Page 1

I/. Năm Tân Mão và họ nhà Mèo: Nhân năm mới Tân Mão 2011 chúng ta phiếm luận đôi điều về Mèo. Mèo là con vật sống chung đụng, gần gủi với loài người. Với tài bắt chuột, làm xiếc; với bộ dạng nhanh nhẹn, yễu điệu, gương mặt đáng yêu; nhờ tiếng kêu nhỏ nhẹ, nũng nịu “meo, meo” nên được con người cưng chiều. Con mèo tùy theo cách phát âm gọi tên của từng địa phương mà mèo còn có tên: Mão, Mẹo, Miu…Dù tên gọi thế nào chăng nữa khi đọc lên ai cũng biết đó là con Mèo, đứng hàng thứ 4 trong 12 con giáp. II/. Những điểm đặc biệt của Mèo: Mèo là lọai động vật có vú, biết ăn thịt, sống từ 14 đến 20 năm tùy theo sức khỏe và s ự chăm sóc tốt của con người, bộ lông một màu [nếu đen thì còn gọi là mèo mun] hay nhiều màu; nếu có ba màu thì gọi là mèo tam thể. .. Bộ xương sống của mèo có hơn 44 đốt xương nhỏ nên mèo có thể cuộn tròn khi nằm. Dáng đi của Mèo cũng khá đặc biệt, nhờ xương nhỏ mãnh mai nên dáng đi uyển chuyển, nhẹ nhàng trên các đệm thịt của các ngón chân; cũng như có được “phản xạ tự thăng bằng” giảm sốc khi rơi từ độ cao xuống đất. Mèo nhấc chân khỏi mặt đất và đặt bàn chân sau đúng ngay vị trí của vết chân trước nên dáng đi duỗi dài theo chiều dài cơ thể, với hai xương mông “sàng qua sàng lại”. Bắt chước dáng đi của mèo, trên sàn biểu diễn thời trang, các người mẫu cũng nhún nhẩy thân mình, thanh thoát hai chân mà người ta gọi là “cat walk”. Các móng chân vuốt cong, rất bén nhọn được dấu trong các đệm thịt của ngón, trong lúc đi và ngồi im lặng rình mồi. Mèo thuộc loại “ăn vụng nhất hạng”, rất thích ăn cá , thịt mỡ, khiến các bà nội trợ phải kiêng dè. Người Việt mình thường nuôi mèo ăn cơm với cá. Tuy mang danh là tiểu hổ, nhưng mèo trông nhu mì, tiếng kêu nho nhỏ“meo,meo”hay “miao, miao”,trừ khi nổi giận gầm gừ và rít lên. Mắt mèo Tai mèo rất đặc biệt, dựng thẳng nhờ lớp lá sụn mỏng và vận động bởi 32 bó sợi cơ nhỏ, nên khi nghe tiếng động của con mồi, mèo có thể vểnh tai, mỗi vành tai vểnh theo hướng khác nhau trong khi đầu và mắt mèo nhìn về hướng khác. Thính giác mèo nghe được những âm thanh mức thấp, nhưng có thể nghe những âm độ cao hơn Khứu giác của mèo cũng gấp 14 lần khứu giác của người , số lượng tế bào khứu giác ở mũi cũng gấp đôi nên mèo ngửi được những mùi mà người không cảm nhận được. Mèo còn có một cơ quan đánh hơi ở vòm miệng gọi là Vomero nasal Jacobson. Vị giác của mèo tuy nhạy bén nhưng giống như thỏ, mèo không cảm nhận được vị ngọt III/. Mèo và cuộc sống: 1/ Sự hiền thiện và tội ác của con người đối với mèo: Trong số những con vật sống gần gủi với con người, có lẽ mèo và chó là hai loại thú cưng mà người nuôi thương yêu, lo lắng có khi còn hơn người thân của mình.Tuổi già sống cô đơn buồn tẻ, con cái ít thăm viếng, nên có chó mèo làm bạn thật là an ủi và vui biết bao. Đồng ruộng thiếu mèo nên chuột hoành hành, phá hại lúa làm mùa màng thất thu. Người dân ở đó lại phải mua mèo con về nuôi để diệt chuột hữu hiệu hơn là dùng hóa chất


độc hại cho mội trường và con người. 4/. Mèo trong sinh hoạt dân gian và trong văn học nghệ thuật: Cũng như chó cưng, Mèo là con vật dễ thương, gần gủi với con người nhờ dáng nhỏ nhắn và cử chỉ đáng yêu: rúc người vào lòng chủ nhân, miệng thì kêu nhỏ nhẹ, nũng nịu “meo meo”, nên con người cũng ví mèo như người phụ nữ đẹp dịu dàng, nũng nịu rúc đầu vào ngực người yêu, miệng thì nói nhỏ nhẹ “anh ơi, anh ơi”! Tâm lý đàn ông sau đó cũng thật mâu thuẩn, khi không còn yêu thương nữa thì “mèo nhà dịu dàng” trước đây sẽ được gọi là “cọp nhà” hay “sư tử Hà Đông”. Từ mèo còn được dùng để gán tiếng xấu như “suốt ngày lo đi mèo” “ông đó lăng nhăng, có mèo”, không đứng đắn “giở trò mèo chuột”… hay ông đó sổ sàng bị “mèo quào”. Mèo có lúc là biểu tượng của sự hung dữ , là phù thủy trong truyện cổ tích của các nước, mèo là điềm xấu như khi mèo lạ, mèo hoang đến nhà thì tai họa sẽ ập đến ?! - Mèo vào nhà thì khó, chó vào nhà thì sang Truyện dân gian kể về sự khôn ngoan, khéo léo của họ nhà mèo khi dạy con hổ các thế võ, lúc hổ chưa là chúa tể sơn lâm. Mèo dạy hổ rất nhiều thế: vồ, chụp, cách bắt mồi nhưng chừa thế võ: leo trèo cây cao…thì mèo không dạy vì đề phòng cọp phản thầy. Quả thật sau đó hổ vồ thầy định ăn thịt nhưng mèo thoát chết nhờ biết thế võ leo cây, và cọp chỉ biết gầm gừ dưới gốc cây. Tính ngụ ngôn của câu chuyện trên khuyên người đời khi truyền nghề cho học trò cũng đừng dạy hết các ngón nghề, chừa một thế để ngừa trò phản thầy về sau. Tục ngữ và ca dao Việt Nam luôn có rất nhiều câu nói về mèo nhưng ẩn dụ sang người, ca ngợi cũng có mà chê bai cũng có. Ví du như ăn chậm, từ tốn thì tục ngữ có câu: “nam thực như hổ , nữ thực như miêu”, - câu nói “chó giữ nhà, mèo bắt chuột” nhắc nhở mỗi người có một công việc riêng thích hợp cho từng người. - “mèo già hóa cáo” chỉ một người sống lâu, nhiều kinh nghiệm, khôn ngoan. - “không biết mèo nào cắn miêu nào” ý nói mỗi người có một tài , sở trường riêng chưa biết ai hơn ai. - “chữ viết như mèo quào” chỉ chữ viết xấu, không đẹp, ngay hàng thẳng lối -“chó treo, mèo đậy” ý khuyên người đời đề phòng kẻ gian - “chó chê mèo lắm lông” ý nói người hay chê kẻ khác mà không nhìn thấy lỗi mình - “đá mèo quèo chó” chỉ sự tức giận dồn nén vào người khác một cách vô lối, giống như câu ‘giận cá chém thớt’ - “mèo mù vớ cá rán” nói đến sự may mắn chợt đến với người đang túng quẩn - “không có chó bắt mèo ăn cứt” ý nói buộc lòng bắt người khác làm một công việc không đúng với sở trường của họ - “mèo mã gà đồng’ chỉ người vô lại: trai ăn cướp, gái lăng nhăng - “mèo khen mèo dài đuôi” nói đến người tự cao tự đại - “mèo đến nhà thì khó, chó đến nhà thì sang” có lẽ vì do tiếng mèo kêu “ngheo, ngheo” na ná như tiếng “nghèo” nên khi có mèo hoang, mèo lạ đến nhà người ta s ợ xui, mang cái nghèo đến theo nên xua đuổi mèo ra khỏi nhà. - “mèo con bắt chuột cống” chỉ người tuổi trẻ tài cao, làm vượt khả năng mình Ca dao ta có những câu vịnh mèo rất ý nghĩa như:


“Mèo tha miếng thịt xôn xao Hùm tha con lợn thì nào thấy chi” Ý nói những người dưới cấp làm điều sai trái nhỏ nhặt thì bị phê bình gắt gao, còn những kẻ quyền hành làm những tội lỗi lớn lao thì không hề hấn gì. Hoặc một đoạn trong bài ca dao so sánh mèo như người đàn bà đẹp được nuông chiều: … Con cá đối nằm trong cối đá Con mèo cụt đuôi nằm mụt đuôi kèo Anh có thương em thì làm giấy giao kèo Thò tay điểm chỉ, em là con mèo của anh” Thời còn học tiểu học, chúng ta hẵn không quên bài thơ dí dỏm nói về con mèo và con chuột: … Con mèo mà trèo cây cau Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà Chú chuột đi chợ gần xa Mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo… Xu hướng hội nhập, hình tượng chú Mèo máy Đô Rê Mon một nhân vật hoạt hình trong truyện tranh nhiều tập đến từ đất nước Nhật đã cuốn hút bao thế hệ độc giả Việt Nam được tạp chí Times bình chọn là một trong 22 nhân vật nổi bật nhất của Châu Á. Còn mèo “Hello Kitty” là một con mèo búp bê xinh xắn với chiếc nơ đỏ trên đầu. Người Nhật thường tặng cho nhau món quà búp bê mèo không có miệng nhưng có hai tai to và vểnh lên, ý muốn nói nghệ thuật sống là phải biết lắng nghe và hạn chế lời nói, vì “nói nhiều thì lỗi nhiều”. Phim ảnh cũng có bộ phim hoạt hình “Tom và Jerry” nhiều tập, được thiếu nhi toàn thế giới say mê câu chuyện giữa chuột và mèo . Ở Vn cũng sợ “linh miêu” nên hiện nay vẫn còn tập tục để một cây dao lớn trên bụng người chết trước khi nhập quan và canh chừng không cho mèo đen nhảy qua xác vì sợ nếu đó là linh miêu thì người chết sẽ sống lại. Hôi họa vẫn chọn nhân vật mèo để vẽ, nhưng đặc biệt nhất là làng Đông Hồ thuộc tỉnh Bắc Ninh VN có nghệ thuật vẽ tranh dân gian nổi tiếng từ xưa đến nay gọi là “tranh Đông Hồ”. Chủ đề về chuột và mèo là chủ đề được mọi người ưa thích trong dịp xuân về. Trong các bức tranh loại này có bức tranh “đám cưới của họ hàng nhà chuột” rất là sâu sắc về ý nghĩa nhân sinh. Nhân vật mèo tượng trưng cho bọn quan lại, cường hào ác bá, còn họ hàng nhà chuột thì thấp cổ bé miệng, mong sự yên lành. Chuột thừa hiểu muốn tổ chức an toàn đám cưới đầy đủ lễ nghi rước kiệu,có kèn có nhạc, có “võng anh đi trước, kiệu nàng theo sau” thì phải vui vẻ tự nguyện mà làm [hưng tác] hối lộ cho mèo trên đường đi. Chữ Hán “hưng tác” viết trên đầu con chuột trong tranh thể hiện thái độ vui vẻ“hối lộ” cho mèo hai món mà mèo ưa thích là cá và chim . Chuột biết sự yên ổn của mình cần kèm theo sự vừa lòng, no đủ của mèo . Đó là tình trạng tham nhũng hối lộ,thời nào cũng có trong xã hội. Điểm đặc sắc của tranh này là thái độ lịch sự của mèo, ngồi nhận quà trong tư thế ôn hòa, đuôi quặp về phía trước dưới mông, vui vẻ đưa tay nhận “quà hối lộ ”từ chuột. Nếu so sánh với bức tranh của Trung Hoa cũng cùng chủ đề thì mèo TQ vẫn còn giữ tư thế quyết liệt, hung dữ tấn công chuột trong ngày vui đám cưới. Không khí ngày vui


đám cưới không có, bức tranh cũng không còn ý nghĩa “dĩ hòa vi quý”, không cho thấy thái độ cao thượng chia vui của mèo trong ngày đám cưới chuột như trong bức tranh dân gian của làng Đông Hồ-Bắc Ninh. Ý nghỉa triết lý của bức tranh dân gian Vn rất sâu sắc,biểu hiện thái độ sống ôn hòa, mang tính triết lý nhân sinh là tính cộng sinh với kẻ thù. IV/. Thay lời kết: Con người sinh ra trong cuộc đời này,kể cả nếu sinh cùng giờ, cùng ngày, cùng tháng, cùng năm cũng có số phận khác nhau. Số phận này được người đời tin là đã định trước bởi một đấng siêu nhiên hay bởi nhân quả nghiệp lực của chính mình trong kiếp trước cùng với những yếu tố duyên sinh khác. Thế mà vẫn có người cố chọn ngày lành tháng tốt và năm đẹp để mang thai hay bắt con, cháu chào đời bằng phương pháp mổ lấy thai.Họ thích có con mang tuổi Thìn, sợ có con mang tuổi Dần...v…v…vì tin vào bói tóan và là số tử vi. Hiện nay tại VN, ngòai việc coi kỷ ngày giờ trong “quan, hôn, tang, tế” vẫn còn có một số người tin vào yếu tố “tứ hành xung” trong mối liên hệ gia đình và xã hội. Ví dụ người mang tuổi Mão chỉ hợp với những người tuổi Mùi - Hợi, và kỵ những người tuổi Tý - Ngọ - Dậu. Một số lại chọn ngày giờ tốt để xuất hành. Tuy là một nét văn hóa tập tục xã hội nhưng mang tính mê tín, dị đoan. Năm nay nhiều người mang tuổi Mão [mèo] hẵn đã vui vì hầu hết các lá số bói đầu năm đều cho rằng người tuổi Mão thông minh, ôn hòa, giàu nhân ái và nên cẩn trọng trong cuộc sống. Các lời giải bói toán có điểm giống và khác nhau theo từng tuổi, nhưng tựu chung đều có sung sướng, có may mắn và cũng có rủi ro, xui xẻo để đề phòng; và rồi tất cả đều tai qua nạn khỏi nếu biết “ăn hiền ở lành”, vì rõ ràng là “đức năng thắng số”. Cầu chúc cho những bạn nào cầm tinh con Mèo năm nay được an khang và hạnh phúc.

Mèo  

Mo ta meo trong nam Tan Mao

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you