofdsponsor Cronos hebben we namelijk al twee IT-leerkrachten gekregen,” zegt een enthousiaste Annemie. Toch is het voor De Lift moeilijk om de inschrijvingskosten structureel te verminderen aangezien er steeds minimum twee begeleiders (vaak nog meer, afhankelijkvan het vak) voor vijf leerlingen zijn voorzien, wat niet de standaard is in een normale school.

Rooskleurige toekomst “Natuurlijk hopen we de komende jaren de kostprijs wat te drukken, maar dat zal niet makkelijk zijn,” zegt Annemie. De toekomst van de school ziet er echter positief uit. Ze merkt dat de school alsmaar bekender wordt en voor volgend schooljaar hebben ze al veel nieuwe inschrijvingen. Ondertussen is De Lift bezig om nieuwe samenwerkingen aan te knopen met fondsen en verenigingen over heel België. “Wij zijn ontzettend blij dat er fondsen zoals ICT Community for ASD bestaan, want hierdoor kunnen wij onze ideeën financieel realiseren. Daarom zullen we zeker en vast onze kandidatuur voor volgend jaar indienen,” zegt een glunderende Annemie.

21


ASS VOOR GEVORDERDEN Op de Artesis Plantijn Hogeschool in Antwerpen wordt de bachelor-nabachelor-opleiding Autismespectrumstoornis (ASS) aangeboden. Wim Stinkens en Anki Van Heden, onderzoekers en lectoren van het departement Gezondheid en Welzijn aan AP Hogeschool, deden voor het eerst in Vlaanderen onderzoek naar de noden van normaal begaafde volwassenen met ASS.

Wie willen jullie bereiken met deze specifieke opleiding? Deze opleiding is bedoeld voor iedereen die op een professionele manier met autisme wil omgaan. Zo volgt er bijvoorbeeld een tandarts de banaba, omdat ze haar praktijk “autivriendelijker” wil maken. Maar ook partners of ouders van mensen met autisme of mensen die zelf autisme hebben, tonen interesse. Het uitgangspunt is dat de studenten professioneel aan het werk zijn met mensen met ASS.

Ook mensen die zelf autisme hebben, kunnen de banaba volgen. Wordt er dan op een andere manier lesgegeven? In de eerste plaats kunnen deze studenten, in overleg met de studiebegeleiders, gebruikmaken van enkele faciliteiten. We worden er inderdaad in de praktijk mee geconfronteerd dat het niet altijd evident is onze lessen af te stemmen op de ondersteuningsnoden van mensen met ASS. Het is voor ons erg interessant om feedback te krijgen van mensen met autisme zelf, want het blijft, ook voor ons, zoeken. Deze zoekende, onderzoekende en reflecterende attitudes zijn belangrijke uitgangspunten in de opleiding.

22

Hoe ziet de opleiding er uit? De studierichting is een deeltijdse opleiding die bestaat uit twee keer 30 studiepunten. We willen een opleiding aanbieden waarbij de studenten zelf ervaringen meenemen vanuit de praktijk. De kracht van de banaba is dat er 40 deskundigen in de klas zitten, die onderling kennis uitwisselen en zo van elkaar leren. Die studenten brengen elementen mee vanuit hun eigen deskundigheid en brengen zo een krachtige dynamiek op gang.

“Wanneer alle deskundigheid samenkomt in een klaslokaal ontstaat er een mooie dynamiek.”


“De studenten leren dat ze zich moeten richten op de individuele mens met ASS.”

Wordt er in de opleiding een onderscheid gemaakt tussen de verschillende vormen van autisme?

Zijn er enkele voordelen en nadelen die u heeft opgemerkt bij deze opleiding?

Nee, niet echt. Iedereen is verschillend, maar er zijn natuurlijk ook gemeenschappelijke kenmerken. Tijdens de studierichting focussen we ons op de mens met autisme en kijken we naar de context waarin hij of zij zich bevindt.

Een groot voordeel is dat de studenten uit de opleiding allemaal deskundigen zijn en zo veel van elkaar kunnen leren. Een ander positief aspect is dat de studenten een professioneel netwerk kunnen uitbouwen. De banaba is bedoeld voor mensen die werken, een tweede studie doen, een gezin hebben, enzovoort. We proberen hier rekening mee te houden maar voor de studenten is dit niet altijd even makkelijk te combineren.

Hoe is de opleiding opgebouwd? Onze lessen zijn erg interactief, aangezien het merendeel van onze studenten in de praktijk staat. De opleiding vertrekt vanuit de visie die vandaag de dag heerst in het onderwijs en de zorgsector. Vroeger keek men vaker naar de negatieve aspecten van autisme, maar tegenwoordig stellen de lectoren zich meer ondersteunend op tegenover mensen met ASS. Zo focussen we nu meer op hun krachten en mogelijkheden. We willen hen absoluut niet associëren met de negatieve kant van autisme en de dingen waar ze niet zo goed in zijn. In de opleiding reiken we kaders aan waarbinnen het ‘autidenken’ een plaats krijgt.


ONDERSTEUNDE PROJECTEN

YES I Drive neemt de juiste afslag

Leren autorijden is niet gemakkelijk, dat weet iedereen. Maar een rijbewijs is de dag van vandaag broodnodig om mee te draaien in onze maatschappij. Voor mensen met autisme zijn autorijlessen al helemaal geen evidentie. Ze gaan gepaard met erg veel stress en het leerproces duurt veel langer dan gewoonlijk. In 2014 steunde ICT Community for ASD ‘Yes I drive’, een onderzoek naar jongvolwassenen met een autismespectrumstoornis die leren autorijden. Yes I drive is een samenwerking tussen twee faculteiten van de Universiteit Hasselt. De eerste is de faculteit geneeskunde en levenswetenschappen, waarin binnen de tak Revalidatiewetenschappen en Kinesitherapie onderzoek wordt gevoerd naar ontwikkelingsstoornissen. De andere is de faculteit Mobiliteitswetenschappen, waaraan het instituut voor Mobiliteit is gekoppeld.

Een lastige hindernis Wanneer je een autismespectrumstoornis hebt, is de stap naar autorijden erg groot en zelfs akelig. Yes I drive wil daarom die drempel verlagen, zodat jongeren met autisme ook hun rijbewijs kunnen halen en niet gediscrimineerd worden. De achterliggende doelstelling van Yes I drive is om jongeren met autisme te helpen en hen, met behulp van een rijbewijs, te laten participeren in de samenleving. In onze gemeenschap is het immers heel belangrijk om jezelf te kunnen verplaatsen.

26

Uit het onderzoek blijkt dat de focusgroep sterk afhankelijk blijft van de ouders om ergens naartoe te gaan. Mensen met autisme vinden het erg moeilijk om hulp te vragen en kiezen er daarom vaak voor om thuis te blijven. Dat beperkt hen in hun sociale leven of hun professionele activiteiten.


“Het leren autorijden van mensen met een autismespectrumstoornis is geen gemakkelijke karwei.” Oefening baart kunst Mensen met autisme hebben bovendien soms motorische problemen, waardoor de combinatie van handelingen tijdens het autorijden heel ingewikkeld kan zijn. Tegelijk schakelen en sturen, en ook nog eens op het verkeer letten is voor hen niet altijd even gemakkelijk. Daarnaast is het voor hen niet zo simpel om alles te plannen, want ze hebben vaak moeite met deelplannen te maken en die stap voor stap te volgen. Een auto achteruit parkeren vraagt bijvoorbeeld erg veel inzicht en planning. Autorijden is met andere woorden een complexe activiteit, die bestaat uit heel wat kleine deelaspecten die parallel en gelijktijdig moeten worden uitgevoerd. Juist dat maakt een auto besturen voor mensen met autisme heel ingewikkeld. Het vraagt van hen veel meer oefening dan van personen zonder autisme, dat jaagt het kostenplaatje flink de hoogte in.

Daarna deden ze onderzoek naar de basis van de moeilijkheden die mensen met een autismespectrumstoornis hebben tijdens het autorijden. Dat onderzoek bestaat uit twee luiken. Enerzijds via een rijsimulator waar allerlei cognitieve testen aan verbonden zijn, anderzijds via motorische testen. Dat onderzoek loopt momenteel nog. Tot slot heeft Yes I drive, met steun van ICT Community for ASD, een brochure samengesteld voor rijinstructeurs. In die brochure staan allerlei tips om mensen met een autismespectrumstoornis beter te leren autorijden. Rijinstructeurs ondervinden zelf dat het een moeilijke karwei is. Daarom moeten ze gecoacht worden zodat elke provincie een aantal rijinstructeurs heeft die exact weten hoe ze mensen met autisme beter kunnen bijstaan tijdens hun rijopleiding.

Yes I drive ondervroeg zowel de ouders van jongeren met autisme als hun rijinstructeurs. Uit de enquêtes bleek dat mensen met een zwaardere autismespectrumstoornis ook de meeste problemen hebben met het leren autorijden.

27


Indigo: het kloppende hart van Mechelen Indigo vzw Op een zonnige dinsdagmiddag in hartje Mechelen kloppen we aan bij Indigo. Nee, we hebben het niet over de kleur, maar wel over de InterDisciplinaire Groep voor Ontwikkelingsstoornissen. Indigo diagnosticeert en begeleidt mensen met (een vermoede van) ontwikkelingsproblemen. De organisatie start onder andere projecten op voor volwassenen met autisme. Sarah Heylen, een van de projectmedewerkers, stond ons graag te woord.

Wees je zenuwen de baas

Teamanalyse

Het werk van Indigo bestaat uit drie luiken: diagnostiek, begeleiding en projectwerk. Voor dit laatste zijn Sarah en haar collega Eva verantwoordelijk. “Momenteel zijn we bezig met een project over vrije tijd dat we dankzij ICT Community for ASD hebben kunnen realiseren. Maar vooraleer we dit project opstartten, gingen we eerst eens luisteren bij onze doelgroep om uit te zoeken waar ze nu echt nood aan hadden,” zegt Sarah. Sommige volwassenen met autisme hebben het vaak moeilijk om voor het eerst met anderen te praten. Dat kan problematisch zijn als ze zich bijvoorbeeld willen aansluiten bij een vereniging. Daarom is Indigo begonnen met een training ‘stressmanagement’, zodat het eerste contact een minder groot struikelblok vormt.

Bij Indigo staat er een team van vertegenwoordigers uit verschillende vakgebieden klaar voor mensen met (het vermoeden van) een ontwikkelingsstoornis. Een groep van artsen, psychiaters, kinesisten en logopedisten stelt samen een diagnose. “Zo’n stoornis kan gaan van problemen met je collega’s op het werk tot moeilijkheden in de relatie met je partner.”

28

Wie dat wenst, krijgt na de diagnose persoonlijke begeleiding van een psycholoog, kinesist, logopedist,… Ook kunnen patiënten terecht bij artsen voor het opstarten en begeleiden van medicatie.


Vaarwel lange wachtlijsten

Noodzakelijke steun

Dok ter Roelen, kinderar ts en docent Psychopathologie aan de Thomas More Hogeschool Antwerpen, kwam in 2001 op het idee om Indigo op te richten. Hij zocht toen naar een oplossing voor de lange wachtlijsten voor mensen met een ontwikkelingsstoornis. “Daarvoor proberen we hier nog steeds een oplossing te bieden: als je je bij Indigo aanmeldt, kan je hier doorgaans binnen enkele weken terecht.”

Een initiatief zoals Indigo is heel belangrijk, maar kan niet zonder de steun van buitenaf. “We krijgen geen structurele subsidies en met het budget van ICT Community for ASD konden we nieuwe projecten ten behoeve van onze doelgroep lanceren,” zegt Sarah dankbaar. “Wij zijn dus heel blij dat we al tweemaal door het fonds werden gesteund.”

“Met het budget van ICT Community for ASD konden we nieuwe projecten ten behoeve van onze doelgroep lanceren.”

29


Kids Game Lab In 2014 werd het Gentse bedrijf iDROPS gesubsidieerd door ICT Community for ASD voor het project ‘Kids Game Lab’. Het project ‘Kids Game Lab’ laat kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS) onder begeleiding gameideeën en prototypes uitwerken als onderdeel van een leerzaam en creatief proces in een naschools traject.

iDROPS is een vzw die maatschappelijke veranderingen nastreeft in de sociale en culturele sector. iDROPS creëerde al eerder het project ‘Kids Lab’ waarop ‘Kids Game Lab’ geïnspireerd is. “Het is de eerste keer dat iDROPS samenwerkt met ICT Community for ASD. De bestuursraad hoopt op langdurige samenwerkingsverbanden, maar laten we beginnen bij het begin”, aldus Bart Cornille, bestuurslid van iDROPS.

Een creatief project in 5 stappen

1

In de eerste fase wordt aan kinderen de term ‘gamificatie’ kort uitgelegd. Pas daarna wordt er een brainstormsessie gehouden met de GPS-methode. Dat is een gestructureerde methode om met een grote groep te brainstormen. Nadat de Game Mentor een aantal leuke ideeën filtert, worden de kinderen opgedeeld in groepen per onderwerp.

2

In de tweede fase maken de kinderen een eerste schets van hun idee. De Game Mentor zet deze schets om tot een digitale screenshot van hoe de game er uitgewerkt zou kunnen uitzien. Een Game Mentor helpt de kinderen om het eerste idee om te vormen tot een spel door de creatieve ideeën een duidelijke structuur te geven volgens de principes van gamificatie.

30


3

Kids Game Lab richt zich tot het ontplooien van verschillende talenten bij kinderen met ASS. De kinderen krijgen bepaalde talenten toegewezen zoals creativiteit, sociale vaardigheid, stiptheid, technisch inzicht,... Deze talenten worden bepaald door de begeleider en hun speelkameraadjes.

4

De game waaraan ze in een vorige fase hebben gewerkt, laat hen nu toe om hun afzonderlijke talenten verder te ontwikkelen in vier basismodules. Ze leren programmeren, tekenen via een drawing tablet, verhaallijnen met structuur schrijven en (verdiepen zich in) algemene psychologische en sociale aspecten. Deze nieuwe kennis kunnen de kinderen later integreren in hun project.

5

Uiteindelijk zetten de jongeren wat ze geleerd hebben om in de praktijk. De jonge gamemakers wisselen onderling de verworven kennis uit, en kunnen rekenen op wederzijdse afhankelijkheid en respect. Zo maken ze op een dag misschien hun allergrootste droom waar: hun eigen game.

31


Een toekomst van jongeren door PASSpoorten en ASSistenten Freddy Mathyssen, praktijklector Muziekwetenschappen en Diversiteitsstage van de Specifieke Lerarenopleiding aan de KU Leuven schudt ons stevig de hand wanneer we zijn kantoor aan de faculteit Letteren binnenstappen. Zijn staalblauwe ogen glunderen wanneer we over PASSpoort beginnen, het project dat in 2013 ondersteund werd door ICT Community for ASD. “De steun kwam niet alleen financieel van pas, maar was ook een vorm van erkenning en waardering. Zo krijg je het gevoel dat het project zinvol is en dat geeft je een extra boost om verder te doen.”

Studenten en scholieren: een mooie wisselwerking Aan de KU Leuven volgen studenten Lerarenopleiding verplicht een diversiteitsstage. Ze begeleiden één keer per week jongeren die moeite hebben met studeren. ASSistent is een project dat normaalbegaafde jongeren met autismespectrumstoornis (ASS) helpt om het secundair onderwijs te doorlopen. Een mooie wisselwerking tussen scholier en student: de ene wordt geholpen, de andere wordt voorbereid om later in de klas om te gaan met leerlingen met ASS. Dankzij de steun van ICT Community for ASD kan ASSistent worden voortgezet en zit het project duidelijk in de lift. Vorig jaar werden er 25 leerlingen ondersteund, dit jaar is het aantal verdubbeld. Voorlopig beperkt ASSistent zich tot de Leuvense scholen.

32


Autivriendelijke GIP Sommige studenten werden ingeschakeld om de jongeren te helpen bij hun Geïntegreerde Proef (GIP). Daardoor werd in 2013 de studiedag ‘PASSpoort voor de toekomst’, een project dat voortvloeide uit ASSistent, georganiseerd. De GIP die studenten in het 6de middelbaar moeten maken, bleek veel te groot en erg onoverzichtelijk te zijn voor jongeren met ASS. Naar aanleiding daarvan kwamen 25 leerkrachen samen om met enkele GON-begeleiders een “autivriendelijker” leertraject voor de GIP op te stellen. Op het einde van het leertraject waren alle deelnemers bijzonder tevreden over het eindresultaat en de manier van werken.

Toekomstmuziek Momenteel werken twee studenten van de KULeuven aan een masterproef die de effecten van het project PASSpoort onderzoekt. Jongeren worden gevraagd welke problemen ze ondervinden met hun GIP, of ze beter kunnen werken met het nieuwe schema en of het traject nog beter en vlotter kan. “Volgend jaar bestaat het project 5 jaar en hopelijk kunnen we de resultaten van de masterproef inzetten voor een nieuw vormingstraject.”

Focus op het talent, niet op het label Voorlopig biedt enkel de Specifieke Lerarenopleiding aan de KU Leuven deze diversiteitsstage aan. Wat volgens Freddy Mathyssen het grootste voordeel is? “Het project biedt een enorme meerwaarde, zowel voor de jongeren, de studenten als voor de GON-begeleiders, die nu door dit project over de scholen heen kennis en ervaring met elkaar uitwisselen. Voor de studenten is het een bijzondere ervaring. Ze leren naar de jongeren te kijken zonder hen het label ‘autisme’ op te kleven. Of zoals een leerling met ASS heel gevat tegen een van de studenten zei: ‘Jij leert mij beter studeren, en ik maak van jou een betere leerkracht.’ Door te kijken naar hun talenten en hen van daaruit mee te nemen, kom je veel verder.”

33


HOE WORDEN PROJECTEN INGEDIEND EN GESELECTEERD? Ieder jaar worden er verschillende projecten uitgekozen die vervolgens de steun krijgen van ICT Community for ASD. Het voornaamste doel van het fonds is om projecten te steunen die van algemeen belang zijn voor mensen met ASS en dus zo toegankelijk mogelijk zijn voor deze doelgroep. Jaarlijks kan iedere organisatie haar project indienen bij de Koning Boudewijnstichting. Het kandidaatsformulier voor dit jaar kan ingevuld worden van 4 mei tot en met 8 oktober 2015. Alle ingediende voorstellen worden voorgelegd aan en vervolgens gequoteerd door een jury. Zo wordt er beslist wie de steun krijgt van ICT Community for ASD. ICT Community for ASD focust elk jaar op een bepaald thema. In 2013 waren de projecten gericht op tewerkstelling, in 2014 op vrije tijd en zelfstandig wonen. Dit jaar is het thema talentontwikkeling aan de beurt. Op deze manier krijgen verschillende initiatieven de kans om de talenten van mensen met ASS extra aandacht te geven. Dit jaar zal het fonds ongeveer vier geselecteerde initiatieven steunen voor maximaal â‚Ź7.500. De ingediende projecten dienen in voorbereiding of al in uitvoering te zijn. Op deze manier hoopt ICT Community for ASD zijn steentje bij te dragen en zo meer kansen te geven aan mensen met een autismespectrumstoornis in BelgiĂŤ.

34


Dankwoord Met veel trots presenteren wij het eerste magazine van ICT Community for ASD. In Detail werd tot stand gebracht voor het eindproject van studenten van de Artesis Plantijn Hogeschool. Het fonds wil de studenten en hun projectbegeleidster Helga van Den Bulck dan ook bedanken voor al het werk dat ze geleverd hebben. Verder willen we ABS Kopieercentrum bedanken voor het drukken van het magazine. Ook de Koning Boudewijnstichting zijn we veel dank verschuldigd voor haar steun aan het fonds en haar medewerking aan het magazine. We willen Mathias Sercu, de projecten ‘Kids Game lab’, ‘Yes, I drive’, ‘PASSpoort’ en ‘Indigo’ en alle andere geïnterviewden bedanken voor hun medewerking. Als laatste willen we onze sponsors bedanken, zonder hen hadden we dit niet kunnen waarmaken.

Concept en redactie Laura Ceulemans Sarah Dovogja Aline Elsermans Jonas Hufkens Kim Schildermans Jolien Van den Bergh

Grafische ontwerp Jolien Van den Bergh

35 Fotografie Laura Ceulemans Kim Schildermans

C O L O F O


met dank aan

Profile for ICT Community for ASD

in Detail  

Magazine van ICT Community for ASD, een fonds dat projecten i.v.m. autisme in België steunt.

in Detail  

Magazine van ICT Community for ASD, een fonds dat projecten i.v.m. autisme in België steunt.

Advertisement