Issuu on Google+

Het profiel van de Johanneskerkgemeente

Uitgangspunten van beleid Kerk zijn in deze tijd is een uitdaging. Het is verre van modieus om zich bij een kerkelijke gemeenschap aan te sluiten. Toch wil de gemeente rond de Johanneskerk die uitdaging aangaan door een Johanneskerk open ruimte te creëren waar mensen vaak verhalenderwijs met voor zoekers en zieners elkaar in gesprek kunnen gaan over de vele manieren van religieuze beleving. Verhalenderwijs, omdat religieuze ervaring nooit los staat van het concrete leven van alledag. Een verhaal vertellen gaat niet zomaar vanzelf. Het veronderstelt een ruimte waarin verhalen worden gehoord, waarin mensen elkaar tot spreken luisteren. Een plaats waar niet de antwoorden mensen met elkaar verbinden, maar het zoeken. Dat is altijd een spannend maar soms ook ongemakkelijk proces. De Johanneskerk wil een plaats zijn om te zoeken naar beelden, verhalen en rituelen die ons helpen op de weg die ieder van ons alleen of met anderen moet gaan. De geschiedenis van de gemeente rond de Johanneskerk De Johannseskerk is in de zestiger jaren van de vorige eeuw gebouwd in de toen nieuw gebouwde wijk Utrecht-Overvecht. De eerste vijftien jaar werd het gebouw gebruikt door de wijkgemeente Overvecht-Zuid van de Nederlandse Hervormde Kerk en die van de Gereformeerde Kerken. Al in deze periode ontstond een samenwerking tussen de beide wijkgemeentes die erin uitmondde dat in 1982 één gezamenlijke predikant werd beroepen. In diezelfde tijd werd de kerk van de RK Emmausparochie verkocht. Een deel van deze parochie heeft toen onderdak gevraagd en gekregen in de Johanneskerk. En wederom ontstond langzamerhand een steeds verdergaande samenwerking die begon met het samen vieren van de Kerst- en Paasnacht en via één gezamenlijke viering per maand uiteindelijk resulteerde in het besluit om iedere zondag als officieuze oecumenische gemeenschap samen te komen, waarin predikant en priester voor de hele gemeenschap voorgingen in vieringen van Schrift en Tafel en Eucharistie. Als gevolg van teruglopend aantal leden moest ook in Utrecht één van de twee PKN-kerken, de Stefanuskerk, gesloten worden en werd een fusietraject tussen de Johanneskerk- en Stefanuskerkgemeente in gang gezet. Anders dan de eerder genoemde samenwerkingsprocessen verliep deze fusie moeizaam en zeer emotioneel. Eén van de oorzaken was dat de gemeentes rondom de beide kerkcentra los van elkaar ieder een eigen geschiedenis hebben doorlopen in spiritualiteit en kerkopvatting. Deze pijnlijk verlopen fusie en de ontwikkelingen in de RK-kerk hebben als gevolg dat in de afgelopen vijf jaar een verdere uitbouw van de oecumene met de RK kerk is gestagneerd. De gemeente rond de Johanneskerk ziet het als een uitdaging om na deze moeilijke periode de ontwikkeling naar een open oecumenische gemeenschap weer op te pakken, te verdiepen en verder te ontwikkelen. Binnen deze ontwikkeling passen de gesprekken die gevoerd worden met de Centrumgemeente, die in november van dit jaar als zelfstandige gemeenschap ophoudt te bestaan. Deze gesprekken hebben de intentie te onderzoeken of de Johanneskerkgemeente en de Centrumgemeente samen verder zouden kunnen gaan. Naar verwachting zullen deze gesprekken in september van dit jaar tot een conclusie leiden. De demografie De leeftijdsopbouw van de gemeente rondom de Johanneskerk is niet gelijkmatig verdeeld over de verschillende leeftijdscategorieën. Het overgrote deel bestaat uit oudere gemeenteleden. Daar moet echter wel bij worden aangetekend dat met name in deze groep een groot aantal vrijwilligers actief is.

1


De Johanneskerkgemeente in cijfers

Waar wil de Johanneskerk voor staan Uitgaande van de beleidsuitgangspunten zoals die hierboven zijn geformuleerd, heeft de kerkenraad van de Johanneskerkgemeente in de periode 2009-2011 haar beleid ten aanzien van pastoraat, diakonaat en liturgie voor de komende jaren opnieuw doordacht. Deze gesprekken hebben geleid tot onderstaande concretisering van onderstaande aandachtsvelden. PASTORAAT Er zijn talrijke definities van wat pastoraat is. De veelheid daarvan noodzaakt tot een keuze. Deze keuze bepaalt de invalshoek van waaruit de Johanneskerkgemeente pastoraal bezig wil zijn. De 1 opmerkingen van Gideon van Dam over pastoraat sluiten aan bij de discussie in de kerkenraad en kunnen een leidraad zijn aan de hand waarvan het pastoraal handelen in de onze gemeenschap een concrete invulling krijgt. Daarbij noemt hij een paar kenmerken die aan deze kwalificatie kunnen bijdragen: • De pastorant voelt zich werkelijk gezien en gehoord • Hij/zij ervaart een samen zoeken naar een weg om het leven (weer opnieuw) aan te kunnen of een manier om die levensweg op een menswaardige manier te beëindigen • Hij/zij aanvaardt de ander als gids op een deel van zijn of haar geestelijke weg Pastoraat is allereerst een functie van de kerkelijke gemeente als geheel, maar wordt op verschillende manieren niveaus concreet vormgegeven. Grote pastorale begrippen als ‘helen, bijstaan en begeleiden’ zijn niet alleen van toepassing op professionele pastorale zorg, maar kunnen ook gestalte krijgen in informele en vaak min of meer toevallige ontmoetingen. Meer dan eens wordt achteraf onderkend dat zo’n gesprek voor de gesprekspartner een pastoraal neveneffect heeft gekregen. Daarom is een eerste, en wellicht belangrijkste voorwaarde, dat de informele netwerken in onze gemeente worden versterkt. Netwerken ontstaan vooral door formele en informele ontmoetingen. Om deze netwerken te faciliteren stelt de kerkenraad zich ten doel vanaf het seizoen 2011-2012 jaarlijks een aantal activiteiten te (laten) organiseren 1. Gemeenteavonden (2 maal per jaar) 2. Geloofsgesprekken (als opvolger van groothuisbezoeken) 3. Kennismaken met de Johanneskerk – twee avonden per jaar voor nieuw-ingekomenen 4. Enkele zondagmiddagbijeenkomsten waarin een thema zowel vanuit de kunst als vanuit de filosofie en/of de bijbel wordt benaderd. Dit alles met een eenvoudige maaltijd van broodjes en soep als afsluiting. Toch is dat niet voldoende: naast het organiseren van deze randvoorwaarden, is het vooral van belang dat ieder gemeentelid attent is op de levensomstandigheden waarin de ander die op zijn/haar weg komt, verkeert en daar zelf met een open oog en oor op inspeelt. Daarnaast kan het noodzakelijk zijn in sommige gevallen meer professionele hulp in te schakelen. Een van de organisatievormen die aan dit bijzondere pastoraat structuur geeft, is de instelling van een Pastoraal Meldpunt (PMP), dat steeds meer de functie van het traditionele bezoekwerk zal overnemen. Uitgangspunt van het PMP is dat vanuit ‘het omzien naar elkaar’ (zie ook hierboven) gemeenteleden zichzelf aanmelden dan wel zich door een ander laten aanmelden als zij (bijzonder) 1

Gideon van Dam is werkbegeleider van predikanten en kerkelijk werkers van de Dienstenorganisatie van de PKN en schrijver van het boek ‘Dichterbij het Onuitsprekelijke'

2


pastoraat nodig hebben. Dat kan telefonisch of schriftelijk via voorgedrukte formulieren, maar ook via het instellen van een fysiek meldpunt na de zondagse vieringen. Deze aanmeldingen worden besproken in een pastoraal kernteam van vier coördinatoren, die daartoe speciaal zijn aangezocht en beurtelings een week lang dienst doen. Deze kerngroep beschikt over de namen van gemeenteleden die zich hebben aangemeld om bezoekwerk te doen en benadert één van hen om de pastorant te bezoeken. Indien professionele hulp gewenst is, zullen de pastor of pastoraal werker zelf de gevraagde pastorale bijstand verlenen. Van deze bezoeken wordt aan het pastorale kernteam summier verslag uitgebracht en vastgelegd. Dat privacy en geheimhouding binnen het kernteam gewaarborgd moet zijn, spreekt vanzelf. Enkele malen per jaar komen kerngroep PMP en de gemeenteleden die zich voor het bezoekwerk hebben aangemeld bij elkaar voor een evaluatieve bijeenkomst. Regelmatige (bij-)scholing en coaching van degenen die de pastorale zorg in engere zin op zich nemen is voor het slagen van deze opzet van groot belang. Het verdient aanbeveling deze toerusting wijkoverstijgend aan te bieden. Bijkomend voordeel is dat er zo een netwerk PMPmedewerkers kan ontstaan dat zeker zijn vruchten zal afwerpen. In maart 2011 is het PMP in Overvecht van start gegaan. Veel zal nog ontwikkeld en verder doordacht moeten worden, maar het begin is veelbelovend. Overvecht kent een relatief groot aantal verzorgingstehuizen, seniorencomplexen en aanleunwoningen. De pastorale begeleiding van de bewoners vraagt ook van de Johanneskerkgemeente een extra inspanning. Naast de vrijwilligers die daar veel werk verzetten heeft de Protestantse Gemeente Utrecht (PGU) middelen gevonden om de komende paar jaar het ouderenpastoraat in geheel Utrecht te ondersteunen door twee ouderenwerkers in deeltijd aan te stellen. Naast het bieden van eerstelijns pastorale zorg hebben zij ook het werven en coachen van vrijwilligers in hun takenpakket. Eén van de stedelijke ouderenwerkers ondersteunt het Pastoraal Meldpunt in de aanvangsfase. DIACONAAT Wat voor het pastoraat geldt, geldt ook voor het diaconaat: een definiëring kan duidelijk maken vanuit welke grondhouding het diaconale handelen van de Johanneskerkgemeente vorm en inhoud krijgt: diaconaal handelen dient gericht te zijn op het voorkómen, opheffen, verminderen dan wel mee uithouden van met name sociaal-maatschappelijke nood van individuen en van groepen van mensen, en op het scheppen van rechtvaardige verhoudingen. Ook in het diaconale handelen van de Johanneskerkgemeente staan de twee woorden barmhartigheid en gerechtigheid centraal. Barmhartigheid zal zich in de directe hulpverlening concentreren op het verminderen van de noden binnen de gemeente. Daartoe is een goed signaleringssysteem van belang. De diakenen worden door gemeenteleden ‘die omzien naar elkaar’ ingelicht dienen te worden over het bestaan van persoonlijke financiële en/of maatschappelijke problemen van gemeenteleden. Het Pastoraal Meldpunt (zie onder pastoraat) kan daar een belangrijke rol in spelen. Naast het persoonlijk diaconaat zal de Johanneskerkgemeente jaarlijks projectmatig ook aandacht schenken aan meer generieke maatschappelijke problemen. De diakenen kunnen deze taak zelf vervullen, maar ook delegeren aan een ad hoc werkgroep, die zich alleen met dit project bezig houdt. Het vergroten van de politieke en maatschappelijke bewustwording binnen de Johanneskerkgemeente is daarbij de primaire doelstelling. Het bewustwordingsproject kan gekoppeld worden aan het inzamelen van gelden, maar is niet noodzakelijk. Geldinzameling zonder een daaraan gekoppeld bewustwordingsproces komt nadrukkelijk op de tweede plaats. Deze projectmatige samengestelde groepen komen in de plaats van de vroegere werkgroepen ZWO/MOV/Heelheid van de Schepping. 1. Voor de komende paar jaar is afgesproken in de herfst (als invulling van ‘de dankdag voor het gewas) en in de 40-dagentijd aandacht te besteden aan de voedselbanken en de daaronder liggende thematiek.

LITURGIE Ook nu als startpunt een korte plaatsbepaling. Vijf kernwoorden zijn daarbij leidend: de viering van liturgie houdt in dat gemeente samen deel heeft aan het uitleggen van Bijbelteksten, het gebed, en het breken van het brood, waarna gemeenteleden in beweging komen omdat zij als de Emmaüsgangers niet anders kunnen.

3


Al het andere is omspeling van deze kernbegrippen. Liturgie is niet meer, maar ook niet minder dan de vormgeving van deze begrippen. Daarbij maakt ook de Johanneskerkgemeente voor wat betreft de vormen en tradities waar zij aan vast wil houden haar eigen keus. Die vormen zijn geënt op overgeleverde tradities, zowel vanuit de Catholica als vanuit de Reformatie. Dat impliceert eigen taalgebruik (idioom), liederenkeuze en tafelmanieren. De kerkdiensten zijn te beluisteren via internet: www.kerkomroep.nl

1. In twee van de vier maandelijkse vieringen gaat de eigen wijkpredikant voor 2. 10 maal per jaar gaat als het maar enigszins mogelijk is een priester voor in de viering van de eucharistie. 3. 1 maal per maand is er een aparte viering waarin een bijbelverhaal expliciet wordt verbonden met kunstuitingen in beeld en teksten uit deze of vorige eeuwen. Door deze verbanden te leggen krijgt zowel het verhaal een extra dimensie die vruchtbaar kan uitwerken op het zich toe-eigenen van dat verhaal. 4. alle vieringen worden voorbereid door een liturg (een van de leden van de werkgroep vieringen) en de predikant. 5. de liederen worden vooral gekozen uit de bundels ‘Liturgische Gezangen’, het Liedboek voor de Kerken, de Gezangen voor Liturgie en ‘Tussentijds’. Deze verscheidenheid aan bundels geeft aan dat we liederen die ons door de traditie zijn aangereikt willen combineren met liederen die nu geschreven worden. In deze laatste categorie spelen de liederen van Huub Oosterhuis een grote rol. De vieringen in de Johanneskerk hebben met alle liturgie gemeenschappelijk dat zij de verwachting, de droom, het visioen levend wil houden. Daarom wil zij bijdragen tot ontwikkelen van een sensibiliteit die de band tussen God en mensen hechter maakt. Meer concreet betekent dit dat de vieringen handen en voeten moeten krijgen in het denken en handelen van de gemeente. Vieringen spelen een rol in het tweerichtingsverkeer dat de ontwikkeling van het geloofsleven van jong(ere) en oud(ere) gemeenteleden en parochianen kenmerkt: de inhoud en vormgeving van de vieringen beïnvloeden het geloofsleven, anderzijds beïnvloedt dit geloofsleven de vorm en inhoud van de vieringen. Om dit proces te faciliteren wordt vanaf 2011 een aantal malen rondom de thematiek van de viering een geloofsgesprek belegd. LEREN De Johanneskerkgemeente kent sinds 1983 een leerhuis. De deelnemers aan dit leerhuis komen tien tot twaalf maal per jaar bij elkaar rond een aan de bijbel gerelateerd thema. De avonden worden verzorgd door docenten die in verreweg de meeste gevallen verbonden zijn een van de universiteiten van ons land. Jaarlijks schrijven zich ongeveer 60 deelnemers in, waardoor een ‘ronde tafelgesprek’ tussen docent en cursist niet mogelijk is. Daarom is gekozen voor de vorm van een hoorcollege. De cursisten zijn zowel afkomstig uit Overvecht als uit de stad en regio Utrecht. Zij tekenen in voor de hele serie; deelname aan slechts één of twee avonden is niet mogelijk. WEBSITE De Johanneskerkgemeente beschikt over een website: http://www.wijkgemeenteovervecht.nl/ TENSLOTTE De weg die de Johanneskerkgemeente wil gaan vergt een lange adem. We willen niet overschatten wat we in één jaar kunnen doen, maar ook niet onderschatten wat we in 5 jaar gerealiseerd kan worden.

4


Profiel van de predikant Met ingang van 1 juli 2011 is er in de Johanneskerkgemeente in Utrecht-Overvecht een vacature voor een enthousiaste pastor / voorganger / predikant (v/m) die in een aantal zondagse vieringen een inspirerend gezicht van onze gemeente kan zijn, en die daarnaast actief met ons wil werken aan gemeentevorming. Wij zoeken iemand die • een bevlogen voorganger is in de vieringen en hecht aan kwaliteit in liturgie en verkondiging • affiniteit en ervaring heeft met interkerkelijke samenwerking, m.n. ook met rooms katholieke parochianen • ervaring heeft op pastoraal terrein • als daadkrachtige professional actief meedenkt over nieuwe presentatievormen van kerkzijn in de stad. • ruimdenkend is, en kan omgaan met een diversiteit aan zienswijzen • zich aangesproken voelt door de muzikale traditie van de Johanneskerkgemeente Haar/zijn taken bestaan uit • het voorbereiden van en voorgaan in de zondagse vieringen (ca. 2x per maand) • het verlenen van pastorale zorg in crisissituaties. • het coachen en begeleiden van de vrijwilligers, die zich belast hebben met pastorale taken • een trekkende rol vervullen in de toerusting Wij bieden • samenwerking met een aantal actieve en creatieve gemeenteleden • ruimte voor nieuwe initiatieven in gespreksgroepen, pastoraat, diakonaat en liturgie

5


Profiel Gemeente en Predikant