Page 1

leerhuis Johannescentrum

De leerhuisavonden worden gehouden in het Johannescentrum, Moezeldreef 400, Utrecht-Overvecht, beginnen om 20.15 uur precies en eindigen om uiterlijk 22.15 uur. Halverwege de avond is er een pauze. De avonden hebben het karakter van een hoorcollege. U wordt verzocht in ieder geval een bijbel, en (als u aantekeningen wilt maken) pen en papier mee te nemen. De kosten die aan het volgen van deze avonden verbonden zijn, bedragen € 40.--. U wordt verzocht het bedrag over te maken op gironummer 1763920 t.n.v. Leerhuis Johannescentrum -Overvecht te Utrecht. Wanneer dit bedrag bezwaar oplevert kan daar in overleg vanaf geweken worden. Inlichtingen en opgave bij: Marian van der Hulst-Caspers / Rubicondreef 40 / 3561 JC Utrecht 030-2613051 email: m.vanderhulst-caspers@planet.nl Kees Wijnen / St. Eustatiusdreef 308 / 3564 GG Utrecht / 0302624278 email: cawijnen@ziggo.nl Als u aan ons leerhuis wilt deelnemen, wilt u zich dan in alle gevallen – ook als u het cursusgeld tegelijkertijd overmaakt - aanmelden middels het invulformulier of een berichtje per email?

programma 2012 – 2013


DE SECULARISERING VAN HET LAATSTE OORDEEL NA DE ‘DOOD VAN GOD’

06 mrt

Was er vroeger sprake van een goddelijke rechtbank die het oordeel over de mens velde, nu is het vaak God, die voor de rechterstoel van de mens wordt gedaagd omdat er getwijfeld wordt aan zijn gerechtigheid en de kwaliteit van de schepping. Heeft ‘de God van het laatste oordeel’ plaats gemaakt voor al dan niet revolutionaire groepen die het laatste oordeel ter hand nemen om ‘gerechtigheid’ te realiseren?. Prof. dr Theo de Wit is hoogleraar en universitair docent sociaal-politieke filosofie en cultuurfilosofie aan de Universiteit Tilburg

'GEEN NIEUWS VAN GOD' HEMEL EN HEL IN MODERNE FILMS EN GAMES In moderne films als 'No News from God' en 'When Dreams May Come', in games als 'Dante's Inferno' en 'Doom 3', maar ook in reclames als die van Nespresso zijn beelden van het hiernamaals te vinden. Zoals in elke generatie vertolken deze cultuuruitingen wat heilig voor ons is, en wat slechts van tijdelijke aard bleek te zijn. Drs Frank Bosman is als cultuurtheoloog verbonden aan de Universiteit Tilburg en eindredacteur van het boek Hemel en hel, beelden van het hiernamaals in het Westers christendom www.frankgbosman.nl Stefan Lochner (1400-1451) Het laatste oordeel

13 mrt


DE NEDERDALING TER HELLE

09jan

23 jan

In de Twaalf Artikelen van het Geloof staat tussen de dood en de verrijzenis van Jezus dat hij nedergedaald is ter helle. Een zinnetje dat in het Oosten en het Westen tot verschillende theologische reflecties heeft geleid en tot verschillende uitingen van kunst.

HET LAATSTE OORDEEL Een van de meest indrukwekkende en bekende verbeeldingen van het laatste oordeel is die van Michelangelo in de Sixtijnse kapel. Wat is de basis in de Heilige Schrift voor deze verbeelding? Zijn er andere verbeeldingen? Wat is de theologie en spiritualiteit die spreekt uit deze en andere verbeeldingen? Prof dr Herwi Rikhof is emeritus hoogleraar Systematische Theologie, Dogmageschiedenis en Geschiedenis van de Theologie aan de Universiteit Tilburg

06 feb 20 feb

DANTE ONDERWEG NAAR “DE LIEFDE DIE DE ZON EN DE ANDERE STERREN BEWEEGT” (PARADISO 33,145) De Divina Commedia kan op veel manieren gelezen worden: als fraaie poëzie, als oorsprong van het Italiaans, als voer voor psychologen, als een voorbeeld van middeleeuwse lekentheologie, als een politiek-filosofisch manifest, als een liefdesverhaal, als een hoogtepunt in de cultuurgeschiedenis etc. De Commedia is ook een relaas over Dante’s eigen leven, van zijn dwaalwegen en van momenten waarop hij de ware weg heeft gevonden. De dichter spreekt van een heilig gedicht dat enigszins lijkt op de Bijbel. Gedurende twee avonden worden, al commentariërend, enkele passages uit elk van de drie delen (Hel, Louteringsberg, Paradijs) gelezen. Zo ontstaat een eerste indruk van de veelzijdigheid en het inspirerend karakter van deze beroemde tekst. Prof dr Wiel Logister is emeritus hoogleraar systematische

theologie aan de Universiteit Tilburg

HEMEL EN

HEL

Wat gebeurt er als we sterven? Waar blijft de mens als hij of zij de grens van de dood overschrijdt? Is er een hemel, bestaat de hel? En zo ja, hoe zien hemel en hel eruit? Het antwoord op deze vragen is er niet. Niemand keerde ooit terug uit de dood om ons te vertellen hoe het hiernamaals eruit ziet. In de Bijbel, het boek dat onze cultuur zo diepgaand heeft gevormd, wordt over het leven na de dood gesproken in beelden. Jezus heeft het over een naderende ‘oogsttijd’, over de dood die komt als een dief in de nacht en het ‘scheiden van schapen en bokken’. Beelden zijn het, geen trefzekere omschrijvingen. Juist omdat we niets weten over hemel en hel, wordt onze fantasie geprikkeld. In taal, beeld en muziek hebben theologen, schrijvers, schilders, filmmakers en componisten hun visie op het hiernamaals uitgewerkt.

VERRASSENDE VERGEZICHTEN LEVEN EN DOOD VOLGENS HET OUDE TESTAMENT Voor de mensen in het Oude Israël was de dood niets meer, maar ook niets minder dan het einde van het leven. In het overgrote deel van het Oude Testament is dan ook helemaal geen sprake van een leven na de dood, voortleven in de hemel bij God, of een opstanding uit de dood. De dood was iets dat bij het einde van het leven hoorde. Pas in de eerste twee eeuwen vóór het begin van onze jaartelling ontstaat de gedachte van een opstanding uit de dood, aan het-bij-God-zijn als beloning voor een vroom leven. Wat was de aanleiding tot deze cruciale omslag in het denken binnen het Oude Israël? Deze kwestie zal centraal staan op de eerste avond van de nieuwe serie leerhuisavonden. Als u een bijbel hebt met daarin ook de deuterocanonieke (apocriefe) boeken zoals 1-2 Makkabeeën, Jesus Sirach, Wijsheid van Salomo, neemt u die dan mee. Prof dr Panc Beentjes is emeritus hoogleraar Oude Testament aan Universiteit Tilburg .

inleiding

0

3 okt


HEMEL, AARDE EN HEL IN DE OPENBARING VAN JOHANNES

24 okt 31 okt

Het laatste bijbelboek bevat veel ingewikkelde en soms ook angstaanjagende beelden. Een onbevangen lezer kan zich afvragen: Is dit fantasy? Is dit horror? Wat voor genre hebben we hier? Een Britse exegeet uit het begin van de 20e eeuw typeerde de apocalypse als "de hallucinaties van een ernstige drugsverslaafde". Toch zit er logica in het boek. In twee avonden gaan we eerst op zoek naar de kosmologie van de apocalypse om vervolgens te bekijken welke beelden Johannes gebruikt voor straf en heil, hemel en hel. Op deze tweede avond staan we ook stil bij het gewelddadige karakter van de gebruikte beeldtaal. Bij beide avonden zal ook gebruik worden gemaakt van beeldmateriaal uit de doorwerking van het boek Openbaring. Prof dr Bert Jan Lietaert Peerbolte is hoogleraar Nieuwe Testament aan de Vrije Universiteit te Amsterdam

WIE IS AUGUSTINUS?

14 nov

Op de eerste avond van een tweeluik over Augustinus staan we stil bij zijn leven en werk: wie was deze fascinerende denker en veelschrijver? Waar kwam hij vandaan? Wanneer leefde hij en hoe verliep zijn leven? Wie hebben hem beïnvloed? Wie waren zijn vrienden? Waarom heeft hij zoveel invloed gehad op de geloofscultuur in het westers christendom? En heeft hij nog steeds zoveel invloed?

OP ZOEK NAAR WIE EEUWIG LEEFT:

21 nov

AUGUSTINUS OVER STERFELIJKHEID EN EEUWIG LEVEN. De samenleving in Noord-West Europa vergrijst: steeds meer zorg voor steeds (meer) oudere mensen. Die verandering heeft ook gevolgen voor onze visie op dood en eeuwig leven. In het algemeen wordt anders over sterven, verrijzen en eeuwig leven gedacht dan een halve eeuw geleden. Vele mensen mogen zo lang op aarde vertoeven dat hun verlangen om eeuwig te leven na de eigen dood door levensmoeheid lijkt verdampt. Augustinus is 73 jaar oud wanneer hij in het laatste deel van zijn beroemde werk ‘De stad van God’ indringend nadenkt over lichamelijke verrijzenis en eeuwig leven. Zijn belangrijkste drijfveer is te laten zien dat het christelijk geloof geen onzin is, maar dan moeten we natuurlijk wel ons verstand blijven gebruiken. Drs Hans van Reisen is studiesecretaris van het Augustijns Instituut in Eindhoven.

ZORG VOOR HET HIER EN HET HIERNAMAALS. DE MIDDELEEUWSE DODENGEDACHTENIS IN DE STAD UTRECHT Centraal in de middeleeuwse dodengedachtenis oftewel memoria stond de verbondenheid van de levenden en de doden. Tijdens het leven kon men zelf aan het verwerven van het eeuwig heil bijdragen door een goed christen te zijn en te leven volgens de tien geboden. Voor zover men daartoe de mogelijkheden had, moest men, bij leven en/of via testamentaire beschikkingen, de werken van barmhartigheid betrachten en de Kerk steunen. In ruil hiervoor werd van degenen die de weldaden ontvingen een tegenprestatie verwacht. Deze bestond vooral uit liturgische diensten en allerlei vormen van gebed voor het zielenheil van de overledenen. Ik geef opdat gij geeft - op dit principe was de middeleeuwse memoriecultuur (en de samenleving in het algemeen) gebaseerd. De overledenen bleven aanwezig in het hier en nu door het noemen van hun naam (gesproken en op schrift) en hun goede werken. Voorbeelden van dit laatste zijn: het stichten van gasthuizen, weeshuizen, kloosters of kapellen, maar ook aan het organiseren van uitdelingen aan de armen en aan het schenken van schoenen aan de zusters van een klooster; het verlenen van rechten en privileges aan religieuze en geestelijke instellingen; het schenken van benodigdheden voor de eredienst en de versiering van kerken en kapellen. De memoriacultuur kende dan ook, behalve religieus-liturgische, ook sociale, historische, juridische en politiek-maatschappelijke componenten. De praktijk van de dodengedachtenis zal deze avond besproken worden aan de hand van voorbeelden uit de stad Utrecht. Dr Truus van Bueren is als kunsthistorica verbonden aan het Onderzoekinstituut voor Geschiedenis en Cultuur van de Universiteit Utrecht

19 dec

Folder Leerhuis 2012-2013  

Folder van het Leerhuis 2012-2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you