Page 1

RELATIEMAGAZINE VAN HEZENBERG & VRIENDEN VAN DE HEZENBERG | JAARGANG 74 | DECEMBER 2020

Samen gaan ‘ KOKEN MET DE GASTEN GAAT OVER HET SAMEN ZORGVULDIG OMGAAN MET GROENTEN’


02

PAG.

‘Een wo Een boer had een akker met tarwe. Het was er goed, tot er zes kraaien op de akker neerstreken. De boer wilde de kraaien wegjagen en in zijn wanhoop maakte hij een vogelverschrikker. De kraaien schrokken toen ze hem zagen staan. Ze overlegden wat ze zouden doen. ‘We moeten hem bang maken, dan gaat hij wel weg,’ zeiden ze. Ze maakten een geweldige vlieger waarmee ze de volgende morgen boven de akker vlogen. De vogelverschrikker bleef rustig staan. De boer was zich echter doodgeschrokken. Hij durfde zijn hut niet meer uit. Vanuit zijn nest in een oude boomstronk had Uil het hele gedoe aangekeken. Hij schudde zijn wijze hoofd. Uil ging met de boer praten. ‘Waarom sluiten jullie geen vrede, jij en de kraaien?’ vroeg hij. ‘Daar is het nu te laat voor,’ zei de boer. ‘Het is nooit te laat om te praten en samen te werken,’ antwoordde Uil. Uil ging ook naar de kraaien. ‘Wat moeten we nu doen?’ riepen de kraaien wanhopig uit. ‘Ga naar de boer, praat het uit en leef samen,’ zei Uil. ‘Woorden doen wonderen.’ De kraaien en de boer kwamen samen bij het nest van Uil. Ze praatten heel lang met elkaar. Eerst boos, daarna wat rustiger en tenslotte als vrienden. ‘Ik moet zeggen dat ik jullie vrolijke geschetter heb gemist,’ zei de boer. ‘En wij hebben je tarwe gemist!’, riepen de kraaien. ‘Waar is Uil? We moeten hem bedanken,’ zei de boer. Ze gingen op de akker kijken. Daar stond nog de vogelverschrikker, maar er was iets veranderd. De lelijke grijns was nu een vrolijke glimlach. Uil zat op de arm van de reus. ‘Wat is er gebeurd?’ vroegen ze. ‘Een wonder’ zei hij. Uit: De zes kraaien van Leo Lionni


onder’

03

PAG.


VRIENDEN

VAN DE

IENDE VR

04

PAG.

N

Hartelijk dank! Ontvangen giften Giften algemeen van 1 augustus tot 1 november 2020 Particulieren € 2.244,10 Hervormde Gemeente Vaassen € 140,00 Diac. Herv. Gemeende De Rank € 134,21 Diac. Prot. Gemeente ‘t Harde € 265,35 Diaconie PGCS € 95,00 Diaconie van de Protestantse Gemeente € 181,23 Diaconie van de Protestantse Gemeente € 115,00 Diaconie van de Protestantse Gemeente € 209,00 Diaconie Protestantse Gemeente Grave € 50,00 Diaconie Reformatorische Kerkgem. Heeze € 54,60 Prot. Gemeente € 2,00 Hezenbergkring € 260,00 Diaconie Michaelkerk Leersum € 110,00 Baptisten Gemeente Valthermond € 190,77

Ned. Hervormde Gemeente Diaconie Prot. Gemeente Zaandam Herv. Gemeente Strijen Diaconie Nederlandse Hervormde Kerk Diaconie Prot. Gemeente Monnickendam Diaconie Geref. Kerk Vaassen Prot. Gemeente Zeewolde

€ 199,23 € 1.000,00 € 250,00 € 250,00 € 401,00 € 155,50 € 200,00 € 6.506,99

Giften steunfonds van 1 augustus tot 1 november 2020 Particulieren € 110,00 Giften Kapel van 1 augustus tot 1 november 2020 Particulieren € 2.461,91

Waardeer jij dit blad en gun je het ook een ander? Verstuur het aanmeldkaartje naar: Hezenberg Hattem, Hezenberg 6, 8051 CB Hattem of meld iemand aan als abonnee via https://hezenberg.nl/#modal.

Colofon Copyright: Hezenberg, Hattem 2020

(Eind)redactie: Anne Jan Kok en Terèse Buter

Overname van (delen van) artikelen is toegestaan

Jaargang 74, december 2020, nummer 03

Vormgeving: Bredewold Communicatievormgevers

met bronvermelding. De afgebeelde personen op de

Oplage: 1.800 exemplaren

Fotografie: Marloes Fotografie, Hezenberg, Pixabay

foto’s hebben niet altijd relatie met de tekst, vanwege

Relatiemagazine: coproductie Hezenberg en

en Unsplash

bescherming van de privacy.

Vrienden van de Hezenberg. Op de Hoogte aanvragen

De Hezenberg is een erkende organisatie voor GGZ,

of stopzetten? Reageren of adres wijzigen?

Pastoraat en Retraite en werkt landelijk.

communicatie@hezenberg.nl

Meer informatie: hezenberg.nl


05

PAG.

door Edwin Kok

Zijn En soms was daar zomaar een specht of een eekhoorn die me leerden er te mogen zijn en te genieten van de zekerheid dat het water zich terug zal trekken en het land weer begaanbaar wordt.

Het Koetshuis Daar waar eerst de knecht de paarden in moest spannen voor het rijtuig van zijn heer Daar wordt nu geduldig uitgelegd hoe je kunt ontspannen, jezelf liefhebben en nog veel meer. Daar waar de paardendeken in het ‘deftig-huis-verleden’ warmte gaf aan het edel dier, wordt nu zacht in de ziel gekeken en oprecht beleden: “Het is goed vertoeven hier”.

WEDERZIJDSE AFHANKELIJKHEID

1 + 1 = 3?

Wanneer wij met vrienden in een onbekende stad zoeken naar een restaurant om te eten, ben ik bereid om precies dat restaurant te zoeken dat voldoet aan onze wensen. Ik zoek door met ‘honger’ in de keel, anderen van het gezelschap haken af en vinden de gestelde doelen op dat moment minder belangrijk. Ik ben nogal doelgericht. Die drang is soms zo sterk dat ik wel eens vergeet anderen mee te nemen in mijn kijk op het gezamenlijke doel. Waarom willen we samen bereiken, wat we ten doel hebben gesteld? Ik heb geleerd om dan te stoppen, in plaats van het onderste uit de kan te willen. Ik heb nog iets geleerd. Eérder gaan zoeken zodat je samen je doel probeert te halen. Om dit te leren heb ik veel aan Stephen R. Covey gehad. In zijn boek de ‘Zeven Eigenschappen van Effectief Leiderschap’ schetst hij de drie ontwikkelingsfasen van de mens. Je wordt als kind totaal afhankelijk geboren. Na verloop van tijd leer je steeds meer onafhankelijkheid, je weet steeds beter wat je wilt en stelt je eigen doelen. Deze fase is erg belangrijk voordat je naar de volgende fase gaat van wederzijdse afhankelijkheid. Om deze laatste fase goed invulling te geven moet je individueel wel weten wat je wilt, maar kun je dat ook opgeven of samenvoegen met wat de ander wil. In het voorbeeld van ‘zoeken naar een restaurant’, zat het met mijn ‘onafhankelijkheid’ wel goed. Ik had alleen wat meer ‘wederzijdse afhankelijkheid’ nodig. Sinds ik dat door heb is, op zulke momenten, in verbinding staan een stuk gemakkelijker geworden. Deze Op de Hoogte gaat over ‘verbinding en samen’, maar ook over dat verbinding soms even niet gaat. Wederzijdse afhankelijkheid kan ervoor zorgen dat we samen een hoger doel nastreven, misschien wel 1 + 1 = 3!

Anne Jan Kok


06

PAG.

SAMENDOEN VERRIJKT FEMKE Femke is een kleine vier jaar geleden een periode bij de Hezenberg geweest. “Het was een goede tijd. Natuurlijk was ik er niet voor niets. En het merkwaardige was, dat ik er vooral innerlijke rust heb gevonden. Aan de ene kant niet gek. Want zat ik wel zo op rust en stilte te wachten?” Femke had en heeft namelijk een vrij heftige tinnitus, waarbij ze 24 uur per dag geluiden in haar hoofd heeft. “Als het in je logeerkamer intens stil is, is de tinnitus soms erg heftig aanwezig.” Maar het goede van haar tijd bij de Hezenberg is dat ze alle bemoeienissen van het ‘hoofd’ met de buitenwereld los heeft kunnen laten. “Een tijdlang weg te zijn uit mijn normale omgeving, heeft me daarbij heel erg geholpen. Het fijne van de Hezenberg is dat je samen met anderen kunt zijn zonder alsmaar geluidjes te produceren. Even de huiskamer binnen kunnen lopen om koffie of thee te drinken, een wandeling maken of een tijdje verblijven in de Kapel. Het woord samen heeft daarin een bijzondere betekenis gekregen. Je mag overal zijn. Het moet niet. Er zit geen druk op.” Femke verbleef in de periode voor ze naar de

Hezenberg ging bij familie, omdat ze even niet goed voor zichzelf kon zorgen. Toen er in die familie iemand overleed kon ze gelukkig bij de Hezenberg terecht. En hier kreeg het woord ‘samen’ een nieuwe inhoud. “Ik was nooit eenzaam of alleen. Maar bij de Hezenberg ging ik beseffen dat alle mensen die hier verblijven, hetzelfde nodig hebben. Als ik er een woord aan mag geven… het woord betrokkenheid komt het dichtst in de buurt. Het ‘weten’ daarin samen te zijn voelde erg aangenaam, als een warm bad.” En het woord samen krijgt in deze tijd van corona extra diepgang. “Misschien is de winst wel dat we steeds bewuster worden van wat ‘samen’ eigenlijk betekent. Ik mag gelukkig weer bij mijn moeder van 85 op bezoek. Aan het begin van het jaar alleen maar achter glas. Dus de keuze om samen te zijn wordt steeds meer vanuit bewustzijn gedaan. Zo ook straks met Kerst. Normaal breng ik de feestdagen door met familie en vrienden. Nu is dat minder vanzelfsprekend, kleinschaliger misschien ook.” Femke is betrokken bij Stichting Troosthuisje van Boudewijn Betzema. Dit jaar strijkt deze troostdichter rond Kerst met zijn luisterend oor neer in de Bergkerk in Deventer. Femke kijkt er nu al naar uit om de Kersttijd in zorgzame aandacht door te brengen.

‘VEEL BEWUSTER VAN WAT SAMEN EIGENLIJK BETEKENT’


07

PAG.

JAAP Jaap heeft op de Hezenberg een waanzinnig goede tijd gehad. Het heeft enige voeten in de aarde gehad voor hij terecht kon, want zijn zorgverzekering had tijd nodig op een beschikking af te geven om een klinische behandeling op de Hezenberg te vergoeden *). ‘Het heeft daardoor een tijdje geduurd voor ik kon komen, maar toen ik aan de behandeling kon beginnen, ging het snel met de veranderingen in m’n leven.’ Jaap heeft een tijd van verslaving aan alcohol en drugs achter de rug. Hij is inmiddels veertien jaar clean. Maar hij had niet geleerd om warm en lief voor zichzelf te zijn. Daardoor had hij lange tijd ook geen inzicht in de achterliggende problemen van zichzelf. Jaap: “Want wat maakte mij als mens vaak zacht in de communicatie met de ander, maar zo hard voor mezelf?”

dingen in een mensenleven kan zijn “want je leert er het meeste van.” Jaap is er trots op dat hij een behandeling heeft gevolgd bij de Hezenberg. Eén van de sleutelwoorden in zijn leven is het woord ‘samen’ geworden. “Samen ontdek je veel meer dan alleen. In de groepstherapie krijg je ongelooflijk veel terug. En wat je samen ontdekt geeft voldoening. Ik heb in mijn leven veel te veel alleen willen doen. We zijn niet bedoeld om de dingen ‘des levens’ alleen te doen. Ik zonderde me te veel af. En ik merkte dat me dat geen goed deed. Samendoen verrijkt. De Hezenberg GGZ heeft een goed klimaat geschapen voor dat ‘samen gevoel’ van patiënten, vrijwilligers en medewerkers.’

‘WE ZIJN NIET BEDOELD OM DE DINGEN ‘DES LEVENS’ ALLEEN TE DOEN’

Jaap heeft tijdenlang met het gevoel rondgelopen dat hij niet mocht falen. Hij mocht ook niet trots zijn op zichzelf. Bij de Hezenberg GGZ heeft hij geleerd dat mogen falen één van de beste

Jaap zegt dat hij het begint te leren. “Ik laat ook de mensen in mijn directe omgeving steeds meer toe.” Hij ziet het nog wel als een uitdaging, maar ‘zolang je leeft mag je leren’. Zolang je op deze aardbol rondloopt, sta je voor de uitdaging om nieuwe inzichten op te doen in de relatie tussen jezelf en de ander. Daarover gaat dat ‘samen’. Dat is soms eng, dat is soms bevrijdend. Maar het biedt altijd nieuwe perspectieven.

*) V an de redactie: enkele zorgverzekeraars willen voorafgaand aan de behandeling een beschikking afgeven. Dit kan in sommige situaties van patiënten enige tijd duren, omdat klinische behandelingen een heldere indicatie vragen en alleen op grond van medische noodzaak mogen plaatsvinden.


08

PAG.

Van negatieve overtuigingen naar

verlangen om samen te gaan “Wanneer mensen zich terugtrekken uit hun sociale kring is dat vaak een manier om zich staande te houden” vertelt Ok Ran Prins, Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige bij de Hezenberg GGZ. “Van nature is iedereen een sociaal wezen. Gelukkig zijn er veel mensen die over een goed sociaal netwerk beschikken zoals familiebanden, een kerkgemeenschap of vriendengroep.

Ook zijn er mensen die dit niet hebben. Omdat zij aangeven er geen behoefte aan te hebben of omdat zij teleurgesteld zijn in ontmoetingen met anderen. Dit kan zijn ontstaan door wat zij in het verleden hebben ervaren in contacten met mensen. Bijvoorbeeld door opgedrongen overtuigingen, ziektes of trauma’s door pesten, verwaarlozing of misbruik. Hierdoor zijn zij contact gaan vermijden óf op sociaal gebied gaan doen wat van hen verwacht wordt, terwijl ze hunkeren naar erkenning.” Er zijn ook mensen die contacten vermijden omdat ze bijvoorbeeld moeite hebben met hulp vragen of met contact vasthouden. Angst voor afwijzing of schaamte omdat je iets niet kan, kan daar de oorzaak van zijn. Ok Ran: “Het kan een gevoel van zwakte geven om jezelf kwetsbaar op te stellen. Maar zaakjes vaak zelf op willen lossen, brengt isolatie met zich mee.” Psychiatrische problematiek is een andere reden om jezelf terug te trekken uit de sociale kring. “Wanneer er sprake is van bijvoorbeeld een depressie ontbreekt de energie om contacten te onderhouden. Ook is er dan vaak sprake van negatieve gedachten als ‘ik ben niet zinvol’ of ‘ik ben een ander tot last. “

Overtuigingen ombuigen Ok Ran: “Hardnekkige overtuigingen als ‘niet van waarde zijn’ maken dat mensen zich aanpassen door zorgzaam te zijn, dat ze geen conflicten durven aan te gaan en anderen het naar de zin willen maken om zo gezien en gehoord te worden. Dit is vaak een onbewust patroon. Bij de Hezenberg GGZ willen we hen meer bewust maken en laten ervaren dat de overtuigingen van een ander te kwetsen of niet aardig overkomen, niet helpend zijn. We willen hen laten ervaren dat je door je mening te geven, door goed voor jezelf te zorgen en door je grenzen aan te geven, je goed in verbinding met de ander kan blijven.”

Verlangen naar ‘samen’ aanwakkeren In de individuele behandeling is het sociale netwerk een belangrijk gespreksonderwerp. Ok Ran: “Inzicht in jezelf, in je contactbehoeften en in je sociale netwerk zorgen ervoor dat er een verlangen naar contact aangewakkerd kan worden. In een zogenaamd sociogram brengen we uitkomsten van zelfonderzoek en onderzoek naar contacten in beeld met cirkels en lijnen. Het geeft inzicht in wie er dichtbij of


09

PAG.

veraf staan, hoe dat zo komt en wat de waarde is van elk contact. Het leert je ook naar jezelf te kijken door jezelf vragen te stellen als: ‘Wat betekent het contact voor mij?’ en ‘Wat wil ik er mee?’ ”

‘Oefening baart kunst’ “Er is verschil in behoefte in het herstellen van contacten. Uitgangspunt bij behandeling is of iemand er iets mee wil of niet. Wanneer onder andere vanuit het sociogram duidelijk is geworden dat een bepaald contact belangrijk voor iemand is of een verstoord contact een belemmering blijkt, dan bespreken we hoe iemand de situatie aan kan pakken. Bij een volgend gesprek praten we over hoe het is gegaan of wat er in de weg stond om het toe te passen. De Hezenberg is een ‘minimaatschappij’ waarin je elkaar tegenkomt met ieders gedragingen en moeiten. Een veilige omgeving om te oefenen, zowel in de praktijk als in de groepstherapieën en de individuele behandelgesprekken. Dit kan helpen om het later in je eigen omgeving toe te passen. Want daar is het vaak spannender om op een andere manier met je overtuigingen en contacten om te gaan.”

Onderling vertrouwen Mensen zijn in het begin van een verblijf bij de Hezenberg vaak wantrouwig en voelen zich onveilig. Ok Ran: “Ik vind het belangrijk om een vertrouwensband op te bouwen. Wanneer je je veilig voelt bij elkaar, verdiep je het contact en bereik je meer. Tijdens de individuele gesprekken praten we onder andere over hoe het gaat met de contacten in de groepstherapieën en hoe het contact met mij als behandelaar wordt ervaren. Positieve ervaringen met vertrouwen en je veilig voelen om te delen en uiten wat er in je binnenste gebeurt, is waarschijnlijk wel het meest helpend in een behandeling. Wanneer je je gezien, gehoord en serieus genomen voelt, kan dit een basis geven om je in je eigen omgeving of in de maatschappij meer te laten zien en horen. Laatst vertelde een vrouw dat iemand tegen haar had gezegd dat ze na haar behandeling gemist zou

‘Door samen op weg te gaan, ontdek je zoveel moois in elkaar’ worden in de groep. Ze mocht ervaren dat iemand haar zag staan. Wat voelde het voor haar goed om gezien te worden en, nog fijner, dat ze het compliment, zonder ‘ge-ja-maar’, aan kon nemen.”

Wat doet samen optrekken met jou? “Het mooiste van samen optrekken is dat je in gesprekken van elkaar leert. Het komt vaak voor dat mensen mij inspireren of nieuwe inzichten geven. Zo beteken je iets voor elkaar, in plaats van dat ik alleen iets voor een ander beteken. Ik ben ook elke keer weer nieuwsgierig naar de mensen van wie ik behandelaar word. Dat is ook nodig om open te kunnen staan voor een ander. Door een periode samen op weg te gaan, ontdek je zoveel moois in elkaar, dat blijft mij boeien.”

Wil jij inzicht in jouw sociale relaties? Maak via de site www.sociogram.nl je eigen sociogram.


10

PAG.

Ieder jaar is er bij de Hezenberg een Kerstviering voor medewerkers en vrijwilligers. Een moment van samen op weg zijn, ons met elkaar verbinden. Maar ook een eindje met elkaar oplopen en de maaltijd delen. We kijken er altijd naar uit. Een vast moment van ontmoeten en vieren.

met elkaar Maar zoals zoveel dingen dit jaar anders waren, zal ook het Kerstfeest bij de Hezenberg en bij mensen thuis niet hetzelfde zijn. Dat is jammer, want in tijden dat er zoveel anders en onzeker is, heb je elkaar juist zo nodig. Wat verlangen we ernaar dat alles weer ’gewoon’ wordt. Dat we elkaar weer kunnen vasthouden en samen in brede zin kunnen vieren. De vraag hoe het in de toekomst zal gaan, hoe het weer goed moet komen, kan je bang maken…

Wijze les van Kierkegaard Wanneer een zeeman op volle zee is, wanneer alles om hem heen verandert, wanneer golven geboren worden en weer sterven, dan richt hij zijn blik niet omlaag naar de golven - want die veranderen -, maar kijkt hij omhoog naar de sterren. En waarom? Omdat die betrouwbaar zijn. (Filosoof Søren A. Kierkegaard - 1813 tot 1855) Wat overblijft als angst of wanhoop je dreigen te verlammen is vertrouwen. Niet het soort

vertrouwen dat een bepaalde uitkomst verwacht maar vertrouwen als overgave. Daarin schuilt een uitweg uit de beklemming in wat Kierkegaard de mogelijkheid noemt.

Naar de sterren kijken dus... Er was een ster die de koningen de weg wees naar het Kind. De ster was hun kompas. Zo wisten ze waarheen te gaan. De ster boven de stal in Bethlehem. Zou deze ster ook ons richting kunnen geven in deze verwarrende tijd? De onzekerheid zal nog wel even blijven maar een ding is zeker: de boodschap van Kerst hangt niet af van ons samenzijn, maar komt aan het licht in een Kind in een stal. De ster wijst ons de weg. Hoe mooi zou het zijn wanneer we ergens in de kerstnacht op onze eigen plek naar de sterren kijken om te vieren dat het ook dit jaar Kerst is en dat we ons met elkaar verbonden weten.” Gezegende Kerstdagen!


11

PAG.

‘DE BOODSCHAP VAN KERST HANGT NIET AF VAN ONS SAMENZIJN, MAAR KOMT AAN HET LICHT IN EEN KIND IN EEN STAL’

“Zij die op de sterren reizen, op hun innerlijk kompas, zijn de zieners en de wijzen, zoekers in die grote nacht. Zij die op de sterren reizen, varend op de hemelkaart, zoeken tekens in de ruimte naar het hart van het bestaan. Zij die op de sterren reizen, op gedachten snel als licht, zien de grootheid van het kleine in een pasgeboren Kind. Zij die op de sterren reizen vinden sterren in hun hart, worden nieuwe zieners, wijzen van een stralend gouden dag. liedtekst van Marijke de Bruijne

Het lied beluisteren? Ga naar www.kerkliedwiki.nl/ Zij_die_op_de_sterren_reizen of scan de QR-code .


12

PAG.

We hebben alle zintuigen nodig om het leven te verstaan Als het om retraite gaat, heeft Fannie Hafkamp meer met het woord verstilling dan met stilte. “We maken van stilte soms iets statisch. Verstilling betekent voor mij, jezelf even op stop zetten, inkeren in jezelf, je losmaken van het aaneenrijgen van gedachten en woordjes. Als je openstaat voor verstilling creëer je ruimte voor dat wat komen gaat, de intensiteit van wat er op je toekomt wordt vergroot. Je geeft alle kans voor een intense beleving en verdieping’.

Spelen met geuren, kleuren en smaken Bewustzijn en bewustwording zijn voor Fannie de sleutelwoorden. Ze maakt deel uit van een werkgroep die retraites bij de Hezenberg voorbereid. Daarnaast staat ze op de zaterdagochtenden regelmatig met GGZ-gasten in de keuken, om vorm te geven aan een maaltijd. “Als je met dat verstilde bewustzijn samen een maaltijd voorbereidt, merk je dat het er niet om gaat om aan te schuiven, dingen in je mond te stoppen en je maag te vullen. Koken met de gasten gaat over het samen zorgvuldig omgaan met groenten. Het is een feest om te spelen met geuren, kleuren en smaken.”

Voeding met symboliek “Ik zie het zo voor me: samen symbolisch kijken naar geur, kleur en smaak. Zo staat de kleur groen voor groeikracht. Het paars van de aubergine verbeeldt ons vermogen tot inkeer. En het rood staat voor passie. Als je bij de gasten een maaltijd

Fannie: “Stilte is meer dan de afwezigheid van geluid. Er zijn duizenden soorten stilte. Ik houd het meest van de stilte tussen de woorden. Met woorden als uitdrukkingsvorm van taal is niks mis, maar de rustpauzes tussen de woorden doen de intensiteit van de volgende woorden toenemen. Net zoals de rust in de muziek: je mag even diep inademen voor je naar de volgende klanken toegaat.”

ook zo introduceert, eten ze wat er op hun bordje ligt met meer aandacht dan gewoonlijk. Dat is de strekking van de manier waarop ik leef en wil leven: Doe de dingen die je doet bewust. Dan maakt het niet uit of je leest, of kookt of een schilderij aan het maken bent. Ik wil in verbinding zijn met de mensen, maar ook met de dingen om me heen. Als je in het perkje op je knietjes het onkruid tussen de gewassen weghaalt, doe je dat om ruimte te geven aan de andere planten. En dan wordt het een gezegend werk. Als je op vrijdag tijdens het avondgebed ruimte maakt voor de verstilling, krijgt de meditatie een gezegende bekrachtiging.” Bij een monastiek levensritme hoort ook een creatief omgaan met geur, kleur en smaak. “Ik geniet er intens van als ik geur, kleur en smaak terug kan laten komen in het vormgeven van de liturgie in de viering.”

Alle zintuigen zijn nodig Valt deze verstilling te leren? “Nou en of, maar alles staat of valt met respect. Respect voor het


13

PAG.

Fannie Hafkamp

paardenbloempje, maar ook voor het vogeltje dat op je tafel poept. Dat heet genade, om een sleutelwoord uit mijn Lutherse traditie te gebruiken. Het woord genade is verwant aan het joodse woord ‘chen’, dat zowel gein als genade betekent. Wat ik in mijn Lutherse opvoeding heb geleerd is dat we alle zintuigen nodig hebben om het woord en het leven te verstaan: dus oor, oog, neus, tong en huid of, anders gezegd: gehoor, zicht, reuk, smaak en gevoel. Als je met alle zintuigen door het leven wandelt, zie en beleef je zoveel meer: het voelen van de schors van de boom, de geuren van de planten en de bloemen, het geluid van de insecten en de vogels.’

Eten omarmen en liefhebben Als ze op de zaterdagochtend kookt, draagt ze bewust geen kokskleding. “Ik ben op die momenten gelijk aan de gasten, we bereiden samen een maaltijd voor.” Fannie kan GGZ-gasten zelfs helpen uit de sfeer te komen van verstoorde verhoudingen met voedsel. Zo ging ze eens met een anorectisch ingestelde dame terug naar de appeltaart van oma. “Eten is meer dan een verzameling voedingsstoffen. Ze kon voelen dat je eten door herinneringen ook kunt omarmen en liefhebben.”

‘ Als je met alle zintuigen door het leven wandelt, zie en beleef je zoveel meer’ Aandacht Fannie ziet zich voor de uitdaging gesteld om zinvol vorm te geven aan de retraites bij de Hezenberg. Maar wanneer is een retraite zinvol? Fannie: “Verstilling is van binnenuit gestuurde aandacht. Aandacht wordt niet gestuurd door de dingen om ons heen. In de liturgie staan het Kyrie en het Gloria voor de beweging naar binnen en weer naar buiten. Het labyrint is een prachtig symbool voor onze levensweg die vorm krijgt van binnenuit naar buiten. Retraite betekent voor mij de weg van inkeer naar binnen om vervolgens weer naar buiten te kunnen gaan om het leven ten volle te kunnen omarmen.”


THERAPIE TOEGELICHT

ar,

iotherapeut soc

sociotherapie

Vergroten van inzicht in jezelf Sociotherapeut Elisabeth Verhaar:

Individuele behandeldoelen centraal

“Sociotherapie richt zich op situaties waar je dagelijks tegenaan loopt zoals de onderlinge relaties in de groep, wonen, werk en studie, sociale contacten, vrije tijd, lichaams- en zelfverzorging en financiën. Probleemsituaties uit het alledaagse leven kunnen ingebracht en onderzocht worden in de therapie. In de groep wordt psycho-educatie (uitleg over een stoornis / probleem) gegeven en er is gelegenheid om gedachten, observaties en ervaringen uit te wisselen om zodoende meer inzicht te krijgen in het eigen functioneren en in herhalende patronen. Door situaties met elkaar te delen, ontstaat er meer inzicht in het eigen gedrag en in gedragspatronen. Daardoor leer je beter met jezelf en anderen omgaan. Bij sociotherapie is ook altijd een groepsbegeleider aanwezig, zo zijn en blijven zij op de hoogte van wat er in de groep speelt.”

Gedrag in een groep roept vaak emoties op bij deelnemers. Bij sociotherapie leer je hoe je met deze emoties om kan gaan. “Door gedrag en emoties met elkaar te bespreken, vergroot je het inzicht in jezelf en leer je zien wat je gedrag voor effect heeft op anderen” vertelt Elisabeth. “Wanneer iemand een persoonlijke ervaring inbrengt, onderzoeken we met elkaar waar de mogelijke knelpunten zitten en welke reactie daarop passend zou zijn, voor die persoon en op dat moment. Hij of zij kan dat vervolgens leren toepassen in de groep als ook in de thuissituatie.”

Experimenteren

Sociotherapie vraagt van de deelnemers om op een volwassen manier verantwoordelijkheid te nemen voor de sfeer in de groep en hun eigen aandeel daarin. Als groep kijk je hoe je in het dagelijks leven kunt experimenteren met ander gedrag, dat aansluit bij ieders individuele behandeldoelen. Elisabeth: “Soms zijn er deelnemers die niet veel inbrengen of zeggen, maar sociotherapie is ook waardevol door te luisteren naar de ander en daarvan te leren.”

Ve a rh

14

PAG.

Elisab eth

Geweldloze communicatie “In de sociotherapie oefenen deelnemers met het respectvol delen en uitspreken van gevoelens ten aanzien van zichzelf en anderen. Uitgangspunt is Geweldloze Communicatie (ook wel verbindende communicatie genoemd) en/of Ik-boodschappen. Daarbij leert eenieder praten zonder oordeel over de ander vanuit eigen beleving en ervaring. Wanneer iemand moeite heeft met wat er in de sociotherapie besproken is of zich erdoor geraakt voelt kan deze persoon dit met de eigen behandelaar in een individueel gesprek verder oppakken. Daar kun je bijvoorbeeld meer de diepte in of de bijbehorende emoties bespreken.”


15

PAG.

“ Door gedrag en emoties met elkaar te bespreken, vergroot je het inzicht in jezelf en leer je zien wat je gedrag voor effect heeft op anderen”

Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren ontwikkeld door Marshall B. Rosenberg. Geweldloze Communicatie richt zich op: Waarneming: wat we zuiver waarnemen (niet hoe we daarover oordelen) Gevoel: hoe we ons voelen bij die waarneming (niet hoe we erover denken) Behoefte: als basis van wat we voelen (verantwoordelijkheid nemen) Verzoek: concrete actie voorstellen om het leven te verrijken (geen eis)


16

DE TERUGBLIK

PAG.

Samen sta je sterk Het werd hem heel vaak verweten. Het was - in zijn werk, in zijn gezin, in de sportclub – eigenlijk altijd één pot nat. Bert kon niet samenwerken. Als hij voor het doel stond, zag hij zijn medespeler wel die de bal er makkelijk in kon tikken. Maar op een of andere wonderlijke wijze kon hij er niet toe komen om de bal af te geven. Hij ging voor eigen gewin. En schoot mis. En dat was niet de eerste keer.

Bert kwam er steeds meer alleen voor te

twee of drie per bosje zijn. Ik wil graag dat

staan. Voor zijn kinderen Moniek en Martin

jullie zo samenleven nadat ik ben heengegaan.

werd Bert steeds meer de afwezige vader met

De oude man glimlacht. ‘Samen met een

wie ze nooit iets samendeden. Geen spelletjes,

andere ziel staan we sterk. Wanneer we samen

niet naar het bos, niet samen op de bank een

met een ander zijn, kunnen we niet gebroken

film kijken. Als muzikaal gezin zouden ze met

worden.’

elkaar hele mooie dingen kunnen doen, als Bert het woordje ‘samen’ maar eens in de

Over breken gesproken. Door dit verhaal

mond kon nemen.

knapt er iets bij Bert vanbinnen. Hij ziet dat zijn isolement de belangrijkste oorzaak was

Bert hoort bij de Hezenberg een verhaal over

van zijn opname. Hij ziet ineens ook hoe zijn

een oude man die op sterven ligt. De man

vrouw José zich in de steek gelaten voelde.

roept zijn familie bij elkaar. Hij geeft iedereen

En ze hadden zich bij hun huwelijk nog wel

een tak. Hij vraagt hen om de tak te breken.

zo voorgenomen om samen verantwoordelijk

Ieder breekt de tak gemakkelijk in stukken. De

te zijn voor de toekomst. Bert besluit om zijn

man geeft iedereen een nieuwe tak en zegt:

belofte aan José weer op te pakken. En zijn

‘Bundel je takken in bosjes van twee en drie.

kinderen: die kunnen nu ook met hun vader

Niemand kan de takken breken wanneer er

van hun muziek genieten.

a Hezenberg 6, 8051 CB Hattem t 038 20 22 900 e info@hezenberg.nl i hezenberg.nl


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.