Page 26

26

krant KRANT

expositie

KUNST & VERMAAK

Van Gogh & Japan

Net als veel tijdgenoten raakte Vincent van Gogh in de ban van het japonisme. In Arles waande hij zich in Japan en leerde hij kijken met ‘een Japanse blik’. tekst Joke van der Weij

Links: Zelfportret, 1888 Rechts: Kreupelhout met twee figuren, 1890

expo Van Gogh & Japan Van Gogh Museum 23 maart t/m 4 juni

‘W

ijn werkplaats is nog al dragelijk. Vooral omdat ik een partij japansche prentjes tegen de muren heb gespeld die mij erg amuseeren. Ge weet wel, van die vrouwen-figuurtjes in tuinen of aan ’t strand, ruiters, bloemen, knoestige doorntakken.’ Dit schreef Vincent van Gogh eind 1885 vanuit Antwerpen aan zijn broer Theo toen hij net zijn eerste Japanse houtsneden had gekocht. Van Goghs bewondering voor de Japanse prentkunst zou in de jaren daarna alleen nog maar groter worden. Met zestig van zijn tekeningen en schilderijen naast een rijke selectie Japanse prenten is op de expositie Van Gogh & Japan in het Van Gogh Museum duidelijk te zien hoe ingrijpend Van Goghs werk hierdoor beïnvloed werd. UKIYO-E In 1886 arriveerde Van Gogh in Parijs, dat al langere tijd in de ban was van alles wat Japans was. Kunsthandels en winkels voor huisinrichting verkochten kamerschermen, lakdozen, keramiek, boeken en prenten uit het geheimzinnige oosterse land. Mensen met minder geld die ook mee wilden doen met de Japanse mode kochten parasols en waaiers in de pas opgerichte warenhuizen. De rage van het japonisme liep al wel op zijn eind, zoals dat gaat met modes raakte men er na verloop van tijd op uitgeke-

ken. Maar bij kunstenaars hield de fascinatie langer stand. Dat gold ook voor Vincent van Gogh. In de twee jaar die hij in Parijs verbleef, raakte hij geïntrigeerd door de ukiyo-e, negentiende-eeuwse kleurenhoutsneden: de grote vlakken in felle kleuren, de ongewone composities en de details uit de natuur, alles was inspirerend voor een kunstenaar uit de westerse kunsttraditie. JAPANSE DROOM Hij begon met het verzamelen van Japanse prenten, niet alleen voor eigen plezier en als studiemateriaal, maar ook met het idee van profijtelijke verkoop. Uiteindelijk telde zijn collectie meer dan zeshonderd prenten. Een gedeelte ervan hing hij op in het appartement van zijn broer Theo toen hij in 1889 naar Arles verhuisde, zodat zijn broer het gevoel zou hebben dat hij daar nog een beetje was. In Parijs was Van Gogh begonnen met het schilderen naar Japans voorbeeld, maar de Japanse invloed werd pas echt van kracht in Arles. Arles was zijn Japanse droom. Het zuiden van Frankrijk stond immers ‘gelijk met Japan’, zoals hij in zijn brieven schreef. Hij leerde er kijken ‘met een Japanse blik’ en maakte ‘schilderijen zoals de Japanse prenten’. Tijdens de treinreis had hij voortdurend uit het raam gekeken of het er al Japans uitzag, ook al vond hij dat een beetje kinderlijk van zichzelf. De streek rond Arles met zijn helde-

Profile for amsterdam&partners

Uitkrant april 2018  

Uitkrant april 2018  

Advertisement