Page 1

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // ΤΕΥΧΟΣ 7

INTERVIEW Χρήστος Μαρκόπουλος, Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού ΓΑΙΑ Εγκαίνια Τμήματος Ιατρικής Εμβρύου & Συνεργασία με Fetal Medicine Foundation ΑΦΙΕΡΩΜΑ

°À¡∞π∫∞ ñ Ορμονοθεραπεία στον καρκίνο του μαστού ñ Skin Needling - Νέα τεχνική

¶∞π¢π ñ Η μικροχειρουργική στην κιρσοκήλη, στον υποσπαδιά και στην κρυψορχία ñ Η Πρώτη Ρομποτική Επέμβαση Νεφρεκτομής σε Παιδί στην Ελλάδα, στέφεται με απόλυτη επιτυχία


Ιατρικοί Τομείς & Διαγνωστικά Τμήματα Γυναικολογικός Τομέας

1. Χειρουργικός Τομέας • Τμήμα Ενδοσκοπικής & Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής • Τμήμα Γυναικολογικής Ογκολογίας Laser 2. Κέντρο Μαστού 3. Τομέας Πλαστικής και Επανορθωτικής Χειρουργικής • Πλαστική, Αισθητική και Επανορθωτική Ιατρική • Τμήμα Laser – Πλαστικής 4. Τμήμα Ουρογυναικολογίας 5. Τμήμα Κολποσκοπήσεων 6. Γυναικολογικοί Υπέρηχοι 7. Ενδοκρινολογικό – Διαβητολογικό

Μαιευτικός Τομέας

1. Υπερσύγχρονες Αίθουσες Τοκετών 2. Τμήμα Ιατρικής του Εμβρύου • Διαγνωστικοί Υπέρηχοι Εμβρύου • Επεμβατικοί Υπέρηχοι Εμβρύου 3. Μαιευτικοί Υπέρηχοι 4. Τμήμα καθ’ έξιν αποβολών 5. Τμήμα Διατροφικής Υποστήριξης και Διατροφολογίας 6. Τμήμα Ψυχολογικής Υποστήριξης

Τμήμα Γενετικής

1. Γενετική Συμβουλευτική 2. Τμήμα Κυτταρογενετικής 3. Τμήμα Μοριακής Γενετικής 4. Τμήμα Μοριακής Κυτταρογενετικής 5. Τμήμα Προγεννητικού Βιοχημικού Ελέγχου

Ειδικές Μονάδες

Διαγνωστικά Τμήματα

1. Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Ενηλίκων 2. Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Νεογνών 3. Μονάδα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

1. Τμήμα Ιατρικών Απεικονίσεων • Ακτινοδιαγνωστικό Τμήμα • Ψηφιακή Μαστογραφία

• Εξωτερικά Ιατρεία

• Υστεροσαλπιγγογραφία • Υπέρηχοι • Μέτρηση Οστικής Πυκνότητας • Αξονικός Τομογράφος • Μαγνητικός Τομογράφος 2. Εργαστηριακός Τομέας • Κεντρικά Εργαστήρια • Περιγεννητικής Παθολογοανατομίας • Παθολογοανατομικό • Κυτταρολογικό PAP TEST 3. Καρδιολογικό Τμήμα 4. Νεογνολογικό • Ακοολογικό Νεογνών • Σπανίων Παθήσεων

• Τμήμα Check up

• Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών


editorial

Η

τεχνολογία καλπάζει, η ιατρική επιστήμη εξελίσσεται ραγδαία, νέες ιατρικές μέθοδοι εφαρμόζονται με επιτυχία αναζωπυρώνοντας την ελπίδα ίασης για πολλούς συνανθρώπους μας σε όλο τον κόσμο. Έλληνες επιστήμονες, ανήσυχα πνεύματα, βρίσκονται σε διαρκή διαδικασία επιστημονικής έρευνας, προσπάθειας εξεύρεσης νέων δρόμων, δημιουργίας νέων προοπτικών στην ιατρική επιστήμη. Αυτοί οι Έλληνες καταθέτουν, διαρκώς, στο διεθνές ιατρικό στερέωμα, τα διαπιστευτήρια της επιστημονικής τους καταξίωσης, της ακαδημαϊκής τους επάρκειας και των ερευνητικών τους επιτευγμάτων. Η σύγχρονη εποχή της παγκοσμιότητας απαιτεί από όλους εμάς, που προσφέρουμε υπηρεσίες στον Τομέα της Υγείας, να σκεφτόμαστε και να βλέπουμε παγκόσμια και να δρούμε τοπικά. Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών υπήρξε από την ίδρυσή του, το 1984, και παραμένει έως σήμερα, πρωτοστάτης στην πρωτοπορία. • Διαθέτει σύγχρονες και λειτουργικές κτιριακές εγκαταστάσεις. • Εφαρμόζει πιστοποιημένα συστήματα διαχείρισης ποιότητας στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, στην υπηρεσία EMS (Aσθενοφόρα), στα Κεντρικά Εργαστήρια, στο Τμήμα Προληπτικού Ελέγχου Υγείας (Check-up) και στο Τμήμα Ιατρικής της Εργασίας (Επαγγελματικό Check-up), ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία πιστοποίησης και των υπόλοιπων τμημάτων. • Προμηθεύεται τα πλέον σύγχρονα ιατρικά μηχανήματα που κυκλοφορούν στην παγκόσμια αγορά, τα οποία στη συνέχεια τα αναβαθμίζει ή τα αντικαθιστά όταν εμφανιστούν τελειότερα με εξελιγμένες δυνατότητες. • Κυρίως, όμως, εστιάζει στον ανθρώπινο παράγοντα, προσελκύοντας στους κόλπους του, τους καλύτερους, τους διακεκριμένους διεθνώς, δίνοντας τους το όχημα προσέγγισης χιλιάδων Ελλήνων ασθενών που έχουν ανάγκη τις γνώσεις και τις υπηρεσίες τους. Σήμερα, με υπερηφάνεια μπορούμε να υποστηρίξουμε πως συμπράττουμε με τους πλέον καταξιωμένους διεθνείς οργανισμούς υγείας, διαθέτουμε άριστες υποδομές και εξαιρετικό τεχνολογικό εξοπλισμό, κυρίως, όμως συμπεριλαμβάνουμε στην ομάδα μας, τους κορυφαίους, στον τομέα τους, επιστήμονες, συμμετέχοντας έτσι δυναμικά στην πρωτοπορία των μεγάλων εξελίξεων που συνοδεύουν την ιατρική επιστήμη. Σε κάθε τεύχος του Ιατρικού Κόσμου μας δίνετε η ευκαιρία να παρουσιάσουμε τους έγκριτους επιστήμονες - συνεργάτες του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, τις διεθνείς τους διακρίσεις, τις επαναστατικές μεθόδους που εφαρμόζουν με μοναδική επιτυχία, την έμπρακτη προσφορά τους στην ελληνική κοινωνία. Επιτεύγματα και εθνικές πρωτιές στη ρομποτική χειρουργική, στη νευροχειρουργική, στην αγγειοχειρουργική, στην καρδιοχειρουργική, στην ουρολογία, στην ογκολογία, στην ορθοπεδική, στη γυναικολογία, στην παιδιατρική, στην πλαστική χειρουργική και σε πλήθος άλλους τομείς είναι στην καθημερινή ατζέντα των ιατρών συνεργατών του Ομίλου μας. Ευστοχία και αξιοπιστία στη διάγνωση, επιτυχία στην επεμβατική αντιμετώπιση, ανθρώπινο ενδιαφέρον είναι τα κύρια χαρακτηριστικά μας. Έτσι, ο ασθενής που επιλέγει τις νοσοκομειακές μονάδες του Ομίλου, σε Αττική και Β. Ελλάδα, γνωρίζει πως εμπιστεύεται την υγεία του στους καλύτερους, που θα σκύψουν πάνω από το πρόβλημα του με ενδιαφέρον, με προσήλωση, με υπευθυνότητα και θα πράξουν τα μέγιστα προκειμένου να επιτύχουν συχνά και το ακατόρθωτο.

Δρ. Βασίλης Γ. Αποστολόπουλος Διευθύνων Σύμβουλος Ομίλου Ιατρικού Αθηνών

ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 // 3


περιεχόµενα ΑΡΘΡΑ

10.ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ - ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ τη θεραπεία των νεοπλασματικών παθήσεων

13. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΛΗΨΗ, ΚΑΙ ΜΥΘΟΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. τελευταίες θεραπευτικές εξελίξεις

16. ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΒΡΟΓΧΟΣΚΟΠΗΣΗΣ 21. ΑΙΜΟΡΡΟΪΔΕΚΤΟΜΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ (Harmonic Scalpel)

10

23. ΝΕΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ

30 26. ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΒΑΛΒΙΔΟΠΑΘΕΙΩΝ 28. ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗ ΑΝΩΔΥΝΗ ΑΝΑΙΜΑΚΤΗ, δισκεκτομή με ένεση gel

21

16

30. ΓΑΣΤΡΙΚΟΣ ΔΑΚΤΥΛΙΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ 34. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΝΟΙΑ η ΩΡΛ άποψη

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 40. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΛΥΓΙΔΑΚΗΣ:

μεγάλη διεθνής διάκριση στον Έλληνα Καθηγητή για τις πολλά υποσχόμενες μεθόδους που ακολουθεί

ΓΥΝΑΙΚΑ 44. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΛΕΜΦΑΔΕΝΑ «ΦΡΟΥΡΟΥ» -

34 6 // ΙΟΥΝΙΟΣ 2011

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΉ αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού

47. ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΙΚΩΝ ΚΥΣΤΕΩΝ?


ιατρικός κόσμος Τεύχος 8 * Ιούνιος 2011 Διμηνιαία έκδοση ΟΜΙΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ¢È·Ù›ıÂÙ·È ¢ˆÚÂ¿Ó ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ

54

Φιλαδελφέως & Κεφαλαρίου 1, Πλ. Κεφαλαρίου 145 62 Κηφισιά τηλ.: 210 - 62.87.000, fax.: 210 - 62.87.050

ΓΑΙΑ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΔΟΣΗΣ Μαριαλένα Πανούση Σύμβουλος Επικοινωνίας Ομίλου Τηλ.: 210 - 62.87.245, fax.: 210 - 62.87.124 e-mail: mpanousi@gaholdings.gr

54. ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΑΝΩΜΑΛΙΩΝ και γενωμικών συνδρομών

59. ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΜΒΡΥΟΥ -

ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΥΠΕΡΗΧΟΧΡΑΦΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΤΡΙΜΗΝΟΥ (β' επιπέδου)

Κωστής Χατζηγιαννάκης Δ/ντής Εταιρικών Σχέσεων & Επικοινωνίας Ομίλου

63. ΟΤΑΝ ΤΟ ΤΕΣΤ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΟΜΙΛΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Χαρίκλεια Σπηλιάδη – Πρόεδρος Επιστημονικής Εταιρείας

ΕΙΝΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ: κολποσκόπηση

Μέλη:

ΠΑΙΔΙ 66. ΤΟ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 70. ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ 76. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ -

ΗΜΕΡΙΔΕΣ Στην Ελλάδα το Παγκόσμιο Συνέδριο Ρομποτικής Χειρουργικής

Οικονόμου Κωνσταντίνος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Αμαρουσίου,

66 70

79. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ

Το Ιατρικό Διαβαλκανικό Διεθνές Εξεταστικό Κέντρο του Βασιλικού Κολεγίου Μαιευτήρων- Γυναικολόγων της Αγγλίας

82.Ο ΟΜΙΛΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΒΑΣΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ & ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ & ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΒΙΒΛΙΟ 88. ΤΟ ΣΠΑΣΜΕΝΟ ΤΑΚΟΥΝΙ -

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΤΡΟ & συγγραφέα Ντίνο Οικονόμου

Παπαδημητρίου Μενέλαος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, Παπαντωνάτος Διονύσιος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Ψυχικού, Καλογερής Μενέλαος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Π. Φαλήρου, Γκίκας Δημήτριος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Περιστερίου, Σταυγιαννουδάκης Γεώργιος, Επιστημονικός Δ/ντής, Ιατρικό Δάφνης Σαλαμαλέκης Εμμανουήλ, Επιστημονικός Δ/ντής, ΓΑΙΑ

ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ

Α. Μπαξεβάνη, Δημοσιογράφος Σ. Αμπατζής, Δημοσιογράφος

ART DIRECTOR Σπύρος Γυμνίδης

Οι ιατροί συνεργάτες του Ομίλου του ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, οι οποίοι επιθυμούν να δημοσιεύσουν άθρα ιατρικού περιεχομένου στο περιοδικό «ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ», παρακαλούνται να επικοινωνούν με την ηλεκτρονική διεύθυνση της υπεύθυνης έκδοσης, mpanousi@gaholdings.gr με την ένδειξη

Οι απόψεις των συντακτών δεν αποτελούν απαραίτητα απόψεις του εκδότη και ιδιοκτήτη του περιοδικού. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ή

για το περιοδικό ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ.

η μετάδοση όλου ή μέρους του περιοδικού, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.

ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 // 7


Τώρα όλα τα παιδιά, από τα νεογνά έως και τους εφήβους, έχουν το δικό τους Παιδιατρικό Κέντρο. Με την ευθύνη του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, το πρώτο και πληρέστερο ιδιωτικό Παιδιατρικό Νοσοκομείο στην Ελλάδα, εξασφαλίζει σωστή διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία στα παιδιά, με παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας. Το Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών υποστηρίζεται από άριστα εξοπλισμένα χειρουργεία, Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, εξωτερικά ιατρεία, εξειδικευμένα τμήματα μικροβιολογικού, βιοχημικού, αιματολογικού, ανοσολογικού, παθολογοανατομικού, κυτταρολογικού, ραδιοϊσοτοπικού και ακτινολογικού εργαστηρίου, Καρδιολογική και Καρδιοεπεμβατική Κλινική Παίδων - Εφήβων, διαθέτει έμπειρο και εξειδικευμένο επιστημονικό δυναμικό και μπορεί να αντιμετωπίσει, όλο το 24ωρο, οποιοδήποτε παιδιατρικό περιστατικό. Για τα πιο απλά καθημερινά παιδιατρικά περιστατικά έως τα πολύ σοβαρά και επείγοντα, το Παιδιατρικό Κέντρο Αθηνών είναι εδώ για να δώσει στα παιδιά άρτιες ιατρικές και νοσηλευτικές υπηρεσίες, με φροντίδα και αγάπη.


ΟΜΙΛΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

άρθρα

• Ενδοσκοπική ενδορρινική διασφηνοειδής προσπέλαση για αδενώματα υπόφυσης • Κεφαλαλγία – Ζάλη – Κόπωση • Η ηχοκαρδιογραφία στη σύγχρονη εποχή • Παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση ασθενών υπό χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση • Αναγεννητική ιατρική: το επόμενο βήμα στην ορθοπαιδική αθλητιατρική • Η σύγχρονη διάγνωση και θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης • Άριστη Όραση χωρίς γυαλιά - Απελευθερωθείτε! • Επεμβάσεις ΩΡΛ με χρήση υπερήχων • Η πρώτη επιτυχής επέμβαση στη Β. Ελλάδα για αντιμετώπιση γιγαντιαίου ανευρίσματος εγκεφάλου. • VNS Therapy: Μια νέα μέθοδος για την επιληψία που δεν ελέγχεται με φάρμακα


ιατρικός κόσμος

Ενδοσκοπική ενδορρινική διασφηνοειδική προσπέλαση για αδενώματα υπόφυσης της υπόφυσης (απόστημα, κοκκιωματώδη νοσήματα), • Καταστάσεις κενού τουρκικού εφιππίου, • Κρανιοφαρυγγιώματα, • Μηνιγγιώματα, • Χιασματικά και υποθαλαμικά γλοιώματα, • Αραχνοειδείς κύστεις,

Εικόνα 1

Από τον Κωνσταντίνο Λιαρόπουλο, Δ/ντή Ν/Χ Τμήματος και Κλινικής Ενδοσκοπικής & Ρομποτικής Μικροχειρουργικής Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Η μικροχειρουργική διασφηνοειδική προσπέλαση, θεωρείται η πρωταρχική χειρουργική θεραπευτική αντιμετώπιση, σε ασθενείς με αδενώματα υπόφυσης. Η ενδοσκοπική ενδορρινική διασφηνοειδική χειρουργική, έχει πρόσφατα προταθεί, σαν η ελάχιστα τραυματική προσπέλαση. Η προσπέλαση γίνεται δια μέσου μιας ή δυο ρινικών χοανών, χωρίς τη χρήση ρινικού κατόπτρου, αλλά μόνο με τη χρήση του ενδοσκοπίου, το οποίο αποτελεί το μόνο εργαλείο για την όραση του χειρουργικού πεδίου.

• Γερμίνωματα, • Μικροαδενώματα υπόφυσης, • Νευρίνωματα τριδύμου.

Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι τα εξής: • Ευρύτερη όραση του χειρουργικού πεδίου, με λεπτομερή απεικόνιση της

Οι ενδείξεις για ενδορινική διασφηνοειδική προσπέλαση είναι:

• Μακροαδενώματα Εικόνα 4 υπόφυσης (Εικ. 1,2), • Μεταστάσεις στην περιοχή της υπόφυσης, • Φλεγμονώδεις παθήσεις της περιοχής 10 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Εικόνα 2

ανατομίας της περιοχής και διαμέσου αυτής (Εικ. 4,6),


Άρθρα Επιπλοκές: • Επίσταξη 1,7% • Σφηνοειδίτιδα 2,1% • Διαφυγή ΕΝΥ 2,1% • Θαλαμική ισχαιμία 0,4% • Μηνιγγίτιδα 0,4% • Αιμάτωμα περιοχής τουρκικού εφιππίου 0,8% • Τραυματισμός καρωτίδαςψευδοανεύρυσμα 0,4% • Πάρεση VI εγκεφαλικής συζυγίας 0,4% Εικόνα 6

• Περιορισμένη τραυματική προσπέλαση (Εικ. 5), • Δεν χρειάζεται μετεγχειρητικό ταμπονάρισμα, • Το ποσοστό των επιπλοκών είναι περιορισμένο, σε σύγκριση Εικόνα 5 με την κλασική μικροχειρουργική μέθοδο, • Mείωση του χρόνου νοσηλείας.

Οι περισσότεροι ασθενείς προσέρχονται στο γιατρό αιτιόμενοι διαταραχή οράσεως

Τα μειονεκτήματα της μεθόδου είναι τα εξής:

Ποια ήταν όμως τα μειονεκτήματα και οι επιπλοκές της, εως τώρα, εφαρμοζόμενης κλασικής μικροσκοπικής μικροχειρουργικής μεθόδου;

Η παρακολούθηση των ασθενών που χειρουργήθηκαν με τη σύγχρονη μέθοδο, για τους επόμενους 6 μήνες περιελάμβανε:

Μειονεκτήματα: 1. Ημικαθιστή θέση (αυξημένος κίνδυνος εμβολισμού), 2. Τρείς ακίδες σταθεροποίησης κεφαλής (διεγχειρητικός και μετεγχειρητικός πόνος), 3. Διεγχειρητική ακτινοσκόπηση (χρήση ειδικού χώρου και μηχανήματος), 4. Τομή ρινικού διαφράγματος (ουλή), 5. Ταμπονάρισμα ρινός (Δυσκολία στην αναπνοή, κεφαλαλγία,διέγερση),

Στην MRI (εικ. 3) μετεγχειρητικά διαπιστώνεται πλήρης εξαφάνιση των μικροαδενωμάτων, καθώς και μεγάλη ελάττωση, εως πλήρη εξαφάνιση, των μακροαδενωμάτων

Η μικροχειρουργική διασφηνοειδική προσπέλαση, θεωρείται η πρωταρχική χειρουργική θεραπευτική αντιμετώπιση, σε ασθενείς με αδενώματα υπόφυσης. η οποία επιβεβαιώνεται με την εξέταση των οπτικών πεδίων από οφθαλμίατρο, ή άλλη συμπτωματολογία η οποία οφείλεται σε ορμονολογικές διαταραχές που επιβεβαιώνονται από ορμονολογικές εξετάσεις. Η διάγνωση του αδενώματος γίνεται ως γνωστόν με μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου - υποφύσεως.

• Απώλεια τρισδιάστατης όρασης, • Χρήση εξειδικευμένων εργαλείων, • Έλεγχος αιμορραγίας.

Εικόνα 3

Ο ενδοκρινολογικός έλεγχος ανέδειξε σημαντική προοδευτική μείωση των εκκρινομένων ορμονών. Δύο ασθενείς που είχαν μακροαδένωμα εμφάνισαν διεγχειρητικά διαφυγή ΕΝΥ. Ακολούθησε πλαστική σκληράς και σφηνοειδούς κόλπου, καθώς και τοποθέτηση εξωτερικής οσφυικής παροχέτευσης για 2 μέρες (Εικ. 7,8). u

α) ενδοκρινολογικό έλεγχο β) απεικονιστικό επανέλεγχο με MRI γ) έλεγχο οπτικών πεδίων και ανέδειξε άριστα μετεγχειρητικά αποτελέσματα, ενώ κανένας ασθενής δεν χρειάστηκε να υποβληθεί σε συμπληρωματική ακτινοθεραπεία. Αποτελέσματα: Όλοι οι ασθενείς με επηρεασμένα οπτικά πεδία προεγχειρητικά, παρουσίασαν βελτίωση.

Εικόνα 7

Εικόνα 8

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 11


ιατρικός κόσμος

Κεφαλαλγία – Ζάλη – Κόπωση

Κλινικές μελέτες με κοινά χαρακτηριστικά της ομάδας του Παθολόγου Γεωργίου Δ. Ναούμ.

ΑΝΕΞΗΓΗΤΗ ΚΟΠΩΣΗ Μετά από μια εξουθενωτική ημέρα στην εργασία μας, είναι αναμενόμενο να νοιώθουμε σωματική κόπωση.

Από τον Γεώργιο Ναούμ, Παθολόγο, Διευθυντή Παθολογικής Κλινικής Ιατρικού Κέντρου Αθηνών 12 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Αλλά, τι είναι κόπωση; Μιλάμε για κόπωση, όταν οι μύες του σώματος μας δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις συνηθισμένες ασχολίες μας. Την κατάσταση αυτή του οργανισμού την περιγράφουμε και με διάφορες άλλες εκφράσεις όπως: αδυναμία, εξάντληση, ατονία, ακεφιά κλπ. Η κόπωση μπορεί να προκληθεί είτε από υπερβολική καταπόνηση του μυϊκού

συστήματος, είτε από μειωμένη παροχή ενέργειας στους μύες, είτε από τοξικούς παράγοντες, ενδογενείς και εξωγενείς. Έτσι πολλά βακτηρίδια παράγουν τοξίνες, οι οποίες βλάπτουν τα μιτοχόνδρια, τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας του μυϊκού κυττάρου. Το αποτέλεσμα αυτού είναι οι μύες να «μένουν» - κατά το κοινώς λεγόμενο - από καύσιμα, προκαλώντας αίσθημα εξάντλησης. Τελευταίες έρευνες τείνουν να κατηγοριοποιήσουν τις έννοιες κούραση (tiredness) ή κόπωση (fatigue) ή εξάντληση (exhaustion), ανάλογα με την αιτία και με την ένταση. Σε πολλές περιπτώσεις, το αίσθημα της κόπωσης είναι επίμονο και αδικαιολόγητο


Άρθρα και δημιουργεί ιδιαίτερη ανησυχία. Μπορεί να υποδηλώνει από μια απλή δυσλειτουργία, έως ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Είναι σημαντικό σε τέτοιες περιπτώσεις να ζητηθεί έγκαιρα η βοήθεια του γιατρού, ώστε να αντιμετωπισθεί άμεσα η όποια διαταραχή και να προληφθεί η χειροτέρευση της κατάστασης της υγείας. Αδρά, μπορούμε να διαχωρίσουμε την κόπωση σε δύο μεγάλες κατηγορίες.

Κόπωση με παθολογικά αίτια.

Πολλά είναι τα νοσήματα που προκαλούν μεταξύ άλλων και κόπωση, και αφορούν όλα τα συστήματα. Τα κυριότερα από αυτά είναι: • Παθήσεις κεντρικού και αυτόνομου νευρικού συστήματος, • Αιματολογικά νοσήματα, • Διαταραχές αναπνευστικού συστήματος (ΧΑΠ, Υπνική άπνοια κ.α.) • Ηλεκτρολυτικές διαταραχές • Ενδοκρινικές νόσοι • Λοιμώξεις • Μεταβολικά νοσήματα • Νεφρική ανεπάρκεια • Έλλειψη βιταμινών, ιχνοστοιχείων, ενζύμων,

Μετά από μια εξουθενωτική ημέρα στην εργασία μας, είναι αναμενόμενο να νοιώθουμε σωματική κόπωση. • Καρδιακή ανεπάρκεια • Κακοήθειες • Κακοήθης παχυσαρκία. Στις περιπτώσεις της κατηγορίας αυτής, εύκολα η δύσκολα αποδεικνύονται τα αίτια και αντιμετωπίζονται αναλόγως από τον Γιατρό της κλασικής Ιατρικής.

Κόπωση χωρίς παθολογικά αίτια. Την ενδιαφέρουσα αυτή κατηγορία την διακρίνουμε σε 2 μεγάλες ομάδες:

Α) Αιτιολογημένη κόπωση. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οφείλεται σε: • εξαντλητική εργασία, • μειωμένες ώρες ύπνου για σειρά ημερών, • εργασία σε άσχημες περιβαλλοντικές συνθήκες,

• προσκόμματα και δυσεπίλυτα εργασιακά προβλήματα, • εκτροπή συνηθειών όπως κάπνισμα, ποτό, καφές, • αντίξοες οικονομικές, κοινωνικές, συναισθηματικές, οικογενειακές συνθήκες και άλλα παρόμοιου τύπου περιβάλλοντα. Β) Την ανεξήγητη κόπωση. Είναι η πλέον συχνά εμφανιζόμενη στη σύγχρονη κοινωνία και αφορά περίπου το 25% των γυναικών και το 10% των ανδρών. Ερωτήματα που βασανίζουν ιδιαίτερα τις Γυναίκες όπως: «Παρά τον καλό ύπνο ξυπνάω κουρασμένη», «Είμαι μια χαρά και ξαφνικά δεν μπορώ να πάρω τα πόδια μου», «Νιώθω κουρασμένη χωρίς να έχω κάνει τίποτε», «συνεχώς χασμουριέμαι», ➲

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 13


ιατρικός κόσμος

«Άλλοτε πετάω και άλλοτε νοιώθω σαν γριά», «Νοιώθω μερικές φορές κάτι σαν κατάθλιψη», «Νυστάζω συνέχεια χωρίς να μου λείπει ύπνος», «Έχω βαριά πόδια», «Έχω πιασμένες τις γάμπες μου», διαμορφώνουν το πάζλ του ανεξήγητου. Όταν η κόπωση οφείλεται σε επιβάρυνση των όρων διαβίωσης του οργανισμού μας είναι εύκολα αντιληπτό ότι πρέπει να

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ομάδα της ανεξήγητης κόπωσης γιατί αφορά μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ιδίως του Γυναικείου και διότι παρουσιάζεται χωρίς εμφανή λόγο. Το φαινόμενο αυτό, έχει απασχολήσει έντονα τις ανά τον κόσμο ερευνητικές ομάδες της Ιατρικής κοινότητας. Τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών θεωρούνται μέχρι σήμερα

• Διάρκεια τουλάχιστον 6 μήνες • Μειωμένη σωματική & πνευματική δραστηριότητα & τουλάχιστον 4 εκ των κριτηρίων • Διαταραχή συγκέντρωσης ή βραχυχρονίου μνήμης • Φαρυγγαλγία, επώδυνη λεμφαδενοπάθεια, μυαλγίες • Πολυαρθραλγία χωρίς οίδημα ή ερυθρότητα

Από τις κλινικές μας μελέτες, φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση της κόπωσης με διαταραχές του πεπτικού συστήματος ενώ τα συνοδά της συμπτώματα ομοιάζουν με αυτά της κεφαλαλγίας (πονοκέφαλος) και της ζάλης. εστιάσουμε στη διόρθωση των συνθηκών της ζωής μας. Ενίοτε χρειάζεται να επιστρατευθεί και αλλαγή της οπτικής γωνίας που βλέπουμε και αντιμετωπίζουμε τη ζωή, ενεργοποιώντας την φιλοσοφική αντίληψη, πράξη που πολλές φορές επιφέρει ανατροπή των αρνητικών συναισθημάτων. 14 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

ομολογουμένως πενιχρά. Την τελευταία δεκαετία έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος ομαδοποίησης μέρους των πληροφοριών για την κόπωση. Έτσι, καθορίσθηκαν τα κριτήρια του συνδρόμου της χρόνιας κόπωσης, προϊόν του συμποσίου ROME III, ως εξής:

• Κεφαλαλγία νέου τύπου ή σοβαρότητας • Μη ανακουφιστικός ύπνος • Κακουχία διάρκειας > 24 ώρου μετά άσκηση Το σύνδρομο αυτό, στο οποίο καθορίσθηκαν μεν τα κριτήρια αλλά όχι και η θεραπεία αυτού, αφορά αναλογικά σε ελάχιστο αριθμό ατόμων, ενώ συνεχίζεται


Άρθρα η προσπάθεια να δοθεί επιστημονικά τεκμηριωμένη απάντηση, συνολικά στο πρόβλημα της ανεξήγητης κόπωσης, με την ελπίδα να υπάρξει και θεραπεία. Στην ερευνητική αυτή προσπάθεια συμμετέχει και η ομάδα μας, με σημαντικές κλινικές παρατηρήσεις, που φαίνεται να δίνουν διαγνωστικό προσανατολισμό και ενδεχόμενα, αιτιολογική θεραπευτική πρόταση στο πρόβλημα της ανεξήγητης κόπωσης. Από τις κλινικές μας μελέτες, φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση της κόπωσης με διαταραχές του πεπτικού συστήματος ενώ τα συνοδά της συμπτώματα ομοιάζουν με αυτά της κεφαλαλγίας (πονοκέφαλος) και της ζάλης. Από τις αναδρομές στην κλασική Ελληνική Φιλοσοφία (Ιπποκράτης, Σωκράτης, Πυθαγόρας κλπ) αλλά και στη λαϊκή σοφιστεία ανεδείχθησαν συνδέσεις ιατρικών μηνυμάτων με σύγχρονες επιστημονικές μελέτες. Είναι αξιοπερίεργη η αναφορά των παραδοσιακών εκφράσεων στο πεπτικό σύστημα όπως: «Χαλκέντερος», «Η Μεγάλη θέση χρειάζεται γερό στομάχι», «μου γυρίζει το στομάχι όταν τον βλέπω», «Εμετικός τύπος», «Με έπρηξες», «Μου έκοψες τη χολή», «Είμαστε ότι τρώμε», «Δεν τον χωνεύω αυτόν» και πολλές άλλες. Η θέση του ιατροφιλόσοφου του 17ου αιώνα William Harvey ότι: «Εάν το στομάχι επηρεαστεί, ο εγκέφαλος υποφέρει και ακολουθεί η ανικανότης και η μελαγχολία» , το ερώτημα του Michael D. Gerson M.D. για το «δεύτερο εγκέφαλο» (The second brain??) που εδρεύει στο

Όταν η κόπωση οφείλεται σε επιβάρυνση των όρων διαβίωσης του οργανισμού μας είναι εύκολα αντιληπτό ότι πρέπει να εστιάσουμε στην διόρθωση των συνθηκών της ζωής μας. πεπτικό σύστημα, με την ανακοίνωσή του ότι στην περιοχή του στομάχου (Ηλιακό πλέγμα) υπάρχουν >120 εκατομμύρια νευρώνες περισσότεροι από ότι στον Εγκέφαλο, η γνώση ότι >90% του λεμφικού μας ιστού ευρίσκεται στο πεπτικό σύστημα, πλήθος σύγχρονων μελετών από σειρά ερευνητικών κέντρων ανά το κόσμο, κατά τις οποίες νοσολογικές οντότητες όπως: Δερματοπάθειες, Νευροπάθειες, Ρευματικά νοσήματα, Αγγειίτιδες και άλλες ανοσολογικές νόσοι, φαίνεται να συσχετίζονται με μικροβιακές ή άλλες φλεγμονές του γαστρεντερικού καθώς και τα πορίσματα των δικών μας κλινικών μελετών, αναδεικνύουν την παραγνωρισμένη και πιθανά υποβαθμισμένη μέχρι σήμερα σημασία του πεπτικού συστήματος και προετοιμάζουν ενδεχομένως το έδαφος για την προληπτική Ιατρική του μέλλοντος. Επιπροσθέτως, τα παρά πάνω τονίζουν την μεγάλη Ιατρική αξία των Ελληνικών λαϊκών σοφισμάτων και της κλασικής φιλοσοφίας, που μεταφέροντας ίσως υψηλή ιατρική γνώση από το βάθος της Ιστορίας με την προφορική παράδοση, προτείνουν αλλαγή στο σύγχρονο τρόπο διατροφής και γενικώς στη στάση ζωής. Η πρόταση αυτή ευρίσκεται σε αντιδιαστολή με το Δυτικό μοντέλο ζωής, του Fast, του Light, του lifestyle. Ένα Μοντέλο Ζωής που διεγείρει άμεσα το Νευρικό και έμμεσα το πεπτικό σύστημα μέσω της

μοντέρνας, δυτικού τύπου, διατροφής, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η λειτουργική μουσική αρμονία του Οργανισμού. Σύγχρονες μελέτες για τη σχέση Μουσικής και Υγείας, τονίζουν ότι, μεταξύ των ουσιών, στοιχείων, ενζύμων κλπ ενός υγιούς οργανισμού, υπάρχει πάντα μαθηματικός λόγος (πηλίκο), ισοδύναμο μουσικού διαστήματος και έτσι συντίθεται η μουσική αρμονία του οργανισμού, της οποίας η διατήρηση εξαρτάται κυρίως από την εύρυθμο λειτουργία του Νευρικού και του πεπτικού συστήματος. Η διατάραξη δηλαδή της ισορροπίας τους δημιουργεί νοσηρό περιβάλλον για τον ψυχισμό του Ανθρώπου. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, με τη νομοτέλεια του ντόμινο, παρασύρεται σε εκπτώσεις ηθικής, κάθε επιστημονική κοινότητα, μηδέ της ιατρικής εξαιρουμένης, με αποτέλεσμα ενώ στην 3η χιλιετία, έχουμε τόσο σπουδαία ιατρικά και τεχνολογικά περί την Ιατρική επιτεύγματα, εν τούτοις, η ιατρική πρακτική απομακρύνεται από την ουσία του Ιπποκράτειου όρκου, με σημαντικές βεβαίως επιπτώσεις στην αρμονία των Κοινωνιών. Τα πορίσματα των κλινικών μελετών της ομάδας μας, που συσχετίζουν το αίσθημα της κόπωσης με διαταραχές του πεπτικού, προτείνουν μια νέα διαγνωστική προσέγγιση της κόπωσης. Οι παρατηρήσεις μας καθώς και οι προτεινόμενες αιτιολογικές θεραπείες, ενδεχομένως να αποτελέσουν νέα πρόταση προς τους ενδιαφερόμενους ερευνητές, να ασχοληθούν με την περαιτέρω αποκρυπτογράφηση των ιατρικών μηνυμάτων των σπουδαίων Ελληνικών και άλλων εθνικών λαϊκών σοφισμάτων. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 15


ιατρικός κόσμος

Η ηχοκαρδιογραφία στη σύγχρονη εποχή

Από τον Δημήτριο Κετίκογλου, MD, PhDfesc, Διευθυντή Στεφανιαίας Μονάδας και Ηχοκαρδιογραφίας του Ιατρικού Διαβαλκανικού

Η ηχοκαρδιογραφία είναι μια απλή αναίμακτη μέθοδος, χωρίς ακτινοβολία και σχετικά χαμηλού κόστους, εύκολα επαναλήψιμη, χωρίς καμία βλάβη για τον εξεταζόμενο ασθενή, και έχει καθιερωθεί, μεταξύ των καρδιολόγων, ως μια σημαντική και απαραίτητη παρακλινική εξέταση σε ασθενείς με καρδιοπάθεια αλλά και σε ασθενείς με άλλες παθήσεις. Είναι μια διαγνωστική μέθοδος που χρειάζεται γνώσεις, εκπαίδευση και εμπειρία. Η ιστορία της ηχοκαρδιογραφίας ξεκινάει την δεκαετία του 1950 με την μονοδιάστατη ηχοκαρδιογραφία ,

16 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

ακολουθεί στην δεκαετία του 1960, η δισδιάστατη ηχοκαρδιογραφία, την δεκαετία του 1970 η ηχοκαρδιογραφία - Doppler καθώς και η έγχρωμη (Triplex) ηχοκαρδιογραφία. Στις επόμενες δύο δεκαετίες αναπτύχθηκε η διοισοφάγειος ηχοκαρδιογραφία, καθώς και η δυναμική ηχοκαρδιογραφία. Μετά το 2000 αναπτύχθηκαν περαιτέρω δυνατότητες της ηχοκαρδιογραφίας, όπως η έγχρωμη και δισδιάστατη μελέτη των ιστών του μυοκαρδιακού τοιχώματος, η ηχοκαρδιογραφική απεικόνιση των τριχοειδών αγγείων των τοιχωμάτων του μυοκαρδίου με χρήση φυσαλίδων, η στεφανιαία εφεδρεία ροής των επικαρδιακών στεφανιαίων αγγείων και τέλος, χάρις στην εξέλιξη της τεχνολογίας,


Άρθρα ανωτέρου μηχανήματος επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση κάποιων ασθενειών, πριν την εκδήλωση συμπτωμάτων, όπως στις βαλβιδοπάθειες και στη στεφανιαία νόσο χωρίς οι ασθενείς να υποβάλλονται σε ακτινοβολία.

Οι νέες δυνατότητες του υπερσύγχρονου μηχανήματος που διαθέτει το Ιατρικό Διαβαλκανικό είναι: • Η τρισδιάστατη ζωντανή διαθωρακική ηχοκαρδιογραφία • Η τρισδιάστατη ζωντανή διοισοφάγειος ηχοκαρδιογραφία • Η ιστική μυοκαρδιακή απεικόνιση των τοιχωμάτων του μυοκαρδίου. • Η ηχοκαρδιογραφία αντίθεσης με χρήση φυσαλίδων για τον έλεγχο ισχαιμίας του μυοκαρδίου.

Η ηχοκαρδιογραφία είναι μια απλή αναίμακτη μέθοδος χωρίς ακτινοβολία και σχετικά χαμηλού κόστους, εύκολα επαναλήψιμη, χωρίς καμία βλάβη για τον εξεταζόμενο ασθενή. η τρισδιάστατη ζωντανή ηχοκαρδιογραφία διαθωρακική και διοισοφάγεια . Η ηχοκαρδιογραφία είναι η πλέον σπουδαία τεχνική για την διάγνωση και εκτίμηση όλων των καρδιακών παθήσεων, όπως οι βαλβιδοπάθειες, (στένωση αορτικής βαλβίδας, ανεπάρκεια μιτροειδούς βαλβίδες κλπ.) οι προσθετικές βαλβίδες, η στεφανιαία νόσος, η καρδιακή ανεπάρκεια, οι μυοκαρδιοπάθειες, οι παθήσεις του μυοκαρδίου, η πνευμονική υπέρταση, η πνευμονική εμβολή, οι παθήσεις της θωρακικής αορτής (ανεύρυσμα, διαχωρισμός της αορτής), οι καρδιακοί όγκοι, αίτια των καρδιακών αρρυθμιών, λοιμώδεις ενδοκαρδίτιδα , συγγενείς καρδιοπάθειες (μεσοκολπική, μεσοκοιλιακή επικοινωνία κλπ.), οι καρδιογενείς εμβολές. Πολλές ασθένειες άλλων ειδικοτήτων χρειάζονται επίσης, τη βοήθεια της ηχοκαρδιογραφίας, όπως στις περιπτώσεις ασθενών που παρουσιάζουν χρόνια

νεφρική ανεπάρκεια, σε ασθενείς με παθήσεις του θυροειδούς αδένος και σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία λόγω κακοήθων όγκων. Επίσης, η καρδιογραφία συνεισφέρει στην εκτίμηση της κατάστασης ασθενών που πρόκειται να υποβληθούν σε σοβαρές και δύσκολες χειρουργικές επεμβάσεις.

Οι δυνατότητες της σύγχρονης ηχοκαρδιογραφίας

Οι δυνατότητες του πλέον σύγχρονου μηχανήματος ηχοκαρδιογραφίας που διαθέτει το Ιατρικό Διαβαλκανικό (PHILIPS IE 33) συνεισφέρουν στη γρήγορη και πλήρη διάγνωση όλων των καρδιακών παθήσεων με βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με καρδιοπάθειες, στη βελτίωση της πρόγνωσης αυτών καθώς και στη μείωση της παραμονής των ασθενών στο νοσοκομείο, με αποτέλεσμα και τη μείωση του κόστους νοσηλείας των ασθενών. Επίσης, οι δυνατότητες του

• Η αυτόματη ανίχνευση των μυοκαρδιακών ορίων. • Η στεφανιαία εφεδρεία ροής των επικαρδιακών στεφανιαίων αγγείων • Παιδιατρική ηχοκαρδιογραφία Επιπλέον, οι ανωτέρω δυνατότητες επιτρέπουν τη μείωση του χρόνου μιας καρδιοχειρουργικής επέμβασης, λόγω της πλήρους διάγνωσης της καρδιακής παθήσεως, καθώς και την άμεση διάγνωση κάποιας επιπλοκής της επέμβασης. Τέλος, οι δυνατότητες της τρισδιάστατης διοισοφάγειας ηχοκαρδιογραφίας επιτρέπουν την καλύτερη βαλβιδοπλαστική της μιτροειδούς βαλβίδας καθώς και της διαδερμικής σύγκλισης της μεσοκολπικής επικοινωνίας με ομπρέλα, χωρίς να υποβάλλεται ο ασθενής σε καρδιοχειρουργική επέμβαση. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 17


ιατρικός κόσμος

Παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση ασθενών υπό χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση

Από τον Μενέλαο Παπαδημητρίου, Ομότιμο Καθ. Παθολογίας, Επιστημονικό Διευθυντή Ιατρικού Διαβαλκανικού, και τους Σ. Πατσιάλα, Μ. Σιδηροπούλου, Κ. Πασχαλίδη, Θ. Ζαγρή, Κ. Αδάμου, Ε. Λασκαρίδου, Α. Κιριμλίδου

18 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Μελέτη επί 300 ασθενών του Νεφρολογικού Κέντρου & Μονάδας Τεχνητού Νεφρού του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης. Οι ασθενείς του τελικού σταδίου χρονίας νεφρικής ανεπάρκειας που υποβάλλονται σε χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση εμφανίζουν, παρ΄ όλες τις προόδους, υψηλή θνησιμότητα η οποία κυμαίνεται αναλόγως του Κέντρου από 14-26% στην Ευρώπη και πάνω από 24% το χρόνο στις ΗΠΑ. Κατά καιρούς έχουν ενοχοποιηθεί αρκετοί παράγοντες που δρουν επιβαρυντικά στην επιβίωση των

αρρώστων και έχουν ανακοινωθεί πολυκεντρικές μελέτες που ασχολούνται εκτενώς με τα θέματα αυτά. Κατά την μεθοδική όμως ανάλυση αυτών των μεγάλων πολυκεντρικών μελετών παρατηρεί κανείς ότι υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμπεράσματα και διαφορετικές απόψεις ιδιαίτερα όσον αφορά την ευεργετική επίδραση από την χρήση διαφόρων μεμβρανών στα φίλτρα


Άρθρα

Σκοπός της μελέτης ήταν να ερευνήσει τους παράγοντες που δρουν δυσμενώς στους ασθενείς υπό χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση από την ίδια ομάδα ιατρονοσηλευτικού προσωπικού σε ένα 5ετές πρόγραμμα παρακολούθησης. αιμοκάθαρσης. Είναι γεγονός ότι στις πολυκεντρικές μελέτες οι παράγοντες όπως είναι η πείρα του εκάστοτε ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, η μέθοδος αιμοκάθαρσης,

προέκυψαν συμπεράσματα που αφορούν στην επιβίωση πληθυσμού αρρώστων με σταθερή κλινική ιατρική παρακολούθηση από την ίδια ιατρονοσηλευτική ομάδα, με τον ίδιο τεχνολογικό εξοπλισμό.

αιμοδιαδιήθηση με διπλό φίλτρο (PHF). Η αναλογία μεταξύ της κλασικής αιμοκάθαρσης και της αιμοδιαδιήθησης με παραλλαγές ήταν 60 προς 40%. Ας σημειωθεί ότι σε ορισμένες

τα μηχανήματα και η τεχνογνωσία του κέντρου καθώς και η επί τις % αναλογία του κάθε πρωτοπαθούς αιτίου της χρονίας νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου παίζει κάποιο ρόλο για την αξιόπιστη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων στην επιβίωση των ασθενών αυτών. Από την ανάλυση ερευνητικών δεδομένων στη Μονάδα Τεχνητού Νεφρού του Ιατρικού Διαβαλκανικού και σε δείγμα 300 ασθενών (183 άνδρες, 117 γυναίκες) με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου ηλικίας από 17-91 ετών (Μ= 65,9 έτη),

Ερευνητικά δεδομένα

περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν και η λεγόμενη «ξηρά» αιμοκάθαρση, δηλαδή χωρίς να διαβιβάζεται για μισή έως μια ώρα το υγρό της αιμοκάθαρσης δια του φίλτρου. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε τις καμπύλες επιβίωσης σε σχέση με τους πιθανούς επιβαρυντικούς παράγοντες οι οποίες αναλύονταν με την μέθοδο Kaplan – Meier. Η στατιστική διαφορά αναγόταν τελικά στο test πιθανότητας εκφρασμένο ως p<0,05 όταν αυτή ήταν σημαντική.

Αναλύοντας τα ερευνητικά αυτά δεδομένα αναφέρουμε ότι: Οι ασθενείς υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση 3 φορές την εβδομάδα, ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου και τα συμπαρομαρτούντα προβλήματα (καρδιακή ανεπάρκεια, ανθεκτική αρτηριακή υπέρταση, υπερβολική αύξηση του σωματικού βάρους μεταξύ διαδοχικών συνεδριών αιμοκάθαρσης κ.ο.κ), είτε με κλασική και χαμηλής διαβατότητας φίλτρο, είτε με αιμοδιαδιήθηση και υψηλής διαβατότητας φίλτρο, είτε με

➲ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 19


ιατρικός κόσμος

Στατιστικά στοιχεία • Οι 154 ασθενείς, με ηλικία μεγαλύτερη των 70 ετών, είχαν σαφώς χειρότερη καμπύλη επιβίωσης, που ήταν στατιστικά σημαντική (p<0,001), σε σχέση με τους ασθενείς ηλικίας μικρότερης των 70 ετών (146 ασθενείς). Πράγματι, στα 3 χρόνια μετά την έναρξη της αιμοκάθαρσης, 78% κάτω των 70 ετών των ασθενών ζούσαν, ενώ επιβίωσε μόνο το 52% αυτών που ήταν μεγαλύτεροι των 70 ετών. • Δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωση μεταξύ ανδρών και γυναικών. • Δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ ασθενών που υποβάλλονταν σε κλασική αιμοκάθαρση, σε σχέση με την αιμοκάθαρση με υψηλή διαβατότητα μεμβράνης (αιμοδιαδιήθηση και παραλλαγές της). • Υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά επιβίωσης (p<0,001) μεταξύ ασθενών που είχαν εκτός από την χρόνια νεφρική νόσο και κάποιου είδους καρκίνου (64 ασθενείς) σε σχέση με αυτούς που δεν είχαν καρκίνο (236 ασθενείς). • Δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ασθενών που εμφάνιζαν κατά μέσο όρο πάνω 20 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

από 2Kg αύξηση του σωματικού βάρους μεταξύ 2 διαδοχικών συνεδριών, σε σχέση μ’ αυτούς που εμφάνιζαν αύξηση κάτω από 2 Kg. • Εξήντα ένας ασθενείς, δεν εμφάνιζαν, στατιστικά, σημαντική διαφορά σε σχέση μ’ αυτούς που είχαν συστολική αρτηριακή πίεση πάνω από 140 mm στήλης Hg (139 ασθενείς). • Στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωση βρέθηκε στους ασθενείς που είχαν λευκωματίνη ορού κάτω από 4gr/dl (136 ασθενείς) σε σχέση μ’ αυτούς που είχαν λευκωματίνη ορού πάνω από 4gr/dl (164 ασθενείς) κατά την έναρξη της αιμοκάθαρσης (p<0,016). Στο τέλος του πρώτου χρόνου, μετά την έναρξη του προγράμματος αιμοκάθαρσης η στατιστικά σημαντική διαφορά επιβίωσης μεταξύ των δυο αυτών κατηγοριών των αρρώστων, δηλαδή αυτών που παρέμεναν υπολευκωματιναιμικοί (140 ασθενείς) σε σχέση μ’ αυτούς που είχαν φυσιολογική λευκωματίνη ορού (160 ασθενείς) εξακολουθούσε να είναι σημαντική (p<0,01), πάλι υπέρ των δεύτερων. • Για τους ασθενείς που η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων στην

1η ώρα κατά μέσο όρο υπερέβαινε τα 50mm στήλης υδραργύρου (57 ασθενείς), σε σχέση με αυτούς που είχαν ταχύτητα καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων κάτω από 50mm στήλης υδραργύρου (243 ασθενείς) είχαν στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωση, υπέρ των δεύτερων (p<0,001). • Η επιβίωση των ασθενών με χοληστερίνη ορού πάνω από 200mg/dl (118 ασθενείς) σε σχέση με τους 182 ασθενείς που είχαν μικρότερη των 200mg/dl εμφάνιζε στατιστικά σημαντική διαφορά (p<0,012) υπέρ των πρώτων. • Τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων του ορού σε 117 ασθενείς με υψηλότερες τιμές των 150 mg/dl σε σχέση με 183 ασθενείς που είχαν τριγλυκερίδια κάτω των 150 mg/dl δεν εμφάνιζε στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωσή τους. • Οριακή σημαντικότητα παρατηρήθηκε στην επιβίωση μεταξύ ασθενών με HDL > 35 (134 ασθενείς) και ασθενών με HDL κάτω από 35 (122 ασθενείς). Αντίθετα, τα επίπεδα του φωσφόρου του αίματος στον ορό μεταξύ των ασθενών που είχαν πάνω από 6,5mg/dl (54ασθενείς)σε σχέση μ’ αυτούς που είχαν κάτω από 6,5mg/dl (202 ασθενείς) δεν προκαλούσαν


Άρθρα στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωσή τους.

Συμπεράσματα • Σκοπός της μελέτης ήταν να ερευνήσει τους παράγοντες που δρουν δυσμενώς στους ασθενείς υπό χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση από την ίδια ομάδα ιατρονοσηλευτικού προσωπικού σε ένα 5ετές πρόγραμμα παρακολούθησης. Ο πληθυσμός αυτών των αρρώστων, περιλάμβανε μεγάλο ποσοστό διαβητικών και αθηροσκληρωτικών ατόμων, γεγονός που δείχνει ότι οι παράγοντες αυτοί πιθανώς έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιβίωση των ασθενών. Οι ασθενείς πάνω από 70 ετών είχαν επιβίωση μόλις 52% στα 3 χρόνια, ενώ οι κάτω των 70 είχαν επιβίωση 78% στο ίδιο χρονικό διάστημα. Η διαφορά των καμπυλών επιβίωσης ήταν στατιστικά λίαν σημαντική γεγονός που οδηγεί στο να αναλογιστεί κανείς ότι πριν εισαχθεί ένας ηλικιωμένος ασθενής σε χρόνιο πρόγραμμα αιμοκάθαρσης θα πρέπει να σκεφτεί και την συντηρητική θεραπεία με δίαιτα χαμηλή σε λεύκωμα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες. • Οι καμπύλες επιβίωσης μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν είχαν στατιστικά σημαντική διαφορά. • Οι καμπύλες επιβίωσης σε ασθενείς που υποβάλλονταν σε κλασική αιμοκάθαρση, σε σχέση με αιμοδιαδιήθηση ποικίλης μορφής, δεν έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά. • Οι χρόνιοι νεφροπαθείς με κάποιου είδους καρκίνο στο ιστορικό τους ίσως δεν θα πρέπει να ενθαρρύνονται για ένταξή τους σε χρόνιο πρόγραμμα, εκτός εάν ο καρκίνος είναι σε πλήρη ύφεση και έχει ξεπεραστεί η 5ετία μετά από επιτυχή εκτομή του όγκου και με απουσία μεταστάσεων. • Σε περιπτώσεις απείθαρχων ασθενών με πάνω από 2 Κg αύξηση του σωματικού τους βάρους μεταξύ δυο διαδοχικών συνεδριών, οι καμπύλες επιβίωσης δεν είχαν στατιστικά σημαντική διαφορά, σε σχέση με τους πειθαρχικούς αρρώστους που αύξαναν το σωματικό τους βάρος κάτω από 2 Κg. Φαίνεται ότι η σωστή εφαρμογή αντιυπερτασικής θεραπείας πιθανόν

να αμβλύνει τις διαφορές μεταξύ των καμπυλών των 2 παραπάνω κατηγοριών αρρώστων υπό αιμοκάθαρση. • Ένα σημαντικό εύρημα που συμφωνεί και με πολυκεντρική μελέτη ήταν η επίδραση που είχε η λευκωματίνη του ορού κατά την ένταξη του ασθενούς και μετά από ένα χρόνο αιμοκάθαρσης. Πράγματι όταν η λευκωματίνη ήταν πάνω από 4mg/dl επηρέαζε ευμενώς την αθροιστική επιβίωση σε σχέση μ΄ αυτούς που είχαν επίπεδα λευκωματίνης ορού κάτω από 4mg/dl. Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε το γεγονός ότι η εμμένουσα υπολευκωματιναιμία προκαλούσε μεγάλη πτώση της καμπύλης επιβίωσης στους ασθενείς αυτούς. Επομένως η κακή διατροφή επιδρούσε δυσμενώς στην επιβίωσή τους. • Τα επίπεδα της χοληστερίνης ορού ήταν μεγαλύτερα από 200mg/dl σε σχέση με επίπεδα κάτω από 200mg/dl επιδρούσαν ευμενώς στην αθροιστική καμπύλη επιβίωσης και μάλιστα με στατιστικά σημαντική διαφορά. Αυτό συμφωνεί με άλλους ερευνητές που είχαν το ίδιο εύρημα και το απέδωσαν στην κακή διατροφή των αρρώστων με αποτέλεσμα τη σταθερά χαμηλή χοληστερίνη ορού. Το παράδοξο αυτό εύρημα οφείλεται στη συσχέτιση χοληστερίνης ορού – θνησιμότητας των αρρώστων υπό χρόνια αιμοκάθαρση. Έτσι, ασθενείς με χοληστερίνη ορού<100mg/dl παρουσιάζουν 4,3 φορές αυξημένο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με αυτούς που έχουν χοληστερίνη ορού μεταξύ 200 και 250mg/dl. Ίσως το εύρημα αυτό υποδεικνύει ότι για να χορηγηθούν αντιλιπιδαιμικά φάρμακα σε ασθενείς με ιδανικό σωματικό βάρος χωρίς υπέρταση ή διαβήτη ή στεφανιαία νόσο δεν θα πρέπει να γίνεται παρά μόνο σε υψηλότερα επίπεδα χοληστερίνης στον ορό. • Τα τριγλυκερίδια δεν φάνηκε να παίζουν κάποιο σημαντικό ρόλο όσο αφορά την επιβίωση των ασθενών με όριο τα 150mg/dl στον ορό, ενώ τα επίπεδα της HDL στον ορό είχαν οριακή σημαντικότητα επίδρασης στην επιβίωση των ασθενών με πάνω από 35mg/dl σε σύγκριση με αυτούς που είχαν επίπεδα κάτω από 35mg/dl. Τέλος, δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική επίδραση στην αθροιστική επιβίωση των ασθενών που είχαν κάτω

Επιβαρυντικοί παράγοντες στην επιβίωση ήταν η συνύπαρξη καρκίνου, η μεγάλη ηλικία, τα χαμηλά επίπεδα λευκωματίνης του ορού και «παραδόξως» τα πολύ χαμηλά επίπεδα της χοληστερίνης του ορού. από 6,5mg/dl ή πάνω από 6,5mg/dl επίπεδα φωσφόρου στο ορό. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των αρρώστων ελάμβανε αντιφωσφαταιμική αγωγή, οπότε μόνο το 22% των υπό μελέτη ασθενών εμφάνιζαν επίπεδα φωσφόρου στο αίμα πάνω από6,5mg/dl. Άρα, στατιστικά, η διαφορά μεταξύ των καμπυλών επιβίωσης αμβλυνόταν σημαντικά. Τα αποτελέσματα σε ένα μεγάλο Κέντρο Χρονίας Περιοδικής Αιμοκάθαρσης, το μεγαλύτερο στη Βόρεια Ελλάδα, με υψηλά ποσοστά συνυπαρχόντων βαρέων νοσημάτων όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η μεγάλη ηλικία και ο ενεργός ή όχι καρκίνος ήταν ικανοποιητικά σε μια σειρά 300 ασθενών που παρακολουθούνταν από το ίδιο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό κατά την τελευταία πενταετία. Οι επιβαρυντικοί παράγοντες στην επιβίωση ήταν, κατά κύριο λόγο, όπως αναμενόταν, η συνύπαρξη καρκίνου, η μεγάλη ηλικία, τα χαμηλά επίπεδα λευκωματίνης του ορού και «παραδόξως» τα πολύ χαμηλά επίπεδα της χοληστερίνης του ορού. Η συχνή παρακολούθηση από το τμήμα του Τεχνητού Νεφρού του Ιατρικού Διαβαλκανικού και η κλινική εξέταση των αρρώστων από το ιατρικό προσωπικό, η συνύπαρξη στο ίδιο Κέντρο οργανωμένου βιοπαθολογικού εργαστηρίου και καρδιολογικού - καρδιοχειρουργικού τμήματος αλλά και όλου του φάσματος ιατρικών ειδικοτήτων φαίνεται ότι οδηγεί τελικά σε καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με μονάδες χρονίας αιμοκάθαρσης που είναι αναγκασμένες να διακομίζουν αρρώστους με επείγοντα συμβάματα σε άλλα νοσοκομειακά Κέντρα και επομένως να χάνεται πολύτιμος χρόνος για την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 21


ιατρικός κόσμος

Αναγεννητική ιατρική: το επόμενο βήμα στην ορθοπαιδική αθλητιατρική

Από τον Δημήτριο Τσούκα, MD, MSc, Ορθοπαιδικό, Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Διευθυντή Κέντρου Ελάχιστα Επεμβατικής Ορθοπαιδικής και Αθλητιατρικής Χειρουργικής MIOSMED

22 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Η Ορθοπαιδική Αθλητιατρική είναι η εξειδίκευση της Ορθοπαιδικής Χειρουργικής που ασχολείται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση των κακώσεων που προκύπτουν κατά την άθληση. Οι κακώσεις αυτές δεν αφορούν μόνο τους επαγγελματίες ή ερασιτέχνες αθλητές αλλά και ανθρώπους που χαίρονται να γυμνάζονται στο γυμναστήριο ή να τρέχουν σε ένα άλσος, να παίζουν ποδόσφαιρο 5Χ5, μπάσκετ ή τένις με τους φίλους τους, να κάνουν σκι, ορειβασία, ποδήλατο ή οτιδήποτε άλλο τους βοηθάει να γυμνάζονται και να απομακρύνονται από το άγχος της δουλειάς και την πίεση της καθημερινότητας. Οι σύγχρονες εξελίξεις αφορούν στη βελτίωση και επέκταση των εφαρμογών των αρθροσκοπικών χειρουργικών τεχνικών. Αρθροσκόπηση είναι η δυνατότητα επιτέλεσης επεμβάσεων μέσω πολύ μικρών τομών εισάγοντας μία μικροσκοπική κάμερα σε οποιαδήποτε

άρθρωση ελέγχοντας, εκτιμώντας και επεμβαίνοντας για να διορθώσουμε σημαντικά προβλήματα. Στο γόνατο δύο είναι οι βασικές εξελίξεις. Η πρώτη αφορά τη χειρουργική του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου. Σήμερα χρησιμοποιούμε ένα μόσχευμα, που υποκαθιστά τον ρηγμένο σύνδεσμο, και το τοποθετούμε στο γόνατο σε ένα κανάλι στο μηριαίο οστό και ένα κανάλι στο κνημιαίο. Στην προσπάθεια ακριβούς ανατομικής αποκατάστασης του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου - ο οποίος στην πραγματικότητα αποτελείται από δύο δέσμες που κινούνται ανεξάρτητα και σταθεροποιούν το γόνατο είτε σε προσθιοπίσθιες είτε σε στροφικές κινήσεις - χρησιμοποιούνται πλέον 2 μοσχεύματα τα οποία τοποθετούνται στην ακριβή ανατομική τους θέση σε 2 διαφορετικά κανάλια στο μηρό και 2 στην κνήμη. Η τεχνική αυτή – double bundle – γίνεται πλήρως αρθροσκοπικά και σαφώς χρειάζεται περισσότερο χρόνο εφαρμογής για πλήρη αξιολόγησή της.


Άρθρα Η δεύτερη αφορά την αποκατάσταση κακώσεων χόνδρου, η οποία ανάλογα με τον εντοπισμό, το βάθος και την έκταση της βλάβης γίνεται είτε με καθαρισμό και λείανση με ειδικά μηχανήματα του χόνδρου, είτε με τεχνική μικροκαταγμάτων (micro fracture), είτε με μεταμόσχευση αυτόλογων χονδροκυτάρων. Εντυπωσιακή είναι, τέλος, η δυνατότητα αρθροσκοπικής επιδιόρθωσης εξαιρετικά σύνθετων κακώσεων του γόνατος, όπου έχουν ραγεί σχεδόν όλα τα ανατομικά στοιχεία αυτού (χιαστοί και πλάγιοι σύνδεσμοι, οπισθιοεξωτερική γωνία, μηνίσκοι, χόνδρος κλπ.). Στον ώμο σημειώνονται κυριολεκτικά ραγδαίες εξελίξεις. Σε μία δύσκολη και πολυσύνθετη άρθρωση οι τραυματισμοί της σηματοδοτούσαν παλαιότερα τον τερματισμό μιας αθλητικής καριέρας και την έναρξη μιας σειράς προβλημάτων για την μετέπειτα ζωή. Σήμερα, προβλήματα όπως ρήξεις στροφικού πετάλου, ρήξεις επιχειλίου χόνδρου, εξαρθρήματα και αστάθειες ώμου αντιμετωπίζονται επιτυχώς χειρουργικά, όχι μόνο σε αθλητές και νέους ανθρώπους, αλλά και σε μεγαλύτερες ηλικίες, μέσω της αρθροσκοπικής χειρουργικής. Παθολογικές ή τραυματολογικές οντότητες μπορούν να αποκατασταθούν χειρουργικά αρθροσκοπικά στον αγκώνα, στη σπονδυλική στήλη, στην πηχεοκαρπική και στην ποδοκνημική άρθρωση, ακόμα και στις αρθρώσεις των δακτύλων. Τέλος, η αρθροσκόπηση αρχίζει και γίνεται τόσο διαγνωστικά όσο και θεραπευτικά ένα χρήσιμο εργαλείο για προβλήματα της άρθρωσης του ισχίου. Μέσω ελάχιστα ή λιγότερο επεμβατικών τεχνικών αντιμετωπίζονται τραυματισμοί όπως η ρήξη του αχίλλειου τένοντα, η συρραφή του οποίου αναλόγως των ενδείξεων μπορεί να γίνει και διαδερμικά, ή συντριπτικά κατάγματα ισχίου ή μακρών οστών του σώματος. Εντυπωσιακή είναι η μέθοδος χειρουργικής αποκατάστασης καταγμάτων μέσω computer. Η χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, μηχανημάτων πλοήγησης (navigation) και ρομπότ (ρομποτική χειρουργική) δεν είναι στη σφαίρα της φαντασίας αλλά απτή πραγματικότητα. Η μεγάλη πρόκληση για τον ορθοπαιδικό χειρουργό του 21ου αιώνα είναι να

Οι σύγχρονες εξελίξεις αφορούν στη βελτίωση και επέκταση των εφαρμογών των αρθροσκοπικών χειρουργικών τεχνικών.

μπορέσει να ανταποκριθεί στην επιθυμία αφενός του ηλικιωμένου ασθενή να παραμείνει σωματικά και πνευματικά δραστήριος και κοινωνικά χρήσιμος, αφετέρου των νεότερων ασθενών να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες όλο και πιο απαιτητικές σωματικά, οδηγώντας σε κακώσεις που απαιτούν βιολογικές λύσεις. Το μέλλον βρίσκεται στην αναγεννητική ιατρική. Η αναγεννητική ιατρική είναι η πλεόν καινοτόμος προσέγγιση στον τομέα της Ιατρικής, που σκοπό της έχει την επιδιόρθωση, αντικατάσταση ή/και την αναγέννηση ενός κατεστραμένου ιστού ή οργάνου του σώματος το οποίο έχει υποστεί βλάβη από ασθένεια, κάκωση, κόπωση ή λόγω ηλικίας. Στην αναγεννητική ιατρική περιλαμβάνονται η εμβιομηχανική ιστών (tissue bioengineering), τα βιολογικά υλικά (biomaterials) και οι κυτταρικές θεραπείες (stem cell therapy). Στην ορθοπαιδική αθλητιατρική οι εφαρμογές είναι τόσο στη συντηρητική όσο και στη χειρουργική θεραπεία. Έτσι, εφαρμόζονται εγχύσεις αυτόλογων αυξητικών παραγόντων (PRP, PRGF) και αυτόλογων βλαστοκυττάρων (adult stem cells) από μυελό των οστών ή λιπώδη οστό σε περιπτώσεις τενοντοπάθειας στροφικού πετάλου ώμου, επικονδυλίτιδας αγκώνα, τενοντίτιδας επιγονατιδικού ή αχιλλείου τένοντα, αρθρίτιδας γόνατος,

πελματιαίας απονευρωσίτιδας κ.α. Χειρουργικά οι εφαρμογές της αναγεννητικής ιατρικής περιλαμβάνουν: Αρθροσκοπική μεταμόσχευση αυτόλογων χονδροκυττάρων, αρθροσκοπική μεταμόσχευση μηνίσκων, έγχυση PRP ή stem cells για ενίσχυση και ευόδωση του χειρουργικού αποτελέσματος σε: αρθροσκοπικές επεμβάσεις χόνδρου, ρήξεις τενόντων, αρθρίτιδες, επεμβάσεις οστεονέκρωσης μηριαίας κεφαλής, επεμβάσεις για ψευδαρθρώσεις καταγμάτων ή οστικών ελειμμάτων και μετά από συρραφή αχιλλείου τένοντα ή μηνίσκων. Είναι πραγματικά συγκλονιστική η προοπτική μεταμόσχευσης χόνδρου ή μηνίσκων σε γόνατα με βλάβες χόνδρου ή προηγηθείσες μηνισκεκτομές με συμπτώματα αρθρίτιδας, η οποία μαθηματικά θα οδηγούσε σε πλήρη αντικατάσταση της άρθρωσης, δηλαδή σε ολική αρθροπλαστική. Επομένως, μιλάμε πλέον για όπου υπάρχουν οι σωστές ενδείξεις για βιολογική αρθροπλαστική. Θα πρέπει τέλος να σημειώσουμε ότι οι ρίζες της αναγεννητικής ιατρικής βρίσκονται 30 χρόνια πίσω αλλά κλινικά εφαρμόσιμες τεχνικές υπάρχουν τα τελευταία χρόνια. Τα δεδομένα συνεχώς εξελίσονται και οι βιολογικές θεραπείες είναι ένα πεδίο εξαιρετικά ελπιδοφόρο όταν πληρούνται όλα τα απαραίτητα επιστημονικά κριτήρια. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 23


ιατρικός κόσμος

Η σύγχρονη διάγνωση και θεραπεία της πνευμονικής αρτηριακής υπέρτασης

Από τους Γεώργιο Παρχαρίδη, Καθηγητή Καρδιολογίας, Διευθ. Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικού Διαβαλκανικού

Γεώργιο Γιαννακούλα, Καρδιολόγο, Συνεργάτη Ιατρικού Διαβαλκανικού 24 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Η Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση (ΠΑΥ) χαρακτηρίζεται από αυξημένη πίεση στα πνευμονικά τριχοειδή που μακροπρόθεσμα οδηγεί σε αναδιαμόρφωση της δεξιάς κοιλίας, σε δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια και τελικά στο θάνατο. Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες, η ΠΑΥ ορίζεται με βάση τα αποτελέσματα του δεξιού καρδιακού καθετηριασμού ως μέση πίεση στην πνευμονική αρτηρία mPAP≥25 mm Hg, με φυσιολογική πίεση ενσφήνωσης τριχοειδών PCWP≤15 mm Hg και φυσιολογική ή μειωμένη καρδιακή παροχή. Η ΠΑΥ προσβάλλει μικρό εύρος πληθυσμού γι’ αυτό και συγκαταλέγεται στην κατηγορία των παθήσεων που χαρακτηρίζονται ως ορφανές.

Ωστόσο, ο ταχύς ρυθμός εξέλιξης της νόσου σε συνδυασμό με την πολύ κακή πρόγνωση (μέσος χρόνος επιβίωσης 2,8 χρόνια μετά τη διάγνωση,) επιβάλλουν την έγκαιρη διάγνωση και την ταχύτατη θεραπευτική παρέμβαση. Η διάγνωση της ΠΑΥ αποτελεί μεγάλη πρόκληση, αφενός λόγω της ασυμπτωματικότητας της νόσου σε αρχικό στάδιο, αφετέρου λόγω της μη ειδικότητας των συμπτωμάτων. Η διάγνωση της ΠΑΥ πραγματοποιείται μέσω μίας διαδικασίας αποκλεισμού άλλων μορφών πνευμονικής υπέρτασης. Αρχικά, πρέπει να αποκλειστεί η πνευμονική υπέρταση (ΠΥ) που οφείλεται σε νόσους της αριστερής καρδιάς καθώς και σε αναπνευστικά νοσήματα. Οι εξετάσεις που πραγματοποιούνται


Άρθρα

Η Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση προσβάλλει μικρό εύρος πληθυσμού γι’ αυτό και συγκαταλέγεται στην κατηγορία των παθήσεων που χαρακτηρίζονται ως ορφανές. περιλαμβάνουν το ηλεκτροκαρδιογράφημα, την ηχωκαρδιογραφία, την ακτινογραφία θώρακος, εξετάσεις αξιολόγησης πνευμονικής λειτουργίας (σπιρομέτρηση) και αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας. Στη συνέχεια πρέπει να αποκλειστεί η χρόνια θρομβοεμβολική ΠΥ και η πνευμονική τριχοειδική αιμαγγειωμάτωση, μία διαδικασία που επιβάλλει την πραγματοποίηση σπινθηρογραφήματος αερισμού/ αιμάτωσης. Αφού αποκλειστεί και αυτή η ομάδα απομένει η ομάδα της ΠΑΥ καθώς και η ομάδα που αναφέρεται σε πολυπαραγοντικούς ή ασαφείς μηχανισμούς. Σε αυτό το σημείο πρέπει να διενεργηθεί καθετηριασμός δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων οι τιμές του οποίου θα επιβεβαιώσουν την οριστική διάγνωση της ΠΑΥ. Σε περίπτωση διάγνωσης ΠΑΥ ακολουθεί μία σειρά εξετάσεων για να προσδιορισθούν τα αίτια σε περίπτωση δευτεροπαθούς ΠΑΥ. Οι εξετάσεις αυτές περιλαμβάνουν ανοσολογικές εξετάσεις (νοσήματα συνδετικού ιστού), εξέταση για HIV, κοιλιακό υπερηχοκαρδιογράφημα (πυλαία υπέρταση), διοισοφάγειο ηχωκαρδιογραφία ή MRI (συγγενείς καρδιοπάθειες), εργαστηριακές

εξετάσεις (αιμολυτικές αναιμίες). Σε περίπτωση που δεν αναγνωρισθεί κάποια συγκεκριμένη αιτία η ΠΑΥ χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής. Το τελικό στάδιο της διάγνωσης περιλαμβάνει την αξιολόγηση διαφόρων παραμέτρων που σχετίζονται με την πρόγνωση του ασθενούς όπως η εξάλεπτη δοκιμασία βάδισης (6MWD), το λειτουργικό στάδιο (WHO FC), ηχωκαρδιογραφικές παράμετροι (περικαρδιακή συλλογή, δείκτης TAPSE), βιοχημικοί δείκτες (ΝΤ-pro BNP). Η θεραπεία της ΠΑΥ περιλαμβάνει κάποια υποστηρικτή θεραπεία (διουρητικά, οξυγόνο, αντιπηκτικά, διγοξίνη) στην οποία πρέπει να προστεθεί η εξειδικευμένη θεραπεία για την ΠΑΥ. Η εξειδικευμένη θεραπεία αναφέρεται στη χρήση υψηλών δόσεων αποκλειστών διαύλου ασβεστίου (νιφεδιπίνη/διλτιαζέμη) στην περίπτωση που η δοκιμασία αγγειοδραστικότητας είναι θετική ενώ σε αντίθετη περίπτωση προτείνονται οι εξελιγμένες θεραπείες. Στην παθοφυσιολογία της ΠΑΥ εμπλέκονται διάφορα βιοχημικά μονοπάτια. Ωστόσο, οι διαθέσιμες εξελιγμένες θεραπευτικές επιλογές αναφέρονται σε τρία μονοπάτια:

α) μονοπάτι ενδοθηλίνης (ανταγωνιστές υποδοχέων ενδοθηλίνης), β) μονοπάτι ΝΟ (αναστολείς PDE-5), γ) μονοπάτι προστακυκλίνης (προστανοειδή). Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν ώστε η έναρξη της θεραπείας να πραγματοποιείται πρώιμα, όταν ο ασθενής βρίσκεται σε λειτουργικό στάδιο ΙΙ, όπου, ως θεραπείες πρώτης επιλογής προτείνονται οι αναστολείς υποδοχέων ενδοθηλίνης (bosentan, ambrisentan) καθώς και ο αναστολέας PDE-5 (sildenafil). Στο λειτουργικό στάδιο ΙΙΙ, η ισχύς των συστάσεων είναι ίδια για τις τρεις κατηγορίες φαρμάκων, αλλά συνήθως προτιμώνται τα από του στόματος χορηγούμενα (αναστολείς υποδοχέων ενδοθηλίνης, αναστολείς PDE-5). Για ασθενείς που βρίσκονται σε τελικό στάδιο της νόσου (λειτουργικό στάδιο ΙV), λόγω του μικρού προσδόκιμου επιβίωσης, ως θεραπεία πρώτης επιλογής προτείνεται η ενδοφλέβια εποπροστενόλη. Εξαίρεση σε αυτές τις συστάσεις αποτελούν η ΠΑΥ που οφείλεται σε συγγενείς καρδιοπάθειες καθώς και η ΠΑΥ σε παιδιατρικό πληθυσμό (>2 χρ), όπου, η μοναδική εγκεκριμένη θεραπεία είναι ο αναστολέας υποδοχέων ενδοθηλίνης bosentan. Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας πρέπει να πραγματοποιείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα (3-6 μήνες) και να γίνεται βάση καθορισμού συγκεκριμένων στόχων. Σε περίπτωση μη επίτευξης των προκαθορισμένων στόχων, επιβάλλεται ο συνδυασμός των φαρμάκων που αναφέρονται στις κατηγορίες που περιγράφηκαν. Η έλλειψη επαρκούς κλινικής απόκρισης παρά τη θεραπεία συνδυασμού, επιβάλλει την πραγματοποίηση κολπικής διαφραγματοστομίας ή μεταμόσχευσης πνευμόνων. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 25


ιατρικός κόσμος

Άριστη Όραση χωρίς γυαλιάΑπελευθερωθείτε!

Από την Ευμορφία Μολέ, Χειρουργό Οφθαλμίατρο, Διευθύντρια του Τμήματος Διαθλαστικής Χειρουργικής EYE LASER CLINIC, του Ιατρικού Διαβαλκανικού

26 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Το Eye Laser Clinic λειτουργεί στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, ως απάντηση στην ανάγκη για παροχή ποιοτικών διαγνωστικών και χειρουργικών οφθαλμιατρικών υπηρεσιών στους ασθενείς που θέλουν να απαλλαγούν από τα γυαλιά τους. Με χρήση σύγχρονου και ασφαλή εξοπλισμού, χωρίς απογορευτικό κόστος.

Η διόρθωση της όρασης

Τα γυαλιά οράσεως και οι φακοί επαφής, παρ' ότι βελτιώνουν την όραση, το καθένα με τον τρόπο του, δημιουργούν δυσκολίες στην καθημερινή ζωή, αλλά και βλάβες (αναφέρομαι στους φακούς επαφής) συχνά μη αναστρέψιμες, για το λόγο αυτό καταφύγαμε στις επεμβάσεις Laser για την διόρθωση της όρασης. Παρά το γεγονός ότι μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί εκατομμύρια επιτυχημένες επεμβάσεις με excimer laser διαθλαστικής διόρθωσης ανά τον κόσμο ,πολλοί άνθρωποι ακόμη δεν είναι απολύτως σίγουροι εάν η επέμβαση αυτή

είναι κατάλληλη για αυτούς. Σκοπός των επεμβάσεων διόρθωσης της όρασης με laser είναι η αναδιαμόρφωση της πρόσθιας επιφάνειας του ματιού, δηλ. του κερατοειδούς χιτώνα, ώστε οι ακτίνες του φωτός να εστιάζονται ακριβώς επάνω στον αμφιβληστροειδή (όπου βρίσκεται το κέντρο της όρασης), με αποτέλεσμα την τέλεια όραση. Η επέμβαση αφορά αποκλειστικά αυτόν και όχι το εσωτερικό του ματιού. Έτσι, μπορείτε να διαβάζετε, να παρακολουθείτε τηλεόραση και κινηματογράφο, να αθλείστε χωρίς να χρειάζεστε για αυτά κανένα βοήθημα.


Άρθρα προεγχειρητικός έλεγχος. Απαραίτητη προυπόθεση είναι κάποιος να είναι πάνω από 18 ετών, να έχει σταθερή όραση για τα δύο τελευταία χρόνια και εάν φοράει φακούς επαφής να μη κάνει χρήση αυτών για δύο τουλάχιστον εβδομάδες.

• Η επέμβαση προκαλεί πόνο?

Η εφαρμογή αναισθητικών σταγόνων βοηθά στην αποφυγή οποιασδήποτε δυσανεξίας.

ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΩΝ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ LASER LASIC Η επέμβαση γίνεται με ασφάλεια, σε σύντομο χρόνο (15") και χωρίς πόνο. Κατά την διάρκειά της δημιουργείται μία μικρή μεμβράνη (κρημνός) στον κερατοειδή (στο κέντρο μας ο κρημνός αυτός δημιουργείται με τη χρήση του υπερσύγχρονου femtosecond laser του οίκου ZEISS), έπειτα εφαρμόζεται το excimer laser στο στρώμα του κερατοειδή και τελικά τοποθετείται ο κρημνός στην αρχική του θέση. Η όραση αποκαθίσταται σε λίγες μόλις ώρες μετά την επέμβαση. PRK Στην μέθοδο αυτή το επιφανειακό λεπτό στρώμα του κερατοειδή αφαιρείται για να εφαρμοστεί το laser. Στη συνέχεια, τοποθετείται ένας θεραπευτικός φακός επαφής για 3-6 ημέρες, ενώ η αποκατάσταση της όρασης γίνεται σταδιακά. Η επιστροφή στις καθημερινές ασχολίες γίνεται σε διάστημα μίας περίπου εβδομάδας. Η όλη διαδικασία και στις δύο μεθόδους γίνεται με σταγόνες τοπικής αναισθησίας χωρίς πόνο. Εξοπλισμός Σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της επέμβασης, εκτός από το γιατρό, διαδραματίζουν τα διαγνωστικά μηχανήματα με τα οποία πραγματοποιείται ο προεγχειρητικός και μετεγχειρητικός έλεγχος αλλά και ο λοιπός τεχνολογικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση των επεμβάσεων. Στο κέντρο μας διαθέτουμε τον καινοτόμο στην Ελλάδα, συνδυασμό του πρωτοποριακού στο είδος του, Femtosecond Laser VISUMAX 500 KHZ με

το υπερσύγχρονο Excimer Laser MEL 80 της κορυφαίας παγκοσμίως κατασκευάστριας εταιρίας οφθαλμολογικών μηχανημάτων CARL MEDITEC ZEISS. Ο διαγνωστικός προεγχειρητικός έλεγχος γίνεται από την ψηφιακή πλατφόρμα CRS-Master του οίκου ZEISS με την βοήθεια της οποίας ο γιατρός έχει την δυνατότητα να εφαρμόσει εξατομικευμένες επιλογές θεραπείας. Επίσης, τα διαγνωστικά συστήματα Wavefront WASCA και τοπογραφία ΑΤΛΑΣ 9000, καθώς και το μοναδικό στην Ελλάδα OMNI VISANTE, του ίδιου οίκου, βοηθούν το γιατρό σε όλα τα βήματα, από την αρχική απλή εξέταση μέχρι την δημιουργία του πλάνου της επέμβασης με απόλυτη ακρίβεια, και τον άριστο μετεγχειρητικό έλεγχο, προσφέροντας στον ασθενή τη μέγιστη ασφάλεια. Σημειώνεται δε, πως η μετακίνηση του ασθενούς από το VISUMAX στο MEL 8O γίνεται αυτόματα, προσφέροντας του άνεση, ηρεμία και ταχύτητα. Στο Ιατρικό Διαβαλκανικό έμπειροι επιστήμονες αξιοποιώντας τον πλέον σύγχρονο, αποτελεσματικό και αξιόπιστο τεχνολογικό εξοπλισμό που έχουν στη διάθεσή τους, σας δίνουν τη δυνατότητα να απαλλαγείτε από τα γυαλιά και τους φακούς επαφής με κόστος που δεν οδηγεί σε οικονομικούς αποκλεισμούς.

Συχνά ερωτήματα από ανθρώπους που επιθυμούν να απαλλαγούν από τα γυαλιά τους αλλά δεν γνωρίζουν εάν μπορούν. • Πότε μπορεί κάποιος να κάνει laser? Δεν είναι όλοι κατάλληλοι για την επέμβαση με laser γι αυτό είναι απαραίτητος ένας πολύ προσεκτικός

• Τι θα συμβεί εάν μετακινήσω το μάτι

μου κατά την επέμβαση? Εάν το μάτι μετακινηθεί κατα την διάρκεια της επέμβασης τόσο το VISUMAX όσο και το MEL 80 σταματούν αυτόματα την

Σκοπός των επεμβάσεων διόρθωσης της όρασης με laser είναι η αναδιαμόρφω ση της πρόσθιας επιφάνειας του ματιού. διαδικασία μέχρι να αποκατασταθεί η ευθυγράμμιση του οφθαλμού. Επιπλέον το MEL 80 έχει κατ' αποκλειστικότητα την δυνατότητα ελέγχου κυκλοστροφής καθώς και μετατόπισης κόρης προσφέροντας απόλυτη ασφάλεια.

• Πώς θα αισθάνομαι το

μάτι μου μετά την επέμβαση? Οι περισσότεροι περιγράφουν μία αίσθηση σαν να έχουν μία μικρή γρατσουνιά για λίγες ώρες μετά το PRK καθώς και ελαφρά ευαισθησία στο φώς. Γι' αυτό, το πρώτο διάστημα, είναι απαραίτητη η χρήση γυαλιών ηλίου ακόμη και τις συννεφιασμένες ημέρες.

• Είναι σίγουρο ότι θα πετύχει

η επέμβαση? Τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το σωστό προεχειρητικό έλεγχο, την καταλληλότητα των μηχανημάτων, το γιατρό αλλά και την τήρηση των οδηγιών του από σας μετά την επέμβαση. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 27


ιατρικός κόσμος

Επεμβάσεις ΩΡΛ με χρήση υπερήχων Από τον Βασίλειο Δελή, Χειρουργό ΩΡΛ, Συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού

Επεμβάσεις αμυγδαλεκτομής, σταφυλεκτομής, υπερωιοπλαστικής καθώς και επεμβάσεις στις ρινικές κόγχες διενεργούνται πλέον με τη χρήση υπερήχων στο Ιατρικό Διαβαλκανικό.

Έχοντας πραγματοποιήσει περισσότερες από 100 επεμβάσεις με τη χρήση υπερήχων μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι τα πλεονεκτήματα της μεθόδους είναι σημανικά. Οι επεμβάσεις είναι σχεδόν αναίμακτες. Ειδικότερα στις αμυγδαλεκτομές, η απώλεια αίματος είναι αμελητέα, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα μικρά παιδιά διότι επιταχύνει τον χρόνο ανάρρωσής τους. Ο μετεγχειρητικός πόνος, συγκριτικά με την κλασική μέθοδο, είναι συγκριτικά μικρότερος και σύμφωνα με τις μέχρι τώρα παρατηρήσεις,

ο κίνδυνος μετεγχειρητικής αιμορραγίας, στατιστικά μικρότερος». Η μέσω υπερήχων αιμόσταση είναι άμεση χωρίς να επηρεάζονται οι παρακείμενοι ιστοί, καθώς δεν υπάρχουν θερμικές βλάβες, οι οποίες με τις άλλες μεθόδους προκαλούν μετεγχειρητικό πόνο και οίδημα. Αυτό είναι ένα επιπλέον πλεονέκτημα ιδίως σε επεμβάσεις στις ρινικές κόγχες, όπου η πλήρης αποκατάσταση είναι γρηγορότερη και πιο αποτελεσματική. u

Η πρώτη επιτυχής επέμβαση στη Β. Ελλάδα για αντιμετώπιση γιγαντιαίου ανευρίσματος εγκεφάλου

Η πρώτη επιτυχής επέμβαση αποκλεισμού και εκτομής γιγαντιαίου ανευρίσματος εγκεφάλου με συνοδό εξω-ενδοκρανιακό by-pass στη Βόρεια Ελλάδα, πραγματοποιήθηκε στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, από το Νευροχειρούργο Γεράσιμο Μπαλτσαβιά και την ομάδα του. Η πολύωρη επιτυχής επέμβαση έγινε σε 28χρονη ασθενή μετά από ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό και επελέγη, 28 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

καθώς δεν ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστεί μόνο με εμβολισμό, στον οποίο ο ιατρός Γ. Μπαλτσαβιάς κατέχει την απόλυτη εξειδίκευση. Για το σκοπό αυτό προσκλήθηκε από τον θεράποντα ιατρό, ο καθηγητής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου της Βιέννης Χ. Φερράς, ειδικός στις επεμβάσεις by-pass εγκεφάλου, για να συνδράμει στο πρώτος στάδιο της επέμβασης, η οποία διήρκεσε συνολικά 12 ώρες. Η 28χρονη ασθενής ανάρρωσε πολύ γρήγορα, χωρίς νευρολογικές διαταραχές λόγω της επέμβασης και αναχώρησε περπατώντας μετά από 9 ημέρες νοσηλείας. Αναφερόμενος στη νέα μέθοδο, η οποία για πρώτη φορά διενεργείται στη Βόρεια Ελλάδα, ο Γ. Μπαλτσαβιάς δήλωσε:

«Οι εξειδικευμένες εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε η ασθενής μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και προβλήματα στην κίνηση και στην ομιλία, αποκάλυψαν την ύπαρξη γιγαντιαίου (μέγιστη διάσταση 3,2 εκατ.) ανευρίσματος αριστερής μέσης εγκεφαλικής αρτηρίας με φυσιολογικά αγγεία που αναδύονταν μέσα από το σάκο του ανευρίσματος. Το συγκεκριμένο ανεύρισμα, λόγω ανεπαρκούς παράπλευρης κυκλοφορίας, δεν ήταν δυνατόν να αντιμετωπισθεί με τη συνήθη μέθοδο του εμβολισμού. Απαιτούσε ανοιχτή χειρουργική επέμβαση αποκλεισμού του ανευρίσματος με συνοδό διενέργεια επέμβαση εξω-ενδοκράνιου by-pass. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη επέμβαση η οποία πραγματοποιήθηκε επιτυχώς, με τη συνδρομή του καθηγήτη Χ. Φερρά για το by-pass, προκειμένου να εξασφαλισθεί η επιτυχής έκβαση σε μια μόνο επέμβαση». u


Άρθρα

VNS Therapy: Μια νέα μέθοδος για την επιληψία που δεν ελέγχεται με φάρμακα Από τον Ιωάννη Ε. Μάγρα, Νευροχειρουργό, Συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού

Οι περισσότεροι ασθενείς που πάσχουν από επιληψία μπορούν να θεραπευτούν με επιτυχία ακολουθώντας θεραπευτική αγωγή με ένα ή περισσότερα φάρμακα. Μολαταύτα το ένα τρίτο των ατόμων με επιληψία δεν μπορούν να θεραπευτούν αποτελεσματικά με αυτό τον τρόπο. Λόγω του ότι τα φάρμακα είναι η πρώτη θεραπευτική αγωγή που δοκιμάζεται από τους ιατρούς, τα άτομα αυτά θεωρείται ότι πάσχουν από επιληψία που δεν ελέγχεται με τα φάρμακα ή «δύσκολη στον έλεγχο επιληψία» ή «φαρμακοανθεκτική επιληψία». Όταν έχουν δοκιμασθεί με σωστό τρόπο τουλάχιστον δύο ή τρία από τα σημαντικότερα αντιεπιληπτικά φάρμακα, ο ιατρός καταφεύγει σε άλλες θεραπευτικές λύσεις όπως ο πνευμονογαστρικός ερεθιστής, η χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο ή η κετογενής δίαιτα. Η θεραπεία με τον ερεθιστή του πνευμονογαστρικού νεύρου (VNS Therapy) που εφαρμόζεται στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, παρέχει αποτελεσματικό έλεγχο των κρίσεων σε πολλούς ασθενείς

Η θεραπεία με τον ερεθιστή του πνευμονογαστρικού νεύρου (VNS Therapy) που εφαρμόζεται στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, παρέχει αποτελεσματικό έλεγχο των κρίσεων σε πολλούς ασθενείς. με ελάχιστες παρενέργειες σε όλες τις περιπτώσεις.

Θεραπεία με VNS Πως λειτουργεί: Στην θεραπεία με ερεθιστή του πνευμονογαστρικού νεύρου χρησιμοποιείται μια μικρή συσκευή η οποία στέλνει ηλεκτρικούς παλμούς στο αριστερό πνευμονογαστρικό νεύρο.

Όντας το πνευμονογαστρικό νεύρο ένας σημαντικότατος σύνδεσμος επικοινωνίας του εγκεφάλου με το σώμα, το VNS λειτουργεί βοηθώντας στην πρόληψη των ηλεκτρικών ανωμαλιών στο εγκέφαλο που προκαλούν τις κρίσεις.

Πως τοποθετείται;

Συνήθως γίνεται με γενική αναισθησία και γι' αυτό απαιτείται μια σύντομη παραμονή στο νοσοκομείο. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 29


ιατρικός κόσμος

Χρήστος Μαρκόπουλος: Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού Ο Καθηγητής Χρήστος Μαρκόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού προσφάτως εκλέχθηκε μέλος της Executive Committee της EUSOMA για την 3ετία 2011 - 2014. Εξηγείστε μας τι είναι η EUSOMA (European Society of Breast Cancer Specialists); H EUSOMA (Ευρωπαϊκή Ένωση Ειδικών στον Καρκίνο του Μαστού) είναι μια Ευρωπαϊκή, διεπιστημονική ένωση ειδικών για τον Καρκίνο του Μαστού, που ιδρύθηκε το 1986, με κοινό στόχο τη βελτίωση της αντιμετώπισης του Καρκίνου του Μαστού στην Ευρώπη. Διοικείται από ένα 9μελές συμβούλιο και σκοπός της είναι να αυξήσει τις επαφές μεταξύ των ειδικών και να εναρμονίσει τη ποιότητα των υπηρεσιών φροντίδας των ασθενών με καρκίνο του μαστού στην Ευρώπη μέσω: 1. Εντοπισμού των προβλημάτων που υπάρχουν και επισήμανσης της προσοχής των αρμοδίων αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτά, 2. Δημοσίευσης οδηγιών κατευθυντήριων γραμμών αντιμετώπισης του Καρκίνου του μαστού, 3. Ανάπτυξης προγραμμάτων κατάρτισης και εκπαίδευσης των ιατρών, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, 4. Ενθάρρυνσης μιας πολυτομεακής προσέγγισης για την αντιμετώπιση του Καρκίνου του Μαστού και 5. Δημιουργίας Μονάδων Μαστού που πληρούν βασικές προϋποθέσεις – εγγυήσεις υψηλού επιπέδου παροχής υπηρεσιών σε ασθενείς με προβλήματα Μαστού, όμοιες σε όλη την Ευρώπη. Ο Χρήστος Μαρκόπουλος είναι Χειρουργός Μαστού, Αναπληρωτής Καθηγητής Χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και Διευθυντής Κλινικής Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών. 30 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Σχετικά με το τελευταίο, η EUSOMA έχει αναπτύξει μια εθελοντική διαδικασία διαπίστευσης που βασίζεται στις


Συνέντευξη

κατευθυντήριες γραμμές που έχει εκπονήσει «Οι απαιτήσεις της εξειδικευμένης μονάδας μαστού». Μιλήστε μας συνοπτικά για τις προϋποθέσεις που πρέπει να έχει μία Μονάδα Μαστού ώστε να παρέχει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες. Αρχικά να πούμε ότι η θέσπιση αυτών των προϋποθέσεων βασίστηκε στη διαπίστωση ότι, η πορεία των ασθενών με καρκίνο του μαστού που αντιμετωπίζονται σε ειδικές μονάδες μαστού είναι πολύ καλύτερη από αυτή των γυναικών που αντιμετωπίζονται σε τμήματα γενικών κλινικών. Επίσης, θα ήθελα να σημειώσω ότι υφίσταται Ευρωπαϊκή οδηγία προς τα κράτη μέλη για τη διαπίστευση των Μονάδων Μαστού στην Ευρώπη από το 2016. Συνοπτικά, βασικές προϋποθέσεις είναι η ύπαρξη του κατάλληλα εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού, της πλήρους ύπαρξης του απαραίτητου

Η πορεία των ασθενών με καρκίνο του μαστού που αντιμετωπίζονται σε ειδικές μονάδες μαστού είναι πολύ καλύτερη από αυτή των γυναικών που αντιμετωπίζονται σε τμήματα γενικών κλινικών. και σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού, όπως και ο καθορισμένος τρόπος λειτουργίας της μονάδος, αλλά και ένας ελάχιστος αριθμός ασθενών που αντιμετωπίζονται ετησίως, έτσι ώστε να διατηρείται η εμπειρία των εξειδικευμένων ιατρών στη παροχή υπηρεσιών υψηλού επιπέδου. Το ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να περιλαμβάνει τη βασική ομάδα εξειδικευμένων ιατρών όπως: Χειρουργός Μαστού, ειδικός Ακτινοδιαγνωστής,

Ακτινοθεραπευτής και Παθολόγος Ογκολόγος και να έχει την απαραίτητη υποστήριξη από άλλες σχετικές ειδικότητες όπως Πλαστικός Χειρουργός, Παθολογοανατόμος, Ψυχολόγος κλπ. Βασική προϋπόθεση για τη βασική χειρουργική ομάδα είναι η αποκλειστική ή κατά κύριο μέρος απασχόληση μόνο με την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Ο τεχνολογικός εξοπλισμός πρέπει να περιλαμβάνει απαραίτητα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 31


ιατρικός κόσμος

Στη Μονάδα Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών πληρούμε όλες τις προϋποθέσεις που έχει θέσει η EUSOMA και έχουμε ήδη τη σκέψη να μπούμε στη διαδικασία διαπίστευσης. Μαστογράφο (κατά προτίμηση Ψηφιακό), σύστημα στερεοτακτικής βιοψίας (κατά προτίμηση με ειδικό τραπέζι για διαδερμικές βιοψίες), μοντέρνους Υπερήχους και δυνατότητα Μαγνητικής Μαστογραφίας.

Θα πρέπει, επίσης, να υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας όλων των σύγχρονων μεθόδων διάγνωσης και θεραπείας, από τη παρακέντηση και εντοπισμό των αψηλάφητων μαστογραφικών ευρημάτων

και τη τεχνική του φρουρού λεμφαδένα έως και την διενέργεια επεμβάσεων Ογκοπλαστικής και αποκατάστασης του μαστού μετά από Μαστεκτομή. Βασικό όμως είναι η διατήρηση της εμπειρίας που αποκτήθηκε με την ειδική εκπαίδευση. Ο Ακτινοδιαγνωστής θα πρέπει να βλέπει μεγάλο αριθμό μαστογραφιών και ο Χειρουργός να αντιμετωπίζει μεγάλο αριθμό καρκίνων του μαστού σε ετήσια βάση, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή παροχή διαγνωστικών και θεραπευτικών υπηρεσιών στις ασθενείς. Ποια είναι η κατάσταση των Μονάδων Μαστού στη χώρα μας; Υπάρχει η τάση δημιουργίας Μονάδων Μαστού και στη χώρα μας. Όμως, θα έλεγε κανείς πως λόγω των υψηλών απαιτήσεων λίγες μπορούν να πληρούν τις προϋποθέσεις ώστε να είναι διαπιστευμένες και να παρέχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στον τομέα του καρκίνου του μαστού. Η Μονάδα Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών πότε θα είναι σε θέση να προχωρήσει στη διαπίστευση της από τη EUSOMA; Στη Μονάδα Μαστού του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών πληρούμε όλες τις προϋποθέσεις που έχει θέσει η EUSOMA και έχουμε ήδη τη σκέψη να μπούμε στη διαδικασία διαπίστευσης. Όσον αφορά την εμπειρία, το ακτινοδιαγνωστικό μας βλέπει άνω των 100 μαστογραφιών τον μήνα, ενώ αντιμετωπίζουμε χειρουργικά άνω των 150 καρκίνων του μαστού το χρόνο. Παράλληλα, διαθέτουμε τον απαραίτητο, για τη διάγνωση, τεχνολογικό εξοπλισμό τελευταίας γενιάς, όπως για παράδειγμα ψηφιακό μαστογράφο, τρισδιάστατο μηχάνημα υπερήχων με εξοπλισμό ελαστογραφίας, υπερσύγχρονο μαμοτόμο (κρεβάτι βιοψίας). Επίσης, σε ότι αφορά τη θεραπεία, εφαρμόζουμε εδώ και πολλά χρόνια τεχνικές όπως ο φρουρός λεμφαδένας, η ογκοπλαστική και η πλαστική αποκατάσταση το μαστού μετά από

32 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011


μαστεκτομή, ενώ είμαστε από τους ελάχιστους που διατηρούν ηλεκτρονική τράπεζα δεδομένων με όλα τα στοιχεία και την πορεία της υγείας των ασθενών. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω πως στην κλινική μας, όχι μόνο λειτουργούν διαγνωστικά και θεραπευτικά πρωτόκολλα με ογκολογικό συμβούλιο, αλλά και διεξάγονται ερευνητικά πρωτόκολλα και κλινικές μελέτες (επιπλέον συμβουλευτικές προϋποθέσεις της EUSOMA για τη διαπίστευση των μονάδων μαστού) ακολουθώντας όλες τις αρχές της νομικής και ηθικής δεοντολογίας. Παράδειγμα αυτής της δραστηριότητας είναι η πρόσφατη δημοσίευση μελέτης για την αντιμετώπιση ασθενών με καρκίνο του μαστού που λαμβάνουν θεραπεία με αναστολείς αρωματάσης και αναπτύσσουν οστεοπόρωση (μελέτη ARBI της E.X.E.M.) που έγινε με κέντρο αναφοράς το τμήμα οστεοπόρωσης του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών. Η μελέτη αυτή έδωσε πολύ καλά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος με συμπληρωματικές, από του στόματος, θεραπείες. Ποια είναι η ελληνική πραγματικότητα σε ότι αφορά τον καρκίνο του μαστού; Στη χώρα μας η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του μαστού έχει αυξηθεί σημαντικά. Συνολικά αντιμετωπίζονται στην Ελλάδα περί τις 4.500 περιπτώσεις ετησίως. Πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια προκειμένου να αυξήσουμε τον αριθμό των γυναικών που διαγιγνώσκονται με πρώιμους καρκίνους ώστε να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί σε διάφορα επίπεδα όπως: • Ενημέρωση των γυναικών προκειμένου να πραγματοποιούν προληπτικούς ελέγχους με μαστογραφίες και σύγχρονη κλινική εξέταση από ειδικό χειρουργό μαστού. • Θέσπιση κανόνων εκπαίδευσης των ιατρών που παρέχουν σχετικές υπηρεσίες. • Οργάνωση Μονάδων Μαστού

που θα πληρούν τις προδιαγραφές που αναφέρθηκαν προηγουμένως. • Εφαρμογή κανόνων ποιοτικού ελέγχου, ώστε να υπάρχει η εγγύηση της συνεχούς παροχής ορθών υπηρεσιών έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας του μαστού. Από ποια ηλικία και κάθε πότε πρέπει μία γυναίκα να πραγματοποιεί προληπτικό έλεγχο στο μαστό; Το κυριότερο όπλο ενάντια στον καρκίνο του μαστού είναι η «έγκαιρη διάγωση», τότε που ένας μικρός σε μέγεθος καρκίνος μπορεί να αντιμετωπισθεί με μεγάλη επιτυχία. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με τη μαστογραφία και την κλινική εξέταση από εξειδικευμένο στις παθήσεις του μαστού ιατρό. Παρόλο που σήμερα δεν είναι σπάνιος ο καρκίνος του μαστού σε γυναίκες κάτω των 30 ετών, η γενική οδηγία είναι, κάθε γυναίκα μεταξύ 35-40 ετών να υποβάλλεται σε κλινική εξέταση των μαστών κάθε δύο χρόνια και να κάνει τον πρώτο έλεγχο με μαστογραφία, κατά προτίμηση ψηφιακή.

Στη συνέχεια, από την ηλικία των 40 ετών, θα πρέπει να υποβάλλεται σε μαστογραφία και κλινική εξέταση των μαστών μία φορά το χρόνο. Οι κανόνες αυτοί διαφοροποιούνται ανάλογα με το προσωπικό ιστορικό κάθε γυναίκας και τους παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού (π.χ. οικογενειακό ιστορικό). Όσο νωρίτερα διαγνωσθεί ένας καρκίνος του μαστού, τόσο μεγαλύτερες είναι η πιθανότητες για επιτυχημένη θεραπεία του. Την καλύτερη πορεία έχει ένας μη διηθητικός καρκίνος (in situ) ή ένας μικρού μεγέθους διηθητικός καρκίνος που ανιχνεύτηκε στη μαστογραφία. Για αυτό και ο ετήσιος μαστογραφικός έλεγχος, μετά την ηλικία των 40 ετών, αποτελεί το κυριότερο μέσο έγκαιρης διάγνωσης. Άλλωστε, η αύξηση του ποσοστού των καρκίνων που ανιχνεύονται με τη μαστογραφία, πριν γίνουν αντιληπτοί με την κλινική εξέταση ή την αυτοεξέταση της γυναίκας είναι ο κύριος λόγος της βελτίωσης της πορείας των ασθενών με καρκίνο του μαστού που παρατηρείται στην εποχή μας. u ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 // 33


ιατρικός κόσμος

Δέκα απλές ερωτήσεις & απαντήσεις για την ορμονοθεραπεία στον καρκίνο του μαστού

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Ορμονοθεραπεία είναι η χρήση φαρμάκων ή η εφαρμογή ιατρικών χειρισμών (π.χ. χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών) που εμποδίζει τα ορμονοευαίσθητα καρκινικά κύτταρα να προμηθευτούν τις ορμόνες που χρειάζονται για να αναπτυχθούν.

Από τον Χρήστο Μαρκόπουλο, Αν. Καθηγητή Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντή Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρο Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 34 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

2) Πότε χρησιμοποιείται η ορμονοθεραπεία; Μετά την αφαίρεση του όγκου στο χειρουργείο, ακολουθεί λεπτομερής ανάλυσή του για διάφορα χαρακτηριστικά, μεταξύ των οποίων εξετάζεται και η ύπαρξη υποδοχέων οιστρογόνων και προγεστερόνης. Η εξέταση αυτή μας δείχνει εάν τα κύτταρα του όγκου της συγκεκριμένης γυναίκας εξαρτώνται για την ανάπτυξή τους από τις γυναικείες ορμόνες (οιστρογόνα και προγεστερόνη).

Όταν η εξέταση είναι θετική, αυτό οδηγεί στη χορήγηση ορμονοθεραπείας στην ασθενή, είτε μετεγχειρητικά (προληπτικά) ή όταν υπάρχουν μεταστάσεις (θεραπευτικά). 3)Πώς γίνεται η ορμονοθεραπεία; Η ορμονοθεραπεία γίνεται με χειρισμούς όπως η χορήγηση φαρμάκων ή ορισμένες φορές, χειρουργικές επεμβάσεις. Στην εποχή μας, οι συνηθέστεροι χειρισμοί και φάρμακα είναι τα ακόλουθα: • Παρέμβαση στη λειτουργία των ωοθηκών. Στις γυναίκες που έχουν περίοδο (προ-εμμηνοπαυσιακές), η παραγωγή των ορμονών γίνεται από τις ωοθήκες. Η διακοπή της παραγωγής ορμονών από τις ωοθήκες μπορεί να γίνει είτε με φάρμακα που αναστέλλουν τη λειτουργία τους


Η Ορμονοθεραπεία είναι η χρήση φαρμάκων ή η εφαρμογή ιατρικών χειρισμών που εμποδίζει τα ορμονοευαίσθητα καρκινικά κύτταρα να προμηθευτούν τις ορμόνες που χρειάζονται για να αναπτυχθούν. στη συνέχεια ένας Αναστολέας Αρωματάσης για συμπλήρωση τουλάχιστον 5 ετών ορμονοθεραπείας, Ταμοξιφένη για 5 χρόνια και στη συνέχεια Αναστολέας της Αρωματάσης για άλλα 5 χρόνια, ή τέλος, εξ’ αρχής χορήγηση ενός Αναστολέα της Αρωματάσης για τουλάχιστον 5 χρόνια. Οι Αναστολείς της Αρωματάσης επίσης είναι με τη μορφή χαπιού που λαμβάνεται κάθε μέρα. 5) Είναι το ίδιο αποτελεσματική με τη Χημειοθεραπεία; Η απόφαση για τη χορήγηση

ορμονοθεραπείας αντί για χημειοθεραπεία εξαρτάται από την ευαισθησία των κυττάρων του όγκου και η ορμονοθεραπεία είναι πιο αποτελεσματική από τη χημειοθεραπεία στις ασθενείς με ορμονο-ευαίσθητο όγκο. Παρόλα αυτά, ανάλογα με το σύνολο των χαρακτηριστικών του όγκου και της ασθενούς, σε αρκετές ασθενείς θα χρειασθεί συνδυασμός των δύο θεραπειών (αρχικά χημειοθεραπεία και στη συνέχεια χορήγηση ορμονοθεραπείας).

Γυναίκα

συνήθως παροδικά (αναστολείς γοναδοτροφινών πχ. Γοσερελίνη) ή τη χειρουργική αφαίρεσή τους (ωοθηκεκτομή) που οδηγεί σε απότομη και μόνιμη εμμηνόπαυση. • Ταμοξιφένη. Αναφέρεται συχνά σαν «αντι-οιστρογόνο» φάρμακο γιατί δεσμεύει τη δράση των οιστρογόνων. Χρησιμοποιείται σε γυναίκες με ορμονοευαίσθητο καρκίνο, ανεξάρτητα από την εμμηνορρυσιακή τους κατάσταση (λειτουργεί τόσο σε ασθενείς που βρίσκονται πριν όσο και μετά την εμμηνόπαυση). • Αναστολείς της Αρωματάσης. Τέτοια φάρμακα είναι η Αναστραζόλη, η Λετροζόλη και η Εξεμεστάνη. Χορηγούνται μόνον σε γυναίκες που είναι σε εμμηνόπαυση και εμποδίζουν την παραγωγή των οιστρογόνων αναστέλλοντας τη λειτουργία της αρωματάσης, ενός ενζύμου απαραίτητου για τη παραγωγή οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση. • Παρόμοιο φάρμακο με τη Ταμοξιφένη είναι η Φουλβεστράνη, η οποία επίσης έχει αντι-οιστρογονική δράση, ενώ σπανιότερα σήμερα χρησιμοποιούνται τα προγεστερινοειδή ή προγεσταγόνα όπως η Μεγεστρόλη και η Μεδροξυπρογεστερόνη που δρουν εναντίον των οιστρογόνων.

4) Πόσο διαρκεί η ορμονοθεραπεία; Οι ορμονοθεραπείες, σε αντίθεση με τη χημειοθεραπεία, είναι γενικά μακροχρόνιες θεραπείες. Στις προ-εμμηνοπαυσιακές ασθενείς, η φαρμακευτική διακοπή της λειτουργίας των ωοθηκών γίνεται για τουλάχιστον 2 χρόνια, ενώ η Ταμοξιφένη χορηγείται επί πέντε χρόνια με τη μορφή χαπιού που λαμβάνεται κάθε μέρα. Στις μετ-εμμηνοπαυσιακές ασθενείς, η ορμονοθεραπεία διαρκεί τουλάχιστον 5 έως και 10 χρόνια, ανάλογα με τις ενδείξεις και τη μέθοδο που θα αποφασισθεί. Σήμερα εφαρμόζονται τρείς κυρίως στρατηγικές χορήγησης ορμονοθεραπείας: Ταμοξιφένη για 2-3 χρόνια και ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 35


ιατρικός κόσμος

6) Έχει παρενέργειες; Οι παρενέργειες της ορμονοθεραπείας εξαρτώνται από το φάρμακο που χορηγείται. Οι παρενέργειες της Ταμοξιφένης είναι γενικά παρόμοιες με τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Οι πιο συχνές είναι οι εξάψεις, κολπικό έκκριμα ή αίσθημα ξηρότητας 36 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

και φαγούρας στον κόλπο, διαταραχές της περιόδου, πονοκέφαλος και σπανιότερα αίσθημα κόπωσης, ναυτία, εμετοί και το δερματικό εξάνθημα. Θα πρέπει όμως να τονισθεί ότι δεν έχουν παρενέργειες όλες οι γυναίκες που παίρνουν Ταμοξιφένη. Σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες

και περιλαμβάνουν τον αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης θρόμβων στις φλέβες και την ανάπτυξη καρκίνου του ενδομητρίου. Για αυτό είναι απαραίτητος ο περιοδικός γυναικολογικός έλεγχος ή εκτάκτως εάν η γυναίκα που παίρνει Ταμοξιφένη παρουσιάσει αιμορραγία από τον κόλπο. Επίσης σπάνια μπορεί να


προκαλέσει προβλήματα από τα μάτια, κυρίως αύξηση της συχνότητας του καταρράκτη, και καλό θα είναι να υποβάλλεται επίσης σε περιοδικό οφθαλμολογικό έλεγχο. Οι αναστολείς της Αρωματάσης προκαλούν παρενέργειες λόγω της «πιο βαθειάς εμμηνόπαυσης» που προκαλούν, αποστερώντας το γυναικείο οργανισμό από τα οιστρογόνα. Συχνές παρενέργειες είναι αύξηση της χοληστερίνης, αίσθημα κόπωσης, μυαλγίες και αρθραλγίες, όπως και η ανάπτυξη οστεοπόρωσης, που οδηγεί σε αύξηση της πιθανότητας καταγμάτων. Αντίθετα με τη Ταμοξιφένη, δεν αυξάνουν το κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου, ενώ η πιθανότητα αιμορραγίας από το κόλπο και η ανάπτυξη θρόμβων στις φλέβες είναι μικρότερη. 7) Πως αντιμετωπίζονται οι παρενέργειες της Ορμονοθεραπείας; Η συστηματική παρακολούθηση των ασθενών που λαμβάνουν ορμονοθεραπεία μπορεί να οδηγήσει

βιταμίνη D), η κολπική αιμορραγία με διαγνωστική απόξεση κλπ. Μερικές φορές επιτυχής αντιμετώπιση είναι η αλλαγή της Ταμοξιφένης με ένα Αναστολέα Αρωματάσης ή και αντίστροφα, ενώ ένα μικρό ποσοστό γυναικών θα οδηγηθεί σε οριστική διακοπή της ορμονοθεραπείας λόγω έντονων παρενεργειών. 8) Έχει μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στον οργανισμό; Αν και με ιδιαίτερα μικρή πιθανότητα, η ορμονοθεραπεία μπορεί να έχει μακροπρόθεσμα αρνητικές επιπτώσεις στη καρδιακή και τη νοητική λειτουργία της γυναίκας. 9) Πόσο επηρεάζει τη γονιμότητα η ορμονοθεραπεία; Βασικός ορμονικός χειρισμός σε προ-εμμηνοπαυσιακές ασθενείς είναι η παροδική (για τουλάχιστον 2 χρόνια) διακοπή της περιόδου με τη χορήγηση σχετικής φαρμακευτικής αγωγής. Σε γυναίκες όμως νεαρής ηλικίας, μετά τη διακοπή της αγωγής, η πιθανότητα να επανέλθει

Οι παρενέργειες της ορμονοθεραπείας εξαρτώνται από το φάρμακο που χορηγείται. Οι παρενέργειες της Ταμοξιφένης είναι γενικά παρόμοιες με τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. στην έγκαιρη ανίχνευση των παρενεργειών της και την αντιμετώπισή τους στις περισσότερες περιπτώσεις. Έτσι πχ. η αύξηση της χοληστερίνης θα αντιμετωπισθεί με σχετική δίαιτα ή φάρμακα, η ανάπτυξη οστεοπενίας ή οστεοπόρωσης με ειδική αγωγή (διφωσφωνικά και ασβέστιο με

η έμμηνος ρύση και η γονιμότητα είναι πολύ υψηλή και αρκετά μεγαλύτερη από τις ασθενείς στις οποίες η έμμηνος ρύση διακόπτεται λόγω χορήγησης χημειοθεραπείας. 10) Ποιος γιατρός είναι υπεύθυνος για την ορμονοθεραπεία;

Η Ορμονοθεραπεία συνήθως χορηγείται από το χειρουργό μαστού που αντιμετώπισε την ασθενή και την παρακολουθεί μετεγχειρητικά ή από το Παθολόγο-Ογκολόγο μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας. u O Χρήστος Μαρκόπουλος εξελέγει μέλος του Δ.Σ. (Executive Committee) για την 3ετία 2011-2014 της EUSOMA (European Society of Breast Cancer Specialists - Ευρωπαϊκή Ένωση Ειδικών στο Καρκίνο του Μαστού), που αντιπροσωπεύει επίσημα τα θέματα που άπτονται του καρκίνου του μαστού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 37


ιατρικός κόσμος

Πλαστική χειρουργική Skin Needlihg – Νέα τεχνική (Λείανση και σύσφιξη δέρματος με ρολό ακίδων)

Όπως όλοι οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη συνεχούς ανανέωσης έτσι και η Επιστήμη συνεχώς αναβαθμίζεται και «ανανεώνεται»... Σήμερα η Πλαστική Χειρουργική έχει να επιδείξει μία εντελώς καινούρια μέθοδο που προσφέρει θεαματικά αποτελέσματα ανταποκρινόμενη στις ανάγκες βελτίωσης του δέρματος προσώπου και σώματος.

Από τον Ιωάννη Λύρα, Διευθυντή Πλαστικής Χειρουργικής και την Μαρία Θάνου, Ιατρό, Α’ Κλινικής Πλαστικής Χειρουργικής Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

38 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Νέα τεχνική

“Needling” είναι η μέθοδος που αρχικά εφαρμόσθηκε στην επανορθωτική χειρουργική με σκοπό τη λείανση των ουλών. Είναι μέθοδος λιγότερο παρεμβατική από οποιαδήποτε άλλη διαθέσιμη τεχνική, και αυτό την καθιστά ιδιαιτέρως δημοφιλή. Ο χρόνος ανάρρωσης από το skin needling είναι σύντομος με άριστα αποτελέσματα. H πρωτοποριακή αυτή θεραπεία δέρματος μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα στις περιοχές εφαρμογής. Ακόμη και μία θεραπεία όμως αρκεί

για ένα ορατό, οριστικό και πολύ ικανοποιητικό αποτέλεσμα. • Μειώνει το βάθος των ρυτίδων και σβήνει την λεπτή ρυτίδωση • Θεραπεύει τη χαλάρωση του δέρματος • Εξωραΐζει την ποιότητα του δέρματος • Βελτιώνει την όψη των ραγάδων • Βελτιώνει τις εμβυθίσεις της ακμής • Απαλύνει και λειαίνει τις ουλές από παλαιούς τραυματισμούς • Λειαίνει τις ουλές από παλιές χειρουργικές επεμβάσεις

Που εφαρμόζεται

Στο Skin Needling χρησιμοποιούμε έναν τύπο ρολού δέρματος (roller), το οποίο πραγματοποιεί πολλά «τσιμπήματα» μικρού βάθους (0,3 -3,5 mm) στο δέρμα, φτάνοντας στην δεύτερη στοιβάδα του δέρματος. Έτσι όταν οι βελόνες μπουν στο δέρμα, διεγείρεται ο αυξητικός παράγοντας που με τη σειρά του ενθαρρύνει την παραγωγή


κολλαγόνου και ελαστίνης από τους ινοβλάστες. Αυτή η δημιουργία νέου κολλαγόνου (τύπου Ι) είναι η βάση για κάθε θεραπεία ανάπλασης και αναζωογόνησης. Η τεχνική είναι απολύτως ασφαλής και δεν υπάρχει περίπτωση αλλεργικών αντιδράσεων ή παρενεργειών. Η φροντίδα που ακολουθεί τη διαδικασία είναι απλή, και καθώς η τεχνική είναι ελάχιστα παρεμβατική τεχνική (minimally invasive), η απορρέουσα πιθανότητα δυσκολιών, παρουσιάζεται απειροελάχιστη.

Γρήγορη αποθεραπεία

Όταν διεξάγεται η διαδικασία του skin needling, στην υγιή εξωτερική στοιβάδα της επιδερμίδας, ενεργοποιείται η παραγωγή νέου κολλαγόνου κάτω από

συνήθεις δραστηριότητες και την εργασία είναι πλήρης μετά από 4 μέρες. Επίσης, το skin needling είναι αποτελεσματική θεραπεία για ευαίσθητες περιοχές δέρματος για τις οποίες δεν ενδείκνυνται άλλες μέθοδοι λείανσης. Αυτό περιλαμβάνει την περιοχή γύρω από τα μάτια, ειδικά την περιοχή κάτω από αυτά, την περιοχή του λαιμού και την ράχη των χεριών. Γίνεται με τοπική αναισθησία. Αν οι προς θεραπεία περιοχές είναι πολλές σε ολόκληρο το σώμα, γίνεται με τοπική αναισθησία και ελαφρά μέθη στην κλινική.

Επαναληπτική αγωγή

Οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι θα χρειαστούν πιθανώς περισσότερες από μία θεραπείες, ώστε να εκτιμήσουν

Με τόσους ανθρώπους να ψάχνουν την αιώνια νιότη είναι αναμενόμενο κάθε τόσο να εμφανίζονται νέες τεχνικές και προϊόντα. την επιδερμίδα Οι μικροί «νυγμοί» διατηρούν σχεδόν άθικτη την επιδερμίδα και αυτό σημαίνει ότι η επούλωση είναι σχεδόν άμεση διαρκώντας μέχρι 3 μέρες. Κάτι που κάνει τη μέθοδο εξαιρετικά δημοφιλή είναι η γρήγορη κοινωνική επανένταξη. Η επανένταξη είναι υπόθεση «Σαββατοκύριακου», η δε επάνοδος στις

ΠΡΙΝ

την θεαματική πρόοδο που επιτυγχάνεται, ειδικά όσον αφορά την λεπτή ρυτίδωση και την βελτίωση των ουλών. Τα αποτελέσματα θα φανούν μετά από 6-8 εβδομάδες από κάθε συνεδρία. Όταν ο χρόνος αποθεραπείας συγκριθεί με τον χρόνο αποθεραπείας άλλων παρεμβατικών μεθόδων, βλέπουμε ότι αποτελεί καταπληκτική εναλλακτική θεραπεία για το σβήσιμο των λεπτών ρυτίδων και των ουλών. Είναι εξάλλου και η πιο οικονομική από όλες τις θεραπείες αναζωογόνησης του δέρματος και βελτίωσης της υφής του.

Συνδυασμοί επεμβάσεων

Το skin needling μπορεί και συνήθως συνδυάζεται με: χειρουργική ανανέωση προσώπου, face lift, mini lift, lifting τραχήλου (λαιμού), βλεφαροπλαστική, αποκατάσταση δυσμορφιών προσώπου αλλά και αισθητική πλαστική χειρουργική του σώματος, σε επεμβάσεις όπως λιποπλαστική

ΜΕΤΑ

γλουτών, μέσης, κοιλιάς, βραχιόνων, μηρών, γονάτων, ράχεως. Είναι ιδανική μέθοδος για βελτίωση της εικόνας φλοιού πορτοκαλιού που εμφανίζεται σε πολλά γυναικεία σώματα, η γνωστή ‘κυτταρίτιδα’ αλλά και για την περιοχή του «ντεκολτέ» σημαντικό για πολλές γυναίκες που εκτίθενται στο Μεσογειακό ήλιο. Ακόμη καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται με ταυτόχρονη χρήση ενέσιμων τεχνικών για ενυδάτωση με υαλουρονικό οξύ, για μεσοθεραπεία με αμινοξέα και βιταμίνες και για αντιγήρανση με ένζυμα και άλλες ευεργετικές ουσίες. Η τεχνική skin needling όταν επαναλαμβάνεται πολλές φορές (μία συνεδρία κάθε ένα-δύο έτη) έχει πιο ευνοϊκό και αθροιστικό αποτέλεσμα. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 39


ιατρικός κόσμος

Εγκαίνια του νέου τμήματος ιατρικής εμβρύου της ΓΑΙΑ & ανακοίνωση στρατηγικής συνεργασίας του τμήματος με τον καθηγητή Κύπρο Νικολαΐδη & το Fetal Medicine Foundation

Επισφραγίζοντας ένα χρόνο επιτυχημένης πορείας, η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ, εγκαινίασε το νέο Τμήμα Ιατρικής Εμβρύου. Τα εγκαίνια τελέσθηκαν από τον διεθνούς φήμης καθηγητή Κύπρο Νικολαΐδη και ιδρυτή του Fetal Medicine Foundation, ο οποίος στη συνέχεια πραγματοποίησε ομιλία αναφερόμενος στα πορίσματα των τελευταίων ερευνών του. Η νέα συνεργασία με το Fetal Medicine Foundation (FMF), το πλέον πρωτοπόρο ίδρυμα έρευνας, εκπαίδευσης και κατάρτισης στην εμβρυϊκή ιατρική, 40 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

σηματοδοτεί μία ακόμα διεύρυνση δραστηριοτήτων της ΓΑΙΑ προς την κατεύθυνση παροχής υπηρεσιών υγείας του υψηλότερου δυνατού επιπέδου για τη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας το Τμήμα Ιατρικής Εμβρύου της ΓΑΙΑ θα διαπιστευτεί (accreditation) από το FMF, αποκτώντας τη δυνατότητα: one stop shop εξυπηρέτησης με ταυτόχρονη πραγματοποίηση υπερηχογραφικού και βιοχημικού ελέγχου της εγκύου και επιτόπια παραλαβή των αποτελεσμάτων, χρήσης των ιατρικών πρωτοκόλλων και υιοθέτησης των

διαδικασιών που έχει θεσπίσει ο Καθηγητής Κ. Νικολαϊδης και εφαρμόζει στο ακέραιο το FMF, δυνατότητα ανταλλαγής επιστημονικών απόψεων και δεύτερης γνώμης, για δύσκολα περιστατικά, μέσω τηλεϊατρικής και τηλεδιάσκεψης. Σημειώνεται, επίσης, πως, βάση της διαπίστευσης, το FMF θα κρίνει περιοδικά και την επάρκεια του εξοπλισμού του τμήματος, καθώς και των ιατρών συνεργατών, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα συνεχούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης, από μέλη του FMF, σε νέες υπερσύγχρονες τεχνολογίες και μεθόδους που αφορούν στην εφαρμογή της εμβρυϊκής ιατρικής.


Η νέα συνεργασία με το Fetal Medicine Foundation (FMF), σηματοδοτεί μία ακόμα διεύρυνση δραστηριοτήτων της ΓΑΙΑ προς την κατεύθυνση παροχής υπηρεσιών υγείας του υψηλότερου δυνατού επιπέδου για τη χώρα μας. Παράλληλα, θα υπάρχουν κοινά ερευνητικά προγράμματα, ενώ, μέσω συστήματος υποτροφιών, νέοι γιατροί θα μπορούν να εκπαιδευτούν από το FMF. Στο σύντομο χαιρετισμό του ο κ. Βασίλης Αποστολόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος της ΓΑΙΑ, δήλωσε, μεταξύ άλλων, «Είμαστε εξαιρετικά υπερήφανοι για την παρουσία του καθηγητή Κύπρου Νικολαΐδη, ο όποιος αποτελεί μια εξέχουσα προσωπικότητα, έναν λαμπρό ερευνητή, με διεθνείς διακρίσεις και τα πλέον σημαντικό έργο στο χώρο της εμβρυακής

ιατρικής. Με τη συνεργασία, που ανακοινώσαμε σήμερα, είμαστε πεπεισμένοι πως πολύ σύντομα το Τμήμα Ιατρικής Εμβρύου της ΓΑΙΑ θα αποτελέσει σημείο αναφοράς στη χώρα. Ένα χρόνο πριν, όταν η ΓΑΙΑ ξεκινούσε τη λειτουργία της, δεσμευτήκαμε πως θα κάναμε τη διαφορά, πως θα παρείχαμε τις πλέον σύγχρονες και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας σε συνδυασμό με μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμολογιακή πολιτική. Είμαστε υπερήφανοι κάθε φορά που έμπρακτα επιβεβαιώνουμε την τήρηση των δεσμεύσεών μας στις χιλιάδες γυναίκες που μας εμπιστεύονται».

Στη συνέχεια ο Καθηγητής Κύπρος Νικολαΐδης δήλωσε: «Με ιδιαίτερη χαρά εγκαινιάσαμε σήμερα το νέο Τμήμα Ιατρικής Εμβρύου και τη συνεργασία μας με τη ΓΑΙΑ. Είναι τιμή μας που μέσα από αυτή τη συνεργασία μας δίνεται η δυνατότητα να προσφέρουμε και στην ελληνική κοινωνία τη γνώση και την εμπειρία που μοιραζόμαστε, επί σειρά ετών, με δεκάδες άλλες χώρες και εκατοντάδες εξειδικευμένα κέντρα σε όλο τον κόσμο». u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 41


ιατρικός κόσμος

Σύγχρονη θεώρηση των κυήσεων υψηλού κινδύνου

Από τον Εμμανουήλ Ε. Σαλαμαλέκη, Μαιευτήρα – Γυναικολόγο, Καθηγητή Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιστημονικό Διευθυντή, Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής ΓΑΙΑ & τον Δρ. Ηλία Ι. Χιντιπά, Μαιευτήρα – Γυναικολόγο, Διδάκτορα Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Υπεύθυνο Τμήματος Κυήσεων Υψηλού Κινδύνου, Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής ΓΑΙΑ 42 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Εγκυμοσύνη υψηλού κινδύνου θεωρείται η εγκυμοσύνη στην οποία η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών στη μητέρα ή στο έμβρυο είναι αυξημένη σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Εγκυμοσύνες υψηλού κινδύνου θεωρούνται εκείνες που αφορούν γυναίκες με προϋπάρχοντα νοσήματα και εγκυμοσύνες που παρουσιάζουν μαιευτικές επιπλοκές σε γυναίκες που δεν έχουν ιστορικό νοσημάτων. Οι πολύδυμες εγκυμοσύνες αποτελούν εξ΄ορισμού εγκυμοσύνες υψηλού κινδύνου. Επίσης γυναίκες με μη μαιευτικούς παράγοντες κινδύνου, όπως και εγκυμοσύνες σε γυναίκες με επιβαρυμένο μαιευτικό ιστορικό, θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Τα σημαντικότερα νοσήματα που προϋπάρχουν και μπορούν να επιπλέξουν


Τα σημαντικότερα νοσήματα που προϋπάρχουν και μπορούν να επιπλέξουν μια εγκυμοσύνη, είναι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι και ΙΙ, καθώς και άλλες διαταραχές των ενδοκρινών αδένων. μια εγκυμοσύνη, είναι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι και ΙΙ, καθώς και άλλες διαταραχές των ενδοκρινών αδένων, παθήσεις από το γαστρεντερικό σύστημα, νοσήματα του συνδετικού ιστού (συστηματικός ερυθηματώδης λύκος), καρδιοπάθειες, νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος (άσθμα), αιματολογικές παθήσεις (θρομβοφιλίες, αναιμίες), παθήσεις των νεφρών, λοιμώξεις, και τέλος νευρολογικές – ψυχιατρικές διαταραχές. Οι συνηθέστερες επιπλοκές που διαταράσσουν την εγκυμοσύνη σε γυναίκες με ελεύθερο ιστορικό, είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερτασική νόσος της κύησης (προεκλαμψία, εκλαμψία), διαταραχές της ανάπτυξης του εμβρύου, διαταραχές της ποσότητας του αμνιακού υγρού, η ισοανοσοποίηση

Rhesus, διαταραχές του πλακούντα, ο πρόωρος τοκετός, και διάφορες ηπατικές διαταραχές. Οι μη μαιευτικοί παράγοντες που ενδέχεται να επιπλέξουν μια εγκυμοσύνη, είναι η εγκυμοσύνη στην εφηβεία ή σε μεγάλη ηλικία, οι διατροφικές διαταραχές (υποσιτισμός, παχυσαρκία), η χρήση καπνού, αλκοόλ, διαφόρων ουσιών, η επίδραση περιβαλλοντικών τοξικών παραγόντων, και επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις. Το βεβαρυμένο μαιευτικό ιστορικό που καθιστά μια εγκυμοσύνη υψηλού κινδύνου, περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες (καθ’έξιν) αποβολές, έναν ή περισσότερους ενδομήτριους θανάτους, ή έμβρυα με συγγενείς ανωμαλίες ή γενετικά μεταδιδόμενα νοσήματα.

Μονάδα εντατικής νοσηλείας Ενηλίκων / Νεογνών

Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής

Χειρουργικός Τομέας

Εργαστηριακός Τομέας

Τμήμα Εμβρυομητρικής Ιατρικής & Υπερήχων

Τμήμα κυήσεων υψηλού κινδύνου

Για την παροχή της καλύτερης δυνατής φροντίδας στην πάσχουσα έγκυο και στο έμβρυο που κυοφορεί, είναι επιβεβλημένη η λειτουργία τμήματος κυήσεων υψηλού κινδύνου σε κάθε σύγχρονη τριτοβάθμια μαιευτική μονάδα. Το τμήμα αυτό έχει ως αποστολή την έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου που ενδέχεται να επιβαρύνουν μια εγκυμοσύνη, την προγεννητική καθοδήγηση του ζεύγους και την συστηματική μαιευτική παρακολούθηση. Η λειτουργία του τμήματος βασίζεται στην διασύνδεσή του με διάφορα άλλα τμήματα και μονάδες του μαιευτηρίου καθώς και με όλες τις Κλινικές, τα Εργαστήρια και τα Εξωτερικά Ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου (Σχήμα 1). ➲ • Αιμοδοσία • Εργαστήρια

Παθολογικός Τομέας

• Εξωτερικά Ιατρεία • Θάλαμοι ασθενών • Μαιευτήριο

Ερευνητική Ομάδα

Τμήμα Εμβρυομητρικής ηχωκαρδιογραφίας

Παιδιατρικό / νεογνολογικό τμήμα

Αναισθησιολογικό Τμήμα

Σχήμα 1: Δομή τμήματος κυήσεων υψηλού κινδύνου. ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 43


ιατρικός κόσμος

Εγκυμοσύνη υψηλού κινδύνου θεωρείται η εγκυμοσύνη στην οποία η πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών στη μητέρα ή στο έμβρυο είναι αυξημένη σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Το τμήμα κυήσεων υψηλού κινδύνου έχει επίκεντρο μια ερευνητική ομάδα, που αποτελείται από Μαιευτήρες, έναν Παιδίατρο – Νεογνολόγο, έναν Καρδιολόγο, έναν Αναισθησιολόγο – Εντατικολόγο και μια υπεύθυνη Μαία. Η ομάδα αυτή έχει συμβουλευτικό – συντονιστικό ρόλο στη

διαχείριση των περιστατικών κυήσεων υψηλού κινδύνου που αντιμετωπίζονται στην Κλινική και συνεργάζεται στενά με τον θεράποντα Ιατρό. Στις υποχρεώσεις της ερευνητικής ομάδας συγκαταλέγονται: η καταγραφή των στατιστικών στοιχείων του τμήματος, η διαρκής πληροφόρηση γύρω από τις επιστημονικές εξελίξεις στις κυήσεις υψηλού κινδύνου και η παρουσίαση ενδιαφερόντων άρθρων και περιστατικών. Κεφαλαιώδους σημασίας είναι η συνεργασία της ερευνητικής ομάδας με ιατρούς άλλων ειδικοτήτων για την καλύτερη αντιμετώπιση διαφόρων παθολογικών καταστάσεων που ενδέχεται να επιπλέξουν την εγκυμοσύνη. Οι ιατροί αυτοί ανήκουν και στους τρεις Τομείς, στο Χειρουργικό, Παθολογικό και Εργαστηριακό Τομέα. Στη Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ ήδη λειτουργεί τμήμα κυήσεων υψηλού κινδύνου. Το τμήμα αυτό είναι δομημένο σύμφωνα με

44 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011


Έτσι ολοκληρώνεται το όραμά μας σύμφωνα με το οποίο στη ΓΑΙΑ οι μητέρες και τα νεογέννητα μωρά τους εξασφαλίζουν ποιοτικές και ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας. τα διεθνή πρότυπα. Η ερευνητική ομάδα που επικεντρώνει το συντονιστικό – συμβουλευτικό έργο, συνεργάζεται με ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, με στόχο την παροχή της καλύτερης δυνατής φροντίδας στην πάσχουσα έγκυο.

Η λειτουργία του τμήματος βασίζεται σε επιστημονικά πρωτόκολλα που έχουν συνταχθεί και διανεμηθεί σε όλα τα νευραλγικά τμήματα του Μαιευτηρίου. Τα πρωτόκολλα αυτά έχουν βασιστεί στα αντίστοιχα πρωτόκολλα του Βασιλικού Κολεγίου Μαιευτήρων – Γυναικολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου, στα πρωτόκολλα του Αμερικανικού Κολεγίου

Μαιευτήρων - Γυναικολόγων και στα πρωτόκολλα της Γ΄ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι ολοκληρώνεται το όραμά μας σύμφωνα με το οποίο στη ΓΑΙΑ οι μητέρες και τα νεογέννητα μωρά τους εξασφαλίζουν ποιοτικές και ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγείας. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 45


ιατρικός κόσμος

Η μικροχειρουργική στην κιρσοκήλη, στον υποσπαδία και στην κρυψορχία

Από τον Πέτρο Μυρίλα, Παιδοχειρουργό, Ιατρικού Διαβαλκανικού

46 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Η μικροχειρουργική είναι μία καινούρια χειρουργική τεχνική, που πρωτοεφαρμόστηκε από τον αμερικανό πλαστικό χειρουργό Harry Buncke (19222008) . Προέκυψε από την αναγκαιότητα να γίνονται επεμβάσεις σε εξαιρετικά μικρές δομές, όπως επανασυγκολλήσεις δακτύλων, που δεν μπορούν να γίνουν με γυμνό μάτι. Κατά συνέπεια ως Μικροχειρουργική ορίζεται η εξειδικευμένη χειρουργική τεχνική που χρησιμοποιεί το χειρουργικό μικροσκόπιο, ειδικά λεπτά εργαλεία και ράμματα για επεμβάσεις σε μικροσκοπικές δομές όπου οι χειρισμοί διά γυμνού οφθαλμού είναι αδύνατοι.

Τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η μικροχειρουργική περιλαμβάνουν: 1. την σημαντική μεγέθυνση του χειρουργικού πεδίου 2. την σταθερότητα του χειρουργικού πεδίου (καταργείται το πρόβλημα των μεγεθυντικών φακών που εφαρμόζονται σαν γυαλιά) 3. ο άπλετος φωτισμός 4. η αναγνώριση δομών και η αποφυγή τραυματισμών πρακείμενων αγγείων και νεύρων με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση των ανατομικών επιπλοκών 5. τον ασφαλή χειρισμο των


χειρουργούμενων δομών χωρίς τραυματισμό 6. την τοποθέτηση λεπτότατων ραμμάτων 7. την άριστη εκπαίδευση του βοηθού

Κιρσοκήλη

Η κιρσοκήλη οφείλεται στην ανεπάρκεια των φλεβών του όρχεως να παροχετεύσουν το αίμα που φυσιολογικά φτάνει στον όρχι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό κιρσοειδών διευρύνσεων των φλεβών και την έκθεση του όρχεως σε αυξημένη θερμοκρασία. Ως εμφανή συνέπεια σε σοβαρού βαθμού κιρσοκήλη το όσχεο διογκώνεται. Η κιρσοκήλη είναι μία συχνή πάθηση τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Για ανατομικούς λόγους είναι συχνότερη στον αριστερό όρχι και η συχνότητά της είναι 13,7-16,2 % σε παιδιά ηλικίας 10-15 έτων αντίστοιχα. Η θεραπεία της κιρσοκήλης είναι χειρουργική και αποσκοπεί στην ύφεση των συμπτωμάτων (πόνος και αίσθημα βάρους στον όρχι), αλλά κυριότερα στην πρόληψη των επιπλοκών, πρώιμων όπως ατροφία του όρχεως και αιμάτωμα και των όψιμων με κυριότερη την υπογονιμότητα που οφείλεται στην έκθεση του όρχεως σε αυξημένη θερμοκρασία.

Σε ενήλικες άνδρες η κιρσοκήλη είναι μία συχνή αιτία υπογονιμότητας (απαντάται στο 35% των υπογόνιμων ανδρών). Η χειρουργική αντιμετώπιση της κιρσοκήλης σε μικρή ηλικία όμως αποτρέπει την μείωση της γονιμότητας. Οι χειρουργικές τεχνικές που εφαρμόζονται στην θεραπεία της κιρσοκήλης είναι τέσσερις δύο κλασσικές τεχνικές χειρουργικής (Palomo & Ivanissevitch), η λαπαροσκοπική και η μικροχειρoυργική. Η μέθοδος εκλογής σύμφωνα με τα παγκόσμια βιβλιογραφικά δεδομένα είναι μικροχειρουργική γιατί μηδενίζει τα ποσοστά επιπλοκών (π.χ. υδροκήλη) και υποτροπών όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί:

Τεχνική Palomo Ivanissevitch Λαμπαροσκοπική Μικροχειρουργική

Υποσπαδίας

(αιματική παροχή και νεύρωση) σε συνδυασμό με τη μικροχειρουργική βελτιώνουν σημαντικότατα τα αποτελέσματα. Τα πλεονεκτήματα της μικροχειρουργικής στον υποσπαδία είναι: -η βέλτιστη παρασκευή της πάσχουσας ουρήθρας και του σπογγιώδους σώματος, -η στεγανή & ατραυματική συρραφή της ουρήθρας με πολύ λεπτά ράμματα, -το άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα. Το πλεονέκτημα της μικροχειρουργικής στις επιπλοκές του υποσπαδία είναι η βέλτιστη παρασκευή αγγειούμενου μοσχεύματος και η στεγανή συρραφή του μοσχεύματος στην ουρήθρα σε

Επιπλοκές-Υδροκήλη % 7-12 3-30 3-12 0

Συχνότητα: 1 στις 300 γεννήσεις Η Αμερικανική Εταιρεία Παιδιατρικής συνιστά διόρθωση στην ηλικία μεταξύ 6 και 12 μηνών Η ηλικία αυτή επιβάλλει τη χρήση μικροχειρουργικής. Η άριστη γνώση της ανατομίας του πέους

Παιδί

Η μικροχειρουργική χάρη στα πλεονεκτηματά της βρήκε εφαρμογές σχεδόν σε όλες τις υποειδικότητες της χειρουργικής όπως την πλαστική χειρουργική, την χειρουργική της άκρας χειρός κ.α. Η μικροχειρουγική έχει και πολλές εφαρμογές στην χειρουργική παίδων και ιδιαίτερα στην παιδο-ουρολογία: 1. στην μετεμφύτεση των ουρητήρων επί κυστεοουρητηρικής παλινδρόμησης 2. στην αποκατάσταση ανωμαλιών του ανώτερου ουροποιητικού όπως σε στένωση πυελοουρητηρικής συμβολής σε νεογνά 3. στην αποκατάσταση του επισπαδία 4. στην αποκατάσταση της συνέχειας του σπερματικού πόρου επί συγγενούς ατρησίας ή μετά από ιατρογενή τραυματισμό

Η κρυψορχία είναι μία από τις πιο συχνές χειρουργικές παθήσεις των παίδων. Αντιστοιχεί στο 3% των τελειόμηνων και στο 30% των πρόωρων νεογνών.

Υποτροπή % 5-25 3-25 5-15 1

περιπτώσεις στενώσεων της ουρήθρας και επακόλουθων συριγγίων Αποτελέσματα της μικροχειρουργικής στον υποσπαδία είναι: -Σημαντικότατη μείωση των επιπλοκών από 24% σε 6,5%. -Δραστικότατη ελάττωση της συχνότητας συριγγίου μετεγχειρητικά από 32% σε 5%. -Πολύ καλύτερο έως άριστο κοσμητικό αποτέλεσμα.

Κρυψορχία Υποσπαδίας

Η κρυψορχία είναι μία από τις πιο συχνές χειρουργικές παθήσεις των παίδων. ➲ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 47


ιατρικός κόσμος

ηλικία του 1 έτους, και έτσι η ηλικία της επέμβασης μειώθηκε στο 1 έτος. Σήμερα, υπάρχουν σημαντικές μελέτες που δείχνουν ότι οι ιστολογικές βλάβες είναι εμφανείς μόλις μετά την ηλικία των 6 μηνών και συνιστούν να γίνεται ορχεοπηξία στην ηλικία των 4-6 μηνών.

Κρυψορχία & μικροχειρουργική

Αντιστοιχεί στο 3% των τελειόμηνων και στο 30% των πρόωρων νεογνών. Στην πάθηση αυτή, ο όρχις δεν έχει κατέλθει φυσιολογικά στο όσχεο

ανάπτυξης κακοήθειας στον όρχι, πιθανώς εξαιτίας της έκθεσης του όρχεως σε αυξημένη θερμοκρασία όταν δεν έχει

Η μικροχειρουργική, χάρη στη μεγέθυνση και τους ειδικούς χειρουργικούς χειρισμούς, δίνει τη δυνατότητα να γίνει ορχεοπηξία νωρίς, στην ηλικία των 3-6 μηνών, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο κάκωσης των μικροσκοπικών δομών ενός τόσο νεαρού βρέφους (σπερματικού πόρου, αγγείων, νεύρων) κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Η κάκωση των αγγείων του όρχεως, με αποτέλεσμα την ισχαιμία και τελικά

Με τη μικροχειρουργική, η πιθανότητα κάκωσης των αγγείων του όρχεως δεν αυξάνεται με τη μείωση της ηλικίας. κατά την εμβρυϊκή ζωή, με αποτέλεσμα μετά τη γέννηση να είναι «κρυμμένος» μέσα στην κοιλιά ή σε υψηλότερη θέση από αυτή του οσχέου στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα. Τα αίτια της κρυψορχίας παραμένουν άγνωστα και ο μηχανισμός δημιουργίας της πάθησης αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας. Η κρυψορχία συσχετίζεται με μειωμένη γονιμότητα και αυξημένο κίνδυνο

Επισπαδίας 48 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

καταφέρει να κατέλθει στο όσχεο. Επίσης, η κρυψορχία χαρακτηρίζεται από σημαντικές ψυχοκοινωνικές συνέπειες. Για τους παραπάνω λόγους γίνεται ορχεοπηξία, όπως λέγεται η χειρουργική επέμβαση κατά την οποία ο όρχις τοποθετείται στη φυσιολογική του θέση στο όσχεο. Η ηλικία κατά την οποία συνιστάται να γίνεται η ορχεοπηξία έχει μεταβληθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Παλιότερα, οι ερευνητές υποστήριζαν ότι οι βλάβες στον όρχι λόγω της κακής θέσης του αρχίζουν να εμφανίζονται μετά την ηλικία των 2 ετών. Κατά συνέπεια, η πλειοψηφία των αγοριών με κρυψορχία υποβάλλονταν σε ορχεοπηξία μέχρι την ηλικία των 2 ετών. Εν συνεχεία, άρχισε να επικρατεί η άποψη ότι ο όρχις αρχίζει να βλάπτεται όταν δεν βρίσκεται στο όσχεο μετά την

την ατροφία του όρχεως είναι η πιο σημαντική επιπλοκή της ορχεοπηξίας, η οποία όπως είναι ευνόητο γίνεται πιο πιθανή όσο μικρότερο είναι το βρέφος που χειρουργείται. Με τη μικροχειρουργική, η πιθανότητα κάκωσης των αγγείων του όρχεως δεν αυξάνεται με τη μείωση της ηλικίας. Η μικροχειρουργική τεχνική έχει επίσης εφαρμογή σε περίπλοκες περιπτώσεις κρυψορχίας, στις οποίες τα αγγεία του όρχεως δεν έχουν ικανό μήκος, ώστε να μπορέσει ο όρχις να τοποθετηθεί εύκολα στο όσχεο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η μικροχειρουργική δίνει τη δυνατότητα εξειδικευμένης επέμβασης με την οποία ο όρχις αυτομεταμοσχεύεται σε άλλα αγγεία χαμηλότερα ώστε να μπορέσει να τοποθετηθεί στο όσχεο. u


Η Πρώτη Ρομποτική Επέμβαση Νεφρεκτομής σε Παιδί στην Ελλάδα, στέφεται με απόλυτη επιτυχία

Στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών πραγματοποιήθηκε, με απόλυτη επιτυχία, η πρώτη Ρομποτική Νεφρεκτομή σε παιδί στην Ελλάδα, από τον Δρ. Κωνσταντίνο Κωνσταντινίδη, Διευθυντή Γενικής Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Για την πραγματοποίηση της επέμβασης προηγήθηκε ιατρικό συμβούλιο με τους συνεργάτες του: Καθηγητή Παιδιατρικής κ. Θ.Καρπάθιου, τον Παιδοουρολόγο κ. Ζουπάνο, τον Παιδοκαρδιοχειρουργό κ. Φ.Μητρόπουλο, την Παιδοαναισθησιολόγο κα Π. Σταυροπούλου και τον Διευθυντή Χειρουργικής Δρ. Κ. Κωνσταντινίδη. Η επέμβαση έγινε με τη χρήση του πλέον σύγχρονου ρομποτικού χειρουργικού συστήματος daVinci Si HD. Η ρομποτική αποτελεί εξέλιξη της κλασικής λαπαροσκόπησης. Πλεονεκτεί έναντι της ανοιχτής

χειρουργικής επέμβασης, διότι δεν απαιτεί μεγάλες τομές, αλλά μόνο 3-4 μικρές τομές των πέντε χιλιοστών για την εισαγωγή των ενδοσκοπικών εργαλείων. Επίσης, πλεονεκτεί έναντι της συμβατικής λαπαροσκόπησης χάρη στην τρισδιάστατη απεικόνιση και την ευχέρεια κινήσεων των ρομποτικών εργαλείων. Σε αυτές τις ελάχιστα τραυματικές επεμβάσεις (minimally invasive surgery) όπως αποκαλούνται, οι ασθενείς επιστρέφουν πολύ γρήγορα στο σπίτι τους, ακόμα και μετά από μεγάλες επεμβάσεις.

στο τελικό άκρο τους, η ρομποτική παρέχει τη μοναδική δυνατότητα να πραγματοποιηθούν λεπτοί χειρισμοί στο πιο στενό πεδίο με εξαιρετική άνεση και υψηλή ακρίβεια. Η επέμβαση είναι αναίμακτη και χωρίς ιδιαίτερο πόνο».

Ο μόλις επτά ετών ασθενής βγήκε από το νοσοκομείο λίγες μέρες μετά από την επέμβαση σε άριστη κατάσταση.

Η ομάδα Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών είναι η πρώτη που εφήρμοσε τη ρομποτική χειρουργική στη χώρα μας από το 2006, με τα πρώτα προγράμματα Ρομποτικής Ουρολογίας, Γενικής Χειρουργικής, Γυναικολογίας, Παιδοχειρουργικής και πρόσφατα Ωτορινολαρυγγολογίας (Διαστοματική Επέμβαση TORS). u

«Στον παιδιατρικό ασθενή τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής είναι ακόμα μεγαλύτερα», δήλωσε ο Δρ. Κ. Κωνσταντινίδης. «Χάριν στην ευλυγισία των ρομποτικών εργαλείων

Στη συγκεκριμένη επέμβαση, που είχε ως ένδειξη την κακοήθη δευτεροπαθή υπέρταση, λόγω συγγενούς στένωσης νεφρικής αρτηρίας, με αρτηριακή πίεση ώς 230 mm Hg, το παιδί κινδύνευε από επιπλοκές απειλητικές για τη ζωή του. Η ανάρρωση ήταν ταχύτατη και το πρόβλημα της υπέρτασης υποχώρησε εντελώς.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 49


ΟΜΙΛΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

αφιέρωμα

•Ογκολογικό Κέντρο: Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης •Νεώτερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα •Ο ρόλος της επεμβατικής Ακτινολογίας στον καρκίνο του πνεύμονα: από τη διάγνωση στη θεραπεία •Η Λαπαροσκοπική σε νέα επιτεύγματα: Ριζική νεφρεκτομή και πρώτη επιτυχήςαντιμετώπιση αγγειολιπώματος μεσεντερίου •Ο ρόλος της ψηφιακής και της μαγνητικής μαστογραφίας στη διάγνωση και πρόληψη των παθήσεων του μαστού •Eκτίμηση του κινδύνου υποτροπής στον πρώιμο καρκίνο του μαστού •Kλινικές μελέτες στην Ογκολογία και η σημασία τους στην θεραπεία των ασθενών •Ορολογικοί Δείκτες σε Νεοπλασματικές Παθήσεις


ιατρικός κόσμος

Ογκολογικό Κέντρο Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης Η ιατρική επιστήμη έχει κάνει άλματα στην ογκολογία κατά την τελευταία 10ετία. Στον καρκίνο, η έγκαιρη πρόληψη σώζει κυριολεκτικά ζωές. Έχουν αυξηθεί κατά πολύ τα ποσοστά απόλυτης ίασης, ενώ το προβλέψιμο όριο ζωής για πολλούς τύπους καρκίνου έχει πολλαπλασιαστεί σε σχέση ακόμη και με το πρόσφατο παρελθόν. Στην Ελλάδα, η πρόληψη σε επίπεδο ενημέρωσης αλλά και ακρίβειας του διαγνωστικού αποτελέσματος και κυρίως η θεραπευτική αντιμετώπιση, βρίσκονται στα επίπεδα των πιο προηγμένων ιατρικών κέντρων, διεθνώς. Δεν χρειάζεται ο ασθενής να ταξιδέψει στο εξωτερικό για να αισθάνεται ασφαλής για την ποιότητα της θεραπείας του. Στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης λειτουργεί το μοναδικό, στη Βόρειο Ελλάδα, ιδιωτικό Ογκολογικό Κέντρο. Στελεχωμένο με εξειδικευμένους, έμπειρους ιατρούς, το Ογκολογικό Κέντρο υιοθετεί θεραπευτικά πρωτόκολλα που εφαρμόζονται στα μεγαλύτερα Ογκολογικά Κέντρα των ΗΠΑ, της Αγγλίας και άλλων χωρών, με τα οποία και συνεργάζεται,

52 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

εφαρμόζει εξατομικευμένες, στοχευμένες, σύγχρονες θεραπείες, ενώ υποστηρίζεται από την τελευταία λέξη της ιατρικής τεχνολογίας. Σήμερα, η θεραπεία του ογκολογικού ασθενή απαιτεί συνεργασία πολλών ειδικοτήτων (χειρουργών, παθολόγων – ογκολόγων, ακτινοθεραπευτών) αλλά και άλλων ειδικοτήτων, όπως ιατρού πόνου, ψυχολόγου, ενδοσκόπου, ειδικού οδοντιάτρου κ.α. Όλοι αυτοί οι ειδικοί υπάρχουν στο Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης. Αγωνιώδη ερωτήματα εάν χειρίζονται σωστά ένα ογκολογικό πρόβλημα, εάν και σε ποιους γιατρούς πρέπει να αποταθούν για να έχουν ολοκληρωμένη εκτίμηση της προτεινόμενης θεραπείας, εάν και ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνουν ώστε να διασφαλίσουν ότι δεν υπάρχουν «κρυφές» πτυχές της νόσου, εάν και πώς μπορούν να ζητήσουν μια δεύτερη γνώμη χωρίς να χρειάζεται να υποβληθούν ξανά στις ίδιες εξετάσεις, είναι αυτά που βασανίζουν τους ενδιαφερόμενους, μετά το άκουσμα της πρώτης σοκαριστικής είδησης για κακοήθη όγκο. Στις αγωνίες αυτές προστίθεται η ανάγκη των ασθενών να πάρουν γρήγορα τις

σωστές αποφάσεις, αλλά και η σύγχυση την οποία προκαλούν οι γνώμες των

πολλών «ειδικών» της προσωπικής εμπειρίας.

Ογκολογικό Κέντρο

Γιατί ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να επιλέξει ένα χαρακτηρισμένο «Ογκολογικό Κέντρο», από ένα γενικό τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας, νοσοκομείο ή ιδιωτική κλινική;


Το Ογκολογικό Κέντρο εξασφαλίζει στον ασθενή την ταχύτατη διάγνωση, τη δυνατότητα επιλογής ιατρού ή ομάδας ιατρών υψηλής εξειδίκευσης, το σχεδιασμό και την υλοποίηση της κατάλληλης θεραπείας, τις άριστες συνθήκες νοσηλείας. Διαθέτει, επίσης, όλες τις εξειδικευμένες ογκολογικές ειδικότητες, στελεχωμένες με τους πλέον καταρτισμένους και έμπειρους επιστήμονες. Τέλος, έχει στη διάθεσή του εξειδικευμένο τεχνολογικό εξοπλισμό που δύσκολα βρίσκεται σε γενικό νοσοκομείο ή ιδιωτικό θεραπευτήριο. Για το λόγο αυτό και στο εξωτερικό , λειτουργούν εξειδικευμένα Ογκολογικά Κέντρα.

και συχνά τόσο σύνθετες που θα ήταν αδύνατον να εφαρμοστούν σε άλλο Κέντρο. Δίνεται έμφαση στη στοχευμένη θεραπεία, σε βιολογικούς παράγοντες και στην υποστηρικτική αγωγή. Το Ογκολογικό Κέντρο συμμετέχει, επίσης, σε ποικίλα ερευνητικά προγράμματα και προσφέρει στους ασθενείς δυνατότητα πρόσβασης σε εγκεκριμένα υποσχόμενα φάρμακα,

Στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης λειτουργεί το μοναδικό, στη Βόρειο Ελλάδα, ιδιωτικό Ογκολογικό Κέντρο. Στο Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης αντιμετωπίζονται όλα τα κακοήθη νοσήματα συμπεριλαμβανομένων των αιματολογικών. Οι θεραπείες είναι υψηλότατου επιπέδου

πριν από την έναρξη κυκλοφορίας τους στην Ελλάδα. Το εξειδικευμένο Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης στελεχώνουν:

Στον Παθολογικό τομέα: ειδικοί παθολόγοι ογκολόγοι, αιματολόγοι, πνευμονολόγοι, γαστρεντερολόγοι και ενδοκρινολόγοι. Στο Χειρουργικό τομέα: χειρουργοί, ογκολόγοι, γυναικολόγοι –ογκολόγοι, νευροχειρουργοί, θωρακοχειρουργοί, ουρολόγοι, γναθοπροσωποχειρουργοί, ΩΡΛ και πλαστικοί χειρουργοί. Στον Ακτινοθεραπευτικό τομέα: ακτινοθεραπευτές, ακτινοφυσικοί, πυρηνικοί ιατροί. Στον Εργαστηριακό τομέα: ακτινολόγοι, πυρηνικοί ιατροί, κυτταρολόγοι και παθολογοανατόμοι. Επίσης, την εξειδικευμένη ομάδα συμπληρώνουν: ιατροί Πόνου, φυσίατροι- φυσικοθεραπευτές και ψυχολόγοι.

Ογκολογικό Συμβούλιο

Το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης είναι το μόνο ιδιωτικό θεραπευτήριο της Β. Ελλάδας που διαθέτει ➲

Διακεκριμένοι ιατροί του Ογκολογικού Κέντρου με μέλη του Συλλόγου Γυναικών με καρκίνο του μαστού «Άλμα Ζωής» σε ενημερωτική εκδήλωση στο Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης. Ο καθ. Χ. Σέμογλου, πρώτος άνδρας, από αριστερά.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 53


ιατρικός κόσμος

Ογκολογικό Συμβούλιο, με τη συμμετοχή διακεκριμένων ιατρών όλων των ειδικοτήτων. Συντονιστής του Ογκολογικού Κέντρου, στο οποίο συμμετέχουν 50 και πλέον εξειδικευμένοι ογκολόγοι, είναι ο ομότιμος καθηγητής Χειρουργικής του ΑΠΘ, διακεκριμένος ογκολόγος, Χρήστος Σέμογλου, ο οποίος διαθέτει 30ετή επιστημονική γνώση και εμπειρία στην επιτυχή αντιμετώπιση των νεοπλασματικών παθήσεων. Η λειτουργία του Ογκολογικού Συμβουλίου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο ασθενής, αφού πρώτα επιλέξει τον εξειδικευμένο με το πρόβλημά του ογκολόγο, έχει τη δυνατότητα να ενημερωθεί για όλα τα στάδια της

54 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

θεραπείας του, να ζητήσει τη συνεργασία ιατρών διαφορετικών ειδικοτήτων της επιλογής του, να έχει συνεχή πρόσβαση- για κάθε χρήση- στον ιατρικό του φάκελο. Με αυτή τη διαδικασία, ο ασθενής αισθάνεται ασφαλής, απαραίτητη προϋπόθεση για την καλή έκβαση της πορείας του. Στο Ογκολογικό Συμβούλιο συμμετέχουν εγνωσμένου κύρους ογκολόγοι ιατροί όλων των ειδικοτήτων. Το Συμβούλιο εξετάζει και αποφαίνεται, κατά περίπτωση, για την καλύτερη αντιμετώπιση σύνθετων ή πολλαπλής προσέγγισης, περιστατικών. Ο ασθενής μπορεί να επιζητήσει τη σύγκληση του Ογκολογικού Συμβουλίου, ενώ τα πορίσματά του, αποτελούν αναπόσπαστο δεδομένο του ιατρικού του φακέλου.

Ελέγχου Μαστού με ψηφιακό μαστογράφο, διενεργείται Pap Test με τη νέα μέθοδο κυτταρολογίας «υγρής φάσης» και κολποσκόπηση-laser για τον γυναικολογικό καρκίνο. Επίσης, πραγματοποιείται, έλεγχος του παχέως εντέρου κολονοσκοπικά αλλά και χωρίς κολονοσκόπηση με αξονική τομογραφία του υπερσύγχρονου Somotom 128 τομών, ενώ λειτουργεί βρογχοσκοπικό τμήμα για έλεγχο των πνευμόνων και γίνεται εργαστηριακός έλεγχος για καρκινικούς δείκτες, PSA κ.α. Η εργαστηριακή και απεικονιστική διάγνωση περιλαμβάνει: Αξονική Τομογραφία, μαγνητική τομογραφία με το πιο σύγχρονο απόκτημα στην ακτινοδιάγνωση στην Ελλάδα, τον 3Tesla, αγγειογραφία, σπινθηρογράφημα, PET scan σε συνεργασία με το νοσοκομείο του Ομίλου στην Αθήνα, ψηφιακή

Στο Ογκολογικό Συμβούλιο συμμετέχουν εγνωσμένου κύρους ογκολόγοι ιατροί όλων των ειδικοτήτων. Υπερσύγχρονος διαγνωστικός εξοπλισμός - εφαρμογή εξελιγμένων διαγνωστικών μεθόδων

Για την ακρίβεια της διάγνωσης έχει τεράστια σημασία ο εξοπλισμός να είναι τελευταίας τεχνολογίας. Στο Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης λειτουργεί Κέντρο

μαστογραφία, κατευθυνόμενη βιοψία δια βελόνης (FNA και Tru-cut) για έλεγχο μαστού, πνεύμονα, προστάτη, οισοφάγου κ.α.

Ακτινοθεραπεία - χημειοθεραπεία Για την θεραπευτική αντιμετώπιση ακολουθείται, σύμφωνα με τις εξατομικευμένες ανάγκες κάθε ασθενούς, χειρουργική αντιμετώπιση,


χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, χημειοεμβολισμοί, ραδιοσυχνότητες, πυρηνική

Ιατρική αλλά και προωθημένες διαγνωστικές και θεραπευτικές επεμβάσεις, όπως: Θωρακοσκόπηση, μεσαυλιοσκόπηση, λαπαροσκοπικές εγχειρήσεις, τεχνική του φρουρού λεμφαδένα, διαγνωστική έκπλυσης πόρων μαζικού αδένος.

ιατρικής τεχνολογίας. Εφαρμόζεται σύστημα αξονικής εξομοίωσης και τρισδιάστατου σχεδιασμού ακτινοθεραπείας, σύστημα σύντηξης εικόνας για την εκμετάλλευση όλων των διαγνωστικών απεικονιστικών εξετάσεων (CT, MRI, PET/CT), λειτουργούν δύο γραμμικοί επιταχυντές υψηλής τεχνολογίας και μονάδα Βραχυθεραπείας τηλεμεταφόρτισης υψηλού ρυθμού δόσης, με ιρίδιο-192. Το σύστημα είναι μοναδικό στη Β. Ελλάδα, με τρισδιάστατη εξομοίωση και σχεδιασμό θεραπείας. Στο Διαβαλκανικό λειτουργεί και το

μεγαλύτερο ιδιωτικό θεραπευτικό τμήμα ανοιχτών πηγών (Ι-131) στην Ελλάδα για τον καρκίνο του θυρεοειδούς. Επίσης, εφαρμόζονται ειδικές ραδιοϊσοτοπικές θεραπείες για την ανακούφιση του πόνου από οστικές μεταστάσεις. Στην επεμβατική ακτινολογία εφαρμόζονται εκλεκτικός και υπερεκλεκτικός εμβολισμός αγγείων όγκου, χημειοεμβολισμοί, θερμοκαυτηριασμός με μικροκύματα (RF Ablation) καθώς και διαγνωστικές και θεραπευτικές επεμβάσεις (βιοψίες, σπονδυλοπλαστική, παροχετεύσεις συλλογών και χολαγγείων, αγγειοπλαστική χοληδόχου πόρου με τοποθέτηση stent). u

Το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης διαθέτει το μοναδικό οργανωμένο ιδιωτικό τμήμα Ακτινοθεραπείας στη Βόρεια Ελλάδα, εξοπλισμένο με την τελευταία λέξη της

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 55


ιατρικός κόσμος

Νεώτερα δεδομένα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα

Από την Σοφία Ι. Μπάκα MD, PhD Ογκολόγο - Ειδικό Παθολόγο, Ιατρικού Διαβαλκανικού

56 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Στην Ελλάδα, ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τον συχνότερο τύπο καρκίνου στους άνδρες και τον δεύτερο σε συχνότητα στις γυναίκες. Κάθε χρόνο, περισσότερα από 3.000 άτομα προσβάλλονται από καρκίνο του πνεύμονα. Η συχνότητά του αυξάνεται με ραγδαίο ρυθμό λόγω της αύξησης των καπνιστών τις τελευταίες δεκαετίες. Υπολογίζεται ότι το 2020 ο αριθμός των νέων περιπτώσεων θα φτάσει τα 2,2 εκατομμύρια. Το 74-85% των ασθενών διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο της νόσου. Ο καρκίνος τον πνεύμονα χωρίζεται σε δύο μεγάλες ομάδες: μικροκυτταρικού τύπου και μη μικροκυτταρικού τύπου, που έχουν διαφορετικούς τρόπους θεραπείας και διαφορετική πρόγνωση. Τα μικροκυτταρικά καρκινώματα,

είναι σπανιότερα (μόνο το 10-15% των περιστατικών) αλλά αναπτύσσονται ταχύτερα, παρουσιάζουν συχνότερα και ταχύτερα μεταστάσεις, όταν γίνει η διάγνωση, οι μεταστάσεις συχνά ήδη υπάρχουν. Ο μικροκυτταρικός καρκίνος είναι πολύ


Κάθε χρόνο, περισσότερα από 3.000 άτομα προσβάλλονται από καρκίνο του πνεύμονα. Η συχνότητά του αυξάνεται με ραγδαίο ρυθμό λόγω της αύξησης των καπνιστών τις τελευταίες δεκαετίες. επιθετικός, δεν αντιμετωπίζεται χειρουργικά, πλην σπάνιων περιπτώσεων, ανταποκρίνεται πολύ γρήγορα όμως στην ακτινοθεραπεία και τη χημειοθεραπεία. Τα μη μικροκυτταρικά καρκινώματα είναι συχνότερα (περίπου το 85-90%)

και εξελίσσονται με αργότερο ρυθμό. Ο ιστολογικός τύπος έχει καθοριστικό ρόλο στο είδος της θεραπευτικής αγωγής που θα ακολουθηθεί και στην πρόγνωση. Ο μη μικροκυτταρικός τύπος καρκίνου του πνεύμονα διαιρείται σε τρεις υποομάδες: τον πλακώδη, το αδενοκαρκίνωμα και το

μεγαλοκυτταρικό τύπο. Το αδενοκαρκίνωμα είναι το μοναδικό που δεν έχει άμεση σχέση με το κάπνισμα. Ο μη μικροκυτταρικού τύπου καρκίνος του πνεύμονα εξαπλώνεται τοπικά και αργεί να δώσει απομακρυσμένες μεταστάσεις. Η χειρουργική θεραπεία παίζει σημαντικό ρόλο στην πλήρη θεραπεία. Όταν η νόσος βρίσκεται σε προχωρημένα στάδια, η αντιμετώπισή της περιλαμβάνει χημειοθεραπεία και ακτινοβολία. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές των Ευρωπαικών και Αμερικάνικών Ογκολογικών Ομάδων (ESMO, ASCO), η καθιερωμένη θεραπεία για τον τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα (ΜΜΚΠ) είναι συνδυασμοί φαρμάκων με βάση την πλατίνα (εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθούν μη πλατινούχοι συνδυασμοί) που παράγουν ανταποκρίσεις μέχρι 40% και διάμεση επιβίωση 8-10 μήνες. Παρόλες τις εξελίξεις στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, η πρόγνωση του καρκίνου του πνεύμονα παραμένει πτωχή. Καθώς η νόσος παρουσιάζει πολύ υψηλό ποσοστό θνητότητας, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη ανεύρεσης νέων αποτελεσματικότερων θεραπειών. Ένα από τα σημαντικά νέα φάρμακα που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι το pemetrexed (Alimpta) το οποίο αναστέλλει την DHFR και την GARFT, ένζυμα κλειδιά απαραίτητα για τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Το νέο αυτό φάρμακο έχει βοηθήσει αρκετά ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα και κακόηθες μεσοθηλίωμα. Με τη ανάπτυξη της μοριακής και βιολογικής κατανόησης της ογκογενετικής εξέλιξης εφαρμόστηκαν νέες στρατηγικές στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα, που περιλαμβάνουν εξειδικευμένους στόχους. Οι στοχευμένες θεραπείες αποτελούν νέους παράγοντες που δρουν εξειδικευμένα σε κυτταρικούς υποδοχείς και διαδικασίες αναστέλλοντας τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών ➲ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 57


ιατρικός κόσμος

Οι στοχευμένες θεραπείες αποτελούν το ισχυρότερο όπλο για την καταπολέμηση του καρκίνου.

58 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

κυττάρων. Οι στοχευμένες θεραπείες αποτελούν το ισχυρότερο όπλο για την καταπολέμηση του καρκίνου δρώντας είτε σε καθορισμένα γονιδιακά μονοπάτια του καρκινικού κυττάρου είτε

των μικρών μορίων με δραστικότητα τυροσινικής κινάσης και των μονοκλωνικών αντισωμάτων. Τα φάρμακα της πρώτης ομάδας στοχεύουν τον EGFR.

τρόπο, ώστε να προσκολλώνται σε συγκεκριμένους κυτταρικούς «δέκτες» και να εμποδίζουν την ενεργοποίησή τους. Προσδενόμενα στους κυτταρικούς υποδοχείς εμποδίζουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Το μονοκλωνικό αντίσωμα Bevacizumab (Avastin) έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με καλύτερη πρόγνωση στους ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα όταν χορηγείται ως θεραπεία πρώτης γραμμής μαζί με

εμποδίζοντας την αγγειογένεση που χρειάζεται ο όγκος για να αναπτυχθεί. Οι βιολογικές θεραπείες ως «έξυπνες βόμβες» κατευθύνονται σε ειδικούς στόχους στα καρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανεπηρέαστα τα φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η θεραπεία γίνεται περισσότερο συγκεκριμένη, πιο ειδική και λιγότερο τοξική. Τα βιολογικά φάρμακα που έχουν αποτελεσματικότητα στον καρκίνο του πνεύμονα εντάσσονται στην κατηγορία

Δυο νέα της πρώτης ομάδας φάρμακα που δρουν μπλοκάροντας αυτό το στόχο έχουν εγκριθεί ως 2ης και 3ης γραμμής θεραπεία το Iressa (gefitinib) και Tarceva (Erlοtinib). Και τα δυο αυτά φάρμακα είναι διαθέσιμα σε χάπια κάνοντας έτσι πολύ πιο εύκολη τη χορήγηση τους βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Τα φάρμακα της δεύτερης ομάδας, τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι μόρια, τα οποία είναι σχεδιασμένα κατά τέτοιο

κλασική χημειοθεραπεία. Έχει ως στόχο τον αγγειακό ενδοθηλιακό αυξητικό παράγοντα και δρα στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων, να αποκόπτεται η τροφοδοσία του όγκου με αίμα και κατ’ επέκταση η αύξηση και εξάπλωσή του. Το ερευνητικό ενδιαφέρον της ιατρικής κοινότητας έχει στραφεί στις θεραπείες αυτές που έχουν αρχίσει να δίνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε κλινικές


μελέτες και να καταδεικνύουν όφελος επιβίωσης σε πολλούς ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Τα νέα φάρμακα έχουν παρενέργειες ήπιες που μπορούν εύκολα να αντιμετωπιστούν. Για να γίνουν πιο αποδοτικές, οι νέα στοχευμένες θεραπείες για τον πνευμονικό καρκίνο πρέπει να εξατομικευτούν, ώστε να ξέρουμε ποιοι ασθενείς

ωφελούνται από ποια φάρμακα. Η πρόοδος στον τομέα της μοριακής βιολογίας και η κατανόηση της καρκινογένεσης του καρκίνου του πνεύμονα οδήγησαν επίσης στην ανάπτυξη διαφόρων τεχνικών γονιδιακής θεραπείας. Με τον όρο γονιδιακή θεραπεία εννοούμε την εισαγωγή στον οργανισμό «κομματιών» γενετικού υλικού με διάφορους φορείς (π.χ. ιούς).

Στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα το σημαντικότερο για καλύτερη παροχή φροντίδας είναι η αντιμετώπιση του από ομάδα ειδικών και η ολιστική προσέγγιση.

Η γονιδιακή θεραπεία έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της λειτουργίας των διαταραγμένων ογκοκατασταλτικών γονιδίων ή/και την αναστολή της ενεργοποίησης των ογκογονιδίων που προάγουν την αύξηση του όγκου. Παρόλο που υπάρχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε πειραματικές μελέτες, η γονιδιακή θεραπεία βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο εξαιτίας της δυσκολίας δημιουργίας φορέων του γενετικού υλικού μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων έχει γίνει σημαντική πρόοδος στον τομέα της κυτταρικής και μοριακής ανοσολογίας και κατ’ επέκταση σε αυτόν της ανοσοθεραπείας του καρκίνου. Η λογική ανάπτυξης των διάφορων «εμβολίων» στηρίζεται στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος και την ευαισθητοποίησή του ειδικά απέναντι στα καρκινικά κύτταρα, προκειμένου να τα καταπολεμήσει. Μέχρι σήμερα κανένα εμβόλιο δεν έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με βελτίωση της πρόγνωσης όσον αφορά τον καρκίνο του πνεύμονα. Οι σύγχρονες τεχνικές της μοριακής βιολογίας φώτισαν σε μεγάλο βαθμό την ύπαρξη πολλαπλών γενετικών ανωμαλιών που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για εξατομικευμένη θεραπεία. Όσο όμως και να υπάρξει πρόοδος και νέα φάρμακα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα το σημαντικότερο για καλύτερη παροχή φροντίδας είναι η αντιμετώπιση του από ομάδα ειδικών και η ολιστική προσέγγιση. Η ομάδα θα πρέπει να αποτελείται από ογκολόγο, πνευμονολόγο, θωρακοχειρουργό ακτινοθεραπευτή, ψυχολόγο. Όλοι μαζί συνεργάζονται προσπαθώντας να επιλύσουν τα προβλήματα του ασθενή, και βρίσκονται στον ίδιο χώρο, σε καλά οργανωμένες ογκολογικές μονάδες. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 59


ιατρικός κόσμος

Ο ρόλος της επεμβατικής Ακτινολογίας στον καρκίνο του πνεύμονα: από τη διάγνωση στη θεραπεία όπου λόγω των συνοδών ιατρικών προβλημάτων, οι ασθενείς είναι ουσιαστικά ανεγχείρητοι. Επίσης, σε ασθενείς με πιο προχωρημένο καρκίνο, που δεν απαντούν στην χημειοθεραπεία ή την ακτινοβολία, εναλλακτικές θεραπευτικές μέθοδοι αναζητούνται. Οι ασθενείς με περιορισμένη μεταστατική νόσο στον πνεύμονα, που επίσης για πολλούς λόγους δεν μπορούν να χειρουργηθούν, αποτελούν ένα συχνό ιατρικό πρόβλημα. Όλες οι παραπάνω ομάδες ασθενών είναι υποψήφιες για διαδερμική αφαίρεση όγκου (ablation).

Από τους Δανάη Χουρμούζη και Ιωάννη Δέδε, Ογκολόγους Ακτινολόγους, Ιατρικού Διαβαλκανικού

60 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Οι ιατρικές πράξεις που εκτελούνται από τους επεμβατικούς ακτινολόγους είναι ολοένα και πιο σημαντικές στη διαχείριση των ασθενών με καρκίνο του πνεύμονα. Μια από τις πιο σημαντικές πράξεις είναι η διαδερμική βιοψία υπό την κατεύθυνση του αξονικού τομογράφου ώστε να γίνει λήψη υλικού για κυτταρολογική και ιστολογική εξέταση σε περιπτώσεις ύποπτων ευρημάτων ώστε να τεθεί η διάγνωση και να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπεία. Η διαδερμική βιοψία είναι μια γρήγορη και ασφαλής τεχνική με υψηλή ευαισθησία στην διάγνωση των κακοήθων νεοπλασμάτων. Σε περίπτωση πλευριτικής συλλογής με τις τεχνικές της επεμβατικής

ακτινολογίας μπορεί να γίνει λήψη υγρού για κυτταρολογική εξέταση η και να τοποθετηθεί καθετήρας για παροχέτευση. Η διαδερμική αφαίρεση απομάκρυνση (ablation) των όγκων του πνεύμονα αποτελεί μια σχετικά νέα μέθοδο θεραπείας. Με την κατεύθυνση του αξονικού τομογράφου εισάγεται διαδερμικά μια βελόνη μέσω της οποίας εφαρμόζονται ραδιοσυσχότητες πάνω στον όγκο με συνέπεια, λόγω της ανάπτυξης υψηλής θερμοκρασίας, να επιτυγχάνεται ελεγχόμενη πηκτική νέκρωση του όγκου. Αν και η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα στα πρώιμα στάδια είναι χειρουργική, υπάρχουν περιπτώσεις

Η περιοχική ενδαρτηριακή χημειοθεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα, ως και της μεταστατικής νόσου του πνεύμονα αποτελεί επίσης μια σημαντική μέθοδο θεραπείας σε επιλεγμένα περιστατικά. Με την παραπάνω μέθοδο, μέσω αρτηριακού καθετηριασμού χορηγούνται χημειοθεραπευτικά φάρμακα και εμβολικά υλικά τοπικά στον όγκο. Έτσι, με μικρότερες δόσεις φαρμάκων επιτυγχάνονται υψηλές δόσεις τοπικά, με αποφυγή γενικευμένων τοξικών παρενεργειών, ως και ισχαιμία στον όγκο με σκοπό την δυνητική υποχώρηση αυτού. Η μέθοδος εφαρμόζεται σε πολλά κέντρα του εξωτερικού αν και δεν αποτελεί πρότυπο μέθοδο στην ογκολογία. Η χειρουργική επέμβαση, η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία παραμένουν οι πυρήνες της θεραπείας του καρκίνου του πνεύμονα. Ωστόσο οι μέθοδοι της επεμβατικής ακτινολογίας συνεχίζουν να εξελίσσονται ως εναλλακτικές και συμπληρωματικές μέθοδοι. Πολλές τεχνικές της επεμβατικής ακτινολογίας μπορούν να εκτελεστούν σε μια βάση εξωτερικών ασθενών ή κατά τη διάρκεια σύντομης παραμονής σε νοσοκομείο. Επίσης οι διαδικασίες αυτές τείνουν να είναι λιγότερο ακριβές από άλλες μορφές θεραπείας και συχνά συνδέονται με μικρότερη νοσηρότητα. u


Η Λαπαροσκοπική σε νέα επιτεύγματα: Ριζική νεφρεκτομή και πρώτη επιτυχής αντιμετώπιση αγγειολιπώματος μεσεντερίου

Στην πρώτη γραμμή των διεθνών εξελίξεων της χειρουργικής το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης και η χειρουργική ομάδα του Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη, πραγματοποιούν δύο νέες πρωτοποριακές επεμβάσεις:

Από τον Δρ. Χάρη Κωνσταντινίδη, Ογκολόγο - Γενικό Χειρουργό, ειδικευθέντα στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική, Συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού

Α) Τη λαπαροσκοπική αντιμετώπιση αγγειολιπώματος του μεσεντερίου και Β) Τη Λαπαροσκοπική Ριζική Νεφρεκτομή, που αποτελεί τη σύγχρονη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού.

Αγγειολίπωμα μεσεντερίου

Το πρώτο περιστατικό στην παγκόσμια βιβλιογραφία επιτυχούς λαπαροσκοπικής αντιμετώπισης αγγειολιπώματος του μεσεντερίου

➲ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 61


ιατρικός κόσμος

Τα αγγειολιπώματα αποτελούν όγκους που εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στο υποδόριο ιστό των άκρων. Η ενδοκοιλιακή τους εντόπιση είναι εξαιρετικά σπάνια και αφορά κυρίως τον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο, τους νεφρούς, καθώς και ελάχιστες περιπτώσεις εντερικής εντόπισης, που όμως η ανάπτυξή τους ήταν αποκλειστικά και μόνο ενδοαυλική (προς το εσωτερικό του εντέρου). Την πρώτη περίπτωση ανεύρεσης αγγειολιπώματος εντοπιζόμενου στο μεσεντέριο του παχέος εντέρου αποτελεί άρρεν ασθενής 52 ετών που χειρουργήθηκε στο Ιατρικό Διαβαλκανικό. Επρόκειτο για όγκο που προσκολλούνταν στο μεσοσιγμοειδές, μη έχοντας σχέση με το ενδοαυλικό τμήμα του εντέρου, ενώ εμφάνιζε ισχυρή πρόσφυση προς το πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα.

Τα αγγειολιπώματα αποτελούν όγκους που εντοπίζονται κατά κύριο λόγο στο υποδόριο ιστό των άκρων. παρουσιάστηκε με απόλυτη επιτυχία στο 18ο Συνέδριο της Πανευρωπαϊκής Ένωσης Λαπαροενδοσκοπικής Χειρουργικής (EAES), στη Γενεύη τον περασμένο Ιούνιο. Πρόκειται για ασθενή που χειρουργήθηκε στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης κατά τους τελευταίους μήνες 62 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

από τη χειρουργική ομάδα του Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη. Παρόμοια περίπτωση ασθενούς δεν έχει περιγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία, όπως διαπιστώθηκε μετά από ενδελεχή έλεγχο, τόσο από την ομάδα των χειρουργών, όσο και από τη διεθνή οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου της EAES.

Η χειρουργική ομάδα του Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη, σεβόμενη απόλυτα τις αρχές της ελάχιστα παρεμβατικής χειρουργικής, πέτυχε τη λαπαροσκοπική εκτομή του όγκου, γεγονός που αποτελεί διπλή επιτυχία, δεδομένης της σπανιότητας της περίπτωσης. Αυτό προσέφερε μια απολύτως αναίμακτη και ανώδυνη θεραπεία του ασθενούς, επιβεβαιώνοντας, για ακόμη μια φορά, την πλήρη επιστημονική και τεχνική επάρκεια του Ιατρικού Διαβαλκανικού, που είναι σε θέση να διεκπεραιώσει τα πιο σύνθετα και απαιτητικά περιστατικά. Πρόκειται για την πρώτη καταγεγραμμένη ανάλογη εντόπιση αυτού του είδους νεοπλασίας σε παγκόσμιο επίπεδο, γι΄ αυτό και εξέλαβε ένθερμη αποδοχή από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, καταξιώνοντας παράλληλα το Ιατρικό Διαβαλκανικό και τη χειρουργική ομάδα του Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη για τις πρωτοποριακές χειρουργικές θεραπείες που εφαρμόζονται στο Ιατρικό Διαβαλκανικό.


Λαπαροσκοπική Ριζική Νεφρεκτομή

Η Λαπαροσκοπική Ριζική Νεφρεκτομή, αποτελεί τη σύγχρονη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού και εφαρμόζεται στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο από τον Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη. Ο καρκίνος του νεφρού αποτελεί ένα από τα συχνότερα νεοπλάσματα του

με μεγάλες οσφυοπλευρικές τομές. Η λαπαροσκοπική νεφρεκτομή εισήχθη στη φαρέτρα των δυνατοτήτων θεραπευτικής αντιμετώπισης τα τελευταία χρόνια και αποτελεί μια επανάσταση στη χειρουργική των νεφρικών παθήσεων, ενώ εφαρμόζεται με απόλυτη επιτυχία στο Ιατρικό Διαβαλκανικό από τη χειρουργική ομάδα του Δρ Χάρη Κωνσταντινίδη. Η επέμβαση γίνεται διαμέσων μικρών οπών, ενώ το παρασκεύασμα αφαιρείται με μια μικρή τομή λίγων μόνο εκατοστών.

για δημιουργία μετεγχειρητικών συμφύσεων. Η λαπαροσκοπική νεφρεκτομή μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και σε σχετικά μεγάλα νεοπλάσματα, ενώ η ογκολογική φύση της επέμβασης διατηρείται ακεραία, αφού από έμπειρες χειρουργικές ομάδες, είναι δυνατή η συναφαίρεση όλων των σχετιζόμενων λεμφαδένων, καθώς και του περινεφρικού ιστού. Περιορισμό της μεθόδου αποτελούν τα παραμελημένα μεταστατικά νεοπλάσματα, που απαιτούν την ανοικτή χειρουργική προσπέλαση για τη συναφαίρεση απομακρυσμένων μεταστάσεων.

Η λαπαροσκοπική ριζική νεφρεκτομή εισήχθη στη φαρέτρα των δυνατοτήτων θεραπευτικής αντιμετώπισης τα τελευταία χρόνια και αποτελεί μια επανάσταση στη χειρουργική των νεφρικών παθήσεων. ουροποιητικού συστήματος. Τα συμπτώματα που συνήθως συνοδεύουν τη νόσο είναι η αιματουρία, ο οσφυϊκός πόνος και η ψηλαφητή μάζα, δυστυχώς όμως γίνονται αντιληπτά τις περισσότερες φορές σχετικά καθυστερημένα, αφού το καρκίνωμα έχει λάβει σχετικά μεγάλες διαστάσεις. Παράγοντες που σχετίζονται με την αυξημένη συχνότητα εμφάνισης του νεφρικού καρκινώματος στο γενικό πληθυσμό είναι το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η αρτηριακή υπέρταση και η μεγάλη κατανάλωση ζωικών λιπαρών και τηγανητών. Αντίθετα προστατευτική δράση φαίνεται να έχουν η συχνή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, οι βιταμίνες C και E, καθώς και τα καρωτενοειδή. Η θεραπεία του είναι κατά βάση χειρουργική και μέχρι πρότινος εφαρμοζόταν αποκλειστικά οι κλασικές ανοικτές νεφρεκτομές,

Τα πλεονεκτήματα για τον ασθενή είναι πολλαπλά αφού επιτυγχάνονται: • Πολύ μικρές τομές με ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου και άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, • Ταχύτερη ανάρρωση, γρηγορότερη έξοδο από το νοσοκομείο, σημαντικά μικρότερο κόστος νοσηλείας και ταχεία επάνοδο στην εργασία, • Μεγέθυνση εικόνας κατά 10-15 φορές, πετυχαίνοντας έτσι τον ελάχιστο δυνατό τραυματισμό των ιστών και μηδαμινή απώλεια αίματος, • Σχεδόν εξάλειψη των μετεγχειρητικών επιπλοκών που έχουν σχέση με το τραύμα, όπως η διαπύηση, η διάσπαση, η κήλη, ο χρόνιος πόνος κ.λπ., • Λιγότερες αναπνευστικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές, • Κατακόρυφη μείωση των πιθανοτήτων

Επιπρόσθετα, η λαπαροσκοπική νεφρεκτομή μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιείται και για τη λήψη νεφρικών μοσχευμάτων από ζώντες δότες, αφού ελαχιστοποιεί την μετεγχειρητική ανάρρωση του δότη. Συμπερασματικά θα λέγαμε πως η λαπαροσκοπική νεφρεκτομή είναι μια σύγχρονη επέμβαση που αλλάζει σημαντικά προς όφελος του ασθενούς τη χειρουργική των νεφρικών παθήσεων. Η επέμβαση αυτή εφαρμόζεται με απόλυτη επιτυχία στο Ιατρικό Διαβαλκανικό κατά τον τελευταίο χρόνο. προσφέροντας μ΄ αυτό τον τρόπο στους ασθενείς της Βορείου Ελλάδας τη δυνατότητα για πρωτοποριακές χειρουργικές θεραπείες των νεοπλασματικών και άλλων παθήσεων των νεφρών, απόλυτα εναρμονισμένες με τα διεθνή στάνταρ. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 63


ιατρικός κόσμος

Ο ρόλος της ψηφιακής και της μαγνητικής μαστογραφίας στη διάγνωση και πρόληψη των παθήσεων του μαστού Οπως όλα τα όργανα έτσι και ο μαστός εμφανίζει κατά την διάρκεια της ζωής αρκετές παθήσεις η σοβαρότερη από τις οποίες είναι ο καρκίνος. Μία στις οκτώ γυναίκες θα προσβληθεί σε όλη την διάρκεια της ζωής της από καρκίνο του μαστού, ο οποίος είναι ο πιο συχνός καρκίνος που προσβάλλει τη γυναίκα. Είναι λιγότερο συχνός στην ηλικία πριν τα 40 και έχει μια δραματική αύξηση μετά την ηλικία των 40 ετών. Αυξάνεται με ρυθμό 1,5% ετησίως. Επειδή η μόνη θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι η πρώϊμη διάγνωση, έχει θεσπιστεί ο προληπτικός έλεγχος που συνίσταται στην υποβολή μαστογραφίας σε ασυμπτωματικές γυναίκες (screening), μία φορά κάθε χρόνο.

Από την Γλυκερία Μπουλογιάννη, Ακτινολόγο, Ιατρικού Διαβαλκανικού 64 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Έτσι, ενώ κάθε χρόνο οι γυναίκες που προσβάλλονται από καρκίνο του μαστού αυξάνονται, η θνησιμότητα μειώνεται και αυτό χάρη στον προληπτικό έλεγχο. Με τον προληπτικό έλεγχο που γίνεται κάθε χρόνο ανακαλύπτουμε μικρούς σε μέγεθος καρκίνους του μαστού τους λεγόμενους υποκλινικούς, που φαίνονται στην μαστογραφία 2 χρόνια πριν γίνουν ψηλαφητοί, έχουν μέγεθος κάτω από ένα εκατοστό, οπότε είναι μια τοπική πάθηση, δεν έχει κάνει μεταστάσεις στους μασχαλιαίους λεμφαδένες και η θεραπεία του είναι εύκολη με τοπική εκτομή και διατήρηση του μαστού της γυναίκας, χωρίς να χρειάζεται καθαρισμός της μασχάλης. Η επιβίωση σε αυτές τις περιπτώσεις ξεπερνά σε ποσοστό 95% τα 20 χρόνια, πολλές φορές τα 30 χρόνια και μερικές φορές επιτυγχάνεται τελεία ίαση. Οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι απαραίτητες για την πρώιμη διάγνωση


του καρκίνου του μαστού, την εκτίμηση της έκτασης της νόσου και τον σχεδιασμό του είδους της χειρουργικής επέμβασης

Τι είναι η Ψηφιακή Μαστογραφία; Η μαστογραφία είναι η μέθοδος εξέτασης των μαστών με χρήση ενός συστήματος πολύ χαμηλής δόσης ακτινοβολίας. Η ψηφιακή μαστογραφία αποτελεί την τεχνολογική εξέλιξη της μεθόδου και πραγματοποιείται με τη χρήση ανιχνευτών ανάλογων με εκείνους της ψηφιακής φωτογραφικής μηχανής.

Τι νέο παρουσιάζει η ψηφιακή μαστογραφία; Σε τι διαφέρει από τις άλλες μαστογραφίες;

Η βασική διαφορά της αναλογικής μαστογραφίας σε σχέση με την ψηφιακή είναι ότι στην αναλογική χρησιμοποιείται το φιλμ μόνον, ως μέσο καταγραφής των διαγνωστικών εικόνων, ενώ στην ψηφιακή χρησιμοποιείται

Μία στις οκτώ γυναίκες θα προσβληθεί σε όλη την διάρκεια της ζωής της από καρκίνο του μαστού. ψηφιακός ανιχνευτής και ηλεκτρονικός υπολογιστής. Το ψηφιακό σύστημα της ψηφιακής μαστογραφίας έχει την ικανότητα να διακρίνει εξαιρετικά μικρού μεγέθους μαστογραφικά ευρήματα, όπως οι μικροαποτιτανώσεις που έχουν μέγεθος 100–200 microns. Η ψηφιακή μαστογραφία προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με την κλασική (αναλογική). • Η εξέταση σε ψηφιακό μαστογράφο διαρκεί σχεδόν τον μισό χρόνο σε σχέση με τον συμβατικό ή αναλογικό, αφού δεν υπάρχει η χρονοβόρα διαδικασία της εμφάνισης των φιλμ.

• Επιτυγχάνεται σημαντική μείωση της δόσης της ακτινοβολίας στην ασθενή (ανάλογα με τον τύπο του μαστού). • Λαμβάνονται εικόνες υψηλής ανάλυσης που αυξάνουν τη διαγνωστική πληροφορία και συντελούν στην πρώιμη διάγνωση καρκίνου του μαστού σε πολύ πιο αρχικό στάδιο. • Η ψηφιακά παραγόμενη εικόνα μπορεί να υποστεί επεξεργασία από τον ιατρό βελτιώνοντας την αντίθεση, φωτεινότητα, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις άσκοπες επαναλήψεις. Επίσης αποθηκεύεται ηλεκτρονικά και διατηρείται αναλλοίωτη ➲

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 65


ιατρικός κόσμος

η εικόνα για πολλά χρόνια. • Παρέχει τη δυνατότητα χρήσης υπολογιστικά υποβοηθούμενης διάγνωσης (Computer Aided Diagnosis-CAD), εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο στην υπηρεσία των ακτινολόγων. • Επιτυγχάνεται καλύτερη απεικόνιση του μαζικού παρεγχύματος σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς, κάτω των 50 ετών που βρίσκονται σε προεμμηνοπαυσιακή ή περιεμμηνοπαυσιακή φάση. Η ψηφιακή μαστογραφία είναι ιδανική μέθοδος για τις γυναίκες νεαρής ηλικίας, τις γυναίκες με πυκνούς μαστούς και αυτές με προθέματα σιλικόνης.

Πότε συνιστάται και πότε όχι...

Όπως η αναλογική, έτσι και η ψηφιακή μαστογραφία θα πρέπει να γίνεται η πρώτη, στην ηλικία των 35 ετών και στη συνέχεια από την ηλικία των 40 χρονών και άνω, κάθε χρόνο. Σε γυναίκες με επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό συστήνεται να αρχίζει ο έλεγχος περίπου 10 χρόνια νωρίτερα από την ηλικία που εμφανίστηκε ο καρκίνος στο μέλος της οικογένειας.

Τι είναι η Μαγνητική Μαστογραφία;

Η μαγνητική μαστογραφία είναι μια σχετικά καινούργια εξέταση και την τελευταία δεκαετία χρησιμοποιείται όλο και πιο πολύ για διάγνωση παθήσεων του μαστού. Το μεγαλύτερο 66 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

πλεονέκτημά της είναι η υψηλή ευαισθησία που είναι πάνω από 90% που σε μερικά εξειδικευμένα κέντρα φθάνει το 100%. Η μαγνητική τομογραφία είναι μια μέθοδος απεικόνισης που δε χρησιμοποιεί ακτινοβολία. Ο μαστός αποτέλεσε ένα από τα πρώτα πεδία εφαρμογής της. Στα τέλη της δεκαετίας του ΄80 η χρήση των παραμαγνητικών σκιαγραφικών ουσιών στην κλινική πράξη αύξησε δραματικά την ευαισθησία της μεθόδου στη διάγνωση των παθήσεων του μαστού και ιδιαίτερα του καρκίνου. Η μαγνητική μαστογραφία είναι πολύ ευαίσθητη στην ανάδειξη ακόμα και μικρών παθολογικών εστιών, που δεν ανιχνεύονται με την κλινική εξέταση, και τις άλλες απεικονιστικές μεθόδους. Ωστόσο, η χρήση της θα πρέπει να περιορίζεται στις περιπτώσεις όπου έχει τεκμηριωθεί η χρησιμότητα της.

Ενδείξεις της Μαγνητικής Μαστογραφίας

Σήμερα ένας αριθμός ενδείξεων έχει καθορισθεί με βάση τη βιβλιογραφία στις οποίες η μαγνητική μαστογραφία αποτελεί σημαντική επικουρική διαγνωστική τεχνική. Ορισμένες από αυτές είναι οι ακόλουθες: 1. Καθορισμός της τοπικής έκτασης της κακοήθους βλάβης. Η μεγάλη αξία της μαγνητικής μαστογραφίας σε διαγνωσμένο καρκίνο

είναι η ευαισθησία της να διαγιγνώσκει και άλλες εστίες καρκίνου στον ίδιο μαστό που ανέρχεται σε ποσοστό 15% (πολυεστιακός ή πολυκεντρικός καρκίνος) ή και να διαγιγνώσκει σύγχρονο καρκίνο και στον άλλο μαστό που είναι 5%. Συγκεκριμένα, είναι γνωστό ότι σε νεοδιαγνωσθέν καρκίνο του μαστού, η ακριβής επέκταση της βλάβης παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Η μαγνητική μαστογραφία, σε τέτοιες περιπτώσεις, έχει αποδειχθεί πιο αξιόπιστη από την κλασική μαστογραφία και τον υπέρηχο καθώς και από την κλινική εξέταση τόσο στον ακριβή καθορισμό του μεγέθους της πρωτοπαθούς εστίας όσο και στην ανίχνευση τυχόν υποκλινικής πολυεστιακής ή πολυκεντρικής νόσου. Στην τελευταία βέβαια περίπτωση, και για την αποφυγή ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, συνιστάται βιοψία των επιπλέον ύποπτων βλαβών που αναδεικνύονται. Εξάλλου, μετά από χειρουργική βιοψία, η μαγνητική μαστογραφία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη στην ανίχνευση υπολειπόμενου όγκου. Η απουσία τοπικής νόσου υποδηλώνεται με την παρουσία μετεγχειρητικής κοιλότητας με ομαλά όρια και πάχος τοιχώματος < 5 χιλ., ενώ η ανάδειξη ανώμαλων ορίων, με οζώδεις προσεκβολές, πάχος > 5 χιλ. και ανώμαλη πρόσληψη της παραμαγνητικής ουσίας παριστούν υπολειπόμενη νόσο.


Με βάση μία μελέτη των Frei et al, η ευαισθησία της μαγνητικής μαστογραφίας για την εντόπιση υπολειπόμενης νόσου κυμαίνεται από 89 έως 94%. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ευαισθησία, η ειδικότητα, η θετική και αρνητική προγνωστική αξία της μεθόδου ποικίλουν ανάλογα με το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη βιοψία μέχρι την εξέταση, με τα καλύτερα αποτελέσματα να παρατηρούνται όταν η διενέργεια της μαγνητικής μαστογραφίας γίνεται μετά την 28η μέρα από το χειρουργείο.

3. Καθορισμός της χειρουργικής θεραπείας που θα εφαρμοστεί. Χάρη στην ιδιότητα της μαγνητικής μαστογραφίας να ανιχνεύει τον πρωτοπαθή όγκο σε μεγαλύτερη έκταση, να ανευρίσκει τυχόν υποκλινική πολυεστιακή νόσο, καθώς και να εντοπίζει την ύπαρξη ή μη υπολειπόμενου όγκου μετά από βιοψία, έχει αποδειχθεί ότι η διενέργειά της οδηγεί σε τροποποίηση της αρχικά προγραμματισμένης χειρουργικής θεραπείας στο 7-51% των περιπτώσεων. Διάφορες μελέτες υποδεικνύουν ότι η προεγχειρητική διενέργεια της μαγνητικής μαστογραφίας είναι πιο χρήσιμη όταν πρόκειται για πυκνούς

Οι απεικονιστικές μέθοδοι είναι απαραίτητες για την πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του μαστού, την εκτίμηση της έκτασης της νόσου και τον σχεδιασμό του είδους της χειρουργικής επέμβασης. 2. Διηθητικός λοβιακός καρκίνος του μαστού. Ο διηθητικός λοβιακός καρκίνος συνιστά το 10% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού. Η μορφή αυτή του καρκίνου, αφ' ενός μεν εμφανίζει την τάση να αναπτύσσεται διηθητικά, και μάλιστα χωρίς συνοδό δεσμοπλαστική αντίδραση και αφετέρου αποτελεί και την ιστολογική μορφή με το μεγαλύτερο ποσοστό πολυεστιακής ή αμφοτερόπλευρης εντόπισης. Τα χαρακτηριστικά αυτά του συγκεκριμένου τύπου καρκίνου καθιστούν δυσχερή την ακριβή τοπική σταδιοποίησή του με βάση μόνο τη μαστογραφία, την κλινική εξέταση και τον υπέρηχο. Από την άλλη, η μαγνητική μαστογραφία μπορεί να αναδείξει με μεγάλη αξιοπιστία την ακριβή έκταση του νεοπλάσματος και συνιστάται για το λόγο αυτό η διενέργεια της σε ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν διηθητικό λοβιακό καρκίνο του μαστού.

μαστούς, όταν πρόκειται για όγκους προχωρημένου σταδίου (Τ2 και Τ3) καθώς και όταν πρόκειται για διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα. Η τροποποίηση της θεραπείας από συντηρητική σε ριζική παρατηρήθηκε στο 19% των περιπτώσεων μετά τη διενέργεια της μαγνητικής μαστογραφίας σύμφωνα με μία σειρά μελετών. 4. Εκτίμηση της μη διαγνωστικής κλασσικής μαστογραφίας. Παρ' όλο που ο συνδυασμός κλασικής μαστογραφίας και υπερήχου μπορεί να δώσει απάντηση στα περισσότερα ερωτήματα που αφορούν στο μαστό, εν τούτοις ορισμένες περιπτώσεις δεν καταλήγουν σαφώς σε κάποιο συμπέρασμα. Σε τέτοιες περιπτώσεις βοηθά η διενέργεια μαγνητικής μαστογραφίας. Η παραπάνω μπορεί να βοηθήσει στον ακριβή καθορισμό της θέσεως μίας βλάβης, στη διάκριση ενός ψευδοόγκου από μία πραγματική αλλοίωση (το θετικό αποτέλεσμα χρήζει

ιστολογικής επιβεβαίωσης) καθώς και στη διάκριση του ουλώδους (μετεγχειρητικού ή μετακτινικού) ιστού από νεοπλασία. Στην τελευταία περίπτωση και για την αποφυγή ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων καλό είναι η μαγνητική μαστογραφία να εκτελείται τουλάχιστον έξι μήνες μετά το χειρουργείο, όταν πρόκειται για μετεγχειρητικό ουλώδη ιστό και 18-24 μήνες μετά το τέλος της ακτινοβολίας, όταν πρόκειται για μετακτινικές αλλοιώσεις. 5. Η μαγνητική μαστογραφία ως μέθοδος Screening. Διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ότι η χρήση της μαγνητικής μαστογραφίας ως μεθόδου screening σε γυναίκες υψηλού κινδύνου (π.χ. με αποδεδειγμένη μετάλλαξη στα γονίδια BRCA 1και 2, με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή με λοβιακό καρκίνωμα in situ) έχει οδηγήσει σε αυξημένη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού σε σχέση με την κλινική εξέταση και την κλασική μαστογραφία της τάξεως του 1-4%. Παρ' όλα αυτά, δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις μέχρι σήμερα που να δικαιολογούν τη χρήση της μαγνητικής μαστογραφίας ως screening μεθόδου στο γενικότερο πληθυσμό. 6. Άλλες ενδείξεις. Πέρα από τα παραπάνω, η μαγνητική μαστογραφία μπορεί να βοηθήσει στην ανάδειξη τυχόν ρήξεως προθεμάτων σιλικόνης, στον καθορισμό της διήθησης ή μη του μείζονος θωρακικού από γνωστό καρκίνο του μαστού, στην ανάδειξη του υποκλινικού πρωτοπαθούς όγκου σε γυναίκες με μεταστατική μασχαλιαία λεμφαδενοπάθεια και αρνητική μαστογραφία καθώς και στον έλεγχο της ανταπόκρισης του νεοπλάσματος στη χημειοθεραπεία.

Συμπέρασμα

Θα πρέπει να τονισθεί ότι η σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει η μαγνητική μαστογραφία να αντικαθιστά την κλασική μαστογραφία και το υπερηχογράφημα και ότι η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θα πρέπει να γίνεται με συνδυασμό και των τριών παραπάνω μεθόδων. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 67


ιατρικός κόσμος

Eκτίμηση του κινδύνου υποτροπής στον πρώιμο καρκίνο του μαστού

Από τους Χρήστο Σέμογλου, Ογκολόγο - Χειρουργό Συντονιστή Ογκολογικού Κέντρου,

& Αικατερίνη Σαββίδου, Γενική Χειρουργό, Ιατρικού Διαβαλκανικού

68 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η μελέτη του καρκίνου, αύξησε τις γνώσεις μας για τις οδούς εμφάνισης και εξέλιξης των νεοπλασματικών κυττάρων σε μοριακό και κυτταρικό επίπεδο. Παρά την πρόοδο που έχει συντελεσθεί, η διάγνωση και οι αποφάσεις για θεραπεία, ακόμη, στηρίζονται κυρίως σε κλασικές ιστοπαθολογικές και ανοσοϊστοχημικές τεχνικές. Η ανάγκη για μια συγκεκριμένη αξιολόγηση της νόσου,των προγνωστικών παραμέτρων και την εξατομικευμένη θεραπεία, γίνεται σήμερα πιο πιεστική. Αν και ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί με πρώιμο καρκίνο του μαστού και έχουν καλούς προγνωστικούς παράγοντες (αρνητικοί μασχαλιαίοι λεμφαδένες – θετικοί οιστρογονικοί υποδοχείς, κ.λ.π.) έχουν άριστη πρόγνωση, 15% περίπου από αυτές θα εμφανίσουν υποτροπή μετά από 5ετή θεραπεία με ορμονικό χειρισμό. Από μελέτες που έγιναν, φάνηκε ότι ένα ποσοστό από αυτές τις ασθενείς θα ευεργετηθούν περαιτέρω με την προσθήκη χημειοθεραπείας.

Από την άλλη όμως είναι υπερβολικό να αντιμετωπίσουμε όλες τις γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού με χημειοθεραπεία, που συνοδεύεται από σημαντικές παρενέργειες. Μέχρι σήμερα, η απόφαση για το ποιες γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού και θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς θα αντιμετωπιστεί με ορμονικό χειρισμό ή και χημειοθεραπεία, βασίζεται σε κλινικά και ιστολογικά κριτήρια, μερικά από τα οποία είναι η ηλικία της ασθενούς, το μέγεθος του όγκου, ο βαθμός διαφοροποίησης (grade). Ακόμη και με αυτόν τον τρόπο όμως, πολλές ασθενείς «υπερθεραπεύονται», χωρίς ουσιαστικά να έχουν επιπλέον όφελος στην επιβίωση ή την πιθανότητα για υποτροπή. Επομένως, εξειδικευμένες προγνωστικές – ποιοτικές και ποσοτικές – αναλύσεις που μπορούν να ταυτοποιήσουν τις γυναίκες που θα οφεληθούν από το συνδυασμό χημειοθεραπείας – ταμοξιφαίνης, ή αυτές για την οποίες αρκεί μόνη η ταμοξιφαίνη, και οι οποίες αναλύσεις θα είναι εύκολες στην διενέργειά τους, είναι πολύτιμη βοήθεια στα χέρια των ειδικών. Μια τέτοια ανάλυση, βασισμένη σε μεγάλες πολυκεντρικές μελέτες, είναι το 21 – Gene Recurrence Score (Oncotype DX). Η μέθοδος έχει προγνωστική δυνατότητα για πιθανότητα υποτροπής στη 10ετία μετά από αγωγή με Ταμοξιφαίνη, και προβλεπτική για το όφελος από τη χημειοθεραπεία για τη συγκεκριμένη ασθενή. Βασίζεται στη μελέτη καρκινικού ιστού (block παραφίνης) και την έκφραση του mRNA 16 γονιδίων που συνδέονται με τον καρκίνο και 5 γονιδίων αναφοράς. Η αξία της μεθόδου υποστηρίζεται από μεγάλες μελέτες, όπως η ΝSABP B-14 και B-20. Αφορά γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού, προεμμηνοπαυσιακές και μετεμμηνοπαυσιακές, με αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες, θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς και αρνητικό HER2/ neu. Το recurrence score που βγαίνει δείχνει την πιθανότητα υποτροπής της νόσου στη


10ετία μετά από θεραπεία μόνο με Ταμοξιφαίνη. Χαμηλό σκορ συνηγορεί κατά της προσθήκης χημειοθεραπείας. Επίσης, επαναπροσδιορίζει οιστρογονικούς και προγεστερονικούς υποδοχείς και το HER2. Φαίνεται, από τα αποτελέσματα των μελετών, ότι η παρούσα εξέταση παρέχει αξιόπιστες πληροφορίες, που βοηθούν στη λήψη της θεραπευτικής απόφασης. Επίσης, φάνηκε ότι οι ασθενείς αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια για τη θεραπεία που προτείνεται και πειθαρχούν περισσότερο. Από την άλλη είναι ένα χρήσιμο

εργαλείο για το γιατρό που, σε μερικές περιπτώσεις, βρίσκεται σε δίλημμα για το ποια είναι η ενδεδειγμένη θεραπεία για την ασθενή του. Έχει μπει στις διεθνείς οδηγίες, για τον καρκίνο του μαστού, οργανισμών όπως το NCCN. Η εξέλιξη της μεθόδου δεν σταματά εδώ. Με την προοπτική μελέτη TAILORx, προσπαθεί να περιορίσει τη ζώνη ενδιάμεσου κινδύνου. Η μέθοδος επεκτείνεται ακόμη και στις γυναίκες με θετικούς έως 3 μασχαλιαίους λεμφαδένες. Το σημαντικό μειονέκτημα της μεθόδου

είναι το κόστος για την ασθενή (στην Ελλάδα ορισμένα μόνο ασφαλιστικά ταμεία καλύπτουν την εξέταση). Επομένως, η σωστή επιλογή των ασθενών που χρειάζονται την εξέταση, θα βοηθήσει στην αποφυγή της «υπερθεραπείας» γυναικών που είναι χαμηλού κινδύνου υποτροπής. Τέλος, η μέθοδος εφαρμόζεται στους ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου σταδίου ΙΙ, στους οποίους η χορήγηση συμπληρωματικής θεραπείας μετά την εγχείρηση είναι «γκρίζα ζώνη». u

Αναγκαίος ο οδοντίατρος στα ογκολογικά περιστατικά για πρόληψη - αντιμετώπιση των επιπλοκών στο στόμα

Από τον Dr.med.dent. Δημήτρη Τσαχαλίνα, μέλος υποστηρικτικής αγωγής στόματος ογκολογικού ασθενή, Ιατρικού Διαβαλκανικού

Οι μοντέρνες ογκολογικές θεραπείες έχουν βελτιώσει την πρόγνωση των κακοηθών νοσημάτων. Η εφαρμογή, όμως, των θεραπειών αυτών περιορίζεται από την τοξική τους δράση και τις επιπλοκές στους φυσιολογικούς ιστούς. Το στόμα αποτελεί κύρια θέση εντόπισης των επιπλοκών αυτών. Οι επιπλοκές στο στόμα επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τον ήδη βεβαρημένο καρκινοπαθή, αυξάνουν τις ημέρες και το κόστος νοσηλείας, ενώ μπορεί να προκαλέσουν τροποποίηση ή και διακοπή της ογκολογικής θεραπείας, θέτοντας σε κίνδυνο το θεραπευτικό αποτέλεσμα. Οι επιπλοκές στο στόμα μπορεί να έχουν δραματική επίπτωση στην ποιότητα ζωής του καρκινοπαθούς. Η ανάγκη συμμετοχής του Οδοντιάτρου στην ογκολογική ομάδα έχει, πλέον, αναγνωριστεί διεθνώς. O ρόλος του Οδοντιάτρου είναι σημαντικός στην πρόληψη και σταθεροποίηση της υγείας του στόματος πριν από την έναρξη και κατά την διάρκεια της ογκολογικής θεραπείας, ώστε να μειωθεί στο ελάχιστο ο κίνδυνος

των επιπλοκών. Ο Οδοντίατρος θα φροντίσει, ακόμη, για την προστασία ή / και αποκατάσταση της υγείας του στόματος μετά το πέρας της ογκολογικής θεραπείας, ενώ μπορεί να συμβάλει σε πρώιμη διάγνωση τυχόν υποτροπής της κακοήθειας στο στόμα. Σκοπός μας είναι η πρόληψη και η αντιμετώπιση των οξέων και όψιμων επιπλοκών στο στόμα από την αντινεοπλασματική θεραπεία. Στόχοι μας η αύξηση της επιτυχίας της αντινεοπλασματικής θεραπείας και η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Ειδικά θα αξιολογούνται, οι βλάβες του βλεννογόνου, η οδοντική τερηδόνα, η νόσος των ούλων και του περιοδοντίου, η δυσλειτουργία των σιελογόνων αδένων και τέλος η δυσλειτουργία της κροταφογναθικης διάρθρωσης. Ο καλλίτερος χρόνος έναρξης των απαιτούμενων οδοντιατρικών εργασιών είναι 3 έως 4 εβδομάδες πριν την έναρξη της νεοπλασματικής θεραπείας και διαρκεί 2 με 4 ημέρες. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 69


ιατρικός κόσμος

Kλινικές μελέτες στην Ογκολογία και η σημασία τους στην θεραπεία των ασθενών

Είναι γνωστό ότι η ιατρική πρόοδος επιτυγχάνεται με συνεχή βήματα που βασίζονται στις ανακαλύψεις των βασικών επιστημών όπως η μοριακή βιολογία, η βιοχημεία κλπ.. Στον τομέα του φαρμάκου η διαδικασία ανευρέσεως μιας θεραπευτικής ουσίας με χρησιμότητα στην κλινική πράξη και πολύπλοκη είναι και δαπανηρή. Γενικά, πριν την έγκριση ενός καινούργιου φαρμάκου, προηγείται μια μακροχρόνια διαδικασία δοκιμών σε ασθενείς, μέσω της μεθοδολογίας των κλινικών μελετών.

Από τον Χρήστο Εμμανουηλίδη, Ογκολόγο - Παθολόγο, Συνεργάτη Ιατρικού Διαβαλκανικού

70 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Υπάρχουν διαφόρων μορφών κλινικές μελέτες. Αλλοτε είναι πολύ πρώιμου σταδίου (μελέτες φάσης 1 και 2) και αποβλέπουν στην εξακρίβωση των πιθανών παρενεργειών και δραστικότητας, και άλλοτε είναι πιο ώριμες (μελέτες φάσης 3) και συγκρίνουν μια καινούργια προτεινόμενη θεραπεία σε σχέση με την προυπάρχουσα. Αν οι μελέτες δείξουν υπεροχή του καινούργιου φαρμάκου, τότε το φάρμακο θα εγκριθεί και θα κυκλοφορήσει. Τα καινούργια φάρμακα στη σημερινή

εποχή είναι συνήθως προϊόντα αξιοθαύμαστης και βαθιάς έρευνας σχετικά με την λειτουργία του καρκίνου. Γι' αυτό, όταν συνήθως φτάνουν στις μελέτες φάσεις 3, δηλαδή στα τελευταία στάδια πριν την έγκριση, συχνά έχουν ήδη δείξει την αξία τους. Επομένως η πρόσβαση και η ένταξη ασθενών στις μελέτες αυτές συχνά, αλλά όχι βέβαια πάντα, αποβαίνει προς όφελος των ασθενών. Για το λόγο αυτό, ένα σοβαρό Ογκολογικό κέντρο θα επιθυμούσε να παρέχει τέτοιου είδους υπηρεσίες στους ασθενείς του, πολλώ μάλλον που


Τα καινούργια φάρμακα στη σημερινή εποχή είναι συνήθως προιόντα αξιοθαύμαστης και βαθιάς έρευνας σχετικά με την λειτουργία του καρκίνου. μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα, πάνω από 1 έτος συνήθως, μέχρι την τελική έγκριση και την κυκλοφορία του φαρμάκου.

Αυτά τα καινούργια φάρμακα, που δοκιμάζονται στα πλαίσια των κλινικών μελετών, ανήκουν συχνά σε πολύ ενδιαφέρουσες και καινούργιες ομάδες θεραπευτικών. Στο Ιατρικό Διαβαλκανικό για παράδειγμα, συμμετείχαμε σε μια μελέτη χορηγήσεως παράγοντος κατά ενός καινούργιου αντικαρκινικού στόχου, του υποδοχέα της ινσουλινης-1, στον καρκίνο του πνεύμονος. Παράλληλα, συμμετέχουμε σε μια μελέτη εφαρμογής ενός τύπου εμβολίου σε ασθενείς με χειρουργημένο καρκίνο του πνεύμονος, με σκοπό την ανάπτυξη ανοσίας κατά του καρκίνου. Σύντομα θα αρχίσει μια μελέτη σε ασθενείς με υποτροπή καρκίνου του μαστού, που θα περιλαμβάνει ένα από τα περίφημα φάρμακα της στοχευμένης θεραπείας. Οι μελέτες αυτές είναι συνήθως διεθνείς με συμμετοχή επιλεγμένων αξιόπιστων κέντρων από διάφορες χώρες. Μια άλλη μελέτη,

που αναπτύχθηκε στο Ιατρικό Διαβαλκανικό, αφορά τη χρήση ενός αντισώματος μετά από πλήρη εξαίρεση ασθενών με καρκίνο του ορθού. Επίσης, είναι σε εξέλιξη μελέτη που αναπτύχθηκε στο Ογκολογικό Κέντρο και αφορά σε θέματα που άπτονται της ποιότητας ζωής. Τα οφέλη των ασθενών που εντάσσονται σε αυτές τις προχωρημένες μελέτες είναι πολλαπλά. Πρώτον, έχουν πρόσβαση σε ένα καινούργιο φάρμακο που είναι πιθανόν ευεργετικό για τη νόσο τους, πολύ πριν κυκλοφορήσει στο εμπόριο. Δεύτερον, πολλά από τα έξοδα ρουτίνας (π.χ. εξετάσεις αίματος, αξονικές) προσφέρονται δωρεάν μέσα στα πλαίσια της μελέτης. Τρίτον, η παρακολούθηση είναι πιο στενή και πιο προσεκτική για την εξυπηρέτηση του προγράμματος της μελέτης που είναι αυστηρό και σχολαστικό. Η συμμετοχή σε διεθνείς κλινικές μελέτες αλλά και η ανάπτυξη πρωτότυπων μελετών καθιστούν το Ογκολογικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού ένα από τα πλέον αξιόπιστα στον Ελληνικό χώρο, με διεθνή αναγνωρισιμότητα και με δυνατότητα προσφοράς ολοκληρωμένων υπηρεσιών στους ασθενείς του. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 71


ιατρικός κόσμος

Ορολογικοί Δείκτες σε Νεοπλασματικές Παθήσεις

Οι καρκινικοί δείκτες (ΚΔ) είναι πρωτεϊνες, που ανάλογα με την δομή και τη συγκέντρωσή τους στο αίμα, σχετίζονται με την γένεση και ανάπτυξη κακοήθων όγκων στους ανθρώπους.

Από τον Δρ Μιχαήλ Ντελόπουλο, Βιοπαθολόγο, Διευθυντή Κεντρικών Εργαστηρίων Ιατρικού Διαβαλκανικού

72 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Οι ΚΔ μπορεί να διαχωριστούν σε δύο τύπους:

1. Κυτταρικούς που σχετίζονται με την κυτταρική μεμβράνη, όπως είναι οι υποδοχείς ορμονών και 2. Χυμικούς που ανιχνεύονται στον ορό αίματος και άλλα βιολογικά υγρά. Οι χυμικοί δείκτες, ή συντίθενται στον ιστό του όγκου και απεκκρίνονται από αυτόν, ή απελευθερώνονται με την λύση του όγκου, ή συντίθενται από τον οργανισμό μετά την αντίδρασή του σε κάποιον όγκο.

Ενας ιδεώδης ΚΔ θα πρέπει να έχει τις παρακάτω ιδιότητες:

• Υψηλή ειδικότητα, δηλαδή να μη ανιχνεύεται σε υγιή άτομα και σε μη νεοπλασματικές παθήσεις. • Υψηλή ευαισθησία, δηλαδή να ανιχνεύεται σε πρώϊμα στάδια της νόσου. • Να είναι ειδικός για το όργανο που υπάρχει ο όγκος. • Να σχετίζεται με το στάδιο και την μάζα του όγκου. • Να έχει προγνωστική αξία. • Να σχετίζεται με τις υποτροπές του όγκου. • Να μειώνονται τα επίπεδά του μετά την αφαίρεση του όγκου. • Να έχει υψηλότερα επίπεδα στο φλεβικό αίμα. Όσα περισσότερα από τα παραπάνω κριτήρια συγκεντρώνει ένας ΚΔ,


τόσο πιο χρήσιμος είναι. Μέχρι σήμερα, κανείς από τους γνωστούς ΚΔ δεν πληροί το 100% της ευαισθησίας και της ειδικότητος.

Οι κλινικές εφαρμογές των ΚΔ, περιλαμβάνουν:

• Πρόγνωση • Σταδιοποίηση • Πρώϊμη ανίχνευση και διάγνωση μιας νεοπλασματικής νόσου. • Διαφορική διάγνωση νεοπλασματικών νόσων. • Ελεγχο θεραπείας και παρακολούθηση της πορείας της νόσου. • Προσυμπτωματικό έλεγχο πληθυσμού(screening).

Ο προσδιορισμός των ΚΔ μπορεί να επηρεαστεί:

1. In Vivo, όπως με το PSA που αυξάνει με την μάλαξη του προστάτη. 2. In Vitro, όπως με την NSE που αυξάνει, αν η φυγοκέντρηση του αίματος καθυστερήσει πάνω από 60 λεπτά από την αιμοληψία.

Τα επίπεδα των ΚΔ στο αίμα, εξαρτώνται από τους παρακάτω παράγοντες:

1. Παραγωγή του ΚΔ που εξαρτάται από την μάζα και το στάδιο του όγκου. 2. Απέκκριση του ΚΔ, ιδίως σε νεφρική ανεπάρκεια.

Οι καρκινικοί δείκτες (ΚΔ) είναι πρωτεϊνες, που ανάλογα με την δομή και τη συγκέντρωσή τους στο αίμα, σχετίζονται με την γένεση και ανάπτυξη κακοήθων όγκων στους ανθρώπους. 3. Αιμάτωση του όγκου. 4. Συνολική απέκκριση του όγκου που είναι ανάλογη με τον μεταβολισμό του. 5. Σταθερότητα (Χρόνος ημίσειας ζωής του ΚΔ). 6. Ειδικότητα και ευαισθησία της μεθόδου μέτρησης.

CEA (Carcinoembryonic Antigen)

με ευαισθησία 70% στους μη σεμινωματώδεις όγκους των όρχεων, 10% στα σεμινώματα και 98% στα χοριοκαρκινώματα. 2. Δευτερεύουσες ενδείξεις: Βρογχογενές Ca & Ca φλοιού επινεφριδίων. 3. Screening: Γυναίκες με ιστορικό μύλης ή εξωμητρίου κύησης.

• Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος θεραπείας και παρακολούθηση της πορείας του Ca παχέος και ορθού. • Δευτερεύουσα ένδειξη: Ca πνεύμονος, μαστού και παγκρέατος. Χρησιμεύει επίσης στην Δ.Δ του πρωτοπαθούς ηπατοκυτταρικού Ca (αύξηση AFP), από τις ηπατικές μεταστάσεις (αύξηση CEA). • Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του CEA: παγκρεατίτιδα, ηπατίτιδα, πολυποδίαση παχέος και κατάχρηση καπνού και αλκοόλ.

SCC (Squamous Cell Carcinoma Antigen)

aFP (a-fetoprotein)

Ca 19-9 (Carcinoma Antigen 19-9)

• Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ανίχνευση και παρακολούθηση πρωτοπαθούς ηπατοκυτταρικού Ca σε ποσοστό 55-90%. • Δευτερεύουσα ένδειξη: Μη σεμινωματώδη Ca όρχεων και Ca ωοθηκών σε συνδυασμό με HCG. Επίσης σε Ca στομάχου και παγκρέατος. • Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση aFP: Κίρρωση ήπατος, ελκώδης κολίτιδα, πολυποδίαση παχέος. • Screening: Σε άτομα με κίρρωση ή ηπατίτιδα για πρώϊμη ανίχνευση πρωτοπαθούς Ca ήπατος.

HCG (Chorionic Gonadotrophin)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ανίχνευση όγκων όρχεων και ωοθηκών και θεραπεία αυτών

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος θεραπείας και παρακολούθηση της πορείας του πλακώδους Ca του τραχήλου (35-88%) και του πλακώδους Ca της στοματογναθικής περιοχής (43%). 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Βρογχογενές Ca. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του SCC: Ελάττωση νεφρικής λειτουργίας και παθήσεις του αναπνευστικού.

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος της θεραπείας ,παρακολούθηση της πορείας και σταδιοποίηση του Ca του παγκρέατος με 80% ευαισθησία και 90% ειδικότητα. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη προσδιορισμού: Παρακολούθηση πορείας ασθενών με Ca παχέος και ορθού και έλεγχος της θεραπείας αυτών . 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του Ca 19-9: Χρονία ενεργός ηπατίτιδα, κίρρωση ήπατος, παγκρεατίτιδα, χολοκυστίτιδα κ.α.

Ca 72-4 (Carcinοma Antigen 72-4) 1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος της θεραπείας και

➲ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 73


ιατρικός κόσμος

παρακολούθηση της πορείας του Ca στομάχου με ευαισθησία 45% και ειδικότητα 98%. Αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για πρώϊμη ανίχνευση υποτροπής του όγκου, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με το CEA & Ca 19-9. 2. Δευτερεύουσες ενδείξεις: Ca ωοθηκών, μαστού, οισοφάγου. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του Ca 72-4: Κίρρωση ήπατος, παγκρεατίτιδα. Σε υγιή άτομα βρίσκεται αυξημένο στο 2%.

Ca 125 (Carcinoma Antigen 125)

1. Kύρια ένδειξη προσδιορισμού: Πρωτοπαθές Ca ωοθηκών, ιδιαίτερα στο ορώδες με ευαισθησία έως 80% και με μικρότερη στο βλεννώδες. Χρησιμεύει στην σταδιοποίηση της νόσου με αύξηση 60% στο στάδιο Ι, 85% στο ΙΙ και 95% στο ΙΙΙ στάδιο. 2. Δευτερεύουσες ενδείξεις προσδιορισμού: Ca τραχήλου

και ενδομητρίου και πρωτοπαθές Ca ήπατος. 3. Screening: Σε γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό Ca ωοθηκών. 4. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του Ca 125: Φλεγμονές πυέλου, χρόνια ηπατίτιδα. Βρίσκεται αυξημένο και κατά την εγκυμοσύνη.

Ca 15-3 (Carcinoma Antigen 15-3)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος της θεραπείας και παρακολούθηση της πορείας του Ca μαστού. Στο πρωτοπαθές Ca μαστού ανιχνεύεται στο 25%, ενώ σε ηπατικές μεταστάσεις στο 75%. Η ευαισθησία αυξάνει με σύγχρονη μέτρηση του CEA & TPS. 2. Δευτερεύουσες ενδείξεις : Ca ωοθηκών, ήπατος. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του Ca 15-3: Νεφρική ανεπάρκεια, ηπατίτιδα, παθήσεις βρόγχων.

NSE (Neuron Specific Enolase)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: ανίχνευση του μικροκυτταρικού Ca των βρόγχων ( ευαισθησία και ειδικότητα 80%-85%), και παρακολούθηση της πορείας της νόσου. Βρίσκεται αυξημένη στο 90% παιδιών με νευροβλάστωμα. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Σεμίνωμα, μελάνωμα και Ca μαστού, ουροδόχου κύστεως, θυρεοειδούς. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση NSE:παθήσεις ήπατος & εγκεφάλου, βρογχοπνευμονία.

TPA (Tissue Polypeptide Antigen)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Αποτελεί τον μοναδικό ΚΔ για το Ca της ουροδόχου κύστεως με ευαισθησία 85%. Ανιχνεύεται σε όγκους διαφόρων οργάνων χωρίς ιδιαίτερη ειδικότητα, χρησιμεύοντας στον έλεγχο της θεραπείας και της πορείας της νόσου. Στο Ca παγκρέατος η ειδικότητά του αγγίζει το 85% όταν συνδυάζεται με το Ca19-9. Στο Ca ωοθηκών υπάρχει συσχέτιση με το στάδιο της νόσου, ανιχνευόμενο στο 95% στο στάδιο IV. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Ca βρόγχων, ήπατος και όρχεων. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του ΤΡΑ: φλεγμονώδεις καταστάσεις

74 / ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

πνευμόνων, ήπατος, ουροποιητικού και ΓΕΣ.

TPS (Tissue Polypeptide Specific Antigen)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: παρακολούθηση της πορείας του Ca παγκρέατος, με ευαισθησία 80% και ειδικότητα 70%. Τα ποσοστά αυτά αυξάνονται όταν το TPS συνδυάζεται με το ΤΡΑ και το Ca 19-9. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη : Παρακολούθηση πορείας του Ca μαστού, σε συνδυασμό με ΤΡΑ και Ca 15-3.

PSA (Prostatic Specic Antigen)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Αποτελεί τον καλύτερο ΚΔ για την ανίχνευση του Ca του προστάτη, σε συνδυασμό με την ψηλάφηση από το ορθό. Χρησιμεύει στον έλεγχο της θεραπείας, στην παρακολούθηση της πορείας και στην σταδιοποίηση της νόσου. Η ευαισθησία του PSA εξαρτάται από το ανώτερο φυσιολογικό όριο. Όταν είναι τα 4ng/ml, τότε ανέρχεται στο 85%. Για την διάκριση της καλοήθους υπερπλασίας από το Ca του προστάτη, προσδιορίζεται ο λόγος του Ελεύθερου κλάσματος προς το ολικό PSA. Πηλίκον >0.11 σχετίζεται με καλοήθη υπερπλασία, Ενώ πηλίκον<0.11 συνηγορεί υπέρ Ca προστάτη. 2. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του PSA: Προστατίτιδα και καλοήθης υπερπλασία προστάτη. 3. Ελεγχος screening: Σε ασυμπτωματικούς άνδρες άνω των 45 ετών, συνιστάται η μέτρηση του PSA σε συνδυασμό, όταν είναι εφικτό, με την ψηλάφηση του προστάτη από το ορθό. 4. Ψευδής αύξηση του PSA παρατηρείται 24 ώρες μετά την εκσπερμάτιση, όπως και μετά την ψηλάφηση του προστάτη από το ορθό.

CYFRA 21-1 (Cytoceratin 19 fragments 21 – 1)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ανίχνευση στους βρόγχους του μη μικροκυτταρικού Ca, του ακανθοκυτταρικού και του αδενοκαρκινώματος, με ευαισθησία 70%. Επίσης χρησιμεύει στον έλεγχο της


θεραπείας και παρακολούθηση της πορείας της αντίστοιχης νόσου. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Ca μαστού, ωοθηκών, στομάχου και ουροδόχου κύστεως. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση CYFRA21-1: Σπάνια σε γυναικολογικές παθήσεις.

ΚΑΛΣΙΤΟΝΙΝΗ

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ανίχνευση μυελοειδούς Ca του θυρεοειδούς, με ευαισθησία και ειδικότητα 98%.Επίσης στην παρακολούθηση της πορείας ασθενών με πολλαπλή ενδοκρινή νεοπλασία τύπου ΙΙ. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Ca πνεύμονος & μαστού. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση καλσιτονίνης: νεφρική ανεπάρκεια και παγκρεατίτιδα φυσιολογικά αυξάνει κατά την κύηση και θηλασμό. 4. Αξίζει να σημειωθεί ότι με φυσιολογικά επίπεδα καλσιτονίνης και με όλα τα άλλα στοιχεία να συνηγορούν για μυελοειδές θυρεοειδούς, η μέτρηση πρέπει να γίνεται μετά από διέγερση με πενταγαστρίνη.

VIP (Vasointestinal Peptide)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: VIPωμα με εντόπιση στο πάγκρεας (σύνδρομο Verner- Morrison), καθώς και στην παρακολούθηση ασθενών με πολλαπλή ενδοκρινή νεοπλασία τύπου ΙΙ. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Σαν δείκτης πρώϊμης μετάστασης από Ca προστάτη και στον έλεγχο νευροβλαστώματος και φαιοχρωμοκυττώματος.

PP (Pancreatic Polypeptide)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Παρακολούθηση ΡΡώματος, VIPώματος και Ινσουλινώματος σε αθενείς με πολλαπλή ενδοκρινή νεοπλασία τύπου Ι, σε συνδυασμό με την μέτρηση του VIP. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Ανίχνευση γαστρινώματος (σύνδρομο Zollinger-Ellison ). 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του ΡΡ: χρόνια παγκρεατίτιδα, ηπατοπάθειες.

ProGRP (Progastrin Releasing Peptide)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Είναι από τους πλέον ευαίσθητους δείκτες για την ανίχνευση του μικροκυτταρικού Ca πνεύμονος. Σε συνδυασμό με την NSE η ευαισθησία αγγίζει το 90%. Χρησιμεύει επίσης στον διαχωρισμό του μικροκυτταρικού από το μη μικροκυτταρικό Ca πνεύμονος. 2. Ψευδώς υψηλά επίπεδα παρατηρούνται στο 50% των περιπτώσεων νεφρικής δυσλειτουργίας.

Ca 50 (Carcinoma Antigen 50)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ανίχνευση Ca του παγκρέατος με ευαισθησία 71%. Επίσηςγια έλεγχο της μετεγχειρητικής πορείας ιδίως σε ασθενείς με αρνητικό το αντιγόνο Lewis a των ομάδων αίματος στους οποίους το Ca 19-9 δεν εκφράζεται. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Ca παχέος εντέρου και στοματογναθικής περιοχής. 3. Καλοήθεις καταστάσεις με αύξηση του Ca 50: Νόσοι παγκρέατος και ήπατος.

S-100b

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Ελεγχος θεραπείας του μελανώματος με ευαισθησία 71% και ειδικότητα 94%.

Χρησιμεύει επίσης στην ανίχνευση μεμακρυσμένων μεταστάσεων και στην πρόγνωση της νόσου στο ΙΙΙ και IV στάδιο. 2. Ανάλογοι ΚΔ,είναι η ΜΙΑ (melanoma Inhibitory activity) και η ΟΡΝ (osteopontin).

CgA (Chromogranin A)

1. Κύρια ένδειξη προσδιορισμού: Διαφοροποίηση όγκων νευροενδοκρινούς από μη νευροενδοκρινούς προέλευσης. Χρησιμεύει σαν δείκτης επιβεβαίωσης του καρκινοειδούς του εντέρου, ιδίως του λεπτού, ανεξάρτητα της πηγής προέλευσης και με ευαισθησία μεγαλύτερη από αυτή του 5-ΗΙΙΑ. 2. Δευτερεύουσα ένδειξη: Πρόγνωση Ca προστάτη με εστιακή νευροενδοκρινή διαφοροποίηση.

Σε συντομία θα αναφερθούν μερικοί καινούργιοι ΚΔ, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούνται ευρέως λόγω υψηλού κόστους ή απαιτούμενου εξοπλισμού:

1. Clusterin, που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του Ca παχέος και ορθού στα κόπρανα. 2. Αντισώματα έναντι των αυτοαντιγόνων PPIA & PRDX2, που χρησιμεύουν για την πρώϊμη ανίχνευση In Situ καρκίνου του μαστού. 3. Μεταλλοπρωτεϊνάσες -2 και -9 που χρησιμεύουν για την ανίχνευση Ca παχέος, ορθού και στομάχου. 4. Ιντερλευκίνες 6 και 10 που χρησιμεύουν για την ανίχνευση Ca του στομάχου. 5. Κυστατίνη SN που χρησιμεύει για την ανίχνευση Ca παχέος και ορθού. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 75


ΟΜΙΛΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ειδήσεις

• Ημερίδα Ρομποτικής Χειρουργικής • Σεμινάριο Μαιών – Μαιευτών πραγματοποίησε η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ • Το 8ο Ενημερωτικό Σεμινάριο Παιδιατρικής, με θέμα «Η Παιδιατρική στην πράξη» • Διεπιστημονική Ημερίδα για τον καρκίνο του μαστού «Σύγχρονες απόψεις και προοπτικές» • Ενέργειες Κοινωνικής Ευθύνης


ιατρικός κόσμος

Ημερίδα Ρομποτικής Χειρουργικής

«Εντοπισμένος καρκίνος του Προστάτη: Ρομποτική Χειρουργική & σύγχρονες μορφές θεραπείας» ήταν το θέμα ημερίδας Ρομποτικής Χειρουργικής που διοργάνωσε πρόσφατα με εξαιρετική επιτυχία o Δρ Νικόλαος Παρδαλίδης, Διευθυντής Χειρουργός Ουρολόγος του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών. Η Ημερίδα τελούσε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας Ρομποτικής Χειρουργικής και ήταν μία ακόμα πρωτοβουλία για συνεχή και πληρέστερη ενημέρωση των ιατρών που ασχολούνται με την διάγνωση, θεραπεία και χειρουργική αντιμετώπιση του Καρκίνου του Προστάτη, ώστε να παρέχονται υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας στους ασθενείς. Κατά την διάρκεια του επιστημονικού προγράμματος της ημερίδας

78 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

πραγματοποιήθηκε τρίωρη «ζωντανή» σύνδεση με το χειρουργείο του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών και μεταδόθηκε Ρομποτική χειρουργική επέμβαση «Ριζικής αφαίρεσης καρκίνου του προστάτη», από τον Δρ. Νικόλαο Π. Παρδαλίδη. Η επέμβαση έγινε με χρήση του μοναδικού και πλέον σύγχρονου Ρομποτικού χειρουργικού συστήματος daVinci Si HD. Συγκεκριμένα, επρόκειτο για την περίπτωση ασθενούς, ηλικίας 59 ετών, στον οποίο ο ετήσιος προληπτικός ουρολογικός έλεγχος αποκάλυψε αύξηση της τιμής του PSA και ύποπτη περιοχή στον ένα προστατικό λοβό κατά τη δακτυλική εξέταση του αδένα. Ακολούθησε, διορθικά κατευθυνόμενη με υπερήχους, βιοψία του προστάτη και διαγνώσθηκε αδενοκαρκίνωμα προστάτου μέτριας επιθετικότητας. Στη συνέχεια ακολούθησε έλεγχος για την επέκταση της νόσου, με αξονική τομογραφία και ολόσωμο σπινθηρογράφημα οστών, ο οποίος αποκάλυψε ότι η νόσος ήταν εντοπισμένη μέσα στα όρια και εντός της κάψας του προστάτη. Ο ασθενής επέλεξε για τη θεραπεία του τη Ρομποτική μέθοδο και οδηγήθηκε στο χειρουργείο, όπου μέσα από μικροσκοπικές οπές τοποθετήθηκαν τα Ρομποτικά χέρια που κατευθύνονται από τον χειρουργό, μέσω της κονσόλας χειρισμού που προσφέρει τρισδιάστατη απεικόνιση και απόλυτη σταθερότητα στις χειρουργικές κινήσεις. Στον ασθενή αφαιρέθηκε ριζικά ο προστάτης, μαζί με τις σπερματοδόχους κύστες και τους σπερματικούς πόρους, ενώ διατηρήθηκαν τα νεύρα της εγκράτειας ούρων και στυτικής δραστηριότητας. Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε με απόλυτη επιτυχία και ολοκληρώθηκε σε 2 περίπου ώρες χωρίς να απαιτηθεί η χορήγηση αίματος. Ο ασθενής παρέμεινε στο Νοσοκομείο 24 ώρες και επανήλθε στη φυσιολογική δραστηριότητα σε 10 μέρες. Ένα μήνα μετά ο ασθενής έχει πλήρη εγκράτεια ούρων και επαρκή στυτική λειτουργία. Σημειώνεται ότι η επιστημονική ομάδα του Δρος Ν.Παρδαλίδη εφάρμοσε την Ρομποτική χειρουργική με την έλευση του

πρώτου Ρομποτικού συστήματος da Vinci στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και συνεχίζει με το τελευταίας γενιάς σύστημα da Vinci Si HD, με εμπειρία σε εκατοντάδες ασθενών. Η ομάδα Ρομποτικής Χειρουργικής του «Ιατρικού Κέντρου Αθηνών» είναι η πρώτη που εφήρμοσε τη ρομποτική χειρουργική στη χώρα μας με τα προγράμματα Ρομποτικής Ουρολογίας, Γενικής Χειρουργικής, Γυναικολογίας, Παιδοχειρουργικής και πρόσφατα Ωτορινολαρυγγολογίας (Διαστοματική Επέμβαση TORS). Το επιστημονικό πρόγραμμα της ημερίδας περιελάμβανε παράλληλα και διαλέξεις σε μη χειρουργικές μεθόδους αντιμετώπισης του εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη, όπως

ακτινοθεραπεία, βραχυθεραπεία και ακτινοχειρουργική από διακεκριμένους Έλληνες και ξένους ομιλητές. Σε ότι αφορά τη θεραπεία του εντοπισμένου καρκίνου του προστάτη, εγκαινιάζεται μια διαφορετική προσέγγιση με έμφαση στην πρόληψη, κλινική θεώρηση και χειρουργική αντιμετώπιση του με την χρήση της Ρομποτικής Χειρουργικής. Από το 2001 σε παγκόσμιο επίπεδο και από το 2006 στην Ελλάδα, η Ρομποτική Χειρουργική συνδυάζοντας την τεχνολογία αιχμής με τους υπολογιστές, παρέχει στον χειρουργό το απόλυτο εργαλείο για να πραγματοποιήσει με ασφάλεια, μία υψηλής ακρίβειας χειρουργική επέμβαση. Η ρομποτική αποτελεί εξέλιξη της


Ειδήσεις

τρισδιάστατη απεικόνιση και την ευχέρεια κινήσεων των ρομποτικών εργαλείων. Τραυματίζει ελάχιστα τους ιστούς με

κλασικής λαπαροσκόπησης. Πλεονεκτεί έναντι της ανοιχτής χειρουργικής επέμβασης, διότι δεν απαιτεί μεγάλες τομές αλλά μόνο 3-4 μικρές τομές των πέντε χιλιοστών για την εισαγωγή των ενδοσκοπικών εργαλείων. Επίσης, πλεονεκτεί έναντι της συμβατικής λαπαροσκόπησης χάρη στην

αποτέλεσμα να υπάρχει μηδαμινή απώλεια αίματος και κατά συνέπεια

να περιορίζει τις μεταγγίσεις αίματος. Σχεδόν εξαφανίζονται οι μετεγχειρητικές επιπλοκές που σχετίζονται με το τραύμα όπως διαπύηση, διάσπαση, κήλη, χρόνιος πόνος, δύσμορφη ουλή κλπ. Σε αυτές τις ελάχιστα τραυματικές επεμβάσεις (minimally invasive surgery) όπως αποκαλούνται, ο μετεγχειρητικός πόνος ελαχιστοποιείται, οι ασθενείς επιστρέφουν πολύ γρήγορα στο σπίτι τους, ακόμα και μετά από μεγάλες επεμβάσεις και εξασφαλίζεται η ταχύτερη επάνοδος των ασθενών στις καθημερινές δραστηριότητες τους και την εργασία τους. Το αισθητικό αποτέλεσμα (εμφάνιση τομών, ουλών κλπ) είναι καλύτερο από τις υπόλοιπες χειρουργικές μεθόδους. u

Σεμινάριο Μαιών – Μαιευτών πραγματοποίησε η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ Το πρώτο Σεμινάριο Μαιών – Μαιευτών πραγματοποίησε η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ, με πρωτοβουλία του Καθηγητή Μαιευτικής – Γυναικολογίας και Επιστημονικού Διευθυντή της ΓΑΙΑ, κ. Εμμανουήλ Σαλαμαλέκη. Στο πλαίσιο του διήμερου σεμιναρίου παρουσιάστηκαν οργανωτικά και επιστημονικά θέματα που αφορούν την άρτια λειτουργία ενός σύγχρονου Μαιευτηρίου. Συγκεκριμένα, η θεματολογία των εισηγήσεων που αναπτύχθηκε συμπεριλάμβανε: «Οργάνωση αίθουσας τοκετών», «Διαδικασίες αίθουσας τοκετών», «Επείγοντα καρδιολογικά

συμβάματα», «Μαιευτική αναλγησία και αναισθησία» «Καρδιοτοκογραφία», «Ανάνηψη νεογνού» και «Συμπληρωματικές μέθοδοι παρακολούθησης του εμβρύου». Η ανταπόκριση που βρήκε η διοργάνωση ήταν τέτοια, που προγραμματίστηκε επόμενο συνέδριο στα τέλη Μαΐου του 2011. Εισηγητές του σεμιναρίου ήταν οι κ.κ. Παναγιώτης Θωμόπουλος, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Ηλίας Χιντιπάς, Μαιευτήρας– Γυναικολόγος, Αθηνά Αραπογιάννη, Καρδιολόγος, Αλέξανδρος Παπαβασιλείου, Αναισθησιολόγος, Κωνσταντίνος Λόγης, Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας, Σπυρίδων Φωτόπουλος, Παιδίατρος και Εμμανουήλ Σαλαμαλέκης, Καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας, Επιστημονικός Διευθυντής της ΓΑΙΑ. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 79


ιατρικός κόσμος

Το 8ο Ενημερωτικό Σεμινάριο Παιδιατρικής, με θέμα «Η Παιδιατρική στην πράξη» Το 8ο Ενημερωτικό Σεμινάριο Παιδιατρικής, με θέμα «Η Παιδιατρική στην πράξη» διοργάνωσε ο Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών και Διευθυντής της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών, κ. Θ. Ε. Καρπάθιος. Το σεμινάριο αυτό ξεχώρισε για τη θεματολογία του καθώς πραγματεύτηκε θέματα που δεν είχαν ή είχαν αποσπασματικά θιγεί στα,

ως τώρα, παιδιατρικά σεμινάρια. Από τον Διευθυντή Γενικής Λαπαροσκοπικής, Βαριατρικής & Ρομποτικής Χειρουργικής Κλινικής Του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών και Πρόεδρο της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρίας Ρομποτικής Χειρουργικής, κ. Κ. Κωνσταντινίδη, παρουσιάστηκαν η τεχνική, τα πλεονεκτήματα και οι προοπτικές της ρομποτικής χειρουργικής, ενώ στις συνεδρίες συζητήσεων αναπτύχθηκαν θέματα που αφορούσαν, αποκλειστικά, σε αβλεψίες, παραλείψεις και υπερβολές που ενδέχεται να εμφανιστούν κατά την

άσκηση του παιδιατρικού επαγγέλματος, δίνοντας χρήσιμες πληροφορίες για την ορθότερη αντιμετώπιση των προβλημάτων αύξησης, ανάπτυξης, ψυχικής υγείας και οργανικών παθήσεων των διαφόρων συστημάτων. Οι προσκεκλημένοι ιατροί, πρόεδροι των συνεδριών και εισηγητές, ήταν περισσότεροι από κάθε άλλη φορά, όλοι εκλεκτοί επιστήμονες που διαπρέπουν στην ειδικότητα και τους χώρους που υπηρετούν. Την έναρξη του Σεμιναρίου κήρυξε ο Επιστημονικός Διευθυντής του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών κ. Κ. Οικονόμου. u

Διεπιστημονική Ημερίδα για τον καρκίνο του μαστού «Σύγχρονες απόψεις και προοπτικές» των διλημμάτων που ανακύπτουν στην καθημερινή άσκηση των επιστημονικών ειδικοτήτων.

H Μαιευτική – Γυναικολογική κλινική ΓΑΙΑ διοργάνωσε διεπιστημονική ημερίδα για τον καρκίνο του μαστού με θέμα: «Σύγχρονες απόψεις και προοπτικές». Στόχος της ημερίδας ήταν να αναλυθούν σε βάθος, 80 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

από διακεκριμένους Έλληνες και Ξένους ομιλητές, όλες οι τελευταίες εξελίξεις που σχετίζονται ή συνδέονται με τον καρκίνο του μαστού, να υπάρξει ανταλλαγή απόψεων και ιδεών και να αναπτυχθούν στρατηγικές αντιμετώπισης

Στην ημερίδα, εκτός από τους διακεκριμένους Έλληνες ιατρούς, συμμετείχαν έγκριτοι επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, Prof. V. Sacchini, (Χειρούργος Μαστού στο Memorial Hospital της Νέας Υόρκης), το Βέλγιο, Prof. M. Hamdi, (Professor of Plastic & Reconstructive Surgery στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης) και την Ιταλία, Prof. G. Rigotti, (Professor of Plastic Surgery στο Πανεπιστήμιο της Βερόνας) και η κα Dr. Ch. Casadio, (Director Division of Pathology and Laboratory Medicine στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ογκολογίας (ΙΕΟ) του Μιλάνου). Η εκδήλωση τέθηκε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας μαστού (Ε.Χ.Ε.Μ.) και της Ελληνικής Εταιρείας Πλαστικής Επανορθωτικής και Αισθητικής Χειρουργικής (Ε.Ε.Π.Ε.Α.Χ.). u


Ειδήσεις

Ενέργειες Κοινωνικής Ευθύνης Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών αναπτύσσει έντονη κοινωνική δραστηριότητα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από τα πρώτα χρόνια ίδρυσής του. Η δραστηριότητα αυτή εστιάζει στην υποστήριξη παιδιών, ευαίσθητων κοινωνικά ομάδων και συμπατριωτών μας των ακριτικών και απομακρυσμένων περιοχών, αλλά και στην υποστήριξη πρωτοβουλιών, που προάγουν το επιστημονικό έργο, υποστηρίζουν την παιδεία και τον αθλητισμό, αποτελούν δημιουργικά εναύσματα για τη νεολαία. Την εκδήλωση «Γονείς και Παιδία Παίζει» που διοργάνωσε η Ελληνική Εταιρία Προστασίας και Αποκαταστάσεως Αναπήρων Παίδων (ΕΛΕΠΑΠ) υποστήριξε ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, παραχωρώντας ασθενοφόρο όχημα και προσωπικό για αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών και παροχή πρώτων βοηθειών στα παιδιά και στους ενήλικες που παρακολουθούσαν και συμμετείχαν στην εκδήλωση. Γονείς και παιδιά παρακολούθησαν αγώνες ποδοσφαίρου, πολεμικών τεχνών, επιδείξεις χορού και ρυθμικής κολύμβησης, ενημερώθηκαν για το περιβάλλον από την Ελληνική

Ορνιθολογική Εταιρία, έφτιαξαν χειροτεχνίες, δώρα και ανθοδέσμες ανακυκλώνοντας υλικά και διασκέδασαν με ασφάλεια, χάριν στην παρουσία του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών. Η ΕΛΕΠΑΠ, με 6 Κέντρα πανελλαδικά και 270 άτομα εξειδικευμένο προσωπικό, διοργανώνει, συμμετέχει και πρωτοστατεί σε ημερίδες, συνέδρια, σεμινάρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό, εφαρμόζοντας τις πιο σύγχρονες και πρωτοποριακές επιστημονικές και θεραπευτικές μεθόδους αποκατάστασης σε παιδιά, από λίγων ημερών έως και την

ενηλικίωσή τους, με κινητικές, κυρίως, αναπηρίες και εγκεφαλική παράλυση ή προβλήματα λόγου και μάθησης. Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών παρέχει συνεχή στήριξη και βοήθεια στις διοργανώσεις των εκδηλώσεων της ΕΛΕΠΑΠ και είναι σταθερά συνοδοιπόρος στο δύσκολο έργο της και στα ΒΗΜΑΤΑ ΖΩΗΣ για τα παιδιά με αναπηρία. u

τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης κάθε μορφής κακοποίησης των γυναικών (σωματικής, ψυχολογικής, λεκτικής, κ.ά.).

Η Πρόεδρος του «ΑγκαλιάΖΩ» κα Ιωσηφίνα Σκούρτα με κ. τον Αναστάσιο Νεράτζη κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης.

Ανταποκρινόμενη στην προσπάθεια του Ομίλου Εθελοντών Κατά του Καρκίνου, «ΑγκαλιάΖΩ», η Μαιευτική Γυναικολογική Κλινική ΓΑΙΑ» υποστήριξε διήμερη εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε

στο ΜΕΤΡΟ του Συνάγματος, για την οικονομική ενίσχυση του Ομίλου. Στην εκδήλωση συμμετείχε και ο Μ.Κ.Ο. «W.I.N. Hellas» ενημερώνοντας τους επισκέπτες για τους

Ο Όμιλος Εθελοντών κατά του Καρκίνου «ΑγκαλιάΖΩ» ιδρύθηκε με σκοπό να υπηρετήσει σφαιρικά το «κεφάλαιο» καρκίνος. Η ενημέρωση του κοινού για πρόληψη – έγκαιρη διάγνωση, η ψυχοκοινωνική στήριξη ασθενών με καρκίνο και των οικογενειών τους, η αποκατάσταση αποθεραπευμένων ασθενών και η συνηγορία και διεκδίκηση των δικαιωμάτων ογκολογικών ασθενών είναι βασικά προγράμματά του. Στα 34 χρόνια λειτουργίας του έχει προσφέρει τις υπηρεσίες του, πάντα δωρεάν, σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει συμβάλλει με πολλαπλούς τρόπους ουσιαστικά και τεκμηριωμένα στην ενημέρωση και την αλλαγή στάσης του κοινού για τον καρκίνο. u ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 81


ιατρικός κόσμος

Τον μεγαλύτερο διαγωνισμό νεανικής επιχειρηματικότητας που έγινε στη χώρα μας, με τη συμμετοχή τριών κορυφαίων πανεπιστημίων, του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Οικονομικού Πανεπιστημίου Πειραιά και του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και με την υποστήριξη του Ελληνοβρετανικού,

Προσφορά υγείας στην ΠΑΕ Ηρακλής προσέφερε το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης. Κατά την έναρξη της αθλητικής περιόδου, η διοίκηση του νοσοκομείου, 82 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Ελληνογερμανικού και Ελληνοσουηδικού Επιμελητηρίου, υποστήριξε ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών. Ο διαγωνισμός «Young Businessman» απευθυνόταν στους μεταπτυχιακούς φοιτητές του τρέχοντος έτους και όλων των παρελθόντων ετών των τριών πανεπιστημίων και αφορούσε τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου business plan. Οι εργασίες θα κρινόντουσαν ως προς την πρωτοτυπία και το ρεαλισμό της ιδέας, το βάθος και το εύρος της ανάλυσης υλοποίησης, την απαιτούμενη οικονομική επένδυση (budget), το πλάνο δράσης και την καινοτομική προσέγγιση της υλοποίησης της ιδέας. Στην ομιλία του, κατά την παρουσίαση του διαγωνισμού στο κοινό, ο Δρ. Βασίλης Αποστολόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, αναφέρθηκε «στην ανάγκη ενίσχυσης και προώθησης των καινοτόμων επιχειρηματικών ιδεών που αναπτύσσονται από τους νέους,

προς όφελος της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε σε μία ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική συγκυρία». Ο Δρ. Βασίλης Αποστολόπουλος, απευθυνόμενος στους παριστάμενους φοιτητές τόνισε: «Η επιχειρηματικότητα και η δημιουργία επιχειρήσεων είναι μία καλή εναλλακτική επιλογή για τους νέους ανθρώπους των οποίων η ηλικιακή ομάδα συχνά αντιμετωπίζει μία αγορά εργασίας με διψήφια ποσοστά ανεργίας. Οι παραδοσιακές δουλειές και ευκαιρίες εξαφανίζονται με ταχύ ρυθμό. Διέξοδος των νέων είναι να αναλάβουν την πρόκληση, να αναπτύξουν τη δική τους επιχειρηματική πρόταση, να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. Ας αναζητήσουμε το δρόμο διαφυγής προς τα εμπρός, δρόμος με κίνητρα και στόχους, δρόμος ικανός να προκαλέσει την αλλαγή στην ελληνική κοινωνία. Αυτός είναι ο δρόμος της νεανικής επιχειρηματικότητας». u

ανταποκρινόμενη σε σχετικό αίτημα της ΠΑΕ Ηρακλής, παρείχε αθλητιατρικές υπηρεσίες, αλλά και πλήρεις εξετάσεις για το «αξιόμαχο» των ποδοσφαιριστών του Ηρακλή.

Στη φωτογραφία, στιγμιότυπο από την εξέταση της ομάδας του Ηρακλή, στο Αθλητιατρικό Κέντρο του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης, υπό την εποπτεία του αθλητιάτρου κ. Σίμου Γαλιτσάνου. u


Ειδήσεις Η Ελληνική Ομοσπονδία Ιππασίας γιορτάζοντας τα 20 χρόνια ζωής και παρουσίας της στον Ελληνικό αθλητισμό, τίμησε τους χορηγούς της, που, ο

καθένας με τον τρόπο του, υποστηρίζουν την Ομοσπονδία. Μεταξύ των χορηγών και ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία

τους ο Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού, κος Πάνος Μπιτσαξής, ο οποίος για πρώτη φορά μίλησε στο κοινό της ιππασίας, η τ. υπουργός, κ. Φάνη Πάλλη Πετραλιά, η οποία ήταν και η τυχερή της βραδιάς, αφού κέρδισε το φλουρί, ο Πρόεδρος των Ολυμπιακών Ακινήτων, κ. Γιώργος Παναγιώτου, ο Δήμαρχος Πεντέλης, κ. Δημήτρης Στεργίου, ο Πρόεδρος της ΕΟΕ, κ. Σπύρος Καπράλος και πολλά από τα μέλη της ΕΟΕ, όπως οι κ.κ. Κατσιαδάκης, Νικολόπουλος, Βασιλειάδης, Καρράς, Συναδινός και Χατζηαθανασίου. Ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, Δρ. Βασίλης Αποστολόπουλος, παρέλαβε την τιμητική πλακέτα, από το μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ιππασίας, κ. Στάθη Παναγάκη, για την πολύτιμη υποστήριξη του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών στο άθλημα της ιππασίας. u

Στο πλαίσιο Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, πραγματοποιήθηκε στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, επέμβαση για την τοποθέτηση κοχλυακού εμφυτεύματος σε ένα κοριτσάκι τεσσάρων ετών. Η δαπάνη για το εμφύτευμα καταβλήθηκε από το «Γενικό Φιλόπτωχο Ταμείο» της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών κάλυψε τα χειρουργικά και νοσηλευτικά έξοδα. Την επιτυχή επέμβαση πραγματοποίησε, αφιλοκερδώς, ο καθηγητής Νίκος Μαραγκός, συνεργάτης ιατρός του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών. u

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 83


ιατρικός κόσμος

Ευχαριστήριες επιστολές προς τον Όμιλο Ιατρικού Αθηνών Δρ. Κων/νο Μ. Κωνσταντινίδη MD, PhD, FACS Επίκουρο Καθηγητή Χειρουργικής OHIO STATE UNIVERSITY Η.Π.Α. Δ/ντη Γενικής, Βαριατρικής, Λαπαροσκοπικής & Ρομποτικής Χειρουργικής Κλινικής «Ιατρικού Κέντρου Αθηνών» Αξιότιμε κύριε Κωνσταντινίδη, Ευχαριστούμε θερμά εσάς προσωπικά και τους συνεργάτες σας, το «Ιατρικό Κέντρο Αθηνών», τη Διοίκηση και όλο το προσωπικό για τη μεγάλη τιμή που μας επιφυλάξατε, τη φιλοξενία που παρείχατε και τη μοναδική εμπειρία που μας προσφέρατε, να γνωρίσουμε από κοντά τα εκπληκτικά επιτεύγματα, που εσείς και η ομάδα σας ολοκληρώνετε με μεγάλη επιτυχία καθημερινά. Ευχαριστούμε εσάς και όλους τους συνεργάτες σας, που φρόντισαν να γίνει εφικτή με επιτυχία η εκπαιδευτική επίσκεψη των μεταπτυχιακών φοιτητών του Διαπανεπιστημιακού Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην ειδίκευση «Πληροφορική της Υγείας» την Τρίτη 8/6/2010, που προσέλκυσε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον και τον ενθουσιασμό των φοιτητών και δημιούργησε ζωηρά ερεθίσματα προς το αντικείμενο της Ρομποτικής Χειρουργικής, σε πείσμα του ήδη βεβαρημένου προγράμματός σας και των δικών μας υποχρεώσεων. Ήταν μεγάλη τιμή για εμάς, που μας δεχθήκατε, να γνωρίσουμε από κοντά το σημαντικότατο έργο σας στην εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών και πρωτοποριακών μεθόδων, όπως η ρομποτική Χειρουργική και θέλουμε να σας εκφράσουμε την απεριόριστη ευγνωμοσύνη μας για όσα πρωτοποριακά πράγματα καταφέρνετε για τον άνθρωπο και την επιστήμη με υψηλό αίσθημα ευθύνης και σεβασμό. Θέλουμε να σας ευχαριστήσουμε από βάθους καρδιάς, ευχόμενοι κάθε επιτυχία και δύναμη στη συνέχιση του πολύτιμου έργου σας και ευόδωση κάθε προσωπικού και επαγγελματικού σας στόχου. Εκτιμούμε ιδιαίτερα το γεγονός ότι, μας δεχθήκατε με αίσθημα υψηλού επαγγελματισμού και φιλοξενίας, γνωρίζουμε την αγάπη σας για την επιστήμη σας, την καινοτομία και τον άνθρωπο και ελπίζουμε να γευτούμε και στο μέλλον, όσο περισσότερο γίνεται από τις εμπειρίες σας, την επιστημονική και επαγγελματική αριστεία σας. Ευχαριστούμε θερμά. Με τιμή, Σταυρούλα Πετροπούλου Επιστημονική Συνεργάτης Εργαστηρίου Πληροφορικής Υγείας Πανεπιστημίου Αθηνών

Προς τον «Όμιλο Ιατρικού Αθηνών» Ιατρικό Π. Φαλήρου Κύριοι, (..ες), Αισθάνομαι την υποχρέωση όπως εκφράσω τις θερμές ευχαριστίες μου πρώτα προς τον ιατρό χειρουργό κ. Ι. Νομικό, ο οποίος χειρούργησε με επιστημονική πληρότητα τη σύζυγό μου και να ευχαριστήσω και τους άλλους ιατρούς, που της συμπαραστάθηκαν. Θέλω επίσης να ευχαριστήσω και ολόκληρο το νοσηλευτικό προσωπικό του Β’ ορόφου, για την πρόθυμη, ευγενική και επαγγελματική του κατάρτιση, με την οποία ανταποκρίθηκε σε κάθε μας ανάγκη. Ιδιαιτέρως, όμως, σας εκφράζω τις πιο θερμές ευχαριστίες μου για την επιλογή της κας ΑΓΝΙΤΟΒΑ ΛΑΟΥΡΑΣ, την οποία θέσατε στη διάθεσή μας ως αποκλειστική διανυκτερεύουσα και η οποία στάθηκε δίπλα στη δοκιμαζόμενη σύζυγό μου, πραγματικά ως φύλακας Άγγελος και συμπαραστάτης όλες τις νύχτες.

Με τιμή καθηγητής Γερ. Α. Λεγάτος


Επιστολές Μυτιλήνη 19 Μαΐου 2010

Προς τον Πρόεδρο του «Ομίλου Ιατρικού Αθηνών» Κ. Γεώργιο Β. Αποστολόπουλο Πληροφορηθήκαμε από τον συμπατριώτη μας δημοσιογράφο κ.Στρατή Λιαρέλλη το ειλικρινές ενδιαφέρον σας για την οικογένεια του αδικοχαμένου καθηγητή σωματικής αγωγής Κώστα Μπάλη, που έφυγε σε ηλικία 37 ετών αφήνοντας πίσω ένα μικρό παιδάκι και μια σύζυγο σε προχωρημένη εγκυμοσύνη. Το ενδιαφέρον σας μας συγκίνησε και σε κάθε περίπτωση θέλουμε να σας διαβεβαιώσουμε ότι έχετε την ευγνωμοσύνη τόσο τη δική μας όσο και της τοπικής κοινωνίας που έχει συγκλονιστεί από την τραγική αυτή περίπτωση. Θα χαρούμε κύριε Πρόεδρε με την πρώτη ευκαιρία να σας δούμε στο νησί μας και να σας ευχαριστήσουμε από κοντά.

Με εκτίμηση, Παύλος Βογιατζής, Νομάρχης Λέσβου Νάσος Γιακαλής, Δήμαρχος Μυτιλήνης Σταύρος Ψαρόπουλος, Αντινομάρχης Λέσβου, Πρόεδρος Αθλητικού Οργανισμού Λέσβου Παντελής Πατερέλλης, Αντιδήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Μυριτζής, Πρόεδρος «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΛΕΣΒΟΥ ΑΕ» Μανόλης Μανώλας, Εκδότης εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ»

Προς τη Διεύθυνση του «Ιατρικ ού

Π.Φαλήρου»

Κύριε Διευθυντά, Με την επιστολή μου αυτή επιθυμ συγχαρητήρια για τα σύνολο του ώ να εκφράσω τα θερμά μου Φαλήρου, με τη ζεστή και ανθ προσωπικού του Ιατρικού Π. διάρκεια της πολυήμερης παρρώπινη συμπεριφορά του κατά τη αμονής μου προ και μετά από χειρουργική επέμβαση. Πιο συγ με την υπομονή και τη σταθερ κεκριμένα το ιατρικό προσωπικό, όχι μόνο ο κάθε ασθενής αλλή υποστήριξη, που τόσο έχει ανάγκη ά και οι οικείοι του, δείχνει την του στον ιατρικό όρκο. πίστη Επίσης το νοσηλευτικό προσω σε 24ωρη βάση, είναι η στήριξηπικό, όλων των ειδικοτήτων, και την παρέχει με προθυμία και και η φροντίδα του ασθενούς την κλινική, αισθάνθηκα ότι άφ χαμόγελο. Κατά την έξοδο από ένα φάρο, που το φως του δίν ηνα πίσω μου μια ζεστή φωλιά και ακόμα νησίδες πολιτισμού, μέσει την αισιοδοξία ότι υπάρχουν α στους δύσκολους καιρούς που περνά η κοινωνία μας. Με εκτίμηση και ευχές για τη συν έχιση των καλώ προσπαθειών σας. Αν. Παρασκευαΐδου

Προς την Διεύθυνση του «Ιατρικού Κέντρου Αμαρουσίου» Θα ήθελα να συγχαρω την διευθυνση του Ιατρικου Κέντρου Αμαρουσίου για την εξαιρετικη λειτουργια του τμήματος Check up. Eξυπηρετούμαι από πέρισυ για δευτερη συνεχη χρονια από το τμήμα και ο τρόπος λειτουργίας, η εξυπηρέτηση, η ταχύτητα, η γνώση και σοβαρότητα όλων των εργαζομένων εκεί, κάτω από τον συντονισμό του τμήματος από την κυρία Τσεκούρα με έχουν ικανοποιήσει στον ύψιστο βαθμό. Η δε αντικατατάσταση στο συντονισμό την Παρασκευή 11.02 από την κυρία Κακάβα υπήρξε εφάμιλλη και εξαίρετη. Εύχομαι το μοντέλο να ειναι εφικτό να αντιγραφει σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας. Με εκτίμηση Μπούρα Γιούλα Ψυχολόγος ENDOLASER IATΡΙΚΗ 210 6410400


ιατρικός κόσμος


press room


ιατρικός κόσμος

Έκδοση συγγράμματος του Συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης Νευροχειρουργού Δρ. Απόστολου Μηντελή με τίτλο: «Νευροχειρουργική Εργαλειοδοσία» Όπως είναι ήδη γνωστό, η νευροχειρουργική προχώρησε τα τελευταία χρόνια με ταχύτητα και εξελίχθηκε ραγδαία. Η νέα τεχνολογία την εξόπλισε με πρωτοποριακές συσκευές και σύγχρονα εργαλεία, που έκαναν τα χειρουργεία ασφαλέστερα. Η γνώση της μικροανατομικής προχώρησε ταυτόχρονα με το νέο εξοπλισμό προσφέροντας ευκολότερες προσπελάσεις, με αποτέλεσμα πολλά χειρουργεία που παλαιότερα φάνταζαν αδύνατα, σήμερα να είναι χειρουργεία ρουτίνας. Η εξέλιξη συνεχίζεται με την απόκτηση ολοένα και περισσότερης εμπειρίας που εμπλουτίζεται με την αδιάκοπη εκπαίδευση και μετεκπαίδευση τόσο στην Ελλάδα όσο και στα μεγάλα νευροχειρουργικά κέντρα του εξωτερικού. Αυτή η πολύπλοκη, δύσκολη και ραγδαία εξελισσόμενη ειδικότητα, με ευρύτητα που εκτείνεται από τον εγκέφαλο μέχρι τη σπονδυλική στήλη και τα περιφερικά νεύρα, συνοδεύεται από ακριβό, πλούσιο εξοπλισμό και ειδικά χειρουργικά εργαλεία, απαιτεί άριστη και αρμονική συνεργασία όλου του εμπλεκόμενου προσωπικού, ενώ η συνεργασία των νοσηλευτών εργαλειοδοσίας και κίνησης με τον 88 // ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

Η υψηλού βαθμού εκπαίδευση που χρειάζεται να έχουν οι νοσηλευτές εργαλειοδοσίας της νευροχειρουργικής, δυστυχώς δεν διδάσκεται στις αντίστοιχες σχολές. νευροχειρουργό αποτελεί αυτονόητη διαδικασία. Η υψηλού βαθμού εκπαίδευση που χρειάζεται να έχουν οι νοσηλευτές εργαλειοδοσίας της νευροχειρουργικής, δυστυχώς δεν διδάσκεται στις αντίστοιχες σχολές. Το σχετικό κενό καλύπτεται από το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που δείχνουν οι νοσηλευτές του χειρουργείου της νευροχειρουργικής. Αυτό όμως δεν είναι πάντοτε αρκετό. Η έκδοση του βιβλίου «Νευροχειρουργική Εργαλειοδοσία», του συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης Δρ.Απόστολου Μηντελή, στρατιωτικού νευροχειρουργού και διδάκτορα του Α.Π.Θ., έρχεται να καλύψει ένα κενό στην Ελληνική βιβλιογραφία. Είναι ένα βοήθημα απαραίτητο για τους νοσηλευτές του χειρουργείου και εργαλειοδότες της νευροχειρουργικής που θα βοηθήσει πολύ στην ποιοτική αναβάθμιση της νευροχειρουργικής εργαλειοδοσίας και των νευροχειρουργικών επεμβάσεων.

Στο βιβλίο αυτό περιγράφονται με απλό και κατανοητό τρόπο οι ιδιαιτερότητες και η μεγάλη ποικιλία των νευροχειρουργικών επεμβάσεων, η προετοιμασία και η τοποθέτηση του ασθενή, η προετοιμασία της αίθουσας, τα ειδικά εργαλεία, ο πολύπλοκος εξοπλισμός υψηλής


Βιβλία

τεχνολογίας, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο θέμα της ασφάλειας του προσωπικού, νοσηλευτών χειρουργείου και ιατρών. Αναλυτικά περιγράφονται η ανατομίας της περιοχής της επέμβασης, της προσπέλασης (της διαδρομής που θα δημιουργήσει ο χειρουργός για να προσεγγίσει με ασφάλεια τον χειρουργικό στόχο), η χειρουργική ανατομία (των συγκεκριμένων ανατομικών δομών που θα παρασκευαστούν κατά την επέμβαση), οι χειρουργικοί χρόνοι (τα στάδια της επέμβασης όπως αυτά μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε κάθε επέμβαση) και τέλος, ο στόχος που αποτελεί την

ουσία της επέμβασης με τους τεχνικούς χειρισμούς που θα γίνουν εκεί. Στο ειδικό μέρος του βιβλίου υπάρχει λεπτομερής οδηγός εργαλείων, υλικών και εξοπλισμού που απαιτούνται ανάλογα με την κάθε επέμβαση. ενώ η βασική ανατομία,

Είναι ένα βοήθημα απαραίτητο για τους νοσηλευτές του χειρουργείου και εργαλειοδότες της νευροχειρουργικής που θα βοηθήσει πολύ στην ποιοτική αναβάθμιση της νευροχειρουργικής εργαλειοδοσίας και των νευροχειρουργικών επεμβάσεων. οι προσπελάσεις, οι χειρουργικοί στόχοι και οι χειρουργικοί χρόνοι

των συνηθισμένων τακτικών αλλά και επειγόντων νευροχειρουργικών επεμβάσεων με τα αναγκαία για κάθε χειρουργικό χρόνο εργαλεία και υλικά περιγράφονται βήμα-βήμα, αναλυτικά. Το βιβλίο είναι όλο έγχρωμο σε χαρτί πολυτελείας με πλούσιο

φωτογραφικό υλικό αναλυτικούς πίνακες και επεξηγηματικά σχήματα και γράφτηκε σε συνεργασία με ομάδα νοσηλευτών χειρουργείου και εργαλειοδοτών από νοσοκομεία της Ελλάδας. Σκοπός του είναι να συμβάλει στην εκπαίδευση των εργαλειοδοτών για τα δύσκολα νευροχειρουργικά χειρουργεία που απαιτούν ειδικές γνώσεις, υψηλού επιπέδου εκπαίδευση, εξοικείωση, επαγγελματισμό και εμπειρία. Το σύγγραμμα έχει ήδη διανεμηθεί σε νοσηλευτές χειρουργείου σε πολλά Νοσοκομεία της χώρας ενώ προσφέρθηκε δωρεάν στους νοσηλευτές χειρουργείου του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης. Σύντομα θα ολοκληρωθεί η διανομή του στους νοσηλευτές χειρουργείου και των υπόλοιπων χειρουργείων του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, με την ευγενική χορηγία του συγγραφέα και συνεργάτη του Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης νευροχειρουργού Δρ.Απόστολου Μηντελή. u

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 // 89


ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Τ.7  

ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Τ.7

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you