Issuu on Google+

‫ނަމްބަރު‪ 14 ،1 :‬ޖުލައި ‪ 2010‬އަގު‪20 :‬ރ‬

‫ދަ ގަނ ޑު ދަ ހަ ނާ‬ ‫ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލް ތޭރިތަކުގެ ބިއްދޮށުގައި!‬

‫ޔާމީނާއި ގާސިމު އެއްގަލަކަށް އެރުން‪:‬‬

‫ސަރުކާރުގެ މޭގަނޑު ކުދިކުދިވެގެން އައުން‬


‫އެޑިޓަރުގެ ނޯޓް‬ ‫އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫ ‬

‫ސިނާން އަލީ‬

‫މަރުޙަބާއެއް ދަންނަވަމެވެ‪ .‬މި މަޖައްލާ އަކީ ސަން މީޑިއާ ގުރޫޕުގެ ތެރެއަށް އިތުރު ވެގެން އަންނަ‬ ‫ވަރަށް މުހިންމު ބޮޅެއް ކަމަށް ދެކެމެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން މި ފުރުޞަތުގައި ސަން މީޑިއާގެ ޗެއާމަން‬

‫އެގްޒެކެޓިވް އެޑިޓަރުން‪:‬‬

‫އަށް‪ ،‬މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމެއް ދިރުވައި ނެގެހެއްޓުމަށް އެ މަނިކުފާނު ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ހޭދަ‬ ‫އާއި މުހިންމު މަސައްކަތްޕުޅު ފާހަގަ ކޮށް ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬

‫މުހައްމަދު ޝަހީބު‬

‫ ‬

‫މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫ޑިޕިއުޓީ އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫"ސަން" މަޖައްލާގެ ފުރަތަމަ ޢަދަދު ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް ހޫނު‬

‫ކެކެމުން ދާ ދުވަސްވަރެއްގަ އެވެ‪ .‬ދިވެހި މީޑިއާގެ މީޑިއަމް ތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ދޮށީ ބައި‬

‫މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬

‫އެސިސްޓެންޓް އެޑިޓަރު‪:‬‬

‫"ސަން" މި ނުކުންނަނީ ސިޔާސީ އުދަރެހަށް އަރާފައިވާ އިރުގެ ހޫނުން ދިވެހި ޤައުމު‬

‫އަލްއުސްތާޒު އަހުމަދު މާޖިދު‬

‫ލިޔުންތެރިން‪:‬‬

‫ކަމުގައި ހިމެނޭ ޕްރިންޓް މީޑިއާގެ ދައުރު ބަލިކަށިވެ ވަޅު ޖެހެމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ‪ .‬ކިޔާލަން‬ ‫ފަސޭހަ‪ ،‬ވަކި އަތަކަށް ނުޖެހޭ‪ ،‬ޤައުމިއްޔަތަށް ލޯބި ކުރާ އަދި ޤައުމީ ފިކުރު އެކުލެވޭ ލިޔުންތަކެއްގެ‬ ‫ބޭނުންތެރިކަން އޭގެ އިންތިހާ އަށް ގޮސްފައިވާ ވަގުތެއްގަ އެވެ‪ .‬މި ޙާލަތުގައި "ސަން"ގެ‬ ‫ދައުރަކަށް ވެގެން ދާނީ އެ "ހުސްކަން" ފިލުވައިލަ ދިނުމެވެ‪" .‬ސަން" ޓީމުގެ ޕޮލިސީ އަކަށް ވާނީ‬ ‫ދިވެހި ނޫސްވެރި ކަމުގެ ހަމަތައް ހިފަހައްޓައި ނެގެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ހަތިޔާރު ކަމަށް ވެފައި‪ ،‬މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަކީ ފުރިހަމަ‬

‫ހައްވާ ލުބުނާ‬

‫ޑިމޮކްރެސީއެއްގެ ހަތަރު ވަނަ ބާރު ކަމަށް ވާއިރު‪ ،‬މި މާނައިގައި‬

‫އިބްރާހިމް ޒަކީ‬

‫މި މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާ ކުރުމަކީ ދިވެހި ކޮންމެ ނޫސްވެރިއެއްގެ‬

‫މަރިޔަމް ރާނިޔާ‬

‫ކޮނޑުގައި މިއަދު އެޅިފައިވާ އެއިން ރެކެވެން ނެތް ޤައުމީ ވާޖިބެއް‬

‫އާމިނަތު ނިޔާޒާ‬

‫ކޮލަމިސްޓުން‪:‬‬

‫ނޫސްވެރިކަމަކީ ޤައުމު ބިނާ ކުރުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އަދި އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ‬

‫ކަމަށް ދެކެމެވެ‪.‬‬ ‫މި ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމައަށް އެނގި ތިބެ‪" ،‬ސަން"‬

‫ ‬

‫ޓީމު މި ބޮޑު ޤައުމީ ވާޖިބު އަދާ ކުރުމަށް ނުކުންނަ އިރު މި‬

‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‪ :‬ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު‬

‫ޓީމުގައި ހިމެނޭ ލިޔުންތެރިންނަކީ މި ޤައުމުގައި ތިއްބެވި އެ ކަމަށް‬

‫ކެޔޮނިރު‪ :‬މުހައްމަދު ބުޝްރީ‬

‫އެންމެ ޤާބިލު ބޭފުޅުންކަން ފާހަގަ ކުރަމެވެ‪ .‬ވަކިން ޚާއްޞަ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލުން‪ :‬މީމުޒަވިޔަނި‬

‫ގޮތެއްގައި "ސަން" ޓީމުގައި ހިމެނޭ ގިނަ ކޮލަމިސްޓުންނަކީ‬

‫ޑރ‪ .‬ރާޒީގެ އިރުޝާދު‪ :‬ޑރ‪ .‬އަހުމަދު ރާޒީ‬

‫އެ ދާއިރާއިން ޤައުމީ އެތައް އެވޯޑަކާއި އިނާމު ތަކެއް ޙާޞިލް‬

‫ދިޔަތިކި‪ :‬އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬

‫ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬ނޫސްވެރިކަމާއި ލިޔުންތެރިކަމުގައި އެތައް ކާމިޔާބު ތަކެއް ޙާޞިލު‬

‫ސިއްކަ‪ :‬ސިއްކަގޭ މުހައްމަދު ނަސީމް‬

‫ކުރައްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬އެ ބޭފުޅުންގެ ޢިލްމީ ސިކުނޑި ތަކުން މި ޤައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ‬

‫ދިޔަވަރު‪ :‬މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫ވިސްނުމާއި ފިކުރު ރޯފިލުވައި‪ ،‬ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ޓަކައި ދިވެހި މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާ ހުރި އެތައް‬

‫ރަންދެލި‪ :‬މުންޑޫ އާދަމް ހަލީމް‬

‫ސަތޭކަ‪ ،‬އެތައް ހާސް ލިޔުންތަކެއް ފޯރުކޮށްދެއްވުންމަތީ ދެމިތިއްބެވި ބޭފުޅުންނެވެ‪.‬‬

‫ފަންވަތް‪ :‬އިމާދު ލަތީފު‬ ‫ހަވާސް‪ :‬މުހައްމަދު ޝަހީބު‬ ‫ކޮމާކޯޅި‪ :‬ސިނާން އަލީ‬

‫މާކެޓިން‪:‬‬ ‫ސަން އެފްއެމް މާކެޓިން ޓީމް‬

‫ކަލަސަޕެރޭޝަން އެންޑް ޕްރިންޓިން‪:‬‬ ‫ނޮވެލްޓީ ޕްރިންޓާސް އެންޑް ޕަބްލިޝާސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް‬

‫މި ސަބަބުތަކަށް ޓަކައި "ސަން"ގެ ލިޔުންތަކުގެ މުއްސަނދިކަމާއި އިތުބާރު‬

‫ ‬

‫ބޮޑުވެފައިވެ އެވެ‪ .‬އެ ބޭފުޅުންނަކީ ކޮންމެކޮންމެ މަޖައްލާ އަކަށް ނުވަތަ ނޫހަކަށް ލިޔުއްވާނޭ‬ ‫ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެ ބޭފުޅުންގެ ނަމާއި އިތުބާރު ހިފަހައްޓާނޭ ފަދަ އެޑިޓޯރިއަލް ޕޮލިސީއެއް‬ ‫މި މަޖައްލާގައި އޮތް ކަމުގެ ޔަޤީންކަން ނެތް ނަމަ މި މަޖައްލާ އަށް އެއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކު‬ ‫ނުލިޔުއްވާނޭކަން އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ރަނގަޅަށް އެނގެ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން އެ އިތުބާރު "ސަން"‬ ‫ޓީމަށް ދެއްވީތީ އެ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު ނިހާޔަތަށް ޝުކުރު ދަންނަވަމެވެ‪.‬‬ ‫"ސަން" މި ނުކުންނަނީ "ސަން އެފްއެމް" ޓީމުގެ ބެލެނިވެރިކަމުގެ ދަށުން‬

‫ ‬

‫ކަމަށް ވާއިރު އެ ޓީމުގެ މިންނެތް މަސައްކަތް ވެސް އުފަލާ އެކު ފާހަގަކޮށް ސަން އެފްއެމްގެ‬ ‫މުވައްޒަފުންނަށް ވެސް ޝުކުރު އަދާކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫މި ފަހަރުގެ ޢަދަދުގައި ބޮޑަށް އަލި އަޅުވާލާފައި ހުންނާނީ މިހާރުގެ ސިޔާސީ ހާލަތުގެ‬

‫ ‬

‫މައްޗަށެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން "އޯގާތެރި ރައީސް ދަނގަޑު ދަހަނާގައި" އެއީ މި ފަހަރުގެ ޚާއްސަ ރިޕޯޓެވެ‪.‬‬ ‫ރޯދަ މަހެއްގެ ސާދަ ދުވަސް ވަންދެން މުހައްމަދު ޝަހީބު ކުޑަގޮޅީގައި އޮންނަން މެދުވެރިވި‬ ‫"ސަން" އަކީ ‪ 14‬ޖުލައި ‪2010‬ން ފެށިގެން "ސަންއެފްއެމްގެ‬ ‫މެނޭޖްމަންޓުގެ ފަރާތުން މަހަކު ދެ ފަހަރު ނެރޭ މަޖައްލާއެކެވެ‪.‬‬ ‫ސަންގެ އިދާރާ‪ :‬ގ‪ .‬ވިޔަވަތި‪ ،‬ކަށިމާ ހިނގުން ‪ /‬މާލެ‬

‫"ކުޑަގޮޅި" އެއީ ‪ 13‬އަހަރު ފަހުން ވެސް ކިޔާލުން ކޮންމެހެން މުހިންމު ވާހަކައެކެވެ‪ .‬އެ ވާހަކަ‬ ‫މި އަދަދުގައި ހިމަނާފައި ވާނެ އެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ވެސް ޝައުޤުވެރި އެތައް ލިޔުންތަކެއް‬ ‫އެތެރޭގައި ހިމެނޭނެ އެވެ‪ .‬ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވާށެވެ‪ .‬ޝުކުރިއްޔާ!‬ ‫ ‬

‫އީމެއިލް‪sun@sunfmlive.mv :‬‬ ‫ވެބްސައިޓް‪www.sunfmlive.mv :‬‬ ‫ފޯނު‪ ،3312747 :‬ފެކްސް‪3343789 :‬‬

‫ސިނާން އަލީ‬


‫‪sun @sunfmlive.mv‬‬

‫އަދަދު‪1 :‬‬

‫ނަމްބަރު‪1 :‬‬

‫‪ 14‬ޖުލައި ‪2010‬‬

‫އޯގާތެރި ރައީސް ދަގަނޑު ދަހަނާގައި‬ ‫‪ 16‬އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ލީޑަރުން ޖަލަށް‬ ‫"ޑިމޮކްރަސީގެ ޗެމްޕިއަން"‪" ،‬ހިތް ތިރިކަމުގެ ލާމަސީލު"‪،‬‬ ‫"އޯގާތެރި ސަރުކާރު"ގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙައްމަދު ނަޝީދު‬ ‫ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވީ ގައުމު އޭގެ ތަނޑުން ގުޑުވާލި ފަސް‬ ‫ވައުދެއްގެ ކެމްޕޭނަކަށް ފަހުގައެވެ‪.‬‬

‫އިތުރު ލިޔުންތައް‬

‫‪6‬‬

‫ގާސިމާ ޔާމީނު އެއްގަލަކަށް އެރުން‬

‫ސިޔާސީ ދެ ހަތުރުން ކަމަށް އަބަދުވެސް މާނަ ކުރެވެމުން‬ ‫އަންނަ ޤާސިމް އިބްރާހީމާއި ޢަބްދުﷲ ޔާމީނަކީ ސިޔާސީ‬ ‫މަސްރަހުގައި މިހާރު ތިބި އެންމެ ނުފޫޒު ގަދަ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި‬ ‫ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬މި ދެބޭފުޅުންގެ ފުށުއެރުން‬ ‫ސިޔާސީ މަސްރަހުގެ އުސް އަލިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވުނު‬ ‫ދުވަސްތަކެއް މާޒީގައި ފެނިފައި ވެއެވެ‪ .‬ޔާމީންގެ ބޭބޭފުޅު‪،‬‬ ‫ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު ދައުރުގައި ކެބިނެޓަށް ގެންނެވި‬ ‫ބޮޑެތި ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި ޤާސިމް އިބްރާހީމަށް ފައިނޭންސް‬ ‫މިނިސްޓަރުކަން ދެއްވި އެވެ‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫‪12‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪27‬‬ ‫‪28‬‬

‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‬ ‫އަޅުގަނޑުގެމެންގެ މާހައުލުން‬ ‫ވަފާތެރި މަވީމޭ‬ ‫ކުޑަގޮޅި‬


‫ތިރީގައި އެވަނީ ސުވާދީބު ސަރުކާރުގެ ރައީސް އަބްދުﷲ އަފީފު ދީދީ‬ ‫އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޓައިމްސް އޮފް ލަންޑަން ނޫހުގެ އެޑިޓަރަށް ފޮނުއްވި ސިޓީގެ ޚުލާސާ ތަރުޖަމާއެކެވެ‪.‬‬ ‫ޓައިމްސް އޮފް ލަންޑަނުގައި މި ސިޓީ ޝާއިއު ކޮށްފައިވަނީ ‪ 25‬މެއި ‪ 1959‬ގައެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫ޓައިމްސް ނޫހުގެ އެޑިޓަރަށް‪،‬‬

‫ ‬

‫މާތްވެގެންވާ ސާހިބާއެވެ!‬

‫ ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިއަދުގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙާ ބެހޭ ގޮތުން ފުރައްދެ ނޫސްތަކާއި ރޭޑިއޯތަކުން އިއްވަމުންދާ‬

‫ޚަބަރުތަކާއި ބަޔާންތައް އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަމާއެކު ބަލަމުން އަހަމުން އެބަގެންދަމުއެވެ‪ .‬ވަކީން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި‬ ‫މާލޭގެ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން އޮޅުދޫކަރަޔާއި ވިލާތުގެ ލަންޑަނުގައި ތިއްބަވާ ސަފީރުން ހަގީގަތާ ޚިލާފަށް ދައްކަވާ ނޭއްގާނި ވާހަކަތައްވެސް އަޅުގަނޑުމެން އަހަމުން އެބަގެންދަމުއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މާލޭގައި ގާއިމްވެފައިވާ ބޯދާ ސަރުކާރުގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުން ނެއްޓި އަޅުގަނޑުމެން ވަކި ވެރިކަމެއް ގާއިމް ކުރަން ޖެހުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ތިރީގައި ބަޔާން ކުރާ ހުށީމެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ރަށްތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީސްކޮޅަށް ކޮންމެހެންވެސް ބެއިނުންވާ އަސާސީ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކޮށްދިނުމުގައި މާލޭ ސަރުކާރުން ވަނީ ފުރަގަސް ދީފައެވެ‪ .‬ކާބޯތަކެއްޗާއި އަންނައުނު އަދި ބޭސް ފަރުވާއާއި ތައުލީމު‬ ‫ކަހަލަ ކަންތައްތަކުން އަޅުގަނޑުމެން ވަނީ މަހުރޫމް ކުރެވިފައެވެ‪ .‬ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބައިތިއްބާފައިވަނީ އިންތިހާދަރަޖައިގެ ފަގީރުކަމާއި ވޭނުގައެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ މަސައްކަތުން ހޯދޭ‬ ‫އެއްޗަކަށް ވުރެ މާލޭ ސަރުކާރަށް އަޅުގަނޑުމެން ދައްކަން ޖެހޭ ޓެކުސް ބޮޑެވެ‪ .‬ފޭރުމަކާ ދާދި އެއްކަހަލަ ގޮތަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުން އެކި ސިފަސިފައިގައި އެމީހުން ދިޔައީ ތަކެތި އަތުލަމުންނެވެ‪.‬‬ ‫މިއަހަރު ފެށިގެން އައިއިރު މިދެންނެވި ޓެކްސް އިހުނަށް ވުރެވެސް ހަރުކަށިކޮށް އިތުރު ދާއިރާތަކުން ވާރު އަތުލުމުގެ ގަވާއިދެއް ވަނީ ނެރެފައެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ މިރަށްތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް‬ ‫ދުނިޔެ ދަތިވެ މާލޭ ސަރުކާރަށް ދައްކާނޭ އިތުރު ލޯ ލާރިއެއްވެސް ނެތިއްޖެ ހިނދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މީސްތަކުން ތެދުވެ މާލޭ ސަރުކާރާ ދެކޮޅުވެރި ވެއްޖައޫއެވެ‪.‬‬ ‫މާތް ސާހިބާއެވެ‪ .‬ހަނދުމަފުޅު ބަހައްޓަވާށެވެ‪ .‬ދެކުނުގެ ތިން އަތޮޅުގައި ދިރިއުޅޭ އަޅުގަނޑުމެން ‪ 18‬ހާސް މީހުންނަކީ ހައިހޫނުކަމުގެ ވޭންތައް ތަހައްމަލްކުރާ ބަލިކަށި މީހުނަށްވާއިރު‬

‫ ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެންމެ ޑަކްތަރަކު ވެސް ނެތެވެ‪ .‬ޑަކްތަރީ ބޭހެއްވެސް ނުމެ ނެތްމެއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށްތަކުގައި މަދަރުސާތަކެއް ނެތެވެ‪ .‬މުވާސަލާތީ އެއްވެސް ވަސީލަތެއް ނެތެވެ‪ .‬އެލެކްޓްރިކް‬ ‫ކަރަންޓު ފަދަ ޒަމާނީ ޚިދުމަތެއް އަމްދުން ނެތީއެވެ‪ .‬އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތި މިކަމުގައި ޒިންމާވާން ޖެހެނީ މާލޭ ސަރުކާރެވެ‪ .‬މިއީ އެމީހުންގެ އިހުމާލެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ މިރަށްތަކުގައި ޒާތްޒާތުގެ ރޯގާތަކާއި އެތެރެވަރީގެ ހުރިހާ ބަލިމަޑުކަމެއް ވެސް ވަނީ ފެތުރިފައެވެ‪ .‬ފައިބެ އަހަރު ވެސް މިޒާތުގެ ނުރައްކާތެރި ރޯގާއެއްގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ‬

‫ތެރެއިން އެތައް ބަޔަކު ވަނީ ފަނާވެގެން ގޮސްފައެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން މާލޭ ސަރުކާރުގެ އެހީއަށް އެދުނީމެވެ‪ .‬އެހީއެއް ފޯރުކޮށް ނުދިން ޙާލު މާލޭ ސަރުކާރުގެ ފުރިހަމަ ކީރިތި މޫރިތި ފުރަމާނަ ޖަވާބެއް‬ ‫ކަމުގައިވީ ގުރުއާން ކިޔެވުން މަތީ ދެމިތިބުން މޮޅު އިތުރުވެގެންވާ ކަމުގައެވެ‪ .‬ހަތަރު އުދަރެސް ފެނުޖެހުނު ވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެހީތެރިކަމުގެ ދީލަތި އަތެއް ފޯރުކޮށްދެއްވީ އާރޭފުގެ ޑަކްތަރުންނެވެ‪.‬‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބަލި މީހުންނަށް ބޭސްކުރުމުގައި ރެއާ ދުވާ އެއްކޮށްލައިގެން ދެމިތިބީ އެމީހުންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މާތް ސާހިބާއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުގައި މާލޭ ސަރުކާރާ ދޭތެރޭ ރުޅިވެރިކަން އުފެދުމުގެ އިތުރު ސަބަބުތައް ދެނެވަޑައިގަތުމަށް ވިސްނެވިންތޯއެވެ‪ .‬އަޑުއައްސަވާށެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫މިރަށްތަކުން އަޅުގަނޑުމެން ބޭރުކުރާ އެންމެ އިސް އުފެއްދުމަކީ ހިކި ކަނޑުމަހެވެ‪ .‬ސިލޯނުގައި ވިއްކުމަށް މިތަކެތި އަޅުގަނޑުމެން ފޮނުވަނީ މާލެއަށެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ އުފެއްދުންތަކަށް‬

‫ސިލޯނުން އަގު އަދާ ކުރަނީ ސިލޯނު ފައިސާއިންނެވެ‪ .‬އެކަމަކު މާލޭ ސަރުކާރުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޖްބޫރު ކޮށްފައި އޮތީ ދިވެހި ފައިސާއިން އަގު ބަލައިގަތުމަށެވެ‪ .‬މާލޭ ރުފިޔާއެއްގެ އަގަކީ ސިލޯނުގެ‬ ‫އެއް ރުފިޔާގެ ބައިކުޅަބައެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭ ބޭކާރު ދިވެހި ފައިސާކޮޅަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޖްބޫރު ކުރެވެނީ ސިލޯނުގެ ބާޒާރުގައި ތަކެތި ހުންނަ އަގުގައި މާލެއިން ކާބޯތަކެތި ހިފައިގެން ރަށަށް‬ ‫ފެއްސިގަތުމަށެވެ‪ .‬މިއީ ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ބަލާއިރު ކިހައި ބޮޑު ބޭއިންސާފެއްތޯއެވެ‪ .‬ކިހައި ބޮޑު ގެއްލުމެއްތޯއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އައްޑުއަތޮޅުގައި އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ސިފައިން ތިބޭ ތިބުމަކީ މާލޭ ސަރުކާރުގެ ދަށުން ނެއްޓިގަތުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ނިންމި ނިންމުމާ އެއްގޮތަކުން ވެސް ބެހުން ހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ހާލަތު ބަޔާން ކުޅައުމާއެކު ރަނގަޅު ބަދަލަކަށް އެދި އެތަކެއް ފަހަރުމަތީން މަސައްކަތް ކުރެވިފައިވާނެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން މީގެ ދޮޅު އަހަރެއްހައި ދުވަސް ކުރިންވެސް މިފަދަ މަސައްކަތްތަކެއް‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ކުޅައީމެވެ‪ .‬އެފަހަރުތޯއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެތައް ބަޔަކު ހައްޔަރުކޮށް ޒާތްޒާތުގެ އަހުވަ ދައްކާފައިވެއެވެ‪ .‬މި އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހު މާލޭ ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް‬ ‫އަޅުގަނޑުމެން ތެދުވެގަންނަން ރޭވި ރޭވުމުގެ އެއްވެސް ހިލަމެއް އެކަން ހިނގުމުގެ ކުރިން އިނގިރޭސި ސިފައިންނަށް އެއްވެސް ގޮތަކުން އެނގިގެނެއްނުވެއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަކިވެގަތުމަކީ އިނގިރޭސީންނާ‬ ‫ބެހުމެއް ނެތި އަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުން ނިންމި މުޅީން އަމިއްލަ ނިންމުމެކެވެ‪ .‬ކަމުގެ ނަތީޖާއާ ދޭތެރޭ ވިސްނައި ފިކުރު ހިންގުމާއެކު ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއް މެއެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ މަގްސަދަކީ މާލޭގެ‬ ‫ސަރުކާރު ހިންގަމުންދާ އެއް އާއިލާގެ އަނިޔާވެރި އަދި ގޮތެއް ފޮތެއް ނެތް ވެރިކަމުގެ ނިންމުންތަކަށް ދެން ދުވަހަކުވެސް އަޅުގަނޑުމެން ތަބާވުމެއް ނެތް ކަން އެފަރާތަށް އެންގުމެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ސުވާދީބުގެ މި ސަރުކާރަކީ ރައްޔިތުންގެ އިއްތިފާގުން އެމީހުންގެ ފުރިހަމަ ތާއީދާއެކު އިންތިޚާބުވެފައިވާ ސަރުކާރެއްކަން ސާފުކޮށްދޭން އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުމެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެން ސުވާދީބު‬

‫ދައުލަތުގެ ‪ 18‬ހާސް މީހުންނަކީ މާލޭ ސަރުކާރާ ނުލައި އަމިއްލައަށް ހުރިހާކަމެއް ކޮށްގެން ދިރިއުޅެވޭނެ ފެންވަރު ހުރި ބަޔަކީމުއެވެ‪ .‬މިހައިރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދައުލަތަކީ ޔުނައިޓެޑް ސުވާދީވް އައިލެންޑްސް‬ ‫އެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުމެންގެ އެންމެ އިސް ސިޔާސަތަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މީސްތަކުންގެ ދިރިއުޅުން ތަރައްގީކޮށް އުފާފާގަތިކަމުގައި އުޅެވޭނެ ގޮތް ހަދައިދިނުމެވެ‪ .‬އެންމެހައި ދައުލަތްތަކާއެކު އަދި ވަކީން ޚާއްސަކޮށް‬ ‫އިނގިރޭސި ދައުލަތާއެކު ގާތް ބަދަހި ގުޅުމެއް އުފައްދައި ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ‪ .‬އަދި އެގޮތުގައި ދެމިތިބުމެވެ‪ .‬އިނގިރޭސި ދައުލަތަކީ ދިވެހީން މިހާތަނަށް އެދުނު ކޮންމެ ފަހަރަކުމެ އިޚުލާސްތެރިކަމާއެކު‬ ‫އެހީވެދީ ބުއްދިވެރިކަމާއެކު ދިވެހީންނަށް މަގުދައްކައިދީފައިވާ ދައުލަތެއްކަން އަޅުގަނޑުމެން އަބަދުވެސް ހަނދުމަ ކުރާނޫއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އައްޑުއަތޮޅުގެ ގަމާއި ހިތަދޫގައި އިނގިރޭސި ދައުލަތުގެ ސިފައިން ތިބުމާއި އެމީހުންގެ ކޯއްޓޭތަކާއި ބުރުޒުތައް ހެދުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ރުހެމުއެވެ‪ .‬އިނގިރޭސިން ތިބުމުގެ ސަބަބުން‬

‫މިރަށްތަކަށް ތިޔާގިކަން އަންނާނެ ކަމަށް ވެސް އަޅުގަނޑުމެން ގަބޫލު ކުރަމުއެވެ‪ .‬ތިބާ ދީލަތި އަދި މާތްވެގެންވާ އިނގިރޭސި ދައުލަތަށް މިހިނދު އަޅުގަނޑުމެން މިއިލްތިމާސް ކުރަނީ އެހީތެރިކަމުގެ ހިތަކުން‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ ހާލަތު ވަޒަން ކުރެއްވުމަށެވެ‪ .‬މި ރަށްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅެމުން މިގެންދަނީ އަންޒަމާނުއްސުރެ އެވެ‪ .‬މިރަށްތަކާއި މިރަށްތަކުގެ ވަށައިގެންވާ ކަނޑުގެ މައްޗަށް އޮތީ އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫ޙައްގެވެ‪ .‬އެހައްގަކީ އެހެންބަޔަކު ޝައްކު ކުރަން ޖާގަ އޮތް ހައްގުތަކެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެއްވެސް ވަސްވާހެއް ނެތި އެއީ މާލޭ ސަރުކާރަށް ދައުވާ ކުރެވޭނެ އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ކިބައިން ނިގުޅައިގަނެވިގެންވާނެ‬ ‫ހައްގުތަކެއް ނުމެނޫންމެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ސުވާދީބު ދައުލަތުން އިނގިރޭސި ދައުލަތަށް ކުރާ އިލްތިމާސަކީ މިއެވެ‪ .‬މާތްވެގެންވާ ކީރިތި މޫރިތި ރާނީގެ ސަރުކާރާއި ސުވާދީބު ސަރުކާރާ ދެމެދު‬ ‫އެކުވެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ގާއިމް ކުރުމުގެ މުއާހަދާއެއް އެކުލަވައިލުމުގެ މަޝްވަރާތައް ފެށޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދެއްވާށެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަޅުގަނޑުމެން އުއްމީދުކުރާހިތްވަނީ އިނގިރޭސި ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ހައްޤު މިވާހަކަތައް ގަބޫލުކުރައްވައި އަޅުގަނޑުމެންނާ މެދު އިހުސާންތެރިވެ ވަޑައިގަންނަވާނޭ ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދައުލަތް ވެސް ލަސް ކުރެއްވުމެއްނެތި ގަބޫލު ކުރައްވާނޭ ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫އަބްދުﷲ އަފީފު ދީދީ‬ ‫ސުވާދީބު ސަރުކާރުގެ ރައީސް‬ ‫ހިތަދޫ‪ ،‬ޔުނައިޓެޑް ސުވާދީވް އައިލެންޑްސް‬

‫‪5‬‬


‫ޔާމީނާއި ޤާސިމް އެއްގަލަކަށް އެރުން‪:‬‬

‫ސަރުކާރު ެގ‬ ‫މައިބަދައަށް‬ ‫ތޫނު ކަށްޓެއް‬ ‫ހެރުން؟‬ ‫ސިޔާސީ ދެ ހަތުރުން ކަމަށް އަބަދުވެސް މާނަ ކުރެވެމުން އަންނަ ޤާސިމް އިބްރާހީމާއި ޢަބްދުﷲ ޔާމީނަކީ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި މިހާރު ތިބި އެން ެމ ނުފޫޒު‬ ‫ގަދަ ބޭފުޅުންގެ ތެރޭގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬މި ދެބޭފުޅުންގެ ފުށުއެރުން ސިޔާސީ މަސްރަހުގެ އުސް އަލިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވުނު‬ ‫ދުވަސްތަކެއް މާޒީގައި ފެނިފައި ވެއެވެ‪ .‬ޔާމީންގެ ބޭބޭފުޅު‪ ،‬ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު ދައުރުގައި ކެބިނެޓަށް ގެންނެވި ބޮޑެތި ބަދަލު ތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ޤާސިމް އިބްރާހީމަށް ފައިނޭންސް މިނިސްޓަރުކަން ދެއްވި އެވެ‪ .‬ޤާސިމް އިބްރާހީމް ކެބިނެޓަށް ގެންނެވުމަކީ ޔާމީންގެ ރުހުން ނެތް ކަމެއް ކަމަށް އޭރު ވާހަކަ‬ ‫ދެކެވުނެވެ‪ .‬އޭރު އެ ދެފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ސިޔާސީ ވާދަވެރިކަމާ‪ ،‬ދެކޮޅުވެރިކަމަށް ބަލާ އިރު އެ ވާހަކަ ޤަބޫލު ކުރަން ފަސޭހަ އެވެ‪.‬‬

‫ސިނާން އަލީ‬ ‫ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ކަމަށް ޤާސިމް ވަޑައިގެންނެވުމަށް ފަހު ފެނުނު‬

‫ ‬

‫ ‬

‫މި ދުވަސްވަރު ޤައުމު ދޮން ވަމުން ދިޔައީ އާ ރިޔާސީ އިންތިޚާބަކަށެވެ‪.‬‬

‫އެއް ކަމަކީ އޭރު ޔާމީން ހަވާލުވެ ހުރި ހިޔުމަން ރިސޯސް މިނިސްޓްރީން ފައްޓާފައި‬

‫ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ މަލްޓިޕާޓީ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެވެ‪ .‬ޤާސިމާއި ޔާމީން ނުކުންނެވީ ދެ‬

‫އޮތް ސަރުކާރު މުވައްޒަފުންގެ ހެލްތް އިންޝުއަރެންސް ސްކީމްގެ ބިދޭސީ ޕާޓްނަރަށް‬

‫ފަޅިންނެވެ‪ .‬ޔާމީން ނުކުންނެވީ ލޯބިވާ ބޭބޭފުޅުގެ ސަރުކާރު ދިފާޢު ކުރެއްވުމަށެވެ‪.‬‬

‫ދޭން ޖެހޭ ފައިސާ‬

‫ހިފެހެއްޓެވިކަމެވެ‪ .‬މި ކަމާ ގުޅިގެން އަނެއްކާ ވެސް ޤާސިމާ‬

‫ޔާމީނާ ދެމެދު ބަހުގެ ހޫނު ހަމަލަ ތަކެއް ބަދަލު ކުރި އެވެ‪ .‬މީޑިއާގެ ފަލަ ސުރުޚީ‬ ‫ތަކަށް އެ ވާހަކަ ތައް އެރި އެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް‪ ،‬ގެނބެމުން ދިޔަ‪ ،‬ބޭބެގެ ސަރުކާރު ކަރުތާފެނުން މައްޗަށް‬

‫ ‬

‫ނެގުމަށް ކަންތައްތަކެއް ޤުރުބާން ކުރުން ނޫން ގޮތެއް ޔާމީނަކަށް ވެސް ނެތެވެ‪.‬‬

‫ޤާސިމް ނުކުންނެވީ ސީދާ ރައީސްކަން ހޯއްދެވުމަށެވެ‪.‬‬ ‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ވަކި ކެންޑިޑޭޓަކަށް އަޣުލަބިއްޔަތު‬ ‫ނުލިބި ދެ ވަނަ ބުރަކަށް ދާން ޖެހުނެވެ‪ .‬ދެވަނަ ބުރުގައި އިދިކޮޅު ހުރިހާ ފަރާތްތައް‬ ‫ގުޅިގެން އުފެއްދި އިއްތިހާދުން އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރިއެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދު ވެރިކަމަށް‬ ‫ގެނައުމުގައި ވެސް އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާ ކޮށްދިން އެއް ފަރާތަކީ ޤާސިމް‬

‫ސިޔާސީ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކާ އެކު ރާއްޖޭގެ މަސްރަހު ހޫނުވަމުން ގޮސް‬

‫އިބްރާހީމް ކަމަށް މީހުން ބުނެ އެވެ‪ .‬ނަތީޖާ އެއްގެ ގޮތުން ރައީސް ނަޝީދުގެ‬

‫ޑިމޮކްރަސީއަށް އަލިވިލުމަށް ރަތްވިލާ ލަމުން ދިޔަ ވަގުތު މި ދެބޭފުޅުން ވެސް ދެ‬

‫ކެބިނެޓުގެ އެންމެ މުހިންމު ގޮނޑިތައް ޤާސިމް އިބްރާހީމްގެ ޖުމްހޫރީ އިއްތިހާދަށް‬

‫ސިޔާސީ ޕާޓީ އުފެއްދެވިއެވެ‪ .‬ޔާމީނުގެ ޕީޕަލްސް އެލަޔަސް އެވެ‪ .‬ޤާސިމްގެ ޖުމްހޫރީ‬

‫ލިބުނެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި ހޯމް މިނިސްޓްރީ އާއި ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީ އަދި ބަންޑާރަ‬

‫ޕާޓީއެވެ‪.‬‬

‫ނައިބުކަން ހިމެނެ އެވެ‪.‬‬

‫‪6‬‬


‫ނަމަވެސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުގެ އެންމެ ޅަފަތުގައި ޤާސިމް އިސްތިއުފާ ދެއްވިއެވެ‪.‬‬

‫ތުހުމަތުގަ އެވެ‪ .‬މިހިރީ އަކީ އާދައިގެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬މިއީ މި ދެބޭފުޅުންގެ‬

‫ވީ ކީއް ކަމެއް އެހާ ސާފެއް ނުވެ އެވެ‪ .‬ހަމަ ގައިމުވެސް ކަމެއް ގޯސް ވެއްޖެކަން‬

‫މައްޗަށް ހިންގާ މި ފަދަ ފުރަތަމަ ޝަރީޢަތެވެ‪.‬‬

‫އެނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ ‬ ‫ވާދަވެރި ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ފަހު ރައީސް މައުމޫނުގެ ތިރީސް‬

‫މިހާތަނަށް އާންމު ވެފައިވާ މައުލޫމާތަށް ބަލާއިރު މި ދެބޭފުޅުން ވަކި‬

‫ކަންތަކެއްގެ މައްޗަށް އެއްބަސްވެ ވަޑައިގެންފައިވާ ކަމުގައި ގަބޫލުކުރަން ޖެހެއެވެ‪.‬‬

‫އަހަރުގެ ވެރިކަން ނިމި މުޅި ރާއްޖެ ފުށުން ޖެހިގެން ދިޔައިރު ޔާމީނާއި ޤާސިމަކީ‬

‫ޔާމީނާއި ޤާސިމްގެ ލޯޔަރުންގެ ޓީމުގެ ގޮތުގައި އެއް ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރި ވަމުން‬

‫ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި "ގަދަ" ދެ ލީޑަރުންގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫އެބަދެއެވެ‪ .‬ގުޅިގ��ން މަސައްކަތް ކުރައްވާތަން އެބަފެނެއެވެ‪ .‬އެއް މޭޒު މަތީގައި ސައި‬

‫މައުމޫނުގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް‬ ‫އައިއިރު ސިޔާސީ ވާދައިގައި ޔާމީނުގެ‬ ‫މައްޗަށް ޤާސިމް ކުރި ހޯއްދެވިކަމަށް‬ ‫ބެލިދާނެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ޖެހިގެން އައި‬ ‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ އިންތިޚާބުގައި‬ ‫ޤާސިމްގެ މައްޗަށް ޔާމީނު ކުރި ހޯއްދެވި‬ ‫ކަމަށް ބެލިދާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ޔާމީނާއި ޤާސިމަކީ‬

‫ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑުގެ އެންމެ މުހިންމު‬ ‫ދެ "ކުޅި" ކަމަށް ވީ ހިނދު‪ ،‬އެ ދެ‬ ‫ބޭފުޅުން އެކަކު އަނެކެއްގެ ހަތުރުންގެ‬ ‫ގޮތުގައި ދެމި ތިއްބެވުމަކީ ވެރިކަން‬ ‫ހިންގާ ބަޔަކަށް ސިޔާސީގޮތުން ބޮޑު‬ ‫ފައިދާއެއް ވާނޭ‬

‫ކަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލު‬

‫ކުރާ ބަޔަކު ވެސް އުޅެއެވެ‪ .‬ހަމަ‬

‫ޔާމީނާއި ޤާސިމަކީ ސިޔާސީ ކުޅިގަނޑުގެ އެންމެ މުހިންމު ދެ "ކުޅި"‬ ‫ކަމަށް ވީ ހިނދު‪ ،‬އެ ދެ ބޭފުޅުން އެކަކު އަނެކެއްގެ ހަތުރުންގެ‬ ‫ގޮތުގައި ދެމި ތިއްބެވުމަކީ ވެރިކަން ހިންގާ ބަޔަކަށް ސިޔާސީގޮތުން‬ ‫ބޮޑު ފައިދާއެއް ވާނޭ ކަމެއް ކަމަށް ޤަބޫލު ކުރާ ބަޔަކު ވެސް‬ ‫އުޅެއެވެ‪ .‬ހަމަ އެހެންމެ އެ ދެބޭފުޅުން އެއްގަލަކަށް އެރުއްވުމަކީ‬ ‫ނުރައްކާތެރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެ އެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން "ޤައުމާއިގެން އަމާން ބަނދަރަކަށް"‪،‬‬ ‫ދިއުމަށް ކުރާ ދަތުރުގެ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ވެސް އެ ދެ‬ ‫ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬ނަތީޖާ އަކަށްވީ އެ ދެބޭފުޅުން ހައްޔަރުކޮށް ޖަލަށް‬ ‫ލުމެވެ‪ .‬އަދި ފާޅުކަން ބޮޑު ޝަރީޢަތްތަކެއް ފެއްޓުމެވެ‪.‬‬

‫ބޯލައި އުޅެވޭ ވަރަށް ހާލަތު ބަދަލުވި‬ ‫ތަން އެބަ ފެނެއެވެ‪ .‬ޔާމީނު ވިދާޅުވާ‬ ‫ވާހަކަފުޅުތައް ޤާސިމަށް އަދި ޤާސިމް‬ ‫ވިދާޅުވާ ވާހަކަފުޅުތައް ޔާމީނަށް‬ ‫ކަމުދާން ފެށިތަން އެބަ ފެނެއެވެ‪.‬‬ ‫މިއީ ހަމަ އެކަނި މި މަރުހަލާގައި‬ ‫ކަމުދާ ކަމުދިއުމެއް ކަމަށް ވެސް‬ ‫ވެދާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫ މިހާރުގެ މި ފެނިލުން ތަކަކީ‬ ‫ޤާސިމާއި ޔާމީންގެ ދާއިމީ "ހަރު"‬ ‫ގުޅުމެއްގެ ފެށުން ކަމަށް ވުން ގާތް‬ ‫ކަމަށް މީހުން ބުނެ އެވެ‪ .‬އެހެން‬ ‫ވެއްޖެ ނަމަ ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި‬ ‫ސިޔާސީ މަސްރަހަށް ބަދަލުތަކެއް‬ ‫ގެނައުމަށް މި ގުޅުމަކީ ކިހާ ވަރުގަދަ‬

‫އެހެންމެ އެ ދެބޭފުޅުން އެއްގަލަކަށް‬

‫ބާރެއްތޯ ސުވާލު ކުރަން ޖެހެއެވެ‪.‬‬

‫އެރުއްވުމަކީ ނުރައްކާތެރި ކަމެއްގެ‬

‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު އިސްވެ‬

‫ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެ އެވެ‪.‬‬

‫އޮވެގެން މި ހިންގާ ތަހުޤީޤު ތަކުގެ ނިމުމަކީ ޔާމީނާއި ޤާސިމް އެއް އޮޑިއަށް އެރުން‬

‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުން "ޤައުމާއިގެން އަމާން ބަނދަރަކަށް"‪ ،‬ދިއުމަށް ކުރާ‬

‫ކަމަށް ވެއްޖެ ނަމަ އޭގެ ނަތީޖާ ހަމަ ގައިމު ވެސް ރައީސް ނަޝީދަށް ހިތި ވާނެ‬

‫ދަތުރުގެ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ ވެސް އެ ދެ ބޭފުޅުންނެވެ‪ .‬ނަތީޖާ އަކަށްވީ އެ‬

‫ކަމަށް ބުނާ މީހުން މަދެއް ނޫނެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރުގެ މައި ބަދައަށް‬

‫ދެބޭފުޅުން ހައްޔަރުކޮށް ޖަލަށް ލުމެވެ‪ .‬އަދި ފާޅުކަން ބޮޑު ޝަރީޢަތްތަކެއް ފެއްޓުމެވެ‪.‬‬

‫ހެރޭ ތޫނު ކައްޓަކަށް ނޫނީ އެ ގުޅުން ވެގެން ނުދާނެ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މި މައްސަލަ‬

‫ރިޝްވަތު ދިނުމާއި ޤާނޫނީ ގޮތުން އުފެދިފައިވާ ސަރުކާރު ވައްޓާލަން އުޅުމުގެ‬

‫ނިންމާ އިރު‪ ،‬މިގުޅުމާ މެދު ކަމުގެ މޭސްތިރިން ވިސްނާނޭކަން ކަށަވަރެވެ‪.‬‬


‫ދިވެހި ތާރީޚު‬

‫ފުވައްމުލައް އިސްލާމްވުން‬ ‫ ‬

‫ފުވައްމުލަކުގައި ޤާއިމްވެ ހުންނެވިއެވެ‪ .‬އެއިރުވެސް އެރަށުގައި އިސްލާމް ނުވާ އެތައް‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެންމެ ދެކުނުން ދެވަނައަށް އޮތް އަތޮޅު ކަމުގައިވާ‬

‫ފުވައްމުލައް އިސްލާމްވެފައިވަނީ އަވަށްޓެރި އައްޑުއަތޮޅާ އެއްދުވަސްވަރެއްގަ އެވެ‪.‬‬

‫ބަޔަކު ދިރިއުޅެމުން ދިޔައެވެ‪ .‬ކާފަރުން އެންމެ ގިނައީ ދަޑިމަގު‪ ،‬ދިގުވާނޑު‪ ،‬ފުނާޑު އަދި‬

‫އައްޑުއަތޮޅުގެ ރަށްތަކަށް އިސްލާމްދީނުގެ އަލިކަން ގެނެސް ދެއްވި އަލްފަޤީހުލް‬

‫ދޫޑިގަމުގައެވެ‪ .‬މުސްލިމުން މާދަޑު‪ ،‬މިސްކިތްމަގު‪ ،‬ހޯދަޑު‪ ،‬މާލެގަމު އަދި ދަށުކުބާގައި‬

‫ޙާފިޡް އަލްވަރަޢު ވައްޒާހިދު އައްޝައިޚުލް ޢާލިމް ޔޫސުފް ނާއިބު ތަކުރުފާނު‬ ‫ފުވައްމުލަކަށް ވަޑައިގެން އެރަށު ހޯދަޑު ބޭކަނބަލަކާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން‪ ،‬އައްޑޫ‬

‫ފުދޭވަރަކަށް ތިބިކަމަށް ވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އެއްދުވަހަކު ޢަބްދުނާއިބު ދިގުވާނޑު ވޭރެގަމިގޭ މަގުން ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް‬

‫މީދުއަށް ވަޑައިގަތެވެ‪ .‬ޔޫސުފް ނައިބުގެ އެދަތުރުފުޅަކުން ވެސް ފުވައްމުލަކަށް‬

‫ރުކެއްގައި އޮތް ކާފަރަކު މަޑައަކުން ޖަހައި އެކަލޭގެފާނު ޝަހީދުކޮށްލީއެވެ‪ .‬އެކަލޭގެފާނު‬

‫އިސްލާންދީނުގެ އަލިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވޭ ވަރެއް ނުވިއެވެ‪.‬‬

‫ފަސްދާނު ލެވުނީ ދިގުވާނޑުގައި ޒިޔާރަތެއް ހަދާފައެވެ‪ .‬އަދި މަޝްހޫރު އަލްގެދަރި‬

‫ޔޫސުފް ނައިބު ތަކުރުފާނު ހޯދަޑު ކަމަނާއާ ކައިވެނި ބެއްލެވުމުގެ‬

‫ ‬

‫މިސްކިތަކީވެސް އެކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ބިނާއެކެވެ‪ .‬މިއީ ފުވައްމުލަކުގައި ބިނާ ކުރެވުނު ދެވަނަ‬

‫ކުރިން އައްޑޫ މީދޫ ބޭކަނބަލަކާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގެން ‪ 4‬ބޭފުޅުން ލިބި‬

‫މިސްކިތެވެ‪ .‬ޢަބްދުނާއިބު ޝަހީދުވުމަށްފަހު ފުވައްމުލަކަށް ދެން ވަޑައިގަތީ އަބޫބަކުރުނާއިބެވެ‪.‬‬

‫ވަޑައިގަތެވެ‪ .‬އެއީ ‪ .1‬އަބޫބަކުރު ނާއިބު‪ .2 ،‬ޢަބްދު ނާއިބު (ޢުމަރު ނާއިބު ނުވަތަ‬

‫މުޅި ފުވައްމުލައް އެއްކޮށް އިސްލާމްވީ އަބޫބަކުރު ނާއިބުގެ އަތްޕުޅު މައްޗަށެވެ‪.‬‬

‫ބޯދާ އަލްގެދަރު ނާއިބު)‪ .3 ،‬ދޮން އައިހާ ކަނބުލޭގެފާނު‪ .4 ،‬ޔަޙްޔާ ނާއިބު‪.‬‬

‫ ‬

‫އަބޫބަކުރު ނާއިބަށް އެއްވެސް ބޭފުޅަކު ލިބިވަޑައިގަތް ކަމެއް އެނގޭކަށެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫މިއެވެ‪ .‬ފުވައްމުލަކު ބަނޑުން ލިބިވަޑައިގަތީ ދޮން ޙަސަން ޚަޠީބު (ހޯދަޑު ޚަޠީބު‬

‫އަދި ކައިވެންޏެއް ކުރެއްވިކަމެއްވެސް ތާރީޚުން އެނގޭކަށެއްނެތެވެ‪ .‬އަބޫބަކުރު ނާއިބުކަލޭގެފާނު‬

‫ކަލޭގެފާނު) އެވެ‪ .‬ފުވައްމުލައް އިސްލާމް ކުރެއްވުމަށް ޔޫސުފް ނާއިބުގެ ފަހުން‬

‫ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތަކީ ގެއް މިސްކިތެވެ‪ .‬އަބޫބަކުރު ނާއިބު ފަސްދާނު ލެވުނީ ގެއް މިސްކިތު‬

‫ވަޑައިގަތީ ޔޫސުފް ނާއިބުގެ ދަރިކަލުން ޢަބްދު ނާއިބެވެ‪ .‬ނުވަތަ ޢުމަރު ނާއިބެވެ‪.‬‬

‫ޒިޔާރަތުގައެވެ‪ .‬ޔޫސުފް ނާއިބުގެ ދޮން ޙަސަން ޚަޠީބުވެސް ފަހުން ހުންނެވީ މަންމާގެ‬

‫މިދެނަންވެސް ލިޔެކިޔުމުން ފެނެއެވެ‪ .‬ދެނަން ބޭނުން ކުރެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް‬

‫ރަށްކަމުގައިވާ ފުވައްމުލަކުގައެވެ‪ .‬ހޯދަޑު އަވަށުގައެވެ‪ .‬ފަހުން މިކަލޭގެފާނު މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ‬

‫މިއީ އެއްބޭފުޅެކެވެ‪ .‬އަދި މިކަލޭގެފާނަށް ބޯދާ އަލްގެދަރު ނާއިބޭވެސް ކިޔައެވެ‪.‬‬

‫ހޯދަޑު ޚަޠީބު ކަލޭގެފާނުގެ ނަމުންނެވެ‪ .‬ޔޫސުފް ނާއިބުގެ ދޮންއައިހާ ކަނބުލޭގެފާނުވެސް‬

‫ ‬

‫ޢަބްދު ނާއިބު ވަޑައިގެން ފުވައްމުލަކުގައި ދީނަށް ގޮވައިލައްވައި‬

‫ހުންނެވީ ފުވައްމުލަކުގައިކަން މިސްކިތްތަކުގެ ވަނަވަރު ފޮތުން އެނގެއެވެ‪ .‬ޔޫސުފް ނާއިބުގެ‬

‫އެރަށުން އިސްލާމްވި ބޭކަނބަލަކާ ކައިވެނި ބެއްލެވިއެވެ‪ .‬މިޢަބްދު ނާއިބުގެ‬

‫ޔަޙްޔާ ނާއިބު ފަސްދާނުލެވިފައިވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަގެ އަރިހުގައި އައްޑުއަތޮޅު މީދޫ‬

‫ދަރިކޮޅުން އައި އެންމެ މަޝްހޫރު ދަރިކޮޅަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަން ކުރި‬

‫ކޯގަންނު މެދު ޒިޔާރަތުގައެވެ‪ .‬މަޝްހޫރު ޝަމްސުއްދީނު ބޮޑު ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނަކީ ޔަޙްޔާ‬

‫އިސްދޫ ދަރިކޮޅޭ ކިޔޭ ދަރިކޮޅެވެ‪ .‬ޢަބްދު ނާއިބު އެތައް ދުވަހެއްވަންދެން‬

‫ނާއިބުގެ ދަރިކޮޅުން ވަޑައިގެންނެވި ޢިލްމުވެރި ޒާހިދެކެވެ‪.‬‬


‫ކެޔޮނިރު‬

‫މިނޫން ދުވަހެއް‬ ‫ފެންނާނީ ކޮން ދުވަހަކުންތޯ؟‬ ‫މީގެ އަށެއްކަ އަހަރު ކުރިން އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅު ގަލޮޅު‬

‫ ‬

‫ ‬

‫އެއްކަލަ ގަލޮޅު މަދަރުސާ ދޮށުން ދިމާވާ އަންނިއަށް ތާއިދު‬

‫މަދަރުސާގެ ނާސަރީއަށް ލާން ދާއިރު މުހައްމަދު ނަޝީދު (އަންނި)އާ‬

‫ކުރުމުގައި އަޅުގަނޑު‬

‫ސްކޫލްދޮށުން އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުވެއެވެ‪ .‬އަންނިވެސް އޭރު ސްކޫލްދޮށަށް‬

‫އަޅުގަނޑަކީ އަންނި‬

‫ދަނީ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ސްކޫލްށްލާށެވެ‪ .‬އަންނި އޭރު ދުއްވަނީ‬

‫އަދި ރައީސް‬

‫ދަފަތްތަކުގައި ދަބަރު ޖަހާފައި ހުރި ބައިސްކަލެކެވެ‪ .‬ދަރިފުޅު އިށީނުމަށް‬

‫ނަޝިދުގެ‬

‫ބައިސްކަލްގެ ފަހަތުގައި ވަށިގަނޑެއް ހަރުކޮށްފައި ހުރެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑު ފެނުމުން އަންނި‬ ‫ހީނލާފައި އަޅުގަނޑަށް ގޮވާލައެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އަރިހުން‬

‫ހޫނު ހަމަލާތަކެއް އަންނިއަށް ދެއްވިއަސް‬ ‫މިވަގުތު ވެރިކަމަށް ފޫގަޅުއްވައިގެން ތިއްބެވި‬ ‫އެއްވެސް ބޭފުޅަކީ އަންނި ބާލާފައި‬

‫ނޫނެވެ‪.‬‬

‫ވެރިކަން ހަވާލުކުރަން އަޅުގަނޑު ތާއީދުކުރާ‬

‫ބުޝްރީއޭ ވިދާޅުވެ އަޅުގަނޑަށް ގޮވައިލެއްވެވި އެވެ‪ .‬ހަމަ އެ‬

‫ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫ހިނިތުންވުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެއްކަލަ ދަބަރު ބައިސްކަލުގެ ބަދަލުގައި‬

‫ޔާ މީނާއި ހަސަން ސައިދާއި ތަސްމީނަކީ‬

‫ކައިރީގައި އޮތީ ދައުލަތުގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ ކަޅުކުލައިގެ ބެންޒް‬

‫ވެރިކަން ހަވާލުކުރަން ކީއްކުރަންތޯ‪،‬‬

‫ކާރެކެވެ‪ .‬ވަށައިގެން ހަށިފާރަވެރިންނާއި މުވައްޒަފުން ތިއްބެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫"‬

‫އެއްޗެއް ހޯދި‪،‬‬ ‫މީހެއްވެސް‬

‫މުހައްމަދު ނަޝީދާ އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުވެއްޖެއެވެ‪.‬‬

‫ހައްދުފަހަނަޅައި ދަނީއަކީ ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫އަތުން އެއްޗެއް ހޯދި މީހެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫ރާއްޖޭގެ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ކިތަންމެ‬

‫ނުވަތަ ހޯދާނެ‬

‫އޭގެ އަށް އަހަރު ފަހެވެ‪ .‬ރައީސް އޮފީސް ކުރިމަތިން‬ ‫ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ‬

‫މުހައްމަދު‬

‫ބުޝްރީ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ފިހާރައިގެ ވަތްގަނޑު ހަވާލު‬

‫އެދުވަހު އަޅުގަނޑު ހިތަށް އެރިއެވެ‪ .‬އެއްކަލަ ގަލޮޅު‬

‫ކުރަންވެސް އަޅުގަނޑު ރުހޭނެ ފަދަ‬

‫މަދަރުސާ ދޮށުން ދިމާވާ އަންނިއަށް ރަހުމަތްތެރިއެއްގެ ގޮތުން ކުރާ‬

‫ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫އިތުބާރު‪ ،‬ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ މުހައްމަދު ނަޝިދަށް އަޅުގަނޑު ކުރަން‬ ‫ބާވައެވެ‪ .‬މި ސުވާލުގެ ޖަވާބު އެންމެ ލަފުޒަކުން ދޭން ދައްޗެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް އަޅުގަނޑަށް ދެންނެވޭނީ ރާއްޖޭގެ އިދިކޮޅު‬

‫ ‬

‫ޕާޓީތަކުން ކިތަންމެ ހޫނު ހަމަލާތަކެއް އަންނިއަށް ދެއްވިއަސް މިވަގުތު‬

‫މި ސަރުކާރުގައިވެސް މައްސަލަތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬ބައެއް މަގާމުތަކާ ހަވާލު‬

‫ވެރިކަމަށް ފޫގަޅުއްވައިގެން ތިއްބެވި އެއްވެސް ބޭފުޅަކީ އަންނި ބާލާފައި‬

‫ކުރެވޭ ބޭފުޅުންނަކީ މަގާމަށް ކުފޫ ހަމަވާ ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިހާރު‬

‫ވެރިކަން ހަވާލުކުރަން އަޅުގަނޑު ތާއީދުކުރާ ބޭފުޅެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫ވެރިކަމަށް ފޫގަޅުއްވައިގެން އުޅުއްވާ ބޭފުޅަކާ މި ގައުމުގެ ހަވާލު ކުރުމަށްވުރެ‬ ‫އަންނި ހައްދަވާނޭ އެއްޗެއް ހައްދަވަން ރުހިގެން ހުރުން ވެސް‬

‫ޔާ މީނާއި ހަސަން ސައީދާއި ތަސްމީނަކީ ވެރިކަން ހަވާލުކުރަން‬ ‫ކީއްކުރަންތޯ‪ ،‬އަޅުގަނޑުގެ ފިހާރައިގެ ވަތްގަނޑު ހަވާލު ކުރަންވެސް‬ ‫އަޅުގަނޑު ރުހޭނެ ފަދަ ބޭފުޅުންނެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫ގާނޫނު އަސާސީގެ ހުރުމަތޭ ގައުމުގެ ސަލާމަތޭ‪ ،‬ރައްޔިތުންގެ‬

‫އިއްޒަތޭ ކިޔައިގެން ވާހަކަ ދައްކަވާއިރު‬ ‫މޫނު މަތިން‬

‫މުނާފިގުކަން ނޫން އެހެން ސިފައެއް އަޅުގަނޑަކަށް‬ ‫މިހާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި އެ ތިއްބެވި ބައެއް‬

‫އަޅުގަނޑު ފޫހިވާ ކަމެއް މަދުވާނެ އެވެ‪.‬‬

‫އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް‬

‫ބޭފުޅުންނަކީ "އިތްޒަތްތެރި" ބޭފުޅުން ކަމުގައިވާނަމަ‬

‫އަޅުގަނޑަށް‬

‫ރަނގަޅީ އަޅުގަނޑުގެ އިތްޒަތެއް ނެތިއްޔާއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ އަތްމަތި‪ ،‬ﷲ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ދައްޗެއް ނޫނެވެ‪.‬‬ ‫މި ގައުމަށް ފާގަތި‬

‫ ‬

‫އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް އެދެނީ‬

‫ކުރިއެރުމެކެވެ‪.‬‬

‫ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮ ބުނި ފަދައިން އަޅުގަނޑުވެސް މީނޫން ދުވަހެއްވެސް‬

‫ދެކޭން ބޭނުމެވެ‪ .‬މިހާރު މިއޮތް ސަރުކާރަށްވުރެވެސް ހަރުދަނާ ސަރުކާރެއް މި‬

‫ބޭފުޅުންގެ ނަންފުޅުގެ ކުރިޔަށް "އިތްޒަތްތެރި މެންބަރު" ލަގަބު ލުމަށްވުރެ‬

‫ވަކި އެޖެންޑާއަކަށް‬

‫މާރަނގަޅެވެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑު "ކޭޝް" އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫އިދިކޮޅު ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ‬

‫ފާހަގައެއް ނުކުރެވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ގައިމުވެސް‬

‫އަޅުގަނޑަށް ހަމަ‬

‫ވަކި މަގުސަދެއް ހާސިލު ކުރުމަށްޓަކައި‬

‫ރާއްޖޭގައި ގާއިމުވެފައިވާތަން‬

‫ދެކޭން ބޭނުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫ރައީސް ނަޝީދުގެ‬

‫ސަރުކާރުގައި ހުރިނަމަ ހުރި އުނިކަމަކުން ގައުމަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށްވުރެ‬ ‫ބޮޑަށް އަޅުގަނޑު ޖެހިލުންވަނީ‬

‫ވެރިކަމާހެދި ބޫތުކައިގެން މިހާރު ނުކުމެ އުޅޭ‬

‫އިދިކޮޅު "ލީޑަރުން"ގެ މުށުތެރެއަށް މި ގައުމު ހިނގައިދާނެތީ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ އުމުރުން ‪ 30‬އަހަރު‪ ،‬އަޅުގަނޑު ރާއްޖޭގައި‬

‫ހުދުމުހުތާރުވެރިކަމެއް ތަޖުރިބާކުރީމެވެ‪ .‬އެފަދަ ވެރިކަމެއް އެންމެ ސައުވީސް‬ ‫ތަޖުރިބާކުރުމަށްވުރެ އަންނިގެ ވެރިކަން ‪ 24‬އަހަރަށް ތަޖުރިބާކުރުން‬

‫ރައްޔިތުންގެ ލޮލުގައި އަނދުން އެޅުވުމަށްފަހު ގައުމު ކުޑަކަކޫ މައްޗަށް‬

‫ގަޑިއިރަށް‬

‫ތިރިކުރުވާ ބަޔަކަށްވުރެ އިތްޒަތެއް ނެތް ބައެއް އެބަތިބިތޯއެވެ؟‬

‫ވެސް އަޅުގަނޑަށް މާ ރަނގަޅެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ ނައިފަރު‬ ‫ދޮހޮއްކޮގެވެސް އުންމީދެވެ‪ .‬ހަމަ މިނޫން ދުވަހެއް ފެނުމެވެ‪.‬‬

‫‪9‬‬


‫ޞަލާޙުއްދީނުލް އައްޔޫބީގެ ހަޔާތްޕުޅު ‪1‬‬

‫ސަލީބީ ހަނގުރާމައި ެގ‬ ‫އަސްލާއި ސިއްރުތައް‬ ‫އަލްއުސްތާޛު އަޙުމަދު މާޖިދު‬

‫ޞަ‬

‫މަރުޙަލާގެ މައްޗަށް ކުރުގޮތަކަށް ނަޒަރު ހިންގާލަމާތޯއެވެ!‬

‫ލީބީ ހަނގުރާމައިގެ ވާހަކަ ދައްކަން ފަށާއިރު ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހޭ އެއް‬

‫ކަމަކީ އެ ހަނގުރާމަ ފެށުނީ ހިޖުރައިން ‪ 5‬ވަނަ ޤަރުނުގެ ފަހުކޮޅުގައި ޔޫރަޕްގެ‬ ‫ލަޝްކަރުތައް އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް އަރައިގަތް ހިސާބަކުން ނޫން ކަމެވެ‪ .‬އަދި‬

‫މުސްލިމުންނާއި ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ ކުރިމަތިލުންތައް‬

‫އެހަނގުރާމަ ހިޖުރައިން ‪ 7‬ވަނަ ޤަރުނުގައި ނިމިފައިވާކަމަށް ބުނެވޭ ބުނުމަކީވެސް‬ ‫ރަނގަޅު ވާހަކައެއް ނޫން ކަމެވެ‪ .‬އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި ޞަލީބީ ހަނގުރާމައަކީ‬

‫ ‬

‫އެތައް މަރުޙަލާއަކާއި މަޢުރިކާތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ދިގު ސިލްސިލާއެކެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އަދި މި ސިލްސިލާ ޙަޤީޤަތުގައި ފެށިފައިވަނީ އިތުރު ރަސޫލާގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައި‬

‫މުސްލިމުންނާއި ބައިޒެންޓައިން ކްރިސްޓިއަނުންނާ ދެމެދުގައި ހަނގުރާމައިގެ‬

‫ހުޅުގަނޑު ރޯވެފައިވަނީ ކުރީންވެސް ދަންނަވާފައިވާނޭފަދައިން އިތުރު ރަސޫލާގެ‬

‫މުސްލިމުންނާއި ބައިޒެންޓައިން ކްރިސްޓިއަން ދައުލަތާ ދެމެދުގައި ހިނގި‬

‫ޙަޔާތްޕުޅުގައެވެ‪ .‬މި ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ޙަޤީޤީ ސަބަބާ މެދުގައި ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ‬

‫ހަނގުރާމަތަކާ ހަމައިންނެވެ‪ .‬އެފެށުނުގޮތަށް ޞަލީބީ ހަނގުރާމަ އަދިވެސް ދަނީ‬

‫މުހިއްމުކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ‪ .‬އެއީ ފިތުނައިގެ އަލިފާން ރޯކުރާ‪ ،‬ނުވަތަ ޙައްޤަކާ ނުލައި‬

‫ކުރިޔަށެވެ‪ .‬މައިދާނުގެ ކުލަވަރުތަކާއި މަންޒަރުތައް ބަދަލުވެ‪ ،‬ދެ ފަރާތުން ބޭނުންކުރާ‬

‫ފުރަތަމަ އެތިފަހަރު ޖަހާ މީހާއަކީ ކޮންމެ ދެކޮޅުވެރިކަމެއްގައިވެސް ގޯސް މީހާ ކަމުގައި‬

‫ހަތިޔާރުގެ ވައްތަރުތަކާއި ބާވަތް ތަފާތުވެ‪ ،‬ލިބޭ ނަޞުރާއި ނާކާމިޔާބުގެ ރަހައާއި‬

‫އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށްވެސް ޤަބޫލު ކުރެވޭތީއެވެ‪ .‬ސުވާލަކީ މުސްލިމުންނާއި‬

‫ނަތީޖާ ފަރަގުވެގެން ގޮސްފައި ވިޔަސް ޞަލީބީ ހަނގުރާމަ ދަނީ ނިމުމެއްނެތި‬

‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތާ ދެމެދުގައި ހަނގުރާމަ ފެށެން މެދުވެރިވީ ކޮން ބައެއްގެ‬

‫ކުރިޔަށެވެ‪.‬‬

‫ސަބަބުންތޯ މިއެވެ‪ .‬އިސްވެ ދެކޮޅުވެރިކަން ފަށައިގަތީ މުސްލިމުންތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ‬

‫ޞަލީބީ ހަނގުރާމައިގެ ތާރީޚަށް ނަޒަރު ހިންގާލުމުން މައިގަނޑު ފަސް ދައުރެއް‬

‫މިއެވެ‪.‬‬

‫ނުވަތަ މަރުޙަލާއެއް ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެ މަރުޙަލާއެއްވެސް ނިމިގެން‬

‫ ‬

‫އިތުރު ރަސޫލާގެ ޙަޔާތްޕުޅުގައި އެކަލޭގެފާނު ކްރިސްޓިއަނުންނަށް‬

‫ދިޔުމަށްފަހު އަނެއް މަރުޙަލާ ފެށުމާ ދެމެދުގައި މަސްރަޙަށް ހިސާބެއްގެ ފިނިކަމަކާއި‬

‫ދެއްކެވީ އެކުވެރިކަމުގެ މޫނުފުޅެކެވެ‪ .‬އިތުރު އެކަލޭގެފާނުގެ ސީރަތު ދިރާސާކުރައްވާ‬

‫އަމާންކަމެއް އައިސްފައި އޮވެއެވެ‪ .‬މި މުއްދަތު ބައެއް ފަހަރު އެތައް އަހަރަކަށްވެސް‬

‫ފަރާތްތަކަށް މި ޙަޤީޤަތް އޮޅިވަޑައިގެންފައެއް ނޯންނާނެއެވެ‪ .‬ހިޖުރައިން ‪ 8‬ވަނަ އަހަރު‬

‫ދެމިގެން ހިނގައިދެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ކުރިމަތިލުންތައް ފެށިގެން‬

‫ބައިޒެންޓައިން ކްރިސްޓިއަނުންނާ ދެކޮޅަށް އިސްލާމީ ލަޝްކަރެއް ފޮނުއްވަން އެކަލޭގެފާނަށް‬

‫ދެއެވެ‪ .‬އެ ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ތެރޭގައި ކަރުނައާއި ލޭގެ ސައިލުތައް ދެމިގެން ދެއެވެ‪.‬‬

‫މަޖުބޫރުވެވަޑައިގަތީ އެބައިމީހުންގެ ފަރާތުން އިސްލާމީ އުއްމަތަށް ކުރިމަތިވި ޢުދުވާނުގެ‬

‫މިއީ ޞަލީބީ ހަނގުރާމައިގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬މި ހިސާބުން އަޅުގަނޑު ދެންނެވި ފަސް‬

‫ސަބަބުންނެވެ‪ .‬ނަތީޖާއަކަށް ވެގެން ދިޔައީ ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫‪10‬‬


‫މުސްލިމުންގެ ފޮތުގައި އޮންނަނީ އަނިޔާގެ‬ ‫މަގުން އެންމެ އިންސާނެއްގެ ފުރާނަ‬ ‫ނަގައިލުމަކީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތު‬ ‫ފަނާކޮށްލުންފަދަ ޢަމަލެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫ފަހަރަށް ހަނގުރާމައިގެ‬

‫ފިތްކަނޑުވައިލަނިވި އަޑަށްވުރެ ވަރުގަދަ އަޑެކެވެ‪ .‬އެ އަޑަކީ މުސްލިމުން އެ‬

‫ކުރިމަތިލުމެއް‬

‫އިޢުލާނަކަށް ފުރަގަސް ނުދޭނޭ ހަނގުރާމައިގެ އިޢުލާނެއްގެ އަޑެވެ‪.‬‬

‫ހިނގުމެވެ‪ .‬މަޝްހޫރު‬

‫ ‬

‫ބައެއް މުއައްރިޚުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް‬

‫މުއުތާގެ ހަނގުރާމައަކީ‬

‫ހަނގުރާމަ ފެއްޓެވުމަށް އިތުރު ރަސޫލާ ނިންމެވީ އަލް ޙާރިޘް ބިން ޢުމައިރު‬

‫މިއެވެ‪ .‬މި ދެންނެވި‬

‫ޝަހީދުކޮށްލުމުގެ ޙާދިސާގެ އިތުރަށް އެފަދަ އެހެން ޙާދިސާއެއްވެސް ހިނގުމާ‬

‫ލަޝްކަރު ޝާމްކަރައަށް‪،‬‬

‫ގުޅިގެންނެވެ‪ .‬އެ ޙާދިސާއަކީ ބަނޫ ސުލައިމް ވަންހައިގެ މީހުންގެ ގާތަށް އިތުރު‬

‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ‬

‫އެކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވި ދެ ސަފީރުން ޛާތުއް ޠަލްޙުގައި ޝަހީދުކޮށްލެވުނު ޙާދިސާއެވެ‪.‬‬

‫ވެރިކަމުގެ ސަރަޙައްދަށް‬

‫އެ ދެބޭކަލުން ޝަހީދުކޮށްލީވެސް ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ ބަތާކައިގެން‪ ،‬ބައިޒެންޓައިން‬

‫ފޮނުއްވުމުގައި އިތުރު ރަސޫލާގެ މަޤުޞަދަކީ އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ މަނަސް ޝާމްކަރައިގެ‬

‫އެމްޕެރަރގެ އަމުރުފުޅުގެ ދަށުގައި އުޅެމުންދިޔަ ޢަރަބި ކްރިސްޓިއަނުންނެވެ‪ .‬އިސްލާމީ‬

‫މައްޗަށް ފެތުރުއްވުންކަމަށް ބައެއް ލިޔުންތެރީންނާއި މުއައްރިޚުން ދަޢުވާކުރިނަމަވެސް އެ‬

‫އުއްމަތުގައި ފަހަކަށް އައިސް އުފެދުނު އެންމެ ބޮޑު އެއް ޢިލްމުވެރިޔާ ކަމުގައިވާ‬

‫ދަޢުވާގައި އެއްވެސް ބިންގަލެއް ނުވެއެވެ‪ .‬އެހެނީ ތާރީޚުން ހެކި ލިބެނީ އެ ދަޢުވާއާ‬

‫އިސްމާޢީލް ރާޖީ އަލްފާރޫޤީ ލިޔުއްވާފައިވާ "އިސްލާމް އެންޑް ދަ ޕްރޮބްލަމް އޮފް‬

‫މުޅީން ދެކޮޅަށެވެ‪.‬‬

‫އިޒްރާއީލް" ގައި މުސްލިމުން ބައިޒެންޓިއަނުންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ އިޢުލާންކުރުމުގެ‬

‫މުއުތާގެ ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްތަކެއް ކުރީން ޝާމްކަރައިގެ ބުޞްރާގެ‬

‫ ‬

‫ސަބަބެއް ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ މި ޙާދިސާއެވެ‪.‬‬

‫ވެރިޔާއަށް އިތުރު ރަސޫލާ ފަތްކޮޅެއް ފޮނުއްވިއެވެ‪ .‬އެފަތްކޮޅަކާއިގެން އިސްލާމީ‬

‫ކޮންމެއަކަސް މި ދެ ޙާދިސާ ނުވަތަ މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް އެއް ޙާދިސާއަކާ‬

‫ދައުލަތުގެ ސަފީރެއްގެ ޙައިޘިއްޔަތުން ބުޞްރާއަށް ދަތުރުކުރެއްވީ މާތް ޞަޙާބީއެއް‬

‫ގުޅިގެން އިތުރު ރަސޫލާ އިސްލާމީ ލަޝްކަރު ޝާމްކަރައިގެ ސަރަޙައްދަށް ފޮނުއްވައި‪،‬‬

‫ކަމުގައިވާ އަލްޙާރިޘް ބިން ޢުމައިރުލް އަޒްދީ އެވެ‪ .‬އެކަލޭގެފާނަށް ބުޞްރާގެ‬

‫މުއުތާގެ ހަނގުރާމަ ހިނގިއެވެ‪ .‬އެއާއެކު މުސްލިމުންނާއި ކްރިސްޓިއަނުންގެ ދެމެދުގައި‬

‫ސަރަޙައްދަށް ވަޑައިގަންނަވާކަށް ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައެއްނުގަތެވެ‪ .‬އޭގެކުރީން ޝާމްކަރައިގެ‬

‫ހަނގުރާމައިގެ ސިލްސިލާއެއް ފެށުނެވެ‪.‬‬

‫އަލްބަލްޤާއުގައި ހުންނަ‬ ‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ‬ ‫ގަވަރުނަރު ކަމުގައިވާ ޝުރަޙަބީލް‬ ‫ބިން ޢަމްރުލް ޣައްސާނީގެ‬ ‫އަމުރަށް އޭނާގެ އެކުވެރީން‬ ‫އެކަލޭގެފާނު ހައްޔަރުކޮށް ވަރަށް‬ ‫އަނިޔާވެރިގޮތެއްގައި އެކަލޭގެފާނު‬ ‫ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ‪ .‬މި ނުބައި‬ ‫ޢަމަލާގުޅިގެން ޝުރަޙަބީލަށް‬ ‫އެކަށީގެންވާ އަދަބު ދިނުމުގެ‬ ‫ބަދަލުގައި ބައިޒެންޓައިން‬ ‫އެމްޕެރަރގެ ފަރާތްޕުޅުން އޭނާއަށް‬ ‫ދެވުނީ މަދަދާއި ތާއީދެވެ‪.‬‬ ‫އެހެންކަމުން އެ ޢަމަލުގައި‬ ‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތަށް‬ ‫ހުރިހާ މާނައެއްގައިވެސް‬ ‫ބައިވެރިވެވުނީއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ސަފީރުން ޤަތުލުކުރުމަކީ‬ ‫އިންސާނީވަންތަކަމުން މުޅީން‬ ‫ބޭރުވެފައިވާ އަނިޔާވެރި‬ ‫ޢަމަލެއްކަމާމެދު އެންމެންވެސް‬ ‫އެއްބަސްވެއެވެ‪ .‬އެ ޢަމަލަކީ‬ ‫އެއް ޤައުމަކުން އަނެއް ޤައުމަކާ ދެކޮޅަށް ހިންގޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޖަރީމާ ކަމަށް‬

‫ވަރަށް ޚުލާސާގޮތެއްގައި އަޅުގަނޑު މި ބަޔާންކުރި ތާރީޚީ ޙަޤީޤަތްތަކުންވެސް‬

‫އެއިރުވެސް އަދި މިހާރުވެސް މީސްތަކުން ޤަބޫލުކުރެއެވެ‪ .‬އެފަދަ ޢަމަލަކީ ވަކީން ޚާއްސަ‬

‫ސާބިތުވެގެންދަނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ޢުދުވާނުގެ ކަނޑި އުރައިން ދަމައިގަތީ މުސްލިމުން‬

‫ގޮތެއްގައި އިސްލާމީ ދައުލަތަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނޭ ޢަމަލެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެއީ އިސްލާމް ދީނުގައި‬

‫ނޫންކަމެވެ‪ .‬އަދި ކީއްތޯއެވެ! މުސްލިމުން ހަނގުރާމައިގެ މަގު އިޚްތިޔާރުކުރީ‬

‫އިންސާނާގެ ފުރާނަޔަށް ދެއްވާފައިވާ މަތިވެރި މަޤާމަށްޓަކައެވެ‪ .‬މުސްލިމެއްގެ ފުރާނަޔަށް‬

‫ބައިޒެންޓައިން ދައުލަތުގެ ފަރާތުން އިސްލާމީ ދައުލަތާ ދެކޮޅަށް އަނިޔާވެރި ޖަރީމާތަކެއް‬

‫ލިބިދޭ ޚާއްސަ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައެވެ‪ .‬މުސްލިމުންގެ ފޮތުގައި އޮންނަނީ އަނިޔާގެ‬

‫ހިންގުމުން ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު އޭގެ ރައްދު ދިނުމަށްޓަކައެވެ‪ .‬އިންސާނީ ފުރާނައަކީ‬

‫މަގުން އެންމެ އިންސާނެއްގެ ފުރާނަ ނަގައިލުމަކީ މުޅި އިންސާނިއްޔަތު ފަނާކޮށްލުންފަދަ‬

‫ކުޅޭކުޅޭ އެއްޗެއް ކަމުގައި ބަލައިގެން ރައްޔިތުންނާއި ދުޝްމަނުންގެ ލެއިން އެއް‬

‫ޢަމަލެއް ކަމުގައެވެ‪ .‬ވުމާއެކު ނުޙައްޤު ގޮތުގައި އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ސަފީރަކު‬

‫ބީދައަކުން ފެންކުޅި ކުޅެމުން ގެންދިޔަ އަނިޔާވެރި ދައުލަތަކަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤު އަދަބު‬

‫ޤަތުލުކޮށްލުމަކީ މުސްލިމުންނަށް ހަނދާން ނައްތައިލެވޭނެކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގެ‬

‫ދިނުމަށް ޓަކައެވެ‪ .‬އިންސާނާގެ ކަރާމާތާއި ޙައްޤުތަކަށް ފުރިހަމަޔަށް ޤަދަރު ލިބިދޭނޭ‬

‫މަޞްލަޙަތުތަކާއި‪ ،‬ސިޔާސީ ފައިދާތަކާއި‪ ،‬އިޤްތިޞާދީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި މުސްލިމުންނަށް‬

‫ނިޒާމެއް ފާޅުވެއްޖެކަމާއި‪ ،‬އަނިޔާވެރިކަމާއި ޡުލްމުގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ އިންސާފުގެ‬

‫މަޢާފު ކުރެވޭނޭ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ‪ .‬އަދި ކިޔެއްތަ‪ ،‬އަނިޔާވެރިގޮތުގައި ޝަހީދުވެ ވެއްޔާ‬

‫ކަނޑި ކަމުގެ އިޢުލާން ކުރުމަށްޓަކައެވެ!‬

‫މޮޑެވިގެންދާ މުސްލިމެއްގެ ހިތްދަތި އާހުތަކުގެ އަޑަކީ މުސްލިމުންނަށްޓަކައި ހޮނުގުގުރީގެ‬

‫‪11‬‬


‫ސިކުނޑީގެ ތޫފާން‬ ‫ސީނާ އަހުމަދު ޒާހިރު‬

‫ފާ‬

‫ ‬

‫އިތުވި ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި އޭރުގެ ސަރުކާރާއި އިދިކޮޅު ހުރިހާފަރާތްތަކުން‬

‫ވެސް އުފުލަމުން އައީ އެއް އަޑެކެވެ‪ .‬ޑެމޮކްރަސީގެ އަޑެވެ‪ .‬އޭރުގެ ސަރުކާރާއި‬ ‫އިދިކޮޅު ހުރިހާފަރާތްތަކުން ވެސް ދައްކަމުން އައީ އެއްވާހަކައެކެވެ‪ .‬ޑެމޮކްރަސީގެ‬ ‫ވާހަކައެވެ‪ .‬ރާއްޖެއަށް ހަރުދަނާ ޑެމޮކްރަސީއެއް ގެނައުމުގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬ޑެމޮކްރަސީ‬ ‫ހަރުދަނާކުރުމަށް ރާއްޖޭގައި ކުރަންހުރި ބައިވަރުކަންތައްތަކުގެ ވާހަކައެވެ‪.‬‬ ‫އުފައްދަންޖެހޭ އިތުރު މިނިވަން މުއައްސަސާ ތަކުގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬އުފެދިފައިހުރި‬ ‫މިނިވަން މުއައްސަސާ ތަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީންނާއި ޤާނޫނުން ދީފައިވާ‬ ‫މިނިވަންކަމާއިއެކު ކުރިއަށްގެންގޮސް ހަރުދަނާކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކުގެ‬ ‫ވާހަކައެވެ‪.‬‬ ‫ކުރިންވެރިކަމުގައި އޮތް‬ ‫ސަރުކާރަކީ ‪ 30‬އަހަރުދުވަހު ވެރިކަމުގައި‬ ‫އޮތް ސަރުކާރަކަށްވުމާއިއެކު‬ ‫ސަރުކާރާ ދިމާއަށް އިނގިލި‬ ‫ދިއްކުރެވޭނޭ ކަންތައްތައް‬ ‫ހުއްޓެވެ‪ .‬ހަމައެފަދައިން‬ ‫އެންމެ ރަގަޅަށް ސަރުކާރަށް‬ ‫ނުކުރެވިހުރިކަންތައްތައް ވެސް‬ ‫ހުއްޓެވެ‪ .‬އަދި ބައެއްކަންތައްތައް‬ ‫ސަރުކާރަށް ކުރެވިފައިވަނީ އެންމެ‬ ‫ފައިދާހުރިގޮތަށްނޫންކަމަށް ބައެއްފަރާތްތަކުން‬ ‫ބެލެވިދާނެ ކަންތައްތައްވެސް ހުއްޓެވެ‪.‬‬

‫ޕާޓީ ޑެމޮކްރަސީ އޮންނަ ޤައުމުތަކުގައި‬ ‫ވެރިކަމަށް އަންނަފަރާތަކީ ކޮންމެވެސް ޕާޓީއެއްގެ‬ ‫ލީޑަރެކެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް ވެރިކަމާއި‬ ‫ޙަވާލުވުމަށްފަހު އޭނާވަނީ ޤައުމުގެ ލީޑަރަށެވެ‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙައްމަދު ނަޝީދު ވެރިކަމާއި ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު ރާއްޖޭގެ‬ ‫ސިޔާސީ މަސްރަޙް އޮތީ މިދެންނެވުނު ފަދަ ގޮތަށެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދުގެ ޓީމުގައި‬ ‫ހިމެނިވަޑައިގެންނެވި ގިނަބޭފުޅުންނަކީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސީ އިސް މަޤާމްތަކުގައި‬ ‫ގިނަދުވަހު އުޅުއްވާފައިވާ ބޭފުޅުންނަށް ނުވުމާއި އަދި ބައެއް ބޭފުޅުންނަކީ ސަރުކާރުގެ‬ ‫އިސް ސިޔާސީ މަޤާމްތަކަށް އާ ބޭފުޅުންނަށްވުމާއި އެކު‪ ،‬ސަރުކާރުގައި އެބޭފުޅުން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގެ މާބޮޑު ސިޔާސީ މާޒީއެއްނެތެވެ‪ .‬މިހެންވުމާއިއެކު‬ ‫ވެރިކަންކުރުމުގެ މައިދާން އޮތީ އެމަނިކުފާނަށް މުޅިން ސާފުވެފައެވެ‪.‬‬ ‫ވެރިކަމަށް އައުމަށް މަސައްކަތް ކުރާގޮތާއި ވެރިކަމަށް އައުމުން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރާގޮތް އުޑާއި ބިމާއިހާ ތަފާތެވެ‪ .‬ވެރިކަމަށް އައުމަށް‬ ‫މަސައްކަތް ކުރުމުގެތެރޭގައި އެކިކަންކަމާއި ހިތްހަމަނުޖެހިގެން‬ ‫މުޒާހަރާވެސް ކޮށްފާނެއެވެ‪ .‬އަދި އެއިރެއްގައި އޮތް ސަރުކާރަކާއި‬ ‫އިދިކޮޅަށް އެކި ވައްތަރުގެ ޙަރަކާތްތައްވެސް ހިންގަފާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް ސާފުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން‪ ،‬ސަރުކާރުން ކޮށްދީފައިނުވާ‬ ‫ކަންތައްތަކާއި ސަރުކާރުން ކޮށްދީފައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް އެކަމުގެ ފައިދާ އެންމެ ރަގަޅަށް ނުލިބޭކަމަށް ދެކޭ‬ ‫ކަންތައްތަކުގެ ވާހަކަވެސް ދައްކަފާނެއެވެ‪ .‬ޕާޓީ ޑެމޮކްރަސީ‬ ‫އޮންނަ ޤައުމުތަކުގައި ވެރިކަމަށް އަންނަފަރާތަކީ ކޮންމެވެސް‬ ‫ޕާޓީއެއްގެ ލީޑަރެކެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް ވެރިކަމާއި‬ ‫ޙަވާލުވުމަށްފަހު އޭނާވަނީ ޤައުމުގެ ލީޑަރަށެވެ‪.‬‬ ‫އޭނާގެ މަސައްކަތްތައް ބިނާކުރެވިފައި އޮންނާނީ‬ ‫ޤައުމުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ދަމަހައްޓާށެވެ‪.‬‬ ‫ޕާޓީގެ ދުވަހުން ދުވަހުގެ ވާހަކަތައް‬ ‫އޭނާ ކުރިއަކަށް ނުނެރުއްވައެވެ‪.‬‬ ‫އެވާހަކަތަކަކީ ކޮންމެހެން‬ ‫ދައްކަންޖެހޭ‬ ‫ވާހަކަތަކަކަށް‬ ‫ވާނަމަ‬ ‫އެވާހަކަތައް‬ ‫ދައްކަނީ‬

‫‪12‬‬


‫އެމްޑީޕީގެ ސަޕޯޓަރުންތަކެއް މުޒާހަރެއް ކުރަނީ‪ :‬ވެރިކަމަށް‬ ‫އައުމަށް މަސައްކަތް ކުރާގޮތާއި ވެރިކަމަށް އައުމުން‬ ‫މަސައްކަތް ކުރާގޮތް ތަފާތު‬

‫ޕާޓީގެ އެކިފެންވަރުގެ އެހެން ލީޑަރުންނެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސް މުޙައްމަދު ނަޝީދު ރާއްޖޭގެ ވެރިކަމާއި ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި‬ ‫އިރު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙް އޮތީ އެމަނިކުފާނަށް ވެރިކަންކުރެއްވުމަށް‬

‫ގޮންޖެހުމާއި ބައިބައިވުމާއި ކޯޅުމަށް ތާއީދުކުރައްވާ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅުއްވާ‬ ‫ކަމަށްވެސް ބައެއް ނިންމެވުންތަކުން ޝައްކު ކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހަނގުރާމަ އަކަށް ވިޔަސް ނުވަތަ އިންތިޚާބަކަށް ވިޔަސް ކާމިޔާބުހޯދާ‬

‫ވަރަށް ފަސޭހަގޮތަކަށް ބައްޓަން ކުރެވިފައެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް އަޅުގަނޑުގެ‬

‫މީހާގެ ހިތް ތިރިވާންޖެހެއެވެ‪ .‬ކާމިޔާބުހޯދާ މީހާއަކީ ނާކާމިޔާބުވާ މީހުންނަށް‬

‫ނަޒަރުގައި މިކަމުގެ ފުރިހަމަ ފައިދާ އެމަނިކުފާނަކަށް ނުނެންގެވުނެވެ‪.‬‬

‫ބިރަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދު ވެރިކަމާއި ޙަވާލުވެ ވަޑައިގެންނެވުމަށް‬

‫ފެށުމުގައި ވެސް އެމަނިކުފާނަށް ހެއްދެވުނު ގިނަ ގޯސްތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ‪.‬‬

‫ފަހު ކުރީގެ ސަރުކާރުގައި ފައިސާ އަށް ޚިޔާނަތްވެފައިވާ މީހުން ހޯއްދެވުމުގެ‬

‫ފުރަތަމަކަމަކީ އެމަނިކުފާނަކީ ވަކި ޕާޓީއެއްގެ ރައީސެއްކަމަށް ދެއްކެވުމުގެ ބައި‬

‫މަސައްކަތެއް ފެއްޓެވިއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ އަށް ޚިޔާނަތްތެރިވެފައިވާ‬

‫ކުރައްވަންވީ ވަރަށްވުރެ ބޮޑަށް ކުރެއްވުމެވެ‪ .‬އަދި ޕާޓީކުލަ މުޅިސަރުކާރުގައި‬

‫ބަޔަކުތިބިނަމަ އެބަޔަކު ހޯދައި ޝަރީޢަތާއި ހަމައަށް ގެންދެވެން ވާނެއެވެ‪.‬‬

‫ޖައްސަވަން ފެއްޓެވުމެވެ‪ .‬މިހެންވުމުން އެޕާޓީގައި ރަޖިސްޓްރިވެފައި ނުވާ ނުވަތަ‬

‫ޝަރީޢަތާއި ހަމައަށް ގެންދެވެންދެން އެއްވެސް މީހެއްގެ ނުވަތަ ބައެއްގެ‬

‫އެހެންޕާޓީއެއްގައިވެސް ބައިވެރިވެފައިނުވާ ގިނަ ބައެއްގެ މެދުގައި ސަރުކާރާއި‬

‫އަބުރު ގެއްލޭގޮތަށް ކަންތައްކުރުމަށް ސަރުކާރުން ޖާގަދެވިގެން ނުވާނެއެވެ‪.‬‬

‫މެދު އޮންނަންޖެހޭ އިތުބާރާއި ޔަޤީންކަން ދިޔައީ ދުވަހެއްދުވަހަކަށް ކުޑަވަމުންނެވެ‪.‬‬

‫އެހެންނަމަވެސް އެކަންވެސް ކުރެއްވުނެވެ‪ .‬ކޮންމެ ޕާޓީއެއްގައި އުޅުނަސް‪ ،‬ކޮންމެ‬

‫ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާތަކާމެދު އޮންނަ ޔަޤީންކަން ގެއްލުނެވެ‪ .‬ތެދުފުޅެކެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގެ‬

‫ބަޔަކަށް ތާއީދުކުރިއަސް ވަގަކުވާނީ ވަގަކަށެވެ‪ .‬ކޮންމެފަދަ ސިޔާސި ވިސްނުމެއް‬

‫ހުރިހާ ޤައުމެއްގައިވެސް ސިޔާސީ އިސް ވަޒީފާތައް ލިބޭނީ ސޔާސިގޮތުން‬

‫ގެންގުޅުނަސް ސަރުކާރުގެ ފައިސާއިން މީހަކަު ވައްކަން ކޮށްފައި ވާނަމަ އެމީހާ‬

‫އެއްވިސްނުމެއް ގެންގުޅޭ ބަޔަކަށެވެ‪ .‬ގިނަފަހަރަށް ޕާޓީގެ އިސްބޭފުޅުންނަށެވެ‪ .‬އެހެން‬

‫އިންޞާފާއި ހަމައަށް ގެންދެވެން ވާނެއެވެ‪ .‬ކުށުން ބަރީއަކޮށް ދޫކޮށްލާނަމަ‬

‫ނަމަވެސް ސިޔާސީ ނޫން ވަޒީފާތަކުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަނީ އެންމެނަށް ހަމަހަމަކޮށެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސްކަމާއި ޙަވާލުވެވަޑައިގެންނެވުމަށް ފަހު ރައީސް ނަޝީދު "ޤައުމުގެ‬

‫ދޫކޮށްލެވެން ވާނީ އެކަމުގައި ޝާމިލްވާ‬

‫އެންމެނެވެ‪.‬‬

‫ޑެމޮކްރެޓިކް ލީޑަރުން ޑެމޮކްރެޓިކް މުއައްސަސާތަކަށް ހުރުމަތްތެރިކޮށް‬

‫ރައީސް" އަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވުމަށް މަސައްކަތްޕުޅު ކުރައްވާތަނެއް ނުފެނެއެވެ‪.‬‬

‫ހިތައެވެ‪ .‬ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރެވެނީ ވާހަކަދައްކައިގެންނެވެ‪.‬‬

‫އަބަދުވެސް ޤައުމުގެ ރައީސްކަމުގައި ފެންނަނީ ޕާޓީގެ ރައީސެވެ‪ .‬ތެދުފުޅެކެވެ‪ .‬އެއީ‬

‫ވާހަކަދައްކައިގެން ހަމަނުޖެހޭ ކަންތައްތައް ހަމަޖައްސަނީ ޤާނޫނީގޮތުން އެކަމެއް‬

‫އެއް އިންސާނެކެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް ރައީސްކަމުގެ މަޤާމް ފުރުއްވާއިރު ކަންކަމާއިމެދު‬

‫ކުރުމަށް އޮންނަ ގޮތަކަށެވެ‪ .‬ކޯޅުމާއި ހަމަނުޖެހުމަކާއި ހަމައަށް ނުގެންގޮހެވެ‪.‬‬

‫ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތާއި ނިންމަވާގޮތް ޕާޓީގެ ރައީސާއި ޤައުމުގެ ރައީސާއި‬

‫އެހެންނަމަވެސް އެކަންވެސް ރާއްޖޭގައި ހިނގަނީ‬

‫އެހެނެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫ވަރަށް ތަފާތުވާނެއެވެ‪ .‬ކަންކަން ނިންމެވުމުގައި ޤައުމުގެ ރައީސް އިސްކަންދެއްވާނީ‬

‫މިދެންނެވުނުކަންތަކާއި އަދި މިނޫންވެސް މިފަދަ ގިނަ އެހެންކަންތައް ތަކެއް‬

‫ޤައުމުގެ އެއްބައިވަންތަކަމާއި ޤައުމުގެ މަޞްލަޙަތާއި ހަމަޖެހުމަށެވެ‪ .‬މިކަން މިގޮތަށް‬

‫ކުރެއްވުމުގެ ސަބަބުން ރައީސް ނަޝީދު އިންތިޚާބުގެ ކުރިން ދިވެހިންނަށް ދެއްކެވި‬

‫ކުރެއްވުމަށް ރައީސް ނަޝީދު އެއްވެސް އިސްކަމެއް ދެއްވާފައެއް ނުވެއެވެ‪.‬‬

‫ޑެމޮކްރެޓިކް ފޮނި ހުވަފެން ވެގެންދިޔައީ ބިލާހަކަށެވެ‪.‬‬

‫‪13‬‬


‫"‬ ‫ގ‬ ‫ަ‬ ‫އ‬ ‫ު‬ ‫މ‬ ‫ު‬ ‫ޚ‬ ‫ާ‬ ‫އ‬ ‫ް‬ ‫ސ‬ ‫ަ‬ ‫ހ‬ ‫ާ‬ ‫ލ‬ ‫ަ‬ ‫ތ‬ ‫ަ‬ ‫ކ‬ ‫ު‬ ‫ން ނާ‬ ‫ދިޔަވަރު‬

‫ތަމްރީނު ނުދީ މީޑިއާގެ މަސައްކަތަށް ނެރުނު މީހުންގެ ރޭދުވާ ކުރުކޮށް ިލ‬ ‫ބުރައަކަށް މިކަންކަން ވިއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުމީ��ާ ހާސްކުރުވި ސަބަބަކަށް މިކަން‬ ‫ވިއެވެ‪ .‬މަލިކައްޑޫ ދެމެދު އުދާސްކުރުވި މައްސަލައަކަށް މިކަން ވިއެވެ‪.‬‬ ‫މިކަންކަން ފުނިޖެހުނު ހާލަތަކީ ނާޒުކު ހާލަތެކޭ ބުނުމުން އެކަމާ ވިއްދައިގެން‬ ‫ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތެވެ‪ .‬ކިތަންމެހައި ވެސް ނާޒުކު ހާލަތެކެވެ‪.‬‬

‫މުހައްމަދު އާމިރު ފަރެސް‬

‫"‬ ‫ޒ‬ ‫ު‬ ‫ކ‬ ‫ު‬ ‫ހ‬ ‫ާ‬ ‫ލ‬ ‫ަ‬ ‫ތ‬ ‫ަ‬ ‫ކަށް‬

‫ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ތާރީޚް ދުށް އެންމެ ބޮޑު މިނިވަންކަމާއި އެންމެ ގިނަ‬

‫ބާއްވައި އަޑުގަދަކުރުމާއި ރޭޑިޔޯ ޓީވީއިން ހަމަލަ ދިނުމާއި ބަދަލު ހިފުމާއި މިބާވަތުގެ އެތައް‬

‫ހައްގުތައް ކަށަވަރުކޮށްދިން ގާނޫނުއަސާސީ ތަންފީޒު ކުރުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު‬

‫ކަމެއް ފެށުމާ ގުޅިގެންނެވެ‪.‬‬

‫ރައީސް ނަޝީދުގެ އޯގާތެރި ސަރުކާރުގެ ކޮނޑުގައި އެޅުނު ހިނދަކީ ރާއްޖެ‬

‫މި ހުރިހައި ކަމަކަށް ވިސްނާއިރު ހުރިހައި ކަމެއް އުފެދުނު މައި ސަބަބު‬

‫ ‬

‫އިގްތިސާދީ ގޮތުން ޚާއްސަ ހާލަތަކަށް ގޮސްފައިވީ ވަގުތެކެވެ‪ .‬ހާލަތު ޚާއްސަވީ‬

‫ކަމުގައިވީ އެއް ސަބަބު ސާފުކޮށް ފެންނާން އެބައޮތެވެ‪ .‬އެއީ ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަން‬

‫އިގުތިސާދީގޮތުން ދަތި ބޮޑުވެގެންނެވެ‪.‬‬

‫ނިންމާލުމަށާއި އާވެރިކަމެއް ގާއިމް ކުރުމަށް އެއްކުރެވުނު އިއްތިހާދު ސަލާމަތް ނުކުރެވުމެވެ‪.‬‬

‫މި ދަތިތަކާ ގުޅިގެން އެޅުނު އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅަކަށްވީ‬

‫ ‬

‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ވެރިކަމަށް ތިން ހަތް ދުވަސް ނުވަނީސް އިއްތިހާދުގައި ރެނދުލައިފިއެވެ‪.‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރަ ކުޑަކުރުމެވެ‪ .‬މިއީ ޅަފަތުގައި އޮތް‬

‫އިއްތިހާދުގެ ބައިވެރިންނަށް އިހާނެތިކޮށް ހިތެވޭކަމުގެ ޝަކުވާތައް އަޑުއިވެން ފެށިއެވެ‪.‬‬

‫ސަރުކާރެއް މައިތަނޑުން ގުޑުވާލި މައްސަލަ އަކަށް ވިއެވެ‪ .‬މިކަމާ ގުޅިފައިވާ‬

‫ބޯކިބަލެއް ފޮތިވާހެން އިއްތިހާދު ފޮތިފޮތި ވަމުންދިޔަތަން ލޮލަށް ފެންނަން ފެށިއެވެ‪ .‬ހޯމް‬

‫ކަންކަމުގައި މުޅި ސަރުކާރު އަވަދިނެތިވިއެވެ‪ .‬އެކި ދިމަދިމާއިން ހައްގުންނާއި‬

‫މިނިސްޓަރު އިސްތިއުފާ ދެއްވިއެވެ‪ .‬ރައީސްގެ އެޑްވައިޒަރު އިސްތިއުފާ ދެއްވިއެވެ‪ .‬އެޓާނީ‬

‫ނުހައްގުން ސަރުކާރަށް ފާޑުކިޔައި އެއްޗެހިގޮވަން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ޖެނެރަލް ބުރައިގެން ދިޔައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ބޮޑުކަމެއް ނިންމުމަށާއި ބޮޑުކަމެއް ފެށުމަށް‬ ‫އެއްކުރެވުނު އިއްތިހާދު ސަލާމަތްކުރެއްވުމަށް ރައީސް ނަޝީދު‬

‫ސަރުކާރަށް އެއްޗެހި ގޮވަން ފެށިމީހުންގެ ތެރެއިން‬

‫ފެންނަން ހުރި ރޫހެއް ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އެމީހުންގެ ބަހުރުވައިގައި‬

‫އެޅުއްވި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅެއް ރައްޔިތުންނަށް ފެނިފައެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫ޚާއްސަ އުސްލޫބެއް ހުއްޓެވެ‪ .‬އެމީހުންގެ އަނގައިގައި ޚާއްސަ‬

‫ނަމަވެސް މިކަންކަމާ މެދު އުފާ ފާޅުކޮށް ގަދަބަސް ބުނެ ގޮންޖެހުމުގެ‬

‫ވަހެއް ހުއްޓެވެ‪ .‬އެއީ އިސްލާހީ ހަރަކާތޭ މިކިޔާ ކަންތައް ގަނޑުގައި‬

‫ހަފުލާތައް ސައިހޮޓާތަކާއި ކޮފީ ޝޮޕްތަކުގައި ބޭއްވެމުން ދިޔައެވެ‪.‬‬ ‫ ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން "ބުރައިގެން ދިޔަ އެތިކޮޅުތައް" ދުރުތިބީންނަށް‬

‫އޭގެ އިސްމީހުން ބޭނުންކުރި ބަހުރުވައެވެ‪ .‬އޭގެ ރޫހެވެ‪ .‬އޭގެ‬ ‫ވަހާއި ރަހައެވެ‪ .‬މި ކަންކަމުގެ މުޅި އަސްލަކީ އިންސާނީ ކަރާމާތް‬

‫ފެންނަ ފަށުގައި އެއްވަމުން ދިޔައެވެ‪ .‬މަޑުމަޑުން ގުޅެމުން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ނަގާލުމާއި މީހުން ދެރަކޮށްލުމާއި‪ ،‬އަގުވައްޓާލުމެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގައި‬

‫މި އެއްވުން ފޮނިކޮށްލުމަށްޓަކައި މާމުއި ތިކިތައް ޖައްސަމުން‬

‫މިރޫހުގައި ހިނގަމުން ދިޔަ ހަރަކާތްތަކަށް ހަމަ މި މޭރުމުން ރައްދުދީ‬

‫ދިޔަތަނެވެ‪ .‬މި ތިކިތަކުން ފޮނިބޯން މެހިތައް އެއްވަމުން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ހިސާބު ނިންމަމުން ވެސް ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫މެހިކާން ހޯނުތައް އަންނަން ފެށިއެވެ‪ .‬ހޯނުކާން ނަންނުގަތި‬

‫ ‬

‫ ‬ ‫އަންނަން ފެށިއެވެ‪.‬‬

‫ދެބަސް ވުމުގައި ގިނަ ބަޔަކު ބިޒީވެފައި ތިބިއިރު‬

‫ގާނޫނުއަސާސީގައި ބުނާ އިންތިގާލީ މަރުހަލާ ފަތުއަޑުކިޔާފައި‬

‫ސަރުކާރު‬

‫ހަމަހެޔަށް އައިއިރު މި އެއްވުން މިވަނީ ފިސާރި ކަމަކަށް ވެފައެވެ‪.‬‬ ‫ޖަލުގައި ބަންދުކޮށްގެން ނޫނީ ނުކުރެވޭވަރުގެ ތަހުގީގަކަށް ވެފައެވެ‪.‬‬

‫ފައިބަމުން ދެއެވެ‪ .‬ގާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ހުރި ގާނޫނުތައް ހުރީ‬ ‫ހުރިގޮތަށެވެ‪ .‬އަސާސީ ޚިދުމަތް ދިނުމަށާއި ސަރުކާރުގެ ވައުދު ފުއްދުމަށް‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ ޝަރަފާއި އިއްޒަތް ބިމާ މޮޑެލި ތުހުމަތަކަށް ވެފައެވެ‪ .‬މާތްވެގެންވާ‬

‫ހަދަންޖެހޭ ގާނޫނުތައް ހުރީ ބެލެނިވެރިއަކު ނެތިފައެވެ‪ .‬އިންތިގާލީ މަރުހަލާގައި‬

‫ދިވެހި ދައުލަތުގެ ކީރިތި މޫރިތިކަމަށް "ބިރުހުރި" ކަމެއް ކަމަށް ވެފައެވެ‪.‬‬

‫ކުރަންޖެހޭ ބައެއް ކަންކަން ހުރީ ހުރިގޮތަށެވެ‪ .‬މި މަސައްކަތާ އަޅާނުލެވި‬

‫ ‬

‫ތަމްރީނު ނުދީ މީޑިއާގެ މަސައްކަތަށް ނެރުނު މީހުންގެ ރޭދުވާ ކުރުކޮށްލި‬

‫ސިޔާސީ އިން ދިޔައީ ގަދަބައްޔަށް ހިފަމުންނެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން‬

‫ބުރައަކަށް މިކަންކަން ވިއެވެ‪ .‬ރައްޔިތުމީހާ ހާސްކުރުވި ސަބަބަކަށް މިކަން ވިއެވެ‪ .‬މަލިކައްޑޫ‬

‫ސަރުކާރުގެ ދެއަތް ބަނުމުގެ ގާނޫނީ މަސައްކަތުގައި ރޭދުވާ ވޭތުކުރަމުން ދިޔައީ‬

‫ދެމެދު އުދާސްކުރުވި މައްސަލައަކަށް މިކަން ވިއެވެ‪ .‬މިކަންކަން ފުނިޖެހުނު ހާލަތަކީ ނާޒުކު‬

‫ސަރުކާރު ހައްދުފަހަނަޅައިފި ކަމުގައި ބުނަމުންނެވެ‪ .‬ސަރުކާރުން ނުރުހުން‬

‫ހާލަތެކޭ ބުނުމުން އެކަމާ ވިއްދައިގެން ބުނާނެ އެއްޗެއް ނެތެވެ‪ .‬ކިތަންމެހައި ވެސް ނާޒުކު‬

‫ފާޅުކުރަމުން ދިޔައީ އެމީހުންގެ ރިޔާސީ ވައުދު ފުއްދުމަށް ހުރަސްއަޅާކަމަށް‬

‫ހާލަތެކެވެ‪ .‬އެކަމަކު މިއީ ލޮލަށް ފެންނަމުން ކަންފަތަށް އިވެމުން އުފެދެމުން ވަރުގަދަ ވަމުން‬

‫ބުނަމުންނެވެ‪ .‬މި ސިލްސިލާއަށް އެންމެ ފަހުން އިތުރުވި ބޮޅަކީ އިދިކޮޅު‬

‫އައި ހާލަތެއްކަން ކަށަވަރެވެ‪ .‬މިހާލަތު އަދާހަމައަށް އުފުލިގެން ދިޔަ މައި ސަބަބަކީ ވެރިކަން‬

‫ޕާޓީތަކެއް ގުޅިގެން ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ފާޅުގައި ތެދުވުމަށް ވައުދުވެ އިގުރާރުވެ‬

‫ކުރުމަށްޓަކައި އެކުލަވައިލެވުނު އިއްތިހާދު ސަލާމަތް ނުކުރެއްވުނުކަމެވެ‪ .‬އިއްތިހާދެއް އުފައްދަން‬

‫އެކަން އިއުލާން ކުރުމެވެ‪ .‬މިއީ މުޅި މަސްރަހުގެ ކުލަ ބަދަލުކުރުވި ސަބަބެކެވެ‪.‬‬

‫ޖެހުނު ސަބަބުގެ މަތިން ހަނދުމަފުޅު ނެތުނުކަމެވެ‪ .‬މިހެން މިކަން ދިމާވާން މެދުވެރިވި‬

‫ސިޔާސީ މަސްރަހު މަޑުމަޑުން އެކަމަކު ހަމަ ކަށަވަރުން ހޫނުވަމުން‬

‫ސަބަބެއް އޮންނާނެއެވެ‪ .‬އެ ސަބަބު ފިސާރި ވަރުގަދަ ވާނެއެވެ‪ .‬އެހެން ކަމުން މިއަދު‬

‫ ‬

‫ދިލަ ގަދަވަމުން ގޮސް އެންމެ ފަހުން އިވުނު ކުއްލި ޚަބަރަކީ މުޅި ކެބިނެޓް‬

‫އޮތް ކަމަކީ އެ ސަބަބު ހޯދައި އެއާ މެދު ގޮތެއް ހޯދުމެވެ‪ .‬އަތުގުޅައިފައިވާ އިއްތިހާދެއް‬

‫އެއްކޮށް އިސްތިއުފާދެއްވި ޚަބަރެވެ‪ .‬ދިވެހި ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އެންމެ‬

‫ދަންމަޅިއަކަށް ނުވާނޭ ބުއްދިއެއް ކުރުމެވެ‪.‬‬

‫އިސްވެރިޔާ‪ ،‬ދިވެހި ދައުލަތާއި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސްވެރިޔާ މައްސަލަ‬ ‫ތަހުގީގު ކުރެއްވުމަށް ކަމަރު ބެންނެވި ޚަބަރެވެ‪ .‬މަޖިލިސްގެ މެންބަރުކަމުގެ‬ ‫މަގާމުގައި ތިއްބެވި ސިޔާސީ ދެބޭފުޅަކު ހައްޔަރު ކުރެވުނު ޚަބަރެވެ‪ .‬ގައުމު‬ ‫ދެކެމުން އައި އިގްތިސާދީ ޚާއްސަ ހާލަތުން ނާޒުކު ހާލަތަކަށް ބަދަލުވީ‬ ‫މިހިސާބުންނެވެ‪ .‬ގަމުތެރެއަށް މީހުން އެއްވެ ހިނގާލުން ބޭއްވުމާއި ޖަލްސާތައް‬

‫‪14‬‬

‫ނ ހުރި ރޫހެއް‬ ‫ސަރުކާރަށް އެއްޗެހި ގޮވަން ފެށިމީހުންގެ ތެރެއިން ފެންނަ ް‬ ‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އެމީހުންގެ ބަހުރުވައިގައި ޚާއްސަ އުސްލޫ ެބއް ހުއްޓެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހުންގެ އަނގައިގައި ޚާއްސަ ވަހެއް ހުއްޓެވެ‪.‬‬


‫މަނީރަތުނަމްގެ ޖާދޫގައި ޖެއްސޭ ގޮތެއް ނުވި‬ ‫އިންޑިޔާގެ ފިލްމީ ތާރީޚުގައި ފެނިގެން ދިޔަ އެންމެ މޮޅު ފިލްމުތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ޑައިރެކްޓަރ މަނީ ރަތުނަމްގެ ފިލްމުތައް ހިމެނެއެވެ‪ .‬އޭގެ ތެރޭގައި ނަޔާގަން‪ ،‬ރޯޖާ‪،‬‬ ‫ބޮމްބޭ‪ ،‬އަދި ގުރޫ ފަދަ ފިލްމުތައް ހިމެނެއެވެ‪ .‬މީގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ފިލްމެއްވެސް ވަނީ‬ ‫ބަލާމީހުންގެ ތަރުޙީބާއެކު ބޮޑު އާމްދަނީއެއްވެސް ހޯދާފައެވެ‪ .‬އަދި ފާޑުކިޔާ މީހުންގެ‬ ‫ރުހުންވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ހޯދާފައެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން މަނީ ރަތުނަމްގެ އާ ފިލްމެއް‬ ‫ނުކުންނަން އުޅޭއިރު އިންޑިޔާގެ ފިލްމަށް ލޯބިކުރާ އެންމެންގެ ސަމާލުކަން އެ ފިލްމަކަށް‬ ‫ހުއްޓިގެން ދެއެވެ‪ .‬ރަތުނަމްގެ އާ ފިލްމު "ރާވަން" އަކީވެސް މިގޮތުން އެ ފިލްމަކާމެދު‬ ‫ބޮޑު އުއްމީދެއް ކުރެވުނު ފިލްމެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ‪ 18‬ޖޫންގައި ފިލްމު އެޅުވުމަށްފަހު‬ ‫ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވެގެން ދިޔުމަށްފަހު ބުނަން ޖެހެނީ ރަތުނަމްގެ ޖާދޫގައި މި ފަހަރު‬ ‫މާގިނަ ބަޔަކު ނުޖެހުނު ކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަބީޝެކް ބައްޗަނާއި އައިޝްވާރިޔާ ރާއީގެ އިތުރުން ގޯވިންދާވެސް‬

‫މުހިއްމު ރޯލެއް ކުޅެފައިވާ ރާވަނަކީ ބޮކްސް އޮފީސް ފްލޮޕެއް ކަމަށް މިހާރުވަނީ ޤަބޫލު‬ ‫ކުރެވިފައެވެ‪ .‬ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައިވެސް ފިލްމު ބަލަން ވަން މީހުންނާއެކު ލިބުނު‬ ‫އާމްދަނީ ވަނީ ދަށަށް ދާން ފަށާފައެވެ‪ .‬ހިންދީ ބަހުން ނެރެވުނު އަސްލުގެ އިތުރުން‬ ‫ތަމަޅަ ބަހުންނާއި ޓެލެގޫ ބަހުންވެސް ފިލްމު ނެރެވިފައި ވެއެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް މީގެ‬

‫ސަބަބުންވެސް އުއްމީދު ކުރެވުނު ފަދަ އާމްދަނީއެއް ފިލްމަށް ލިބޭވަރެއް ނުވިއެވެ‪.‬‬

‫ފިލްމުގައި‬ ‫އަތުލައިގަންނަން‬

‫އަބީޝެކް‬ ‫މަސައްކަތްކުރާ‬

‫ފުލުހުންގެ ސުޕަރއިންޓެންޑެންޓް ދޭވް ޕްރަތާބްގެ‬ ‫އަންހެނުންނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ފިލްމު ނިމިގެން‬ ‫ދަނީ ދޭވްގެ މަކަރުވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން‬ ‫އައިޝްވާރިޔާއަށްވެސް ސާބިތުވެގެންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ފާޑުކިޔާ ގިނަ މީހުން ބުނެފައިވަނީ ރާވަނަކީ‬ ‫ކެމެރާގެ މަސައްކަތާއި‪ ،‬ފާހަގަކޮށްލެވޭފަދަ އެކްޝަން‬ ‫މަންޒަރުތަކެއްގެ އިތުރުން ރަނގަޅޭ‬

‫ ‬

‫ރާވަންގައި އަބީޝެކް ބައްޗަން ކުޅެފައިވަނީ ފުލުހުންގެ ފަރާތުން އަނިޔާ‬

‫ލިބިފައިވާ‪ ،‬އަދި ފުލުހުންގެ އަނިޔާވެރިކަމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ މީހުންނަށް އެހީތެރިވާ‬ ‫މީހެއްގެ ރޯލެވެ‪ .‬ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އޭނާ އެ އަވަށަކަށް ނިސްބަތްވާ އަވަށުގެ‬ ‫މީހުން އޭނާއާ މެދުގައި ދެކެނީ "ރޮބިން ހޫޑް" ފަދަ ބަތަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪ .‬އޭނާއާ‬ ‫އައިޝްވާރިޔާއާ ދިމާވަނީ ފުލުހުންނަށް ފިލައިގެން އުޅުމުގެ ތެރޭގައެވެ‪ .‬އައިޝްވާރިޔާއަކީ‬

‫ބުނެވޭނޭ‬

‫ކަމެއް ނެތް ފިލްމެއް ކަމުގައެވެ‪ .‬ފިލްމުގެ ވާހަކައިގެ އިތުރުން އެޑިޓިންގ ގައިވެސް‬ ‫ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް ހުރިކަމަށް އެފަދަ ފަރާތ��ތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬ ‫ބައެއް ފަރާތްތަކުން ބުނަމުން ގެންދަނީ ރާވަނަކީ ފެށުނީއްސުރެ ނިމެންދެން‬ ‫ނޭވާހިފަހައްޓާލައިގެން ތިބެންޖެހޭފަދަ ސަސްޕެންސްފުލް ފިލްމެއް ކަމުގައެވެ‪.‬‬


‫އޯގާތެރި ރައީސް ދ‬

‫ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލް ތޭރިތަކުގެ ބިއްދޮށުގ‬ ‫"ޑިމޮކްރަސީގެ ޗެމްޕިއަން" ‪" ،‬ހިތް ތިރިކަމުގެ ލާމަސީލު" ‪،‬‬ ‫"އޯގާތެރި ސަރުކާރު"ގެ ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ މުޙައްމަދު ނަޝީދު‬ ‫ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންނެވީ ގައުމު އޭގެ ތަނޑުން ގުޑުވާލި ފަސް‬ ‫ވައުދެއްގެ ކެމްޕޭނަކަށް ފަހުގައެވެ‪.‬‬

‫ކުރެއްވި އިއްތިހާދެވެ‪ .‬އެ އިއްތިހާދުގެ އެކިއެކި ލީޑަރުންނެވެ‪ .‬ވަކިން ޚާއްސަކޮށް ޤާސިމް‬ ‫އިބްރާހީމެވެ‪ .‬އޭނާއާ އިއްތިހާދުވެފައިވާ އެހެން ލީޑަރުންނެވެ‪ .‬ޑރ‪ .‬ޙަސަން ސަޢީދެވެ‪ .‬ޙަސަން‬ ‫ސަޢީދުގެ ޓީމެވެ‪ .‬މި ހުރިހައި ފަރާތްތަކަކުން ގުޅިގެން ނެރުނު ވަރުގަދަ ޖޯޝާއި ރައްޔިތުންނަށް‬ ‫ދައްކުވައިދެއްވި އަނެއް ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ތަސައްވުރެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އާ ސަރުކާރު ގާއިމް ވުމާއެކު‬ ‫ކެމްޕޭނުގެ ރޫހް ބަދަލުވަމުން ދިޔަތަން ފެނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ފަރެސް މުހައްމަދު އާމިރު‬ ‫ ‬

‫މި ކެމްޕޭނުގެ ހަގީގީ ކާމިޔާބީގެ އެއްބައި ކަމުގައި ހިމެނެނީ އޭގައި‬

‫ހިމެނޭ ފަސް ވައުދެވެ‪ .‬ކެމްޕޭނުގެ އަނެއް ބަޔަކީ ނަޝީދާ އެކު މަސައްކަތް‬

‫ފުރަތަމަ ގުޖަޑުގެ ގޮތުގައި ފެނިގެން ދިޔަ ކަމަކީ އާ ސަރުކާރަށް ތިން‬

‫ހަތްދުވަސް ވީތަނާ ހޯމް މިނިސްޓަރު ގާސިމް އިބްރާހީމް އިސްތިއުފާ ދެއްވުމެވެ‪ .‬ދެވަނަ އަށް‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އެޑްވައިޒަރު ޑރ‪ .‬ހަސަން ސައީދު އިސްތިއުފާ ދެއްވުމެވެ‪ .‬ތިންވަނަ‬ ‫އަށް ބަންޑާރަ ނައިބު ކެބިނެޓުން ގެއްލުމެވެ‪ .‬މިކަންކަން އުފެދެމުން އޮލަވަމުން އައީ ބޯމަތިވަމުން‬ ‫އައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސްގެ އާންމު އިންތިޚާބާ އެކުގައެވެ‪ .‬ނާނާ ހުވަފެން ދުށީމޭގެ ރީތި ރާގާ‬ ‫އެކުގައެވެ‪.‬‬


‫ދަގަނޑު ދަހަނާގައި‬

‫ގައި!‬ ‫މަޖިލިސްގެ އިންތިޚާބާ ގުޅިގެން އުފުލިގެން ދިޔަ އެންމެ ގަދަ އަޑަކީ‬

‫ ‬

‫ކެތްތެރިކަމާއި‬

‫ ‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނުލަފާކަން ދައްކަވާފާނެ ކަމުގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬ރިޔާސީ‬

‫ކެތްމަދުކަން ތަޖުރިބާކުރެވެމުން‬

‫އިންތިޚާބުގެ ފަސްވައުދު ފުރިހަމަ ކުރެއްވުމަށްޓަކައި މަޖިލިސްގެ އަޣުލަބިއްޔަތު‬

‫ދިޔައެވެ‪ .‬ދަތުރުފަތުރުގެ‬

‫ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވަމުން ދާއިރު މި ދައުލަތުގެ ބޮޑުން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬ ‫އިސްލާހަށްޓަކައި ކަމަރު ބަނދެގެން ނުކުތް ހިންމަތްތެރިން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬ ‫މިގައުމަށްޓަކައި ފުރާނަ ދިނުމަށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރެވުނު ޒުވާނުން‬ ‫ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ މި ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬ ‫ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އެންމެ މަތީވެރިޔާ‪ ،‬ދިވެހި ލަޝްކަރުތަކުގެ ސްޕްރީމް‬ ‫ކޮމާންޑަރު ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އޯގާތެރި ސަރުކާރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ‬ ‫ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬ ‫އެމްޑީޕީއަށް ބޭނުންވާ ވާހަކައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އިންތިޚާބު ނިމިގެން ދިޔައިރު‬

‫ނިޒާމް ގާއިމް ވަމުން ފްލެޓްތަކުގެ‬

‫އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް މަޖިލީހުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ނުލިބެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ޑީއާރުޕީ އާއި‬

‫މަޝްރޫޢު ރޭވެމުން ދިޔައެވެ‪ .‬މި މަގުން‬

‫ޕީއޭގެ ކޯލިޝަނުން މަޖިލިސްގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ހަމަވެފައިވެއެވެ‪.‬‬

‫ކުރިއަށް ދިޔަ ކަންތަކުގެ ތެރެއިން ކުއްލި‬

‫މަޖިލިސްގެ ތެރެއިން ފެންނަމުން ދިޔައީ ހޫނު ބަހުސްތަކާއި ގަދަ‬

‫ ‬

‫އަކަށް ގަދަވެގެން ދިޔަ އެއް އަޑަކީ ދިރާގާއި ފެން‬

‫ޒުވާބުތަކެވެ‪ .‬މަޖިލިސް ހުއްޓެމުން މަޑުޖެހެމުންނެވެ‪ .‬ގާނޫނުއަސާސީގެ އިންތިގާލީ‬

‫ކުންފުނީގެ ހިއްސާ ނުވަގުތެއްގައި‪ ،‬ނު އަގުގައި ވިއްކާލި‬

‫މަރުހަލާ އޮތީ ދޮންދަރީގެ މަގާމުގައެވެ‪ .‬މަޖިލީހުން ފެންނަމުން ދިޔަ ކަންކަމަށް‬

‫ވާހަކައެވެ‪ .‬މި ހިސާބުން ފާހަގަ ކުރެވެން ފެށި އެންމެ ބޮޑު‬

‫ބަލާއިރު "ގައުމަށްޓަކައި" ވާހަކަ ދެއްކި ބަޔަކު ތިއްބޭ ބުނެވޭކަށް ނެތެވެ‪.‬‬

‫ކަމަކީ ސިޔާސީ ވިއްސި ވިހާލިވުންތަކެވެ‪ .‬ޕާޓީތަކާއި ޖަމާއަތްތަކާއި‬

‫"ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި" ވާހަކަ ދެއްކި މީހުން ތިބިކަމަށް ވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫ޓީމުތައް އެ ފަރާތްތަކުގެ ގުޅިފައިވާ ރޫހް ދޫކޮށް އެމީހެއްގެ މޫނު ހުރި‬

‫"ޔައުމިއްޔާ އަށްޓަކައި" ވާހަކަދެއްކެވި މެންބަރުންގެ އަދަދު ގިނައެވެ‪ .‬މި ހިސާބުން‬

‫ދިމާއަށް ހިނގައިގެންފިއޭ ހީވާ ކަހަލަ ކަންތައްތަކެވެ‪ .‬ބައެއް ސިޔާސީންގެ‬

‫މަސްރަހުގެ ކުލަ ބަދަލުވެ އާ ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވަމުން ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫އަޑު މަޑުވެ އަނެއް ބަޔަކުގެ ޖޯޝު ފިނިވެ‪ ،‬އަނެއް ބައެއްގެ ޕާޓީ‬

‫ޑިމޮކްރަސީއަށް ދިވެހިން އާވުމާއި‪ ،‬ގައުމަށްޓަކައި ހައްގަށްޓަކައި‪،‬‬

‫ ‬

‫މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ސަގާފަތެއް މި ގައުމުގައި ނެތުމާއި‪ ،‬ގައުމަށް އަންނަ މިފަދަ‬

‫ބަދަލުވެ އެގޮތް މިގޮތް ވެގެން ދާތަނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އެންމެ ފަހުން ލިބުނު ބޮޑު‬

‫ލޮޅުންތަކުގައި ކޮނޑު ވިއްދައި ހިފަހައްޓާދޭނޭ އިންޓަރ ލެކްޗުއަލް ކޮމިޔުނިޓީ އެއް‬

‫ޚަބަރަކީ ހުޅުލޭގައި އޮންނަ މާލޭ‬

‫ނެތުމާއި‪ ،‬މި ނޫނަސް ގައުމު ކުރިމަތިލީ ބޮޑު ބަދަލާ ފައިހަމަ ކުރެވޭނޭ ގާބިލު‬

‫އިންޓަރނޭޝަނަލް އެއަރޕޯޓް‬

‫މީހުން ގައުމުގައި މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ނުފެނި ނުދާނޭ ނަތީޖާތައް ފެންނަމުން‬

‫ބޭރުގެ ބަޔަކާ ހަވާލު‬

‫ދިޔައެވެ‪.‬‬

‫ކުރުމުގެ ވާހަކަ އެވެ‪ .‬އެ‬

‫‪17‬‬


‫ވާހަކަ އަކީ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކެމްޕޭނުގައި ރައީސް ނަޝީދާއި އެނޫން ބައެއް‬

‫ފުލުހުންނަށް އޮންނަ މުހުލަތު ހަމަނުވަނީސް‪ ،‬ބަންދުގައި ތިއްބެވި ޤާސިމް އިބްރާހީމާއި‬

‫ކެންޑިޑޭޓުން ވެސް ދެއްކެވި ވާހަކަ ފުޅެކެވެ‪ .‬އަދި އެއަރޕޯޓް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް‬

‫ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ކޯޓަށް ގެނައުމަށް ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރުނެވެ‪.‬‬

‫އިއުލާންކުރާ ވާހަކަ ދެކެވި އެކަން އިއުލާންކޮށް ފަހު ވަގުތާ ހަމައަށް އައި އިރުވެސް‬

‫ ‬

‫ރާއްޖޭގެ މަސްރަހު ހޫނުވެ ރައްޔިތުން ކެކެން ފެށިއެވެ‪ .‬މަޖިލިސް ތަޅުލެވި‬

‫އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުގެ ބާރުގަދަ ރަސްމީ އަޑެއް ނީވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި ކުޅިގަނޑުގެ‬

‫ޖަލްސާތައް ހުއްޓުނީއެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ދެބަސްވުންތައް އިތުރުވެ ބަހުގެ ހަމަލާތައް ވަރުގަދަވީއެވެ‪.‬‬

‫ސެމީ ފައިނަލް ނިމި ފައިނަލް މެޗުގެ ފަހު ހާފުގައި މި މައްސަލަ ހޫނު ވެއްޖެއެވެ‪.‬‬

‫ދެފަރާތުގެ ވެސް ބަހުރުވައިގައި ހުރި މައިގަނޑު ރޫހަކީ ރައްޔިތުން ބިރުގެންނެވުމެވެ‪.‬‬

‫އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ބާރުތައް ގުޅިގެން މިކަމާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެއްޖެއެވެ‪ .‬އިއްތިހާދުވެ‬

‫ތިމާމެން އެދޭ ގޮތް ނުވެއްޖެ ނަމަ ދިމާވެދާނެ ނުރައްކަލާއި ހަލާކާއި ގެއްލުމުގެ ވާހަކައިން‬

‫ގަރާރުކޮށްފިއެވެ‪ .‬މި ހިނގި އަވަސް ހޫނުގަނޑުގެ ތެރޭގައި ސިޔާސީ އަލިފާންގަނޑެއް‬

‫ރައްޔިތުންނަށް އިންޒާރު ދިނުމެވެ‪.‬‬

‫ފަދައިން މިކަންކަން ހޫނު ވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ‪.‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ ކަންބޮޑުވަމުން ދާއިރު މި ދައުލަތުގެ ބޮޑުން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ މި ގައުމަށްޓަކައި‬

‫ ‬

‫ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު "މާލިއްޔަތުގެ ގާނޫނެއް" ފާސްވެއްޖެއެވެ‪.‬‬ ‫މާލިއްޔަތުގެ ގާނޫނަށް ބަދަލު ގެނައުމުގެ‬ ‫ބިލެކެވެ‪ .‬މި ބިލުގައި ހުރި އާދަޔާ ޚިލާފު‬ ‫ކަމަކީ ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން މި ބިލުގެ ނުބައި‬ ‫ކަމާއި ނުރައްކާތެރިކަން ދައްކަވާ އިރު އިދިކޮޅު‬ ‫ފަރާތްތަކުން މި ބިލުގެ ރަނގަޅު ކަމާއި ފައިދާގެ‬ ‫މަތިވެރިވާހަކަ ހަމަ އެހާ ބާރަށް ދައްކަވާ‬ ‫ކަމެވެ‪ .‬މި ބިލު އުފަންވެ ފޫޅުމައި ފޯމުގައި‬ ‫ސޮއި ނުކުރެވެނީސް ރައީސް ނަޝީދުގެ މުޅި‬ ‫ކެބިނެޓް އެއް ފަހަރާ އިސްތިއުފާ ދެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫މި ޚަބަރު އިއުލާން ކުރެއްވި އިރު ރައީސް‬ ‫ނަޝީދުގެ އޯގާތެރިކަމެއް‪ ،‬ނުވަތަ "ހިތްތިރި"‬ ‫ކަމެއް އަޑުފުޅަކުން ފާހަގައެއް ނުކުރެއްވެއެވެ‪.‬‬ ‫އެމަނިކުފާނަކީ ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ އެންމެ‬

‫މިގައުމަށްޓަކައި ފުރާނަ ދިނުމަށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރެވުނު‬

‫ދައުލަތުގެ ބޮޑުން ހިސާބު ހަދަނީ ިމ‬ ‫ޒުވާނުން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ މި ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ‬ ‫ވެރިޔާ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ސިފައިންނާއި ފުލުހުންގެ‬ ‫ގުޖަޑުގަނޑުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ރުފިޔާ‬ ‫އެންމެ މަތީވެރިޔާ‪ ،‬ދިވެހި ލަޝްކަރުތަކުގެ ސްޕްރީމް‬ ‫ކޮމާންޑަރު ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އޯގާތެރި ސަރުކާރުގެ‬ ‫ހޯދޭނޭ ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ ބެލުމަށެވެ‪ .‬ގައުމުގެ‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬ ‫އިސްލާހަށް ނުކުތް ހިންމަތްތެރިންގެ ކޮލަށް‬ ‫ ދައުލަތުގެ ބޮޑުން ހިސާބު ހަދަނީ މި ގުޖަޑުގަނޑުގެ‬ ‫ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ ރުފިޔާ ހޯދޭނޭ ގޮތަކީ ކޮބައިތޯ‬ ‫ފެންއެރި ގައިގައި މަސްޖަހާ ފަލަވަނީއެވެ‪.‬‬ ‫ބެލުމަށެވެ‪ .‬ގައުމުގެ އިސްލާހަށް ނުކުތް ހިންމަތްތެރިންގެ‬ ‫ގައުމަށްޓަކައި ގުރުބާންވާން ތަރުބިއްޔަތު ކުރެވުނު‬ ‫ކޮލަށް ފެންއެރި ގައިގައި މަސްޖަހާ ފަލަވަނީއެވެ‪.‬‬ ‫ޒުވާނުން ފަތުގެ އަވައިގައެވެ‪ .‬އޯގާތެރި ސަރުކާރުގެ ގައުމަށްޓަކައި ގުރުބާންވާން ތަރުބިއްޔަތު ކުރެވުނު‬ ‫ޒުވާނުން ފަތުގެ އަވައިގައެވެ‪ .‬އޯގާތެރި ސަރުކާރުގެ‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދަގަނޑު ދަހަނާގައެވެ‪.‬‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދަގަނޑު ދަހަނާގައެވެ‪ .‬ގައުމުގައި‬

‫މަތީ ވެރިޔާ ކަމާއި ދިވެހި ދައުލަތުގެ އެންމެ‬ ‫މަތީ ވެރިޔާކަން ގައުމަށް ހަނދާން ކޮށް‬ ‫ދެއްވިއެވެ‪ .‬މުޅި ގައުމަށް އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ‪ .‬އެ‬ ‫މަނިކުފާނުގެ އަތްޕުޅުގައި ބާރު އޮތްކަން އަންގަވައި ދެއްވިއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މިގައުމުގެ އިސްލާހަށްޓަކައި ކަމަރު ބަނދެގެން ނުކުތް ހިންމަތްތެރިން ކޮބައިހެއްޔެވެ؟‬

‫ކެބިނެޓް އިސްތިއުފާ ދެއްވީ މަޖިލިސްގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބުމުގެ‬

‫ނުފޫޒު ގަދަ ދެ ސިޔާސީ އަކު ގޭބަންދުގައެވެ‪.‬‬ ‫މި ލޮބުވެތި ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލުގެ މޫނު‬ ‫ފެންނަނީ ދަގަނޑު ތޭރިތަކުގެ ބިއްދޮށުންނެވެ‪.‬‬ ‫މިގައުމުގެ ސިޔާސީންނަށް ރާއްޖޭގެ މުސްތަގުބަލް ފެންނަނީ ލޯނާއްޓެއްގެ ވިދުންނެވެ‪ .‬މިއީ‬ ‫މިނިވަން ދުވަހުގެ ފިކުރެވެ‪ .‬މިނިވަންކަން ލިބުނު މައްސަރުގެ ފިކުރެވެ‪ .‬މިނިވަން ދުވަހުގެ‬

‫ސަބަބުން ކަމަށް ވެއެވެ‪ .‬މަޖިލީހުގައި ކޮރަޕްޝަން އޮތްކަމުގެ ވާހަކައާއި މަޖިލީހުން‬

‫އިބްރަތަކީ މިފަދަ ކަންކަމަށް ވިސްނައި ފިކުރުކޮށް މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމެވެ‪ .‬ގައުމުގެ‬

‫ސަރުކާރަށް ދަތިކުރާ ވާހަކަ އަޑުގަދަ ވެއްޖެއެވެ‪ .‬ސިޔާސީ އުސްތަނބުތަކުގެ ތެރެއިން‬

‫އިސްސަފުގައި ތިބި މީހުން އެމީހުންގެ އަނދޮޅުކަން ދޫކޮށް ނިކަން ހިތްވަރު ހުރެގެން‬

‫ޢަބްދުﷲ ޔާމީނާއި ޤާސިމް އިބްރާހީމް ބަންދު ކުރެވި ތަހުގީގު ފެއްޓިއްޖެއެވެ‪ .‬މި‬

‫ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލުމެވެ‪ .‬މި ގައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރުދީ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތް ކޮށް ފަރުދީ‬

‫ތަހުގީގާ އެކު ގައުމުގެ ހަގީގީ ހާލަތު ހާމަވާން ފެށިއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ފަނޑިޔާރެއްގެ ބަހަކާ ނުލައި މީހަކު ހައްޔަރު ކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަށް‬

‫‪18‬‬

‫މިނިވަންކަން އޮތް މުޖުތަމައެއް ބިނާކޮށް އެ މުޖުތަމައުގެ މައްޗަށް ގައުމު ބިނާކުރުމެވެ‪.‬‬


‫މުހައްމަދު ޝަހީބުގެ‬

‫ޕޮލިޓިކްސްގެ ހުތުރު މޫނު‬ ‫ނުފެންނަތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއްވެފައި މަނިކުބެއާ ދިމާވީ ހަމަ ކުއްލިއަކަށެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އެހެންކަމުން އެ ދެ ބޭފުޅުން ވެސް ފަހުން ވަނީ ރައީސް މައުމޫނާ ދެކޮޅަށް ވާދަކުރި‬

‫އޭނާ މިހާރު ހުންނަނީ ތަންކޮޅެއް ފަލަ ވެސް ވެފަ އެވެ‪ .‬ހީވާ ގޮތުން ކައިވެނިކުރި‬

‫އެމްޑީޕީއާ އިއްތިހާދުވެފަ އެވެ‪ .‬އެމްޑީޕީ އިއްތިހާދުގެ ކެންޑިޓޭޓް މުހައްމަދު ނަޝީދަށް‬

‫ފަހުން މާ ބޮޑަށް ހިތްހަމަޖެހިގެން އުޅެވޭތީ އެވެ‪ .‬ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ސިންގަޕޫރަށާއި‬

‫ރައްޔިތުންގެ އަގުލަބިއްޔަތު ލިބިވަޑައިގެންނެވީ ގާސިމާއި ހަސަން ސައީދުގެ ތާއީދާ އެކުގައިކަން‬

‫މެލޭޝިއާ އަށް ދެވޭތީ ވެސް މެ އެވެ‪.‬‬ ‫"ޕޮލިޓިކްސް އަކީ ލޮލަށާއި ބޮލަށް ވަރަށް އުނަދގޫކުރާ އެއްޗެއް ދޯ؟"‬

‫ ‬

‫އެއީ ގަބޫލްކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތެކެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް‪ ،‬ސީދާ ރައީސްކަމުގެ ގޮނޑި އަށް ވާދަކުރެއްވި އެ ދެ ބޭފުޅުންނަށް‬

‫ ‬

‫ކޮފީ މޭޒުކައިރީގައި ހަމަ އިށީނުމާއެކު މަނިކުބެ ފެށި އެވެ‪" .‬އެއްގަލަށް އެރުމާއި ގަލުން‬

‫އެމްޑީޕީ އިއްތިހާދުގައި ހިފަހައްޓާލެވުނީ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު އެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދާ ހިޔާލު‬

‫ފޭބުމާއި ހަތުރުން މިތުރުންނަށް ވަނީ ވެސް ހާދަ އަވަހަށޭ ދޯ؟"‬

‫ތަފާތުވެ‪ ،‬ގާސިމަށް ދެއްވި ހޯމް މިނިސްޓަރުކަމުންނާއި ހަސަން ސައީދަށް ދެއްވި މިނިސްޓަރު‬

‫މަނިކުބެ އެ ބުނަން އުޅޭ އެއްޗެއް ވަރަށް ފަސޭހައިން އަހަންނަށް‬

‫ ‬

‫ކަމަށްވުރެ ދަށް ނޫން‪ ،‬ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އެޑްވައިޒަރުކަމުގެ މަގާމުން އިސްތިއުފާ ދެއްވީ‬

‫ނަގައިގަނެވިއްޖެ އެވެ‪ .‬ސިކުނޑީގައި އުނިކަމެއް ހުރެޔޭ އޭނާގެ ގާތް ރައްޓެހިން ބުނި‬

‫އަމިއްލަފުޅަށެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ދެން ފެނުނީ‪ ،‬އެ ދެ ބޭފުޅުން ވެސް ސަރުކާރަށް ފާޅުގައި‬

‫ނަމަވެސް‪ ،‬ހަގީގަތުގައި މަނިކުބެ އެ ދައްކާ ވާހަކަ އަކީ ހަމަ އޮއްޓަރު ހުރި ވާހަކައެއް‬

‫ފާޑުވިދާޅުވެ‪ ،‬ދެކޮޅުވެރި އަޑުތައް އުފުއްލަވަމުން ގެންދަވަން ފެށި ތަނެވެ‪ .‬ކުރިން ވިދާޅުވި ލަވަ‪،‬‬

‫ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ‪.‬‬

‫ކުރެއްވި އާދޭސް‪ ،‬ހަނދުމަފުޅު ނައްތަލާވެއްވި ތަނެވެ‪.‬‬

‫ސިޔާސީ ކުޅިވަރު ނުވަތަ "ޕޮލިޓިކްސް" އަކީ ހަމަ ވަރަށް އެހެން ކަހަލަ‬

‫ ‬

‫ ‬

‫ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި ވާދަވެރިކޮށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ނަމަވެސް‪،‬‬

‫މަންޒަރުތަކެއް ފެންނަ އެއްޗެކެވެ‪" .‬ޕޮލިޓިކްސް" އަކީ އަބުއި އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި‬

‫އިއްތިހާދުވުމާ އެކު ގާސިމާއި ހަސަން ސައީދު ވެސް ފެނުނީ އެއް ފިކުރެއްގައި މަސައްކަތް‬

‫ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ގިނަ ދުވަހު އޮތުމަށްފަހު އޭގައި ފަތް ފަޅައިގެން ނުކުތުމުން‪،‬‬

‫ކުރައްވާ ތަނެވެ‪ .‬އަދި އިއްތިހާދުން ވަކިވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު އިހަށް ދުވަހު ސޮއިކުރެއްވި‬

‫އޭގެ ކުލަވަރު އެންމެނަށް މި ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ވާހަކަ ދައްކައި‪،‬‬

‫ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުގެ ގަރާރަކީ ވެސް އޭގެ ހެއްކެކެވެ‪.‬‬

‫އަޑުއުފުލުމާއި ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ފާޅުގައި ހަރަކާތްތެރިވުން ދިވެހިންގެ ތެރެއަށް‬

‫ދެން އަންނަ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރައްވާނެކަން އެންމެ ފުރަތަމަ‬

‫ ‬

‫އާންމުވީ ކިތަންމެ ފަހުން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް‪ ،‬ސިޔާސީ ހުރިހާ ކަމެއް ދިވެހިންގެ‬

‫އިއުލާންކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ ޕީއޭގެ ލީޑަރު އަދި ރައީސް މައުމޫނުގެ ކޮއްކޯފުޅު އަބްދުﷲ‬

‫ތެރޭގައި މިހާރު އޮވެ އެވެ‪ .‬އެހެންވެ‪ ،‬އަލަށް ފެންނަމުންދާ ބައެއް ކަހަލަ ކަންކަމުގެ‬

‫ޔާމީނެވެ‪ .‬ޕީއޭ އަކީ ޑީއާރްޕީއާ އިއްތިހާދުވެފައިވާ ޕާޓީއެއް ނަމަވެސް‪ ،‬ޔާމީން ނިންމަވައިފައި‬

‫ސަބަބުން މަނިކުބޭމެން ކަހަލަ‪ ،‬ސިކުނޑި ބަލި މީހުންގެ ލޮލަށާއި ބޮލަށާއި ހިތަށް‬

‫ވަނީ ‪ 2013‬ވަނަ އަހަރުގެ އިންތިހާބުގައި އޭނާ ވާދަކުރައްވާ ގޮތަށެވެ‪ .‬އެއާއެކު އެންމެ ބޮޑު‬

‫ތަދުވަނީ އެވެ‪ .‬ހަގީގަތުގައި އެއީ އެކަން ވާނޭ ވެސް ގޮތެވެ‪.‬‬ ‫"ޔާމީނާއި ގާސިމާއި ހަސަން ސައީދު މިހާރު އެއްގަލަކަށް އެރީތަ؟"‬

‫ ‬

‫ސިހުމެއް ލިބިގެންދާނީ ޑީއާރްޕީގެ ލީޑަރު އަހުމަދު ތަސްމީން އަލީއަށެވެ‪ .‬ތަސްމީނާއި ޔާމީނަކީ‬ ‫ރައީސް މައުމޫނުގެ އިތުބާރު ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ‪ ،‬އަދި އެކުގައި ކެބިނެޓުގައި މަސައްކަތް‬

‫މަނިކުބެ އަނެއްކާ ވެސް އަހައިލި އެވެ‪" .‬ކޯޓުގައި ހާދަ އެކުވެރިކޮށޭދޯ؟ އަނެއްކާ‬

‫ކުރެއްވި ދެ ބޭފުޅުން ކަމުގައި ވީ ނަމަވެސް‪ ،‬ތަސްމީން ދަރަންޏަށް ގެންދަވައިފައިވާ ކަމަށް‬

‫ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ގަރާރުގައި ސޮއިކުރި ރޭ ވެސް ހާދަ އެކުވެރިއޭދޯ؟"‬

‫ބުނާ އެއް ލައްކަ ޑޮލަރުގެ މައްސަލައިގައި ޔާމީން ދާދި ފަހުން ވަނީ ކޯޓަށް ވަޑައިގެންފަ‬

‫މި ޖެހުނީ އަނެއް ހަ ކަންތަކާ އެވެ‪ .‬ހުރިހާ ކަމެއް މަނިކުބެއަށް އޮޅުންފިލުވަދޭން‬

‫އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ޝަރީއަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ތަސްމީން ވަނީ ކޯޓުން ބޭރުގައި އެ މައްސަލަ‬

‫މިޖެހެނީ އަހަންނަށެވެ‪ .‬މީނާ އަކީ ނޫހެއް ކިޔާލައި‪ ،‬ރޭޑިއޯ އެއް ޓީވީއެއް ހުޅުވާލާ‬

‫ނިންމަވައިފަ އެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ޔާމީނާއި ތަސްމީނާ ދެމެދު ވެސް މައްސަލަތަކެއް އުޅޭކަން‬

‫މީހެއް ނޫނެވެ‪ .‬ބޮޑު އަވިއައިނެއް އަޅައިގެން‪ ،‬ފާޑަކަށް ބޯ ހަދައިގެން‪ ،‬މީހުން ގާތު ފޮނި‬

‫އެނގެ އެވެ‪.‬‬

‫ކަނޑަމުން‪ ،‬ހަތަރު އަވަށުގައި ސައިކަލް ދުއްވުން ނޫން ކަމެއް މީނައަކަށް ނުކުރެވޭނެ‬ ‫އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫އެކަމަކު ވެސް ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުގެ ގަރާރުގައި ތަސްމީނާއި ޔާމީން‬

‫ވެސް ވަނީ ސޮއިކުރައްވައި‪ ،‬އެއް މޭޒެއްގައި ނޫސްވެރިންނާ ބައްދަލުކުރައްވައިފަ އެވެ‪.‬‬ ‫އެކަމަކު މަނިކުބެ އެ ދައްކާ ވާހަކައާ ގުޅިގެން އޭނާ އަށް ދޭނެ ޖަވާބެއް‬

‫ގާސިމާއި ހަސަން ސައީދާ ވެސް އެކުގަ އެވެ‪ .‬ޔަގީންކުރެވޭ ގޮތުގައި މި ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަކީ‬

‫އަހަންނަކަށް ވެސް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ދެ މެދުގައި ކުރިން ވަރަށް‬ ‫ބޮޑު މައްސަލަތަކެއް އޮތް ކަމަށް ބުނާ މަހުޖަނު ގާސިމާއި ޔާމީންގެ ކިބައިން މިހާރު‬

‫ވެސް ‪ 2013‬ގައި ރައީސްކަމަށް ވާދަކުރައްވާނެ ކެންޑިޑޭޓުންނެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުގެ މިހާރުގެ އަމާޒަކީ ރައީސް ނަޝީދުގެ ސަރުކާރު‬

‫މި ފެންނަ "އެކުވެރިކަމުގެ" މަންޒަރުތަކަކީ ކުރިން ހީކުރެވިފައިވާ މަންޒަރުތަކެއް‬

‫ފެއިލްވެއްޖެކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ކުރިން މޫނު އަނބުރައިގެން ތިބި‬

‫ނޫނެވެ‪ .‬ސަބަބަކީ ޔާމީނާއި ގާސިމް އެއްވެސް ކަމެއްގައި އެއްގަލަކަށް އަރާނެ ކަމަށް‬

‫އެންމެން ވެސް މިހާރު މި ވަނީ އެއްގަލަކަށް އަރައިފަ އެވެ‪ .‬އަމުދުން ކުރީގެ ބަންޑާރަ‬

‫ކުރިން ހީކުރެވިފައިނުވާތީ އެވެ‪.‬ޔާމީނާއި ގާސިމް އެކުގައި‪ ،‬މި ފަހަކަށް އައިސް އެއް‬

‫ނައިބު ޑރ‪ .‬ހަސަން ސައީދު ފެނިގެން ގޮސްފައި ވަނީ ޔާމީނާއި ގާސިމްގެ މައްޗަށް‬

‫މޭޒެއްގެ ދޮށުން އާންމުންނަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެނިފައި ވަނީ ގުޅިފައިވާ އިދިކޮޅު‬

‫ބަގާވާތުގެ ތުހުމަތެއް ސަރުކާރުން ކޮށް‪ ،‬އެ ދެ ބޭފުޅުން ހައްޔަރުކުރުމުން ކޯޓުތަކަށް‬

‫ޕާޓީތަކުން ގަރާރުގައި ސޮއިކުރި ރެ އެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު‪ ،‬ސަރުކާރު ވައްޓާލަން މަޖިލިސް‬

‫ވަޑައިގެން ވަކާލާތު ކުރައްވައިގެން‪ ،‬އެ ދެ ބޭފުޅުން މިނިވަންކުރެއްވި ބޭފުޅެއްގެ ގޮތުގަ‬

‫މެމްބަރުންނަށް ރިޝްވަތު ދޭން އުޅުނުކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ފުލުހުން އެ ދެ ބޭފުޅުން‬

‫އެވެ‪ .‬ވަރަށް އެކުވެރިކަމާއެކުގަ އެވެ‪ .‬މަނިކުބެގެ ލޮލަށް އުނދަގޫވެ‪ ،‬ބޮލުގައި ރިއްސާތީ އެ‬

‫ހައްޔަރުކޮށް‪ ،‬ކޯޓުތަކަށް ގެންދިއުމުން‪ ،‬އެ ދެ ބޭފުޅުން ފެނިފައި ވަނީ ވަރަށް އެކުއެކީގަ‬

‫އުޅެނީ މިހިރަމިހިރަ މަންޒަރުތައް ފެންނާތީ އެވެ؛ އެއްގަލަށް އަރައި‪ ،‬ގަލުން ފައިބައި‪ ،‬ގަލުން‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ކޮއްޕާ ވާއްޓާލާތަން އެހާ އަވަސްއަވަހަށް ފެންނާތީ އެވެ‪ .‬މަނިކުބެ އަށް ހަމަ ނޭނގެނީ‬

‫ ‬

‫ގާސިމާއި ޔާމީނާ ދެމެދު ކުރިއްސުރެ އޮތީ ކޮން މައްސަލައެއް ކަމެއް‬

‫ކަށަވަރެއް ނޫނެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ރައީސް މައުމޫނުގެ ކެބިނެޓުގައި މުހިންމު ދެ މަގާމުގައި‬

‫އެވެ‪ .‬އެއީ ޕޮލިޓިކްސް އެވެ‪ .‬ޕޮލިޓިކްސް އެއީ ހުތުރު ގޭމެކެވެ‪.‬މަނިކުބެ އިސްޖަހައިގެން‬ ‫އިނެއް ކަމަކު މިހާރު ކޮފީތަށީގައި އެކައްޗެއް ވެސް ނެތެވެ‪ .‬އެހެންވެ‪ ،‬އޭނާ ގޮވައިގެން‬

‫ތިއްބަވައިފައި އަމިއްލަފުޅަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވި ގާސިމާއި ޑރ‪ .‬ހަސަން ސައީދު‬

‫ބުރެއް ޖަހާލަން ނައްޓާލީ އެވެ‪" .‬އިންތިހާބު ކައިރިވާންވާއިރަށް މި އެންމެން އަނެއްކާ ވެސް‬

‫ވަނީ މިދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ރައީސް މައުމޫނާ ދެކޮޅަށް ނުކުންނަވައިފަ އެވެ‪.‬‬

‫ތަޅައިފޮޅައިގަންނާނެދޯ؟" ސައިކަލަށް އަރައިފައި މަނިކުބެ އެހި އެވެ‪ .‬އަހަރެން ވަކި އެއްޗެއް‬

‫ނަމަވެސް ރައީސްކަން ހޯއްދެވުމަށްޓަކައި ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ފުރަތަމަ ބުރުގައި‬

‫ނުބުނަމެވެ‪ .‬އެ ހުރިހައި ވާހަކައެއް ކިޔައިދީ‪ ،‬ޕޮލިޓިކްސްގެ މުޑުދާރު ގޭމްތެރެއަށް މަނިކުބެ‬

‫ވަރަށް ގަދަޔަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވި ނަމަވެސް ވަނީ ނާކާމިޔާބުވެވަޑައިގެންފަ އެވެ‪.‬‬

‫ވައްދާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫‪19‬‬


‫ދިވެހިރާއްޖެ ފާލުން ނެއްޓެމުންދާ ކ‬ ‫ވެރިކަމުގެ ހަނގުރާމައިގައި ގައުމު ގަތުލުކުރަން ދޫކޮށްލެވޭކަށް ނެތް‬ ‫ކަލޭމެން ތަބާވާ އެއްވެސް ޚިޔާލެއް ނުވަތަ ވިސްނުމެއް ނެތެވެ‪ .‬ބޯލަނބާ ޤާނޫނެއް ޤަވައިދެ ްއ ނެތެވެ‪ .‬ޤައުމަށްޓަކައި ވަކި‬ ‫ކަންތައްތަކަކަށް ވިސްނުމާ ފިކުރު ތަބާވާ ސަޤާފަތެއް ވެސް ނެތެވެ‪ .‬މައި މީހާގެ ޙާލާ މެ ުދ ވިސްނައި ފިކުރު ހިންގާނޭ‬ ‫ނވި އަޑެވެ‪ .‬ޤާނޫނު އަސާސީ އާއި‬ ‫ހިތެއް އަމުދުން ނެތެވެ‪ .‬މީ މިއަދު މި ޤައުމުގެ ހާލަތެވެ‪ .‬ޤައުމުން ޖަހާ ވިންދުގެ ވޭންދެ ި‬ ‫ޤާނޫނު ތަކާއި ޤަވައިދު ތައް ހުރީ ފޮތުގަ އެވެ‪ .‬އެއަކު އަނގަ ފަޅާފައެއް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ސިނާން އަލީ‬ ‫ ‬

‫މިވީ ކިހިނެއްތޯ ވިސްނައިލާން ޖެހެ އެވެ‪ .‬އެއީ މިއަދު ކޮންމެ ދިވެއްސަކު‬

‫ވެސް ކުރަން ޖެހިއްޖެ ކަމެކެވެ‪ .‬ޤައުމުގެ ދުވެލި ހަލުވިވެ ދުއްވައިގަތް ތަނެއް ނުފެނެ އެވެ‪.‬‬

‫ޑިމޮކްރެސީ ދިވެހިންގެ އަތަށް ލައިދިން އެންމެ ބޮޑު ހަދިޔާ އަކީ އަތްފޯރާ‬

‫ފަށަށް ހައްގުތައް ގެނެސްދިނުމާއި ވިސްނުމުގެ ތެރެއަށް އެ ހައްގުތައް ވައްދައިދިނުމެވެ‪.‬‬

‫ހަލުވި ކަމާއެކު ހިނގަމުން އައި ބައެއް މުއައްސަސާތައް ކޮރު ވެއްޖެކަމުގެ އިހުސާސް އެބަ‬ ‫ކުރެވެއެވެ‪ .‬ނުކުޅެދުންތެރި ކަމާއެކު މޮޅީގެ ސާލެއް އޮޅާލައިގެން އޮވެ ޤައުމުގެ ދުލުން މި‬ ‫ޤައުމުގެ އޯގާތެރި ދަރިންނާ މުޚާތަބުކޮށް‬

‫ހިތާރޫޙުން އެ ހައްގުތައް ހޯދަން‬

‫ބަލި އަޑަކުން ބުނާ ކަހަލަ އެވެ;‬

‫މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ރޫހާއި‬

‫"ކަލޭމެން ތަބާވާ އެއްވެސް ޚިޔާލެއް ނުވަތަ‬

‫ވިސްނުން އުފައްދައިދިނީ މިހާރު‬

‫ވިސްނުމެއް ނެތެވެ‪ .‬ބޯލަނބާ ޤާނޫނެއް‬

‫ޢަމަލު ކުރަމުން އަންނަ ފެހި‬

‫ޤަވައިދެއް ނެތެވެ‪ .‬ޤައުމަށްޓަކައި ވަކި‬

‫ޤާނޫނު އަސާސީ އެވެ‪ .‬އަސާސީ‬

‫ކަންތައްތަކަކަށް ވިސްނުމާ ފިކުރު ތަބާވާ‬

‫ހައްޤުތައް ހޯދައިދިނުމާއި އެ‬

‫ސަޤާފަތެއް ވެސް ނެތެވެ‪ .‬މައި މީހާގެ ޙާލާ‬

‫ހައްޤުތައް ހިމާޔަތް ކޮށްދިނުމަށް‬

‫މެދު ވިސްނައި ފިކުރު ހިންގާނޭ ހިތެއް‬

‫މީގެ ކުރިން ރާއްޖޭގެ އެހެން‬

‫އަމުދުން ނެތެވެ‪"...‬‬

‫އެއްވެސް ޤާނޫނު އަސާސީއެއްގައި‬

‫ މީ މިއަދު މި ޤައުމުގެ ހާލަތެވެ‪ .‬ޤައުމުން‬

‫ބާރު ނާޅާ މިންވަރަށް މި ފެހި‬

‫ޖަހާ ވިންދުގެ ވޭންދެނިވި އަޑެވެ‪ .‬ޤާނޫނު‬

‫ޤާނޫނު އަސާސީ ބާރު އަޅަ‬

‫އަސާސީ އާއި ޤާނޫނު ތަކާއި ޤަވައިދު ތައް‬

‫އެވެ‪ .‬ޤާނޫނީ ވެރިކަން ހިންގުމާއި‬

‫ހުރީ ފޮތުގަ އެވެ‪ .‬އެއަކު އަނގަ ފަޅާފައެއް‬

‫ޤާނޫނުތައް ތަންފީޒު ކުރުމާއި‬

‫ނެތެވެ‪ .‬އެހެން ވީމާ "ތިމާގެ" މާނަ‬

‫ޤާނޫނަށް ބޯލަނބާ ރައްޔިތެއް‬ ‫ދިރިއުޅޭ ވެއްޓެއް މި ޤައުމުގައި‬ ‫ބިނާ ކުރުމަށް މިހާރުގެ ޤާނޫނު‬ ‫އަސާސީ އަދި ވަކިން ބޮޑަށް‬ ‫ބާރު އަޅަ އެވެ‪ .‬އެހެން ނަމަވެސް‬

‫ކުރަންވީ ގޮތް އެހެން ބަޔަކަށް އަމިއްލައަށް‬

‫މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ބަޔަކު މުޒާހަރާއެއްގެ ތެރޭގައި‪ :‬ޒަމާ ީ‬ ‫ނ‬ ‫ޑިމޮކްރަސީ ރާއްޖެއައިސްފައި ވިޔަސް ޑިމޮކްރަސީއާ ބީރައްޓެހި‬ ‫އާދަތައް ރާއްޖޭގައި ދަނީ ގަދަކުރަމުން‬

‫މި ފެހި ޤާނޫނު އަސާސީގެ ފެހި ކަމުގެ ތެރެއިން‬ ‫ދިވެހިންގެ ވިސްނުމަށް އައި "ފެހި" ކުރިއެރުމަށް މި ޤައުމުގެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުން‬ ‫"ފަހި" ކުރެވޭނޭ ފަދަ މާހައުލެއް އަދިއެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ‪.‬‬

‫‪20‬‬

‫ބުނެދެވޭނެ ގޮތެއް ނެތެވެ‪ .‬މި ނިކަމެތި‬ ‫ކަމުގެ ފައިދާ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޤާނޫނުތައް‬ ‫މާނަ ކުރަންޖެހޭ ފަރާތްތަކުން އެ މީހަކަށް‬ ‫ފަސޭހަ ގޮތަކަށް ނުވަތަ ބޭނުން ގޮތަކަށް‬ ‫ނަގަމުން ދަނީ އެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ކުލަ ޖެހިފައިވާ ޤާނޫނީ މައްސަލައެއް‬

‫މާނަ ކުރާ ދެ މީހެއްގެ ދުލުން އެއް ޢިބާރާތެއް އިވެނީ މަދު ފަހަރަކު އެވެ‪ .‬ވެރިކަން‬ ‫ހިންގާ ފަރާތާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ޤާނޫނީ ނުކުތާއެއް އެއް ގޮތަކަށް މާނަ ކުރެވޭ ތަނެއް‬


‫ކަމުގެ ބިރު ހުރިހާ ދިމާއަކަށް‬ ‫ނުފެނެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ހަމަ އެއް ޢިބާރާތެކެވެ‪ .‬ފިއްޔެއް ނުވަތަ ނުކުތާއެއްގައި‬

‫ރިޔާސީ ކޮމިޝަނަކީ އެއްވެސް ޤާނޫނީ ހައިސިއްޔަތެއް‬

‫ވެސް ފަރަގެއް ނުހުރެ އެވެ‪ .‬ގިނަ ފަހަރަށް ހީވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީ އާއި‬

‫ނެތް ސިޔާސީ ކޮމިޝަނެއް ކަމަށް ތުހުމަތުތައް‬

‫ޤާނޫނު ތަކަކީ އެއިރަކު ބާރު އޮންނަ ބަޔަކު ބޭނުން ގޮތަކަށް މޮޑެން އޮންނަ‬

‫ކުރަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް ޤާނޫނު ހަދާ‬

‫ފުށްގަނޑެއްހެން ނެވެ‪ .‬އެއް ފަހަރު މަޖިލީހުގައި އަޣުލަބިއްޔަތު އޮންނަ ބަޔަކު‬

‫މަޖިލީހުން ފާސް ކޮށްފައިވާ ޤާނޫނީ‬

‫ބޭނުން ގޮތަކަށް މާނަ ކުރާ އިރު އަނެއްބައި ފަހަރު އެކަން ނިމިގެން ދަނީ‬

‫ބަޖެޓަކުން އެ ކޮމިޝަނުގެ‬

‫ވެރިކަން ހިންގާ ފަރާތުގެ ހިތްޕުޅާވާ ގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ‪.‬‬

‫މެންބަރުންނަށް "ޤާނޫނީ"‬

‫ރައްޔިތުންގެ ހާލަތާއި ވިންދު ވަރަށް ފުރިހަމައަށް އެނގޭ ކަމަށް ބުނެ‬

‫ފައިސާ ލިބެ އެވެ‪.‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ އާނ ބަސް ހޯދައިގެން މަޖިލީހަށް ހޮވުނު މެންބަރުންނާއި‬

‫ކޮމިޝަނުގެ ސައްހަ‬

‫ރައްޔިތުންނާ ގާތުން ވެރިކަން ކުރައްވާނެ ކަމަށާ ސަރުކާރު ދެމި އޮންނާނީ ހަމަ‬

‫ނުސައްހަ ކަމެއް‬

‫އެކަނި ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށް ޓަކައި ކަމަށް ވަޢުދުވެ‪ ،‬އިއްތިޙާދު‬ ‫ވެގެން ވެރިކަމަށް އައި ސަރުކާރާ މެދު ބައެއް މީހުން ވަނީ ނާއުއްމީދު ވެފަ‬

‫ނޭނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އެވެ‪ .‬އެ މީހުން ބުނާ ގޮތުން ޤައުމުގެ ކަންތައްތައް މި ދަނީ ގޯހުން ގޯހަށެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނު އަސާސީއާއި ޤާނޫނު ތަކަށް ތަބާ ނުވުމަކީ އާންމު ކަމަކަށް މި ވަނީ‬ ‫ވެފަ އެވެ‪ .‬ބައެއް މީހުންގެ ހިތު ތެރޭގައި ރޯވެ އަނދަމުންދާ އަމިއްލަ‬ ‫އެދުމުގެ ހުޅުގަނޑުގެ ސަބަބުން ތަނެއް ދޮރެއް ވަކިވާ ވަރެއް‬ ‫ނުވެ އެވެ‪ .‬ތިމާ ހުރި ފިޔަވަޅަށް ވުރެ ދުރުގަ ހިނގާ‬ ‫އެއްވެސް ކަމެއް ފެންނަ ވަރެއް ނުވެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޤައުމުގެ ހާލަތާ މެދު ވިސްނައިލުމަކީ އަދި‬ ‫މާ ދުރުގައި އޮތް ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މި ހައިޖާނު ތަކުގެ‬ ‫ތެރެއިން އުފެދޭ ފިކުރު ތަކާއި‬ ‫ޚިޔާލު ތަކުން މީހުންގެ‬ ‫ވިސްނުމަށް ނުބައި އަސަރުތައް ދަނީ‬ ‫ކުރަމުންނެވެ‪ .‬ޤާނޫނު ތަކާއި ޤަވައިދު ތަކަކީ‬ ‫އެ މީހަކު ބޭނުން ގޮތަކަށް މާނަ ކުރަން އޮތް އެއްޗެއް‬ ‫ކަމަށް ބުނާ މީހުން ގިނަ ވެއްޖެ އެވެ‪ .‬ޤާނޫނު އަސާސީ އަކީ‬

‫ ‬

‫ ‬

‫ދައުރު މެދުތެރެއިން އިތުރު‬ ‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބެއް ގެނެސްދެއްވާނެ ކަމަށް‬ ‫ރައީސް ނަޝީދު ވިދާޅުވެ‪ ،‬ރައްޔިތުންގެ ރުހުން‬ ‫ހޯއްދަވާފައިވާ އިރު‪ ،‬އެއީ ޤާނޫނީ ބަރުދަނެއް ހުރި‬ ‫ވަޢުދެއް ކަމަށް ބުނާ މީހުން މަދެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫ރައީސް ނަޝީދު މިހާރު ވިދާޅުވަނީ މި ދައުރު ނިމުމުގެ‬ ‫ކުރިން މި ސަރުކާރު ވައްޓައި ނުލެވޭނެ ކަމަށެވެ‪ .‬ސަރުކާރު ވެރިކަމަށް‬

‫ހުރުމަތެއް ނެތް‪ ،‬އަގެއް ނެތް‪ ،‬އަދި އަމުދުން އޭގެ މައްޗަށް ޢަމަލު ކުރާނެ‬

‫އައީ އިއްތިހާދުގެ ވެރިކަމެއް ކުރުމަށް އިއްތިހާދު ވެގެންނެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬

‫ރައްޔިތެއް ނެތް އެއްޗެއް ކަމަށް ދެކޭ މީހުން ވެސް ގިނަ ވެއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫އިއްތިހާދުގެ މައި ތަނބުތައް ބިންދައިގެން ހިނގައްޖެ އެވެ‪ .‬ބިންދައިގެން ނުގޮސް‬

‫ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ އުއްމީދުން ފުރިގެންވާ ޤާނޫނު އަސާސީއެއް‬

‫ހުރި ތަނބުތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް ބައެއް ތަނބުތަކުގައި ހުރީ ބޮޑުރެނދު ލާފައި‬

‫ލިބިގަނެގެން ތިބި ބަޔަކު މިހާ އަވަހަށް މިހާ ބޮޑަށް މާޔޫސް ވީ ކީއްވެތޯ‬

‫ކަމަށްވެ އެވެ‪ .‬އިއްތިހާދުގެ މެދުގައި ޤާނޫނީ ބާރު ލިބޭ އެއްބަސްވުންތަކެއް ހުރި‬

‫އެވެ؟ އޭގެ ޖަވާބަކީ ވަރަށް އަވަސް އަވަހަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ކަންތައްތައް‬

‫ކަމަށްވެ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެއަށް ޤާނޫނީ ބުރަދަން ލިބުނީ ކިހާ ވަރަކަށް ކަމެއް‬

‫މި ގައުމުގައި ހިންގަމުން ދިއުމެވެ‪ .‬ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލު ތަފާތު ވެފައިވާ‬

‫ނޭނގެ އެވެ‪ .‬އެނގޭ ކަމަކީ އިއްތިހާދުގެ މައި ލީޑަރުން މިހާރު ތިބީ ސަރުކާރުން‬

‫އެތައް މައްސަލަތަކެއް ކޮންމެ އާ ދުވަހެއްގެ އިރު އެރުމާއި އޮއްސުމާ ދެމެދު‬

‫ބޭރުގައި ކަމެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ހުރިހާ ލީޑަރުން ފެންނަނީ އެއް ގަލަކަށް އަރަން‬

‫އެ މީހުންގެ ލޮލު ކުރިމަތީގައި ތަމްސީލު ވަމުން ދިއުމެވެ‪ .‬އެ މީހުންގެ‬

‫އުޅޭ ތަނެވެ‪ .‬އޭރު "ވަތަން އެދޭ ގޮތަށް" ކަމަށް ބުނެ‬

‫"ނާޤާނޫނީ" ވިސްނުމުގެ ތިލަފަތުން ވަޒަން ކުރަން ނޭނގޭ އެތައް ކަމެއް އެ‬

‫މިހާރު ވެސް ބުނަނީ " ވަތަށް އެދޭ ގޮތަށް" ކަމަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު ވަތަން އެދޭ‬

‫ވިސްނުމުގެ ތެރޭގައި ބަދަލު ވަމުން ދިއުމެވެ‪.‬‬

‫ގޮތް އެހާ އަވަސް އަވަހަށް ބަދަލު ވާ ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ލާމަރުކަޒީ ކުރުމުގެ‬

‫މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ބާރު އަޅަނީ ޤައުމުގައި ހިންގަމުން ގެންދާ‬ ‫ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލު ތަފާތު ޢަމަލު ތަކެވެ‪ .‬ރައީސް ނަޝީދު އުފައްދަވާފައިވާ‬

‫ރުކުރުވާލި ސަފުތައް‬

‫ވާހަކަ އަކީ ވެސް ސަހަލު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ‪ .‬ވިހި އަތޮޅާއި ހަތް ޕްރޮވިންސްގެ‬ ‫މައްސަލަ އެވެ‪ .‬ޕްރޮވިންސް އޮފީސްތައް އުފެއްދުމުގެ‬

‫‪21‬‬


‫މައްސަލައެވެ‪ .‬އެ ތަންތަނަށް ބަޖެޓު ދިނުމުގެ މައްސަލަ އެވެ‪ .‬ވެރިކަން ކުރާ ރަށްތައް ބަދަލު ކުރުމުގެ މައްސަލަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ސައްހައީ ކާކު ބުނާ ވާހަކައެއް ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬ދެން ފެނުނީ މާލިއްޔަތު ޤާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހާ‬ ‫ގުޅިގެން އުފެދުނު ކޯޅުން ތަކެވެ‪ .‬އެ އިސްލާހުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް ދެމުން އަންނަ ސަބްސިޑީސް ތަކާއި‬ ‫އެހެނިހެން ބައެއް އެހީތަކަށް ހުއްޓުމެއް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ސަރުކާރުން އަންނަނީ ދެމުންނެވެ‪ .‬އެ ގޮތުން‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް ކާންބޯންދިނުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޒިންމާ އުފުލާ ފަރާތް ކަމަށްވާ އެސްޓީއޯ އިން ވަނީ ކާޑުގެ ބާވަތް‬ ‫ތަކުގެ އަގު ތިން ހަތަރު ގުނަ އުފުލިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދީފަ އެވެ‪ .‬މި މައްސަލައިގަ ވެސް އިދިކޮޅު‬ ‫ފަރާތްތަކުން ބުނަނީ ސަރުކާރުން ދައްކާ ވާހަކަ އަކީ އޮޅުވާލުމެއް ކަމަށެވެ‪ .‬މާލިއްޔަތު ޤާނޫނަށް ގެނައި އިސްލާހުގެ‬ ‫ސަބަބުން ރައްޔިތުންނަށް މިހާރު ދެމުން އަންނަ އެއްވެސް ޚިދުމަތެއްގެ އަގަށް ބަދަލު އަންނަން ނުޖެހޭ ކަމަށް އެ‬ ‫މީހުން ބުނެ އެވެ‪ .‬ހުސް މައްސަލަ އެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ލީޑަރުން ކަމަށްވާ ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލް ޤައްޔޫމާއި‬ ‫ޤާސިމް އިބްރާހީމް ހައްޔަރު ކުރުމަކީ ސިހުން ބޮޑުވި މައްސަލަ އެކެވެ‪ .‬އިދިކޮޅު ލީޑަރުންގެ ޤާނޫނީ ވަކީލުންގެ ގޮތުގައި‬ ‫ކުރީގެ ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރާއި ދެ ބަންޑާރަ ނައިބުން ހިމެނޭ އިރު މި މައްސަލައިގަ ވެސް ޤާނޫނު އަސާސީއާ‬ ‫ޤާނޫނުތައް މާނަ ކުރުމުގެ މައްސަލަ‬ ‫މި އޮތީ ފެންމަތި ވެފަ އެވެ‪ .‬ހައްޔަރު‬ ‫ކުރީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަމެއް ނުވަތަ‬ ‫ނޫން ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ‬

‫ތެރެއިން ވެސް އެންމެ އަންތަރީސް‬ ‫ކުރުވި ކަމަކީ ރައީސް ނަޝީދުގެ‬ ‫އިސްތިއުފާ ދެއްވި ކެބިނެޓަށް އަލުން‬ ‫މަގާމު ދެއްވުމެވެ‪ .‬އިސްތިއުފާ‬ ‫ދެއްވުމަށް ފަހު އެއީ ހަމަ ޢާންމު‬ ‫މީހުން ކަމަށް މާނަ ކުރާ މީހުން‬ ‫ބުނަނީ އެ މީހުން އަލުން ކެބިނެޓަށް‬ ‫ގެނެވޭނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ‬ ‫ރުހުން ލިބިގެން ކަމަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު‬ ‫ރައީސް ނަޝީދުގެ ޕްރެސް‬

‫ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ އުއްމީދުން ފުރިގެން ާވ‬ ‫ޤާނޫނު އަސާސީއެއް ލިބިގަނެގެން ތިބި ބަޔަކު‬ ‫މިހާ އަވަހަށް މިހާ ބޮޑަށް މާޔޫސް ވީ ކީއްވެތޯ‬ ‫އެވެ؟ އޭގެ ޖަވާބަކީ ވަރަށް އަވަސް އަވަހަށް‬ ‫ވަރަށް ބޮޑެތި ކަންތައްތައް މި ގައުމުގައި ހިންގަމުން‬ ‫ދިއުމެވެ‪ .‬ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލު ތަފާތު ވެފައިވާ‬ ‫އެތައް މައްސަލަތަކެއް ކޮންމެ އާ ދުވަހެއްގެ އިރު‬ ‫އެރުމާއި އޮއްސުމާ ދެމެދު އެ މީހުންގެ ލޮލު‬ ‫ކުރިމަތީގައި ތަމްސީލު ވަމުން ދިއުމެވެ‪.‬‬

‫ސެކްރެޓަރީ ވިދާޅުވީ އެބޭފުޅުންނަކީ‬ ‫މަޖިލީހުން ކުރިން ރުހުން ދެއްވާފައިވާ‬ ‫ބޭފުޅުން ކަމަށް ވާތީ‪ ،‬އަލުން އެ‬ ‫ރުހުން ހޯދަން ނުޖެހޭނެ ކަ��ަށް ރައީސަށް ޤާނޫނީ ލަފާ ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ކަމަށެވެ‪ .‬ޤާނޫނު އަސާސީގައިވާ ގޮތުގެ‬ ‫މަތީން ވަޒީރުން ކުރައްވަނީ އަންނަނިވި ހުވަ އެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫" އަހުރެން‪(..........‬ނަން)‪....‬އިސްލާމްދީނަށް ހުރުމަތްތެރިކޮށް ހިތުމަށާއި‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ‬

‫ޤާނޫނު އަސާސީ އާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރި ކުރުމަށާއި‪ ،‬ދިވެހި ގައުމަށް އިޚުލާޞްތެރި ވުމަށާއި‪،‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީ އާއި ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތީން‪ ،‬ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަހުރެންނާ‬ ‫ހަވާލު ކުރާ ވާޖިބު ތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތު ތަކާއި ވަޒީރެއްގެ‪ /‬ބަންޑާރަ ނައިބުގެ ވާޖިބު ތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‪،‬‬ ‫ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރި ކަމާ އެކު‪ ،‬އަދާކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމަށް މާތް ﷲ ގަންދީ ހުވައި ކުރަމެވެ‪".‬‬ ‫ ‬

‫މި ތަނުގައި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ވެސް ޤާނޫނީ ގޮތުން ޚިޔާލު ތަފާތުވި ނަމަ ހާދަހާވާ‬

‫ރަނގަޅޭ ހިތަށް އަރައެވެ‪ .‬އެއީ މި ހުވައިގައިވާ ގޮތުން ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަށް އިސްތިއުފާ ދެއްވޭނެ‬ ‫ކަމެއް ނޭނގެ އެވެ‪ .‬އެނގެނީ ހުވާ ކޮށްގެން މަޤާމުގައި ދެމި ތިބެން ޖެހޭނެ ކަމެވެ‪ .‬އެ ގޮތަށް ޚިޔާލު ތަފާތުވި ނަމަ‬ ‫އެ ބޭފުޅުން ފަހަރެއްގައި އިސްތިޢުފާ ނުދެއްވަ ވެސް ފާނެ އެވެ‪ .‬އެއީ މަޤާމުގެ ވާޖިބު ތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‪،‬‬ ‫ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރި ކަމާ އެކު‪ ،‬އަދާކުރުންމަތީ ދެމިހުންނަން ހުވައި ކުރެވިފައިވާތީއެވެ‪ .‬އިސްތިއުފާ ދެއްވައިފި‬ ‫ނަމަ ހުވަޔާ ޚިލާފު ވެވިދާނޭތީއެވެ‪ .‬މި ނުކުތާތަކަށް ބަލާއިރު ފެންނަނީ މި ގައުމު ފާލުން ނެއްޓެމުން ދާކަމުގެ‬ ‫ނިޝާންތަކެވެ‪ .‬މިއީ ގައުމު ބޭނުންވާ ގޮތެއް ނޫނެވެ‪ .‬ވަޠަން އެދޭ ގޮތެއް ވެސް ނޫނެވެ‪ .‬ސަރުކާރުން ވެސް އިދިކޮޅު‬ ‫މީހުން ވެސް އެދޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ‪ .‬އެހެން ވިއްޔާ މިއީ ކާކު އެދޭ ގޮތެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ފިތުނަ އެދޭ ގޮތެވެ‪.‬‬ ‫ސިޔާސީ ހަސަދަ އެދޭގޮތެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ހަސަދައާއި ގައުމީ ފިތުނައިން މިންޖުވެ ވަޠަން އެދޭގޮތަށް ގައުމާއިގެން ކުރިއަށް‬ ‫ދާން މިގައުމުގެ އިސްމީހުން ވިސްނަން ވެއްޖެއެވެ‪ .‬ވެރިކަމުގެ ބޮޑާކަމާއި ވެރިކަން ގެއްލުމުގެ ދެރައާ ދޭތެރޭ ކުރެވޭ‬ ‫ހަނގުރާމައެއްގައި މި ގައުމު ގަތުލުވެގެން ދިއުމަށް ދޫކޮށްލެވޭކަށް ނެތެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ވާދައާއި ވެރިކަމުގެ ބާރުތަކާއި‬ ‫ހުރިހައި ކަމެއް އޮންނަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާއޭ ކިޔާ ދައުލަތުގެ ތެރޭގައި ކަމަށް ގަބޫލުކޮށް އެ ދައުލަތުގެ‬ ‫ކީރިތި މޫރިތިކަމަށް ހުރަސް ނޭޅޭގޮތަށް އަމަލުތައް ބެހެއްޓުމަށް ހިކުމަތްތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމާއި ހިތްތިރިކަމާ އެކު‬ ‫ވިސްނައި މިގައުމު މި ހަލަބޮލިކަމުން މިންޖުކޮށްދޭން ވެއްޖެއެވެ‪ .‬މާ ލަސްވެއްޖެ ނަމަ އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމު‬ ‫އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތް ނުފޯރާ ފަށަށް ދިއުމަކީ ނެތް ކަމެއް ނޫނެވެ‪.‬‬

‫‪22‬‬


‫ދިޔަ ތިކި‬

‫އަބްދުﷲ ފާރޫގު ހަސަން‬

‫މުއުމިނަކީ ކާކު؟‬ ‫މީސްތަކުން ބަލައިއުޅެނީ ކާއިނާތުގައި ލައްވައިފައިވާ އެއްޗެއްސަށެވެ‪.‬‬

‫ތިޔަބައިމީހުންނެއް ނުނެށީމުއެވެ‪ .‬އަހަރެމެން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި‬

‫ނަމަވެސް މުއުމިނުން އެތަކެތީގެ ތެރެއިން ހޯދައިގަންނަނީ އެތަކެތީގެ‬

‫ހިތާމަކޮށްފީމުއެވެ‪ .‬އެކަމަކު ތިޔަބައިމީހުންނެއް ނުރުއީމުއެވެ‪.‬‬

‫ޚާލިޤުވަންތަފަރާތެވެ‪ .‬މީސްތަކުން ތިބެނީ އެއްޗެހިތަކުގެ ދާއިރާގައި‬

‫ ‬

‫މާތް ﷲ މި ދުނިޔޭގައި އަބަދުވެސް އެކަލާނގެ "ބާންސަރީ‬

‫ހައްޔަރުވެފައެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މުއުމިނުން އެއްޗެހިތައް ފަހަނައަޅައި‬

‫ފުންމަވައެވެ‪ ".‬އެކަން އެގޮތަށް ހިނގަނީ އިންސާނާ އެއަޑުފުޅު‬

‫އެތަކެތީގެ ޚާލިޤާ ހަމަޔަށް ވާޞިލުވެއެވެ‪ .‬ހުރިހާ އެންމެންވެސް‬

‫އެހުމަށެވެ‪ .‬އެއަޑުފުޅުން އުފާވެރިކަމުގެ ޖޯޝު އުފެދިގެން ނެށުމަށެވެ‪.‬‬

‫ގަސްގަހާގެހިން މޭވާ ވެރޭތަން ދެކެއެވެ‪.‬‬

‫ނަމަވެސް އިންސާނުން އެ އިލާހީ‬

‫ނަމަވެސް ގަހަކުން މޭވާއެއް‬

‫ބާންސަރީގެ އަޑުފުޅު އަހާން ތިބީ‬

‫ ‬

‫ވެއްޓުނުތަން ފެނިފައި ގްރެވިޓީ (ދަމާބާރު)‬ ‫ދެކެގަތް މީހާ ވެގެން ދިޔައީ ނިއުޓަނަށެވެ‪.‬‬ ‫މެޓަރ (މާއްދާ) އެންމެންވެސް‬ ‫ދެކެއުޅެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މެޓަރ އިން‬ ‫އިލެކްޓްރޯނުގެ ޙަރަކާތް ދެކެގަތް މީހާ‬

‫"‬

‫އެކަމަށް އެއްވެސް ފަރުވާލެއް ނެތިއެވެ‪.‬‬

‫ބައިބްލްގައި ތަމްސީލެއް‬

‫ހިމެނިގެން ދިޔައީ މައިކަލް ފްރެޑޭ އަށެވެ‪.‬‬ ‫އެންމެންވެސް އެތަކެތި ދެކެއުޅެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮންމެ މީހަކު އަޑުއަހާށެވެ‪ .‬އަހުރެން‬

‫ނަމަވެސް ޒައްރާގައި އެކުލެވިފައިވާ‬

‫މި ޒަމާނުގެ މީހުންނާ އެއްސިފަ‬

‫ދެކެގަތް މީހާއަކީ އައިންސްޓައިނެވެ‪.‬‬

‫ކަމުގައި ބުނާނީ ކޮންއެއްޗެއް‬

‫ނިއުކްލިއަރ ފޯސް (އެޓަމީ ބާރު)‬ ‫ހަމައެފަދައިން އެންމެންނަށްވެސް މިދުނިޔެ‬ ‫ފެނެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ދުނިޔެއިން‪ ،‬ދުނިޔޭގެ‬ ‫ޚާލިޤު ދެކެގަތް މީހަކީ މުއުމިނެކެވެ‪.‬‬ ‫ބަޔާންވެފައި ވެއެވެ‪ .‬އެމީހަކަށް‬

‫ކުޑަކުދީންތަކެއް ފަދައެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫އަޑުއެހުމަށްޓަކައި ކަންފަތް ލިބިފައިވާ‬

‫ނުވެއެވެ‪ .‬މާތް ﷲ މިދުނިޔޭގައި އެފަދަ‬ ‫ވާޤިޢާތައް ފާޅުކުރައްވަނީ އެތަން ފެނިފައި‬ ‫މީސްތަކުންގެ ހިތްތައް ތެޅިގެން ދިޔުމަށެވެ‪.‬‬ ‫މީސްތަކުން އެބައިމީހުންގެ ކަރުނައިން‬ ‫އެ ވާޤިޢާތަކާ އިސްތިޤުބާލުކުރުމަށެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް އިންސާނާގެ އަނިޔާވެރިކަން‬ ‫ބޮޑުކަމީ އޭނާގެ ހިތް ރޫރޫއަޅާފަދަ‬ ‫ވާޤިޢާތައް ފެނުމުންވެސް އޭނާއަކަށް‬ ‫ގުޑުމެއް ނާރައެވެ‪ .‬ރޮއްވާލާފަދަ‬

‫ހެއްޔެވެ؟ އެބައިމީހުންނަކީ‬ ‫ބާޒާރުމަތީގައި އިށީދެލައިގެން ތިބި‬

‫ބައިބްލްގައި ތަމްސީލެއް‬

‫އެރީތި ރާގުގެ ކުޑަވެސް ޚަބަރެއް‬

‫ބަޔާންވެފައި ވެއެވެ‪ .‬އެމީހަކަށް‬ ‫އަޑުއެހުމަށްޓަކައި ކަންފަތް ލިބިފައިވާ‬

‫ކޮންމެ ތާކުވެސް ޒައްރާތައް ހުރެއެވެ‪.‬‬

‫ކުޑަވެސް ހިއްސެއް ނެތިއެވެ‪ .‬އޭނާއަކަށް‬

‫ކޮންމެ މީހަކު އަޑުއަހާށެވެ‪ .‬އަހުރެން މި‬

‫ކަންތައްތަކާ ކުރިމަތިވާއިރުވެސް އޭނާގެ‬ ‫ލޮލަކުން ކަރުނައެއް ނާދެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އިންސާނާގެ ކިބައިން އެދެވިގެންވަނީ‬ ‫މާތްﷲގެ ކަލާނގެވަންތަކަމުގެ‬ ‫އިޢުތިރާފުވުމެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އިންސާނާ‬ ‫އެކަމަކަށް ތައްޔާރެއް ނުވެއެވެ‪ .‬މިއަދު‬

‫ޒަމާނުގެ މީހުންނާ އެއްސިފަ ކަމުގައި ބުނާނީ ކޮންއެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟‬

‫އިންސާނާއަށް އެންމެ ބަހެއް ބުނެލައިގެން ސަލާމަތް ވެވިދާނެއެވެ‪.‬‬

‫އެބައިމީހުންނަކީ ބާޒާރުމަތީގައި އިށީދެލައިގެން ތިބި ކުޑަކުދީންތަކެއް‬

‫ނަމަވެސް އޭނާ މުޅި ކާއިނާތު ދީގެންވެސް ސަލާމަތްނުވާނެ މާދަމާ‬

‫ފަދައެވެ‪ .‬އެކުދީން އެބައިމީހުންގެ އެކުވެރީންނަށް ގޮވައިފައި‬

‫އެބައާދެއެވެ‪ .‬އިންސާނާގެ މިއަދަކީ ކިހާ އަޖާއިބު ކުރުވަނިވި ދުވަހެއް‬

‫ބުނެއެވެ‪:‬‬

‫ހެއްޔެވެ؟ އިންސާނާގެ މާދަމާ ވާނީ ކިހާ އަޖާއިބު ކުރުވަނިވި ދުވަހަކަށް‬

‫އަހަރެމެން ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ބާންސަރީ ކުޅެފީމުއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‬

‫ހެއްޔެވެ؟ އެދުވަސް އަންނާކަށް ކުޑަވެސް ލަހެއް ފަހެއް ނެތެވެ‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫މީމުޒަވިޔަނި‬

‫އަޅުގަނޑުމެންގެ‬ ‫މާހައުލުން‪...‬‬ ‫ ‬

‫ވޭތުވެ ދިޔަ ބައިގަރުނުގެ‬

‫ދިގު ތާރިޚަށް ބަލާއިރު މާލޭގައި ރޯމަސް‬

‫ވިއްކަމުން ގެންދާ މަސްމާރުކޭޓަކީ ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ މާލޭގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރާއެއް‬

‫މިގޮތަށް ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅު ރާއްޖޭގައި މަނާކުރުމަށް ވާހަކަދެކެވޭއިރު އެންމެބޮޑު‬ ‫މައްސަލައަކަށް ނެގެނީ މަސްމާރުކޭޓުން މަސްކަނޑައިގެން ގެއަށް ގެންނާނެ ގޮތަކާއި‬

‫ގޮތަކަށްވެސް ފައިހަމަކުރެވޭވަރުގެ ތަނެއްނޫނެވެ‪ .‬މަސްމާރުކޭޓުގެ ބޭނުމާއި އެތަނުގެ ނިޒާމާ‬

‫މެދުގައެވެ‪ .‬ކަރުދާހުކޮތަޅަށް ލައިގެން މަސްނުގެނެވޭނެ ވާހަކައެވެ‪.‬‬

‫މުޅި ސިސްޓަމަށް ބަލާއިރު ތަރައްޤީގެ އެއްވެސް ނިޝާނެއް އެތަނުގައި ފެންނާކަށް ނެތެވެ‪.‬‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ސުވާލަކީ؛ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅު ރާއްޖެއަށް ތައާރަފް ވުމުގެ ކުރީގައި‬

‫ތިމާވެށީގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު‬ ‫ ‬

‫ގެއަށް މަސްއުފުލީ ކޮންގޮތަކަށްތޯއެވެ؟‬

‫ދަންނަވަންޖެހޭނީ "ހާހޫރަ" އެއްކަމުގައެވެ‪.‬‬

‫ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެއްބަސް ވާނެ ފަދައިން‬

‫ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅަކީ‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެއްޓާއި އެއްގޮތަކަށްވެސް ރައްޓެހިއެއްޗެއްނޫނެވެ‪.‬‬

‫އަމިއްލަ ޒާތުގައި‬

‫ކޮންމެއަކަސް މަސްމާރުކޭޓުން ކޮންމެދުވާލަކު ‪ 2000‬ކޮތަޅާއި ‪2500‬‬

‫ ‬

‫ކޮތަޅާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކޮތަޅުބޭރުވާކަމަށް ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ‪.‬‬

‫ނެތި ހަލާކުވެގެން ނުދާ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅަކީ އޭގެ ސަބަބުން‪ ،‬މީހުންކަންނެތްވެ‪،‬‬

‫އެހެންކަމާއިއެކު ހަމަގައިމުވެސް ކުނީގެގޮތުގައި ކޮންމެދުވަހަކުވެސް މިއަދަދަށް‬

‫ރަށްރަށުގެ ވަލުތެރެއާއި ގޮނޑުދޮށްތަކާއި ފަރުތަކާއި‪ ،‬ފިނޮޅުތައް ގޮނޑުވެގެން ދިޔަ‬

‫ޕްލާސްޓިކްކޮތަޅު އުކާލެވެއެވެ‪.‬‬

‫މައިގަނޑު އެއްސަބަބެވެ‪ .‬ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ސަބަބުން ދިރޭތަކެތީގެ ނަސްލަށް ނޭދެވޭ‬ ‫އަސަރު ފޯރިއެވެ‪ .‬ފަރުތަކަށް ގެއްލުން ލިބުނެވެ‪ .‬ދިވެހިންގެ އާއްމު ސިއްހަތަށް ނޭދެވޭ‬

‫އަޅުގަނޑުގެ ތަސައްވަރަކީ؛ މިއަދު މާލޭގެ ރޯމަސް މާރުކޭޓް މިގޮތަށް‬

‫ ‬

‫އޮޕަރޭޓްކުރުން މުހިއްމެއްނޫނެވެ‪ .‬މިކަހަލަ މަސްމާރުކޭޓެއް ބޭނުމެއްނޫނެވެ‪.‬‬

‫އަސަރުކުރިއެވެ‪ .‬ކޮންމެއަކަސް މިފަދަ ސަބަބުތަކަކަށްޓަކައި ދިވެހިގައުމު ޕްލާސްޓިކް‬ ‫ކޮތަޅާއި ދުރަށް ދާންއެބަޖެހެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫•‬ ‫ ‬

‫ޕްލާސްޓިކްކޮތަޅު ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމާއި ރާއްޖޭގައި ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅު‬

‫އުފެއްދުން މިއަދު ވަނީ މަނާކުރަންޖެހިފައެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ބަލާއިރު‬

‫ޒަމާނާއިއެކު މިއަދު އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުމާއި ތަރައްޤީއަށް ބަލާއިރު‬

‫މިހާރުމާލޭގައި މި އޮޕަރޭޓް ކުރާގޮތަށް މަސްމާރުކޭޓެއް އޮޕަރޭޓްކުރުމަކީ ތިމާވެއްޓާއި‬ ‫ރަޙްމަތްތެރި ގޮތެއްނޫނެވެ‪.‬‬

‫ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ‪ .‬ބަޔޯޑިގްރޭޑަބަލް ނުވަތަ އަމިއްލަ ޒާތުގައި‬ ‫ފަނާވެގެންދާ ބާވަތުގެ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅަކީ‬

‫އާއްމުކޮށް މިބޭނުންކުރާ ކޮތަޅަށްވުރެން‬

‫އަގުބޮޑު ކޮތަޅެކެވެ‪ .‬އެހެންކަމާއި އެކު މިހާރު މިބޭނުން ކުރާގޮތަށް އެކޮތަޅުބޭނުން‬ ‫ކުރާކަމަށް ވާނަމަ‬

‫•‬ ‫ ‬

‫މަސްމާރުކޭޓަށް ބަލާލާއިރު އެތަނުގައި ދެބާވަތެއްގެ މަސްވިއްކުމެއް‬

‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އެއީ އައިސްމަސް ވިއްކުމާއި އައިސްނުކޮށް މަސްވިއްކުމެވެ‪.‬‬

‫އިސްރާފުވާ ފައިސާ އިތުރުވެގެން ދާނެއެވެ‪ .‬ކޮންމެއަކަސް ގިނަބަޔަކު‬

‫ބުނަމުންދަނީ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅުގެ ފަސޭހަކަމުގެ ވާހަކައެވެ‪ .‬އެއްޗެއް ގަންނަންދާ‬

‫•‬ ‫ ‬

‫ކޮންމެފަހަރަކު އެއްޗެއްލާނެ ކޮތަޅެއް ހިފައިގެން ދިއުމަކީ ބޮޑުކަމެއް ކަމަށްވެއެވެ‪.‬‬

‫އިރުއިރުކޮޅުން މަސް ތާޒާކުރުމަށް މަސްތަކުގެ މައްޗަށް އޮއްސަނީ އެދިމާފަޅުތެރެއިން‬

‫‪24‬‬

‫ދޯނިން ގެނެސް މާރުކޭޓު ތަޅުންގަނޑު މަތީގައި އަތުރާފައި ހުންނައިރު‬


‫މަސްކަނޑައިދީ‬

‫ނަގައިގެން ގެންނަ ތަޣައްޔަރުވެފައި ހުންނަ މޫދު ލޮނެވެ‪.‬‬

‫ކޮތަޅަށްލުމުގެ ޚިދުމަތެއް ނުދެވޭނެއެވެ‪.‬‬

‫" އަޅުގަނޑު ދެކެންބޭނުންވަނީ އަމިއްލަ ފަރުދުން ބޭނުން ގަޑިއެއްގައި‬ ‫•‬ ‫ ‬

‫އެސަރަހައްދުގެ ފަޅުތެރޭގައި ހުންނަ މޫދުލޮނަކީ‬

‫ސިއްހަތަށް ނުރައްކާތެރި‪،‬‬

‫ނަޖިހާއި ކުނިވެފައިވާ މަހުގެ ލެޔާއި މަހުގެ އެހެނިހެން ބާވަތްތަކުގެ ސަބަބުން‬

‫ތާޒާ‬

‫މަސް ގަނެލައިގެން އައިސް އެމީހަކު ބޭނުން ގޮތަކަށް އެމަހުގައި މީރުކާއެއްޗެއް‬ ‫ތައްޔާރުކޮށްލާތަނެވެ‪".‬‬

‫ސިއްހީގޮތުން ބޭނުންކުރަން އެއްގޮތަކަށްވެސް ރަނގަޅު ލޮނެއްނޫނެވެ‪.‬‬ ‫•‬ ‫ ‬

‫އައިސް ފޮށިތަކުގައި ގެއްނަ މަސްތަށް ތަޅުންގަނޑުމަތީގައި އަތުރައިގެން‬

‫•‬ ‫ ‬

‫ހެނދުނަސް‪ ،‬މެންދުރަސް‪ ،‬ހަވީރަށްވިޔަސް އަދި ރޭގަނޑުކަމުގައި ވިޔަސް‬

‫ވިއްކަމުންގޮސް ގަންނާނެ މީހުން ހުސްވުމުން ތަޅުންގަނޑުމަތީގައި އެތުރި މަސްތައް އަލުން‬

‫އޮފީހުގެ ބްރޭކްގަޑީގައި ރަސްމީހެދުމުގައި ހުރެގެންވިޔަސް‪ ،‬ހަވީރު ފެންވަރާ ރީތިވެގެން‬

‫އަޅާލަނީ ހަމަ އެއްކަލަ ފޮއްޓަށެވެ‪.‬‬

‫މީރުވަސް ދުވާސެންޓެއްޖަހައިގެން ދެމަފިރިން އެކުގައި ވިޔަސް‪ ،‬ނުވަތަ ދެލޯބިވެރިންގެ‬

‫•‬ ‫ ‬

‫ބުރި ބުރިކޮށްގެން ވިއްކަމުން ގެންދިޔަ ހިބަރުގެ ނުވިކިހުރި ބައިތައް‬

‫ފިނިބުރުގައި ވިޔަސް ރޯމަސް ގަނެގެން ގެންދެވެންޖެހޭނެއެވެ‪ .‬ހިތްހަމަޖެހިލައިގެން‬

‫އަޅާލަނީ އެއްކަލަ އައިސް ފޮއްޓަށެވެ‪ .‬ޖެހިގެން އަންނަދުވަހުވެސް އެއްކަލަ އައިސް‬

‫ބޭނުންވައްތަރެއްގެ މަހެކެވެ‪ .‬ރަތްމަސް ވިޔަސް‪ ،‬ކުރުމަސް ވިޔަސް‪ ،‬ހިބަރަށްވިޔަސް‬

‫ފޮށިތައް ހުޅުވައިގެން ހަމައެއްކަލަ‪ ،‬އިއްޔެ ނުވިކި ހުރިބައި މިއަދު އަނެއްކާ ވިއްކާލައެވެ‪.‬‬

‫ކަނޑުމަސް ވިޔަސް މުށިމަސް ވިޔަސް ހަމައެންމެ ރަނގަޅެވެ ލިބެންޖެހޭނެއެވެ‪.‬‬

‫މިކަންކަމާއި މެދުގައި ފުންކޮށް ވިސްނަނީ ކިތައް މީހުން ބާވައެވެ؟‬

‫މުޅިގައިގައި ކަރުގޮހޮރު ވަސް ހިފައި ދެފައިތިލަ މަހުލެއިން ތަތްތެޅިގެންނުވާނެއެވެ‪.‬‬

‫•‬ ‫ ‬

‫މަސްމާރުކެޓަށް ގެންނަ މަހުގެ ތެރެއިން ގިނައަދަދެއްގެ މަސް ގަނޑުކޮށް‬

‫އެއްފަހަރާ ގަންނަނީ މަސް ކައްކާ ވަޅޯކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ މިހުންނެވެ‪.‬‬ ‫•‬ ‫ ‬

‫ރިސޯޓްތަކާއި ބައެއްހޮޓާތަކާއި އެނޫންވެސް‬

‫ކެއުމުގެ ޚިދުމަތްދޭ‬

‫ގާއިގާ! ގޮވާފައި އަންނަ މީހުން އުފުލާ މަސްތައް ތިމާ ލައިގެން ހުންނަ ހެދުމުގައި‬ ‫އުނގުޅިގެން ނުވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫•‬ ‫ ‬

‫މާލޭގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހެދިފައިހުރި ބޮޑެތި ޝޮޕިންގ މޯލްތަކަށް‬

‫ދިއުމުން އެތަންތަނުގައި ސާފުތާހިރުކަންމަތީގައި އައިސްކުރެވިފައި ހުންނަ މަސް‬

‫ބައެއްތަންތަންތަނުން ގިނައަދަދަކަށް ގަޑުކޮށް މަސްތައް ގުނާލައެވެ‪.‬‬

‫ހުންނަން ވާނެއެވެ‪ .‬ބުރި ބުރި ކޮށްފައެވެ‪ .‬އެކިބޭނުންތަކަށް އެކި ގޮތްގޮތަށް ކޮށާ ޅިޔަ‬ ‫•‬ ‫ ‬

‫އަމިއްލަ ފަރުދުން‪ ،‬ފަރުދީގޮތުގައި ގޭގެއަށް މަސްގެންދާ އަދަދު އެހާބޮޑުކަމަކަށް‬

‫ފާހަގައެއް ނުކުރެވެއެވެ‪ .‬ބޭރުވާ ކޮތަޅަށް ވިސްނާލާއިރު ‪ 2000‬އާއި‪ 2500‬އާއި ދެމެދުގެ‬ ‫ކޮތަޅު ބޭރުވާ އިރު ލަފާ ކުރެވެނީ އެއީ ގިނަވެގެން ހާހެއް ނުވަތަ ދޮޅުހާހެއްހާ މީހުން‬

‫އަޅާ ހަދާފައެވެ‪ .‬ހަމަހުރިހާ ބާވަތެއްގެ މަހެވެ‪ .‬ތާޒާކަންމަތީގައެވެ‪ .‬އެމަސްކައިގެން‬ ‫ފުޑްޕޮއިޒަން ވީކަމުގައި ވިޔަސް އެއީ ކޮންތަނެއްގައި ކާކު ވިއްކިމަހެއް ކަމުގައި‬ ‫އެޝޮޕިންގ މޯލް‬

‫ޒިންމާދާރު ކުރެވޭނެ ކަމުގެ އިތުބާރާއެކުއެވެ‪.‬‬

‫ކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭގޮތުގައި މިހާރު މިއޮންނަ ގޮތަށް މަސްމާރުކެޓެއް‬

‫•‬ ‫ ‬

‫ބާޒާރުގައި މަސްކިލޯއެއް ހުރި އަގު ނޫސްތަކުން އެނގޭނެއެވެ‪.‬‬

‫އޮތުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއް ނޫނެވެ‪ .‬އޭގެބަދަލުގައި މަސްމާރުކޭޓުގައި އައިސް މަސް ވިއްކާ‬

‫ޝޮޕިންގމޯލްތަކުން އެ އަގާއި އެކަށީގެންވާ އަގެއްގައި ވިއްކަންޖެހޭނެއެވެ‪ .‬އަގުބޮޑެއް‬

‫ފެސިލިޓީއަކާއި އައިސް ނުކުރާ މަސްވިއްކާ ފެސިލިޓީއެއް ގާއިމްކޮށް އެތަންތަނުގައި ކޮލިޓީ‬

‫ނުކުރެވޭނެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިގެން ގަނޑުކޮށް މަސް ވިއްކުމުގެ ފުރުސަތު ދެވެންވީއެވެ‪ .‬އައިސްކޮށްފައި‬ ‫ހުންނަ ބޮޑެތި ކަންނެލި ދުރުގައި ހުންނަ ދޯނިފަހަރުން ބާލާއިގެން ދާވަނި އަޅުވައިގެން‬

‫•‬ ‫ ‬

‫މަގުމަތީގައި ދަމަމުން ގެނެސް މާރުކޭޓަށް ވައްދާވިއްކުމަށް ފުރުސަތު ދެވިގެންނުވާނެއެވެ‪.‬‬

‫ކޮތަޅުހޯދާކަށް ނުޖެހޭނެ ދޮގެއްތޯއެވެ‪ .‬ކަރުދާސް ކޮތަޅެއްގައިވެސް ނުވަތަ އާދައިގެ‬

‫މަސްތައް ތާޒާކުރުމަށްޓަކައި ނުތާހިރު ފެންއަޅައިގެން މަސްތައް ފޯކުރުމުގެ‬

‫ކަރުދާހުގައި ބަންދުކޮށްލައިގެން ސައިކަލް ވަށިގަނޑުގައިވެސް ގެންދެވޭނެ ދޮގެއްތޯއެވެ‪.‬‬

‫ފުރުސަތުވެސް ދެވިގެންނުވާނެއެވެ‪ .‬ސިއްހީގޮތުން ރަނގަޅަށް މެނޭޖްކުރެވި ކަމާއިބެހޭ‬

‫" އަޅުގަނޑުގެ މިނިންމުމާއި މެދު ހިތްހަމަޖެހޭނީ ކިތައް މީހުން ބާވައެވެ؟‬

‫ދާއިރާގެ އިނިސްޕެކްޝަންއާއި އެކު ފެންވަރުރަނގަޅު‪،‬‬

‫ސިއްޚީގޮތުން ރަށްކައުތެރި‪،‬‬

‫މަގުމަތިން ފުޅިތޮށްޓާއި ދަގަނޑުމޮހޮރު މަސްގަނޑަށް ނުހެރި ހުންނަ‬

‫ރަނގަޅު މަސް‬

‫ޝޮޕިންގމޯލްއިން މަސްގަނެގެންދާއިރު ލޭފައިބައިފާނެތީވެ ޕްލާސްޓިކް‬

‫އެންމެރަނގަޅެވެ‪ .‬މިހާރު މިއޮތްގޮތް‬

‫ގަބޫލުކުރާނީވެސް‬

‫އަޅުގަނޑުމެނެވެ‪ .‬އައުގޮތް‬

‫ޚިޔާރުކުރާނީވެސް އަޅުގަނޑުމެންނެވެ‪ .‬މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާހައުލެވެ‪.‬‬

‫ސާފުތާހިރުކާމާއި ތާޒާކަމާއިއެކު އެދެތަނުންވެސް ލިބެންޖެހޭނެއެވެ‪ .‬އެތަނުގައި ފަރުދީ ގޮތުން‬

‫‪25‬‬


‫މިއީ ‪ 1997‬ޖެނުއަރީ ‪ 19‬ވަނަ ދުވަހު ނުކުތް "ހަވީރު" ނޫހުގައި މުހައްމަދު ޝަހީބު‬ ‫ލިޔެފައިވާ ކުރު ވާހަކައެކެވެ‪ .‬ޚިޔާލީ ކަންތައްތަކެއްގެ މައްޗަށް ޝަހީބު ލިޔެފައިވާ މި ވާހަކައާ‬ ‫ގުޅިގެން ފުލުހުން ވަނީ ދެ ހަފުތާއަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އޭނާ ހައްޔަރުކޮށްގެން ތަހުގީގުކޮށްފަ‬ ‫އެވެ‪ .‬ފުލުހުން އޭނާއާ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސުވާލުކޮށްފައި ވަނީ އެއީ ހަގީގީ ހާދިސާއެއް ކަމަށް‬ ‫ތުހުމަތުކޮށް‪ ،‬މައުލޫމާތު ހޯދި ގޮތެއް ސާފުކުރުމަށެވެ‪ 13 .‬އަހަރަށްފަހު އަލުން މި ވާހަކަ މި‬ ‫ގެނެސްދެނީ މިއީ ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ތާރީހީ ވާހަކައަކަށް ވާތީ އެވެ‪ - .‬އެޑިޓަރ‬

‫ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ ދައްކާނީ ކޮން ވާހަކައެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ހިތުން‪ ،‬ހުރިހާ ވެސް ބާރެއް އޮތީ‬ ‫އޭނާގެ އަތުގަ އެވެ‪.‬‬ ‫ޖީބުން ތަޅުދަނޑިފަތި ނަގައި‪ ،‬ގޮޅީގެ ދަގަނޑު ދޮރު ހުޅުވައިފި އެވެ‪ .‬މިރޭ އެ އައީ‬ ‫އިތުރު މީހުން ވެސް ގޮވައިގެންނެވެ‪ .‬ޔަގީނެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ ދުވަސް ދުއްވާލާނެ އެވެ‪.‬‬ ‫"މިތަނަށް ވައްދާ! އެތާ ބާއްވާ!" ފަހަތުން އައި މީހުން ގާތު އެމިހާ ބުންޏެވެ‪ .‬އެއީ ހަމަ‬ ‫އެމީހާ އެވެ‪ .‬މާބޮޑު އަލިކަމެއް ނެތެއް ކަމަކު އަޑުއިވުމުން ކަށަވަރުވި އެވެ‪.‬‬ ‫އެ މީހުންގެ އަތުގައި އޮތް ގޮދަޑިގަނޑެއް ކަހަލަ އެއްޗެއް ކޮޓަރިތެރެއަށް ވައްދައި‬ ‫އަހަރެންގެ ގޮދަޑިއާ ވަރަށް ކައިރީގައި ބޭއްވި އެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު އެމީހުން ދެއްކި ވާހަކަތަކަކުން‬

‫ޖެހެމުންދާ ގަދަ ވަޔާއެކު‪ ،‬ވެހެމުންދާ ވާރޭގެ ސަބަބުން އަހަރެން އިން ގޮޅި ވަނީ ދިޔަބޮޑުވެފަ‬

‫އެމީހާގެ ނަންވެސް އަހަންނަށް އެނގިއްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫އެވެ‪ .‬ނިދަން އޮތް ގޮދަޑިގަނޑު ބިސްކޯދެއްހެން ފޯވެފައި އޮތް ނަމަވެސް އަހަރެން އިންނަން މި‬ ‫ޖެހެނީ އެ ގޮދަޑިގަނޑުގެ މަތީގަ އެވެ‪ .‬ހީކަރުވައިގަނެގެން ތުރުތުރު އެޅި ނަމަވެސް އަހަރެން‬

‫"މީނާ ބަލާތި! ގޮތެއް ވެއްޖިއްޔާ ކަލޭ ޒިންމާވާން ޖެހޭނެ!" މިހެން ބުނުމަށްފަހު މީހުންތައް‬ ‫ގޮވައިގެން‪ ،‬އެ މީހާ ނުކުމެ ގޮޅި ތަޅުލާފައި ހިނގައްޖެ އެވެ‪.‬‬

‫ހިތްވަރުކޮށްގެން އިނީ އެވެ‪ .‬ދުއާ ކޮށްލަކޮށްލަ އެވެ‪ .‬އަހަރެން އެހީއަށް އެދޭނެ އެހެން އެއްވެސް‬

‫އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ‪ .‬އޭގައި އެ އޮތީ ޒުވާން އަންހެން ކުއްޖެކެވެ‪ .‬އޭނާގެ‬

‫ފަރަތެއްނެތެވެ‪ .‬ﷲ ފިޔަވަ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ދެރަކަމަކީ މިއީ އެވެ‪ .‬އެކަނލާގެ ރަސްކަންފުޅު މަތިން‬

‫ލޯ ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހުޅުވިފަ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ދެލޮލުން ވެސް ފައިބަނީ ކަރުނަ އެވެ‪.‬‬

‫ހަނދުމަވަނީ ހާލުގައި ޖެހުމުން ކަމަށް ވާތީ އެވެ‪ .‬ތައުބާއަށް އެދެވެނީ ވެސް އެކަނިވެރިވުމުން ކަމަށް‬

‫އޭނާ ލައިގެން އޮތް ސްކަރޓް ވަނީ އުނަގަނޑަށްވުރެ ތިރިއަށް ސޮހިފަ އެވެ‪ .‬ސްކަރޓް ރަނގަޅު‬

‫ވާތީ އެވެ‪ .‬އިއްޔެ އެންމެން ވެސް އަހަރެން ކައިރީގައި ތިއްބެވެ‪ .‬ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކަށް ހިތްވަރުދޭށެވެ‪.‬‬

‫ކޮއްލުމަށްފަހު އަހަރެން އޭނާގެ އިސްތަށިގަނޑު ރީތިކޮށްލަދިނީމެވެ‪ .‬އޭނާ އޮތީ ހުމާ ފިހިފިހި އެވެ‪.‬‬

‫ތިކަން ނުކުރާށޭ ބުނި ހަމަ އެންމެ މީހަކު ވެސް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫އަދި ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ އެންމެން ވެސް ދިނީ ހިތްވަރެވެ‪.‬‬ ‫ގަޑިން މެންދަމުން އަލިވެ ދޭއްޖަހައިފިކަން‬ ‫ކަށަވަރުވީ ފޯރި ބަދަލުވެގެން މީހުންތައް ހެލިފެލިވާން‬

‫"ޒީނާތަ؟ އަހަންނަށް ފެންތަށްޓެއް ދީބަލަ!" އެކުއްޖާ‬ ‫މަޑުމަޑުން ބުނެލި އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެއީ ކޮން ކުއްޖެއްކަމެއް އަހަންނެއް‬

‫މުހައްމަދު ޝަހީބް‬

‫ނުދަންނަމެވެ‪ .‬އަނެއްކާ މިތަނަކު ބޯފެނެއް ނުވެސް ނެތެވެ‪.‬‬ ‫"ބޯފެނެއް ނެތް މިތަނަކު‪ ،‬ބުނެގެން ގެންނަން ޖެހޭނީ‪.‬‬

‫ފެށުމުންނެވެ‪ .‬ވާރޭ ތުނިކޮށްލި ވަގުތު‪ ،‬ތަޅުންގަނޑުމަތީގައި‬

‫ބުނެބަލަ ތީކާކުތަ؟" އަހަރެންގެ ނަން އޭނާއަށް އެނގުމުން‬

‫ބަރު ބޫޓުތަކުން ފިޔަވަޅު އަޅާއަޑު އިވެންފެށި އެވެ‪.‬‬

‫ހައިރާންވެގެން އެހީމެވެ‪.‬‬

‫އަހަރެން އަނެއްކާ ވެސް ހީކަރުވަން ފަށައިފި އެވެ‪.‬‬ ‫ބިރުވެސް ގަންނަން ފަށައިފި އެވެ‪ .‬އެ އަންނަނީ‬ ‫މިތަނަށެވެ‪ .‬އަހަރެން ކައިރިއަށެވެ‪ .‬ރޭވެސް‪ ،‬އަހަރެން‬ ‫އިންކާރުކުރުމުން ބޫޓުން ބަނޑުގައި ޖެހިތަނުން އަދިވެސް‬ ‫މިއުޅެނީ ތަދު ކަނޑައިގެން ނުގޮހެވެ‪ .‬ތަދުވާވަރުން ކޮޅަށް‬ ‫ތެދުވާކަށް ވެސް ނުކެރެ އެވެ‪ .‬އެމީހުން ހީކުރަނީ އެވެ‪.‬‬

‫"ޒީނާއަކަށް ނޭނގޭނެ‪ .‬އެކަމަކު އަހަރެން ޒީނާ ދަންނަން‪.‬‬

‫ކުޑަ ގޮޅި‬

‫ދޮންބެ ވެސް ދަންނަން‪ .‬ނަމަކީ ހުދާ!" ހިންދިރުވަން ދަތިވެގެން އުޅޭ‬ ‫ކަހަ��ަ ގޮތަކަށް ވާހަކަ ދައްކަމުން އޭނާ ބުންޏެވެ‪.‬‬ ‫ނަން ބުނުމުން އަހަންނަށް އެނގިއްޖެ އެވެ‪ .‬އެއީ ދޮންބެގެ‬ ‫ކުރީގެ ރައްޓެއްސެކެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އުޅޭލެއް ވިޔާނުދާކަމުން ދޮންބެ‬ ‫ދުރުވީ އެވެ‪.‬‬

‫މިކަހަލަ މައްސަލައެއްގައި އަހަރެން މިތަނަށް ގެނައުމުން‬

‫"އާނ މިހާރު އެނގިއްޖެ‪ ''،‬އަހަރެން ބުނީމެވެ‪'' .‬ކިހިނެއް‬

‫އެމީހުންގެ ތުންފުއްސަކަށް ހަދާލާނަމެވެ‪ .‬އެހެނެއް ނުވާނެ‬

‫ވެގެން ތިއުޅެނީ؟ ކޮންއިރަކު މިތަނަށް ގެނައީ؟ ކިހިނެއްވެފައި‬

‫އެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ ރުހުމަކާ ނުލައި‪ ،‬އަހަރެންގެ ގައިގެ‬

‫ތިއޮތީ؟"‬

‫އިސްތައްޓެއްގައި ވެސް ބީހިލާކަށް އެކަކަށް ވެސް ނުކެރޭނެ‬

‫ހުދާ އިރުކޮޅަކު ވިސްނަން އޮތެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ޖަވާބުދޭން‬

‫އެވެ‪.‬‬

‫ފެށި އެވެ‪.‬‬ ‫އެމީހާގަނޑު ކުރީރޭ ފުރަތަމަ އުޅުނީ ހައްލާލައިގެން ފާޑެއްގެ ބޭހެއް އަހަންނަށް‬

‫ކާންދޭށެވެ‪ .‬އެކަމަކު‪ ،‬އަހަރެންނަކީ އެއްވެސް ބައްޔެއްވެގެން އެޅޭ މީހެއް ނޫންކަމުން އެންމެ‬ ‫ފުރަތަމައިނުއްސުރެ ވެސް އިންކާރުކުރީމެވެ‪.‬‬

‫"މިތަނުގައި ގެންގުޅޭތާ ފަސްމަސް ވެއްޖެ‪ .‬އަނެއް ފަރާތުގައި އަހަރެންގެ ގޮޅި ހުންނަނީ‪.‬‬ ‫ވީގޮތަކީ‪ ...‬ވީގޮތަކީ‪ "....‬ހުދާގެ އަރުތެރެއިން އެބަސް ނުކުންނަން އަސްލުގައި ވެސް އުދަނގޫވި‬ ‫އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ހިންދިރުވާލުމަށްފަހު ހިތްވަރުކުރި އެވެ‪.‬‬

‫"ހާދަ އެކަނިވެރިވެފައި ތި އިންނަނީ؟ ހިނގާ ފޫހިފިލުވާލަމާ! މިތަންވެސް ވަރަށްމަޖާވާނެ‪"،‬‬

‫"ހޮޑުލެވެން ފެށީ‪ .‬މޭނުބައިކުނަން ފެށީ‪ ،‬އޭނާ ކައިރީގައި ބުނެބުނެ ޑޮކްޓަރެއް ވެސް‬

‫އެމީހާ ބުންޏެވެ‪ .‬އޭނާ ކީއެއްޗެއް އޮޅުންފިލި ނަމަވެސް އަހަރެން އަނގައިން ނުބުނެއިނީ އެވެ‪.‬‬

‫ނުގެނައި‪ ،‬މިހާރު އެއްޗެއް ނުދިރި އޮންނަތާ ވެސް ތިން ދުވަސްވެއްޖެ‪ "،‬ހުދާއަށް ވާހަކަދެއްކެނީ‬

‫އެމީހާ ކޮނޑުމަތި ބަލައިލުމުން އެއީ އާދައިގެ މީހެއް ނޫންކަން އެނގެ އެވެ‪ .‬އަދި މޫނުމަތި ފެނުމުން‪،‬‬

‫ލަސްލަހުންނެވެ‪.‬‬

‫އޯގާތެރިކަމެއް ނުހުންނާނެކަން ވެސް އެނގެ އެވެ‪.‬‬

‫''ފެންފޮދެއް ދީ!" އަނެއްކާ ވެސް ހުދާ އެދުނެވެ‪.‬‬

‫''އަން‪ .‬މިބޭސްގުޅަ ކާލާ‪ ،‬އޭރުން ތިކަން ރަނގަޅުވެދާނެ‪ ،‬ތިހެން ބޯގޮވާފަ އިންނާކަށް‬ ‫ނުވާނެ‪ "،‬އޭނާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ގެންދިޔަ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު އަހަރެން ޖަވާބެއްދޭން ބޭނުން ނެތުމުން‬

‫އަހަރެން ދޮރުކައިރިއަށް ހުއްޓި ބޭރު ބަލައިލީމެވެ‪ .‬އަދި އިރުއަރާކަށް ކައިރި ވެސް ނުވެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އެންމެން ތިބޭނީ ނިދައިފަ އެވެ‪ .‬އެކަމަކު ވެސް‪ ،‬ހުދާއަށް އެހީވެދެވޭތޯ އަހަރެން ބެލީމެވެ‪.‬‬

‫ދެންވެސް އިނީއެވެ‪ .‬އެންމެފަހުން އޭނާ އުޑަފައިން އިށީނދެއްޖެ އެވެ‪ .‬އަދި އަހަރެންގެ ދަތްދޮޅީގައި‬ ‫ހިފައި އިސްއުފުލުވަން މަސައްކަތްކުރި އެވެ‪.‬‬ ‫''ހަބަރުދާރު! ގައިގައި އަތްނުލާތި! އަހަރެން މިއީ އަންހެނަކަސް ކަލޭމެން ހިތުހުރިހާ ގޮތެއް‬

‫"މީހެކޭ! މީހެކޭ! ފެންފޮދެއްދީބަލަ!" އަހަރެން ހަޅޭއްލަވަން ފެށީމެވެ‪ .‬އިރުކޮޅެއްނުވެ‬ ‫ޖަވާބު ދިނީ ޖެހިގެން ހުރި ގޮޅީގައި އިން މީހާ އެވެ‪ .‬އެއީ ކާކުކަމެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެ އެވެ‪.‬‬ ‫ޔަގީންވަނީ އެއީ ފިރިހެނެއް ކަމެވެ‪ .‬ވެގެން އުޅޭގޮތް ކިޔައިދިނީމެވެ‪ .‬ދެން ހަޅޭއްލެވީ ދެމީހުން އެކުގަ‬

‫ނެހެދޭނެ‪ .‬އަހަރެން މިތަނަށް ގެނައީކީ ކުށެއް ސާބިތުވެގެން ހުކުން ތަންފީޒުކުރާކަށް ނޫން‪ .‬ނޫނީ‬

‫އެވެ‪ .‬އިރުކޮޅެއްނުވެ ހިސާބުގަނޑުގެ އެންމެން ހޭލައިފި އެވެ‪ .‬އެކި މީހުން އެކި ރާގަށް ގޮވަންފެށި‬

‫ކަލޭމެންގެ ހީފިލުވާނެ ރަޖާގަޑަކަށް ހަދާކަށް ވެސް ނޫން‪ .‬ކަލޭމެންގެ ވާހަކަ އެއީ އަހަރުމެން ވަރަށް‬

‫އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ތަނުގެ މީހެއްގެ ހިލަމެއް ނުވެ އެވެ‪.‬‬

‫ރަނގަޅަށް ދަންނަ މަޝްހޫރު ވާހަކައެއް‪ .‬ޒުވާން އަންހެން ކުއްޖަކު ފެންނައިރަށް ކަލޭމެން ތިޔަތިބެނީ‬ ‫ތަލިން ކުޅުހިކިފަ‪ .‬ގޮތެއް ފޮތެއް ނުހުރޭ‪ .‬އެއީ ކޮން ދީނެއްގެ ކޮން ނަސްލެއްގެ ކުއްޖެއްކަން‬ ‫ބަލައެއްނުލާ‪ .‬އަހަރުމެންނަކީ ތިފާޑަށް އުޅޭ ބަޔެއް ނޫނޭ‪ .‬ހީނުކުރާތި އަހަރެންގެ ފުށުން އެއްވެސް‬ ‫ކަމެއް ހާސިލްވެދާނޭ‪ "،‬އަހަރެންގެ ހިތުތެރޭގައި ހުރި ހުރިހާ އުދާހެއް އެއްފަހަރާ ބޭރުކޮށްލީމެވެ‪.‬‬ ‫ނޭވަޔަކަށް ވެސް ހުއްޓާނުލަ އެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެންގެ ވާހަކަ ނިމުނުތަނާ އެމީހާ ކުއްލިއަކަށް އަހަރެންގެ އަގަމަތީގައި ވަރަށް ބާރަށް‬ ‫ހިފި އެވެ‪ .‬އަދި އެއްޗެ ނުބުނެތެދުވެގެން ދަމުން ފައިކުރުކޮށްފައި އަހަރެންގެ ބަނޑުގައި ޖެހި އެވެ‪.‬‬ ‫އަހަރެން ވަގުތުން ވެއްޓުނެވެ‪ .‬އިރު އެރީ ވެސް އެހެން އޮއްވަ އެވެ‪.‬‬ ‫މިރޭވެސް މިއީ އެގަޑި އެވެ‪ .‬ޔަގީނެވެ‪ .‬އޭނާ އެ އަންނަނީއެވެ‪ .‬ދިފާއުގައި އަހަރެން ހަދާނީ‬

‫‪26‬‬

‫އަހަރެން ގޮސް ހުދާ ކައިރީގައި މަޑުކޮށްލީމެވެ‪ .‬އޭރު އޭނާލަނީ ދިގު ނޭވާތަކެކެވެ‪ .‬އެތަން‬ ‫ފެނުމުން އަހަރެން ބިރުގަންނަން ފެށި އެވެ‪.‬‬ ‫"ފެން ލިބޭތޯ އެބަ ބަލަމޭ‪ ،‬ލޯ ހުޅުވަބަލަ!" އަހަރެންގެ އުނގުމަތީގައި ހުދާ ބޭއްވުމަށްފަހު‬ ‫ބުނީމެވެ‪.‬‬ ‫ހުދާ މަޑުމަޑުން ލޯހުޅުވައިލި އެވެ‪ .‬އަދި އަހަރެންގެ މޫނުގައި ފިރުމަންފެށި އެވެ‪.‬‬ ‫"ކޮއްކޯ! މިތާ ބޮޑު މީހާ ބޭނުންވަނީ މިކަން ސިއްރުކުރަން‪ "،‬ބަނޑުގައި އަތް ޖައްސާލަމުން‬ ‫ހުދާ ބުންޏެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ވާހަކަ ކުރިއަށްގެންދިޔަ އެވެ‪.‬‬ ‫''އެކަމަކު އަހަރެން އެކަމާ ދެކޮޅު ހެދީ އޭނާ ދިން ބޭސްތައް ވެސް ނުކައި އުކާލީ‪ .‬އެހެންވެ‬ ‫އޭނާ މިރޭވެސް އަހަންނަށް އަނިޔާކުރި‪.‬‬

‫(ބާކީ ސ‪27 .‬ގައި)‬


‫ވަފާތެރި މަވީމޭ‬

‫"ޝަހާ!" އާތިފާ އައިސް ޝަހާމާގެ ގައިގައި އޮޅުލައިގަތެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫"އާތި!" އާތިފާ ފެނުމާއެކު ޝަހާމާގެ މޫނުމަތި އުޖާލާވެގެން‬ ‫ދިޔައެވެ‪" .‬މީ ރަމީޒު! މަގޭ ފިރިމީހާ‪ ".‬ޝަހާމާ‪ ،‬އާތިފާއަށް ރަމީޒު‬ ‫ތަޢާރަފުކޮށްދިނުމަށްފަހު‪ ،‬ރަމީޒަށް އާތިފާވެސް ތަޢާރަފުކޮށްދީފި އެވެ‪.‬‬ ‫އާތިފާއަކީ އޭނާގެ ވަރަށް ގާތް އެކުވެރިއެއްކަމަށް ބުނަމުންނެވެ‪.‬‬

‫މެ‬

‫ދު އުނޑުން ލަނބައިލި އިރުގެ ދިލަ ހޫނުން ގަސްތަކާއި މަގުތައް މާލެވެމުންދާ‬

‫"މީ ރަމީޒު! މަގޭ ފިރިމީހާ‪ ".‬ޝަހާމާ‪ ،‬އާތިފާއަށް ރަމީޒު ތަޢާރަފުކޮށްދިނުމަށްފަހު‪ ،‬ރަމީޒަށް‬

‫ވަގުތެވެ‪ .‬ކަނޑުން ނަގާ ރާޅުތައް ލަވަކިޔަމުން ނަށަމުން އައިސް ރަށުގެ ގޮނޑުދޮށަށް‬

‫އާތިފާވެސް ތަޢާރަފުކޮށްދީފި އެވެ‪ .‬އާތިފާއަކީ އޭނާގެ ވަރަށް ގާތް އެކުވެރިއެއްކަމަށް‬

‫ބީއްސާލުމަށްފަހު‪ ،‬ހުދު ދޮން ފަސްގަނޑުގައި ފިރުމާލާފައި އެދަނީ‪ ،‬އެކަމުގެ އަގު‬

‫ބުނަމުންނެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު ދެން އޭނާ ޖެހިލީ ބޮޑުދައިތަ ގާތަށެވެ‪ .‬މަންމައަކާ ދިމާއަށް‬

‫ހިފައިގެންނެވެ‪ .‬ގޮނޑު ދޮށުގައި ހުރި ރިހި ކުލައިގެ ހިމުން ވެލި ތަކުންނެވެ‪ .‬އަތިރި‬

‫ބަލައިލާފަދަ ލޯބިވެތި ނަޒަރަކުން ހަފީޒާއާ ދިމާއާށް ބަލައިލުމަށްފަހު އައިސް އަތުގައި‬

‫މައްޗަށް އެއްވެފައި ތިބި މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކުވެސް މިކަމަށް ވިސްނައިލާހެނެއް‬

‫ހިފަހައްޓައިލި އެވެ‪ .‬ހަފީޒާއަށް ޝަހާމާގެ ގައިގައި ބައްދައިލެވުނެވެ‪.‬‬

‫ހިއެއް‬

‫ނުވެއެވެ‪ .‬ކޮންމެ މީހެއްގެ ނަޒަރުވެސް ހުއްޓިފައިވަނީ‪ ،‬ނެރުން ވަދެގެން‬

‫ފާލަމާ ދިމާއަށް ހޭރިޔާ ކުރަމުން އަންނަ ދޯންޏަށެވެ‪ .‬މަޑު ފެހިކުލައިގެ ބޮޑު ފަޅުގައި‬ ‫ދުވެލާފައި އަންނަ ދޯނީގެ އިންޖީނުގެ އަޑު‪ ،‬ހިނދެއް ހިނދަކަށް ގަދަވަމުން އާދެއެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫"ދަރިފުޅާ! ހާލު ކިހިނެއް؟"‬

‫ ‬

‫"ރަނގަޅު‪ .‬ބޮޑުދައިތަގެ ހާލު ކިހިނެއް؟"‬

‫ ‬

‫"ﷲ އިރާދަކުރެއްވީތީ ރަނގަޅު‪ ".‬ހަފީޒާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ އުފާވެރިކަމެވެ‪.‬‬

‫ހަމައެއާއެކު ފާލަން މައްޗަށް ޖަމާވާ މީހުންގެ އަދަދުވެސް އަންނަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ދޯނި ފާލަމާ ކައިރިކޮށްފިއެވެ‪ .‬މީހުންތައް ފައިބާން ފަށައިފިއެވެ‪ .‬އެކި‬

‫ ‬

‫ހީވަނީ އެތައްދުވަހަކު ބައްދަލުނުވެ ހުރި އުފަން ދަރިއަކާ ބައްދަލުވެގެން އުޅޭހެންނެވެ‪.‬‬ ‫"ބޮޑުދައިތާ! މީ ރަމީޒު!" ހަފީޒާއަށް ރަމީޒު ތަޢާރަފުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން އޭނާ‬

‫ ‬

‫މީހުން އެކި އެއްޗެހި ހިފައިގެންނެވެ‪ .‬ދަބަހެވެ‪ .‬ފޮށިގަނޑުގަނޑެވެ‪ .‬އަދިވެސް މިފަދަ‬ ‫ކޮންމެވެސް އެއްޗެކެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ބުންޏެވެ‪" .‬ރަމީޒު! މީ މަގޭ ބޮޑުދައިތަ"‬ ‫ ‬

‫ފާލަމާ މާދުރު ނޫން ހިސާބެއްގައި ހުރި މިދިލި ގަހެއްގެ ދޮށުގައި‪ ،‬ދޯންޏާ‬

‫ރަމީޒާ ދިމާއަށް ބަލައިލަމުން ހަފީޒާ ހިނިތުންވެލިއެވެ‪ .‬ރަމީޒުވެސް‬

‫ހިނިތުންވެލަމުން ސަލާމަށް އަތްދިށްކޮލިއެވެ‪ .‬އެއަތުގައި ހިފާ ހަފީޒާ ސަލާން ކޮށްލިއެވެ‪.‬‬

‫މުހައްމަދު ގާސިމް‪ ،‬އއ‪ .‬މަތިވެރި‬

‫ދިމާއަށް ކަޅި ހުއްޓާލައިގެން ހުރި ހަފީޒާއާއި އާތިފާގެ ލޮލުގައި ކޮންމެވެސް މުހިންމު‬

‫އެހައިތަނުން ދެން ފެނުނީ އެމީހުން އެއްގަމާދިމާއަށް ހިނގައިގަތްތަނެވެ‪.‬‬

‫މީހަކު އަޅައިގެންފިކަން އެމީހުންގެ ހަރަކާތުންނާއި މޫނުމައްޗަށް ވެރިވި އުފާވެރިކަމުގެ‬

‫ޝަހާމާގެ އުމުރުން ބާރަ އަހަރުގައި އޭނާގެ މަންމަ ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ‪ .‬އޭގެފަހުން‬

‫ކުލަވަރުން އެނގުނެވެ‪ .‬އެމީހުންގެ ނަޒަރާ ނަޒަރު ދިމާކޮށްލުމުން ފެނުނީ‪ ،‬ޒުވާން‬

‫މާގިނަދުވަހެއްނުވެ ބައްޕަވެސް ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ‪ .‬އެހާތަނުން ފެށިގެން އޭނާ ގެންގުޅުނީ‬

‫އަންހެން ކުއްޖަކާއި ފިރިހެން ކުއްޖެކެވެ‪ .‬ފެންނަފެނުމަށް ދެމަފިރިން ފާޑުޖަހައެވެ‪.‬‬

‫ހަފީޒާގެ ދެމަފިރިންނެވެ‪ .‬އެ ދެމަފިރިންގެ ދަރިއަކު ނުހުންނާތީއާއެކު ޝަހާމާދެކެ އެމީހުން‬

‫ފިރިހެން ކުއްޖާގެ ކޮނޑުގައި އާދައިގެ ކަޅުކުލައިގެ ދަބަހެއް އޮތެވެ‪ .‬އެމީހުން އައިސް‬

‫ނިހާޔަތަށް ލޯބިވެއެވެ‪ .‬ރަށުން އެކަށީގެންވާ ތަޢުލީމެއް ދެވެން ނެތުމުން‪ ،‬ކިޔަވައިދިނުމުގެ‬

‫ފާލަމުން ފޭބިއިރު‪ ،‬ހަފީޒާއާއި އާތިފާ އައިސް އެމީހުންނާ އަރާ ހަމަކޮށްފިއެވެ‪.‬‬

‫މަގުސަދުގައި‪ ،‬އެމީހުން ޝަހާމާ މާލެ ފޮނުވީ މީގެ ފަސްއަހަރު ކުރިންނެވެ‪ .‬އޭގެ ފަހުން އޭނާ‬

‫ ‬

‫"ޝަހާ!" އާތިފާ އައިސް ޝަހާމާގެ ގައިގައި އޮޅުލައިގަތެވެ‪.‬‬

‫ ‬

‫"އާތި!" އާތިފާ ފެނުމާއެކު ޝަހާމާގެ މޫނުމަތި އުޖާލާވެގެން ދިޔައެވެ‪ .‬‬

‫ރަށަކަށް ނާދެއެވެ‪ .‬އަންނަ ހިތް ނުވާތީއެއް ނޫނެވެ‪ .‬ބޮޑުދައިތަމެން ދެކޭހިތް ނުވާތީއެއް ވެސް‬ ‫ނޫނެވެ‪ .‬ރަށަށް އައުމުން ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމަށް ވުރެ‪ ،‬ލިބިދާނެ‬

‫(ނުނިމޭ)‬

‫ކުޑަގޮޅި‬

‫ގަބޫލްކުރާނީ ކިތައް މީހުން ހެއްޔެވެ؟ މިކަހަލަ ދަންމަޅީގައި ޖެހި ކިތައް ހުދާ ދުނިޔެ‬

‫ބޫޓުގަނޑުން ނުޖަހާކަށް ތަނެއް ނެތް‪ "،‬ހުދާ ގިސްލަމުން ކިޔައިދިނެވެ‪" .‬އެކަމަކު މި ހާލުގައި އަހަރެން‬

‫ދޫކޮށްފައި ވާނެހެއްޔެވެ؟ އެ ދުވަހު އިރުއެރުމާއެކު މީހުންތ��އް އައިސް ހުދާ ނެރެގެން‬

‫އޮއްވާ ވެސް މިރޭވެސް އޭނާ އެދިޔައީ އޭނާ ބޭނުން ގޮތެއް ހަދައިފައި‪ ،‬އަހަރެން ރޯންފެށުމުން އެމީހުން‬

‫ގެންދިޔަ އެވެ‪ .‬އަހަރެންގެ ފިންގަޕްރިންޓް ނަގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ތަހުލީލުކުރި އެވެ‪.‬‬

‫ގެނެސްގެން މިތަނަށް އެބަދަލުކުރީ‪''.‬‬ ‫ވާހަކަ ދައްކަ ދައްކާ އޮއްވާ ހުދާގެ ލޯ މަޑުމަޑުން މެރިއްޖެ އެވެ‪ .‬އަހަރެން ހީކުރީ‬

‫ދެންއޮތީ ކޮންގޮތެއް ހެއްޔެވެ؟ ހުރިހާ މަގެއް ބަންދުވީ އެވެ‪ .‬އަހަރުމެން ދައްކާ ވާހަކަ‬

‫އެއާއެކު އަހަރެންނަށް ލިބެމުންދިޔަ އަދަބު ވީ ބޮޑެވެ‪ .‬ހުދާގެ މަރުގެ ޒިންމާ އުފުލަން‬ ‫މި ޖެހުނީ ވެސް އަހަންނަށެވެ‪ .‬އެކަމަކު އެކަން ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އެނގޭނެ އެވެ‪.‬‬

‫ވަރުބަލިވެގެން ކަމަށެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬މޫނުގައި ހިފައި ތަޅުވާލުމުން ވެސް ހަބަރެއްނުވި އެވެ‪ .‬އަހަރެން‬

‫ނަމަވެސް އޭގެ ކުރިން އަހަރެންގެ އަގުވެއްޓި‪ ،‬މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި ގާތިލަކަށްވާނެ‬

‫ރޯންފެށީމެވެ‪ .‬ބިރުންނެވެ‪ .‬ހާސްވެގެންނެވެ‪ .‬އަހަރެން ކަހަލަ ނިކަމެތި ކުއްޖެއްގެ ފުރާނަ‪ ،‬އަހަރެންގެ‬

‫އެވެ‪ .‬ނޫސްތަކުގެ ފަލަ ސުރުހީގައި ވެސް ލިޔާނީ މިވާހަކަ އެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގައި ތިބި‬

‫ކުރިމަތީގައި ދިޔަގޮތުންނެވެ‪.‬‬ ‫ހުދާ ކެތްގަދަ އެވެ‪ .‬ސިއްރުކުރަން އޭނާ ބޭނުންނުވީމަ އެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬އެކަން ހާމަވާން‬

‫އަހަރެންގެ އާއިލާގެ މީހުންނަށާއި ރައްޓެހިންނަށް ވެސް ކަމުގެ ހަގީގަތެއް ނޭނގޭނެ‬ ‫އެވެ‪ .‬އަހަރެން ހައްޔަރުކޮށްފައި ވަނީ އިންޑިއާގަ އެވެ‪ .‬ތެދުވެރިކަމުގެ އެއްވެސް އަގެއް‬ ‫ނެތް ކިއްލާއެއްގަ އެވެ‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫އެންމެ ފަހުންހުވަފެން ޙަޤީޤަތަކަށް‬

‫ވޯލްޑްކަޕް ސް ޕޭނަށް‬ ‫ ‬

‫މި ދިޔަ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭ ދެކުނު އެފްރިކާގެ‬ ‫ޖޮހަނެސްބާރގް ގެ ސޮކަރ ސިޓީގައި އޮތް ފައިނަލް މެޗުގައި ގަދަފަދަ‬

‫ހޮލެންޑް ބަލިކޮށް ވޯރލްޑްކަޕް ފުޓުބޯޅަ މުބާރާތުގެ ޗެމްޕިއަންކަން‬ ‫ހޯދުމާއެކު ސްޕޭންގެ ޒަމާންވީ ހުވަފެން ވަނީ ޙަޤީޤަތަކަށް ވެފައެވެ‪.‬‬ ‫މޮޅު ކުޅުންތެރިންތަކެއް އުފައްދައި‪ ،‬ރީތި އަދި މޮޅު ކުޅުމެއް ކުޅޭ‬ ‫ޓީމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ސްޕޭނަށް މީގެ ކުރީން‬ ‫ވޯރލްޑްކަޕްގެ ކުއާރޓަރ ފައިނަލަށްވުރެ ކުރިއަށް ދަތުރު ކުރެވިފައެއް‬ ‫ނުވެއެވެ‪ .‬ހަމަ އެފަދައިން ޔޫރަޕްގެ ޗެމްޕިއަންކަންވެސް ސްޕޭނަށް‬ ‫ލިބިފައިވަނީ އެންމެ ދެ ފަހަރުއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް އެންމެ ފަހުން އޮތް‬ ‫ޔޫރޯ ‪ 2008‬ކާމިޔާބު ކުރުމަށްފަހު މި ފަހަރުގެ ވޯރލްޑްކަޕްވެސް‬ ‫ހޯދުމުން ސްޕޭން މިހާރު ވެފައިވަނީ ޔޫރަޕްގެ ޗެމްޕިއަނުންގެ ގޮތުގައި‬ ‫ތިބެ ވޯރލްޑްކަޕް ހޯދި ދެވަނަ ޓީމު ކަމުގައި ވެފައެވެ‪ .‬މީގެ ކުރީން‬ ‫މި ޝަރަފު ހޯދާފައިވާ ހަމައެކަނި ޓީމަކީ ކުރީގެ ވެސްޓް ޖަރމަނީއެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ރޭ އޮތް ފައިނަލުގައިވެސް ސްޕޭން‬

‫ވަނީ މޮޅު ކުޅުމެއް ދައްކާފައެވެ‪ .‬ހޮލެންޑްގެ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިޔާ‬ ‫އާރޔެން ރޮބެން ހިފެހެއްޓުމުގައިވެސް ސްޕޭނުގެ ވަރުގަދަ ޑިފެންސް‬ ‫ވަނީ އުނދަގޫތަކަކާއެކު ނަމަވެސް ކާމިޔާބު ހޯދާފައެވެ‪ .‬މެޗުގައި‬ ‫އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވިގެންދިޔަ އެއް ކަމަކީ ދެއްކި ގިނަ ކާޑުތަކެވެ‪.‬‬ ‫މީގެ ކުރިން ވޯރލްޑްކަޕް ފައިނަލެއްގައި އެންމެ ގިނައިން ކާޑު ދެއްކި‬ ‫ފަހަރު ދައްކާފައިވަނީ ‪ 6‬ރީނދޫ ކާޑެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މި މެޗުގައި‬ ‫ހަމައެކަނި ހޮލެންޑުގެ ކުޅުންތެރިންނަށްވެސް ނުވަ ރީނދޫ ކާޑު‬ ‫ދައްކާފައި ވެއެވެ‪ .‬އޭގެ އިތުރަށް އެ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިއަކަށް މެޗުގެ‬ ‫ފަހުބައިގައި ރަތްކާޑެއްވެސް ދައްކާފައި ވެއެވެ‪ .‬ބައެއް ފަރާތްތަކުން‬ ‫ސިފަކުރާ ގޮތުގައި ފައިނަލް މެޗުގައި ހޮލެންޑް ބެލީ އެމީހުންގެ‬ ‫ސަގާފީ "ޓޯޓަލް" ފުޓުބޯޅައިގެ ތެރެއަށް ހުނަރުވެރި ސްޕޭނުގެ‬

‫‪28‬‬

‫ކުޅުންތެރިން ހަލާކުކޮށް ބިރުގަންނުވައިލުމުގެ ބައިވެސް އިތުރުކޮށްގެން‬ ‫ކުޅޭށެވެ! މެޗުގައި ހޮލެންޑުގެ ކުޅުންތެރިން ކުރަމުންގެންދިޔަ ނުރައްކާތެރި‬ ‫ފައުލްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވުނީ ސްޕޭނުގެ މިޑްފީލްޑަރ‬ ‫ޝަބީ އަލޮންސޯގެ މޭމައްޗަށް ހޮލެންޑްގެ ނައިޖެލް ޑި ޔޯންގް އެރުވި‬ ‫ފައިދަށްފުށުގެ ވަރުގަދަ ހަމަލާއެވެ‪ .‬މި ހަމަލާއަކީ ސީދާ ރަތްކާޑެއް‬ ‫ދައްކަން ޖެހޭ ފައުލެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ބުނެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް ރެފްރީ‬ ‫ދައްކާފައިވަނީ ރީނދޫ ކާޑެކެވެ‪ .‬ސްޕޭނުގެ ކުޅުންތެރީންނަށް ދައްކާފައިވަނީ‬ ‫ފަސް ރީނދޫ ކާޑެވެ‪.‬‬ ‫ ‬

‫ސްޕޭނަށް ހައްގު ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ތަށި‬

‫ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި ހޮލެންޑު ކޮޅަށް ރީތި ގޯލެއް ޖެހީ އެ ޓީމުގެ‬ ‫ތަރި އެންޑްރޭސް އިނިއެސްޓާއެވެ‪ .‬ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ މޮޅު‬ ‫ފުޓުބޯޅަ ކުޅުންތެރިޔާކަމަށް އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ ވޭން ރޫނީ ބުނެފައިވާ‬ ‫އިނިއެސްޓާގެ ހުނަރުވެރިކަން ރޭގެ މެޗުގައި އެތައް ފަހަރަކުވަނީ‬ ‫ފެނިގެން ގޮސްފައެވެ‪ .‬އިނިއެސްޓާގެ ގޯލު އައިސްފައިވަނީ އަލޮންސޯގެ‬ ‫ބަދަލުގައި ކުޅެން ނުކުތް ޒުވާން ކުޅުންތެރިޔާ ސެސްކް ފަބްރެގާސްގެ‬ ‫ރީތި ޕާހަކުންނެވެ‪ .‬އެ ހިނދުކޮޅާއެކު ސްޕޭންގެ ފުޓުބޯޅައިގެ ތާރީޚު‬ ‫ވަނީ ބަދަލުވެގެން ގޮސްފައެވެ‪ .‬އާދަޔާ ޚިލާފަށް މޮޅު އަދި ހުނަރުވެރި‬ ‫ކުޅުންތެރިންތަކެއް ހިމެނޭ‪ ،‬އަދި ބަލާ ފޫހިނުވާފަދަ ރީތި ކުޅުމެއް ކުޅޭ‬ ‫ސްޕޭނަށް ލިބުނު ތަށްޓާއި ޗެމްޕިއަންކަމުގެ ޓައިޓްލްއަކީ އެ މީހުންނަށް މި‬ ‫ވަގުތު ހައްގު އެއްޗެއް ކަމަށް އެންމެން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ފަހަރުގެ މުބާރާތުގެ މޮޅު ކުޅުންތެރިއާގެ މަގާމު ހޯދާފައިވަނީ އުރުގުއޭގެ‬ ‫މޮޅު ފޯވަޑް ކުޅުންތެރިއާ ޑިއެގޯ ފޯރލާނެވެ‪ .‬ކުޅުނު ހުރިހާ މެޗެއްގައިވެސް‬ ‫އެއް ފެންވަރެއްގައި ތޫނުފިލިކަން ދައްކާފައިވާ ފޯރލާނަކީ މުބާރާތުގައި‬ ‫އެންމެ ގިނަ ލަނޑު ޖެހި ހަތަރު ކުޅުންތެރީންގެ ތެރޭގައިވެސް ހިމެނޭ‬ ‫ކުޅުންތެރިއެކެވެ‪ .‬އޭނާ ވަނީ މުޅި މުބާރާތުގައި ފަސް ގޯލު ޖަހާފައެވެ‪.‬‬


‫އިރުގެ ހަކަތައިން ދުއްވާ މަތިންދާބޯޓު ‪ 24‬ގަޑިއިރުގެ އުދުހުމެއް ފުރިހަމަކޮށްފި‬ ‫ ‬

‫ ‬

‫ސައިންސްގެ އަތްފުނާއެޅުމުގައި މިމަހުގެ ހަތް ވަނަ ދުވަހަކީ‬

‫ތާރީހުގެ‬

‫އެހެނިހެން ދާއިރާތަކަށް ނިސްބަތްވާ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ‪ 70‬މީހުން ހިމެނޭ ޓީމަކުން‬

‫ތެރެއަށް ވަދެގެންދާނެ ދުވަހެކެވެ‪ .‬އިރުގެ ހަކަތައިން ދުއްވާ މަތިންދާބޯޓު ‪24‬‬

‫ފެށި މި މަސައްކަތުގެ މައިގަނޑު މަޤުޞަދަކީ ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި މަތިންދާބޯޓެއް‬

‫ގަޑިއިރުގެ އުދުހުމެއް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފުރިހަމަކޮށްގެނެވެ‪.‬‬

‫ވުޖޫދަށް ގެނައުމެވެ‪ .‬މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އުފެއްދުނު ސޯލަރ އިމްޕަލްސް‬ ‫އެޗްބީ‪-‬އެސްއައިއޭ އެންމެ ފުރަތަމަ އުދުހިފައިވަނީ މިދިޔަ ޑިސެމްބަރު މަހުއެވެ‪.‬‬

‫އިރުގެ އަވިން އުފައްދާ ހަކަތައިން ދުއްވޭގޮތަށް ފަރުމާ ކޮށްފައިވާ‬

‫ފުރަތަމަ މަތިންދާ ބޯޓު ކަމުގައިވާ ސޯލަރ އިމްޕަލްސް އެޗްބީ‪ -‬އެސްއައިއޭ ‪24‬‬

‫އެފަހަރުގެ ކާމިޔާބު ތަޖުރިބާއަށްފަހު އޭޕްރިލް މަހު ރަސްމީގޮތުން ބޯޓުގެ ފުރަތަމަ‬

‫ގަޑިއިރުގެ އުދުހުމެއް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ފުރިހަމަކުރުމަށް ސްވިޓްޒަރލޭންޑުގައި ކުރި‬

‫އުދުހުން ބޭއްވިފައިވެއެވެ‪ .‬އެއަށްފަހު މެއި މަހުގެ ތެރޭގައިވެސް އެޗްބީ‪-‬އެސްއައިއޭ‬

‫މި ތަޖުރިބާއަކީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ތާރީޚުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުމެއް ކަމަށް‬

‫ކާމިޔާބުކަމާއެކު އުދުހިފައި ވެއެވެ‪ .‬އެޗްބީ‪-‬އެސްއައިއޭގެ މަޝްރޫއު ހިންގާ ފަރާތުން‬

‫ގިނަ ބަޔަކު ޤަބޫލުކުރެއެވެ‪ .‬ހެނދުނު ހެނދުނާ ބޯޓު އުދުއްސާލުމަށްފަހު ދުވާލުގެ‬

‫މަޢުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި ބޯޓުގެ ދެން އޮތް ދަތުރަކީ އެޓްލާންޓިކް ހުރަސްކުރުމުގެ‬

‫ވަގުތުތަކުގައި ބޯޓުގެ އިންޖީނުތައް ހިންގާފައިވަނީ އިރުގެ ހަކަތަ ސީދާ ބޭނުން‬

‫ދަތުރެވެ‪ 2011 .‬ވަނަ އަހަރަށް ރޭވެމުންދާ މި ދަތުރު ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކުރެވިއްޖެނަމަ‬

‫ކޮށްގެންނެވެ‪ .‬ބޯޓު ފަރުމާކޮށްފައިވާ ގޮތުން ރޭގަނޑަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ލިބިދެނީ‬

‫ދެން އޮންނާނީ ‪ 2012‬ވަނަ އަހަރު ނުހުއްޓައި ދުނިޔެ ވަށައި ބުރެއް ޖެހުމުގެ‬

‫ދުވާލުގެ ވަގުތުގައި‪ ،‬އިރުން ލިބޭ ހަކަތައިން ޗާރޖު ކުރެވޭ ބެޓްރީތަކަކުންނެވެ‪.‬‬

‫ދަތުރެކެވެ‪ .‬މި ދަތުރުތަކުގެ ކާމިޔާބީގެ ނަތީޖާއަކީ ތިމާވެއްޓާ ނުރައްޓެހި ހަކަތައިގެ‬

‫ ‬

‫ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރާ މަތިންދާބޯޓުތައް މާޒީގެ ބާބަކަށް ވެގެން ދިޔުން ކަމުގައިވެސް‬

‫އިރުގެ ހަކަތައިން ދުއްވޭ މަތިންދާބޯޓެއް އުފެއްދުމުގެ މަޝްރޫއު‬

‫ފެށިފައިވަނީ މީގެ ހަތް އަހަރު ކުރީންނެވެ‪ .‬ފަރުމާކުރާ މީހުންނާއި އިންޖިނިއަރުންނާއި‬

‫ވެދާނެއެވެ! ބަލަން ތިބެމާ ހިނގާށެވެ!‬

‫މޮބައިލް ފޯނުގެ ނަންހުރި މޮޑެލްތަ ާކ‬ ‫އެއްވަރުގެ ތަރުހީބެއް އައި ފޯނު ‪ 4‬އަށްލިބިދާނެބާ!‬ ‫ދެހާސް ހަތް‬

‫ވަނަ އަހަރު އައި ފޯނު ބާޒާރަށް ނެރުމުން އުފެދުނު ސުވާލަކީ މޮބައިލް ފޯނުގެ‬ ‫ބާޒާރުގައި ނަންހުރި ކުންފުނިތަކާ ވާދަކުރުމުގެ ގާބިލިއްޔަތު އައި ފޯނުގައި އެބަހުރި‬ ‫ހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ފަހުން ތިން އަހަރު ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު އެ ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު‬ ‫ވަނީ ލިބިފައެވެ‪ .‬ނޮކިއާ ފަދަ ކުންފުނިތަކަށް އައި ފޯނުގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވި‬ ‫ޗެލެންޖް ވަރަށްވެސް ވަރުގަދައެވެ‪ .‬ތިން އަހަރަށްފަހު އައި ފޯނުގެ ހަތަރުވަނަ‬ ‫މޮޑެލް‪ ،‬އައި ފޯނު ‪ 4‬ބާޒާރަށް ނެރެވިފައިވާއިރު މި ފަހަރުގެ އެޑިޝަނަކީ ކުރީގެ‬ ‫މޮޑެލްތަކާ އެއްފަދަ ކާމިޔާބެއް ބާޒާރުގައި ހޯދިދާނެ އެޑިޝަނެއްތޯ މި ސުވާލު‬ ‫ބައެއް ފަރާތްތަކުން ކުރެއެވެ‪ .‬ޚުދު އެޕަލް ކުންފުނީންވެސް ވަނީ އައި ފޯނު ‪ 4‬ގެ‬ ‫އެންޓަނާގެ މައްސަލަތަކެއް އުޅޭކަމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ‪ .‬މި މައްސަލައިގެ ސަބަބުތަކާއި‬

‫އެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތަކާ ބެހޭ ގައިޑްލައިނެއް‬ ‫އެޕަލް ކުންފުނީން ނެރެފައިވާ ނަމަވެސް ފާޑުކިޔާ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ އެ ގައިޑްލައިނުގެ ބޭނުމެއް‬ ‫ނެތްކަމަށް ބުނެފައެވެ‪ .‬އެއީ ފޯނުގެ އެންޓަނާގެ މައްސަލަތަކެއް ހުރުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފޯނުގައި ހިފެހެއްޓޭ‬ ‫ގޮތަކުން ސިގްނަލް ގެއްލި ކޯލް މެދުކެނޑިގެންދިޔުން ފަދަ ކަންތައްތަކާ ކުރިމަތިވާތީއެވެ‪ .‬އެންޓަނާގެ މައްސަލަތަކެއް‬ ‫ހުރި ނަމަވެސް އައި ފޯނު ‪ 4‬ގެ އެހެން ކަންތައް ވަރަށް ބަރާބަރު ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ބުނެއެވެ‪ .‬އެއް ކަމަކަށް ކުރީގެ މޮޑެލް‬ ‫ކަމުގައިވާ އައި ފޯނު ‪ 3‬ޖީއެސް އަށްވުރެ އައި ފޯނު ‪ 4‬ތުނިވެފައި ސައިޒުވެސް ހިސާބަކަށް ކުޑައެވެ‪ .‬ކުރީގެ މޮޑެލްތަކުގައި ހިމެނުނު‬ ‫ހުރިހާ ފީޗަރތަކެއް އައި ފޯނު ‪ 4‬ގައި ހިމެނޭއިރު އޭގެ އިތުރު ފީޗަރތައްވެ��ް އެކުލެވެއެވެ‪.‬‬

‫‪28‬‬


‫އުފަލުގެ ވަގުތު‪ :‬ދެކުނު އެފްރިކާގެ‬

‫‪ 2009‬ވަނަ އަހަރުގެ ސަންއެފްއެމް އެވޯޑްސް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ބޭފުޅުންނާއި އެ އަހަރުގެ ރައްޔިތުންގެ‬

‫ޖޮހަނެސްބާރގް ގެ ސޮކަރ ސިޓީގައި‬

‫މަޖިލީހުގެ ޝަހުސިއްޔަތުންނަށް ސަންއެފްއެމްގެ އެހުންތެރިންގެ ވޯޓުން ހޮއްވެވި ބޭފުޅުންނާއެކު‬

‫އޮތް ފައިނަލް މެޗުގައި ހޮލެންޑް ބަލިކޮށް‬

‫ސަންއެފްއެމްގެ ޗެއާމަން އަހުމަދު ޝިޔާމް މުަހައްމަދު އަދި ސަންއެފްއެމުން ނައިފަރު ދޮހޮއްކޮގެ‬

‫ޗެމްޕިއަންކަން ހޯދުމާއެކު ސްޕޭންގެ ޒަމާންވީ‬

‫ހަނދާނުގައި ނެރުނު "ވާހަނދާނަކުން‪ "..‬އަލްބަމަށް‬

‫ހުވަފެން ވަނީ ޙަޤީޤަތަކަށް ވެފައި‬

‫މުވައްޒަފުން‬

‫ލަވަކިޔައިދިން ފަންނާނުންނާއި ސަންއެފްއެމްގެ‬



Sun Magazine 1