Issuu on Google+


‫فهرست‬

‫‪September 2011‬‬

‫ ‬

‫‪Content‬‬

‫ماهنامه داخلی شورای بازرگانی ایرانیان ‪ -‬دبی‬

‫‪Issue 02‬‬ ‫‪May 2011‬‬

‫‪Help Somalia‬‬ ‫‪One body to stop famine‬‬ ‫مطالب این ماهنامه بیانگر نظرات نویسندگان آنها است و ماهنامه‬ ‫داخلی ش��ورای بازرگانی مس��وولیتی در قبال مطال��ب ندارد‪.‬‬ ‫خواهشمندیم مطالب خود را بصورت تایپ شده در اختیار شورا‬ ‫قراردهید تا در شماره های آینده از آن استفاده شود‪ .‬ماهنامه در‬ ‫ویرایش مطالب و مقاالت آزاد است‪.‬‬ ‫‪IBC News has based this document on information‬‬ ‫‪obtained from sources it believes to be reliable‬‬ ‫& ‪but which it has not independently verified; IBC‬‬ ‫‪IBC News makes no guarantee, representation or‬‬ ‫‪warranty and accepts no responsibility or liability as‬‬ ‫‪to its accuracy or completeness; hence expressions‬‬ ‫‪of opinion are those of the authors only.‬‬

‫‪2‬‬

‫اخبار شورا‬

‫‪6‬‬

‫معرفی اعضا جدید‬

‫‪7‬‬

‫زندگی و کارنامه ی حاج محمد تقی برخوردار‬

‫‪10‬‬

‫بازار رقابتی‪ ،‬پیش شرط رشد بهره وری‬

‫‪14‬‬

‫درصد بهره مندی ایرانی ها از لوازم زندگی‬

‫‪17‬‬

‫صنعت هوانوردی در ورطه نابودی است‬

‫‪18‬‬

‫آیین نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی‬

‫‪24‬‬

‫تصمیم سوزن بان‬

‫‪30‬‬

‫چگونه "نه" بگوییم‬

‫‪31‬‬

‫کمک کنید تیم شما از تعارض دست بردارد و کار کند‬

‫‪32‬‬

‫گردشگری الکترونیک در ایران‬

‫‪34‬‬

‫عوامل افزايش خرد جمعي یک گروه‬

‫‪36‬‬

‫مثلثزندگی‬

‫‪37‬‬

‫‪UAE to benefit from stability‬‬

‫‪39‬‬


3

13th Year

Issue 04

September 2011


‫‪Jun 2011‬‬

‫‪September 2011‬‬

‫سخنسردبیر‬ ‫‪V‬‬

‫ماهنامه داخلی شورای بازرگانی ایرانیان ‪ -‬دبی‬

‫صاحب امتیاز‪ :‬شورای بازرگانی ایرانیان‪ -‬دبی‬ ‫‪Publisher‬‬ ‫‪Iranian Business Council - Dubai‬‬

‫مدیرمسوول‪ :‬دارا بوشهری‬ ‫‪Manager in Charge‬‬ ‫‪Dara Boushehri‬‬

‫سردبیر‪ :‬حمید رضا حمیدی‬

‫‪Chief Editor‬‬ ‫‪Hamid R Hamidi‬‬

‫مدیر اجرایی‪ :‬امیرحسین مصدقی‬ ‫‪Executive Manager‬‬ ‫‪Amir Hossein Mosadeghi‬‬

‫هیاتتحریریه‪:‬‬

‫حمید رضا حمیدی‪ ،‬اسفندیار رشیدزاده‪ ،‬جمال‬

‫نیک نژاد‪ ،‬امیرحسین روشن ضمیر‪ ،‬الهام ارجمندی‬

‫و ایمان ارجمندی‬

‫‪Editorial Board‬‬ ‫‪Hamid Reza Hamidi, Esfandiar‬‬ ‫‪Rashidzadeh, Jamal Niknejad, Amir‬‬ ‫‪Hossein Roshanzamir, Elham Arjmani‬‬ ‫‪and Iman Arjmandi‬‬

‫مدیر هنری و ناظر چاپ‪ :‬علی فراهانی‬ ‫‪Art Director & Printing Supervisor‬‬ ‫‪Ali Farahani‬‬

‫عکاس‪ :‬گلناز علیا‬

‫‪Photographer‬‬ ‫‪Golnaz Olya‬‬

‫همکاران این شماره‪ :‬عبــاس بلــــورفروشـــان‪،‬‬ ‫آنــاهیتاساالری‬

‫‪Colleagues of the Month‬‬ ‫‪Abbas Bolurfrushan, Anahita Salary‬‬

‫دبیرخانه‪ :‬نرگس دادرس‪ ،‬نسیم فالح‪ ،‬انور محمد‬ ‫‪Secretariat Office‬‬ ‫‪Narges Dadras, Nasim Fallah, Anwar‬‬ ‫‪Mohammad‬‬

‫آدرس‪ :‬خیابان عود میثاء‪ ،‬ساختمان گلف تاور‪ ،‬طبقه اول‪ ،‬شماره ‪105‬‬

‫تلف��ن‪ +97143359220 :‬فاک��س‪+97143359022 :‬‬ ‫صن��دوق پس��تی‪ 28447 :‬دب��ی‪ -‬ام��ارات متح��ده عربی‬

‫‪105, B1, Gulf Towers,Oud Metha Road,‬‬ ‫‪Tel: +971 4 335 92 20 Fax: +971 4 335 90 22‬‬ ‫‪P.O. Box: 28447, Dubai, UAE‬‬

‫‪4‬‬

‫اعضاء محترم ش��ورا و خوانندگان گرامی‬ ‫ماه مبارک رمضان و اخالق موردی‬ ‫فارغ از هر گونه عقاید مذهبی و دینی ماه مبارک رمضان معموال زیبایی‬ ‫و طراوت خاصی را در فضای معنوی اطراف می پروراند‪ .‬به نظر می رسد‬ ‫حتی کسانی که به هر دلیل‪ ،‬عالقه به روزه داری نداشته و یا قادر به انجام‬ ‫این فریضه مذهبی نیستند‪,‬در این فضا تفاوتهای مثبتی را تجربه می کنند‪.‬‬ ‫مکرر در آمار مختلف آمده که در این ماه نرخ جرائم به مراتب کمتر از معمول می گردد‪ .‬گرچه به دلیل گرسنگی و‬ ‫تشنگی غالب ‪ ,‬رفتار ‪,‬صبر و طاقت و تحمل روزه دار کمتر از روزهای عادی است‪ ،‬اما به نظر می رسدکه علی رغم‬ ‫تمام اینها‪ ،‬مجموع رفتار غالب حکایت از خویشتن داری بیشتری دارد‪.‬‬ ‫این نمونه بارزی است از پدیده رفتار موردی که تفییر مقتضیات‪,‬عدم پایداری آنرا فراهم می کند‪ .‬اخالق صرفا امری‬ ‫اجتماعی است ‪,‬امکان ندارد که شخصی جنبه ای از اخالق اجتماعی را در زندگی حرفه ای خود بکار بگیرد و جنبه‬ ‫دیگر را در زندگی معنوی استفاده کند‪.‬‬ ‫برای اخالقی بودن‪ ،‬می بایست در جهان یک مالک مشخص رفتاری داشته باشیم‪.‬‬ ‫سئوال اینجاست که امروز وضعیت اخالق را در حوضه کسب و کار چطور تخمین می زنید‪ .‬آیا بسیار عالی است‪،‬‬ ‫خوب است و یا اکثریت مردم وضعیت اخالق را در حوضه کسب و کار غیر قابل تحمل می دانند و از این وضعیت‬ ‫نا مطلوب به تنگ آمده اند؟‬ ‫البته وضعیت اخالق تنها به دنیای کسب و کار محدود نمی شود‪ ,‬عامه مردم از سوءاستفاده مختلف در حیطه های‬ ‫فرهنگی‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬ورزشی‪ ،‬تجاری‪ ،‬سیاسی‪ ،‬ادبی و حتی مذهبی به تنگ آمده اند‪ .‬ما همگی به هنگام قرار گرفتن‬ ‫در مقابل یک آزمایش اخالقی‪ ،‬در خط لغزش قرار می گیریم و مشکل این است که بعضا برای برد هر کار کرده‬ ‫و بین اخالقی بودن و برنده شدن یکی را انتخاب می کنیم‪ .‬ما اصوال از باخت می ترسیم و معنویت‪ ،‬تنها به عنوان‬ ‫یک تجمل گران و خصوصی مطرح می شود‪,‬که در فرهنگ امروزی می بایست بهای سنگینی را برای آن پرداخت‪.‬‬ ‫اکثرغریب به اتفاق ما اعتقاد داریم که در یک بحران اخالقی و اجتماعی بسر می بریم و همیشه مدیران باال سر را‬ ‫مسئول این بحران می دانیم‪ .‬اما می دانیم که اکثر ما در دوران دانشجویی به تقلب در امتحان اعتراف کردیم و یا‬ ‫حد اقل به یک کار غیر اخالقی اذعان داشته و شاهد چنین خطایی بودیم‪ ,‬بدون اینکه جلوگیری از بروز آن کنیم‪.‬‬ ‫باید راهی اندیشید که در جهان‪ ،‬انسانها پایبند اصول باشند‪ .‬اصول معنوی به هیچ وجه مانند بادنمایی نیست که با‬ ‫هر نسیمی جهت خود را عوض کند‪ ،‬بلکه مانند پرگاری است که بر اصل حقیقت استوار است و فقط بر حول همان‬ ‫محور می گردد‪ .‬قانون طالیی اخالق حکم می کند که در مقابل دیگران رفتاری را داشته باشیم که در موقعیت‬ ‫مشابه انتظار همان رفتار را از دیگران داریم‪.‬‬ ‫اما مهمتر از کلیه اصول فوق این اصل ارجح می باشد که نه تنها می بایست مبانی معنوی و پایه های اخالقی را‬ ‫برای زندگی مشخص و آنرا آموزش داد‪,‬بلکه ورای آن خود می بایست به آنها عمل کرد‪.‬‬ ‫ماه مبارک رمضان به انتها رسید‪ ,‬ولی امید برای رسیدن به یک زندگی پر معنا ادامه دارد‪.‬‬ ‫عید بندگی معنوی بر همه شما مبارک‬ ‫حمیدرضا حمیدی‬ ‫سردبیر‬


5

13th Year

Issue 04

September 2011


‫اخبار شورا‬

‫عکس‪ :‬گلناز علیا‬

‫‪September 2011‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫‪13th Year‬‬

‫‪6‬‬


‫معرفی اعضاء جدید‬

13th Year

Issue 04

September 2011

:‫نام شرکت‬ ‫پیش��گامان فن آوری نیوان‬ ‫ فرش��اد بیدرام‬:‫مدیر‬ ‫ مشاوره و خدمات حرفه‬:‫حوزه تخصصی‬ )IT( ‫ای��ی ف��ن آوری اطالع��ات‬ ‫ دبی‬450680 :‫کد پس�تی‬ 00971 4 4322311 :‫تلفن‬ 00971 4 4425147 :‫فاکس‬ 00971507108386:‫همراه‬ info@nivanco.com:‫ایمیل‬ www.nivanco.com:‫وب سایت‬

7

Nivan Technology ‫ش��رکت‬ ‫ ش��عبۀ ش��رکت‬،Pioneers FZE ‫مهندس��ی پیشگامان فن آوری نیوان در‬ ‫ایران می باشد که با هدف ارايۀ مشاوره‬ ‫و خدم��ات حرفه ایی در حوزۀ فن آوری‬ ‫ دفتر‬.‫) تأسیس شده است‬IT ( ‫اطالعات‬ ‫ با در اختیار داش��تن‬،‫مرک��زی در تهران‬ ‫ ب��ا تحصیالت مرتبط‬،‫نیروه��ای با تجربه‬ ‫و دارای م��دارک معتبربی��ن الملل��ی‬ ‫ ق��ادر ب��ه انج��ام پروژه‬،IT ‫در ح��وزۀ‬ ‫ ش��عبۀ‬.‫ه��ای ش��ما در ایران می باش��د‬ ‫ با اس��تفاده از ش��رکای‬،‫امارات ش��رکت‬ ‫تج��اری خ��ود ک��ه عمدت ٌا ش��رکت های‬ Total system integrators & IT ‫ در حوزۀ‬Solution providers ‫ ب��ا برگ��زاری مناقصات بین‬،‫می باش��ند‬ ‫ در کلیۀ‬IT ‫ آمادۀ ارایۀ خدمات‬،‫ش��رکاء‬ ‫زمین��ه های تخصصی بر اس��اس اولویت‬ .‫های مش��تری می باش��د‬

MILLENNIUM PLAZA HOTEL DUBAI Muin Serhan (General Manager) A Member of Millennium Hotels and Resorts P.O.Box: 191055 Dubai Mob: +971 56 684 71 72 raja.saeed@mill-plazadubai.com www.millenniumhotels.com Dubai’s newest five-star hotel tower is shortly opening its doors to the public on 01st October 2011. The Millennium Plaza Hotel Dubai is strategically situated on one of the city’s most prestigious roads - Sheikh Zayed Road, facing the Dubai International Financial Centre, with close proximity to the World Trade Centre and Dubai International Exhibition Centre. The 65 storey tower comprises of 413 hotel rooms and the room starts from 26th floor till 65th floor. The hotel will provide one of the finest accommodations and associated services to the business and leisure traveler. The hotel features modern conference halls and meetings rooms, all of which provide an ideal address and working environment amidst the luxury of a fivestar hotel. 4 restaurants and a café’ offer International and Mediterranean cuisine, along with some of the finest coffee and a variety of speciality teas, fresh juices, sandwiches and snacks. Located on the roof top of the parking building, the swimming pool, health club and spa will have a private access for all hotel guests and members, offering a variety of treatments and wellness initiatives in a relaxing and luxurious spa environment

Rotana Group Betsabeh Najaf (Area Sales Manager) Rotana Hotel Management Corporation [rotana.com] was founded in 1992 and is operating across the Middle East and North Africa.The company was founded by partners Nasser Al Nowais and Selim El Zyr, who were both already well established within the Middle East hospitality industry, with Nasser Al Nowais having previously been instrumental in the formation of the Abu Dhabi National Hotel Company. Current operating Rotana properties Abu Dhabi: Al Maha Arjaan by Rotana, Beach Rotana, Al Rawda Arjaan by Rotana, Yas Island Rotana Centro, Yas Island Park Rotana, Park Arjaan by Rotana, Hala Arjaan by Rotana Al Ain: Al Ain Rotana Dubai: Al Bustan Rotana, Al Murooj Rotana, Jumeira Rotana, Rihab Rotana, Rimal Rotana, Towers Rotana, Villa Rotana, BurJuman Arjaan by Rotana, Media Rotana, Rose Rayhaan by Rotana, Arjaan Dubai by Rotana, Amwaj Rotana, Centro by Rotana Fujairah: Fujairah Rotana Resort & Spa Ras Al Khaimah: The Cove Rotana Resort Sharjah, Kuwait, Egypt, Syria, Sudan, Saudi Arabia, Lebanon Rotana Area Sales Office - Dubai & Northern Emirates P.O. Box 30880 Dubai, U.A.E Direct T: 00 971 (0) 4 7054512 T: 00 971 (0) 4 2820000 F: 00 971 (0) 4 7054508 M: 00 971 (0)56 7842305 betsabeh.najaf@rotana.com rotana.com


‫اخبار شورا‬

This Permit is not recognized anymore by the Immigration to obtain Visa for the staffs of the BC. A discussion has been initiated by the French BC for one year, followed by the Iranian BC recently, without any positive and long-term conclusions so far.

- Inter-Business Council Event organized by the American B.C. in September 2011 - Inter-Business Council Event organized by the Swiss B.C. in January IV – 6th BC Presidents Meeting: The next president’s dinner will be hosted by the Russian Business Council. Igor Egorov will organize this event and will inform the attendees in the near future.

5th of November at Al Bustan Rotana Hotel

As the Iranian Business Tower, an 18 storey building with 200,000 SQF, is due for hand over by late December 2011, the IBC is planning to gather a number of related service providers in one location to facilitate the needs of the tenants and the IBC member owners and to introduce them to potential future suppliers. Services on display will include: interior designers and contractors, office equipment and supplies distributors, maintenance service providers and many others. This one day event will be held on the . While the IBC plans to make the event as comprehensive as possible, any support is appreciated and welcome.

September 2011

IV – Quarterly Inter-Business Council Events: Reminder for the future InterBusiness Council gatherings. It was agreed that the organizing Business Council can decide on the event’s program.

The Algerian officials suggested holding the first meeting of the council during the second half of the year. The Algerian side presented a proposal for a Memorandum of Understanding to monitor illegal competition practices and another to enhance cooperation in the domain of consumer protection and to combat commercial fraud.

Issue 04

III – Invitation to Government entities’ representatives: It is decided by the attendees to regularly, if not for each President’s meeting, invite representatives of governmental institutions to improve the links of the BC with the Emirati officials in a less formal way than we are used to have it so far. It will ease the dialogue and give to BC more power for lobbying jointly whenever necessary.

The UAE and Algeria have agreed to remove obstacles to trade and investment by activating UAE-Algeria Business Council, through a joint declaration following a meeting in Algiers. The UAE-Algeria Joint Economic Committee meeting agreed to activate the UAEAlgeria Business Council, to encourage trade and boost investments between both countries.

13th Year

It is decided by the attendees to invite to the next Presidents’ Meeting both, HE Hamad Buamim, representing the interests of the BC and HE Mohammed Al Merri, Director of the Immigration to be able to talk jointly about this serious issue shared by different BC.

8


Minutes of the 5th Business Council Presidents Meeting

13th Year

Issue 04

September 2011

Date: Wednesday, 19 June 2011 Time: 19:00 Place: Pullman MOE Hotel

9

Attendees: - Ms Daniela Calligaro – Head of Membership & Corporate Development -Mr. Pekka Rautimo, Chairman, Finnish Business Council - Mr. Dara Bousheri, Executive Vice President, Iranian Business Council - Mr. Raymi van der Spek, Chairman, Australian Business Council - Mr. John Eric Podgore, President, American Business Council - Mr. Henri Zoleyn, President, French Business Council - Mr. Igor Egorov, President, Russian Business Council - Ms. Myriam El-Rai, Director, Swiss Business Council Ms Fabienne Lucas, Director, French Business Council I – The title “Chamber of Commerce” A letter, requesting to change the denomination of the

“Business Councils” into “Chambers of Commerce” has been circulated among the attendees of the last meeting. This change will certainly allow more credibility to our organizations. The President’s signatures of the main Business Councils have been collected by the Swiss Business Council. This letter will be sent to H.E Hamad Buamim, Director of the DCCI at the soonest. II – Situation of the BC: what is the status of each organization? As most of BC are facing difficulties to have a « legal » existence with the « Business Council Permit » delivered by the DCCI, especially to obtain proper visa, opening bank accounts… a roundtable is done to understand what are the different status represented among the BC attended. Except the German BC (governmental entity) and the Swiss BC (Private entity under Trade Licence), the other BC are operating under the DCCI Business Permit.


‫روایت تاریخ‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪10‬‬

‫حاج محم��د تقی برخوردار‬ ‫سال‪ 1303‬در یزد به دنیا آمد‪.‬‬ ‫در دوره دان��ش آموزی روزنامه‬ ‫بس��یاری مطالعه می کرد‪.‬این‬ ‫س��نت را بعدها در اوج فعالیت‬ ‫تج��اری و صنعتی برای آگاهی‬ ‫از حوادث و تآثیرات آن بر امور‬ ‫تجاریش نیز حفظ نمود‪..‬‬ ‫پشتتکار‪,‬صبر و شکیبایی‬ ‫از نوجوان��ی جزو خصوصیاتش‬ ‫بود‪ .‬در همی��ن دوران ‪ ,‬پدرش‬ ‫از یکی از طرفهای تجاریش در‬ ‫اصفه��ان طلبی داش��ت ‪ .‬حاج‬ ‫محمد تقی را برای وصول طلب‬ ‫به اصفهان فرستاد‪ .‬او مدت چند‬ ‫روز در حجره بدهکار حاضر می‬ ‫ش��د‪ ,‬بدون عصبانیت با صبر‬ ‫و خنده رویی ب��ا بدهکار روبرو‬ ‫می شد تا اینکه توانست طلب‬ ‫پدرش را بگیرد و به یزد برگردد‪.‬‬ ‫اولی��ن آموزش های عملی را از‬ ‫پدرش آموخت‪.‬‬ ‫در سال ‪ ,1321‬دیپلمش را‬ ‫گرفت‪ .‬در همین زمان به همراه‬ ‫برادر بزرگش حاج محمد مهدی‪ ,‬از طریق کویت به‬ ‫حج رفت‪ .‬پس از بازگشت به بهانه تحصیل به تهران‬ ‫آمد و در همانجا مشغول کسب و کار شد‪ .‬از خدمت‬ ‫نظام وظیفه معاف شد‪ .‬حاج محمد حسین با اقامت‬ ‫پسرش در تهران مخالف بود ‪ ,‬زیرا می ترسید فضای‬ ‫سیاسی اجتماعی پایتخت‪ ,‬در اعتقادات دینی پسرش‬ ‫اثر منفی بگذارد‪ .‬اعتقادات اساسی دینی او نه تنها در‬ ‫‪ 20‬سال فعالیت تجاری او تغییری نکرد‪ ,‬بلکه ورود‬ ‫به بخش م��درن صنعتی و زندگی در تهران و حتی‬ ‫ارتباط منظم با طرفهای اروپایی ‪ ,‬امریکایی و ژاپنی‬ ‫تاثیری در نگاه دینی اش نداشت ‪ .‬اما باید اذعان کرد‬ ‫که نوع نگاه حاج محمد تقی نسبت به سنت ‪ ,‬بویژه‬

‫نظرش درباره آموزش ‪ ,‬نقش زنان در جامهه و سبک‬ ‫زندگی و کس��ب و کار ‪ ,‬تفاوت زیادی با نگاه س��نت‬ ‫گراها داشت‪ .‬اقامت حاج محمد تقی در تهران برای‬ ‫کل خانواده ‪ ,‬چش��م انداز وسیعی را گشود‪ .‬پس از‬ ‫او‪,‬سه برادر و دو خواهرش نیز به تهران آمدند‪.‬‬ ‫محمدعلی ‪ ,‬عب��اس و خواهرش زهرا‪ ,‬این بخت‬ ‫را پیدا کردند ک��ه در دهه‪ 1340-1330‬در خارج از‬ ‫کشور تحصیل نمایند‪.‬‬ ‫ته��ران مرکز ثقل سیاس��ت‪ ,‬اقتصاد‪ ,‬آموزش ‪,‬‬ ‫مراکز فرهنگی مدرن ‪ ,‬ارتباطات و اطالعات جدید و‬ ‫محل واردات آخرین تولیدات اروپا و آمریکا در کشور‬ ‫بود‪ .‬چشم انداز تهران ‪ ,‬برای مردی که همیشه آینده‬ ‫را م��ی دید‪ ,‬جاذبه خاصی داش��ت‪ .‬حمایت پدر‪ ,‬در‬

‫عین دور بودن به لحاظ فاصله‬ ‫جغرافیایی ‪ ,‬استقالل عمل او‬ ‫را تا حد زیادی حفظ می کرد‬ ‫این مس��ئله در اولین تجربه‬ ‫های تجاری مستقلش خود را‬ ‫نشان داد ‪.‬‬ ‫حاج محمد تقی کاالهای‬ ‫زیادی را از س��ن ‪21‬س��الگی‬ ‫مثل برن��ج ‪ ,‬نخ ‪ ,‬رنگ ‪ ,‬چای‬ ‫‪ ,‬شکر‪ ,‬پسته‪ ,‬کاغذ‪ ,‬باطری ‪,‬‬ ‫رادیو‪ ,‬ساعت‪ ,‬ماشین حساب‪,‬‬ ‫پنک��ه‪ ,‬پارچ��ه‪ ,‬لیوان ‪ ,‬س��م‬ ‫ددت‪ ,‬هیدروس��ولفیت‪ ,‬و‪...‬‬ ‫ازچند شرکت وارد می کرد ‪.‬‬ ‫به عنوان ی��ک واردکننده‬ ‫به نوس��انات قیمت کاال و ارز‬ ‫توجه خاصی داشت‪ .‬سعی می‬ ‫کرد با هزینه و قیمت پایینتر‬ ‫اجناس را وارد کند‪ ,‬همیش��ه‬ ‫در ت�لاش ب��ود ت��ا کاالهای‬ ‫واردات��ی را س��ریع از گمرک‬ ‫ترخیص و توزیع نماید‪ .‬وضع‬ ‫خرید سایر تجار را مورد توجه‬ ‫قرار م��ی داد ‪ ,‬اجناس را زیاد‬ ‫در انبار نگه نمی داش��ت تا سرمایه اش راکد نماند ‪,‬‬ ‫در عین حال س��عی می کرد به گونه ای عرضه شود‬ ‫که قیمت کاال یکباره کاهش پیدا نکند‪ .‬تا بنکدارها و‬ ‫خریدارانی که از او خرید کرده بودند متضرر نشوند‪ .‬به‬ ‫تاثیر سیاست و جنگ در عرصه داخلی و بین المللی‬ ‫بر بازار قیمت کاال ها توجه داش��ت ‪ .‬محور مدیریت‬ ‫اش تکیه به نیروی انس��انی توانا و جس��تجوی افراد‬ ‫امین خصوصا ٌیزدی برای تجارتخانه اش بود‪ .‬نیروی‬ ‫س��هل انگار و ناتوان را س��ریع بر کنار می کرد‪ ,‬به‬ ‫مش��تریان معتبر و خوشنام توجه می کرد و به آنها‬ ‫تخفی��ف ویژه می داد‪ ,‬امور تج��اری را حتی در ایام‬ ‫تعطیالت عید دنبال می کرد ‪.‬‬


‫پ��س از جنگ جهانی دوم از کش��ورهایی مانند‬ ‫آلم��ان و ژاپن که کاالهایش��ان را ب��ه بهای کمتر و‬ ‫مرغوبتر عرضه می کردند‪ ,‬تمایل بیشتری داشت و‬ ‫در نظر داشت دفتری در آمریکا (در سن ‪24‬سالگی)‬ ‫اج��اره کند‪ ,‬در تجارت بویژه ب��ا آمریکایی ها توجه‬ ‫خاص��ی می کرد‪ ,‬در کار تجاری مش��ترک داخلی ‪,‬‬ ‫تعصب روی موقعیت طبقاتی نداشت‪ .‬خرید نقدی‬ ‫کمتر انجام میداد‪ .‬گاهی سفته های مدت دار را برای‬ ‫تامین نقدینگی ب��ه بهای کمتر می فروخت‪ ,‬گاهی‬ ‫صدی هجده از بازار می گرفت‪ .‬در س��ن ‪ 21‬سالگی‬ ‫تجارت آنچنان برایش مهم بود که پیشنهاد فروش‬ ‫زمین نامرغوب تجاری را به پدرش داد ‪.‬‬ ‫بر رعای��ت روابط اخالقی در کار اصرار داش��ت‪.‬‬ ‫متناسب با شرایط و کام ٌ‬ ‫ال باز و بدون اسارت در شکل‬ ‫و فرم تصمیم می گرفت‪ .‬درهمان سال های اول یک‬ ‫کارپرداز انگلیسی ‪( ,‬آگاه به زبان فارسی) را استخدام‬ ‫ک��رد و تج��ارت خانوادگی را از هند به س��وی اروپا‬ ‫هدایت کرد‪ .‬به طوری که بعد از ‪ 3-2‬سال ‪ ,‬مکاتبه‬ ‫تجارت با هند به کمترین حد خود رسید‪ .‬پشتکار و‬ ‫تحرک در تجارت برای جوان ‪ 21‬ساله ای همچون او‬ ‫غیر قابل تصور به نظر می رسد‪ .‬اکثر مواقع تا ساعت‬ ‫‪ 9‬شب کار می کرد‪ .‬گویی برای تجارت آفریده شده‬ ‫ب��ود‪ .‬در صدها نامه ی تج��اری که در بحرانی ترین‬ ‫ش��رایط تاریخی ایران نوشته شدهیچ جا به نفع یا‬ ‫علیه گروه یا جریانی در جنبش ملی ش��دن نفت ‪,‬‬ ‫حت��ی در حد یک کلمه موضع گیری نکرده اس��ت‬ ‫و تنها اثر آن بر بازار ‪ ,‬قیمت کاال و ارز تحلیل ش��ده‬ ‫است‪ .‬این خصوصیت از ویژگی های منحصر به فرد‬ ‫او در صحنه اقتصادی بوده که در تمام دوران زندگی‬ ‫حفظ ش��ده اس��ت‪ .‬همه غرایظ وجودی او از جمله‬ ‫جوان��ی ‪ ,‬لذایذ گوناگون ‪ ,‬تفریح و‪ ...‬در کس��ب کار‬ ‫جذب شده بود‪.‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫از سال ‪ 1341‬نظام ارتباطیش از سویی گسترده‬ ‫تر و از جهت کیفی تغییر وس��یعی یاف��ت‪ .‬ورود به‬ ‫صنعت نیز دنیای جدی��دی در عرصه ی پیوندهای‬ ‫خارجی و داخلی ‪,‬برایش فراهم کرد ‪ .‬کارگران ماهر‪,‬‬ ‫مهندس��ان ‪ ,‬فارغ التحصیالن اقتص��اد ‪ ,‬مدیریت‪,‬‬ ‫بازرگانی ‪ ,‬حسابداری اکثر افراد مرتبط با او در دوره‬ ‫دوم فعالیت اقتصادیش بودند ‪ .‬بمدت ‪ 15‬س��ال در‬

‫‪September 2011‬‬

‫فعالیت صنعتیش به نیروی انسانی ماهر‪ ,‬دانش‬ ‫فنی باال‪ ,‬و منابع مالی گس��ترده نیاز داشت‪ .‬همین‬ ‫مسئله‪ ,‬مشارکت بزرگترین شرکت های صنعتی دنیا‬ ‫‪ ,‬مثل توشیبای ژاپن ‪ ,‬جنرال الکتریک آمریکا‪ ,‬لگراند‬ ‫فرانسه ‪ ,‬و موسس��ات فنی داخلی مثل ‪ :‬مشارکت‬ ‫بانک توسعه صنعتی و معدنی و سایر فعالین صنعتی‬ ‫را ضروری می ساخت ‪ ,‬عالوه بر این حاج محمد تقی‬ ‫برخوردار در چندین شرکت و بانک سهامدار بود ‪.‬‬

‫‪13th Year‬‬

‫س��ال ‪ 1324‬هنگام��ی ک��ه ارت��ش آمریکا و‬ ‫نظامی��ان ‪ ,‬ای��ران را ترک کردند و اق��دام به فروش‬ ‫ماشین و بسیاری از وسایل خود نمودند‪ ,‬او مقداری‬ ‫از این کااله��ا را خریداری کرد‪ .‬ای��ن کاالها عموم ٌا‬ ‫ارزان تر از محصوالت س��ایر کش��ور ها عرضه شده‬ ‫بود‪ .‬وی در همین حال به پدرش پیش��نهاد کرد که‬ ‫میزان بیشتری از آن را خریداری نماید‪ .‬زیرا فرصتی‬ ‫بود تا به مبادله اجناس��ی بپردازد که تا آن زمان در‬ ‫تجارتخانه پدرش ‪ ,‬آنها را ندیده بود‪ .‬این تجربه موفق‬ ‫‪ ,‬شهامت ورود او را به حوضه های جدید بیشتر کرد‪.‬‬ ‫ح��اج محمد تق��ی واردات چای ‪ ,‬رنگ ‪ ,‬نخ و‬ ‫مس وصادرات پس��ته‪ ,‬حنا‪ ,‬ب��ادام و زیره ‪ ,‬کارهای‬ ‫گمرکی ‪ ,‬بانکی ‪ ,‬اتاق تجارت ‪ ,‬وزارت دارایی ‪ ,‬تخلیه‬ ‫و ارس��ال کاال و مکاتبات مربوط��ه را انجام می داد‪.‬‬ ‫احتما ٌال در سال ‪ 1328‬کارت بازرگانی اش را در سن‬ ‫‪ 25‬سالگی بدس��ت آورد و از همین طریق توانست‬ ‫بخشی از عالیق مستقل خود را در کنار فعالیتهای‬ ‫تجاری پدر پیش بب��رد‪ .‬مرکز ثقل کاالهای تجاری‬ ‫پدرش ‪ ,‬اقتصاد کش��اورزی بود اما حاج محمد تقی‬

‫نمایندگی های مختل��ف واردات کاالهای با دوامی‬ ‫مانند رادیو ‪ ,‬پنکه‪ ,‬یخچال ‪ ,‬ماشین حساب وباطری‬ ‫را بدست آورد‪ .‬حاج محمد حسین نسبت به واردات‬ ‫رادیو با وجود مخالفت روحانیت سنت گرا‪ ,‬اعتراضی‬ ‫ننمود‪ .‬حاج محمد تقی که تا آن زمان تجربه ای غیر‬ ‫از کاالهای کش��اورزی در تجارتخانه پدرش نداشت‪,‬‬ ‫ب��ا کار کردن در تجارتخانه حکی��م زاده ‪ ,‬نحوه ی‬ ‫واردات کااله��ای با دوام را آموخت‪ .‬او در این عرصه‬ ‫چشم انداز وسیعی را مشاهده کرد‪ .‬در مقایسه با اکثر‬ ‫کاالهای کش��اورزی ‪ ,‬که ویژگی شان حجیم بودن ‪,‬‬ ‫ب��ی ثباتی ‪ ,‬کم بازده�� و به تبع آن نیاز به انبارهای‬ ‫ب��زرگ و هزینه باالی حمل و نقل ب��ود‪ ,‬درتجارت‬ ‫کاالهای صنعتی مدرن ‪ ,‬روابط کاری تعریف ش��ده‬ ‫‪ ,‬قابلیت پیش بین��ی ‪ ,‬محصوالت‬ ‫و فروش��ندگان متنوع و شیوه های‬ ‫توزیع در حال تحول را شاهد بود ‪.‬‬ ‫همه ای��ن خصوصیات ‪ ,‬برای‬ ‫جوان آین��ده نگری همچ��ون او ‪,‬‬ ‫جذابی��ت های ویژه ای داش��ت ‪ .‬او‬ ‫کاالهایی را وارد می کرد که سطح‬ ‫زندگی را از جهت راحتی و آسایش‬ ‫‪ ,‬س��رعت ‪ ,‬دقت و کسب اطالعات‬ ‫ت��ا حد زیادی تغییر م��ی داد‪ .‬اکثر‬ ‫غری��ب به اتفاق این کاالها در ایران‬ ‫س��اخته نمی شد‪ .‬و تا حد زیادی نا‬ ‫شناخته بود ‪ .‬اما وی گویی به طور‬ ‫غریضی می دانس��ت که در دنیای‬ ‫معاصر نمی توان با س��بک و سیاق‬ ‫و اب��زار آالت قدیم��ی زندگی کرد‪.‬‬ ‫گرچه در حوضه مصارف تکنولوژی‬ ‫مدرن برای راحتی زندگی به عنوان‬ ‫میوه ه��ای تمدن صنعت��ی مدرن‬ ‫محدودیتی قائل نبود‪ ,‬اما در حوضه‬ ‫زندگ��ی خصوصی س��عی می کرد‬ ‫فاصله زیادی با س��نتهای فرهنگی‬ ‫نداشته باش��د‪ .‬فروش بعضی از این‬ ‫کاالها مثل پنکه‪ ,‬رادیو و تلویزیون نیازمند تکنسین‬ ‫های��ی بود‪ ,‬که قادر به توضیح نح��وه ی کاربرد این‬ ‫کااله��ا و آم��وزش آن به مصرف کننده باش��ند‪ .‬در‬ ‫حالیکه نوع صادرات و واردات اقتصاد کشاورزی این‬ ‫نیاز را نداشت‪ .‬از اینجا اولین ارتباط او با مسایل فنی‬ ‫پیش آمد‪ .‬او و برادرش تحصیالت عالی فنی نداشتند‬ ‫و از همان سالهای اولیه ودر زمانی که نیروهای فنی‬ ‫به غای��ت اندک بودندهمیش��ه چند نفر متخصص‬ ‫نیروهای فنی را استخدام می نمود‪ .‬بهر حال یافتن‬ ‫فردی فنی ‪ ,‬که امین و کاردان باش��د‪ ,‬کاری آس��ان‬ ‫نبود‪ .‬چه بس��ا بسیاری از این نیروها مذهب ‪ ,‬اعتقاد‬ ‫و سبک و سیاق زندگیشان فرق می کرد‪ .‬همین امر‬ ‫باعث می شد که به لحاظ کار کردن با نیروهای جدید‬ ‫تس��اهل خاص ‪ ,‬همراه با احترام به عقاید دیگران را‬ ‫در عمل پذیرا شود‪ .‬در حالیکه پذیرش این نیروها با‬ ‫اعتقادات و رفتار سنتی به راحتی امکان پذیر نبود ‪.‬‬

‫بر مدیریت تاکید خاص داش��ت‪ .‬هنگامی که‬ ‫حاج محمد تقی برخوردار از جاوید که س��ابقه چند‬ ‫سال فروش ساعتهای ژاپنی را داشت‪ ,‬سئوال کرد که‬ ‫برای فروش ساعتهای ژاپنی به علت عدم تقاضاچه‬ ‫کار باید انجام داد؟ او پاس��خ داد ‪ :‬صبر ایوب در کنار‬ ‫انبار پر از اسکناس برای تبلیغ ‪ ,‬در همین زمان حاج‬ ‫محمد تق��ی برخورداراضافه کرد ک��ه مدیر الیق و‬ ‫متخصص هم احتیاج می باشد‪ .‬از دهه چهل ‪ ,‬پسته‬ ‫تنها کاالی کش��اورزی بود ‪ ,‬که آنرا صادر می کرد ‪.‬‬ ‫و انرژی خود را به واردات و ساخت کاالهای صنعتی‬ ‫مدرنی مانند ‪ :‬انواع وسایل خانگی و اداری مثل رادیوو‬ ‫تلویزیون ‪ ,‬پنکه و لباسش��ویی ‪ ,‬ماش��ین حساب و‬ ‫ساعت اختصاص داد ‪ .‬وی به پیروی از شرکت های‬ ‫مدرن ‪ ,‬خدمات پس از فروش برای‬ ‫محصوالتی مثل تلویزی��ون را ارائه‬ ‫می داد به نحوی که در همان سالها‬ ‫در صورت معیوب ب��ودن کاال‪ ,‬آنرا‬ ‫تعمیر یا تعویض م��ی کردند ‪ ,‬ارائه‬ ‫ش��یوه های جدید فروش و احترام‬ ‫به مصرف کننده ‪ ,‬با ورود کاالهای‬ ‫صنعتی بتدریج در ب��ازار ایران نیز‬ ‫توسعه یافت ‪.‬‬ ‫حاج محمد تقی برخوردار چون‬ ‫با معتبر ترین شرکتهای بین المللی‬ ‫کار م��ی کرد ‪ ,‬نقش مهمی در این‬ ‫فرایند داشت و کاالهای مورد فروش‬ ‫وی عیب و نقص کمتری داشت ‪.‬‬ ‫برخوردار عموم ٌا یک نوع کاال‬ ‫را از ش��رکت سازنده و از کشورهای‬ ‫مختلف وارد می کرد ‪ ,‬این مس��اله‬ ‫به سود مصرف کننده نیز بود ‪ ,‬زیرا‬ ‫قدرت انتخاب او را بیشتر می نمود‬ ‫‪ ,‬در عین ح��ال توانایی برخوردار را‬ ‫در ارزیابی تقاضا و نرخ س��ود آوری‬ ‫تسهیل می کرد ‪.‬‬

‫‪11‬‬


‫روایت تاریخ‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪12‬‬

‫دوران مجردی بدون درگیری و محدودیت خانوادگی‬ ‫در تهران ‪ ,‬به کار تجارت پرداخت وتوانست موقعیت‬ ‫و حضور خود را در عرصه بازیگران اقتصادی به گونه‬ ‫ای تثبیت نماید که ندیدن جایگاه او از سوی دولت و‬ ‫سایر بازیگران به آسانی امکان پذیر نبود‪ .‬پس از آن‬ ‫به مدت ‪ 21‬س��ال بر تالشهایش برای توسعه افزود‪.‬‬ ‫با تولد اولین پس��رش حمید در سال ‪ 1338‬و تولد‬ ‫دخترش در سال ‪ ,1340‬حس تداوم و دنباله داشتن‬ ‫‪ ,‬انرژی جدیدی برای گسترش میراث خاندانی به او‬ ‫اضافه ش��د‪ .‬همین سال آغاز ورودش به صنعت بود‪.‬‬ ‫از این پس دای��ره ارتباطش تنها تجار عمده فروش‬ ‫‪ ,‬تعداد محدودی بازار یاب ‪ ,‬خرده فروش و کمپانی‬ ‫های خارجی نبودند ‪.‬‬ ‫اوج فعالی��ت اقتص��ادی او در س��ن ‪ 38‬تا ‪54‬‬ ‫سالگی است‪ .‬آغاز این دوره با فوت پدرش و سرمایه‬ ‫گذاری مشترک با چند شرکت آمریکایی همراه بود‪.‬‬ ‫بر خالف دیگران خود را درگیر مستقیم فعالیت های‬ ‫جزئ��ی صنعتی نمی نمود‪ .‬برای انج��ام یک پروژه‪,‬‬ ‫بیش��ترین تالش را در پیدا کردن فرد مناسب برای‬ ‫انج��ام آن فعالیت می نمود‪ .‬پس از آن مس��ئولیت‬ ‫اداره ام��ور را به مدیران حرف��ه ای واگذار می کرد و‬ ‫خود امور کلی را از طریق جلسات هیات مدیره پیش‬ ‫می ب��رد‪ .‬الگوی اداره واحده��ای صنعتی ‪ ,‬تا حدی‬ ‫دس��تش را باز می نمود‪ ,‬که خود پروژه های توسعه‬ ‫صنعت را پیش ببرد‪ .‬در تمام ‪ 15‬س��ال که فعالیت‬ ‫صنعتی داش��ت‪ ,‬دفترش در محل ش��رکت تجاری‬ ‫تهران الکتریک قرار داشت‪ .‬در همین دوره فعالیت‬ ‫تجاریش ‪ ,‬بس��یار گسترش یافت‪ .‬پس از چند سال‬ ‫تج��ارت یک کاالی خارجی ‪ ,‬به تولید آن روی می‬ ‫آورد‪ .‬ساعت سیکو تنها یکی از نمایندگی هایش بود‪.‬‬ ‫او در طی چند سال توانست بیش از ‪ 20‬درصد بازار‬ ‫س��اعت را در دست داشته باشد‪ ,‬بر همین اساس از‬ ‫سال ‪1354‬طرح تولید س��اعت دیواری را در دست‬ ‫داشت ‪.‬‬ ‫از طری��ق ش��رکتهای مهندس��ی و بازرگانی‬ ‫پارس ‪ ,‬پارس ترونیک ‪ ,‬رویال الکتریک ‪ ,‬مسئولیت‬ ‫نمایندگی کمپانی خارجی و توزیع محصوالت شرکت‬ ‫های صنعتی خود را در ایران انجام می داد ‪ .‬شرکت‬ ‫بازرگانی تهران الکتریک در س��ال ‪ 1347‬با سرمایه‬ ‫‪ 150‬میلیون ریال تاس��یس ش��د ‪ ,‬در اواسط دهه‬ ‫پنجاه سرمایه آن به ‪ 900‬میلیون ریال افزایش یافت‪.‬‬ ‫از طریق همین ش��رکت تا سال ‪ 1358‬بخش عمده‬ ‫ای از فعالی��ت های وارداتی تجاری خود را در زمینه‬ ‫کاالهای برقی و اداری انجام می داد‪ .‬این شرکت در‬ ‫س��ال ‪ 1357‬حدود ‪ 40‬ش��اغل و نیز نمایندگی ‪16‬‬ ‫ش��رکت بزرگ و معتبر بین المللی شامل توشیبای‬ ‫ژاپ��ن (نمایندگی ل��وازم صوتی و تصوی��ری ‪ ,‬لوازم‬ ‫خانگی و اداری ‪ ,‬المپ ‪ ,‬پزشکی ‪ ,‬باتری و‪ )......‬آکائی‬ ‫و سان س��وئی ژاپن (صوتی) سیکو ژاپن (ساعت) ‪,‬‬ ‫جنرال الکتریک آمریکا (لوازم خانگی بزرگ)‪ ,‬کندی‬ ‫ایتالیا (لباسشویی)‪ ,‬الیوتی ایتالیا (لوازم اداری) دووال‬ ‫آلمان برای واردات گرامافون و‪ ...‬را داشت ‪.‬‬

‫در فاصل��ه س��الهای ‪ 1341‬تا ‪ , 1357‬فعالیت‬ ‫صنعتی او در زمینه کاالهای مصرفی بادوام ‪ ,‬خصوص ٌا‬ ‫ل��وازم خانگی مثل رادیو ‪ ,‬تلویزیون ‪ ,‬المپ ‪ ,‬پلوپز‪,‬‬ ‫پنکه‪ ,‬آبمیوه گیری ‪ ,‬باطری ‪ ,‬کاشی ‪ ,‬فرش و یخچال‬ ‫بود ‪.‬‬ ‫ح��اج محمد تق��ی برخوردارتا س��ال ‪ 1352‬که‬ ‫قیمت نفت هر بش��که کمتر از دو دالر بود‪ ,‬ش��ش‬ ‫ش��رکت صنعتی با حدود ‪ 4000‬پرس��نل تاسیس‬ ‫کرده بود ‪ .‬مشارکت با شرکتهای معتبر بین المللی‬ ‫و بانکهای تخصصی داخلی برای اس��تفاده از دانش‬ ‫فنی و استفاده از جایگاه و اعتبار آنها‪ ,‬ویژگی سرمایه‬ ‫گذاری صنعتی او بود اولین ش��رکت تولیدی ری‪.‬او‪.‬‬ ‫واک (قوه پارس ) را در مهر س��ال ‪ 1341‬به منظور‬ ‫تولید و فروش باتری های خشک در سه اندازه بزرگ‪,‬‬ ‫متوسط و کوچک در جاده مخصوص کرج تآسیس‬ ‫نمود‪ .‬در آغاز ‪ 85 ,‬درصد سرمایه شرکت به سرمایه‬ ‫گذار آمریکایی از ش��رکت ری‪.‬او‪.‬واک و‪ 15‬درصد ‪,‬‬ ‫متعلق به حاج برخوردار بود ‪ .‬در س��ال ‪ 1355‬این‬ ‫رابطه معکوس شد و س��هم برخوردار به ‪ 70‬رسید‪.‬‬ ‫این ش��رکت به تدریج تبدیل به سه کارخانه شد و‬ ‫نیروی انس��انی آن به ‪ 900‬نف��ر افزایش یافت‪ .‬حاج‬ ‫محم��د تقی در س��ال ‪1342‬پ��ارس الکتریک را به‬ ‫منظور تولید رادیو و تلویزیون تاسیس کرد‪ .‬در آغاز‬ ‫تلویزیون س��یاه و س��فید تولید می کرد‪ ,‬اما از سال‬ ‫‪ 1356‬ب��ه تولی��د تلویزیون رنگ��ی روی آورد‪ .‬این‬ ‫شرکت با س��رمایه گذاری کام ٌ‬ ‫ال ایرانی تآسیس شد‬ ‫‪ .‬و زمان انقالب ‪ 2000‬شاغل داشت‪.‬‬ ‫شرکت صنعتی پارس توشیبا در بهمن ‪1347‬‬ ‫با سرمایه گذاری مشترک شرکت توشیبا ژاپن با ‪40‬‬ ‫درص��د و حاج محمد تقی برخ��وردار با ‪ 40‬درصد و‬ ‫بانک توس��عه صنعتی و معدنی با س��هم ‪ 20‬درصد‬ ‫به منظور تولی��د انواع کاالهای لوازم خانگی ‪ ,‬مثل ‪:‬‬ ‫پنکه‪ ,‬آبمیوه گیری ‪ ,‬چرخ گوش��ت و انواع پلوپز‪ ,‬در‬ ‫شهر رشت تاسیس ش��د‪ .‬تولید این شرکت مقارن‬ ‫سال ‪ 1357‬قریب به ‪ 700000‬دستگاه بود ‪.‬‬ ‫شرکت المپ پارس در بهمن ‪ 1350‬به منظور‬ ‫تولید و فروش انواع موکت‪ ,‬فرش ماش��ینی ‪ ,‬موکت‬ ‫نمدی ‪ ,‬چتائی و ریس��ندگی نخ قال��ی و موکت در‬ ‫شهر صنعتی البرز با سرمایه گذاری مشترک ایرانی‬ ‫تآس��یس شد‪ .‬ظرفیت تولید آن بیش از ‪ 10‬میلیون‬ ‫موکت و ‪1/200000‬متر فرش و ‪ 11‬میلیون چتائی‬ ‫بود‪ .‬این شرکت ‪ 480‬شاغل داشت‪.‬‬ ‫ش��رکت کاالی الکتری��ک در س��ال ‪1351‬‬ ‫خریداری ش��د و بمدت دو س��ال انواع کلید و پریز‬ ‫تولید می نمود‪ .‬شرکت از سال ‪ 1354‬به منظور تولید‬ ‫انواع ساعت دیواری سیکو اختصاص یافت و بیش از‬ ‫‪ 100‬پرسنل داشت‪.‬‬ ‫«کش��ت و صنعت جیرفت» در حوزه اقتصادی‬ ‫کش��اورزی به تولید محصوالت زراع��ی پرداخت و‬ ‫همچنین دو کارخانه‪ ,‬در تولید کنسرو ماهی و تولید‬ ‫انواع کمپوت در سال ‪ 1351‬خریداری کرد‪ .‬شرکت‬ ‫‪ 100‬شاغل دائم و ‪ 100‬شاغل فصلی داشت‪.‬‬

‫ش��رکت کارتن البرز ‪ ,‬سرامیک البرز و کاشی‬ ‫پارس را در س��ال ‪ 1352‬تاس��یس و به��ره برداری‬ ‫آزمایشی از آن در سال ‪1354‬و‪ 1356‬شروع شد‪ .‬در‬ ‫زمان بحران و خروج سرمایه در سال ‪ ,1357‬کاشی‬ ‫پارس ‪ 90‬میلیون ریال افزایش سرمایه داد‪ ,‬این سه‬ ‫شرکت غریب به ‪ 1000‬شاغل داشتند ‪.‬‬ ‫ش��رکت لوازم خانگی پارس در سال ‪ 1354‬با‬ ‫سرمایه گذاری مشترک ‪15‬درصد جنرال الکتریک‬ ‫آمریکا به منظور تولید یخچال ‪ ,‬فریزر و لباسشویی‬ ‫تاسیس ش����د و با وقوع انقالب بهره برداری از آن به‬ ‫سال ‪ 1359‬موکول شد و یکی از شرکت های بزرگ‬ ‫تولید کننده داخلی محصوالت یخچال باحدود ‪500‬‬ ‫شاغل داشت ‪.‬‬ ‫صنایع الکتریک‬ ‫البرز با س��رمایه گذاری مشترک شرکت لگراند‬ ‫فرانسه‪ ,‬بانک توسعه صنعتی و معدنی و حاج محمد‬ ‫تق��ی برخوردار به منظور تولید ان��واع کلید‪ ,‬پریز و‬ ‫دوشاخه در سال ‪ 1354‬تآسیس شد ‪.‬‬ ‫ش��رکت پوشش ‪ ,‬س��ال ‪ 1354‬در شهر رشت‬ ‫متش��کل از سه ش��رکت صنعتی به منظور تولید و‬ ‫بافندگی انواع مخمل پنبه ای و اکلریلیک ‪ ,‬دوزندگی‬ ‫انواع البس��ه ‪ ,‬حوله و بلوجین تش��کیل شد و قریب‬ ‫‪ 1500‬شاغل داشت ‪.‬‬ ‫در طی ‪ 15‬س��ال فعالیت صنعتی ‪ ,‬به تدریج‬ ‫بر حجم مش��ارکت خود در بنگاه ها افزود‪ .‬افزایش‬ ‫تولید‪ ,‬کارکنان و انتقال مدیریت به نیروهای ایرانی‬ ‫‪ ,‬به تدریج صورت گرفت‪ .‬او در تاس��یس حدود ‪10‬‬ ‫بنگاه صنعتی مشارکت مستقیم داشت ‪.‬‬ ‫ش��رکت هایی ک��ه از س��ال ‪ 1352‬تا ‪1355‬‬ ‫تاسیس شدند‪ ,‬از بخت تامین مالی از سوی بانکهای‬ ‫صنعتی برای گس��ترش س��رمایه گذاری برخوردار‬ ‫بودند‪ .‬در همی��ن زمان با افزایش اقت��دار دولت در‬ ‫سطح بین المللی ‪ ,‬اعتماد شرکتهای بزرگ خارجی‬ ‫به س��رمایه گذاری در ایران بیش��تر شد‪ .‬صاحبان‬ ‫صنایع در یک روند تجاری و صنعتی ‪ 20‬تا ‪ 40‬ساله‪,‬‬ ‫ب��ه علت افزایش توانایی و ظرفیت‪ ,‬اعتماد ش��رکت‬ ‫ه��ای صنعتی خارجی را بدس��ت آورده بودند‪ .‬حاج‬ ‫محمد تقی برخوردار تا قبل از آن ‪ 6‬شرکت تآسیس‬ ‫کرده ‪ ,‬که ‪ 3‬شرکت با مشارکت خارجی همراه بود ‪.‬‬ ‫نگاهی به زندگی خصوصی و ویژگی ها و رفتار‬ ‫وی در عرص��ه خانوادگی و اخالق��ی ‪ ,‬بیانگر تیپ‬ ‫ش��خصیت ممتاز او از بس��یاری از فعاالن اقتصادی‬ ‫است‪ .‬در فاصله ‪ 18‬تا ‪ 33‬سالگی(‪ 1321‬تا ‪)1336‬‬ ‫به مدت ‪ 15‬سال در تهران تجارت و پس از آن ازدواج‬ ‫نمود‪ .‬در تمام این سالها که مجرد و صاحب سرمایه‬ ‫ف��راوان بود ‪ ,‬هیچگونه گزارش غی��ر اخالقی درباره‬ ‫رفتار او نشده اس��ت‪ .‬ازدواجش نیز بیانگر ظرفیت‬ ‫های خاص او بر خالف س��نت اجتماعی بوده است‪,‬‬ ‫همس��رش قب ٌ‬ ‫ال ازدواج نموده و یک فرزند داش��ت‪.‬‬ ‫روابط احترام آمیز ویژه وی با دختر خوانده اش ‪ ,‬در‬ ‫حالی که دو دختر و یک پسر داشت بیانگر ظرفیت‬


‫های انسانی وی بوده است ‪.‬‬ ‫در طی س��ه نسل اس��تحکام نهاد خانواده در‬ ‫کنار تقسیم کار سنتی زنان مشاهده می شد‪ .‬زنان و‬ ‫دختران خانواده وارد بازار کار نشدند‪ ,‬گرچه از نسل‬ ‫دوم بطور عموم تحصیلکرده دانش��گاههای داخل و‬ ‫خارج بودند‪ .‬آموزش باعث ش��د ن��گاه آنان به دنیا و‬ ‫زندگی مدرن تر ش��ود و امکان ورود به بازار کار‪ ,‬در‬ ‫نسل های بعدی فراهم شده بود‪ ,‬تا سال ‪ 1357‬هیچ‬ ‫یک از فرزندان وی به س��ن اش��تغال نرسیده بودند‪.‬‬ ‫عموم آنها در حال تحصیل در دانش��گاههای خارج‬ ‫از کش��ور بودند‪ .‬ورود آنه��ا به فعالیت های صنعتی‬ ‫امکان��ات و ظرفی��ت هایی را برای موسس��ات در بر‬ ‫داش��ت که پدرانش��ان فاقد آن آموزش ها بودند‪ .‬اما‬ ‫بط��ور عملی امکان آزمون و بخت الزم برای خانواده‬ ‫برخوردارزمینه بکارگیری فرزندان آموزش دیده در‬ ‫واحدهای صنعتی فراهم نش��د‪ .‬برجسته ترین افراد‬ ‫دارای تحصیالت عالی از بهترین دانشگاههای داخل‬ ‫وخارج کشور را جذب شرکتهایش می کرد‪ .‬تعدادی‬ ‫از آنها‪ ,‬س��ابقه زندانی سیاسی داشتند‪ ,‬همه آنها در‬ ‫چند نکته درباره وی مثل الگوی انسانی در مدیریت‪,‬‬ ‫نگران توس��عه ایران و گس��ترش صنعت و اشتغال ‪,‬‬ ‫محوری��ت کارایی در ش��رکت‪ ,‬واگ��ذاری قدرت و‬ ‫مسئولیت‪ ,‬بخشش و وابسته نبودن به قدرت سیاسی‬ ‫اتفاق نظر داشتند ‪.‬‬

‫کاری نمی کند و کاری هم فکر نمی کند او حتی‬ ‫نمی داند که حاج محمد تقی برخوردار است‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬

‫بخشی از حاصل دسترنج ‪ 36‬ساله حاج محملد‬ ‫تقی برخ��وردار در آزمون مدیریت دولتی انحالل یا‬ ‫نیمه فعال و کم س��ود تولید م��ی کند‪ .‬اما کمتر از‬ ‫پویایی ‪ 30‬س��ال قبل را می ت��وان در آ ن مالحظه‬ ‫نمود ‪.‬‬ ‫سال ‪ 1373‬حکم به بازگرداندن مقداری از زمین‬ ‫موروثی حاج محمد تقی در رفسنجان و یکسال بعد‬ ‫حکم استرداد منزل شخصی صادر شد‪ .‬اولین نشانه‬ ‫های بیماری در او پدید آمد‪ .‬سکته خفیفی در سال‬ ‫‪ 1347‬کرد و دچار فراموش��ی ش��د‪ .‬پس از چندی‬ ‫حافظه ی کوتاه مدتش را بدست آورد ‪.‬‬ ‫مرد س��خت کوش کویری می گفت‪«:‬زندگی‬ ‫اولش کار‪ ,‬وس��طش کار و آخرش کار است و کسی‬ ‫از پ��ر کاری نمرده اس��ت»‪ .‬مردی که دائم در کار و‬ ‫کوشش بود ‪ ,‬پول بدست می آورد تا با آن کار تازه‬ ‫ای ایجاد کند و عده بیش��تری را به کار بگمارد و با‬ ‫درآمد این کار ‪ ,‬باز کار دیگری راه بیاندازد ‪ ,‬از سال‬ ‫‪ 1378‬به بیماری فراموش��ی (آلزایمر مبتال شد تا‬ ‫رنج از دس��ت دادن چنین تالش هایی را احس��اس‬ ‫نکند‪ .‬او روزها و ش��بها در میان جمع اما دور از همه‬ ‫می گذراند ‪.‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫ح��اج محمد تقی مردی هوش��مند ‪ ,‬واقع گرا‬ ‫و حرفه ای بود و پش��ت درهای بسته نمی ماند‪ .‬با‬ ‫با رویکرد درس��ت نهادهای سیاست گذاری و تغییر‬ ‫سیاست به س��مت بازار منطقه ای ‪ ,‬گذار به سمت‬ ‫بازاره��ای خارجی امکان پذیر بود‪ .‬حاج محمد تقی‬ ‫میراث سه نسل را به همراه داشت و تجربه ‪ 36‬ساله‬ ‫اش ‪ ,‬تربیت نیرو و مدیرانش ‪, ,‬بهترین سرمایه برای‬ ‫طی این مسیر بود‪ .‬با تخریب سرمایه انسانی طرحی‬ ‫نو در انداخته ش��د‪ .‬گویی قص��ه تلخ قطع درختان‬ ‫کهنسال سرمایه های انسانی سرزمینمان پایانی ندارد‬ ‫‪ .‬س��رمایه هایی که در یک پروس��ه طوالنی تربیت‬ ‫شده بوددند در ناکجا آباد عدالت‪ ,‬خاموشی گزیدند‪.‬‬ ‫می خواس��تند به نسل امروز و فردایمان بگویند که‬ ‫صنعتکاران ما ‪ ,‬گروهی غارت گر و وابس��ته بودند‪,‬‬ ‫در این تباه کردن مدل ها و معیارهای سرزمین مان‬ ‫‪ ,‬تنها تجارب مالکان و مدیران خارجی باقی ماندند‪.‬‬ ‫ش��گفتی از همین جا آغاز شد‪ ,‬مدل داخلی نفرت‬ ‫بار و مستحق لعن و نفرین گردید و همان اروپاییان‬ ‫اس��تعمارگری که می خواستند از آنها رهایی یابند‬ ‫پس از انکاری ده س��اله ‪ ,‬در کالس��های مختلف به‬ ‫عنوان الگو برای مدیران ما تدریس می شوند ‪.‬‬ ‫آیا برخوردار ‪ ,‬الجوردی ‪ ,‬ایروانی و خسروشاهی‬ ‫و ‪ ...‬از جهت س��رمایه فیزیک��ی از همتایان خود در‬ ‫ترکیه و کره جنوبی کمتر بودند؟ به نظر می رس��د‬ ‫مدیریت مناس��ب اقتصاد کالن آن کش��ورها نقش‬ ‫موث��ری در موفقیت و هدای��ت بخش خصوصی به‬ ‫بازارهای خارجی ایفا نمودند‪ .‬آنها فهمیدند که برای‬ ‫اصالح باید هدایت‪ ,‬همدلی و نظارت را عالمانه انجام‬ ‫داد ‪.‬‬ ‫ابعاد و گس��ترش شرکت های خصوصی کره‪,‬‬ ‫تایلند‪ ,‬یا ترکیه در سال ‪ 1356‬با امروز قابل مقایسه‬ ‫نیس��تند ‪ .‬شرکت های آنها از س��ال های ‪ 1978‬با‬

‫‪13th Year‬‬

‫در زمان انقالب که ش��رایط ایران بحرانی بود‬ ‫و گروهی تالش داش��تند که انبار کاال و مواد اولیه را‬ ‫خالی کنند و منابع را جمع کرده و بطور نقدی نگه‬ ‫دارند تا خروج آن آسانتر باشد‪ ,‬در شرکت های حاج‬ ‫محمد تقی برخوردار مواد اولیه برای تولید چند ماه‬ ‫همچنان در کارخانه آماده بود‪.‬‬ ‫وی در زمان پیروزی انقالب در انگلس��تان بود‪.‬‬ ‫وی با آمدن امام خمینی و باز ش��دن فرودگاهها به‬ ‫ایران بازگش��ت‪ .‬برادرش عباس نیز در همین زمان‬ ‫به ایرن مراجعت کرد‪ .‬امام هنگامیکه به مدرسه رفاه‬ ‫آمد ‪ ,‬حاج برخوردار تلویزیون مدار بسته ای را به آنجا‬ ‫هدیه کرد‪.‬‬ ‫درهمین زمان ‪ ,‬برای مدتی کوتاه وی به عضویت‬ ‫هیئت مدیره کشتیرانی انتخاب شد ‪ .‬باور نمی کرد‬ ‫که دارایی او ملی شود ‪ .‬تا اینکه ظهر یکی از جمعه‬ ‫های گرم تابستان در اواسط تیر ‪ 1358‬از رادیو شنید‬ ‫که شرکتهایش ملی شده است ‪.‬‬ ‫رمز و راز فعالیت اقتصالی اش بر سه اصل کار‬ ‫مداوم ‪ ,‬صداقت در رفتار‪ ,‬تکیه بر نیروی کار آمد در‬ ‫تج��ارت و صنعت قرار داش��ت‪ .‬پیش از انتخاب هر‬ ‫گون��ه کاال ‪ ,‬درباره ب��ازار آن تحقیق می کرد‪ ,‬پس‬ ‫از آن با واگذاری مسئولیت آن به یکی از نیروهایش‬ ‫‪ ,‬به توس��عه بازارهای دیگر می اندیش��ید‪ .‬کس��ب‬ ‫نمایندگی محصوالت تازه و جس��تجو و تصرف بازار‬ ‫برای آن ‪ ,‬یکی از عالیق تجاریش بود‪ .‬بیست سال‬ ‫تجارت و کار با ش��رکتهای خارجی ‪ ,‬تکنس��ین ها‬ ‫و ب��ازار داخلی و خارجی ‪ ,‬اعتب��ار نزد نظام بانکی ‪,‬‬

‫طرف های تجاری و ش��رکای خارج��ی را به همراه‬ ‫داش��ت‪ .‬همه اینها در ترکیب با ویژگی های فردی‬ ‫‪ ,‬تجمیع سرمایه اجتماعی ‪ ,‬مدیریتی و فیزیکی در‬ ‫شخصیت و شرکت هایش را فراهم نمود‪ .‬درک او از‬ ‫محدودیتهای واقعی حاکم بر اقتصاد ایران از جهت‬ ‫ضع��ف دانش فنی و نیروی متخصص در دهه چهل‬ ‫‪ ,‬باعث مش��ارکت با س��رمایه گذار خارجی و جذب‬ ‫نیروی فنی و متخصص از خارج ش��د‪ .‬در عین حال‬ ‫در یک فرایند کوشید‪ ,‬بستر الزم برای توانمند سازی‬ ‫نیروی انسانی را ‪ ,‬از طریق دوره های آموزشی کوتاه‬ ‫مدت و بلند مدت داخلی و خارجی فراهم نماید‪ .‬وی‬ ‫می گفت ‪ :‬گویی خداوند در وجودم انرژی قرار داده‬ ‫که دائم کارخانه درس��ت کنم د تا تولید و اش��تغال‬ ‫گسترش یابد ‪.‬‬ ‫ش��رکت هایش بازار هدف را در سطح داخلی‬ ‫متمرکز نمودند‪ .‬برای گسترش در بازار نسبت ٌاکوچک‬ ‫ای��ران ‪ ,‬به تنوع در تولید انواع محصوالت روی آورد‪.‬‬ ‫گر چه فشار تقاضای یکباره داخلی ‪ ,‬تحقق نفوذ به‬ ‫بازار خارجی را منتفی نمود ‪.‬‬

‫حمایت و راهنمایی دولت هایشان بزرگتر و جهانی‬ ‫تر شدند و شرکت های ما در طی این سالها حتی به‬ ‫کوچکتراز همتایان اماراتی تبدیل شدند ‪ .‬کارآفرینان‬ ‫معلم احکام دینی نبودند اما ظرفیت و بینش قوی در‬ ‫پیش بردن ایده های تازه برای تشکیالت صنعتی را‬ ‫داشتند‪ .‬حتی بر اساس معیار همان دوره ‪ ,‬بسیاری‬ ‫از این کارآفرینان از جهت اخالقی از همتایان کره ‪,‬‬ ‫تایوان و ترکیه‪ ,‬اخالقی تر عمل می کردند ‪ .‬تسلط‬ ‫رادیکالیسم نهفته در ساخت اجتماع و سیاست ‪ ,‬عوام‬ ‫پرستی ‪,‬موج سواری عده ای و کنار گذاشتن مردان‬ ‫آگاه ‪ ,‬حرفه ای و میانه رو باعث گردید که ‪ ,‬بدترین‬ ‫تصمیم اقتصادی تاریخ ما در حوزه بخش خصوصی‬ ‫رقم بخورد ‪ ,‬اینچنین شد که میراث اشتغال ‪2500‬‬ ‫نفری ش��رکت پوش��ش ‪ 900 ,‬نف��ری ری‪./‬او‪.‬واک ‪,‬‬ ‫کشت و صنعت جیرفت ‪ 1500 ,‬نفری فرش پارس‬ ‫و ت��ا حدی پارس الکتری��ک و ‪ ...‬کارگرانش بیکار و‬ ‫بازاری مناس��ب برای محصوالت وارداتی مهیاگشت‬ ‫‪ .‬گس��ترش دولت ساالری حاکم گشت در حالیکه‬ ‫تجربه ناکارآمدی موسسات بخش دولتی و به تبع آن‬ ‫خصوصی سازی در بسیاری از کشورها در آغاز دهه‬ ‫هشتاد میالدی ‪ ,‬محرز شده بود‪ .‬بار دیگر بر خالف‬ ‫خرد جمعی ‪ ,‬در ش��رکت داری دولتی ‪ ,‬با از دست‬ ‫دادن زمان ‪ ,‬آزموده ها را دوباره آزمودند‪ .‬نا کارآمدی‬ ‫و زیان دهی موسسات دولتی شده ‪ ,‬به تغذیه مداوم‬ ‫صنایع دولتی از ش��یر نفت و بی کیفیتی محصول‬ ‫به قدری کالفه نمود ک��ه جز رهایی از این فرزند نا‬ ‫مشروع ‪ ,‬راهی به نظر نمی رسید ‪.‬‬

‫‪13‬‬


‫گفتگویاقتصادی‬

‫رییس اتاق ایران در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» مطرح کرد‬

‫رییس اتاق ایران معتقد است که باید به هر شکل ممکن‪ ،‬در مسیر پررنگتر کردن حضور در اقتصاد بین المللی بکوشیم‪ .‬او‬

‫این نکته را نیز یادآوری کرد که در حوزه رسانه و اقتصاد نیاز به تدوین یک منشور اخالق رسانه ای بیش از گذشته جلوه‬

‫گری میکند؛ چرا که بروز «زرد نویسیهای اقتصادی» بیماری خطرناکی است که نمیتوان به سادگی از آن رها شد‪ .‬در حاشیه‬

‫این دیدار در فرصت کوتاهی که پیش آمد با رییس اتاق ایران گفتوگویی انجام دادم که میخوانید‪:‬‬

‫منبع‪ :‬دنیای اقتصاد‬

‫نظر برخی کارشناس�ان اقتصادی کش�ور‬ ‫این اس�ت که در پی التزام تولیدکنندگان‬ ‫به تثبیت قیمته�ا باید منتظر یک جهش‬ ‫تورم�ی بود‪ ،‬زی�را فض�ای بع�د از اجرای‬ ‫هدفمندی یارانه ها به گونهای ترسیم شده‬ ‫که انتظارات تورمی را تشدید کرده است‪.‬‬ ‫این بحث را بهتر است با ارزیابی جنابعالی‬ ‫از وضعیت اقتصاد کشور در ماههای آینده‬ ‫آغاز کنیم‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪14‬‬

‫بگذارید این گونه پاس��خ دهم که به رغم صحت‬ ‫وجود برخی انتظارات تورم��ی‪ ،‬همگان اذعان دارند‬ ‫ک��ه نباید به این انتظارات دام��ن زد و فضای روانی‬ ‫جامعه را نباید به سویی سوق داد که عالوه بر عوامل‬ ‫واقعی افزایش قیمتها‪ ،‬عوامل روانی هم به این حوزه‬ ‫افزوده شود و انتظارت تورمی را تشدید کند‪.‬مشاهده‬ ‫کرده اید‪ ،‬در کشورهایی که سطح آگاهی و مسوولیت‬ ‫اجتماعی در آنها باال اس��ت‪ ،‬حت��ی در مواقع وقوع‬ ‫بالیای طبیعی چون زلزله و س��ونامی که به اختالل‬ ‫در نظام عرضه و توزیع اقتصادی منجر میشود‪ ،‬با یک‬ ‫تذکر و درخواست مسووالن‪ ،‬مردم به جای هجوم به‬ ‫فروش��گاهها‪ ،‬میزان خرید خود را محدود میکنند تا‬ ‫مش��کالت مقطعی برطرف شود که یکی از بهترین‬ ‫نمونه های این رفتار را در کش��ور ژاپن بعد از وقوع‬ ‫زلزله اخیر مالحظه کردید‪ .‬بر این اساس واقعا نباید‬ ‫اجازه داد که التهابات روانی به مش��کالت اقتصادی‬ ‫ما بیفزاید‪ .‬اما بدیهی اس��ت ک��ه وقتی ما در برخی‬ ‫مولفه های قیمت تمام شده‪ ،‬افزایشی ایجاد میکنیم‪،‬‬ ‫طبیعی اس��ت که باید انتظار افزایش قیمت در کف‬ ‫بازار را هم داش��ته باش��یم و اگر به طور اجباری در‬ ‫مقابل این افزایش قیمت‪ ،‬ایستادگی کنیم‪ ،‬به کاهش‬

‫یا حتی توقف تولید و در نتیجه‪ ،‬افزایش حجم واردات‬ ‫کمک کرده ایم‪.‬به این س��بب بای��د واقع بینانه به‬ ‫استقبال مس��ائل رفت و آنها را مدیریت کرد‪ .‬اساسا‬ ‫در ش��رایط کنونی اقتصاد ایران‪ ،‬می��زان اثرگذاری‬ ‫افزایش قیمت انرژی در بخشهای مختلف تولیدی با‬ ‫هم متفاوت است‪ .‬بخش عمدهای از سطح اثرگذاری‬ ‫این بخش بر سطح عمومی قیمتها به نوع مدیریت‬ ‫یارانههای بخش تولید برمی گردد‪.‬‬ ‫س�از و کاری ک�ه ط�ی س�الهای اخیر بر‬ ‫مجموع�ه س�ازمان حمای�ت از مص�رف‬ ‫کنندگان و تولیدکنندگان به عنوان متولی‬ ‫اصلی کنترل قیمته�ا حاکم بوده‪ ،‬معطوف‬ ‫به سرکوب افزایش قیمتها بوده که تمثیل‬ ‫جمع شدن فنر و جهش آن را به یاد میآورد‬ ‫تا آنجا که برخی نمایندگان اتاق بازرگانی‬ ‫در آس�تانه ادغام وزارتخانه های بازرگانی‬ ‫و صنایع‪ ،‬خواس�تار انحالل این س�ازمان‬ ‫شده اند‪ .‬ارزیابی شما از سرنوشت کنترل‬ ‫دستوری قیمتها چیست؟‬ ‫س��ازمان حمایت قانونا موظف به کنترل قیمت‬ ‫تمام شده کاالها است‪ ،‬اما اساسا پیامی که در برنامه‬ ‫پنج��م در این باره وج��ود دارد نیز فاصله گرفتن از‬ ‫سیس��تم تعیین قیمت توسط دولت است‪ ،‬یعنی ما‬ ‫باید به طور مس��تمر به س��مت بازار رقابتی حرکت‬ ‫کنیم و س��از و کار بازار‪ ،‬ب��ه تخصیص بهینه منابع‬ ‫کم��ک کند‪ ،‬به جز در مواقعی که با انحصار طبیعی‬ ‫یا مصادیق شکست بازار مواجه هستیم‪ .‬لذا بسیاری‬ ‫از صاحب نظران اعتقاد دارند در ادغام وزارتخانه های‬ ‫صنعت و بازرگانی‪ ،‬اصوال داشتن سازمانی برای تعیین‬

‫قیمت ها دیگر ضرورتی ندارد‪.‬‬ ‫این بحث باید در روند تش��کیل وزارتخانه جدید‬ ‫صنعت‪ ،‬معدن و تجارت مورد بررسی جدی قرار گیرد‬ ‫و جای «قاعده» و «استثنا» باید مشخص شود‪ ،‬یعنی‬ ‫باید ببینیم قاعده بازاره��ای اقتصاد ایران میخواهد‬ ‫«قاعده رقابتی» باشد یا «تعیین قیمت دولتی‪».‬حال‬ ‫چنانچه این تصور را داشته باشیم که دولت باید در‬ ‫تعیین قیمتها به طور گس��ترده «ورود» کند‪ ،‬عمال‬ ‫باید مسابقه کیفیت و رقابت را به فراموشی بسپاریم‪،‬‬ ‫در حالی که در برنامه پنجم‪ ،‬طی کردن حدود یک‬ ‫سوم فرآیند دستیابی به نرخ رشد ‪ 8‬درصدی‪ ،‬منوط‬ ‫به ایجاد بهره وری باال است‪.‬‬ ‫ش�ما مدتی اس�ت ک�ه در س�خنرانیها و‬ ‫مصاحبه های خود بر موضوع فقدان بهره‬ ‫وری و آس�یب های آن برای اقتصاد کشور‬ ‫تاکید می کنید‪ .‬این خالء بهره وری ناشی‬ ‫از چیست؟‬ ‫اگر اقتصادهای بهره ور را بررسی کنید‪ ،‬می بینید‬ ‫که یک رابطه بسیار معناداری بین رقابتی بودن بازار و‬ ‫رشد بهره وری در آن اقتصادها وجود دارد‪.‬اساسا تنها راه‬ ‫ما برای دستیابی به بهره وری باال این است که مسابقه‬ ‫جدی بین فعاالن و مدی��ران اقتصادی ایجاد کنیم و‬ ‫تحقق این امر جز با ایج��اد یک فضای رقابتی پایدار‬ ‫ممکن نیست‪ .‬وقتی شما یک نهاد تعیین قیمت دارید‬ ‫که به موجب آن‪ ،‬نیاز نیست تولیدکنندگان حتی دیگر‬ ‫زحمت انجام دیدارهای مخفیانه و تبانی بر سر قیمت‬ ‫را بکشند و این کار را آن سازمان عمال برایشان انجام‬ ‫میدهد‪ ،‬در چنین اقتصادی مسابقه فضیلت و رقابت بر‬ ‫سر مهارت و بهره وری معنا پیدا نمی کند‪.‬‬


‫هفته گذشته رییس جمهور دستور تزریق‬ ‫‪ 10‬میلیارد دالر تسهیالت از محل اعتبارات‬ ‫صندوق توسعه ملی به بخش تولید‪ ،‬تجارت‬ ‫و مسکن را صادر کرد که در این بین‪ ،‬اعتبار‬ ‫‪ 7‬میلیارد دالری بخش مس�کن از س�ایر‬ ‫بخشها شاخص تر است‪ .‬برخی کارشناسان‬ ‫معتقدند که بخش مس�کن ظرفیت جذب‬ ‫این می�زان اعتبار را ن�دارد و این موضوع‬ ‫خود میتواند بحران زا باشد و به نقدینگی‬ ‫س�رگردان دامن بزند‪ .‬تحلیل ش�ما از این‬ ‫موضوع با نگاه به رکورد چند سال اخیر در‬ ‫بخش مسکن چیست؟‬

‫ام�ا آنچ�ه اکنون‬ ‫م�ی‬ ‫دی�ده‬ ‫ش�ود عمدت�ا فعالیته�ای‬ ‫غی�ر مول�دی اس�ت ک�ه‬ ‫ب�ه درآمده�ای رانت�ی و‬ ‫امتی�ازات خاص در اقتصاد‬ ‫برمیگردد‪...‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬

‫به همین علت‪ ،‬رابطه تنگاتنگ‬ ‫بی��ن تولی��د صنعتی ب��ا خدمات‬ ‫بازرگانی باید مورد توجه قرار گیرد‪.‬‬ ‫ش��ما می بینید که هم اکنون اگر‬ ‫صنعتی دسترس��ی ب��ه خدماتی‬ ‫چون خدم��ات بانک��ی و بازاریابی‬ ‫نداشته باش��د‪ ،‬به رغم برخورداری‬ ‫از مزیتهای تولیدی‪ ،‬در اداره بنگاه‬ ‫خود دچار مش��کل می ش��ود‪ ،‬به‬ ‫س��بب اینک��ه در واق��ع از کارآیی‬ ‫تجاری محروم بوده است‬ ‫‪.‬‬ ‫ه�ر چن�د فرص�ت کوتاه‬ ‫اس�ت‪ ،‬اما دوست داریم به‬ ‫بخشهایدیگرنیزبپردازیم‪.‬‬ ‫چنانکه میدانید بازار بورس‬ ‫در ماههای گذش�ته رونق‬ ‫پر شتابی داشته و شاخص‬ ‫کل این بازار از مرز ‪ 25‬هزار‬ ‫واح�د هم عبور ک�رده‪ ،‬اما‬ ‫یک تحلیل این اس�ت که‬ ‫رشد شاخص بورس دالیلی‬ ‫دیگر غیر از تمایل طبیعی‬ ‫برای خرید و مبادله سهام‬ ‫نیز دارد‪ .‬ش�ما هم بارها به‬ ‫وجود سفته بازی و رواج آن‬ ‫در بورس هشدار دادهاید‪.‬‬

‫عوام��ل مختلف��ی در‬ ‫رشد بورس موثر است که‬ ‫باید به همه آنها پرداخت‪.‬‬ ‫یکی از ای��ن عوامل‪ ،‬افق‬ ‫درآم��د زایی ش��رکتهای‬ ‫بورسی اس��ت‪ .‬یعنی یک‬ ‫موق��ع جاذبه ب��رای ورود‬ ‫ب��ه بورس‪ ،‬جاذبه س��فته‬ ‫بازانه اس��ت‪ ،‬یعنی سهام‬ ‫خریداری ش��ده به دالیل‬ ‫غیرواقع��ی ب��ا افزای��ش‬ ‫ناگهانی ارزش روبه رو میش��ود؛ یک‬ ‫موقع هم افراد بر اس��اس پیشبینی‬ ‫رشد واقعی س��هام یک بنگاه بنا بر‬ ‫سطح دسترسی آن به بازار رقابتی و‬ ‫بهره گیری آن از تکنولوژیهای روز‪،‬‬ ‫سهام می خرند‪.‬‬ ‫ح��ال در اقتصادی رو به رش��د‪،‬‬ ‫طبیعتا سهم افق دوم بیشتر از افق‬ ‫اول اس��ت؛ چرا که بخش اول همان‬ ‫چیزی اس��ت که در ب��ورس حباب‬ ‫ايج��اد می کند‪ .‬حباب��ی که پس از‬ ‫مدتی می ترکد و عده ای همچنان‬ ‫که یک ش��به پولدار ش��ده اند‪ ،‬یک‬ ‫شبه هم خانه خراب می شوند‪.‬بر این‬ ‫اس��اس ما در بورس باید دنبال این‬ ‫باشیم که ارزیابیهای آینده نگرانه از‬ ‫بازده اقتصادی در شرکتهای بورسی‬ ‫ما باال رود‪.‬‬ ‫پدیده��ای که در ای��ن حوزه در‬ ‫سالهای اخیر شاهد بوده ایم‪ ،‬منوط‬ ‫ش��دن رونق بورس به ش��رکتهایی‬ ‫اس��ت که در مرحله واگ��ذاری قرار‬ ‫دارند‪.‬‬ ‫عرضه س��هام این ش��رکتها در‬ ‫بورس رونق و تقاضایی را ایجاد کرده‬ ‫و با توجه به ای��ن مطلب‪ ،‬باید روند‬ ‫عرضه این گونه س��هام در بورس‪ ،‬از‬ ‫نظم ویژه و مجموعه ش��رایط قابل‬ ‫پیشبینی برخوردار باشد تا توقف یا‬ ‫اضافه عرضه آن نوسانات نامناسبی را‬ ‫در ب��ازار بورس ایجاد نکند‪ .‬با عبرت‬ ‫گیری از گذشته‪ ،‬باید روی این نکته‬ ‫تاکید کرد‪ .‬از س��ویی باید اشاره کرد‬

‫‪13th Year‬‬

‫در ابتدا باید گفت که صندوق توس��عه ملی نهاد‬ ‫نوپایی اس��ت که هنوز ش��یوه نامه ه��ای مربوط به‬ ‫آن تدوین نش��ده و آنچه که ما اکنون به آن استناد‬ ‫میکنیم‪ ،‬صرفا موادی در قانون برنامه پنجم توسعه‬ ‫است که باید مالک عمل قرار گیرد‪.‬‬ ‫البته در آن موارد‪ ،‬به صراحت ذکر شده که تمامی‬ ‫تس��هيالت صندوق توسعه ملی‪ ،‬ارزی است‪ .‬یکی از‬ ‫معانی این س��خن این است که همه پروژههای این‬ ‫صن��دوق باید در رقابت با بازارهای بین المللی دیده‬ ‫شود و این بدین معنی است که پروژه ها باید سطح‬ ‫به��ره وری و بازدهی قابل مقایس��ه با یک س��رمایه‬ ‫گذاری بین المللی را داش��ته باشند‪.‬اساسا به همین‬ ‫دلیل اس��ت که اساسا برداشت ریالی از این صندوق‬ ‫را ممن��وع اعالم کرده اند‪ .‬نکته دیگر نیز این اس��ت‬ ‫ک��ه بازده پروژه ها در این صندوق‪ ،‬باید حداقل یک‬ ‫درصد باالتر از مدیریت منابع ارزی که بانک مرکزی‬ ‫دارد‪ ،‬باشد‪ .‬معنای این سخن این است که مالک در‬ ‫تخصیص تسهیالت باید توجیه اقتصادی داشته باشد‬ ‫و اگر دولت بنای کمک به برخی پروژه ها را دارد‪ ،‬بنا‬ ‫بر اهداف اجتماعی یا سیاستهای دیگری که دنبال‬ ‫میکند‪ ،‬باید برای آن پروژه ها‪ ،‬در بودجه جاری خود‬ ‫ردیفهایی را تخصیص دهد‪.‬بر این اساس‪ ،‬در صندوق‬ ‫توس��عه ملی دو مالک تصریح شده است‪ .‬یکی این‬ ‫که وامها‪ ،‬ارزی و با توجیه اقتصادی کافی باشد‪ .‬دوم‬ ‫اینک��ه این وامها صرفا به بخش خصوصی تخصیص‬ ‫پیدا میکند و واحدهای دولتی به هیچ وجه نباید از‬ ‫این منابع استفاده کنند و در واقع‪ ،‬سهم ‪ 20‬درصدی‬ ‫از درآمد نفت باید نقش تبدیل س��رمایه فسیلی به‬ ‫سرمایه تولیدی را در کشور ایفا کند‪.‬‬ ‫اتاق پس از هدفمن��دی یارانه همواره بر تدوین‬ ‫بسته حمایت از تولید تاکید کرده است حال آن که‬ ‫بخشهایی چون کشاورزی و خدمات به عنوان حلقه‬ ‫های مفقوده در اقتصاد ای��ران‪ ،‬همواره مغفول واقع‬ ‫ش��ده اند‪ .‬این در حالی اس��ت که بخش خدمات در‬ ‫تولید ناخالص داخلی کش��وری چون ترکیه‪ ،‬سهم‬ ‫‪ 60‬درصدی دارد رقمی که در ایران به مراتب کمتر‬ ‫برآورد میشود‪ .‬از این رو‪ ،‬به نظر میرسد که بخشی از‬ ‫تالش برای دستیابی به بهره وری مد نظر جنابعالی‬ ‫باید به سمت حوزه هایی چون خدمات معطوف شود‪.‬‬

‫این گفته ش��ما کامال درس��ت‬ ‫است و ما نیز هر جا سخن از تولید‬ ‫به زبان می آوریم‪ ،‬مقصودمان تولید‬ ‫کاال و خدم��ات اس��ت‬ ‫ک��ه این تعریف ش��امل‬ ‫خدمات بازرگانی و انواع‬ ‫و اقس��ام خدمات دیگر‬ ‫نیز می ش��ود و محدود‬ ‫به صنعت نیست؛ یعنی‬ ‫تولی��د اساس��ا تولی��د‬ ‫معدنی‪ ،‬تولید کشاورزی‪،‬‬ ‫تولید خدمات آموزش��ی‬ ‫و حقوق��ی و تولید همه‬ ‫کااله��ا و خدماتی که ما‬ ‫به ازاي اقتصادی دارند را‬ ‫شامل می شود‪.‬‬

‫چ�ه عوامل�ی را در رقم خوردن‬ ‫رش�د عجیب و غریب ش�اخص‬ ‫کل ب�ورس دخی�ل میدانی�د و‬ ‫چالش�هایی که ب�ازار‬ ‫س�رمایه با آن رو به رو‬ ‫است را چگونه ارزیابی‬ ‫میکنید؟‬

‫‪15‬‬


‫گفتگویاقتصادی‬

‫که بخش قابل توجهی از س��هام قابل عرضه نیز به‬ ‫س��هام عدالت اختصاص پیدا ک��رد‪ ،‬در حالی که در‬ ‫مدیریت بازار س��رمایه‪ ،‬باید هرچه میتوانیم‪ ،‬میعان‬ ‫بازار را باال ببریم و تنوع الزم را متناس��ب با اقتصاد‬ ‫ای��ران در آن ایجاد کنیم؛ چرا که هرچه این تنوع و‬ ‫میعان باالتر برود‪ ،‬تقاضا در بورس هم افزایش مییابد‬ ‫و عرضه نیز متنوع تر میشود‪ ،‬در نتیجه رونق بورس‬ ‫بیشتر خواهد شد‪.‬‬ ‫اما بورس ایران حالتی جزیره ای یافته که‬ ‫حتی گسترش آن به مناطق آزاد هم بر این‬ ‫تنوع مد نظر جنابعالی نیفزوده است‪...‬‬ ‫بورس ما باید با بورس��های جهانی مرتبط شود‪،‬‬ ‫زیرا بسیاری از س��هام های ایران جاذبیت خرید در‬ ‫س��ایر بورس��های جهان را نیز دارد‪ .‬در این حوزه ما‬ ‫باید گامهای بلند و سریعی برداریم‪ .‬برای مثال خیلی‬ ‫از س��هام ما در بورس لندن و مالزی خریدار دارد‪ .‬ما‬ ‫حتی تکلیف قانونی هم در این رابطه در قانون برنامه‬ ‫داشته ایم که کمتر به آن عمل شده است‪.‬‬ ‫البت��ه اخیرا با همکاری س��ازمان ب��ورس و اتاق‬ ‫گفتوگوهایی در این باره انجام شده که عرضه برخی‬ ‫س��هام ها در بورسهای بین المللی تسریع و تسهیل‬ ‫ش��ود که در صورت باز ش��دن این راه‪ ،‬رونق بورس‬ ‫ایران افزایش خواهد یافت‪.‬‬ ‫من تماما متوجه قراری هستم که جنابعالی‬ ‫داری�د‪ ...‬اما نمیتوانم چند س�وال دیگر را‬ ‫طرح نکنم‪ .‬تصمیم بانک مرکزی مبنی بر‬ ‫افزایش یک ش�به ارزش دالر و پس از آن‪،‬‬ ‫عقب نش�ینی از این تصمیم و ارزان شدن‬ ‫دوباره دالر واکنشهای دامنه داری داشت‪.‬‬ ‫از س�ویی‪ ،‬همچنان فاصل�ه ارز آزاد و ارز‬ ‫دولتی هم معنادار است‪ .‬تحلیل کلی شما‬ ‫از عقبگرد بانک مرک�زی از این تصمیمی‬ ‫که صادرکنندگان سالها به دنبال آن بودند‬ ‫چیست؟‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪16‬‬

‫برخی سیاس��یون قائل به دو گام به پیش و یک‬ ‫گام به پس هستند که حاصل آن میشود یک گام به‬ ‫پیش‪ .‬نکته بسیار مهم این است که جهت گیری ما‬ ‫بر اساس یک منطق اقتصادی باشد و در این نوسانات‬ ‫سیاسی‪ ،‬جهت را گم نکنیم‪ .‬این تصمیم که در قانون‬ ‫برنامه پنجم هم گرفته شده که ما به منظور حمایت‬ ‫از تولی��د و صادرات‪ ،‬نگذاریم ک��ه تولیدکنندگان با‬ ‫یک نرخ ارز مصنوع��ی در یک رقابت نابرابر در برابر‬ ‫تولیدکنندگان خارجی قرار گیرند‪ ،‬تصمیم بس��یار‬ ‫درستی است؛ چرا که اساسا تفاضل میان تورم داخل‬ ‫و خارج باید در تعیین نرخ ارز اعمال ش��ود‪ ،‬اما این‬ ‫روند میتواند کامال تدریجی و قابل پیشبینی باشد تا‬ ‫فعاالن اقتصادی نیز بتوانند برنامه ریزی های خود را‬ ‫در این زمینه داشته باشند‪.‬‬

‫البت�ه آقای بهمن�ی‪ ،‬گفته‬ ‫است که بانک مرکزی دست‬ ‫به شوک درمانی ارزی زد‪...‬‬ ‫خ��ب می��ان صاحبنظ��ران در‬ ‫شیوهای که به کار گرفته می شود‪،‬‬ ‫تف��اوت نظرهایی هم وجود دارد‪ ،‬اما‬ ‫از ش��یوه اجرا مهم تر‪ ،‬جهت گیری‬ ‫اس��ت که نباید در آن کوتاهی شود‬ ‫و باید قدرت فروش تولیدکنندگان‬ ‫و صادرکنندگان افزایش یابد و اجازه‬ ‫داده نش��ود که واردات بی حساب‪،‬‬ ‫کارگاه های تولیدی ما را تعطیل کند‪.‬‬ ‫البته خوشبختانه در هفته های‬ ‫اخیر از التهاب بازار ارز کاسته شده‬ ‫و این ام��ر به کنار رفتن تقاضاهای‬ ‫سفته بازانه از بازار ارز کمک میکند‬ ‫و به بانک مرکزی هم اجازه میدهد‬ ‫که فاصله دو نرخ را هم کمتر بکند‪.‬‬ ‫مجمع تش�خیص مصحلت‬ ‫نظ�ام اخی�را مصوبه�ای را‬ ‫تصویب کرده مبنی بر این‬ ‫ک�ه از تنش�های سیاس�ی‬ ‫ای�ران با کش�ورهای دیگر‬ ‫پرهیز ش�ود‪ .‬تنشهایی که‬ ‫طبعا جهانی ش�دن بورس‬ ‫ای�ران را هم متاث�ر از خود‬ ‫میکند‪ .‬اتاق چه مسیری را‬ ‫در پیش خواهد گرفت‪.‬‬ ‫اتاق بازرگانی بین المللی شعاری‬ ‫دارد مبن��ی ب��ر اینک��ه «اتاقهای‬ ‫بازرگان��ی تاجران صلح هس��تند‪».‬‬ ‫اصوال تجارت و ارتباطات اقتصادی‬ ‫در بس��تر آرامش و صل��ح و روابط‬ ‫دوس��تانه با دیگر کش��ورها شکل‬ ‫میگیرد و این رابطه عمال دو سویه‬ ‫اس��ت؛ یعنی اگر رواب��ط اقتصادی‬ ‫میان دو کش��ور در سطح باال رقم‬ ‫بخورد‪ ،‬این امر باعث تضمین صلح‬ ‫میان آن کش��ورها به سبب وجود‬ ‫منافع متقابل میشود‪.‬‬ ‫رش��د اقتصادی م��ا هم در یک‬ ‫جامع��ه نس��بتا ج��وان‪ ،‬مس��تلزم‬ ‫دسترسی به بازارهای جهانی است‬ ‫و این نکته از باالترین درجه اهمیت‬ ‫برخوردار اس��ت که از طریق روابط‬ ‫سیاسی مطلوب می توان دسترسی‬ ‫ب��ه بازاره��ای صادرات��ی را ب��رای‬ ‫صنعتگران و تج��ار فراهم کرد و از‬

‫التهابات کاذب سیاسی اجتناب کرد‪.‬‬ ‫التهاباتی که عم�لا بدخواهان ایران‬ ‫دنبال ایجاد آن هستند و آنها هستند‬ ‫که همیشه دنبال آنهایی میگردند تا‬ ‫فضای روابط ایران و دیگر کشورها را‬ ‫آلوده و سیاه کنند‪.‬‬ ‫یک�ی از مباح�ث روز جه�ان‪،‬‬ ‫بحث بحران منطقه یورو است؛‬ ‫مجموع کش�ورهای حوزه یورو‬ ‫ش�ریک اصل�ی تج�اری ایران‬ ‫محس�وب میش�وند و حت�ی‬ ‫سیاست جایگزینی یورو با دالر‬ ‫در دس�تور کار هم ق�رار گرفته‬ ‫است‪ .‬پیش بینی شما از بحران‬ ‫ی�ورو و دامنه اثرگ�ذاری آن بر‬ ‫اقتصاد کشورمان چیست؟‬ ‫پیشبینی دقیق در این زمینه کار‬ ‫بسیار دشواری اس��ت‪ ،‬اما می شود با‬ ‫دنبال کردن روندها‪ ،‬عوامل اثرگذار را‬ ‫شناساییکرد‪.‬‬ ‫البتهازسویی‪،‬آلمانیهامعتقدندکه‬ ‫برای تقویت منطقه یورو هزینه های‬ ‫زیادی را متحمل شده اند‪ ،‬در حالی که‬ ‫برخی کشورهای دیگر از جمله یونان‪،‬‬ ‫پرتغال و اسپانیا‪ ،‬بدون اینکه هزینه ای‬ ‫بکنند‪ ،‬از اعتبار این حوزه استفاده کرده‬ ‫اند و با کسری بودجه های بزرگ‪ ،‬سوء‬ ‫سیاستهای خود را پوشانده اند‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬کشورهای اروپایی‬ ‫آن قدر برای تقویت و استقرار این نظام‬ ‫پولی سرمایهگذاری کرده اند که دست‬ ‫برداشتن از آن برایشان بسیار پرهزینه‬ ‫اس��ت و آنچه که این ن��گاه را تقویت‬ ‫میکند‪ ،‬کاهش اعتم��اد بین المللی‬ ‫به دالر اس��ت‪ ،‬یعنی جهان به یورو به‬ ‫عنوان یک ارز جایگزین نیاز دارد‪ ،‬زیرا‬ ‫هزینه ها و آسیب های اتکا مفرط به‬ ‫دالر خ��ود را در بح��ران جهانی اخیر‬ ‫نشان داد و دیدیم که چینی ها و ژاپنی‬ ‫ها متضرران بزرگ اتکا فراوان به دالر‬ ‫در ذخایر و سرمایه گذاری های خود‬ ‫درشرکتهایآمریکاییبودند‪.‬‬ ‫از این رو ب��رای این اقتصادها که‬ ‫مازاد تراز عظیمی ه��م دارند‪ ،‬راهكار‬ ‫بنيادي این است که یک ارز آلترناتیو‬ ‫در صحنه جهانی وجود داشته باشد و‬ ‫بر این اساس حتی به فکر تبدیل ارز‬ ‫خود به یک ارز بین المللی نیز افتاده‬ ‫اند‪.‬‬


‫گزارش اقتصادی‬

‫در گزارش ساالنه بانک مرکزی از بودجه خانوار‪ ،‬ترکیب برخورداری خانوارهای ایرانی از امکانات رفاهی مورد بررسی قرار‬ ‫می گیرد‪ .‬نگاهی به روند تغییرات این اقالم گذشته از آنکه به عنوان شاخصی برای ارزیابی میزان رفاه خانوارهای ایرانی می‬ ‫تواند تلقی شود به عنوان شکل گیری بازارها و یا به پایان رسیدن دوره مصرف گروه های کاالیی را نیز به نمایش می گذارد‬ ‫که این راهنمایی است برای فعالین اقتصادی در جهت برنامه ریزی و روشن شدن مسیر ایشان در جهت ورود و یا خروج از‬ ‫بازارهای مختلف کاالیی و حتی خدماتی در کشور‪.‬‬ ‫منبع‪ :‬خبر آنالین‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪17‬‬


‫مقاله اقتصادی‬

‫نــویسنــده‪ :‬مهنـدس احمــد خرم‪ /‬وزیر اسبـــق راه و تـــرابری منبــع‪ :‬ویــژه نامه روزنامه شرق‬

‫وضعیت صنعت هوایی‬ ‫در ‪30‬سال گذشته‬

‫* به دلیل كم اهمیت‬ ‫دادن به صنعت هوانوردی‬ ‫در مقایس��ه با شاخه های‬ ‫ج��اده ای و دریایی‪ ،‬آمار و‬ ‫ارقام زیرس��اختها و هزینه‬ ‫های نگه��داری و تعمیر و‬ ‫افزایش ناوگان در ش��اخه‬ ‫ه��ای جاده��ای و دریایی‬ ‫نشان از كم اهمیتی حمل‬ ‫ونقل هوای��ی و همچنین‬ ‫كم اهمیت��ی حمل ونقل‬ ‫ریلی است‪.‬‬

‫‪ -1‬با شروع تحریم آمریكا‬ ‫از ابت��دای انقالب و پس از‬ ‫اشغال سفارت آمریكا‬ ‫‪ -2‬دی��دگاه برخ��ی از‬ ‫مدی��ران و تصمیم گیران‬ ‫مبنی بر اینكه حمل ونقل‬ ‫هوایی متعلق به پولدارها‬ ‫و س��رمایه دارهاست و از‬ ‫ط��رف دیگر ب��روز جنگ‬ ‫هشت س��اله تحمیلی كه‬ ‫باعث ش��د فضای كش��ور‬ ‫جنگی شود‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪18‬‬

‫‪ -3‬تبلیغاتی كه رسانه های‬ ‫دنیا علیه ای��ران در دوران‬ ‫جنگ هشت ساله تحمیلی‬ ‫داشتند باعث افت سنگین‬ ‫شد‪ .‬هر چند تالش پرسنل‬ ‫متخصص‪ ،‬كاردان‪ ،‬متعهد‬ ‫و وطن دوس��ت هوانوردی‬ ‫اعم از پرس��نل س��ازمان‬ ‫هواپیمایی كشوری و بعدا پرسنل شركت فرودگاه ها‪،‬‬ ‫شركتهای حمل ونقل هوایی از خلبان و كمك خلبان‬ ‫و مهندس پرواز و میهمانداران و پرسنل فنی و زمینی‬

‫* اعم��ال تحریمهای‬ ‫ی��ك جانبه آمری��كا روی‬ ‫كاالهای��ی ك��ه حداق��ل‬ ‫‪10‬درص��دش س��اخت‬ ‫آمریكاس��ت؛ هواپیماهای‬ ‫بوئین��گ و ایرب��اس نو و‬ ‫همچنین بوئینگ و ایرباس‬ ‫با س��ن پایین و قطعات را‬ ‫شامل میشود‪.‬‬ ‫پرواز باعث جلوگیری از لطمات س��نگین تر شد اما‬ ‫از ‪ 30‬سال قبل آهسته آهسته صنعت هوانوردی به‬ ‫دالیلی كه در زیر دسته بندی شده رو به سوی افول‬ ‫و بحران گذاشت‪.‬‬

‫* پایین ب��ودن درآمد‬ ‫ارزی حاصل از فروش نفت‬ ‫از س��ال ‪ 1364‬تا سال ‪ 83‬و كافی نبودن این درآمد‬ ‫برای اداره كشور در زمان جنگ و حداقل ‪ 10‬سال در‬ ‫دوران بازسازی پس از جنگ‪.‬‬


‫دلیل اصلی ضعف صنعت هوانوردی‬ ‫پیش از س��ال ‪ 83‬بود‪ .‬الزم به ذكر اس��ت كه از‬ ‫س��ال ‪ 79‬ب��ا افزایش قیمت نفت دول��ت اصالحات‬ ‫صندوقی را به نام صن��دوق ذخیره ارزی بنا نهاد اما‬ ‫نام این صندوق هم برای دولت نهم و دهم و مجلس‬ ‫هفتم و هشتم قابل تحمل نبود‪ .‬آنها نام را به صندوق‬ ‫توس��عه ملی تغییر دادند و صندوق ذخیره ارزی در‬ ‫دوران دول��ت اصالحات كه قیمت نفت پایین بود با‬ ‫بیش از ‪11‬میلی��ارد دالر ذخیره تحویل دولت آقای‬ ‫احمدی نژاد ش��د و با درآمدها و قیمتهای افسانه ای‬ ‫نفت در سالهای ‪ 87-86-85-84‬در دیماه سال ‪89‬‬ ‫توس��ط وزیر محترم امور اقتصادی دارایی اعالم شد‬ ‫صندوق ذخیره ارزی (توس��عه ملی) خالی است‪ .‬در‬ ‫دولتهای گذش��ته امكان تامین مالی بسیار مشكل‬ ‫بود‪ .‬با وجود مش��كالت درآمدی در س��ال ‪ 80‬دولت‬ ‫خط اعتب��اری برای خرید هواپیما در نظر گرفت كه‬ ‫ظرف س��الهای ‪ 81‬تا ‪ 83‬نسبت به خرید ‪ 67‬فروند‬ ‫هواپیما اقدام ش��د‪ .‬در س��الهای ‪ 82‬و ‪ 83‬تعداد ‪28‬‬ ‫فروند هواپیمای مناسب به ناوگان هوایی كشور اضافه‬ ‫ش��د و ‪ 39‬فروند هم اس��نادش برای خرید در بانك‬ ‫مركزی وجود داشت‪.‬‬ ‫ اتفاق مهم دیگری كه در صنعت هوانوردی افتاد و‬‫باعث پسرفت این صنعت شد شاخص ‪Utilization‬‬ ‫یا ساعت پروازی هر هواپیما در ‪ 24‬ساعت بود‪ .‬قبل از‬ ‫انقالب این رقم بیش از ‪ 7/5‬ساعت در ‪ 24‬ساعت بود‬ ‫ك��ه به مرور كاهش یافت و تا قبل از دولتهای نهم و‬ ‫دهم این شاخص به ‪ 5/5‬ساعت در ‪ 24‬ساعت رسید و‬ ‫در پنج سال گذشته این شاخص به زیر ‪ 3/5‬ساعت در‬ ‫‪ 24‬ساعت رسیده است‪ .‬با توجه به این شاخص مهم‬ ‫در صنعت هوانوردی صرفا اضافه كردن هواپیما مالك‬ ‫مناسب و درستی برای قضاوت نیست بلكه بهره وری‬ ‫هواپیما مالك مناسب و درست است‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬

‫‪ -6‬شاخص بعدی كه بسیار تعیین كننده است‬

‫‪13th Year‬‬

‫‪ -5‬اتفاق مهم دیگری كه در این س��ه دهه افتاده‬ ‫اس��ت ‪ Load factor‬ی��ا ظرفیت مس��افر یا تعداد‬ ‫مس��افری كه هر صندلی در س��ال جابه جا میكند‬ ‫یا درصد صندلی های پر در طول س��ال اس��ت‪ .‬مثال‬ ‫وقتی گفته می ش��ود ش��ركتهای هوای��ی ایران ‪70‬‬ ‫درصد ‪ Load factor‬دارند یعنی در طول سال ‪70‬‬ ‫درصد صندلیها اشغال است اینكه در طول سال هر‬ ‫صندلی چه تعداد مس��افر را جابه جا میكند‪ .‬قبل از‬ ‫انقالب به ازای هر صندلی ساالنه حدود ‪ 900‬مسافر‬ ‫جابه جا میشد‪ .‬در دولت اصالحات این عدد به ‪830‬‬ ‫مسافر صندلی رسید و در حال حاضر زیر ‪ 600‬مسافر‬ ‫صندلی در سال است‪ .‬این شاخص هم گویای كاهش‬ ‫بهره وری صندلی است‪ .‬مالك‪ ،‬اضافه كردن صندلی‬ ‫نیست مالك جابه جایی مسافر است كه هر صندلی‬ ‫در سال انجام میدهد‪ .‬در این شاخص هم افت داشته‬ ‫ایم‪.‬‬

‫تعداد سانحه و قربانیان سانحه است‪ .‬در مورد سوانح‪،‬‬ ‫ایران پس از چین و پاكستان در رتبه سوم قرار گرفته‬ ‫است و از این لحاظ نیز وضعیت بحرانی است‬ ‫‪.‬‬ ‫‪ -7‬مساله مهم دیگر خروج هواپیماهای فرسوده‬ ‫از ناوگان هوایی است‪ .‬اگر در سالهای ‪ 82‬و ‪ 83‬تعداد‬ ‫‪ 28‬فروند هواپیمای مناس��ب وارد ناوگان ش��د و در‬ ‫س��ال ‪ 84‬هم كه دولت تحویل داده شده تعداد ‪39‬‬ ‫فروند هم اس��ناد و مداركش در بانك مركزی آماده‬ ‫گش��ایش بود‪ .‬در همین دو س��ال حداقل ‪ 15‬فروند‬ ‫‪ 707‬و ‪ 737‬و توپول��ف ‪ 154 -‬كه عمر مفیدش��ان‬ ‫را كرده بودند و هواپیمای فرس��وده و مسن و پرخرج‬ ‫تلقی می ش��دند از رده و خطوط پروازی خارج شد و‬ ‫برای خروج بقیه توپولفهای ‪ 154-‬كه هش��ت فروند‬ ‫باقی مانده بود یكسال و برای ‪727‬ها و ‪ 747‬حداكثر‬ ‫از س��ال ‪ 83‬سه سال وقت تعیین ش��د كه در حال‬ ‫حاضر نه تنها هواپیماهای فوق االشاره از رده پروازی‬ ‫خارج نشده بلكه ‪ 9‬فروند توپولف‪ 154 -‬كه سال ‪82‬‬ ‫خارج ش��ده بود و در آن زمان استیجاری بود توسط‬ ‫شركتهای حمل ونقل هوایی خریداری شد و اینبار در‬ ‫قالب هواپیمای ملكی به خطوط هوایی بازگش��ت تا‬ ‫اینكه دو ماه قبل روسیه پرواز توپولفهای‪ 154 -‬را در‬ ‫خطوط هوایی روسیه ممنوع كرد و وزارت راه و ترابری‬ ‫هم تصمیم گرفت كه پس از هفت س��ال گذشت از‬ ‫ابالغ ممنوعیت پروازی انش��اءاهلل در اسفندماه از رده‬ ‫خارج كند‪ .‬استفاده از هواپیماهای مسن و فرسوده اوال‬ ‫پرخرج و هزینه بر است‪ .‬هزینه نگهداری و تعمیر سه‬ ‫تا چهار سال هر فروند هواپیمای فرسوده معادل خرید‬ ‫یك فروند هواپیمای نو است‪ .‬ثانیا هر لحظه احتمال‬ ‫خطر س��انحه وجود دارد و با اطمینانی كه خلبان و‬ ‫كمك خلب��ان و مهندس پرواز و عوامل فنی زمینی‬ ‫با هواپیمای نو یا سنكم راهبری هواپیما را انجام می‬ ‫دهند با هواپیمای فرسوده و مسن چنین نیست‪ .‬در‬ ‫صد اعتماد به نفس و احس��اس ایمنی را پایین می‬ ‫آورد‪ .‬ثالثا در مسافران و فضای كشور جو عدم احساس‬ ‫ایمنی ایجاد میكند كه این فضا و جو مقبولیت نظام‬ ‫و دولت را زیر س��وال می برد‪ .‬رابعا داشتن هواپیمای‬ ‫فرسوده و مسن و به روز نشدن ناوگان باعث خدشه‬ ‫دار ش��دن حیثیت حاكمیت و كشور خواهد شد‪ .‬به‬ ‫مسافران ایرانی باید آموزش آیه الكرسی داد‪ ،‬مسافرین‬ ‫خارج��ی هم مس��تاصل خواهند مان��د امیدواریم از‬ ‫خرید هواپیمای فرس��وده همچون هواپیمای مدل‬ ‫‪ MD80,81,82‬یا توپولف خودداری و هواپیماهای‬ ‫فرس��وده كه در حال حاضر بعضا ‪35‬تا ‪ 40‬سال سن‬ ‫دارند را هر چه س��ریعتر و بالدرنگ از رده مس��افری‬ ‫خارج و بفروشند یا به هواپیمای باری تبدیل نمایند‪.‬‬ ‫دولت نهم و دهم انتظار داشتند كه دولت هفتم و‬ ‫هشتم با درآمد نفتی میانگین ساالنه ‪ 21‬میلیارد دالر‬ ‫نوس��ازی ناوگان هوایی را كامل انجام میدادند اما به‬ ‫خود نمی نگرند كه متوسط ساالنه ‪ 90‬میلیارد دالر‬ ‫درآمد نفتی داشته اند و همچنان مشكالت وجود دارد‬ ‫بلكه حادتر هم شده اس��ت‪ .‬وزیر راه و ترابری‪ ،‬آقای‬

‫‪19‬‬


‫بهبهانی در سانحه دیماه ارومیه اعالم كردند‪« :‬دولت‬ ‫برای ارتقای امنیت پرواز و نیز افزایش كیفیت ناوگان‬ ‫خطوط هوایی برنامه ویژه ای اتخاذ كرده و به زودی‬ ‫به اجرا درخواهد آمد‪».‬‬ ‫مل��ت ایران با این برخوردهای عوام فریبانه كامال‬ ‫آشنایی داشته و با كسری بودجه كالنی كه دولت دارد‬ ‫در سالهای آتی نیز با كسری بیشتری مواجه خواهد‬ ‫شد‪ .‬این وعده را قویا غیرعملی میدانند‪ .‬دوران طوالنی‬ ‫درآمد نفت گذشت و چنین نشد در آینده با مشكالت‬ ‫بیشتر و بحران های سهمگین تر همچنان نخواهد شد‬ ‫و برنامه ویژه برای ارتقای امنیت پروازی و نیز افزایش‬ ‫كیفیت ناوگان خطوط هوایی شعاری بیش نیست‪.‬‬ ‫‪ – 8‬نكته مهم دیگری كه تاثیر جدی در صنعت‬ ‫هوانوردی كش��ور دارد به روز شدن تجهیزات ناوبری‬ ‫هوایی و فرودگاهی است‪ .‬هر سال تجهیزات ناوبری‪،‬‬ ‫هواپیما و تجهیزات ناوبری فرودگاهی تغییر كرده و‬ ‫ارتقا می یابد و الجرم برای سرویس دهی بهتر و ایمن‬ ‫تر و مقرون به صرفه تر نیاز به روز آمدكردن تجهیزات‬ ‫است‪ .‬به روز كردن تجهیزات ناوبری یا انجام نمی شود‬ ‫یا با تاخیرات غیرقابل قبول انجام می پذیرد‪.‬‬ ‫‪ – 9‬موضوع اساسی دیگر و پایه ای ترین مساله‬ ‫در هوانوردی كشور تربیت نیروی انسانی متخصص و‬ ‫حرف��ه ای مورد نیاز صنعت هوانوردی‪ ،‬حفظ نیروی‬ ‫مدیر‪ ،‬متخصص و حرفهای و توس��عه تربیت نیروی‬ ‫انسانی نه صرفا برای نیاز داخلی بلكه با هدف صادرات‬ ‫خدمات فنی‪ -‬مهندسی و كسب حیثیت برای ایران‬ ‫و كسب ارز برای كشور است‪ .‬در مورد جذب‪ ،‬حفظ و‬ ‫توسعه منابع انسانی به كندی عمل میشود‪ .‬بسیاری‬ ‫از نیروه��ای متخصص و كارآمد صنعت هوانوردی از‬ ‫كشور هجرت كرده و مشمول پدیده فرار مغزها شده‬ ‫اند‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪20‬‬

‫تاثیر تحریمها بر صنعت هوایی چه بوده است؟‬ ‫‪ -1‬تاثی��رات و هزینه های تحریم قابل بررس��ی‬ ‫بوده و بعضا می توان به محاسبه درآورد‪ .‬همانگونه كه‬ ‫خوانندگان مستحضرند آغاز تحریم برمیگردد به اوایل‬ ‫انقالب و اشغال سفارت آمریكا‪ .‬تحریم به طور یكجانبه‬ ‫از سوی آمریكا روی كاالها كه حداقل ‪ 10‬درصد آن‬ ‫ساخت آمریكا باشد‪ ،‬اعمال شد‪.‬‬ ‫‪ -2‬تحری��م باعث ش��د ایران از هزین��ه كاالها و‬ ‫خدمات آمریكایی محروم ش��ود‪ .‬كاالهای آمریكایی‬ ‫معموال با كیفیت مناسب و قیمت پایین تر است‪.‬‬ ‫‪ -3‬آمریكا از میدان رقابت میان فروشندگان كاال‬ ‫و خدمات به ایران خارج شد‪ .‬فروشندگان دیگر كاالی‬ ‫مورد نیاز ایران را با حداقل ‪ 30‬درصد و حتی بعضی‬ ‫موارد مثل خرید قطعات هواپیما تا ‪ 200‬درصد گرانتر‬


‫به ایران می فروختند‪.‬‬ ‫‪ -4‬معم��وال آمریكایی ها یك نس��ل در دانش و‬ ‫تكنولوژی از سایر رقبای خود جلوتر هستند بنابراین‬ ‫ای��ران از داش��تن دانش تكنولوژی‪ ،‬ماش��ین آالت و‬ ‫تجهیزات به روز محروم شده و میشود‪.‬‬ ‫البته به نظر می رس��د آمریكا ب��ا ادعایی كه در‬ ‫رعایت حقوق بشر و مسایل انسانی دارد تحریم را در‬ ‫مواردی مثل صنعت هوانوردی باید استثنا میكرد كه‬ ‫این اتفاق هم نیفتاد‪.‬‬ ‫مسایل فوق االشاره باعث شد‬

‫دور چیست؟‬ ‫باید اذعان كرد كه عملكرد‪ ،‬قابل قبول و قابل دفاع‬ ‫��یست‪ .‬به ویژه در چند سال اخیر صنعت حمل ونقل‬ ‫به طور كلی به نظر میرس��د دچار از هم گسیختگی‬ ‫ش��ده اس��ت برای احیای ای��ن صنع��ت در كوتاه و‬ ‫بلندمدت اصالحات ویژه باید صورت بپذیرد‪.‬‬ ‫‪ -1‬طرح جامع حمل ونقل را كه با مش��اور واجد‬ ‫صالحیت و با رتبه بندی بین المللی در زمان دولت‬ ‫آقای خاتمی قرارداد بس��ته شده بود و مطالعات آن‬ ‫تقریبا به پایان رسیده سریعا بررسی و مراحل تصویب‬ ‫و قانونی ش��دن آن را طی كنند‪ .‬این اقدام باید سال‬ ‫‪ 85‬انجام میشد كه به دلیل عدم اعتقاد به حركت در‬ ‫راستای طرح جامع و از این طریق پایان دادن به بی‬ ‫انضباطی اجرایی و برخورد سلیقه ای تاكنون معوق‬ ‫مانده است‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬

‫‪ -11‬موض��وع بعدی كه از اهمیت ویژه برخوردار‬ ‫اس��ت مساله نیروی انس��انی اعم از مدیر و نیروهای‬ ‫متخصص و حرفهای است‪ .‬در بخش مدیران با كمال‬ ‫تاس��ف پس از انق�لاب به علت اوال تعویض س��ریع‬ ‫مدیران و ثانیا استفاده از مدیران كم تجربه و بعضا بی‬ ‫تجربه و كم ظرفیت و بعضا بی ظرفیت‪ ،‬ثالثا نداشتن‬

‫پیش�بینی وضعیت صنعت‬ ‫هوان�وردی در آین�ده نزدیك و‬

‫‪13th Year‬‬

‫‪ -9‬تشدید تحریمهای اخیر و تاثیر آن بر صنعت‬ ‫هوایی‪ :‬اوال تشدید تحریمها با تصویب قطعنامه چهارم‬ ‫و به دنب��ال آن تحریمهای یكجانبه آمریكا‪ ،‬اتحادیه‬

‫‪ – 10‬موضوع اساسی دیگری كه‬ ‫در صنعت هوانوردی در س��ی و اند‬ ‫سال گذشته وجود داشته و بر توسعه‬ ‫و ارتقای سطح خدمات در این شاخه‬ ‫تاثیر بسیار چشم گیری داشته است‬ ‫موض��وع دخالت دول��ت در قیمت‬ ‫گذاری جابه جایی مسافر هوایی بوده‬ ‫است‪ .‬اگر در تمام شاخه های حمل‬ ‫ونقل مثل ریلی و جادهای‪ ،‬شرایط‬ ‫كشور و مصلحت حاكمیت این بود‬ ‫كه قیمت گ��ذاری و كنترل قیمتها‬ ‫اعمال شود در صنعت هوانوردی به‬ ‫دلیل تمكن مالی مس��افران هوایی‬ ‫بای��د قیمت بلی��ت آزاد و رقابتی میش��د و دولت از‬ ‫دخالت در قیمت گ��ذاری حمل ونقل هوایی پرهیز‬ ‫میكرد تا شركتهای هوایی بتوانند هزینه های سرمایه‬ ‫گذاری در ناوگان و اپراتوری و ارتقای سطح خدمات و‬ ‫توسعه ناوگان و خدمات و سرویس دهی را از استفاده‬ ‫كنن��دگان از حمل و نقل هوایی دریافت كنند‪ .‬امید‬ ‫اس��ت این امر با هدفمندكردن یارانه ها اتفاق بیفتد‪.‬‬ ‫البته در برنامه پنجم رقابتی شدن قیمت بلیت حمل‬ ‫ونقل هوایی دیده شده است‪.‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫الف‪ :‬قطعه با زحمت تهیه شود‪،‬‬ ‫ب‪ :‬هزینه به نس��بت ش��رایط عادی حداقل ‪30‬‬ ‫درصد گرانتر تمام شود‪.‬‬ ‫ج‪ -‬ناوگان و تجهیزات ناوبری به روز نشود‪.‬‬ ‫د‪ -‬وقتی كه مدیران باید صرف توس��عه و ارتقای‬ ‫سطح خدمات می كردند صرف رفع گرفتاریهای ناشی‬ ‫از تحریم می شد و رفع گرفتاریهای جزیی میشد‪.‬‬ ‫ه – جایگاه ایران از سه كشور اول آسیا به جایگاه‬ ‫سوم در میان كشورهای به لحاظ سانحه و قربانی در‬ ‫جایگاه سوم قرار گرفته و به حیثیت صنعت هوانوردی‬ ‫لطمه جبران ناپذیر وارد شده است‪.‬‬

‫اروپا‪ ،‬كانادا‪ ،‬اس��ترالیا‪ ،‬ژاپن و ك��ره جنوبی مطرح و‬ ‫اعمال آن آغاز شد‪.‬‬ ‫مشكل اساسی از آنجا شروع شد كه با موضعگیری‬ ‫ه��ای تند و تقابل با دنیا پرونده هس��ته ای ایران به‬ ‫شورای امنیت رفت و تا قطعنامه چهارم‪ ،‬پنج قطعنامه‬ ‫كه سه قطعنامه آن تحریمی و دو قطعنامه هشداری‬ ‫بود عرصه را برای اجرای طرحهای اساس��ی كش��ور‬ ‫تن��گ كرد و همچنین صنعت هوان��وردی‪ .‬با اجرای‬ ‫تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل اتفاقی كه افتاد‬ ‫بهره وری هواپیماها از ‪ 5/5‬ساعت پرواز در ‪ 24‬ساعت‬ ‫به زیر ‪ 3/5‬ساعت رسیده و ظرفیت مسافر به ازای هر‬ ‫صندلی در س��ال از ‪ 830‬مس��افر به زیر ‪ 600‬مسافر‬ ‫صندلی رسیده است‪ .‬این اتفاق قبل از قطعنامه چهارم‬ ‫كه عنوان تشدید تحریم گرفته است‬ ‫و تحریم های یكجانبه كشورهایی كه‬ ‫ذكر آنها رفت افتاد‪ .‬به نظر میرس��د‬ ‫با تشدید تحریمها میزان زمین گیر‬ ‫ش��دن هواپیماهای موجود به دلیل‬ ‫مشكالت‪ ،‬بیش��تر از قبل در تامین‬ ‫قطعه در آینده بروز خواهد كرد‪ .‬البته‬ ‫زمزم��ه در دس��تور كار قرار گرفتن‬ ‫قطعنامه پنجم نیز به گوش میرسد‪.‬‬

‫طرح جامع و بر اساس آن طرح و برنامه اجرایی حمل‬ ‫ونقل هوایی و حاكم شدن سالیق مدیران بر صنعت‬ ‫هوانوردی‪ ،‬رابعا در بخش نیروی متخصص ارزش قائل‬ ‫نشدن به نیروی انسانی مدیر و متخصص‪ ،‬عدم تامین‬ ‫مالی و معیشتی آنها‪ ،‬باعث فرار بخش قابل مالحظه‬ ‫ای از بهتری��ن نیروهای متخصص اع��م از خلبانان‪،‬‬ ‫كمك خلبانان‪ ،‬مهندس پرواز‪ ،‬نیروهای فنی زمینی‬ ‫و حتی س��رمیهمانداران و میهمانداران شد‪ .‬خامسا‪،‬‬ ‫ایران كشوری است كه با آموزش گسترده و كارورزی‬ ‫نیروی انسانی میتواند در عرصه صادرات خدمات فنی‬ ‫مهندسی و نیروی انس��انی با توجه به جامعه جوان‬ ‫ایران و نیاز مبرم دنیا به نیروهای متخصص و حرفهای‬ ‫هم به اشتغال نیروی انسانی كارآمد كشور كمك كند‬ ‫و نیز برای كشور ارزآوری داشته و با‬ ‫عملكرد مناسب خود افتخار و احترام‬ ‫نصیب ای��ران كنند‪ .‬در این بعد هم‬ ‫در صنع��ت هوانوردی در این س��ی‬ ‫واندی س��ال كوتاهی شده است‪ .‬تا‬ ‫س��ال ‪ 81‬آموزشگاههای خلبانی و‬ ‫مراكز آموزش تربیت نیروی انسانی‬ ‫هوان��وردی صرف��ا دولتی ب��ود و با‬ ‫راندمان بس��یار پایین كار میكردند‬ ‫كه با واگذاری آموزشگاه ها و مراكز‬ ‫آموزشی در دولت اصالحات و ترغیب‬ ‫بخش خصوصی ب��ه تربیت نیروی‬ ‫انس��انی‪ ،‬ش��اهد جهش در تربیت‬ ‫نیروی انسانی بودیم اما در سالهای‬ ‫اخیر باز دچار درجا زدن شدهاند و‬ ‫دلیل اصلی آن عدم حمایت جدی‬ ‫از بخش خصوصی فعال در صنعت‬ ‫هوانوردی به ویژه در تربیت نیروی‬ ‫انسانی توسط دولت است‪.‬‬

‫‪21‬‬


‫‪ -2‬به هر شكل ممكن و مناسب باید دولت و نظام‬ ‫تالش كنند تا موضوع تحریم حل ش��ود چنانچه در‬ ‫تمامی زمینه ها امكان حل تحریم یا تخفیف تحریم‬ ‫وجود ندارد‪ .‬بخ��ش حقوق بین الملل قوه قضاییه و‬ ‫مجلس ش��ورای اسالمی و همچنین بخش حقوقی‬ ‫ریاس��ت جمهوری و وزارت ام��ور خارجه باید تالش‬ ‫كنن��د كه تحریم را در خرید هواپیمای نو یا دس��ت‬ ‫دوم زیر پنج سال قطعات مورد نیاز هواپیما و به ویژه‬ ‫تحریم در خرید موتور هواپیما را یا منتفی كنند یا راه‬ ‫دور زدن قانون تحریم را بیابند‪.‬‬ ‫برای حفظ و به روز كردن و توس��عه ناوگان باید‬ ‫برای حل مشكالت‪ ،‬پیشرفت و توسعه كشور باید با‬ ‫دنیا تعامل كرد نه تقابل‪.‬‬ ‫‪ -3‬نوس��ازی و توس��عه ناوگان هوای��ی و تامین‬ ‫تجهیزات ناوبری هواپیماها و تجهیزات ناوبری زمینی‬ ‫(فرودگاه��ی) نیازمند این هس��تند كه پنج‪ ،‬ش��ش‬ ‫میلی��ارد دالر از ارزهای نفت��ی را دولت و مجلس به‬ ‫این امر مهم ظرف حداكثر دو سال اختصاص دهند‪.‬‬ ‫با درآمد افسانه ای نفت در سالهای‪87 ،86 ،85 ،84‬‬ ‫و ‪ 88‬ای��ن اقدام صورت نپذیرفت و مورد غفلت و بی‬ ‫توجه��ی قرار گرفت‪ .‬اكنون كه مجددا قیمت نفت از‬ ‫مرز یكصد دالر در بش��كه گذشته امكان این مطلب‬ ‫به وجود آمده است‪ ،‬غفلت و بی توجهی مجدد قابل‬ ‫گذشت و بخشش نیست‪.‬‬ ‫‪ -4‬وزارت راه وترابری تالش كند با مردم صادقانه‬ ‫برخورد كند‪ .‬وعده و وعیدهای شعاری و توخالی دردی‬ ‫را از جامعه و كشور دوا نمی كند‪ .‬اینقدر وعده و وعید‬ ‫و شعار در طول تاریخ این كشور بی سابقه بوده است‪.‬‬ ‫بدون یك دالر و یك میلیون ریال تامین اعتبار آقای‬ ‫وزیر راه و ترابری سابق راه آهن (‪ )Highspeed‬قطار‬ ‫س��رعت باالی اصفهان – قم‪ -‬تهران – مشهد را كه‬ ‫بیش از ‪ 13‬میلیارد یورو س��رمایه گ��ذاری الزم دارد‬ ‫را در گزارش تلویزیون شان شروع كردند و ساختند‬ ‫و صلواتش را هم فرس��تادند و در شبكه ‪( 2‬در پاسخ‬ ‫به س��وال مجری كه پرسید اعتبار این پروژه از كجا‬ ‫تامین میشود؟ ) حدود چهار ماه قبل گفتند این پروژه‬ ‫متعلق به امام رضا (ع) است خود امام رضا (ع) منابع‬ ‫مالی پروژه را تامین خواهند كرد‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪22‬‬

‫‪ -5‬هواپیماهایی كه عمر مفیدشان را گذرانده اند‬ ‫و متاسفانه در همین سالهای اخیر خریداری شده و‬ ‫حتی تعدادی از هواپیماهایی كه سال ‪ 82‬استیجاری‬ ‫و از رده خارج ش��ده بود خریداری و به ناوگان هوایی‬ ‫بازگش��ت دادند و هنوز هم در حال پرواز هس��تند‪.‬‬ ‫بالدرن��گ از رده خ��ارج كنند‪ .‬هواپیماه��ای ‪،747‬‬ ‫‪ 727‬و توپولف ه��ای ‪ 154‬كه خریداری كرده اند از‬ ‫شركتهای مس��افری دولتی و غیردولتی و همچنین‬ ‫هواپیماهای ‪ 707‬شركت ساهای نیروی هوایی ارتش‬ ‫كه مسافربری میكنند را به سرعت از رده باید خارج و‬ ‫بفروشند یا به هواپیمای باری تبدیل نمایند‪.‬‬

‫‪ -6‬حمای��ت جدی از كادر پ��روازی و كادر فنی‬ ‫و حرفه��ای هوانوردی اجازه ندهید نیروی انس��انی‬ ‫متخصص و كارآمد و ارزش��مند كشور در بستر فرار‬ ‫مغزها از كشور جالی وطن كنند و از سرمایه گذاری‬ ‫كه هزینه آن را ملت ایران پرداخت كرده است سایر‬ ‫كشورها بهره ببرند‪.‬‬ ‫‪ -7‬برای اینكه دولت از خود شروع كند یك فروند‬ ‫هواپیمای ‪ 321‬نو كه برای دولت و در قالب هواپیمای‬ ‫‪ VIP‬دول��ت در دولت خاتمی تهیه ش��ده بود و در‬ ‫دولت نهم توسط فرانسه تحویل داده شد‪ .‬حتما مردم‬ ‫شریف به خاطر دارند كه آقای الهام‪ ،‬سخنگوی دولت‬ ‫نه��م گفتند یك فرون��د هواپیمای‬ ‫اش��رافی برای دولتش��ان خریداری‬ ‫كرده اند‪ .‬این هواپیما چون اشرافی‬ ‫اس��ت دولت نهم سوار این هواپیما‬ ‫نخواهد شد‪ .‬این هواپیما را در اختیار‬ ‫مردم ش��ریف ایران ق��رار میدهیم‪.‬‬ ‫ملت شریف ایران آگاهند كه از این‬ ‫هواپیما در پنج سال واندی گذشته‬ ‫فق��ط دولت آق��ای احم��دی نژاد‬ ‫اس��تفاده كرده و حتی یك ساعت‬ ‫پ��رواز ه��م در اختیار م��ردم نبوده‬ ‫است‪ .‬پیش��نهاد میكنم هواپیمایی‬ ‫اشرافی دولت را جایگزین هواپیمای‬ ‫‪ 727‬سقوط كرده در اطراف ارومیه‬ ‫بفرمایند‪ .‬شعار را خاتمه دهید و به‬ ‫گفته های پنج سال قبل سخنگوی‬ ‫دولت عمل نمایید‪.‬‬ ‫‪ -8‬ب��ه وزارت راه و ترابری باید‬ ‫گف��ت مثل دولت هفتم و هش��تم‬ ‫به هواپیمایی كش��وری و به تمامی‬ ‫ش��ركتهای مس��افری هوایی ابالغ‬ ‫كنند ك��ه در حمل ونقل مس��افر‬ ‫هیچ سازمان و شركت یا فردی حق‬ ‫ندارد ریسك كند‪ ،‬ریسك در پرواز‬ ‫مس��افری باید صفر باشد‪ .‬بنابراین‬ ‫اینك��ه هوا خراب بود‪ .‬ه��وا مه آلود‬ ‫بوده و دید الزم وجود نداش��ته و باز پرواز انجام شده‪،‬‬ ‫جای تامل دارد مگر اروپا‪ ،‬آمریكا و كانادا را مش��اهده‬ ‫نكردید فرودگاه را بستند تمام پروازها را كنسل كردند‬ ‫تا هوا مساعد شد‪ .‬آنها برای جان شهروندانشان ارزش‬ ‫قائل هستند در كشورهای اسكاندیناوی دیه جان یك‬ ‫انسان بیشتر از یك میلیون یورو است و در كشور ما‬ ‫كه برای انسان ارزش قائلیم كمتر از پنج درصد دیه‬ ‫در كشورهای اسكاندیناوی است‪ .‬البته علت سقوط‬ ‫هواپیمای ‪ 727‬جو نامس��اعد نبوده است تقصیر هوا‬ ‫نیندازید‪ .‬هواپیمای نزدیك ‪ 40‬ساله هر لحظه ممكن‬ ‫است انفاركتوس كند و موتورش از كار بیفتد یا عیب‬ ‫دیگری پیدا كند‪.‬‬ ‫فرام��وش نكنیم كه ب��ه دلیل كمب��ود امكانات‬

‫پاشیدن ضدیخ روی بالهای هواپیما كه در زمستان یخ‬ ‫میزنند به ویژه در پرواز به سوی نقاط سردسیر الزامی‬ ‫است كه اینكار به طور كامل و دقیق انجام نمی شود‪.‬‬ ‫‪ -9‬نكته قابل توجهی كه در پایان باید به آن اشاره‬ ‫كنم توسعه فرودگاه امام(ره) است‪ .‬در سال ‪ 83‬پس‬ ‫از دادن فراخوان برای فاز دو با ش��ركت تاو تركیه كه‬ ‫از پنج ش��ركت اول فرودگاه ساز دنیا هستند قرارداد‬ ‫بسته ش��د‪ .‬طبق قرارداد الف‪ -‬اردیبهشت ‪ 83‬شروع‬ ‫به س��اخت فاز دو و پایان ساخت و آغاز بهره برداری‬ ‫اردیبهش��ت ‪ 85‬بود‪ .‬ب‪ -‬قرارداد ‪ B. O. T‬بود یعنی‬ ‫تمام هزینه را شركت سازنده تامین میكرد و پس از‬ ‫ساخت به مدت ‪ 9‬سال از درآمد بهره‬ ‫برداری سرمایه و سود خود را دریافت‬ ‫میكرد و با ‪98‬درصد اس��تاندارد آغاز‬ ‫بهره ب��رداری تحویل می��داد كه با‬ ‫یك برخورد سیاسی مجلس هفتم‬ ‫ق��رارداد را لغو كردن��د و تا امروز كه‬ ‫نزدیك ش��ش سال اس��ت یك آجر‬ ‫روی آجر نگذاشته اند‪ .‬چناچه قرارداد‬ ‫س��اخت فاز دو اجرا میشد فرودگاه‬ ‫امام به ظرفیت بیش از ‪ 15‬میلیون‬ ‫مسافر در سال می رسید و سه سال‬ ‫زودتر از ترمینال سه فرودگاه دبی به‬ ‫بهره برداری میرسید و ارایه خدمات‬ ‫فرودگاهی هم در سطح فرودگاههای‬ ‫اروپایی انجام می شد از لطمه ای كه‬ ‫مجلس اصول گرای هفتم به كشور‬ ‫زد بگذری��م‪ .‬فرص��ت طالیی جذب‬ ‫شركتهای هواپیمایی دنیا و به ویژه‬ ‫هواپیماهای خطوط اروپا به خاور دور‬ ‫كه درآمد س��نگینی را ساالنه برای‬ ‫كش��ور به ارمغان می آورد از دست‬ ‫رفت (س��االنه حداقل‪ 300‬میلیون‬ ‫ی��ورو درآم��د ایجاد میك��رد‪ ).‬مبلغ‬ ‫قرارداد فاز دو جمع��اً ‪ 200‬میلیون‬ ‫دالر بود‪.‬‬ ‫توصیه می كنم دولت و مجلس‬ ‫و وزارت راه و ترابری نپذیرند بیش از‬ ‫این در این خصوص لطمه به كشور وارد شود‪ .‬همت‬ ‫كنند و فازهای بعدی فرودگاه امام(ره) را آغاز كنند و‬ ‫با سرعت و ظرف ‪ 4-3‬سال فازها را كامل كنند‪ .‬شاید‬ ‫مردم از سر تقصیرشان بگذرند‪.‬‬ ‫در پای��ان از اس��تاد خلبانه��ا‪ ،‬خلبانه��ا‪ ،‬كمك‬ ‫خلبانها‪ ،‬مهندس��ین پرواز‪ ،‬كادر فنی‪ ،‬زمینی و دیگر‬ ‫دستاندركاران هوانوردی كمال تشكر و سپاسگزاری‬ ‫را دارم ك��ه اگ��ر ت�لاش و دقت‪ ،‬تعه��د‪ ،‬تخصص و‬ ‫كارآزمودگی آنها نبود سوانح بیش از این بود‪.‬‬ ‫افتخار نصیبتان كه با چنگ و دندان و با تحریمهای‬ ‫‪ 32‬ساله‪ ،‬هوانوردی كشور را سرپا نگه داشته اید‪.‬‬


23

13th Year

Issue 04

September 2011


‫قانون‬

‫بنا به تعریف‪ ،‬پولشویی به هرگونه فعالیت قانونی‬ ‫که به منظور تحت پوشش قراردادن درآمدهای غیر‬ ‫قانونی و نامش��روع صورت گرفته باش��د اطالق می‬ ‫شود‪ .‬به عبارت ساده تر‪ ،‬مشروع و قانونی جلوه دادن‬ ‫درآمدهای نامشروع را پولشویی گویند‪.‬‬ ‫پولش��ویی به نوعی جرم مضاعف محسوب می‬ ‫ش��ود‪ ،‬چرا که محل تحصیل مال‪ ،‬نامشروع بوده و‬ ‫تالش در جهت مش��روع جلوه دادن آن با اس��تفاده‬ ‫از راهکاره��ای قانونی‪ ،‬جرم دیگری اس��ت‪ .‬در همه‬ ‫کش��ورهای جهان‪ ،‬سیستم بانکی و موسسات مالی‬

‫و اعتباری اعم از بانکی و غیر بانکی‪ ،‬بازار س��رمایه و‬ ‫برخی بازارهای کاالیی مانند ارز و طال‪ ،‬مکان هایی‬ ‫هس��تند که در معرض خطر پولش��ویی قرار دارند‪.‬‬ ‫پدیده ش��وم پولش��ویی با نفوذ به بازارهای مالی به‬ ‫بی ثباتی در این بازارها منجر می شود و نظام مالی‬ ‫کش��ور را در معرض بی اعتباری در عرصه داخلی و‬ ‫خارجی قرار می دهد‪.‬‬ ‫در عی��ن حال‪ ،‬م��ی تواند به خروج س��رمایه از‬ ‫کشور بیانجامد‪ ،‬به خصوص آن که در بیشتر اوقات‪،‬‬ ‫درآمدهای نامشروع از منابع بین المللی نظیر قاچاق‬

‫حاصل شده اند‪ .‬رخنه در سیستم بانکی کشور و ایجاد‬ ‫اعتبار کاذب برای اش��خاص‪ ،‬مشکل بزرگ دیگری‬ ‫است که بخش خصوصی واقعی کشور را تضعیف می‬ ‫کند و باعث افزایش و کاهش آنی تقاضای پول و نرخ‬ ‫بهره می گردد‪ .‬اصل قانون مبارزه با پولشویی در سال‬ ‫‪ 1386‬به تصویب شورای نگهبان رسیده و آئین نامه‬ ‫اجرایی این قانون در تاریخ ‪ 11‬آذر ماه س��ال ‪1388‬‬ ‫و پس از تائید ریاست محترم جمهور‪ ،‬به کلیه مراکز‬ ‫مالی ابالغ گردیده است‪ .‬قانون مذکور‪ ،‬برای مقابله با‬ ‫این پدیده شوم بسیار موثر خواهد بود‪.‬‬

‫فصل اول ـ تعاریف‬ ‫ماده‪1‬ـ در این آیین نامه اصطالحات و عبارات به کار‬ ‫رفته به شرح زیر تعریف میگردند‪:‬‬

‫‪1‬ـ معامالت و عملیات مالی مربوط به ارباب رجوع که‬ ‫بیش از سطح فعالیت موردانتظار وی باشد‪.‬‬ ‫‪2‬ـ کشف جعل‪ ،‬اظهار کذب و یا گزارش خالف واقع از‬ ‫سوی ارباب رجوع قبل یا بعد از آنکه معاملهای صورت گیرد‬ ‫و نیز در زمان اخذ خدمات پایه‪.‬‬ ‫‪3‬ـ معامالتی که به هر ترتیب مش��خص شود ذینفع‬ ‫واقع��ی حداقل یکی از متعاملین ظاهری آن ش��خص یا‬ ‫اشخاص دیگری بوده اند‪.‬‬ ‫‪4‬ـ معامالت تجاری بیش از سقف مقرر که با موضوع‬ ‫فعالیت ارباب رجوع و اهداف تجاری ش��ناخته شده از وی‬ ‫مغایرباشد‪.‬‬ ‫‪ 5‬ـ معامالت��ی که اقامتگاه قانونی ط��رف معامله در‬ ‫مناطق پرخطر (از نظر پولشویی) واقع شده باشد‪.‬‬ ‫‪6‬ـ معامالت بیش از سقف مقرر که ارباب رجوع‪ ،‬قبل یا‬ ‫حین معامله از انجام آن انصراف داده و یا بعد از انجام معامله‬ ‫بدون دلیل منطقی نسبت به فسخ قرارداد اقدام نماید‪.‬‬ ‫‪7‬ـ معامالتی که طبق عرف کاری اش��خاص مشمول‪،‬‬ ‫پیچیده‪ ،‬غیرمعمول و بدون اهداف اقتصادی واضح میباشد‪.‬‬

‫ی ـ مشاغل غیرمالی‪ :‬اشخاصی که معامالت زیادی‬ ‫را به صورت نقدی انجام داده و از نظر پولشویی در معرض‬ ‫خطر قرار دارند از قبیل پیش فروشندگان مسکن یا خودرو‪،‬‬ ‫طالفروش��ان‪ ،‬فروشندگان خودرو و فرشهای گرانقیمت و‬ ‫فروشندگان عتیقه و محصوالت فرهنگی گرانقیمت‪.‬‬

‫الف ـ قانون‪ :‬قانون مبارزه با پولشویی ـ مصوب ‪1386‬‬ ‫ب ـ ارباب رجوع‪ :‬مش��تری و یا هر ش��خص اعم از‬ ‫اصیل‪ ،‬وکیل ی��ا نماینده قانونی که برای برخ��ورداری از‬ ‫خدم��ات‪ ،‬انجام معامله‪ ،‬نقل و انتق��ال وجوه و اموال گران‬ ‫قیمت (نظیر طال‪ ،‬جواهرات‪ ،‬عتیقه و آثار هنری گرانبها و‬ ‫غیره) به اشخاص حقیقی و حقوقی‪ ...‬مشمول قانون مراجعه‬ ‫مینماید‪.‬‬ ‫ج ـ شناس�ایی اولی�ه‪ :‬تطبیق و ثبت مش��خصات‬ ‫اظهارش��ده توس��ط ارباب رجوع با مدارک شناس��ایی و‬ ‫درص��ورت اقدام توس��ط نماینده یا وکیل ع�لاوه بر ثبت‬ ‫مشخصات وکیل یا نماینده‪ ،‬ثبت مشخصات اصیل‪.‬‬ ‫د ـ شناسایی کامل‪ :‬شناسایی دقیق ارباب رجوع به‬ ‫هنگام ارایه خدمات پایه به شرح مذکور در بندهای (د) و‬ ‫(هـ) ماده (‪ )3‬این آیین نامه‪.‬‬ ‫هـ ـ مؤسسات اعتباری‪ :‬بانکها (اعم از بانکهای ایرانی‬ ‫و شعب و نمایندگی بانکهای خارجی مستقر در جمهوری‬ ‫اسالمی ایران)‪ ،‬مؤسس��ات اعتباری غیربانکی‪ ،‬تعاونیهای‬ ‫اعتب��ار‪ ،‬صندوقه��ای قرض الحس��نه‪ ،‬ش��رکت لیزینگ‪،‬‬ ‫شرکتهای سرمایه پذیر‪ ،‬صرافیها و سایر اشخاص حقیقی و‬ ‫حقوقی که به امر واسطه گری وجوه اقدام مینمایند‪.‬‬ ‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪24‬‬

‫و ـ معاملات و عملی�ات مش�کوک‪ :‬معامالت و‬ ‫عملیاتی که اشخاص با در دست داشتن اطالعات و یا قراین‬ ‫و شواهد منطقی ظن پیدا کنند که این عملیات و معامالت‬ ‫به منظور پولشویی انجام میشود‪.‬‬ ‫تبصره ـ قراین و شواهد منطقی عبارت است از شرایط‬ ‫و مقتضیاتی که یک انس��ان متع��ارف را وادار به تحقیق‬ ‫درخصوص منش��أ مال و س��پرده گذاری یا سایر عملیات‬ ‫مربوط می نماید‪ .‬برخی از این عملیات و معامالت مشکوک‬ ‫عبارتند از‪:‬‬

‫ز ـ س�قف مق�رر‪ :‬مبل��غ یکصد و پنج��اه میلیون‬ ‫(‪ )150.000.000‬ریال وجه نقد یا معادل آن به سایر ارزها‬ ‫و کاالی گرانبها هیئت وزیران در صورت نیاز‪ ،‬سقف مذکور‬ ‫را با توجه به شرایط اقتصادی کشور تعدیل خواهدنمود‪.‬‬ ‫ح ـ وجه نقد‪ :‬هرگونه مس��کوک و اسکناس و انواع‬ ‫چکهایی که نقل و انتقال آنها مستندنشده و غیرقابل ردیابی‬ ‫باشد‪ ،‬از قبیل چکهای عادی در وجه حامل و سایر چکهایی‬ ‫که دارن��ده آن غیرذینف��ع اولیه باش��د (ازقبیل چکهای‬ ‫پشتنویس شده توسط اش��خاص ثالث‪ ،‬انواع چک پول و‬ ‫چک مسافرتی و ایران چک و موارد مشابه‪.‬‬ ‫ط ـ اشخاص مش�مول‪ :‬تمامی اشخاص حقیقی و‬ ‫حقوقی موضوع مواد (‪ )5‬و (‪ )6‬قانون از جمله بانک مرکزی‬ ‫جمهوری اسالمی ایران‪ ،‬بانکها‪ ،‬مؤسسات مالی و اعتباری‪،‬‬ ‫ب��ورس اوراق بهادار‪ ،‬بیمه ها‪ ،‬بیم��ه مرکزی‪ ،‬صندوقهای‬ ‫قرضالحس��نه‪ ،‬بنیادها و موسس��ات خیریه و شهرداریها‬ ‫و همچنین دفاتر اس��ناد رس��می‪ ،‬وکالی دادگس��تری‪،‬‬ ‫حسابرسان‪ ،‬حسابداران‪ ،‬کارشناسان رسمی دادگستری و‬ ‫بازرسانقانونی‪.‬‬

‫ک ـ خدمات پایه‪ :‬خدماتی که طبق مقررات‪ ،‬پیشنیاز‬ ‫و الزمه ارائه سایر خدمات توسط اشخاص مشمول میباشد‬ ‫و پ��س از آن ارباب رج��وع به منظور اخذ خدمات مکرر و‬ ‫متمادی به اشخاص مشمول مراجعه میکنند‪ ،‬نظیر افتتاح‬ ‫هر نوع حساب در بانکها‪ ،‬اخذ کد معامالتی در بورس اوراق‬ ‫بهادار‪ ،‬اخذ کد اقتصادی‪ ،‬اخذ کارت بازرگانی و جواز کسب‪.‬‬ ‫ل ـ شناسه ملی اشخاص حقوقی‪ :‬شماره منحصر به‬ ‫فردی که براساس تصویبنامه شماره ‪/16169‬ت‪39271‬هـ‬ ‫مورخ ‪ 1388/1/29‬به تمامی اش��خاص حقوقی اختصاص‬ ‫مییابد‪.‬‬ ‫م ـ شماره فراگیر اشخاص خارجی‪ :‬شماره منحصر‬ ‫به فردی که مطابق تصویبنامه شماره‪/16173‬ت‪40266‬هـ‬ ‫م��ورخ ‪ 1388/1/29‬ب��ه تمامی اتباع خارج��ی مرتبط با‬ ‫جمهوری اسالمی ایران توسط پایگاه ملی اطالعات اتباع‬ ‫خارجی اختصاص مییابد‪.‬‬ ‫ن ـ شورا‪ :‬شورای عالی مبارزه با پولشویی‪.‬‬ ‫س ـ دبیرخان�ه‪ :‬دبیرخانه ش��ورای عال��ی مبارزه با‬ ‫پولشویی به شرح مذکور در ماده (‪.)37‬‬ ‫ع ـ واحد اطالعات مالی‪ :‬واحدی متمرکز و مستقل‬ ‫که مسئولیت دریافت‪ ،‬تجزیه و تحل��ل و ارجاع گزارشهای‬ ‫معامالت مشکوک به مراجع ذیربط را به عهده دارد به شرح‬ ‫مذکور در ماده (‪.)38‬‬ ‫فصل دوم ـ شناسایی ارباب رجوع‬ ‫ماده‪2‬ـ مؤسسات اعتباری‪ ،‬بیمه ها و شرکت بورس‬ ‫موظفند هنگام ارائه تمامی خدمات و انجام عملیات پولی‬ ‫و مالی حتی کمتر از س��قف مق��رر ازجمله انجام هرگونه‬


‫دریاف��ت و پرداخت‪ ،‬حواله وجه‪ ،‬ص��دور و پرداخت چک‪،‬‬ ‫ارائه تسهیالت‪ ،‬صدور انواع کارت دریافت و پرداخت‪ ،‬صدور‬ ‫ضمانتنامه‪ ،‬خری��د و فروش ارز و اوراق گواهی س��پرده و‬ ‫اوراق مشارکت‪ ،‬قبول ضمانت و تعهد ضامنان به هر شکل‬ ‫از قبیل امضای سفته‪ ،‬بروات و اعتبارات اسنادی‪ ،‬خرید و‬ ‫فروش سهام نسبت به شناسایی اولیه ارباب رجوع (به شرح‬ ‫بندهای « الف» و « ب» ماده (‪ ))3‬اقدام نموده و اطالعات‬ ‫آن را در سیستمهای اطالعاتی خود ثبت نمایند‪.‬‬ ‫تبصره ـ پـرداخت قبـوض دولتی و خدمات شهری‬ ‫کمتر از سقـف مقرر نـیازی به شناسایی ندارد‪.‬‬ ‫ماده‪3‬ـ تمامی اشخاص مشمول مکلف به شناسایی‬ ‫اولی��ه ارباب رجوع هنگام انجام هرگونه معامله‪ ،‬عملیات و‬ ‫ارائه خدمات بیش از سقف مقرر و یا هنگام وجود ظن به‬ ‫انجام پولشویی‪ ،‬به شرح زیر میباشند‪:‬‬ ‫الف ـ شناسایی اولیه شخص حقیقی‬ ‫‪1‬ـ شناسایی اولیه شخص حقیقی براساس شماره ملی‬ ‫و کدپستی محل سکونت و تطابق آن با اصل کارت ملی در‬ ‫حد متعارف صورت می پذیرد‪.‬‬ ‫تبصره ـ در صورت ارتباط بر خط اش��خاص مشمول‬ ‫با سازمان ثبت احوال کش��ور و تطبیق از آن طریق‪ ،‬اخذ‬ ‫شناسنامه عکسدار یا گواهینامه رانندگی یا گذرنامه معتبر‬ ‫بالمانعمیباشد‪.‬‬ ‫‪2‬ـ درخصوص اتباع خارجی‪ ،‬گذرنامه معتبر کش��ور‬ ‫متبوع که دارای مجوز ورود و اقامت باش��د یا کارت هویت‬ ‫و یا برگ آمایش اتباع خارجی معتبر‪ ،‬مدارک شناس��ایی‬ ‫محسوبمیگردد‪.‬‬ ‫تبص�ره ـ اجرای تمامی تکالیف مذکور در آیین نامه‬ ‫اجرایی قانون الزام اختصاص شماره ملی و کدپستی برای‬ ‫کلیه اتباع ایرانی همچنان الزامی است‪.‬‬ ‫ب ـ شناسایی اولیه شخص حقوقی‬ ‫‪1‬ـ شناسایی اولیه ش��خص حقوقی براساس شناسه‬ ‫ملی و کدپستی اقامتگاه قانونی شخص حقوقی و تطبیق‬ ‫آن با اصل یا تصویر مصدق کارت شناسه (مذکور در آیین‬ ‫نامه الزام استفاده از شناسه ملی اشخاص حقوقی) صورت‬ ‫میگیرد‪.‬‬

‫‪3‬ـ تمامی اصنافی که به تش��خیص ش��ورا در معرض‬ ‫استفاده پولشویان قرار دارند‪ ،‬موظفند در تمامی معامالت‬ ‫بیش از سقف مقرر نسبت به شناسایی اولیه مشتریان اقدام‬ ‫و آن را ثب��ت نمایند‪ .‬این عده همچنی��ن موظف به درج‬ ‫شماره منحصر به فرد اشخاص در فاکتور فروش هستند‪.‬‬ ‫د ـ شناسایی کامل اشخاص حقیقی‬ ‫اشخاص مشمول موظفند به هنگام ارائه خدمات پایه‬ ‫(به ویژه در زمان افتتاح حساب بانکی) عالوه بر شناسایی‬ ‫اولیه (مذکور در بند الف این ماده) نسبت به شناسایی کامل‬ ‫ارباب رجوع و تخمین س��طح فعالیت مورد انتظار وی به‬ ‫شرح زیر اقدام نمایند‪:‬‬ ‫‪1‬ـ اخذ معرفی نامه معتبر با امضای حداقل یک نفر از‬ ‫مشتریان شناخته شده یا اشخاص مورد اعتماد یا معرفی‬ ‫نام��ه از یکی از مؤسس��ات اعتب��اری دارای مجوز از بانک‬ ‫مرکزی جمهوری اس�لامی ایران‪ ،‬س��ازمانهای دولتی و یا‬ ‫نهادها و کانونهای حرفه ای رسمی‪.‬‬ ‫‪2‬ـ اخذ اطالعات از ارباب رجوع در مورد سوابق ارتباط‬ ‫با اشخاص مشمول و استعالم از اشخاص مذکور به منظور‬ ‫تعیین صحت اطالعات ارائه شده از سوی ارباب رجوع‪.‬‬ ‫‪3‬ـ اخذ جواز کس��ب معتبر به ویژه در مورد مش��اغل‬ ‫غیرمالی که بیشتر در معرض پولشویی قرار دارند از قبیل‬ ‫طالفروشان‪ ،‬فروشندگان اش��یای گرانقیمت‪ ،‬بنگاههای‬ ‫معامالت امالک و خودرو‪.‬‬ ‫‪4‬ـ اخذ گواهی اشتغال به کار از اشخاص حقیقی دارای‬ ‫جواز کسب و یا از اشخاص حقوقی دارای شناسه ملی‪.‬‬ ‫‪5‬ـ اخ��ذ اطالعات در مورد نوع و میزان فعالیت ارباب‬ ‫رجوع جهت تعیین سطح گردش موردانتظار ارباب رجوع‬ ‫در حوزه فعالیت خود‪.‬‬ ‫هـ ـ شناسایی کامل اشخاص حقوقی‬ ‫‪1‬ـ اخذ اطالعات راجع به نوع‪ ،‬ماهیت و میزان فعالیت‬ ‫ارباب رجوع به منظور تخمین سطح فعالیت موردانتظار‪.‬‬

‫‪3‬ـ اخذ اطالعات مربوط به رتبه بندی شرکت از مراجع‬ ‫ذیربط (از قبیل ش��رکتهای س��نجش اعتبار‪ ،‬رتبه بندی‬ ‫معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور و یا‬ ‫سایر مراجع حرفه ای)‪.‬‬

‫تبصره ـ نحوه تعیین سطح فعالیت مورد انتظار ارباب‬ ‫رجوع در اشخاص مشمول مطابق دستورالعملی است که‬ ‫به پیشنهاد شخص مشمول به تصویب شورا خواهد رسید‪.‬‬ ‫ماده‪ 4‬ـ مدارک یادش��ده در بندهای (د) و (هـ) ماده‬ ‫(‪ )3‬باید حسب مورد از پایگاههای اطالعاتی ذیربط استعالم‬ ‫و نسبت به صحت اس��ناد و اطالعات ارائه شده (از جمله‬ ‫ش��ماره ملی‪ ،‬شناسه ملی و غیره) اطمینان حاصل گردد‪.‬‬ ‫استعالم کننده باید زمان اخذ تأییدیه از پایگاههای مذکور‬ ‫را به همراه مشخصات خود در اسناد یادشده گواهی نماید‪.‬‬ ‫ماده ‪ 5‬ـ چنانچه ارباب رجوع مدارک شناسایی مذکور‬ ‫در م��واد فوق را ارائ��ه ننماید و یا ظن به انجام فعالیتهای‬ ‫پـولش��ویی یا س��ایر جرایم مرتبـط وجود داش��ته باشد‪،‬‬ ‫اشخاص مش��مول باید از ارائه خدمت به وی خودداری و‬ ‫مراتب را به واحد اطالعات مالی گزارش نمایند‪.‬‬ ‫تبصرهـاشخاصمشمولمیتواننددردستورالعملهای‬ ‫داخلی خود مدارک دیگری را که اطالعات مذکور (به ویژه‬ ‫اطالعات مورد نیاز در تعیین س��طح مورد انتظار فعالیت‬ ‫ارباب رجوع) را به صورت مطمئن تأمین نماید مورد قبول‬ ‫قرار دهند‪ .‬اشخاص مشمول میتوانند در دستورالعملهای‬ ‫داخلی‪ ،‬میزان شناس��ایی را ب��ا رعایت اطمینان به تأمین‬ ‫اطالعات مورد نیاز‪ ،‬با توجه به نوع و ماهیت و سطح فعالیت‬ ‫مورد انتظار ارباب رجوع تنظیم نمایند‪.‬‬ ‫م�اده‪ 6‬ـ ارائه خدمات پای��ه به صورت الکترونیکی و‬ ‫بدون شناسایی کامل ارباب رجوع و انجام هرگونه تراکنش‬ ‫مالی الکترونیکی غیرقابل ردیابی یا بینام و ارائه تسهیالت‬ ‫مربوط ممنوع است‪.‬‬ ‫ماده‪ 7‬ـ اشخاص مشمول‪ ،‬به هنگام ارائه خدمات پایه‬ ‫به مشاغل غیرمالی باید ضمن دریافت مدارک مذکور در‬ ‫بندهای (د) و (هـ)‪ ،‬تعهدات الزم درخصوص اجرای قانون و‬ ‫مقررات مبارزه با پولشویی را از آنان اخذ نمایند‪ .‬در صورت‬ ‫خودداری مشاغل غیرمالی از ارائه این تعهد و یا خودداری‬ ‫از عمل به تعهدات‪ ،‬اشخاص مشمول باید از ارائه خدمات به‬ ‫وی خودداری نمایند‪.‬‬ ‫ماده ‪ 8‬ـ اشخاص مشمول موظف به انجام شناسایی‬ ‫کامل مجدد مشتریان مؤسسات مالی‪ ،‬در مورد مؤسساتی‬ ‫که به تشخیص دبیرخانه در آنها مقررات مبارزه با پولشویی‬ ‫رعایت می شود‪ ،‬نمیباشند‪.‬‬ ‫م�اده‪9‬ـ اشخاص مش��مول موظفند هنگام افتتاح و‬ ‫انس��داد حساب افراد سیاسی خارجی دقت و نظارت ویژه‬

‫‪Issue 04‬‬

‫‪2‬ـ اخذ اطالعات درخصوص اساس��نامه‪ ،‬شرکت نامه‪،‬‬ ‫سهام داران عمده‪ ،‬نوع فعالیت‪ ،‬تأمین کنندگان منابع مالی‬ ‫شخص حقوقی‪ ،‬مؤسسان‪ ،‬مدیران‪ ،‬بازرسان‪ ،‬حسابرسان و‬ ‫نشانی اقامتگاه آنان‪.‬‬

‫‪4‬ـ اخذ تعهد از مدیران و صاحبان امضاء مبنی بر اینکه‬ ‫آخرین مدارک و اطالعات مربوط به شخص حقوقی را ارائه‬ ‫دادهان��د و متعهد گردند هر نوع تغییر در موارد مذکور را‬ ‫بالفاصله اطالع دهند‪.‬‬

‫‪13th Year‬‬

‫‪4‬ـ متصدیان شناسایی اولیه ارباب رجوع موظفند در‬ ‫مواردی که نس��بت به اصالت مدارک شناسایی ارائه شده‬ ‫توسط ارباب رجوع ابهام داشته باشند‪ ،‬از طریق تحقیق از‬ ‫سایر نظامها و پایگاههای اطالعاتی و یا استعالم از مراجع‬ ‫ذیربط قانونی مطلع نسبت به رفع ابهام و شناسایی اقدام‬ ‫نمایند‪ .‬به هر حال‪ ،‬ارائه خدمت تا رفع ابهام متوقف میگردد‪.‬‬

‫‪2‬ـ تمامی اش��خاصی که در زمینه قبول یا جابجایی‬ ‫امانات و ارائه خدمات پستی به ارباب رجوع فعالیت دارند‪،‬‬ ‫موظفند در مواردی که ارزش امانات و محموله های پستی‬ ‫از س��وی ارباب رجوع بیش از س��قف مقرر اعالم میگردد‪،‬‬ ‫نسبت به شناسایی ارباب رجوع اقدام نمایند‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬

‫‪2‬ـ درخصوص ش��خص حقوقی خارجی‪ ،‬شناس��ایی‬ ‫ب��ا اخذ مدارک مج��وز فعالیت معتبر در ایران و ش��ماره‬ ‫اختصاصی اتباع خارجی مأخ��وذه از پایگاه ملی اطالعات‬ ‫اتباع خارجی صورت خواهدگرفت‪.‬‬ ‫‪3‬ـ شناسایی اولیه شخص حقیقی معرفی شده از سوی‬ ‫شخص حقوقی برابر ضوابط مقرر در مورد اشخاص حقیقی‬ ‫صورتخواهدپذیرفت‪.‬‬

‫ج ـ شناسایی اولیه در موارد غیربانکی‬ ‫‪1‬ـ تمامی اشخاصی که عهده دار ارائه خدمات مربوط به‬ ‫صندوق امانات و صندوق پستی در کشور هستند‪ ،‬به هنگام‬ ‫ارائه خدمت موظف به شناسایی ارباب رجوع میباشند‪.‬‬

‫تبصره ـ در صورت عدم رتبه بندی شرکت‪ ،‬شخص‬ ‫مش��مول باید رأساً از طریق بررسی صورتهای مالی تأیید‬ ‫شده توسط یکی از اعضای جامعه حسابداران رسمی نسبت‬ ‫به تعیین سطح فعالیت مورد انتظار ارباب رجوع اقدام نماید‬ ‫و در صورت عدم الزام ش��خص حقوقی به انتخاب یکی از‬ ‫اعضای جامعه حسابداران رسمی آخرین صورتهای مالی‬ ‫معتبر شرکت مستقیماً مورد بررسی قرار میگیرد‪.‬‬

‫‪25‬‬


‫قانون‬

‫به عمل آورند‪.‬‬ ‫ماده‪10‬ـ اش��خاص مش��مول موظفند در هنگام ارائه‬ ‫خدم��ات نس��بت به مراقبت م��داوم و نظارت بیش��تر بر‬ ‫اش��خاصی که از طریق واحد اطالعات مالی به آنها اعالم‬ ‫میگردد‪ ،‬اقدام نمایند‪.‬‬ ‫ماده‪11‬ـ اشخاص مشمول به هنگام ارائه خدمات پایه‬ ‫به ارباب رجوع آنان را متعهد نمایند که‪:‬‬ ‫الف ـ اطالعات مورد درخواس��ت اشخاص مشمول را‬ ‫که در این آیین نامه مشخص گردیده است‪ ،‬ارائه و مقررات‬ ‫مربوط به مبارزه با پولشویی را رعایت نمایند‪.‬‬ ‫ب ـ اجازه اس��تفاده اش��خاص دیگر از خدمات پایه‬ ‫دریافت��ی را ندهند و در صورت اقدام بالفاصله موضوع را‬ ‫به شخص مش��مول اطالع دهند‪ .‬موارد قانونی (از قبیل‬ ‫وکالت یا نمایندگی) به شرط درج مشخصات نماینده یا‬ ‫وکیل و شناسایی اولیه و ثبت مشخصات وی شامل این‬ ‫بند نمی باشد‪.‬‬ ‫تبصره ـ تعهدات فوق بای��د صریح و دقیق به ارباب‬ ‫رجوع توضیح داده شود‪ .‬در صورت عدم قبول ارباب رجوع‬ ‫و یا عدم توجه ارباب رجوع به تعهدات خود‪ ،‬ارائه خدمات‬ ‫به وی متوقف گردد‪.‬‬ ‫ماده‪12‬ـ اشخاص مشمول موظفند در تمامی فرمهای‬ ‫مورد استفاده‪ ،‬محل مناسب برای درج یکی از شماره های‬ ‫شناسایی معتبر (حسب مورد شماره ملی‪ ،‬شناسه ملی و‬ ‫شماره فراگیر اتباع بیگانه) و کدپستی را پیش بینی نمایند‬ ‫و این مش��خصات به طور کامل و دقیق د��یافت و تطبیق‬ ‫داده شود‪.‬‬ ‫م�اده‪13‬ـ اشخاص مش��مول موظفند در تمامی نرم‬ ‫افزارها‪ ،‬بانکها و سیستمهای اطالعاتی که عملیات پولی و‬ ‫مالی در آنها ثبت میش��ود‪ ،‬محل الزم ب��رای درج یکی از‬ ‫شماره های معتبر (حسب مورد شماره ملی‪ ،‬شناسه ملی و‬ ‫شماره فراگیر اتباع بیگانه) و کدپستی را پیش بینی نموده‬ ‫و امکان جستجو براساس شماره های مذکور در نرم افزارها‬ ‫را فراهم نمایند‪.‬‬ ‫ماده‪14‬ـ اشخاص مشمول موظفند مشخصات درج‬ ‫شده اشخاص و اماکن ثبت شده در سیستمهای اطالعاتی‬ ‫خود را هر شش ماه یک بار به مراجع ذیربط ارسال و صحت‬ ‫آن را کنترل و آخرین تغییرات را دریافت نمایند‪ .‬در صورت‬ ‫کشف هرگونه مغایرت قطعی و غیرقابل رفع موارد باید به‬ ‫واحد اطالعات مالی گزارش گردد‪.‬‬ ‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪26‬‬

‫ماده ‪15‬ـ اشخاص مشمول موظفند ظرف شش ماه‬ ‫پس از ابالغ این آیین نامه در مورد مش��تریان قبلی که از‬ ‫قبل خدمات پایه را دریافت نموده و بر مبنای آن هنوز به‬ ‫فعالیت خود ادامه میدهند‪ ،‬تکالیف فوق را عملی سازند‪.‬‬ ‫تبصره‪1‬ـ آن دس��ته از مشتریان قبلی که در مرحله‬ ‫تطبیق‪ ،‬مشخصات آنها دارای مغایرت بوده است‪ ،‬موظفند‬ ‫ظرف سه ماه نسبت به رفع مغایرت اقدام نمایند‪ .‬چنانچه‬ ‫مغایرت مذکور رفع نگردد‪ ،‬واحدهای مبارزه با پولشویی در‬ ‫هر دستگاه موظفند موارد را به واحد اطالعات مالی ارسال‬ ‫نمایند‪.‬‬

‫تبصره‪2‬ـ آن دس��ته از مش��تریان قبلی که متوسط‬ ‫فعالیت آنها در س��ال مطابق دس��تورالعمل مربوط که به‬ ‫تصویب شورا خواهد رسید‪ ،‬کم اهمیت باشد‪ ،‬از شمول این‬ ‫مادهمستثنیهستند‪.‬‬

‫زمان از چهار روزکاری بیشتر نخواهد بود‪.‬‬ ‫ج ـ نظارت بر فعالیت مش��تریانی که از خدمات پایه‬ ‫استفاده می کنند به منظور شناسایی معامالت مشکوک‪.‬‬ ‫د ـ تهی��ه ن��رم افزارهای الزم به منظور تس��هیل در‬ ‫دسترسی س��ریع به اطالعات مورد نیاز در اجرای قانون و‬ ‫مقررات و نیز شناسایی سیستمی معامالت مشکوک‪.‬‬

‫ماده‪16‬ـ از زمان ابالغ این آیین نامه‪ ،‬اشخاص مشمول‬ ‫موظفند آن دسته از اسناد و مدارکی را که شورا مشخص‬ ‫می سازد‪ ،‬به صورت پس��تی به آدرس ارباب رجوع ارسال‬ ‫نمایند‪ .‬از تاریخ مذکور‪ ،‬اشخاص مشمول باید در مورد محل‬ ‫سکونت اشخاص حقیقی‪ ،‬کدپس��تی درج شده در کارت‬ ‫ملی و در مورد اشخاص حقوقی کدپستی اقامتگاه قانونی‬ ‫درج ش��ده در کارت شناس��ه ملی را برای ارسال مدارک‪،‬‬ ‫مبنای عمل قرار دهند‪.‬‬

‫هـ ـ طراحی س��از و کار الزم جهت نظارت و کنترل‬ ‫فرآیندهای مبارزه با پولش��ویی (فرآیندهای جمع آوری و‬ ‫تحلیل اطالعات‪ ،‬استخدام نیروها‪ ،‬آموزش و غیره) و ارزیابی‬ ‫و ممیزی میزان اجرای آن در دستگاه مربوط‪.‬‬

‫م�اده‪17‬ـ اشخاص مشمول ارائه دهنده خدمات پایه‬ ‫موظفن��د به طور مداوم و مخصوصاً در موارد زیر اطالعات‬ ‫مربوط به شناسایی کامل مشتری را به روز نمایند‪:‬‬

‫و ـ تأمین اطالعات تکمیلی مورد نیاز واحد اطالعات‬ ‫مالی و س��ایر مراجع که در امر مبارزه با تروریسم ذیصالح‬ ‫می باشند‪.‬‬

‫الف ـ در زمانی که براس��اس شواهد و قراین احتمال‬ ‫آن وجود داش��ته باشد که وضعیت ارباب رجوع تغییرات‬ ‫عمده ای پیدا نموده است‪.‬‬

‫ز ـ صدور بخشنامه های الزم درخصوص اجرای قانون‬ ‫و مق��ررات مربوط به مبارزه با پولش��ویی پس از موافقت‬ ‫دبیرخانه‪.‬‬

‫ب ـ در صورتی که شخص مشمول براساس شواهد و‬ ‫قراین احتمال دهد اربابرجوع در جریان عملیات پولشویی و‬ ‫یا تأمین مالی تروریسم قرار گرفته است‪.‬‬

‫ح ـ بازرسی و نظارت از واحدهای تحت امر به منظور‬ ‫اطمینان از اجرای کامل قوانین و مقررات‪.‬‬

‫فصل سوم ـ ساختار مورد نیاز و نحوه گزارش دهی‬ ‫ماده‪ 18‬ـ اشخاص مشمول قانون و نیز هیئت مدیره‬ ‫اتحادیه های صنفی مش��اغل غیرمالی‪ ،‬مکلفند واحدی را‬ ‫با توجه به وس��عت و گستردگی س��ازمانی خود به عنوان‬ ‫مس��ئول مبارزه با پولش��ویی به دبیرخانه معرفی نمایند‪.‬‬ ‫مسئول واحد باید از مدیران اشخاص مشمول انتخاب شود‪.‬‬ ‫دبیرخانه میتواند در صورت لزوم‪ ،‬براس��اس اهمیت واحد‪،‬‬ ‫صالحیت اعضای واحد مذکور را بررسی نماید‪.‬‬ ‫تبصره‪1‬ـ تمامی اشخاص مشمول مکلفند متناسب با‬ ‫گس��تره تشکیالت خود‪ ،‬ترتیبات الزم را به گونهای اتخاذ‬ ‫نمایند ک��ه اطمینان الزم برای اج��رای قوانین و مقررات‬ ‫مربوط به مبارزه با پولشویی حاصل گردد‪.‬‬ ‫تبصره‪2‬ـ دبیرخانه در زمان تأیید صالحیت افراد باید‬ ‫عالوه بر صالحیت تخصصی با استعالم از مراجـع ذیربط‬ ‫نسبت به تعیین صالحیت امنیـتی و عمـومی آنان نیز اقدام‬ ‫نماید‪.‬‬ ‫ماده‪19‬ـ وظایف افراد یا واحدهای مس��ؤول موضوع‬ ‫ماده (‪ )18‬به شرح زیر میباشد‪:‬‬ ‫الف ـ بررس��ی‪ ،‬تحقیق‪ ،‬اولویت بندی و اعالم نظر در‬ ‫مورد گزارش های ارسالی کارکنان دستگاه ذیربط‪.‬‬ ‫ب ـ ارسال فوری گزارشهای مذکور در قالب فرمهای‬ ‫مشخص ش��ده به واحد اطالعات مالی بدون اطالع ارباب‬ ‫رجوع‪.‬‬ ‫تبصره ـ ظرف زمانی مربوط به فوریت مذکور در این‬ ‫ماده با توجه به وضعیت اشخاص مشمول طی دستورالعمل‬ ‫های جداگانه از سوی شورا ابالغ میگردد‪ .‬در هر صورت این‬

‫ط ـ تهیه آمارهای مربوط به اقدامات دستگاه مربوط در‬ ‫مبارزه با پولشویی و نتایج آن‪.‬‬ ‫ی ـ ارسال پرونده اشخاص مذکور در تبصره (‪ )3‬ماده‬ ‫(‪ )4‬قان��ون به مراجع ذیرب��ط با هماهنگی واحد اطالعات‬ ‫مالی‪.‬‬ ‫ک ـ نگهداری س��وابق و گزارشهای مکاتبات مربوط‬ ‫به دس��تگاه متبوع درخصوص موارد مربوط به پولشویی و‬ ‫تأمین مالی تروریسم‪.‬‬ ‫ل ـ تهـیه برنامه س��االنه اجرای قـانون در ش��خص‬ ‫مشمول و کنترل ماهانه میزان اجرای آن‪.‬‬ ‫ماده‪20‬ـ دس��تگاههای مس��ئول نظارت بر اشخاص‬ ‫مش��مول (از قبیل بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران‪،‬‬ ‫بیمه مرکزی جمهوری اس�لامی ایران‪ ،‬س��ازمان بورس و‬ ‫اوراق بهادار‪ ،‬سازمان بازرسی کل کشور‪ ،‬سازمان ثبت اسناد‬ ‫و امالک کشور‪ ،‬اتحادیه های صنفی و سازمان اوقاف و امور‬ ‫خیریه) موظفند در بازرسیهای معمول خود رعایت مقررات‬ ‫مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم را مدنظر قرار داده‬ ‫و نسبت به رعایت و یا عدم رعایت آن اعالم نظر نمایند‪.‬‬ ‫ماده‪21‬ـ دبیرخانه موظف است هر شش ماه یک بار‬ ‫عملکرد دستگاه های مذکور در ماده (‪ )20‬را بررسی و به‬ ‫شورا گزارش نماید‪.‬‬ ‫ماده‪22‬ـ اشخاص مشمول موظفند فهرست خالصه‬ ‫اطالعات دریاف��ت کنندگان خدمات پای��ه را در رابطه با‬ ‫موضوع مبارزه با پولشویی در صورت اعالم واحد اطالعات‬ ‫مالی در پایان هر ماه به نحوی که واحد مذکور مشخص می‬ ‫سازد در اختیار آن واحد قرار دهند‪.‬‬ ‫تبصره ـ خالصه اطالعات یادشده باید شامل نام و نام‬


‫خانوادگی‪ ،‬ش��ماره ملی و تاریخ ارائه خدمات پایه در مورد‬ ‫اشخاص حقیقی و در مورد اشخاص حقوقی نام و شناسه‬ ‫ملی یا کد اقتصادی و در مورد اتباع بیگانه‪ ،‬شماره فراگیر‬ ‫اتباع خارجی باش��د‪ .‬سایر موارد مورد نیاز پس از تصویب‬ ‫شورا به اشخاص مشمول اعالم خواهد شد‪.‬‬ ‫ماده‪23‬ـ به منظور تسریع در رسیدگی به گزارشها‪،‬‬ ‫فرد یا کارگروههای مسئول مبارزه با پولشویی باید اختیارات‬ ‫و دسترس��ی های الزم و کافی را در مح��دوده هر یک از‬ ‫اشخاص مشمول‪ ،‬برای انجام وظایف خود داشته باشند و‬ ‫انجام تحقیقات و گزارش به مراجع ذیربط توسط آنان نباید‬ ‫منوط به تأیید و تصویب مراجع دیگری باشد‪.‬‬

‫اطالعات مالی و نحوه نگهداری و دسترسی به اطالعات در‬ ‫هر شخص مشمول مطابق آییننامه ای خواهد بود که به‬ ‫تصویب شورا خواهد رسید‪.‬‬ ‫م�اده‪27‬ـ گزارش معامالت مش��کوک و نیز س��ایر‬ ‫گزارش��هایی که اشخاص مش��مول موظف به ارسال آن‬ ‫هستند‪ ،‬بیانگر هیچگونه اتهامی به افراد نبوده و اعالم آن‬ ‫به واحد اطالعات مالی افش��ای اس��رار شخصی محسوب‬ ‫نمیگردد و در نتیجه هیچ اتهامی از این بابت متوجه گزارش‬ ‫دهندگان مجری این آییننامه نخواهد بود‪.‬‬ ‫فصل پنجم ـ امور مربوط به مبادالت ارزی‬

‫ماده‪24‬ـ به منظور تسریع در دسترسی به اطالعات‬ ‫الزم‪ ،‬در صورت درخواست واحد اطالعات مالی از اشخاص‬ ‫مشمول‪ ،‬یکی از اعضای کارگروه مبارزه با پولشویی شخص‬ ‫مش��مول‪ ،‬با اختیار دسترس��ی به تمام اطالعات شخص‬ ‫مش��مول‪ ،‬در واحد اطالعات مالی مس��تقر خواهد شد تا‬ ‫نیازه��ای اولیه واحد اطالعات مال��ی را تأمین نماید‪ .‬فرد‬ ‫یادش��ده به هیچ عنوان به اطالع��ات واحد اطالعات مالی‬ ‫دسترسی نخواهد داشت‪.‬‬

‫م�اده‪28‬ـ خرید و ف��روش ارز به هر صورت از جمله‬ ‫پرداخ��ت ریال در داخل و دریافت ارز در خارج کش��ور و‬ ‫بالعکس‪ ،‬تنها در سیس��تم بانک��ی و صرافی های مجاز با‬ ‫رعایت قوانین و مقررات مجاز اس��ت و در غیر این صورت‬ ‫خرید و فروش ارز غیرمجاز محسوب و مشمول قانون نحوه‬ ‫اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کاال و ارز ـ مصوب‬ ‫‪1374‬ـ مجمع تشخیص مصلحت نظام است‪.‬‬

‫فصل چهارم ـ گزارشهای الزامی‬

‫ماده‪29‬ـ بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران موظف‬ ‫اس��ت اطالعات تفصیلی مربوط به خرید و فروش و نقل و‬ ‫انتقال ارز در سیستم بانکی و صرافیهای مجاز را در پایان‬ ‫ه��ر روز بانک اطالعاتی که به همین منظور تهیه خواهد‬ ‫شد‪ ،‬ثبت نموده و امکان دسترسی و جستجوی واحدهای‬ ‫اطالعات مالی را در آن فراهم نماید‪.‬‬

‫ماده‪ 25‬ـ تمامی کارکنان تحت امر اشخاص مشمول‬ ‫موظفند در صورت مشاهده معامالت و عملیات مشکوک‬ ‫(موضوع بند « و» م��اده (‪ ))1‬مراتب را بدون اطالع ارباب‬ ‫رج��وع‪ ،‬به واحدهای مس��ئول مبارزه با پولش��ویی در هر‬ ‫دس��تگاه اطالع دهند‪ .‬در صورت عدم وج��ود این واحد‪،‬‬ ‫باالترین مقام شخص مشمول‪ ،‬مسئول دریافت گزارشها و‬ ‫انجام اقدامات مقتضی خواهد بود‪ .‬در صورت اطالع ارباب‬ ‫رجوع‪ ،‬با متخلف مطابق مقررات رفتار خواهد شد‪.‬‬ ‫م�اده‪26‬ـ کـارکنان تحت امر اش��خاص مش��مول‬ ‫موظفند تمامی معامالت بیش از س��قف مقرر را که ارباب‬ ‫رجوع وجه آن را به صورت نقدی پرداخت مینماید‪ ،‬ثبت و‬ ‫همراه با توضیحات ارباب رجوع به واحدهای مسئول مبارزه‬ ‫با پولشویی در هر دستگاه و در صورت عدم وجود این واحد‪،‬‬ ‫به باالترین مقام ش��خص مشمول اطالع دهند‪ .‬واحدهای‬ ‫مسئول مبارزه با پولشویی در هر دستگاه و یا باالترین مقام‬ ‫ش��خص مش��مول (در صورت عدم وجود واحد) موظفند‬ ‫خالص��ه فرمهای مذکور را در پایان هر هفته به نحوی که‬ ‫واحد اطالعات مالی مشخص میسازد ارسال و اصل آن را به‬ ‫نحو کام ً‬ ‫ال حفاظت شده‪ ،‬نگهداری نمایند‪.‬‬ ‫تبصره‪1‬ـ ارائهدهندگان وجه نقد بیش از سقف مقرر‬ ‫موظفند توضیحات مورد نیاز مذکور در فرم ابالغ شده را به‬ ‫اشخاص مشمول ارائه نمایند‪.‬‬

‫تبصره‪3‬ـ این ماده ناقض سایر مقرراتی که نگهداری‬ ‫اسناد را بیش از مدت یادشده الزامی ساخته است‪ ،‬نیست‪.‬‬ ‫ماده‪34‬ـ اش��خاص مش��مول موظفند سیستمهای‬ ‫اداری و مالی خود را به گونه ای س��امان دهند که تمامی‬ ‫حسابها و پروندههای یک شخص‪ ،‬مرتبط و قابل شناسایی‬ ‫و بررسی باشد‪.‬‬ ‫فصل هفتم ـ آموزش‬ ‫ماده‪35‬ـ تمامی اشخاص مشمول موظفند با همکاری‬ ‫دبیرخانه ترتیبات الزم جهت برقراری دورههای آموزشی‬ ‫بدو خدمت و ضمن خدمت کارکنان زیرمجموعه خود را‬ ‫فراهم نمایند‪ .‬این دورهها باید در جهت آشنایی با قانون‪،‬‬ ‫آیی��ن نامه و دس��تورالعمل های مرب��وط‪ ،‬نحوه عملکرد‬ ‫پولشویان و به ویژه آخرین شگردهای پولشویان در استفاده‬ ‫از خدمات اشخاص مشمول و چگونگی محو منشأ مجرمانه‬ ‫وجوه باش��د‪ .‬طی نمودن دورههای یادش��ده ب��رای ادامه‬ ‫خدمات کارکنان اشخاص مشمول در مشاغل ذیربط الزامی‬ ‫اس��ت و س��وابق دوره های مذکور باید در پرونده پرسنلی‬ ‫درج گردد‪.‬‬ ‫ماده‪36‬ـ کارگروههای مسئول مبارزه با پولشویی در‬ ‫اشخاص مشمول موظفند با هماهنگی دبیرخانه نسبت به‬ ‫توجیه و آموزش عمومی و اطالع رس��انی به ارباب رجوع‬ ‫در مورد مزایای اجرای قانون برای مردم و تکالیف عمومی‬ ‫ارباب رجوع در این باره به نحو مناسب اقدام و گزارش آن را‬ ‫به دبیرخانه ارسال نمایند‪.‬‬

‫ماده‪31‬ـ تمامی اش��خاص مشمول موظفند با اتخاذ‬ ‫تدابیر و اقدامات الزم از رعایت مقررات مبارزه با پولشویی‬ ‫در ش��عب و نمایندگیهای خارج از کش��ور خود اطمینان‬ ‫حاصلنمایند‪.‬‬ ‫ماده‪32‬ـ اش��خاص مش��مول موظفند در معامالت‬ ‫خود با کشورها و مناطقی که از سوی شورا اعالم میگردد‪،‬‬ ‫مراقبت الزم را به عمل آورند‪.‬‬

‫ماده‪37‬ـ دبیرخانه در وزارت امور اقتصادی و دارایی‬ ‫تشکیل میشود و عهده دار وظایف زیر خواهد بود‪:‬‬

‫فصل ششم ـ نگهداری سوابق و اطالعات‬

‫‪1‬ـ انجام امور اداری مربوط به تش��کیل جلسات شورا‪،‬‬ ‫ابالغ و پیگیری مصوبات‬

‫تبصره‪1‬ـ س��وابق و مدارک موضوع این ماده باید به‬ ‫گونه ای ضبط و نگهداری ش��ود که در صورت درخواست‬ ‫واحد اطالعات مالی و س��ایر مراج��ع ذیربط‪ ،‬اطالعات آن‬

‫‪2‬ـ حضور فعال در مجامع بین المللی و تشریح اقدامات‬ ‫کشور در مبارزه با پولشویی‬ ‫‪3‬ـ پیگی��ری اج��را و اخذ گزارش عملکرد اش��خاص‬ ‫مش��مول‪ ،‬نظارت و بازرسی (دورهای‪ ،‬اتفاقی و موردی) از‬ ‫اشخاص مشمول به منظور اطمینان از اجرای آییننامه ها‬ ‫و دس��تورالعمل های مصوب در حوزه مسئولیت اشخاص‬ ‫مشمول و مشاغل غیرمالی مشمول و تهیه گزارش اجرای‬ ‫قانون و مقررات مربوط هر ش��ش ماه یک بار و ارس��ال به‬ ‫شورا‪.‬‬ ‫‪4‬ـ رتبه بندی ساالنه اشخاص مشمول در مورد میزان‬

‫‪September 2011‬‬

‫ماده‪33‬ـ تمامی اش��خاص مشمول مکلفند مدارک‬ ‫مربوط به س��وابق معامالت و عملیات مالی (اعم از فعال و‬ ‫غیرفعال) و نیز مدارک مربوط به س��وابق شناسایی ارباب‬ ‫رجوع هنگام ارائ��ه خدمات پایه را به صورت فیزیکی و یا‬ ‫سایر روشهای قانونی‪ ،‬حداقل به مدت پنج سال بعد از پایان‬ ‫عملیات نگهداری کنند‪ .‬هیئت تس��ویه اشخاص حقوقی‬ ‫مشمول‪ ،‬در صورت انحالل نیز موظف به نگهداری اسناد‬ ‫تا پنج سال پس از رویداد مالی هستند‪.‬‬

‫فصل هشتم ـ سایر موارد‬

‫‪13th Year‬‬

‫تبص�ره‪3‬ـ فرمها‪ ،‬می��زان و نحوه اخ��ذ اطالعات از‬ ‫ارباب رجوع‪ ،‬نحوه و میزان اطالعات اولیه ارسالی به واحد‬

‫تبصره‪2‬ـ اسناد مذکور باید قابلیت بازسازی معامالت‬ ‫را در صورت نیاز ایجاد نماید‪.‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫تبص�ره‪2‬ـ در صورت نقل و انتقال وجه نقد بیش از‬ ‫س��قف مقرر با استفاده از روشهای غیربانکی مانند پست‪.‬‬ ‫کارکنان اش��خاص مش��مول موظف به ارائ��ه گزارش به‬ ‫واحدهای مسئول مبارزه با پولشویی در هر شخص مشمول‬ ‫هس��تند‪ .‬در صورت عدم وجود این واحد‪ ،‬گزارشها باید به‬ ‫باالترین مقام شخص مشمول جهت انجام اقدامات مقتضی‬ ‫ارسال گردد‪.‬‬

‫ماده‪30‬ـ تمامی اش��خاص مش��مول به ویژه بانکها و‬ ‫صرافی ها موظف به ارس��ال اطالعات ماده (‪ )28‬به بانک‬ ‫مرکزی جمهوری اس�لامی ایران میباش��ند‪ .‬عدم ارسال‬ ‫اطالعات‪ ،‬ارس��ال ناقص و نادرس��ت اطالعات‪ ،‬خردکردن‬ ‫معامالت به مبالغ کمتر از س��قف مقرر ممن��وع بوده و با‬ ‫متخلف یا متخلفان مطابق مقررات رفتار خواهد شد‪.‬‬

‫اسناد در ظرف زمانی مذکور در ماده (‪ )19‬قابل دسترسی‬ ‫باشد‪ .‬ارائه اصل اسناد و مدارک‪ ،‬در صورت درخواست واحد‬ ‫اطالعات مالی و سایر مراجع ذیربط‪ ،‬باید حداکثر ظرف یک‬ ‫ماه صورت پذیرد‪ .‬مسئولیت جستجو و ارائه اسناد با شخص‬ ‫مشمول است‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫قانون‬

‫رعایت مقررات مربوط به پولش��ویی و در صورت تصویب‬ ‫شورا‪ ،‬اعالم عمومی آن‪.‬‬ ‫‪5‬ـ پاس��خگویی به مراجع ذیص�لاح‪ ،‬اعالم مواضع‪،‬‬ ‫تبلیغات‪ ،‬پش��تیبانی از دیدارگاه الکترونیک دبیرخانه و‬ ‫توجیه عمومی مردم با هماهنگی مراجع مسئول‪.‬‬ ‫‪6‬ـ هماهنگی درتشکیل دورههای آموزشی در داخل‬ ‫و خارج کشور و تدوین و انتشار جزوات آموزشی‪.‬‬ ‫‪7‬ـ برنامه ریزی ساالنه اجرای قانون و آییننامه های‬ ‫ذیربط توسط مجریان و اشخاص مشمول‪.‬‬ ‫‪ 8‬ـ حمایت مادی و معنوی از اش��خاص مشمول و‬ ‫کارکنان ذیربط که در راس��تای انج��ام وظایف خود در‬ ‫اجرای مقررات مبارزه با پولشویی مورد شکایت و تعرض‬ ‫ارباب رجوع قرار گیرند‪.‬‬ ‫‪9‬ـ به روزرس��انی آیین نامه ها و دس��تورالعملهای‬ ‫ذیربط از طریق مراجع قانونی‪.‬‬ ‫‪10‬ـ تهیه پیشنویس آیین نامه های الزم و اعالم نظر‬ ‫در مورد دستورالعمل های پیشنهادی اشخاص مشمول‪.‬‬ ‫‪11‬ـ اع�لام راهه��ا و فرآیندهای جدید پولش��ویی‬ ‫و تأمین مالی تروریس��م در کش��ور و پیش��نهاد اصالح‬ ‫آییننامه ها و دستورالعمل ها در صورت نیاز‪.‬‬ ‫م�اده‪38‬ـ واح��د اطالعات مالی ب��ه منظور انجام‬ ‫اقدامات زیر در وزارت امور اقتصادی و دارایی تش��کیل‬ ‫میگردد‪:‬‬ ‫‪1‬ـ جمع آوری و اخذ اطالعات معامالت مشکوک‬ ‫‪2‬ـ ارزیابی‪ ،‬بررس��ی و تحلیل اطالعات گزارش��ها و‬ ‫معامالت مشکوک‬ ‫‪3‬ـ درج و طبق��ه بندی اطالعات در سیس��تم های‬ ‫مکانیزه‬ ‫‪4‬ـ اعـ�لام مش��خـصات اش��خاص دارای س��ابقه‬ ‫پولـش��ویی و یا تأمیـن مالی تروریس��م به اش��ـخاص‬ ‫مش��مول جهت مراقبت بیش��تر و یا قطع همکاری‪ ،‬در‬ ‫صورت درخواست مراجع ذیربط‪.‬‬ ‫‪5‬ـ تأمین اطالعات تحلیل ش��ده م��ورد نیاز مراجع‬ ‫قضای��ی‪ ،‬ضابطان و دس��تگاه های مس��ئول مب��ارزه با‬ ‫تروریسم در کشور در صورت درخواست مراجع ذیربط‪.‬‬ ‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪28‬‬

‫‪6‬ـ تهیه آماره��ای الزم از اقدامات صورت گرفته در‬ ‫جریان مبارزه با پولشویی‪.‬‬ ‫‪7‬ـ تهیه نرم افزارها و سیس��تمهای اطالعاتی مورد‬ ‫نیاز‪.‬‬ ‫‪8‬ـ تأمین امنیت اطالعات جمع آوری شده‪.‬‬ ‫‪9‬ـ تبادل اطالعات با سازمانها و نهادهای بین المللی‬ ‫طبق مقررات‪.‬‬

‫‪10‬ـ جمع آوری و اخذ تجارب بین المللی‪.‬‬ ‫‪11‬ـ ارس��ال گزارشهایی که به احتمال قوی صحت‬ ‫دارد یا محتمل آن از اهمیت برخوردار است به دستگاه‬ ‫قضایی‪.‬‬

‫پرداخت وجه نقد بیش از سقف مقرر در هر روز‪ ،‬توسط‬ ‫اشخاص مشمول (به ویژه مؤسسات اعتباری)‪ ،‬به ارباب‬ ‫رجوع ممنوع است‪ .‬بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران‬ ‫موظف است تدابیر و ساز و کار الزم را جهت تسهیل امور‬ ‫فراهم سازد‪.‬‬

‫‪13‬ـ تهیه پیش��نویس برنامه ساالنه واحد اطالعات‬ ‫مالی جهت تصویب شورا‪.‬‬

‫ماده‪45‬ـ تمامی اش��خاص مشمول مکلفند هنگام‬ ‫صدور مجوز ی��ا تمدید مجوزهای قبلی برای مش��اغل‬ ‫غیرمالی در بخشهای مختلف‪ ،‬از متقاضیان تعهدات الزم‬ ‫را برای اجرای قانون و آییننامه های مبارزه با پولشویی‬ ‫و تأمین مالی تروریس��م اخ��ذ و در پرونده آنها بایگانی‬ ‫نمایند‪ .‬درج این تعهد در مواردی که شورا اعالم میکند‪،‬‬ ‫میتواند در اساسنامه اشخاص حقوقی نیز الزامی شود‪.‬‬

‫‪15‬ـ اعالم نظر در مورد صالحیت تخصصی مسئوالن‬ ‫واحدهای مبارزه با پولشویی پیشنهادی از سوی مدیران‬ ‫اشخاص مشمول‪.‬‬

‫م�اده‪46‬ـ در ص��ورت ض��رورت‪ ،‬ش��ورا ضوابط و‬ ‫دستورالعمل های الزم برای حسن اجرای این آییننامه را‬ ‫تصویب و از طریق دبیرخانه به مبادی‪ ،‬مراجع و اشخاص‬ ‫و صنوف ذیربط ابالغ خواهد نمود‪.‬‬

‫‪12‬ـ پیگیری گزارشهای ارسالی در مراجع قضایی‪.‬‬

‫‪14‬ـ پاس��خ به استعالم اش��خاص مشمول در اسرع‬ ‫وقت‪.‬‬

‫ماده‪39‬ـ نصب و عزل دبیر با پیش��نهاد وزیر امور‬ ‫اقتص��ادی و دارایی‪ ،‬تصویب ش��ورا و حک��م وزیر امور‬ ‫اقتصادی و دارایی صورت خواهد گرفت‪ .‬واحد اطالعات‬ ‫مالی زیر نظر دبیر به انجام وظایف محول ش��ده خواهد‬ ‫پرداخت‪ .‬تمامی پستهای دبیرخانه‪ ،‬واحد اطالعات مالی‬ ‫و واحدهای زیرمجموعه‪ ،‬مشاغل حساس محسوب شده‬ ‫و تابع مقررات مربوط خواهند بود‪.‬‬ ‫ماده‪40‬ـ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی‬ ‫رییس جمهور موظف است به پیشنهاد شورا ظرف سه‬ ‫ماه س��اختار سازمانی و ش��رح وظایف دبیرخانه و سایر‬ ‫واحدهای مورد نیاز را با مالحظه تأمین نیروی انس��انی‬ ‫مجرب جهت اجرای کامل قان��ون و افزایش حداقل در‬ ‫تشکیالت اداری ابالغ نماید‪ .‬تمامی دستگاههای اجرایی‬ ‫موظفند نسبت به تأمین نیروهای متخصص و مجرب با‬ ‫وزارت امور اقتصادی و دارایی همکاری داشته باشند‪.‬‬ ‫ماده‪41‬ـ ش��ورا میتواند کارگ��روه خاصی را تعیین‬ ‫نماید تا بر حسن اجرای وظایف و تکالیف محول شده به‬ ‫دبیرخانه و واحد اطالعات مالی نظارتی داشته و گزارش‬ ‫بازرسی های خود را به شورا ارائه نمایند‪.‬‬ ‫م�اده‪42‬ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی مس��ئول‬ ‫تأمین امکانات الزم و پشتیبانی مورد نیاز واحد اطالعات‬ ‫مالی و دبیرخانه خواهد بود‪.‬‬ ‫ماده‪43‬ـ تمامی اش��خاص مشمول موظفند ظرف‬ ‫س��ه ماه پ��س از ابالغ ای��ن آیین نامه نس��بت به تهیه‬ ‫پیشنویس دس��تورالعمل های الزم برای اجرای قانون و‬ ‫این آییننامه و به ویژه دس��تورالعمل تشخیص عملیات‬ ‫و معامالت مش��کوک اقدام و به دبیرخانه ارسال نمایند‪.‬‬ ‫دس��تورالعمل های مذک��ور و تغیی��رات احت��الی آنها‬ ‫در آینده‪ ،‬پس از تصویب در ش��ورا باید ظرف س��ه ماه‬ ‫به تمامی کارکنان تحت امر اش��خاص مش��مول ابالغ و‬ ‫آموزشهای الزم به آنها داده شود‪.‬‬ ‫تبصره ـ در مورد مشاغل غیرمالی‪ ،‬وزارت بازرگانی‬ ‫با هم��کاری اتاقهای بازرگانی و تع��اون و اتحادیه های‬ ‫صنفی به درخواست شورا اقدام خواهند نمود‪.‬‬ ‫م�اده‪44‬ـ یک م��اه پ��س از ابالغ ای��ن آییننامه‪،‬‬

‫ماده‪47‬ـ تمامی اشخاص مشمول موظفند اطالعات‬ ‫مورد درخواس��ت واحد اطالعات مالی در موضوع مبارزه‬ ‫با پولش��ویی را به نحوی که آن واحد تعیین کند جهت‬ ‫انجام وظایف محول شده تأمین نمایند‪.‬‬ ‫ماده‪48‬ـ به منظور سهولت دسترسی به اطالعات‬ ‫مش��تریان و احراز صحت اسناد و اطالعات ارائه شده از‬ ‫سوی افراد‪ ،‬بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران موظف‬ ‫است نس��بت به راه اندازی س��امانه اطالعات مشتریان‬ ‫مشتمل بر اطالعات زیر اقدام نماید‪:‬‬ ‫ال�ف ـ اطالع�ات ثبت�ی و صورته�ای مال�ی‬ ‫مشتریان (حقوقی و حقیقی)‪.‬‬ ‫ب ـ اطالعات ش��ماره حس��ابها و تس��هیالت ارائه‬ ‫ش��ده به آنان و موارد سررس��ید و معوق شده (موضوع‬ ‫دستورالعمل تنظیم فرمهای اعطای تسهیالت و تعهدات‬ ‫بانکی بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران)‪.‬‬ ‫ج ـ اطالعات چکهای برگشتی‪.‬‬ ‫دـ اطالعات مربوط به اظهارنامه مالیاتی مشتریان‪.‬‬ ‫هـ ـ اطالعات محکومیتها و سفته های واخواستی‬ ‫اش��خاص حقیقی و حقوقی که اسامی آنها در سیستم‬ ‫ثبت شده است‪.‬‬ ‫وـ اطالعات سجلی ارائه شده توسط مشتریان‪.‬‬ ‫م�اده‪49‬ـ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی‬ ‫رییس جمهور موظف اس��ت بودجه م��ورد نیاز اجرای‬ ‫ای��ن آییننام��ه را در س��ال اول ت��ا س��قف ده میلیارد‬ ‫(‪ )10.000.000.000‬ری��ال از محل اعتبارات مقرر در‬ ‫قانون بودجه تأمین و در س��ال های بعد به میزان مورد‬ ‫نیاز در الیحه بودجه کل کشور منظور نماید‪.‬‬ ‫این تصویب نامه در تاریخ ‪ 1388/9/11‬به تأیید مقام‬ ‫محترم ریاست جمهوری رسیده است‪.‬‬


29

13th Year

Issue 04

September 2011


‫دیدگاه مدیریتی‬

‫منبع‪ :‬یک دیدگاه مدیریتی‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪30‬‬

‫بیشتر مردم ممکن است منحرف کردن مسیر‬ ‫قط�ار را برای نجات ‪ 3‬کودک انتخاب کنند و ‪1‬‬ ‫کودک را قربانی ماج�را بدانند که البته از نظر‬ ‫اخالقی و عاطفی شاید تصمیم صحیح به نظر‬ ‫برسد اما از دیدگاه مدیریتی چطور ‪ ....‬؟‬

‫گروه��ی از بچه ها در نزدیک��ی دو ریل راه آهن‪،‬‬ ‫مش��غول به بازی کردن بودند‪ .‬یک��ی از این دو ریل‬ ‫قابل اس��تفاده بود ولی آن دیگری غیرقابل استفاده‪.‬‬ ‫تنها یکی از بچه ها روی ریل خراب ش��روع به بازی‬ ‫کرد و پس از مدتی روی همان ریل غیرقابل استفاده‬ ‫خوابش برد‪ 3.‬بچه دیگر هم پس از کمی بازی روی‬ ‫ریل س��الم‪ ،‬همان جا خوابش��ان برد‪ .‬قطار در حال‬ ‫آمدن بود ‪ ،‬و س��وزن بان تنها می بایس��ت تصمیم‬ ‫صحیحی بگیرد‪ .‬س��وزن بان می تواند مسیر قطار را‬ ‫تغییر داده و آن را به س��مت ریل غیرقابل استفاده‬ ‫هدایت کن��د و از این طریق جان ‪ 3‬فرزند را نجات‬ ‫دهد و ‪ 1‬ک��ودک قربانی این تصمیم گردد و یا می‬ ‫تواند مسیر قطار را تغییر نداده و اجازه دهد که قطار‬ ‫به راه خود ادامه دهد‪.‬‬

‫در ای��ن تصمی��م‪ ،‬آن ‪ 1‬کودک عاق��ل به خاطر‬ ‫دوس��تان نادان خود (‪ 3‬ک��ودک دیگر) که تصمیم‬ ‫گرفته بودند در آن مس��یر اشتباه و خطرناک‪ ،‬بازی‬ ‫کنند‪ ،‬قربانی می شود‪.‬‬ ‫این ن��وع معضل هر روز در اطراف م��ا‪ ،‬در اداره‪،‬‬ ‫جامع��ه در سیاس��ت و به خص��وص در یک جامعه‬ ‫دموکراتیک اتفاق می افت��د‪ ،‬اقلیت قربانی اکثریت‬ ‫احمق و یا نادان می شوند‪.‬‬

‫اگر شما به جای سوزن بان بودید در این زمان‬ ‫کوتاه و حساس چه نوع تصمیمی می گرفتید؟‬

‫کودکی که موافق با انتخاب بقیه افراد برای مسیر‬ ‫بازی نبود طرد شد و در آخر هم او قربانی این اتفاق‬

‫گردید و هیچ کس برای او اشک نریخت‪ .‬کودکی که‬ ‫ریل از کار افتاده را برای بازی انتخاب کرده بود هرگز‬ ‫فکر نمی کرد که روزی مرگش اینگونه رقم بخورد‪.‬‬ ‫اگرچ��ه هر ‪ 4‬ک��ودک مکان نامناس��بی را برای‬ ‫بازی انتخاب کرده بودند ولی آن کودک تنها قربانی‬ ‫تصمیم اشتباه آن ‪ 3‬کودک دیگر که آگاهانه تصمیم‬ ‫به آن کار اشتباه گرفته بودند شد‪ .‬اما با این تصمیم‬ ‫عجوالنه نه تنها آن کودک بی گناه وعاقل جانش را‬ ‫از دست داد بلکه زندگی همه مسافران را نیز به خطر‬ ‫انداخت زیرا ریل از کار افتاده منجر به واژگون شدن‬ ‫قطار گردید و همه مسافران نیز قربانی این تصمیم‬ ‫شدند و نتیجه این تصمیم چیزی جز زنده ماندن ‪3‬‬ ‫کودک احمق نبود‪.‬‬ ‫"به یاد داشته باشید آنچه که درست است‬ ‫همیشه محبوب نیس�ت‪ ...‬و آنچه که محبوب‬ ‫است همیشه حق نیست!"‬


‫نوشته‪ :‬کارول سپیرز مترجم‪ :‬جمال نیک نژاد‬

‫درک این که چرا گفتن "نه" همیش��ه این قدر‬ ‫برای ما دشوار است به این دلیل اهمیت دارد که اکثر‬ ‫ما در محیط هایی پرورش یافته ایم که از ما انتظار‬ ‫می رفته ‪ ،‬به ویژه نسبت به خواسته های صاحبان‬ ‫مقام همیشه مطیع باشیم‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬

‫بس��یاری از ما بر این باوریم ک��ه رد کردن یک‬ ‫تقاضا ممکن است ‪:‬‬ ‫‪ .‬پیشرفت شغلی ما را به مخاطره بیندازد‪.‬‬ ‫‪ .‬بی کفایتی تلقی شود‪.‬‬ ‫‪ .‬کم فروشی به حساب آید‪.‬‬ ‫‪ .‬باعث ش��ود بگویند که ما همیشه فقط به فکر‬ ‫خودمان هستیم و توجهی به دیگران نداریم‪.‬‬ ‫‪ .‬م��ا را به عن��وان فردی گس��تاخ و فاقد حس‬ ‫همکاری نشان دهد‪.‬‬

‫‪Issue 04‬‬

‫گفتن "نه" واقعآ اشکالی ندارد‬ ‫در شرایطی که حفظ موقعیت شغلی بیشترین‬ ‫اهمی��ت را برای ما و برای امنی��ت مالی خانواده ما‬ ‫دارد‪ ،‬گفتن "نه" به تقاضاهای نامعقول و پر زحمت‬ ‫همکاران شرکتی کار آسانی نیست‪ .‬این کار زمانی‬ ‫دشوارتر می ش��ود که بدانیم غالبآ شخص دیگری‬ ‫وج��ود دارد که بخاطر دس��تیابی به موقعیت بهتر‪،‬‬ ‫بدون اس��تثنا به همه خواس��ته ها ج��واب مثبت‬ ‫می دهد‪.‬‬

‫چگونه و چه وقت باید "نه" بگوییم‬ ‫پس چگونه به طور معقول‪ ،‬به خواسته های بیجا‬ ‫در محیط کار جواب رد بدهیم؟‬ ‫پاس��خ این اس��ت که بایس��تی فرهنگ احترام‬ ‫آمی��زی را ایجاد نم��ود‪ .‬در چنی��ن حالتی رد یک‬ ‫تقاض��ای نامعقول نش��انه ضعف تلقی نش��ده بلکه‬ ‫رویکردی قدرتمندانه به شمار خواهد آمد‪ .‬عالوه بر‬ ‫این‪ ،‬پیشنهاد راه دیگری برای رسیدن به نتیجه مورد‬ ‫نظر‪ ،‬بدون مایه گذاشتن از رفاه خود‪ ،‬می تواند مفید‬ ‫واقع شود‪.‬‬ ‫آنهایی که از اعتماد به نفس باالیی برخوردارند‬ ‫گفتن "نه" برایشان آسان تر از کسانی است که خود‬ ‫را کوچک می انگارند‪.‬‬ ‫گروه اخیر غالبا به تحس��ین و تایید همکاران شان‬ ‫نیازمندندوهمیشهبههمهخواستههاتنمیدهند‪،‬بدون‬ ‫توجه به اینکه نادیده گرفتن سالمتی و آسایش خود‬ ‫ممکن است چه زیان هایی به بار آورد‪ .‬در واقع "نه"‬ ‫گفتن به درخواس��ت های نامعقول می تواند باعث‬ ‫تقویت اعتماد به نفس ما شود ‪ ،‬به ما این احساس را‬ ‫بدهد که اختیار رفاه و آسایش خود را داریم و همین‬ ‫امر باعث دفع تنش ها می شود‪.‬‬ ‫گفتن "نه" ابزاری ضروری اس��ت اما در دنیای‬ ‫به ش��دت رقابت آمیز ش��رکتی باید قبل از رد هر‬ ‫تقاضایی به دقت فکر کنید‪ .‬ش��اید تقاضای کامال‬ ‫معقولی باشد‪.‬‬

‫‪13th Year‬‬

‫برای بسیاری از افراد "نه" گفتن به هر تقاضایی‬ ‫دش��وار اس��ت‪ .‬اطمینان به خود یک هنر است‪ .‬رد‬ ‫کردن یک تقاضا بدون لطمه زدن به رابطه‪ ،‬نیاز به‬ ‫مهارت��ی دارد که به مانند همه هنر های دیگر باید‬ ‫آن را فرا گرفت‪.‬‬ ‫ش��اید به نظر نرس��د که یک پاسخ آری یا نه تا‬ ‫چه حد می تواند مش��کل آفرین شود‪ .‬ولی در واقع‬ ‫تصمیم ما به پذیرش یا رد یک تقاضای مش��خص‬ ‫ممکن است نه تنها بر نتیجه آن موضوع خاص بلکه‬ ‫بر شخصیت کاری و آبروی ما و شاید حتی بر تصور‬ ‫ما از خود نیز تاثیرداشته باشد‪ .‬بنابراین مهم است که‬ ‫بیاموزیم چگونه در برخورد با دیگران با اطمینان و‬ ‫قاطعیت رفتار کنیم و توانایی آن را داشته باشیم که‬ ‫بدون توهین کردن به کسی به درخواست او پاسخ‬ ‫منفی بدهیم‪.‬‬ ‫گاهی ما با پذیرفتن کارهای اضافه ای که به هیچ‬ ‫وجه وقت و توانایی انجام شان را نداریم‪ ،‬خود را در‬ ‫موقعیت ناراحت کنن��ده ای قرار می دهیم‪ .‬نتیجه‬ ‫این کار غالبا سرخوردگی هر دو طرف است و اغلب‬ ‫منج��ر به تنش روان��ی و کاهش اعتماد به نفس ما‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫عدم اطمینان به خود درواقع به معنی واگذاری‬ ‫کنترل به دیگران است‪ .‬در مقابل‪ ،‬اطمینان به خود‬ ‫یعنی دفاع از حقوق شخصی و بیان افکار خود بدون‬ ‫لطمه زدن به حقوق دیگران‪.‬‬ ‫اف��راد دارای اعتماد به نفس مس��ئولیت عمل‬ ‫کرده��ا و تصمیم های خود را بر عهده می گیرند و‬ ‫حتی در مواقع شکست نیز اعتماد و احترام به خود‬ ‫را از دست نمی دهند‪.‬‬ ‫ب��ا این حال‪ ،‬گفتن "ن��ه" در محیط کار ممکن‬

‫است بر وضعیت ش��غلی ما تاثیر بگذارد‪ .‬بخصوص‬ ‫اگر آن تقاضا یا دستور کامآل منطقی و در حد توان‬ ‫ما باشد‪ .‬بنابراین باید مراقب باشیم که در محل کار‬ ‫به عنوان فردی نافرمان و غیر مفید شناخته نشویم‪.‬‬

‫بااین همه‪ ،‬بی توجهی دائمی نسبت به رفاه حال‬ ‫خود ممکن اس��ت تنش ها ومشکالتی را به دنبال‬ ‫داشته باشد و به کاهش موقت‪ ،‬و گاه دائمی عملکرد‬ ‫ما منجر شود‪.‬‬

‫‪31‬‬


‫مقاله مدیریتی‬

‫منبع‪ :‬دنیای اقتصاد‬

‫تعارض هایی که اغلب در تیمها به وجود میآید‪،‬‬ ‫میتواند شرایطی را برای شما به وجود آورد‪ ،‬که دلتان‬ ‫بخواه��د همه چیز را رها کنید‪ ،‬به دفتر کارتان پناه‬ ‫ببرید و با لذت بدون کار تیمی به زندگی خود ادامه‬ ‫بدهید‪.‬‬ ‫اما مساله این است که وجود همکاری الزم است‬ ‫و هر چند ساده نیست‪ ،‬همفکری چند نفر در کارها‬ ‫اغلب نتیجه بهتری به دنبال دارد‪ .‬اگر تیم شما وارد‬ ‫مشاجره شد یا به نظر رسید دو نفر از اعضا نمیتوانند‬ ‫با هم کنار بیایند‪ ،‬چگونه میتوانید کاری کنید که امور‬ ‫ب��ه روال عادی بازگردند؟ چگونه تیمی که به لحاظ‬ ‫عملکرد دچار اش��کال شده است را به تیمی تبدیل‬ ‫میکنید که اعضا در آن بتوانند به خوبی کار کنند؟‬ ‫متخصصان چه میگویند‬ ‫تعارض بخشی از کار تیمی است؛ هر چند اغلب‬ ‫ناراحت کننده است‪ ،‬اما در عین حال میتواند مفید‬ ‫هم باش��د‪ .‬جین برت دویت بوچانان‪ ،‬استاد دانشگاه‬ ‫مدیریت کل��وگ گراجوئت و رییس مرکز تحقیقات‬ ‫این دانش��گاه و یکی از نویسندگان «حل تعارضها»‬ ‫میگوید «در گروهی که ��شغول انجام کاری حتی با‬ ‫حداقل پیچیدگی است‪ ،‬تعارض وجود خواهد داشت‬ ‫و حت��ی باید وجود داش��ته باش��د‪ ».‬همه تعارضات‬ ‫مخرب نیستند و مدیریت تعارض در همه تیمها یکی‬ ‫از اقدامات الزم مدیران و اعضای تیم است‪ .‬مدیریت‬ ‫تعارض میگوید که در هر موقعیتی‪ ،‬بهترین رویکرد‬ ‫در برابر تعارض بهوجود آمده چیس��ت‪ .‬درک اینکه‬ ‫چ��را تیمها وارد منازعه میش��وند و اینکه دخالت ما‬ ‫باید چگونه و چه وقت باش��د و اینکه چگونه جلوی‬ ‫تعارضات آینده را بگیریم‪ ،‬یک مهارت مهم و کلیدی‬ ‫برای همه رهبران تیمها است‪.‬‬ ‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪32‬‬

‫قبل از وقوع جدل از آن جلوگیری کنید‬ ‫متاس��فانه اغلب رهبران تیم فکر میکنند وقتی‬ ‫اتفاق��ی میافتد‪ ،‬دلیل آن عدم موافقت اعضا اس��ت‪،‬‬ ‫اما برت معتقد اس��ت کارهای بیشتری الزم است تا‬ ‫«فرآیند مدیریت تعارضهای سخت در هر موقعیتی‬ ‫که تعارض اتفاق میافتد وجود داشته باشد چون در هر‬ ‫صورت منازعه اتفاق میافتد»‪ .‬این قوانین همچنین به‬ ‫شما کمک میکند سریعتر کارها را پیش ببرید‪ .‬طبق‬ ‫گفته ریچارد بویاتزیس استاد رفتار سازمانی دانشکده‬ ‫مدیریت کیس وس��ترن رزرو و یکی از نویسندگان‬

‫«رهبری اولیه‪ :‬یادگیری روش رهبری با کمک هوش‬ ‫احساسی» که میگوید «حل و فصل درگیریها بعد از‬ ‫آنکه اتفاق افتاد به مثابه جهنمی است که در آن باید‬ ‫بسیار بیشتر انرژی گذاشت»‪.‬‬ ‫یکی دیگر از اقدامات بسیار مهم‪ ،‬اطمینان از این‬ ‫امر است که تیم شما اهداف‪ ،‬ارزشها و هویت یکسانی‬ ‫را به اشتراک گذاشته است‪ .‬بویاتزیس میگوید تیمها‬ ‫باید «زمان کافی برای صحبت کردن درباره خود تیم‬ ‫اختصاص دهند»‪ .‬در این گفت وگوها‪ ،‬به جای تمرکز‬ ‫روی مسائل ساده تر و بنیادی تر مثل اهداف و ارزیابی‬ ‫ها‪ ،‬بگذارید گروه از ابتدا روی هدف خودش به اجماع‬ ‫برسد و توافق روی این مساله صورت گیرد‪ .‬این روش‬ ‫را وقتی گروه شکل گرفت پیاده کنید و تا زمانی که‬ ‫گروه پا بر جا است ادامه دهید‪ .‬بویاتزیس عضوی از‬ ‫یک کنسرسیوم است که طی ده سال گذشته سالی‬ ‫دو بار نشست برگزار کرده اند‪ .‬گروه‪ ،‬هر جلسه خود‬ ‫را ب��ا خواندن قواعد گروه با صدای بلند آغاز میکند؛‬ ‫قواعدی که طی ده سال گذشته در مورد آن به توافق‬ ‫رس��یدند‪ .‬به عقیده او‪ ،‬این کار ممکن اس��ت از دید‬ ‫ناظر خارجی عجی��ب و غیرعادی به نظر آید‪ ،‬اما به‬ ‫اعتقاد او این همان چیزی اس��ت که تیم را محکم و‬ ‫متمرکز نگه میدارد و از بروز تعارضات ابتدایی و اولیه‬ ‫در تیم جلوگیری میکند‪ .‬این قواعد هسته اولیهای‬ ‫را ش��کل میدهند که تیم حول آن شکل میگیرد و‬ ‫بر اساس آن تعارضات آینده خود را رفع یا مدیریت‬ ‫خواهد کرد‪.‬‬ ‫چگونه و چه وقت مداخله کنیم‬ ‫برخی از شایعترین تعارضات بر سر وظایف‪ ،‬قواعد‬ ‫کاری یا فرآیندها اتفاق میافتد‪ .‬بدون توجه به اینکه‬ ‫تیم ش��ما بر سر چه چیز اختالف دارد‪ ،‬در زیر چند‬ ‫نکته میتواند به ش��ما در حل و فصل سریع تعارض‬ ‫کمک کند‪:‬‬ ‫مداخل��ه زود هن��گام‪ .‬وقتی دو نفر یا بیش��تر از‬ ‫اعضای تیم در گیر یک منازعه میشوند‪ ،‬بهتر است هر‬ ‫چه زودتر مداخله کنید‪ .‬وقتی جدل شروع میشود‪،‬‬ ‫احساسات باال میگیرد و حل مساله مشکل تر میشود‪.‬‬ ‫اگر اجازه دهیم تعارض عمیق تر شود‪ ،‬این وضعیت‬ ‫میتوان��د منجر ب��ه جریحه دار کردن احساس��ات و‬ ‫طوالنی تر شدن احساس خشم شود‪ .‬بویاتزیس اشاره‬ ‫میکند که یک عدم توافق ساده میتواند در کسری از‬

‫ثانیه به یک تعارض س��خت تبدیل ش��ود‪ ،‬پس این‬ ‫امر برای مدیران تیمها بسیار حیاتی و مهم است که‬ ‫نسبت به حرکات تیم خود آگاهی داشته باشند و هر‬ ‫گاه یک مورد عدم توافق در حال شکل گرفتن است‪،‬‬ ‫آن را احساس کنند و اقدام درست را در این شرایط‬ ‫تشخیص دهند‪ .‬نشان دادن توجه و پیگیری در این‬ ‫مواقع از جانب مدیر حس اعتماد اعضا را نیز افزایش‬ ‫میدهد و آنها را نسبت به رفتار خود حساستر میکند‪.‬‬ ‫تمرکز روی قواعد تیم‬ ‫بهترین کار برای حل تعارض در زمانی که جدال‬ ‫در حال گسترش است‪ ،‬ارجاع به موضوعی است که‬ ‫تیم میتواند در مورد آن به توافق برس��د یا قبال روی‬ ‫آن موافقت داشته است‪ .‬برای ایجاد این موافقت‪ ،‬مدیر‬ ‫میتواند روی قواعد تیم‪ ،‬صراحتا یا به صورت ضمنی‬ ‫تاکید کند‪ .‬اگ��ر از قبل قواعدی را برای تیم تعریف‬ ‫نکردهاید‪ ،‬هم اکنون زمان مناسبی برای برگزاری این‬ ‫گفت وگو اس��ت‪ .‬مراقب باشید چارچوب گفتوگو را‬ ‫موضوع مورد اختالف قرار ندهید‪ ،‬زیرا ممکن اس��ت‬ ‫ادامه گفتوگو ناممکن و تنش زا ش��ود‪ ،‬بلکه بر روی‬ ‫قواعدی تمرکز کنید که رو به پیش دارند و رویکردی‬ ‫به آینده را مد نظر قرار میدهد‪.‬‬ ‫به یک توافق مشترک برسید‬ ‫وظیفه ش��ما به عنوان رهبر تیم کمک به افراد‬ ‫درگیر در تعارض است تا به یک توافق برسند‪ .‬برت‬ ‫میگوی��د‪« :‬راز این کار احترام به هر یک از طرفین و‬ ‫دالیلی است که پشت نظرات آنها پنهان است»‪ .‬طبق‬ ‫نظر بویاتزیس‪ ،‬تنها راه انجام این کار‪ ،‬صحبت با هر‬ ‫یک از طرفین تعارض درباره مشکل است‪ .‬او میگوید‬ ‫که اکثر رهبران تیمها «گفتوگو را قطع میکنند یا به‬ ‫شیوه دستوری «این کار را نکنید» متوسل میشوند»‪.‬‬ ‫برت در ادامه میافزاید‪ :‬وقتی ش��رایط گفتوگو مهیا‬ ‫اس��ت‪ ،‬باید «س��عی کنید نتیجه را به سمتی سوق‬ ‫دهید که ش��امل نظرات هر دو طرف باشد»‪ .‬سازش‬ ‫معموال بار معنایی بدی در دنیای کسب و کار دارد‪،‬‬ ‫اما الزم نیست راه حل در کفه ترازو به نفع یک طرف‬ ‫سبکتر یا سنگین تر شود‪ .‬به جای آن‪ ،‬راه حل موجود‬ ‫باید منافع هر دو طرف را برآورده س��ازد‪ .‬در صورت‬ ‫ام��کان‪ ،‬میتوان رابطه ای بین راه حل ارائه ش��ده و‬ ‫اهداف مش��ترک گروهها ایجاد کرد که بتواند چراغ‬ ‫راهی برای هر دو طرف باشد‪.‬‬


‫چگونگی حرکت بعد از وقوع عدم توافق‬ ‫بویاتزیس معتقد اس��ت بهتری��ن راه برای التیام‬ ‫بخشیدن به صدمات ناشی از منازعه این است که کار‬ ‫را از اول شروع کنید‪ .‬یک کار نسبتا ساده پیش روی‬ ‫گروه قرار دهید تا به آنها کمک کنید به عنوان یک‬ ‫گروه دوباره حس اعتماد و اطمینان به آنها برگردد‪.‬‬ ‫به عنوان یک رهبر میتوانید الگوی حرکت به جلو و‬ ‫تمرکز روی کار را برای اعضای تیم پررنگ سازید‪ .‬اگر‬ ‫بعضی از افراد در نتیجه تعارض طرد شده اند‪ ،‬تالش‬ ‫کنید با تعیین وظایف مهم برای آنها یا به حس��اب‬ ‫آوردن نظراتشان آنها را دوباره به تیم بازگردانید‪ .‬در‬ ‫صورتی که احساسات جریحه دار شده اند‪ ،‬میتوانید‬ ‫از طرفین بخواهید به خودشان فرصت دهند و برای‬ ‫مدت کوتاهی با هم کار نکنند‪ .‬ادامه کار از این جهت‬ ‫مفید است که کمک میکند به طور منظم با مشارکت‬ ‫یکدیگر روی شیوه کار کنترل داشته باشید‪ .‬این کار‬ ‫به ش��ما کمک میکند که مس��ائل را قبل از آنکه به‬ ‫بحران تبدیل شود تشخیص دهید‪.‬‬ ‫اصولی که باید به خاطر داشته باشید‬ ‫آنچه باید انجام شود‪:‬‬ ‫ قب��ل از وقوع تعارض‪ ،‬فرآیند مدیریت تعارض‬‫ایجاد کنید‪.‬‬ ‫ وقتی تعارض بین اعضای تیم در حال ش��کل‬‫گرفتن است‪ ،‬زود مداخله کنید‪.‬‬ ‫ شاید بهتر باشد سریعتر کاری کنید که اعضای‬‫تیم دوباره با هم کار کنند‪.‬‬ ‫آنچه نباید انجام شود‪:‬‬ ‫ فکر نکنید تیم شما قطعا روی اهداف‪ ،‬ارزشها یا‬‫دیدگاههای مشترک توافق دارد‪.‬‬ ‫ نگذارید تعارض سخت تر شود و آن را به حال‬‫خود رها نکنید‪.‬‬ ‫ به عن��وان تیم نگذارید کاره��ا بدون صحبت‬‫درباره تعارض پیش برود‪.‬‬ ‫در زیر دو موردكاوی در خصوص این متن آورده‬ ‫شده است‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬

‫مورد مطالعه شماره ‪:2‬‬ ‫تمرکز اعضای تیم روی یک هدف مشترک‬ ‫کِل��ی جانس��ون‪ ،‬صاحب یک موسس��ه طرفدار‬

‫‪13th Year‬‬

‫مورد مطالعه شماره ‪:1‬‬ ‫ح�ل تعارض�ات ش�خصی در ی�ک تی�م‬ ‫خودگردان‬ ‫گریهارتمن در جلسه شرکای موسسه کوچک خود‬ ‫در زمینه مشاوره فروشگاه های بوستون شرکت کرد‬ ‫که اتفاقا طی جلس��ه تعارضی شکل میگیرد‪ .‬هشت‬ ‫شریک شرکت هر سال در ماه دسامبر گرد هم می‬ ‫آیند تا درباره مس��ائل مالی و حقوق و مزایای خود‬ ‫تصمیم گیری کنند‪ -‬این یک موضوع حساس برای‬ ‫گروه است که قبال قوانین مشخصی برای آن تبیین‬ ‫ش��ده است‪ .‬هر یک از ش��رکا درباره عملکرد خود و‬ ‫موفقیتهایی که در راس��تای اهداف طی سال داشته‬ ‫اند صحبت میکنند؛ بعد از آن س��ایر شرکا میتوانند‬ ‫از او سوال بپرسند‪ ،‬که معموال این سواالت به شیوه‬

‫محترمانه و صرفا جهت ش��فاف س��ازی اس��ت‪ .‬اگر‬ ‫موضوع جدیتری وجود داش��ته باشد‪ ،‬شرکا معموال‬ ‫آن را قب��ل از جلس��ه بی��ن هم به گونه��ای مطرح‬ ‫میکنند که چنین بحثهایی خارج از حالت رس��می‬ ‫صورت میگیرد‪ .‬زمانی که س��وزان مشغول صحبت‬ ‫درباره عملکرد خود بود‪ ،‬ش��ریک دیگر به نام رابرت‪،‬‬ ‫در چندی��ن مورد اقدام به قطع صحبت او و س��وال‬ ‫درباره حقیقت آنچه سوزان میگفت نمود‪ .‬وی گفت‪:‬‬ ‫از یک تحلیل گر شنیده است که یکی از پروژه هایی‬ ‫که س��وزان آن را به عنوان موفقیت خود نام میبرد‪،‬‬ ‫در واقع ربطی به س��وزان نداش��ته‬ ‫است‪ .‬این تحلیلگر گفت که سوزان‬ ‫مرتبا مشتری را اذیت میکرده‪ ،‬در‬ ‫جلسات به موقع حاضر نمیشده و‬ ‫تقریبا هیچ کاری انجام نداده است‪.‬‬ ‫ابتدا‪ ،‬س��ایر ش��رکا به رابرت اجازه‬ ‫دادند صحبت خ��ود را تمام کند‪،‬‬ ‫اما خیلی زود گری و س��ایر شرکا‬ ‫متوجه ش��دند که سوزان احساس‬ ‫میکند در جمع تحقیر شده است‪.‬‬ ‫گ��ری میگوید‪« :‬دانس��تن دیدگاه‬ ‫افراد دیگر در جمع ارزش��مند بود‪،‬‬ ‫اما نه به این شیوه» به خصوص كه‬ ‫ش��واهد رابرت مبتنی بر شنیدهها‬ ‫بود و تیم از قبل روی این مس��اله‬ ‫که ب��ا اطالعاتی که از خارج میآید‬ ‫چگونه برخورد کند توافقی نداشت‪.‬‬ ‫به عن��وان یک تیم خودگردان‪،‬‬ ‫آنها باید تصمی��م میگرفتند که با‬ ‫این واقعی��ت که وقت��ی یک نفر‪،‬‬ ‫ف��رد دیگری را ب��ی اعتبار میکند‪،‬‬ ‫چگونه برخورد کنند‪ .‬آنها تصمیم‬ ‫گرفتند یک قاعده صریح و روشن‬ ‫از چیزی که به آن اش��اره ش��د استخراج کنند‪ .‬هر‬ ‫چیزی که به طور بالقوه بین دو ش��ریک‪ ،‬آزاردهنده‬ ‫یا مضر است باید ابتدا به صورت خصوصی بین آنها‬ ‫مطرح شود‪ .‬اگر راه حل به دست نیامد‪ ،‬میتواند بین‬ ‫اعضای تیم مطرح گردد ولی این کار (عمومی کردن‬ ‫مشکل) نباید قبل از مطرح کردن موضوع بین خود‬ ‫آنها باشد‪ .‬آنها از سوزان و رابرت خواستند تا موضوع‬ ‫این اختال�� را بین خودشان مطرح و آنرا حل کنند‪.‬‬ ‫این شرکا همچنین زیرگروهی را تشکیل دادند تا به‬ ‫این مس��اله بپردازد که چطور مسائلی که به خارج‬ ‫مربوط میش��ود در بحث جلسات مربوط به حقوق و‬ ‫مزایا مطرح و با آن برخورد شود‪ .‬این گروه همچنین‬ ‫مس��وولیت مواجهه با تعارضات‪ ،‬بررس��ی مسائل از‬ ‫جنبههای مختلف و ارائه یک پیشنهاد متوازن را که‬ ‫برای شراکت گروه مفید باشد‪ ،‬به عهده گرفت‪.‬‬

‫محیط زیست در شهر بلیز‪ ،‬باید مرتبا با فعالیتهای‬ ‫تیم در ارتباط باشد‪ .‬از آنجا که این موسسه در مکان‬ ‫دوردس��تی قرار دارد‪ ،‬بیش از ‪ 25‬کارمند تمام وقت‬ ‫اس��تخدام كرده که همزمان هفته ه��ا در آن مکان‬ ‫زندگی میکنن��د‪ .‬این موقعیت کاری که در آن افراد‬ ‫نزدیک به هم زندگی میکنند‪ ،‬اگر به خوبی مدیریت‬ ‫نش��ود میتواند اغلب منجر به بروز تعارض شود‪ .‬این‬ ‫موسس��ه چهار مدیر دارد كه ش��امل‪ :‬کاتیا‪ ،‬که یک‬ ‫مهاجر آلمانی است و به امور دفتر مرکزی میپردازد‪.‬‬ ‫کاتیا‪ ،‬وقتی کِلی در محل حاضر نیست بر کارکنان‬ ‫نظ��ارت دارد‪ .‬همچنین‪ ،‬مدیر دیگر‬ ‫کارلوس است که اهل بلیز میباشد‬ ‫و مس��وول خدمات مشتریان است‪.‬‬ ‫کارلوس در مقوله خدمات مشتریان‬ ‫یک نابغه اس��ت و کاری میکند که‬ ‫تک تک مش��تریان احساس خاص‬ ‫بودن داش��ته باش��ند‪ .‬کلی میگوید‬ ‫«او توانای��ی های��ی در ارتب��اط ب��ا‬ ‫مش��تریان دارد گویی که مهره مار‬ ‫داشته باشد»‪.‬‬ ‫اما زمستان گذشته‪ ،‬کاتیا از کلی‬ ‫خواس��ت تا کارلوس را اخراج کند‪،‬‬ ‫چرا که او احس��اس میکرد کارلوس‬ ‫کارش را انجام نمیدهد‪ .‬به عقیده او‬ ‫کارلوس مرتبا کارهایش را فراموش‬ ‫میکرد و در مورد ارائه گزارشات خود‬ ‫بسیار نامرتب بود‪ .‬او مایوس شده بود‬ ‫و احساس میکرد به جای دو نفر کار‬ ‫میکند‪ .‬کارلوس نیز از کاتیا شکایت‬ ‫داش��ت‪ .‬او از انتقاد کاتیا برآشفت و‬ ‫گفت احساس میکند کاتیا نسبت به‬ ‫مشتریان بسیار سرد برخورد میکند‪.‬‬ ‫آنطور که کلی متوجه ش��د‪ ،‬این دو‬ ‫نفر در درک یکدیگر دچار نقصان ش��ده بودند و به‬ ‫اس��تعدادهای هم احترام نمیگذاشتند‪ .‬کلی از کاتیا‬ ‫خواس��ت کمی به عقب برگردد و نگاه��ی از باال به‬ ‫موقعیت بیاندازد‪ .‬درست است که کارلوس در انجام‬ ‫بخش��ی از وظایف شغلی اش ناتوان بود‪ ،‬اما وجود او‬ ‫برای موسسه فوقالعاده گرانبها بود‪ .‬کاتیا پذیرفت که‬ ‫شرح وظایف کارلوس باید تغییر کند تا او بتواند خود‬ ‫را با انتظارات موسسه تغییر دهد‪.‬‬ ‫کِل��ی با هر یک از ای��ن دو نفر صحبت کرد و به‬ ‫آنه��ا توضی��ح داد که چرا وجود هر ی��ک از آنها بی‬ ‫نهایت برای تیم ارزش��مند اس��ت و از آنها خواست‬ ‫به دستاوردهای طرف مقابل احترام بگذارند‪ .‬از آنجا‬ ‫که بخش��ی از حقوق و مزایای هر دو نفر وابسته به‬ ‫موفقیت کس��ب و کار بود‪ ،‬او از آنها خواس��ت روی‬ ‫اهداف بزرگتری تمرکز کنند و اختالفات را پش��ت‬ ‫سر بگذارند‪ .‬با بازنگری در انتظارات‪ ،‬کارلوس و کاتیا‬ ‫راهی پیدا کردند که بتوانند در کنار هم کار کنند‪ .‬آنها‬ ‫پذیرفتند شیوه های کامال متفاوتی دارند‪ ،‬اما هر دو‬ ‫نفر‪ ،‬یک چیز میخواهند‪ :‬موفقیت موسسه‪.‬‬

‫‪33‬‬


‫مقالهمدیریتی‬

‫هزاره س�وم ميالدي را قرن دانش و فن آوري اطالعات ناميده اند‪ .‬همه جنبه هاي‬ ‫زندگي بشر دستخوش دگرگوني شده است‪ .‬فناوري ارتباطات واطالعات براي تداوم‬ ‫حيات صنعتي و اقتصادي انسانها ضروري است‪ .‬اين نوع از تجارت دركشور ما نيز‬ ‫آغاز شده است ولي به دليل نو بودن آن هنوز توسعه چنداني نيافته است‪ .‬يكي از‬ ‫بخشهاي جذاب بازاريابي بر روي اينترنت معرفي هزاران فعاليت كسب و كار جديد‬ ‫اس�ت كه بس�ياري از آنها با ارایه كاال و خدمات س�عي در صرفه جويي پول و وقت‬ ‫مصرف كنندگان دارند‪.‬‬

‫استادراهنما‪ :‬دکتر منیژه قره چی نویسنده‪ :‬آناهیتا ساالری‬

‫اينترنت به صورت يك ش��بكه و رسانه ي زنده‬ ‫ب��راي آگهي ه��اي تبليغاتي در حال ظهور اس��ت‬ ‫اس��تفاده از اينترنت در ارتباطات ش��ركتها با هم و‬ ‫تبليغ مش��خصات محصول به سرعت از محبوبيت‬ ‫عامه برخوردار اس��ت و بسياري از كشورها از آن به‬ ‫عنوان يك رسانه تبليغاتي مهم استفاده ميكنند‪.‬‬ ‫لذا بررسي تأثيرات اينترنت بربازاريابي و تدوين‬ ‫فرايند بازاريابي اينترنتي مناس��ب كش��ور ايران از‬ ‫اهميت ويژه اي برخوردار اس��ت و با توجه به اينكه‬ ‫صنعت گردش��گري يكي از صنايع بس��يار مهم در‬ ‫توسعه اقتصادي مي باش��د و كشور ما نيز از جاذبه‬ ‫گردشگري بسيار مناسبي برخوردار است لذا توسعه‬ ‫و بكارگيري بازاريابي الكترونيك و تأثير آن بر جذب‬ ‫بيشتر توريست و گردشگر در كشورمان بسيار مهم‬ ‫است‪.‬‬ ‫از ابزار الكترونيك��ي و اينترنتي ميتوان در كليه‬ ‫فعاليتهاي بازاريابي گردشگري از قبيل آگهي هاي‬ ‫تبليغاتي‪ ،‬روابط عمومي‪ ،‬بازاريابي مس��تقيم ايجاد‬ ‫بانك اطالعاتي و ترويج استفاده كرد و براي شركت و‬ ‫مقصد گردشگري مزيت رقابتي ايجاد نمود‪.‬‬ ‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪34‬‬

‫ايجاد نمايش��گاه هاي مجازي و بهبود سيستم‬ ‫توزيع ‪ ،‬كاهش واسطه ها و هزينه هاي واسطه گري‬ ‫از ديگر مزيت هاي بازاريابي الكترونيكي در صنعت‬ ‫گردش��گري به ش��مار ميرود‪ .‬خدمات و محصوالت‬ ‫گردش��گري قابليت زيادي ب��راي بازاريابي از طريق‬ ‫اينترن��ت دارن��د‪ .‬نقش سيس��تم ه��اي اينترنتي و‬ ‫الكترونيكي به وضوح قابل مشاهده و در حال افزايش‬ ‫اس��ت‪ .‬نقش آن در جمع آوري اطالعات بعنوان زير‬ ‫بناي كليه امور و فعاليتها و امور بازاريابي بسيار حياتي‬ ‫اس��ت و بدون وجود اطالع��ات دقيق و صحيح و به‬ ‫موقع‪ ،‬اتخاذ تصميمات صحيح ميسر نخواهد بود كه‬

‫اين مساله توسط فناوري اطالعات آسان تر مي شود‪.‬‬ ‫در حاليكه درآمد جهاني گردش��گري همه ساله‬ ‫بالغ بر صدها ميليارد دالر است ‪ ،‬ايران كه در زمره با‬ ‫استعداد ترين كشورها در اين زمينه به شمار مي رود‬ ‫و جاذبه هاي فراوان تاريخي و فرهنگي دارد نتوانسته‬ ‫است به اندازه كافي از اين پتانسيل موجود در رشد‬ ‫اقتصادي اس��تفاده كند‪ .‬با توجه به اهميت اينترنت‬ ‫بكارگيري آن در صنعت گردش��گري بسيار ضروري‬ ‫بنظر ميرسد‪.‬‬ ‫ش��ركتهاي بي��ن الملل��ي‪ ،‬هت��ل ه��ا‪ ،‬خطوط‬ ‫هواپيمايي‪ ،‬آژانس ها‪ ،‬مقصدهاي گردشگري و ساير‬ ‫سازمانهاي فعال ذيربط در اين صنعت با بكارگيري‬ ‫ابزار الكترونيك��ي در بازاريابي ميتواند ضمن بهبود‬ ‫فعاليتها و توس��عه س��هم خود در بازار ‪ ،‬درآمد خود‬ ‫را افزايش دهند‪.‬‬ ‫با توجه به مزايا و روند رو به گس��ترش استفاده‬ ‫از اينترنت در صنعت گردشگري‪ ،‬شناسايي تبلیغاتی‬ ‫مناسب در اينترنت و تأثير اين ابزار بر توسعه صنعت‬ ‫گردشگري بسيار ضروري بنظر ميرسد‪.‬‬ ‫در تحقیقی که بر روی گردش��گران خارجی در‬ ‫مورد تاثیر تبلیغ��ات اینترنتی بر جذب آنهادر ایران‬ ‫انجام ش��د نتایج جالبی بدس��ت آمد ک��ه میتواند‬ ‫راهنمایی مناسب برای مسوولین و آژانسهای خدمات‬ ‫مسافرتی باشد‪ ،‬که در زیر بعضی از این نتایج آورده‬ ‫شده است‪:‬‬ ‫‪-1‬بیشتر از نیمی از مس��افران خارجی به قصد‬ ‫بازدید از جاذبه های تاریخی به ایران آمده بودند‪.‬‬ ‫‪-2‬فقط ‪ %20‬از گردشگران قبل از سفر به ایران‬ ‫اطالع��ات مورد نیاز آنها در مورد ایران در حد باالی‬ ‫متوس��ط بوده اس��ت‪ .‬و بقیه بدون اطالعات کافی و‬ ‫با مقداری نگرانی به ایران سفر میکنند‪.‬در نتیجه با‬ ‫ارايه اطالعات صحیح میتوان از نگرانی آنها از س��فر‬

‫به ایران کاست‪.‬‬ ‫‪ -3‬ترتيب اطالع��ات الزم در مورد ايران قبل از‬ ‫سفر به ترتيب ذيل می باشد‪:‬‬ ‫‪ -1‬هوا و موقعيت جغرافيايي‬ ‫‪ -2‬جاذبه هاي تاريخي‬ ‫‪ -3‬ميراث فرهنگي‬ ‫‪ -4‬در مورد قوانين گمرکي‬ ‫‪ -5‬شيوه زندگي قوم هاي گوناگون‬ ‫‪ - 6‬غذاهاي ايراني‬ ‫‪ -7‬برنامه هاي تفريحي‬ ‫‪ -8‬هتل ها‬ ‫‪ -9‬صنايع دستي‬ ‫‪ -10‬جاذبه هاي اجتماعي‬ ‫‪ -11‬ذخيره جا در هتل‬ ‫‪ -12‬ذخيره جا در هواپيما‬ ‫‪ -13‬فرودگاه‬ ‫‪ -14‬مناظر و چشم اندازها‬ ‫‪15‬سوغاتي‬ ‫می توان نتیجه گرفت که سایتهای گردشگری و‬ ‫مجالت اینترنتی گردشگری باید بتوانند با مطالب و‬ ‫شیوه مناسب این موارد را پوشش دهند‪.‬‬ ‫‪ -4‬حدود ‪ %86‬گردشگران تمایل آنها به کسب‬ ‫اطالعات از طریق اینترنت باالی متوسط بوده است‪.‬‬ ‫پس آژانس ها و س��ازمان گردش��گری ایران با ارائه‬ ‫اطالع��ات از طریق اینترن��ت میتوانند زمینه جذب‬ ‫بیشتر گردشگران به ایران را فراهم کنند‪.‬‬ ‫اس��تفاده از ابزار اینترن��ت در تبلیغات در زمینه‬ ‫گردش��گری میتواند با باال بردن نرخ ورود گردشگر‬ ‫به کش��ور به رشد اقتصادی بیشتر و کاهش بیکاری‬ ‫کمک کنند‪.‬‬


35

13th Year

Issue 04

September 2011


‫مقالهاجتماعی‬

‫نویسنده‪ :‬امیرحسین روشن ضمیر‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪36‬‬

‫مطاب��ق پژوهش جديدي كه به وس��يله توماس‬ ‫مالون استاد دانشگاه ام آي تي و آنيتا وولي استاديار‬ ‫دانش��گاه كارنگي ملون انجام گرفت است مشخص‬ ‫ش��د كه ارتباط و همگرايي بس��يار كمي بين خرد‬ ‫جمعي يك گروه و هوش اعض��اي گروه وجود دارد‬ ‫بطوريكه خرد جمعي فراتر از قابليتهاي ش��ناختي‬ ‫تك تك اعضاي گروه خواهد بود‪ ،‬مش��روط بر اينكه‬ ‫آنها به خوبي با يكديگر همكاري كنند‪ .‬اين پژوهش‬ ‫همچنين نش��ان داد كه همكاري موثر اعضاي گروه‬ ‫با تعداد خانمهاي حاضر در آن رابطه مس��تقيم دارد‬ ‫و بنابراي��ن حضور يك خان��م در گروه ميتواند خرد‬ ‫جمعي را به ميزان قابل توجهي افزايش دهد‪.‬‬ ‫روش تحقي��ق به اين ص��ورت بود كه به جمعي‬ ‫از افراد در بازه س��ني ‪ 18‬تا ‪ 60‬سال تعدادي آزمون‬ ‫هوش اس��تاندارد داده شد و آنها را بصورت تصادفي‬ ‫در گ��روه هاي مختلف تقس��يم كردن��د‪ .‬از هرگروه‬ ‫خواسته ش��د تا مجموعه ايي از وظايف شامل ايده‬ ‫يابي ‪ ،‬تصميم گيري ‪ ،‬جدول و معماهاي مش��كل را‬ ‫بطور كامل انجام دهند‪ .‬سپس امتياز دهي گروه ها‬ ‫براس��اس كارايي و عملكرد آنها انجام گرفت‪ .‬بر اين‬ ‫اساس مشخص شد كه گروههايي که داراي پويايي‬ ‫دروني مناس��بي هس��تند در انجام طيف وسيعي از‬ ‫وظايف به خوبي عمل ميکنند‪ .‬نكته جالب اين بود‬ ‫كه هيچكدام از عواملي مانن��د انگيزه ‪ ،‬رضايت و يا‬ ‫نح��وه انتخاب اعضاي گروه عامل كس��ب امتياز باال‬ ‫در اي��ن پژوهش نبود و حتي گ��روه هايي كه داراي‬ ‫اعضاي��ي با ضريب هوش بااليي بو��ند و يا يك عضو‬ ‫نقش چيره را داش��ت ‪ ،‬امتياز كمتري در مقايسه با‬ ‫سايرگروه ها كه جريان بحث در آنها چرخش متعادل‬ ‫تري داشت كسب كردند والبته باالترين امتياز مربوط‬ ‫به گ��روه هايي بود كه حداقل ي��ك خانم در ميان‬ ‫اعض��اي آنها حضور داش��ت‪ .‬اين پژوهش همچنين‬ ‫نش��ان داد كه دليل موفقيت ي��ك گروه ارتباطي به‬ ‫ضريب هوشي تك تك افراد آن ندارد و حتي ضريب‬ ‫هوشي در برخي موارد ميتواند باعث كاهش كارايي‬ ‫گروه شود زيرا افراد باهوش معموال خود راي بوده و‬ ‫صبر و تحمل كمتري براي گوش كردن به نظريات‬

‫ديگران از خود نشان ميدهند در حاليكه كارايي گروه‬ ‫زمان��ي افزايش ميابد كه افراد ب��ه اظهارات يكديگر‬ ‫توجه كرده و بتوانند بطور سازنده نظرات يكديگر را‬ ‫نقد نمايند‪ .‬در نتيجه ميتوان گفت كه خرد جمعي‬ ‫گروههايي که بخوبي احساس��ات يکديگر را درک و‬ ‫نقد ميکنند از ساير گروه ها باالتر خواهد بود و البته‬ ‫هرچه تعداد خانمها در گروه بيش��تر‬ ‫باش��د نتيجه بهتري حاصل خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬زيرا خانمها به لحاظ اجتماعي‬ ‫حساس تر هستند و اين عامل مهمي‬ ‫براي افزايش كارايي گروه ميباش��د و‬ ‫بطور كلي حضور افراد با حساس��يت‬ ‫بيش��تري اجتماعي چ��ه زن يا مرد‬ ‫در گروه موجب افزاي��ش كارايي آن‬ ‫خواهد شد‪.‬‬ ‫تن��وع اف��راد حاضر در گ��روه به‬ ‫لحاظ س��ني‪ ،‬فكري‪ ،‬سطح علمي و‬ ‫جنسيت نيز عامل مهم ديگري براي‬ ‫افزاي��ش كارايي گ��روه خواهد بود و‬ ‫هوش��مندترین گروهها (گروه هایی‬ ‫که از خرد جمعی باالی��ی برخوردار‬ ‫هس��تند) آنهائی هستند که افراد آن‬ ‫از تن��وع باال و اس��تقالل رای هرچه‬ ‫بیشتري برخوردار باشند‪.‬البته مفهوم‬ ‫مخالف آن‪ ،‬این است که هر قدر افراد‬ ‫یک جمع به یكديگر نزدیکتر بوده و‬ ‫با هم روابط فردی برقرار کنند امكان‬ ‫اينكه تصمیم جمع از عقالنیت به دور‬ ‫باش��د افزايش خواهد يافت‪ .‬در واقع هر چقدر ما از‬ ‫لحاظ تجربه ‪ ،‬دانش و مسايل عاطفي به هم نزدیکتر‬ ‫باش��یم باورهايمان با هم تناس��ب بيشتري خواهد‬ ‫داش��ت و بنابراين نميتوانيم يكديگر را بطور سازنده‬ ‫نقد كرده و امکان تصحیح خطاها يمان نيز کاهش‬ ‫می یابد‪ .‬البته ممکن است به لحاظ فردی در اثر این‬ ‫هم نشینی خود به هوش و دانش باالتری دست یابیم‬ ‫اما قطعا موجب كاهش خرد جمعي گروه در تصميم‬

‫گيري خواهيم شد‪.‬‬ ‫و نكته آخر اينكه با افزايش تعداد اعضاي گروه ‪،‬‬ ‫امكان جلسات رو در رو با تمامي اعضاي گروه كاهش‬ ‫يافته و بهره گيري از ظرفيت تك تك اعضاء ممكن‬ ‫نخواهد شد و اين به معناي كاهش خرد جمعي گروه‬ ‫ميباش��د‪ .‬البته به نظر ميرسد كه‬ ‫رشد و توسعه فناوري و بخصوص‬ ‫اينترنت ميتواند با برقراري ارتباط‬ ‫بين مجموعه بزرگي از افراد با تنوع‬ ‫مليتي ‪ ،‬فرهنگي و علمي زياد گروه‬ ‫هاي با هوشتري ايجاد نمايد‪ .‬نمونه‬ ‫بارز اين همگرايي را بين اعضاي‬ ‫ويكپديا مش��اهده ميشود كه يک‬ ‫دانش��نامه اينترنت��ی چندزبانه با‬ ‫محتوي��ات آزاد اس��ت‪ .‬مق��االت‬ ‫ويكيپديا با مشاركت هزاران بلكه‬ ‫ميليونها داوطلب نوش��ته میشود‬ ‫و میتواند توس��ط هر کسی که به‬ ‫اينترنت دسترس��ی دارد‪ ،‬ويرايش‬ ‫گردد‪.‬‬ ‫به هرحال بررسي بيشتر روي‬ ‫عوامل افزايش خرد جمعي هنوز‬ ‫در مرحله ابتدايي است اما محققان‬ ‫اميدوارند كه با بررسي جنبه هاي‬ ‫مختلف حضور افراد در يك گروه‬ ‫بتوانند عملكرد گروههايي با تعداد‬ ‫اعضاي بيش��تر را در س��طح يك‬ ‫سازمان بزرگ و حتي يك كشور‬ ‫را نيز باال ببرند‪.‬‬ ‫‪Reference:‬‬ ‫‪• Thomas Malone and Anita‬‬ ‫‪Woolley (2011), What Makes a‬‬ ‫‪Team Smarter? More Women,‬‬ ‫‪Harvard‬‬ ‫‪Business‬‬ ‫‪Review,‬‬ ‫‪Jun2011, Vol. 89 Issue 6, p32-33‬‬


‫مقالهاجتماعی‬

‫اولين ساختماني كه بداخل آن خزيدم‪ ،‬مدرسه اي‬ ‫در شهر مكزيكوسيتي و درجريان زلزله سال ‪1985‬‬ ‫بود همه بچه ها در زير ميزهايش��ان بودند و همگي‬ ‫تا ضخامت استخوانهايشان در هم كوبيده شده بودند‪.‬‬ ‫آنها مي توانستند زنده بمانند اگر در كنار ميزهايشان‬ ‫و در راهروي بين ميزها دراز مي كشيدند‪ .‬كاري كه‬ ‫انج��ام داده بودند غيرمعقول و غيرضروري بود و در‬ ‫تعجب بودم كه چرا آنها در راهروها نبودند‪.‬‬ ‫من آن موقع نميدانستم كه به آنها گفته شده‬ ‫بود كه خود را زير چيزي پنهان سازند‪.‬‬ ‫به سادگي ميتوان دريافت‪ ،‬هنگاميكه ساختمانها‬ ‫تخريب ميش��وند وزن س��قف كه بر روي اش��ياء و‬ ‫مبلمان فرود ميآيد‪ ،‬آنه��ا را درهم ميكوبد و فضاي‬ ‫خال��ي اي را در كن��ار آنها ايج��اد مينمايد اين فضا‬

‫همان چيزي اس��ت كه م��ن ب��ه آن مثلث حيات‬ ‫(‪ )Triangle Of Life‬ميگوي��م هر اندازه اش��ياء‬ ‫بزرگتر و محكمتر باشند كمتر فشرده ميشوند و هر‬ ‫اندازه كمتر فش��رده شوند فضاي خالي كه احتمال‬ ‫زنده ماندن افرادي را كه به آن پناه ميبرند بيش��تر‬ ‫ميشود‪ .‬يك بار ديگر مي توانيد ساختمان فرو ريخته‬ ‫را در تلويزي��ون ن��گاه كنيد مثلثهايي را كه ش��كل‬ ‫گرفتهاند را شمارش كنيد‪ .‬آنها در اكثر نقاط وجود‬ ‫دارند و از معمولترين اش��كالي هستندكه در داخل‬ ‫آوارها به راحتي ميتوانيد مشاهده نماييد‪.‬‬ ‫م��ن كاركن��ان س��ازمان آتشنش��اني ش��هر‬ ‫(‪ Trujillo‬تروجيلو (با جمعيتي ‪ 750،000‬نفري))‬ ‫را براي چگونه زنده ماندن و محافظت و نجات خانواده‬ ‫هايش��ان در هنگام وقوع زلزله آموزش دادم‪ .‬رئيس‬ ‫آتشنشاني شهر(‪ Trujillo‬تروجيلو) كه خود استاد‬

‫دانشگاه اين ش��هر هم ميباشد همواره مرا همراهي‬ ‫ميكرد و خود گواه حوادث اتفاق افتاده بود‪.‬‬ ‫مطلب ذيل گفته او مي باشد‪.‬‬ ‫"ن��ام من روبرت��و روزالس اس��ت هنگاميكه ‪11‬‬ ‫س��اله بودم در اثر بروز زلزله س��ال ‪1972‬كه بيش‬ ‫از ‪ 70،000‬نفرتلف��ات داش��ته اس��ت‪ ،‬در داخ��ل‬ ‫ساختمان فروريخته بدام افتادم وآنچه باعث نجاتم‬ ‫گرديد مثلث حياتي بود كه در كنار موتورس��يكلت‬ ‫ب��رادرم بوجود آم��ده ب��ود‪ .‬كليه دوس��تانم كه در‬ ‫زي��ر ميز يا تخت رفته بودند در زير آنها له ش��ده و‬ ‫جانش��ان را از دست داده بودند‪ .‬من مثال زنده اي از‬ ‫(‪ )Triangle Of Life‬مثل��ث حي��ات هس��تم و‬ ‫دوستانم مثالي از (‪( )Duck And Cover‬خميده‬ ‫و پنهان شده) كه همگي جانشان را از دست دادند‪.‬‬

‫‪September 2011‬‬ ‫‪Issue 04‬‬ ‫‪13th Year‬‬

‫‪37‬‬


‫گزارش اقتصادی‬

Yas island, Abu Dhabi State-owned Aldar Properties is continuing to tender projects on its 24.8 million sq m Yas island development. The developer recently issued tender documents for the contract to build a AED2.5bn shopping mall development on the island. Contractors have until 7 April to submit bids for the main construction package. The project will involve the construction of the Yas mall, northeast and northwest decked car parks, infrastructure and associated roads. The total built up area, including car parks and landscaped areas, will be 1.2 million sq m. In March, Aldar awarded the local contractor Alec an estimated $170m contract to build a water park on Yas island. The water park will cover a total area of 164,000 sq m and is scheduled for completion in 2012. As political unrest continues throughout the region undermining the potential of other projects markets in the Middle and North Africa, Abu Dhabi will continue to offer major opportunities for the construction sector. It will be government-backed public infrastructure and transport projects that will provide the bulk of the work. With its substantial oil reserves and little chance of conflict in the near future, it will be business as usual for the UAE capital. And construction firms that were looking to relocate their headquarters away from the country will be left reconsidering their plans.

September 2011

Hotel schemes in the UAE In addition to building tourist attractions, Abu Dhabi is aware it requires suitable accommodation for visitors. Earlier this year, contractors submitted bids for the main construction package on the Four Seasons hotel planned for Sowwah island. The planned five-star hotel will be a 144-metre high tower, with a gross floor area of about 100,000 sq m. Like most countries in the region, Abu Dhabi was not immune to the effects of the global downturn. Multibillion-dollar schemes on Al-Raha beach and Reem Island are examples of real-estate projects that have been stalled as a result of the changed economic climate. In October 2010, MEED also reported that Kuwait’s National Real Estate Company

But despite the impact of the slowdown, there are still some large real-estate projects moving forward in the emirate. The stability of the UAE compared with other regional markets should minimise further delays and cancellation of projects. One of these is the Shamkha South development, which will be located on the emirate’s mainland about 50km south of Abu Dhabi island. The project is being developed by state-owned Abu Dhabi General Services (Musanada). It covers a total area of 40 square kilometres and is expected to house up to 200,000 residents in 43 neighbourhoods. The development will feature parks, shops, mosques, hospitals, shopping and retail facilities, clinics, health clubs, schools, playgrounds and entertainment areas. Musanada recently awarded four infrastructure contracts worth an estimated total of AED8bn for the development. The Abu Dhabi office of Kuwait’s KEO International Consultants is masterplanning the development. Local private developer Sorouh Real Estate is also planning to develop a large residential project in the Shamkha area. The estimated AED15bn development will contain 6,453 residential units, 14 local and grand mosques, nine schools, offices, four health clinics and community centres. The project will cover a total area of 12 million sq m. On a smaller scale, local developer Bloom Properties is building its Bloom Central development on Abu Dhabi island. The developer received bids from contractors in January for the main construction package. The project, which will be

located on the airport road, involves the construction of a 315-room five-star hotel, 64 apartments and 49 two- and threebedroom residences. It will also feature 7,000 sq m of office space. In addition to residential developments, Abu Dhabi is also pushing ahead with other large realestate projects.

Issue 04

On 20 March, TDIC received bids for the structural package on its Guggenheim Abu Dhabi museum. The museum will cover a total area of 30,000 sq m and will be larger than the existing Guggenheim museums in New York, Venice, Bilbao, Berlin and Las Vegas.

(NREC) had delayed the construction of its AED1.2bn Carina Views residential development and its AED3.2bn Reem shopping mall projects in Abu Dhabi over issues regarding financing.

13th Year

and tourism destination is set to offer plenty of work for contractors in 2011. In particular, two large museum projects planned for the 18-square-kilometre Saadiyat island cultural district are expected to be awarded this year. In November 2010, Abu Dhabi’s Tourism Development & Investment Company (TDIC) received bids for the main construction package on its estimated $1bn Louvre museum project. It recently shortlisted Australia’s Multiplex and a joint venture of the local/Australian Al-Habtoor Leighton Group with South Africa’s Murray & Roberts Contractors for the contract. TDIC is currently evaluating bids for the substructure package for the museum.. Germany’s Bauer has already completed piling work.

38


13th Year

Issue 04

September 2011

Economic

39

As unrest sweeps the Middle East, Abu Dhabi’s political stability and financial strength will attract international contractors looking for a stable base to do business In numbers $11bn: The estimated cost of the UAE’s federal rail project $2.7bn: The estimated cost of the MafraqGhweifat highway project

the $1.5bn New York University project on Saadiyat island. In 2011, transport and infrastructure projects are set to offer the most attractive opportunities for contractors in the Abu Dhabi market. In addition to constructing a new port, the emirate is expanding its airport and building a rail network. Abu Dhabi has started tendering the first

carry out airside civil works at the midfield terminal. The airside infrastructure and civil works involve laying 300,000 sq m of concrete and 600,000 sq m of flexible pavement, with taxiway connections to the existing and future taxiways. Abu Dhabi is also planning to improve its road infrastructure. The contract award for the estimated $2.7bn Mafraq-Ghweifat highway is

The political unrest currently sweeping the Middle East could potentially benefit the UAE’s construction market as firms look for a stable base in the region. Before the recession struck in 2008, the UAE was at the heart of the region’s construction boom. It was Dubai that was pushing ahead with projects. Abu Dhabi is now trying to catch up. Despite its construction market appearing to slowdown towards the latter part of 2010, those involved in the emirate’s construction sector are still optimistic about the opportunities that Abu Dhabi is set to offer in 2011. You have a number of state-owned developers tendering projects … and are very active Karim Yazbek, Hill International “You have a number of state-owned developers and government departments tendering projects and we have received a lot of requests for proposals. They are awarding projects and are very active,” says KarimYazbek, vice-president for Middle East region at US-headquartered Hill International.

phase of the estimated $11bn federal rail network. The Etihad Rail Company prequalified firms to submit bids by 4 May for the first civil engineering contract for the scheme. The contract is for an estimated AED2bn ($500m) civil and track works package. The first phase of the railway involves building a 265-kilometre track between the port of Ruwais and gas fields at Shah and Habshan. The Abu Dhabi government has also placed plans to expand the emirate’s international airport on the top of its agenda. In early March, Abu Dhabi Airports Company (Adac) issued tender documents to build a new midfield terminal at Abu Dhabi International airport. Prequalified contractors have until 10 July to submit bids for the main construction package. The midfield terminal will be built between the two existing runways and will have a total built-up area of 630,000 square metres. The terminal will include 27,000 sq m of retail space for food and beverage outlets. The expected capacity for the new terminal will be between 27-30 million passengers a year. Adac hopes to award the contract by the end of 2011. In a related project, Abu Dhabi’s Supervision Committee for the expansion of Abu Dhabi International Airport (Scadia) has invited companies to submit expressions of interest by 23 March to

expected shortly. The 327km highway will link Mafraq, close to Abu Dhabi island, with Ghweifat, which is on the border with Saudi Arabia. The highway is the first transport publicprivate partnership (PPP) project in the Middle East and its success will pave the way for similar schemes in the region. Bids were submitted in 2009, but the complex nature of the tender has resulted in a number of delays. Abu Dhabi’s Department of Transport is currently in talks with a consortium led by Austria’s Strabag about appointing it as the preferred bidder for the development of the road project and an award is expected in the next few months. UAE tourism focus In addition to improving transport infrastructure, Abu Dhabi is pushing ahead with new schemes to expand its tourism sector. The tourism sector is a key part of the emirate’s economic diversification plans, laid out in its Abu Dhabi 2030 plan. Tourism strategy is to tap into a different market from neighbouring Dubai, already an established visitor destination. “Abu Dhabi is taking a different approach to Dubai. The cultural district is an example of how it is aiming to offer something different,” says a UAE-based consultant. The estimated $27bn development of Saadiyat island into a high-end cultural

UAE construction projects 2010 was the year of social infrastructure projects in Abu Dhabi. Several large hospital and educational building contracts were tendered, including the $1.3bn Cleveland Clinic on Sowwah island and


40

13th Year

Issue 04

September 2011


PO Box 124422, Dubai, United Arab Emirates Down Town, Emaar Square, Building No.1, Fourth Floor, Office No. 402 Tel: +971 4 3231111 Fax: +971 4 3231112 Regulated by the UAE Insurance Authority registration number 207. Commercial license number 583403. Abu Dhabi: Nexus Insurance Brokers LLC PO Box 94455 3rd Floor, Al Ghaith Office Tower, Hamdan Street Abu Dhabi, United Arab Emirates Tel: +971 2 6266669 Fax: +971 2 6263322 Regulated by the UAE Insurance Authority registration number 207. Commercial license number 1005402.

Bahrain: Nexus Financial Services WLL PO BOX 20218 Al Matrook Building Diplomatic Area Manama, Kingdom of Bahrain Tel: +973 17511777 Fax: +973 17530600 Registered in the Kingdom of Bahrain under Commercial registration number 62254.

Qatar: Nexus Financial Services WLL QFC Branch PO Box 200433 Office No. 501, 5th Floor, Al Reem Building, Unaiza Street, West Bay Doha, Qatar Tel: +974 4109840 Fax: +974 4117521 Authorized by the Qatar Financial Centre Regulatory Authority No.00099

British Isles: Nexus Investment Holdings (IOM) Limited 33 Athol Street Douglas Isle of Man British Isles


IBC September 2011