__MAIN_TEXT__

Page 1

theater, tekst, debat, audio & muziek stadstheater van Leuven, Hasselt en Genk

56


inhoud

1


longread

We willen iets in beweging zetten

p. 5 — 12

Trage Suikers & HOOR - Luysteravonden

p. 13 — 14

Geel hesje Stijn Devillé

p. 15 — 16

Hangar Lucas Derycke

p. 17 — 18

en avant Nieuwe Makers Carrousel

p. 19 — 20

Hybris Christophe Aussems

p. 21 — 22

Wie we zijn Fien Leysen

p. 23 — 24

Paradise Blues Jessa Wildemeersch & Steven De bruyn

p. 25 — 26

Shakespeare is dead p. 27 — 28 Festival voor Nieuwe Toneelschrijfkunst 2021 Man in de mist Christophe Aussems

p. 29 — 30

Afscheid van een auto Adriaan Van Aken

p. 31 — 32

Over Audio

p. 33 — 38

Vrede, liefde & vrijheid Stijn Devillé

p. 39 — 40

Lied

p. 41 — 42

longread

Kris Cuppens & Geert Waegeman (korte) longread

We zien ons

Basj

p. 43 — 44 p. 45 — 46

Sara Vertongen & Ief Spincemaille PLAAT Adriaan Van Aken

p. 47 — 48

Praktisch

p. 49 — 54

2


Lieve mensen, Wat deed het ons deugd om de voorbije weken weer voor een publiek te staan. Sinds half augustus zijn we eindelijk terug aan het spelen: in openlucht, op anderhalve meter. En ook al zat uw gezicht verborgen achter dat masker, aan de glinstering in uw ogen konden we zien dat het ook u deugd deed. Aan het feit dat u zo massaal opdaagde. Aan het hartelijke applaus ook. We waren weer even samen. Want dat is wat theater doet: mensen samenbrengen, ook al is het op anderhalve meter. Mensen samenbrengen in een samenleving die steeds meer blijkt verdeeld. In een samenleving die vereenzaamt. Vandaag letterlijker dan ooit. Wat heb ik die verdomde social distance al vervloekt. Begin mei, de lockdown was toen dik anderhalve maand aan de gang, maakten we een voornemen. Het nieuwstedelijk speelt hoe dan ook. Negen weken lang gaven we een toneelauteur en een acteur de opdracht om een kleine online voorstelling te maken, die de tijd op de staart poogt te trappen. Het was broodnodig. Om creatief aan de slag te zijn, om artiesten aan het werk te houden en om u, lieve toeschouwer, niet uit het oog te verliezen. Het leverde negen kleine pareltjes op die je nog steeds online kan nakijken. Maar ook al gingen we negen donderdagen live, het directe contact bleven we missen. Het bracht ons tot een ander voornemen: we maken onze voorstellingen coronaproof. Maar we maken geen coronatheater. We capituleren niet. Niet koppig of halstarrig, tegen beter weten in, maar net wendbaar, snel, flexibel als een karateka. We gaan dus weer de theaters in, thuis en op tournee, maar anders toegerust dan anders. In deze brochure stellen we ons hele programma voor. Dat dat in de loop van het seizoen aan wijzigingen onderhevig raakt, dat zal wel. Maar dit is wat we willen doen. Als er iets moet wijzigen, zullen we ingrijpen, snel als kwikzilver. We houden de blik open, zijn alert en kijken vooruit. Omdat het hoop geeft, omdat we willen geloven dat er een perspectief is, een uitweg. Niet alleen uit deze shitty situatie vandaag, maar uit ons samenlevingsmodel tout court. Met een andere blik op onze politiek, op ons klimaat, op de wereld. Optimism is a moral duty. Dat daar grote veranderingen voor nodig zijn, is duidelijk. De voorstellingen van Het nieuwstedelijk worden dan ook niet minder politiek. Debat maken is één van de opdrachten uit onze missie. De toeschouwers niet alleen verblijden en ontroeren, maar hen verwarren met een complexiteit die aan de oppervlakte nog niet helder was, hen confronteren en dus aan het denken zetten. Waar mensen samenkomen, ontstaan ideeën. En die zijn niet gratuit.

3


Geel Hesje, Hybris, Afscheid van een Auto, Man in de mist, Vrede, Liefde & Vrijheid, Basj, Wie we zijn en Lied. Allemaal dragen deze stukken niet alleen heel persoonlijke en ontroerende verhalen in zich, ze komen tot stand in contexten die niet minder dan politiek zijn. Tijdens een crisis, die wel weer overwaait (van zodra dat vaccin er is). Maar in een realiteit die nog veel andere crisissen verbergt, die niet zomaar vanzelf zullen verdwijnen. Vereenzaming (ik zei het al). Economische rampspoed, massa-extinctie en klimaatopwarming. Migratie en waterschaarste. Fenomenen die allen erg met elkaar verbonden zijn. Never waste a good crisis, zeggen de Amerikanen, in een parafrase op een uitspraak die aan Einstein wordt toegedicht: elke crisis biedt ook een kans. Einstein haalde die gedachte dan weer bij de Chinezen, die in hun schrift éénzelfde karakter delen voor zowel ‘crisis’ als voor ‘kans’. In het theater hebben we elke avond de kans om er zo’n twee uur lang met z’n allen over na te denken. Gemaskerd. Op anderhalve meter. Maar wel samen. Ik weet zeker dat het ons deugd zal doen. Stijn Devillé

10 voorstellingen, 6 premières, een festival, een nieuwe makers carrousel, een CD, Luisteravonden, een podcast, een internationale coproductie, een locatieproject en veel meer. 4


‘We willen iets in beweging zetten’ ‘Wij zijn heel slecht in verjaardagen vieren’, bekennen Stijn Devillé en Christophe Aussems. Bijna was het hen gewoon ontgaan dat Het nieuwstedelijk in 2020 vijf jaar bestaat, als fusie tussen Braakland/ZheBilding en de Queeste. Samen blikken beide regisseurs graag terug op de verwezenlijkingen van hun theaterhuwelijk tussen Leuven en Limburg. Maar nog liever kijken ze vooruit naar komend seizoen. ‘We zijn theatermakers, maar ook aanzwengelaars van debat.’

Een gewoon seizoen wordt het niet, zoveel is duidelijk. Net zomin als het vorige dat was. Corona heeft er diep ingehakt, en de sporen van die pandemie zullen we nog wel even blijven meedragen. Het is moeilijk om het er niet over te hebben, als we Stijn Devillé en Christophe Aussems nog in volle lockdown spreken in elk ons digitaal rechthoekje tegen de achtergrond van gedwongen huisarrest. ‘Zeker door de heftigheid van het leed op tv ben ik echt wel even door een existentiële crisis gegaan’, bekent Christophe. ‘Je vraagt je voortdurend af: wat maken wij nu juist als theatergezelschap? En welk verschil zouden we überhaupt kunnen maken? De hele situatie sloeg mij echt plat. Ik moest bewust afleiding zoeken in allerlei organisatorische rompslomp, want zodra je er echt over ging nadenken, werd je er niet blijer van. De Canadese schrijfster Alicia Elliot analyseerde dat we in het plot van post-apocalyptische kunstwerken beland waren. Precies zo voelde het, zeker toen je er middenin zat.’ Wat is jullie het meeste opgevallen aan die corona-crisis? Houden jullie er nieuwe inzichten over deze samenleving aan over? Stijn: ‘Wat vooral pijnlijk duidelijk werd, is hoe afhankelijk we zijn geworden van de hele mondiale productieketen uit lageloonlanden. Zelfs in een hoog ontwikkeld land als België slagen we er blijkbaar niet meer in om zelf nog zoiets eenvoudigs als mondmaskers te produceren, of daar snel naar om te schakelen. Dat is toch onvoorstelbaar? Omgekeerd bleek plots dat het soort ondergewaardeerde jobs waar al jarenlang op bespaard wordt, zoals in de zorg of de logistiek, net essentieel zijn. Meer zou links niet nodig hebben om met een sterk eigen verhaal te komen, denk je dan. Maar ik blijf op mijn honger zitten. Gaan we ook deze crisis zomaar laten passeren?’ Christophe: ‘Mij viel vooral op hoe experts ineens het voortouw namen. Op zich is dat natuurlijk goed, dat politici daar hun oor te luisteren leggen. Maar zo leek de coronacrisis bijna een proeftuin te worden voor een technocratie. Dat ligt niet aan die specialisten,

5

Interview door Wouter Hillaert

wel aan onze politici. Voortdurend hoorde je hen zeggen: “Die verantwoordelijkheid willen wij niet nemen.” Ik vond dat een vreemde combinatie. Of neem de landsgrenzen die allemaal toe gingen. Heel Europa ging op slot, het leek ineens niet meer te bestaan. Het voelde terug als tijdens mijn jeugd in Limburg, met gesloten grenzen.’ Intussen zijn we een paar maand verder. Wat staat ons nu te wachten, denken jullie? Stijn: ‘Daar ben ik ook benieuwd naar. Tijdens de lockdown zagen we een ongeziene Keynesiaanse politiek: met miljarden overheidsgeld investeren in mensen, iedereen zo goed mogelijk door de crisis helpen om de koopkracht op peil te houden. Maar vanuit Nederland klonk een ander geluid van mensen zoals Wopke Hoekstra, de Nederlandse minister van Financiën: “Wij zijn hier altijd zuinig geweest in Nederland, dat gaan we nu niet zomaar opofferen aan solidariteit met Zuid-Europa!” Daar klinkt een typisch Noord-Zuid-denken in mee dat me nogal beangstigt. Wordt de strenge Duitse begrotingspolitiek van de “Schwarze Null” de norm voor heel Europa? Dan staan ons zware besparingen te wachten, terwijl zorg, onderwijs en cultuur net zo nodig zijn gebleken. Alleen denk ik wel dat de politiek het na deze crisis toch iets genuanceerder zal moeten aanpakken dan nog maar eens “het overheidsbeslag aanpakken” en “snoeien om te bloeien”. Volgens economieprofessor André Decoster van KULeuven zou besparen eigenlijk ook niet nodig zijn, omdat alle minderuitgaven van dit jaar volgend jaar zullen resulteren in meeruitgaven en dus in enorme groei. Dat hoop ik dan maar: dat eens de crisis voorbij is, alle kosten zich gewoon uitbalanceren. Maar helemaal gerust ben ik er toch niet op. De grote vraag blijft: hoe lang blijven we deze crisis meeslepen?’


© Joel Hoylaerts

Wat betekende de lockdown voor jullie als kunstenaar? Voelde het als een aanslag op jullie creativiteit? Of net als een welkome pauze voor herbronning? Stijn: ‘Het moeilijke was vooral om richting te geven aan je creativiteit. Ik voelde me toch een beetje verlamd, omdat je niet wist waar en wanneer er een venster zou opengaan. We hebben eerst nog moedig anderhalve week online verder gerepeteerd aan Geel Hesje, maar heel snel stootten we op de grenzen van bufferende wifi’s en dat enge kadertje van je laptop waarin je gevangen zit. Echt voluit spelen, dat kwam er niet van. Eind maart zijn we er dan maar mee gestopt voor twee maand, om ons dan thuis te zitten afvragen hoe je met anderhalve meter bijvoorbeeld nog intieme scènes zou kunnen spelen. Theatermaker Eric De Vroedt zei daarover dat een erotische scène zo misschien net prikkelender wordt, maar tegen de derde keer denk je gegarandeerd: “Nu is het wel genoeg met die gimmick.” Onder elkaar hebben we zitten grappen dat we misschien de oude Braakland-manier weer moesten opdelven: allemaal naast elkaar met staande micro’s.’ (lacht) Christophe: ‘Daar spatte de erotiek van af!’

Stijn: ‘Op zich ben ik het wel eens met collega’s die zeggen dat we ons gewoon moeten voorbereiden op allerlei alternatieve vormen. Dat hebben wij met Het nieuwstedelijk ook voluit gedaan, bijvoorbeeld met nieuwe stukken online. Maar de essentie van live performance blijft nu eenmaal de fysieke aanwezigheid tussen spelers en publiek. Net dat directe contact is waarvoor je naar theater gaat.’ Christophe: ‘En ook waarom je het maakt, toch? Zelf heb ik echt heel weinig met online, merkte ik. Mocht er gebleken zijn dat theater voortaan alleen nog digitaal had gekund, dan was ik wellicht gewoon iets anders gaan doen. Ik moet die nabijheid voelen.’ Eén plan is de herneming van Hybris, jouw voorstelling over medische incidenten in de zorg. Is dat door de corona-crisis een ander werk geworden? Christophe: ‘Niet zozeer de voorstelling is veranderd, maar misschien wel de kijk van mensen op dokters. Voor corona was dat een blik met veel vooroordelen: dokters waren ofwel redders, ofwel profiteurs die nooit

6

hun fouten toegaven. Die achterdocht zal nu niet ineens weg zijn, maar ik vermoed wel dat er vandaag meer respect is. Een ander thema dat nu volop speelt, is ‘secondary victimization’: de psychologische nawerking van zo’n zorgconflict bij alle betrokkenen. Niet alleen bij patiënten, maar ook bij de zorgverleners zelf. Als je nu surft naar dezorgsamen.be, een site waar zorgverleners elkaar tips geven om ook voor zichzelf te zorgen, voel je meteen dat ze nog een serieuze terugslag van corona te verwerken krijgen. Sowieso heeft Hybris al geholpen om medische incidenten meer bespreekbaar te maken, maar misschien moeten we er nu nog iets aan toevoegen? Dat heb ik me tijdens de lockdown vaak afgevraagd: wat we nu opnieuw gaan tonen, klopt dat nog? Samen met het Leuvens Instituut voor Gezondheidsbeleid doen we alvast een heel natraject voor medisch personeel. Op basis van videofragmenten uit de voorstelling maken we bij hen topics bespreekbaar, zowel op de werkvloer als in opleidingen: “Wat gebeurt er met de arts in deze scène, wat kan er anders?” Die sessies zouden we nu nog kunnen uitbreiden.’


Welke terugslag zie je dan in de zorg? Christophe: ‘Je mag niet onderschatten hoe precair het ook vóór corona al was in ziekenhuizen: onzekere financiering, stijgende werkdruk, kwaliteitslabels die gehaald moeten worden en gigantisch veel geld kosten… Dat gaat allemaal ten koste van waar artsen echt belang aan hechten: gewoon het menselijke contact van op iemands bed te kunnen zitten en die persoon in de ogen te kijken, in plaats van de minuten te voelen wegtikken omdat je steeds minder tijd krijgt voor elke consultatie. Zeker tijdens de eerste coronagolf was er te weinig ruimte voor die menselijkheid. Wat doet die spagaat met zorgverleners? Zij hebben nu wel heel veel waardering gekregen, maar zal die ook verzilverd worden? Je kan je niet voorstellen dat één politieke partij het nu zou aandurven om te bezuinigen op zorg, maar het geheugen blijft kort. Laat ons hopen op het tegendeel: dat de hele covid-ervaring een fantastisch kantelmoment zal worden voor de menselijkheid van de zorg. Dat is ook waar Hybris uiteindelijk over gaat: achter de medische bulletins de mensen zelf laten zien.’ Jullie hebben Hybris nu zowat 40 keer gespeeld, wat waren de reacties? Welke impact heeft die voorstelling?

zelf heel benieuwd naar hoe serieus ons werk genomen zou worden door de medische wereld. Vooraf waren mijn interviews met chirurgen best moeilijk gebleken: dat zijn allemaal heel verstandige mensen, die maar moeilijk het achterste van hun tong laten zien. Ik was bang dat ze de voorstelling zouden wegzetten als: “Ah, weer een buitenstaander die zijn mening komt uiten over ons werk.” Maar nee, het grootste deel bleek Hybris net te ervaren als een heel heftige confrontatie. Als er toeschouwers waren die aangeslagen bleven nazitten in de zaal, bleken dat zelfs heel vaak artsen te zijn. Maar ook studenten geneeskunde, verplegend personeel, onze topdokters, de directeurs en ministers die onze zorg organiseren: van alle niveaus kwamen ze kijken en vonden ze er een aanleiding in om het gesprek aan te gaan. Zeker dat natraject is daar een fantastisch bewijs van. Dat hebben we bij Het nieuwstedelijk nog nooit gedaan. Het is onontgonnen terrein, een stukje innovatie. En zo eindig je dan als theatermaker bijvoorbeeld tussen 35 chirurgen op Gasthuisberg. Ik voelde me toen echt de vreemde eend, maar iedereen bleek het heel normaal te vinden dat ik daar zat. Omdat je ze iets laat zien waar ze zelf misschien niet meer het overzicht over hebben, of waar ze het moeilijk mee hebben.’

Christophe: ‘Bij de première was ik ook

© Bart Van Merode

7

Vind jij dat belangrijk als maker? Christophe: ‘Ja, dat begon bij mij met Vuur, onze voorstelling over die noodlottige brand op het internaat van Heusden-Zolder in 1974. En helaas blijkt die relevantie toch iets verslavend. Het riskeert bijna een graadmeter te worden voor mijzelf: als we dát kunnen betekenen, waarom zouden we dan nog genoegen nemen met minder? We zijn nu eenmaal theatermakers, maar ook aanzwengelaars van debat. Stijn doet dat meer als opiniemaker, ik liever op maat van de directe betrokkenen bij mijn voorstellingen. Maar allebei willen we iets in beweging zetten. Dat was ook een van dé redenen om vijf jaar geleden te fuseren tot Het nieuwstedelijk: de impact vergroten van wat we maken. En met Hybris is dat zeker gelukt. Er was nu eenmaal veel wederzijdse vooringenomenheid rond dit thema, maar via de voorstelling vonden mensen elkaar weer op een heel menselijk niveau. Dat leidde tot enkele memorabele nagesprekken, waarin toeschouwers getuigden als patiënt en er dan iemand anders durfde te zeggen dat hij of zij arts was. Mensen erkenden elkaars perspectief, maar deelden tegelijk ook hoe het voor henzelf voelde. Ik krijg er nog altijd kippenvel van.’


Stijn, jij verwijst in je titel expliciet naar het perspectief van een Geel Hesje. Waarom koos je voor het enkelvoud? Stijn: ‘Omdat de ‘Gele Hesjes” in het meervoud te groot voelde voor mij: te generiek, te veel ineens. Tegelijk is net die dubbelzinnigheid van de Gele Hesjes wat me er zo aan interesseert. Enerzijds zie je een heel solidariserende beweging, die opkomt voor al wie vergeten en onzichtbaar is geworden. Dat een geel hesje in het Frans uitgelegd wordt als “un vêtement à haute visibilité”, maakt het dubbel metaforisch: “we zullen iets aandoen waardoor mensen ons wel zien”. Die concreetheid vind ik heel mooi. Anderzijds vind je bij de Gele Hesjes ook alle hedendaagse rechtse vooroordelen en clichés bij elkaar: van racisme en xenofobie tot antiecologisme. Die spanning vond ik dramatisch heel boeiend, maar je hebt als schrijver een concreet aanknopingspunt nodig. Zo ontdekte ik dat een van de aanstichters in Frankrijk een zwarte alleenstaande vrouw is die na de bankencrisis is afgedankt uit de financiële sector: Priscillia Ludosky. Ze stond ineens op straat, is toen terug recht gekrabbeld en begon een online bedrijfje in ecologische cosmetica, met een camionette om die stock in te slaan en bij mensen thuis pakketjes te bezorgen. Zij voelde Macrons accijnsverhoging op benzine aan als een aanslag op haar inkomen. Dus daar komt al heel veel in samen. Maar uiteindelijk heb ik gekozen voor één specifiek voorval om van te vertrekken: een incident bij een rond punt nabij Visé, waarbij een Geel Hesje een Nederlandse trucker wou tegenhouden aan een filterblokkade, maar in het geharrewar onder de wielen van die truck is beland. Terwijl net die truckers dé doelgroep van de Gele Hesjes vormden: ook zij werken in heel precaire omstandigheden, worden door hun werkgevers gedwongen om te hard en te lang te rijden, worden weggeconcurreerd door veel goedkopere Oost-Europese chauffeurs… Als dat Geel Hesje dan op die bumper van die trucker klimt en door de voorruit recht in zijn ogen staart, dan moet het toch lijken alsof die in elkaars spiegel kijken?’ Het klinkt als de hele tragiek van het hedendaagse proletariaat in één beeld. Stijn: ‘Ja, vergelijk het met twee bedelaars waarvan er één vijf euro krijgt van een rijke passant. In plaats van samen die rijkaard aan te klampen om er meer geld van los te krijgen, slaat de ene bedelaar voor die vijf euro de andere de kop in. Als beeld is dat bijna lachwekkend, maar het geval met die trucker greep mij net heel sterk aan. Wat gebeurt er op zo’n moment? Daar had ik genoeg aan om er ook enkele personages rond te schrijven.

Samen vormen ze een microkosmos voor de hele samenleving. Eén van hen is overigens een thuisverpleegster, die bijklust als Deliveroo-koerier. Rode draad door het stuk is dus de precariteit van de werkende klasse. Die was ook voor corona al alom, maar speelt nu nog des te harder. Van een zakelijk leidster van een klassiek ensemble hoorde ik zelfs dat twee van hun professionele muzikanten nu noodgedwongen rondrijden als Deliveroo’s, om zich toch maar van een inkomen te kunnen verzekeren. Dat is toch wel slikken.’ Hoe zijn we in die algehele precarisering beland? Door de flexibilisering van arbeid? Stijn: ‘Ja, dat zie je ook in het theater. Sinds de jaren ’90 zijn we een vast ensemble beginnen te beschouwen als ouderwets, vastgeroest, een aanslag op de financiële mogelijkheden van de theaterhuizen. Maar net die huizen die nu nog zo’n ensemble hebben, zoals Het Nationaal Theater in Den Haag of het Schauspielhaus Graz waar ik een monoloog voor schreef, blijken nu veel flexibeler om in tijden van corona een alternatief herfstprogramma te organiseren. Zij kunnen ook maar voor vijftig man voorstellingen spelen, maar hebben wel genoeg acteurs om die dan heel veel te spelen. Dus wat altijd log leek te zijn, blijkt nu net veel dynamischer. Als theatersysteem moeten we daar toch eens over nadenken.’ De Gele Hesjes hebben in Vlaanderen snel een negatief imago opgekleefd gekregen, als amokmakers die de boel kort en klein kwamen slaan. Hoe kijk jij daarnaar? Stijn: ‘Die baldadigheden waren jammer genoeg het meest mediatieke beeld van de Gele Hesjes, terwijl er ook wel bewijzen zijn van casseurs: hooligans die zich onder de Hesjes gemengd hebben. Maar daarnaast was er ook een heel andere kant van de Gillets Jaunes: hun bezetting van duizenden ronde punten in heel Frankrijk, die uitgroeiden tot kleine biotoopjes van mensen die elkaar gingen ondersteunen en gingen solidariseren. Vereenzaamde of werkloze mensen hebben er terug een netwerk opgebouwd, vonden elkaar als verworpenen der aarde, raakten informeel opnieuw aan werk. Er is op die ronde punten ook enorm gepolitiseerd en aan politieke vernieuwing gedaan, met hele discussies over bijvoorbeeld burgerreferenda en participatieve democratie, waar vervolgens enkele nationale conferenties over zijn doorgegaan. Hele mooie en hartverwarmende signalen vind ik dat. Kijk maar naar de filmdocumentaire J’veux du soleil van Frans parlementslid François Ruffin: daarin krijg je

8

heel mooi de mensen achter de Gele Hesjes te zien.’ Wat wil jij nu uitdragen met deze voorstelling? Stijn: ‘Het is me toch vooral te doen om een beter zicht op de precarisering van een aantal beroepsgroepen. Tegelijk plaats ik Geel Hesje in een lijn met eerdere voorstellingen als Angst en Groupe Diane: hoe kan je vanuit protest activeren en politiseren, en waar riskeert het fout te lopen? Ik vertel daar niets nieuws mee, vind ik zelf, maar je insisteert eventjes wat harder op wat we eigenlijk al weten: dat er iets grondigs fout zit in de verdeling van de middelen. Zo hebben we in de eerste repetitieweek samen gekeken naar de film Sorry I missed you van Ken Loach over flexibilisering: shit, wat een lap in je gezicht! En hoe oud is Loach intussen al? Vierentachtig! Moet het nog altijd komen van hem en van de gebroeders Dardenne? Daar maak ik me wel zorgen over.’ Zie je jezelf als auteur en maker in hun traditie staan? Stijn: ‘Dat vind ik moeilijk. Zij maken films, dat is een totaal ander medium. Ik vind hun werk soms ook te eenduidig, met te weinig tegenspraak in hun vertelling. Zelf heb ik het graag toch iets dubbelzinniger. Maar hun stemmen zijn wel heel nodig!’ Christophe, jij doet nu voor Man in de Mist, onderzoek naar failissementen. Hoe ben je bij dat thema uitgekomen? Wat is er de inzet van? Christophe: ‘De aanleiding was een combinatie van drie voorvallen in mijn eigen omgeving in de zomer van 2019: een neef van mij die failliet ging, een kennis die een zoveelste horecazaak overkop zag gaan, en een immobiliën-ondernemer uit onze gemeente die omwille van een nakend faillissement zijn auto op de treinsporen heeft gezet. Drie keer was niet alleen de inwerking op hun omgeving heel frappant, maar zijn ook die ondernemers zelf een tijdje verdwenen geweest. Ook mijn neef en die kennis. Meteen gingen alle alarmsignalen af, omdat hun omgeving natuurlijk vreesde voor wat er uiteindelijk met die derde gebeurd is. Dat is de metafoor van de mist uit de titel: de mist ingegaan zijn, het niet meer weten, ook de dichte mist in hun hoofd. Er komt een immens gevoel van onbehagen samen met een grote schaamte tegenover jezelf en je familie. Tegelijk fascineert me al langer hoe werk en identiteit bijna inwisselbaar blijken: “neem me mijn werk af, en wie ben ik dan


nog?” En dat alles in een wereld waarin nu steeds meer gepromoot wordt dat falen moet kunnen. In Amerika zeggen ze zelfs: “als je nooit failliet gegaan bent, ben je niet te vertrouwen.” Ook in Vlaanderen begin je dat nu te horen, maar in de praktijk blijft het motto hier toch veeleer: “als je ooit failliet gegaan bent, ben je niet te vertrouwen.” Hoe gaan we om met die spanning tussen de grote emotionele inslag van zo’n falen en de makkelijke relativering ervan? Dat vind ik een heel interessant vraagstuk.’ Is dat dan iets typisch Vlaams, hoe we met falen omgaan? Waar ligt dat aan? Christophe: ‘Er zit zeker een aspect aan dat in Vlaanderen uitvergroot wordt, voel ik in de interviews die ik al had. Zo is er de traditie van het familiebedrijf: wat als jij diegene bent waarbij het na vele generaties fout loopt? Al vroeg in het maakproces raakten we het erover eens dat het failliet van ons hoofdpersonage veroorzaakt moest zijn door iets waar hij geen vat op heeft. En toen kwam corona. Dat lijkt dan één groot cadeau, maar tegelijk vind ik het net moeilijk om me toe te verhouden. Nu denk ik dat ik er corona juist niet in wil als reden, maar het zal er natuurlijk wel mee in resoneren. Alleen interesseren mij vooral dat generatiegegeven en het dolen op zich: ineens gaat alles bij iemand op slot en treedt er een soort vluchtinstinct op. Zelf zeggen de betrokkenen daarover: er was even totaal geen contact meer mogelijk. Of je hebt hun echtgenotes die van niets bleken te weten, die compleet uit de lucht vallen. Misschien is ook dat wel iets typisch Vlaams? Het taboe dat optreedt rond onze arbeidsethos van de hardwerkende Vlaming? Uiteindelijk was het vorige zomer een simpele krantenkop die me over de streep trok: “nog nooit zoveel faillissementen als vandaag”. Intussen zal ook die jammer genoeg al achterhaald zijn.’ Wat delen jullie als makers? Christophe: ‘Bij mij zie je in Man in de mist opnieuw iets heel persoonlijks uit mijn omgeving samenvallen met veel grotere thema’s als falen, verlies, arbeid en identiteit. Maar ook voor Stijn zijn die thema’s relevant, nee?’ Stijn: ‘Ja, als mensen je vragen wie je bent, antwoord je toch meestal eerst met wat je doet voor werk. Je zegt niet: ik ben de zoon of de vader van die of die. Je identificeert je met je professionele activiteiten. Blijkbaar staat dat centraal in ons leven.’

9

Ook de confrontatie tussen het individu en ‘het systeem’ komt voortdurend in jullie beider werk terug. Over dat systeem lezen we analyses genoeg, maar zien jullie ook iets veranderen in het individu zelf? Iets wat vandaag anders is dan tien jaar geleden? Of blijft ‘de mens’ toch vooral eeuwig met dezelfde vragen kampen? Stijn: ‘Het gevaar van dat onveranderlijke mensbeeld is dat het snel defaitistisch of deterministisch wordt: “zo is de mens nu eenmaal.” Zelf ben ik eerder voluntarist van aard, ik blijf niet graag bij de pakken zitten. Maar zowel in mijn werk als in mijn leven probeer ik toch met veel mededogen te kijken naar mensen met een andere natuur. Heel vaak gaat het in onze voorstellingen bijvoorbeeld over de interne strijd tussen iets willen, een paar tegenslagen, de weerbots daarvan, je veerkracht terugvinden. In Geel Hesje zie je dat vooral bij het personage van Kris Cuppens: hij speelt een figuur die zijn eigen energie moeilijk onder controle kan houden en soms helemaal in lethargie zakt, maar tegelijk zijn limieten niet kent eens hij wel ergens voor gaat. Zijn zoon daarentegen is als politieagent eerder toegetreden tot het systeem. Hun wederzijdse confrontatie eindigt in het stuk bij: “Je had aan mijn kant kunnen staan, zoon.” “Maar ik sta aan jouw kant, pa!” Die barst speelt tussen veel mensen, denk ik. Onze nabijheid is vaak groter dan we vermoeden, maar daar zit een laag onbegrip tussen die het vaak veel moeilijker maakt dan nodig.’ Christophe: ‘De Britse theaterauteur Dennis Kelly heeft ooit gezegd: verandering begint bij even je eigen situatie kunnen zien of doorzien. Dat is precies wat we in theater pretenderen te bieden: een aha-moment waardoor je heel even vat krijgt op alles. De ene keer is het inzicht, de andere keer doorzicht, nog een andere keer overzicht. Maar wat ik zelf meer en meer probeer te praktiseren, is nabijheid: hoe word je extra ontvankelijk voor mensen en situaties? Heel belangrijk daarbij blijkt enige mildheid. Stijn noemde het daarnet mededogen. Zeker als ik interviews afneem, probeer ik dat heel open te doen, zonder enig standpunt op voorhand. Dat is heel moeilijk, maar wel cruciaal.’ Maar als je naar sociale media kijkt, lijkt de mens vandaag juist minder mededogen te tonen. De polarisering is toch alleen maar toegenomen? Christophe: ‘Zelf kan ik alleen maar zeggen dat ik probeer om niet even fel te reageren als de felle reacties waarmee je in dialoog gaat. Ik probeer begrip aan de dag te leggen, want wie ben ik om meteen te oordelen over iemand anders die ook maar


met de beste bedoelingen handelt? Dat klinkt heel wollig, maar mij bevalt zo’n houding wel, zelfs al lukt het me zeker niet altijd. Die bescheidenheid of nederigheid heeft me naar bepaalde topics al anders leren kijken dan voorheen. Zonder die luisterbereidheid worden vooroordelen alleen maar versterkt. Daar gaat Hybris net over: de noodzaak om te blijven praten. En in Geel Hesje gebeurt net hetzelfde: in het conflict ruimte maken om elkaars standpunt en positie te erkennen en er vervolgens eventueel begrip voor op te brengen. Je zou kunnen zeggen dat dat ook de essentie is van acteren op zich: andere perspectieven invoelen.’ Stijn: ‘Alleen is het op Facebook inderdaad steeds moeilijker geworden om nog een nuance aan te brengen of een kritische bedenking te uiten, zelfs in linkse kringen. Elke genuanceerde bedenking die zich niet voegt naar het discours of een bepaalde pensée unique van een bepaalde “wij” op dat moment, wordt meteen afgestraft, alsof je jezelf daarmee buiten de kring plaatst. Dat vind ik heftig, zeker in gesprek met mensen waarmee je het eigenlijk voor 95% eens bent. Als we dat soort kritische reflectie op onszelf niet meer gaan toestaan, komen er heel barre tijden aan. Dat vind ik best angstaanjagend.’ Hoe gaat het intussen met de verstandhouding in Het nieuwstedelijk, na vijf jaar? Stijn: ‘Superfijn, eigenlijk. Het gebeurt intussen nog maar zelden dat er geredeneerd wordt vanuit een van de twee vroegere gezelschappen waaruit we ontstaan zijn, tenzij om elkaar wat te plagen. In die vijf jaar zijn er natuurlijk ook al heel wat nieuwe mensen bij het team gekomen, die de tijd van Braakland of de Queeste nooit hebben meegemaakt. Maar ook bij de anciens is dat verleden geen issue meer.’ Christophe: ‘Dat is het zelfs nooit geweest. En dat maakt van Het nieuwstedelijk toch wel een uitzonderlijke samensmelting. Daar prijs ik ons heel gelukkig in.’ Vaak lukt een fusie eerder niet dan wel, toch? Of dan blijkt het enkele jaren later eerder een overname te zijn geweest. Waarom is het bij jullie wel gelukt? Christophe: ‘Veel hangt af van een vergelijkbaar DNA, denk ik. Zo hebben wij vaak maar een half woord nodig om elkaar te begrijpen. En ondertussen is het ook echt een nieuwe organisatie geworden, die vooral bezig is met vooruitkijken. Wat betekent ‘repertoire’ anno 2020? Hoe organiseren we ons? Kan dat ook als ensemble? Hoe kunnen we het gezelschap nog straffer inbedden in Leuven, Hasselt en Genk?’

Stijn: ‘Het grootste verschil is dat we vroeger als kleine organisaties altijd boven ons gewicht moesten boksen. We zaten allebei in een strijdpositie. Je moest je voortdurend bewijzen, je was bezig met overleven. Dat is nu voor een groot stuk weg. Dat heeft een rust met zich meegebracht, maar ook een grote kracht. Als we nu iets willen doen, dan lukt ons dat meestal ook. Er is meer zelfvertrouwen, maar je kan ook beter tegen een stootje.’ Christophe: ‘Voor mij is dat het grote verschil: je weet dat je niet meer alleen bent, dat is een fantastische luxe. En de energie die we vroeger staken in zelf overleven, stoppen we nu als huis in ondersteuning aan anderen. We spelen mee een voortrekkersrol voor het Limburgse veld, in Leuven proberen we de dynamiek hoog te houden, we helpen de prille sector van podcasts en audiotheater mee vormgeven... We kijken dus zeker niet alleen naar onszelf, maar ook naar het veld om ons heen. Net omdat we uit die fusie geleerd hebben dat delen ons heel goed bevalt, proberen we onze vroegere pioniersgeest en survival-kracht nu nog breder te delen. Je krijgt er ook veel voor terug.’ Is er ook artistiek iets geëvolueerd in die vijf jaar? Wat heeft jullie huwelijk betekend voor jullie eigen parcours als maker? Christophe: ‘Sowieso hebben we elkaar beïnvloed, ja. Zo ben ik vaak degene die over vorm begint: hoe ziet het eruit, wat is de scenografie? Maar zo zijn er heel veel aspecten, en is het heel moeilijk om te zeggen wat van wie komt. Veel gebeurt gewoon in onderlinge wisselwerking, ook buiten de artistieke ploeg. Zo zijn al onze creatieprocessen breder geworden: de aanloop, het voortraject, de reflectie over de vorm… Maar de grootste winst daarbinnen is misschien wel dat we als kunstenaars meer tijd en ruimte gekregen hebben voor elk ons eigen artistieke onderzoek. Het is dus niet alleen verbreding geweest, maar ook verdieping.’ Stijn: ‘Christophe volgde een master, Adriaan is zich nog meer gaan specialiseren op audioverhalen, Sara kon zich focussen op de relatie tussen artiest en activist, en zelf heb ik gewoon meer tijd kunnen nemen voor mijn schriftuur. Van Hitler is dood tot de trilogie heb ik vooral voor steeds grotere casts kunnen schrijven. Dat blijft toch een redelijk unieke situatie. Heel veel nieuw geschreven theaterteksten in Vlaanderen - en bij uitbreiding het Nederlandse taalgebied zijn bijna altijd voor kleine bezettingen. Angst daarentegen was voor negen spelers!’ Christophe: ‘Maar zowel qua verbreding als qua verdieping zie ik tegelijk nog heel veel fijne groeimarge mogelijk, zelfs al hebben

10

© Kishan Singh


we op vijf jaar tijd gigantisch veel gedaan. Toen we onlangs eens bewust zijn gaan terugkijken, schrokken we niet alleen van de veelheid, maar ook van hoeveel we al vergeten waren.’ Waar zit die groeimarge dan? Wat wil Het nieuwstedelijk nog beter doen? Christophe: ‘Voor mij zit dat vooral in nog meer samen maken, zoals Stijn en ik voor het eerst in duo de regie gedaan hebben van Groupe Diane. In andere projecten is er altijd één trekker en zijn we meer elkaars klankbord, aanjager of kritische kijker.’ Stijn: ‘En dat delen we nu ook veel meer met het hele team. Van de zakelijk leider tot de administratieve medewerker: allemaal worden ze vanaf het eerste idee betrokken, dat is heel fijn. Je krijgt niet alleen veel feedback terug, maar ook veel zin, betrokkenheid en engagement voor de rest van het project.’ Christophe: ‘Ook onze externe inhoudelijke partners betrekken we nu al veel eerder, terwijl daar vroeger vaak pas aan toekwamen in de publieksfase. Nu zit dat al veel meer verweven van in het begin. Ook dat heeft zeker zijn impact gehad op de voorstellingen.’

stille droom van een soort spelersensemble, of een andere constructie die de groep acteurs die rond ons hangt, meer structureel betrekt dan nu het geval is. Overal hoor je beweren dat zo’n ensemble vandaag geen werkbaar model meer is, maar toch blijft onze goesting groot.’ Stijn: ‘Die goesting zit op twee niveaus. Enerzijds valt er puur artistiek nog veel te halen uit een vastere spelersgroep, omdat je elkaar dan al beter kent en met voorsprong aan de repetities begint. Bij elke nieuwe productie kan je het gesprek voortzetten waar je dat de laatste keer bent gestopt. En anderzijds vind ik de precarisering van de acteur en de muzikant zo verbijsterend dat je je aangesproken voelt op je verantwoordelijkheid als gezelschap. Natuurlijk zal je dat probleem niet in je eentje oplossen, maar misschien kan alleen al het idee op zich ook andere huizen inspireren?’ Christophe: ‘Kortom, we gaan nog niet met pensioen!’

Waar staat Het nieuwstedelijk over vijf jaar, in 2025? Welk beeld zien jullie daarbij? Christophe: ‘Zelf kijk ik heel erg naar onze drie steden. Daar doen we al veel, maar er is veel goesting om onze impact daar nog te vergroten.’ Stijn: ‘Veel hangt samen met de eigen plekken waaraan we daar aan het bouwen zijn, van OPEK tot de geplande nieuwbouw in Hasselt. Je wil een plek creëren die kan dienen als artistieke broedplaats, maar tegelijk een groot eigenaarschapsgevoel geeft aan de lokale gemeenschap. In OPEK zien we nu al dat je daarmee ook je eigen werk veel breder kan contextualiseren dan op tournee langs cultuurcentra. De toekomst ligt meer op het eigen terrein dan in CC’s afreizen.’ Christophe: ‘Dat geldt ook voor C-Mine in Genk, waar we nu als artist in residence echt zijn gaan meedenken over de programmering voor dit seizoen. Samen met de andere Genkse spelers voor muziek en beeldende kunst overleggen we over wat we willen voor de stad. Wat kunnen we samen doen, in plaats van elk apart? Stijn: ‘En zo heeft elk van die drie steden waar we actief zijn, andere uitdagingen, andere publieken ook. Ook inhoudelijk ligt daar nog heel veel materiaal verscholen voor ons.’ Christophe: ‘Tegelijk koesteren we onze

11


© Joel Hoylaerts

12


13

© Koen Broos


Trage Suikers In Trage Suikers duik je mee in de achterkeuken van onze makers. Ze stellen een avond samen met ingrediënten uit onze kernwoorden Theater, Muziek, Tekst, Audio en Debat. Een poging om gedachten te ordenen, tot nieuwe inzichten te komen of nieuw werk te delen.

oktober ‘20

In oktober en november brengen we Parlando. Een avond met Adriaan Van Aken en Jan Ducheyne die inzoomt op sprekenop-muziek in de meest ruime zin van het woord. In januari stellen we een avond samen over de toneelschrijfkunst, als prelude op het festival Shakespeare is dead. Tot slot gaan we in februari en maart dieper in op wat er gebeurt als je faalt en wat daar het effect van is op je naaste omgeving. Dit naar aanleiding van Man in de mist, de nieuwe voorstelling van Christophe Aussems.

wo 28

20:00

OPEK Leuven

20:15

C-Mine Genk

wo 13

20:00

OPEK Leuven

ma 18

20:15

C-Mine Genk

20:00

OPEK Leuven

20:15

C-Mine Genk

november ‘20 ma 09 januari ‘21

februari ‘21 ma 01 maart ‘21 wo 22

Zowel de Trage Suikers als de HOOR-Luysteravonden zijn gratis voor de Vrienden van Het nieuwstedelijk.

HOOR – Luysteravonden In Hoor luyster je naar het beste audiowerk van het moment. Luysteren met een Y, naar het gelijknamige podcastgezelschap waar Het nieuwstedelijk lid van is. Een keurmerk voor de betere Nederlandstalige podcast, zeg maar. Het recept is simpel maar oerdegelijk. Samen luysteren naar mooie audioverhalen door een superbe klankinstallatie. In oktober starten we met afstudeerprojecten en jong audiowerk geselecteerd door Lieve de Maeyer van Luyster. In de volgende edities presenteert telkens een bijzondere audiomaker zijn of haar werk. Die audiomakers zijn Joyce de Badts in december, Katharina Smets in februari en Wederik De Backer in maart.

oktober ‘20 do 22

20:15

De Nieuwe Zaal Hasselt

zo 25

20:00

OPEK Leuven

do 03

20:15

De Nieuwe Zaal Hasselt

zo 06

20:00

OPEK Leuven

do 25

20:15

De Nieuwe Zaal Hasselt

zo 28

20:00

OPEK Leuven

zo 18

20:00

OPEK Leuven

do 22

20:15

De Nieuwe Zaal Hasselt

december ‘20

februari ‘21

april ‘21

14


Stijn Devillé

Geel hesje

Première

O

p vrijdagavond 11 januari passeert een trucker een blokkade van gele hesjes in Luik. Eén geel hesje wil de truck doen stoppen. De beweging moet groeien. Dat moet zo’n trucker toch snappen. Het is voor hen dat we vechten. Hij gebruikt de bumper van de truck als opstapje om door de voorruit te kunnen zien. Oog in oog. De man achter het stuur zou hij zelf kunnen zijn. Het is voor u dat we vechten, roept hij. Met een Engelse sleutel beukt hij op de voorruit van de truck. De chauffeur schrikt en trekt op. En sleurt het gele hesje mee onder zijn wielen. De woede slaat om in angst. Dit tragische voorval vormt het uitgangspunt voor de nieuwe voorstelling van Stijn Devillé, over dit nieuw en dubbelzinnig fenomeen van verzet en sociale strijd.

15


september ‘20 do 03 vr 04 za 05 zo 06 do 10 vr 11 za 12 zo 13 wo 30

20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:15

Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven Kade Ecowerf Leuven C-Mine Genk zaalpremière + De Stand Der Dingen

oktober ‘20 do 01 do 08 za 10 za 17 vr 23 za 24 do 29 vr 30

20:15 20:15 20:00 20:00 20:15 20:15 20:30 20:00

C-Mine Genk CC De Kimpel Bilzen NTGent CC Sint-Niklaas De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt CC De Ploter Ternat CC De Werf Aalst

december ‘20 di 01 do 03 vr 04 za 05 zo 06 di 08 wo 09 do 10 vr 11 za 12

20:00 20:30 20:15 20:00 20:00 20:00 21:00 20:00 20:00 20:00

CC Berchem CC De Warandepoort Tervuren CC De Adelberg Lommel KVS met Franse boventitels KVS met Franse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven UURKULTUUR + met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven voor KULeuven OPEK Leuven met Engelse boventitels

© Bart Van Merode

Devillé ontmaskert de slachtoffers en de daders als herkenbare mensen waarover je niet zomaar een oordeel kan en wil vellen. (Knack)

tekst & regie Stijn Devillé research & dramaturgie Els Theunis spel Kris Cuppens, Aïcha Cissé, Sara Vertongen & Pieter-Jan De Wyngaert muziek Prisca Agnes Nishimwe & Geert Waegeman scenografie Bart Van Merode kostuum Joëlle Meerbergen geluid Stefan De Reese & Tom Buys techniek Kishan Singh, Bernard Peeters,Viktor Thys & Bregt Janssens productie Ellen Haesevoets Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

16


Lucas Derycke

Hangar

Première

D

rie mensen komen vast te zitten in een ondergesneeuwde loods vlakbij een luchthaven. Communicatie is moeilijk; de drie personages hebben geen gemeenschappelijke taal. Hulp laat op zich wachten en dus rommelen ze wat rond. Er zijn kisten gevuld met schaalmodellen van 737’s, oordoppen, Franse schuimwijn, borrelnootjes,… De groep valt stil. De gestuntelde dialogen maken plaats voor monologen. De personages keren zich naar binnen. Elk op hun manier proberen ze om te gaan met de ‘stilte’ die tussen hen in hangt. Hangar presenteert een wereld zonder prikkels, keuzes of verantwoordelijkheden en laat hiervan de schoonheid en de waanzin zien. Wat is jouw relatie tot de stilte? Is het iets waarvoor je kiest of waartoe je veroordeeld bent? Valt er iets uit te halen of leidt het enkel tot waanzin? Een nieuwe audiovoorstelling van Lucas Derycke met live muziek van Gerrit Valckenaers.

17


oktober ‘20 do 01 do 22 do 29

20:00 20:15 20:00

Cultuurhuis De Leest Izegem première ‘t Arsenaal Mechelen Theater Zuidpool Antwerpen

december ‘20 do 10 vr 11 za 12 di 15 wo 16 do 17 vr 18

20:15 20:15 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00

De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt De Expeditie Gent OPEK Leuven + De Stand Der Dingen OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven

januari ‘21 zo 24

20:00

OPEK Leuven

en avant en avant

en avant

en avant

tekst, montage en regie Lucas Derycke muziek Gerrit Valckenaers spel Ellis Meeusen, Roberta Santucci, Omid Dashti dramaturgie Els Theunis opnametechniek Johan Vandermaelen mix en mastering Joris Caluwaerts lichtontwerp Seppe Brouckaert technisch advies Geert De Vleesschauwer spelcoach Sara Vertongen residentie K.A.K Met dank aan BNA-BBOT, vzw w-o-l-k-e, Wais Darwesh, Poya Sadeqi, Hilde De Pessemier, Kris Cuppens en Hadewijch Vanhaverbeke Een coproductie met Het nieuwstedelijk & B-Classic. © Katrijn Van Giel

Ik voel hoe de stilte groter wordt. Niet langer klein en beklemmend maar weids en kalm.

18


en avant

Glory Box Een monoloog over (on) moedwillige eenzaamheid van en door Mira Bryssinck. GeĂŻnspireerd door het gelijknamige nummer van Portishead. Geselecteerd door Compagnie Cecilia.

The Last Tall Man Een theatraal portret van de intellectueel als oude, grijze en vooral grote man. Van Jonathan van der Horst met Tim Bogaerts, Lien Thys en Marie Pien. Geselecteerd door ARSENAAL/LAZARUS.

en av

V

anaf dit seizoen slaan Het nieuwstedelijk, Theater Zuidpool, ARSENAAL/LAZARUS en Compagnie Cecilia de handen in elkaar en bundelen we onze krachten met een rondreizende theatercarrousel. Elk gezelschap draagt een nieuwe maker of collectief naar voren en samen zetten ze hun tenten op in Antwerpen, Mechelen, Gent en Leuven. Ontdek een nieuwe generatie theatermakers op jouw vertrouwde podium. Want ons publiek is kritisch ĂŠn warm, het beste publiek dat ze zich kunnen voorstellen. En jij bent er als eerste bij. Een win-win situatie. En avant!

19


oktober ’20 do 15 za 17 do 22 vr 23 za 24 zo 25 do 29 vr 30

20:00 20:00 20:15 20:15 20:15 14:30 20:00 20:00

kop’eraf Glory Box Hangar kop’eraf The Last Tall Man Glory Box Hangar The Last Tall Man

Zuidpool Antwerpen Zuidpool Antwerpen ARSENAAL/LAZARUS Mechelen ARSENAAL/LAZARUS Mechelen ARSENAAL/LAZARUS Mechelen ARSENAAL/LAZARUS Mechelen Zuidpool Antwerpen Zuidpool Antwerpen

december ’20 vr 11 za 12 za 12 zo 13

20:00 20:00 15:00 20:00

kop’eraf Hangar Glory Box The Last Tall Man

De Expeditie Gent De Expeditie Gent De Expeditie Gent De Expeditie Gent

vant januari ’21 vr 22 za 23 zo 24 zo 24

20:00 20:00 15:00 20:00

kop’eraf The Last Tall Man Glory Box Hangar

OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven

Hangar

Een nieuwe audiovoorstelling van Lucas Derycke over stilte. Met de stemmen van Ellis Meeussen, Roberta Santucci en Omid Dashti en live muziek van Gerrit Valckenaers (zie vorige pagina). Geselecteerd door Het nieuwstedelijk.

kop’eraf

Theatergroep de.ploeg schetst een wereld waar we allemaal stiekem van dromen, ’s nachts als de honden slapen. Van en met Taeke Nicolaï, Vincent Van Sande & Danny Bouman, tekst door Matthias Hellemans en muziek van Zino Moons. Geselecteerd door Zuidpool.

20


Christophe Aussems

Hybris

Repertoire

E

en ontmoeting in de onderbuik van een ziekenhuis. Zij, een chirurge, probeert zich staande te houden. Hij, met krukken, wacht op nieuws. Theatermaker Christophe Aussems ging voor Hybris in gesprek met chirurgen en patiĂŤnten. Wat als het tijdens een operatie fout loopt? Hoe ga je om met falen? Hoe leef je verder met onomkeerbare schade?

interviews, tekst en regie Christophe Aussems spel Inge Paulussen & Tom Ternest muziek Patricia Vanneste / Esther Coorevits & Bert Hornikx dramaturgie Els Theunis kostuum Chris Snik scenografie Bart Van Merode geluid Stefan De Reese & Tom Buys techniek Bregt Janssens, Viktor Thys & Bernard Peeters productie Ellen Haesevoets regie-assistentie Ellis Meeusen In samenwerking met Toneelacademie Maastricht. Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

21


oktober ‘20 do 15 vr 16 za 17 wo 21 do 22 ma 26 za 31

20:00 20:00 20:00 20:30 20:30 20:15 20:30

OPEK Leuven met Engelse boventitels + De Stand Der Dingen OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels CC Asse CC Asse voor OLV Ziekenhuis Aalst-Asse-Ninove Kunst en Cultuur Sint-Pieters-Woluwe CC De Woeker Oudenaarde

november ‘20 ma 09 do 12 vr 13 do 19 vr 20 za 21 ma 23 wo 25 do 26 za 28

20:15 20:15 20:15 20:15 20:15 20:15 20:15 20:00 20:00 20:00

CC Het Perron Ieper voor Jan Yperman Ziekenhuis CC De Kern Wilrijk voor GZA Ziekenhuis CC De Kern Wilrijk De Nieuwe Zaal Hasselt voor UHasselt De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt C-Mine Genk CC ‘t Schaliken Herentals CC Casino Koksijde CC Mortsel

© Bart Van Merode

Een krachtig, ingetogen drama over een belangrijk maatschappelijk onderwerp. (theaterkrant.nl)

22


Fien Leysen

Wie We Zijn

Repertoire

I

n Wie We Zijn kijkt Fien Leysen terug op waar ze vandaan komt en hoe identiteit gevormd wordt. Het onderzoek start bij haar eigen grootvader die piloot was voor het Belgische leger. Langs verhalen over vliegtuigen die beschoten werden en kogels die de cockpit doorboorden, komt Fien in contact met verschillende experts. Ze zoekt antwoorden bij een bioloog, een filosoof, een psycholoog, een ornitholoog, een boeddhist, een digital expert en een robotontwerper.

23


november ‘20 wo 11 do 12 vr 13 za 14 do 19 vr 20 do 26 vr 27 za 28 zo 29

20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00 20:15 20:15 20:15 20:15

OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels CC De Kimpel Bilzen GC De Plak Diepenbeek De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt C-Mine Genk

december ‘20 di 01 do 03 vr 11

20:15 20:00 20:30

C-Mine Genk CC de Brouckere Torhout CC Den Blank Overijse

tekst en spel Fien Leysen muziek Bert Hornikx scenografie Manu Siebens dramaturgie Els Theunis & Adriaan Van Aken techniek Viktor Thys & Kishan Singh productie Ellen Haesevoets

Met dank aan de interviewgasten: Fredo De Smet, Jan De Coster, Rachel, Tom Hannes, Frank De Winne, Koen Leysen, Paul Verhaeghe, Johan Braeckman en Maarten Larmuseau. Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

© Katrijn Van Giel

Leysen kan poëtisch raken, doseert perfect en prikkelt ook de gedachten. Een altijd boeiende reis tussen de wijde wereld en het eigen nest. (De Standaard)

24


Jessa Wildemeersch & Steven De bruyn

Paradise Blues

Repertoire

V

anuit een fascinatie voor menselijke verhalen gaat Jessa Wildemeersch in gesprek met verschillende mensen over hun visie op het hiernamaals. Met een rugzak vol documentair materiaal vertrekt ze op expeditie naar een eiland in het hart van het Comomeer. Een raadselachtige ontmoeting met een Italiaanse archeoloog zorgt voor een kantelpunt in haar reis. De dunne lijn tussen documentaire en fictie vervaagt.

25

tekst en spel Jessa Wildemeersch muziek Steven De bruyn dramaturgie Els Theunis & Fien Leysen scenografie Saskia Louwaard film Julie De Clercq kostuum JoĂŤlle Meerbergen geluid Stefan De Reese & Tom Buys techniek Kishan Singh productie Ellen Haesevoets


januari ‘21 vr 08 do 14 di 19 wo 20 do 21 za 23 wo 27 do 28 vr 29

20:15 20:00 20:15 20:00 20:00 20:00 20:00 20:15 20:15

CC MUZE Heusden-Zolder CC Het Perron Ieper C-Mine Genk OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels Stadsschouwburg Utrecht CC Brasschaat De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt

februari ‘21 za 06

19:00

CC De Factorij Zaventem

maart ‘21 vr 05

20:15

CC De Steiger Menen

En dan zie ik een berg als een reusachtige man die op zijn rug ligt. Ernaast een vrouw.

© Koen Broos

Ze liggen met de hoofden naar elkaar. Twee reuzen rusten in de bergen. Het meer tussen hen in. 2409 meter hoog. Daar is het, denk ik dat is het paradijs.

Voor de creatie van Paradise Blues kreeg Jessa Wildemeersch een werkbeurs van Literatuur Vlaanderen en werd ze door De Vlaamse Overheid ondersteund met een residentie op Het Italiaanse eiland Isola Comacina in de zomer van 2019. Met de steun van Agentschap Plantentuin Meise en Huis Perrekes vzw. Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

Een man en een vrouw, vinden elkaar, bedrijven de liefde, maken een kind. Zo zijn de reuzen mensen geworden. 26


Shakespeare is dead festival voor nieuwe toneelschrijfkunst

De toneelauteur is dood, leve de toneelauteur. Van 9 tot 14 februari 2021 vindt in Leuven Shakespeare is dead plaats, een internationaal festival voor nieuwe toneelschrijfkunst. In Vlaanderen stond de theatertekst een tijdlang onder druk. De laatste jaren zien we een grote revival en treedt de toneelauteur meer naar voren. Hoe zit dat in de rest van Europa? Welke tendensen zijn er wereldwijd? Shakespeare is dead wil ingaan op de theatertekst vandaag. De grote Bard is misschien wel dood, de toneelschrijfkunst daarentegen is alive and kicking. Het festival biedt een brede avondprogrammatie met premières & recente voorstellingen van nieuwe toneelteksten, een dagprogramma met workshops & masterclasses Ên een professioneel luik voor auteurs, vertalers, dramaturgen, regisseurs, gezelschappen en uitgeverijen. Daarnaast werkt Shakespeare is dead ook een internationaal bezoekersprogramma uit. Shakespeare is dead is een organisatie van Het nieuwstedelijk in coproductie met fABULEUS, WiSPER, LUCA Drama, KULeuven en 30CC, in samenwerking met Kunstenpunt, Literatuur Vlaanderen, Leuven Leest, OPENDOEK & Creatief Schrijven en met dank aan OPEK en STUK.

27


9 —14 februari 2021

Toneeltekstleesavonden Een nieuwe toneeltekst. Een tafel. Mensen. Meer heb je niet nodig voor een toneeltekstleesavond onder theatertekstaficionados. Theatermaker Nico Boon hanteert dit gegeven al jaren in Antwerpen. Ter gelegenheid van Shakespeare is dead installeren we deze traditie ook in Leuven. Wil je weten wat we gaan lezen? Hou onze Facebookpagina in de gaten. Interesse? Vervoeg ons in OPEK!

28

september ‘20 ma 14 20:00 ma 28 20:00

OPEK Leuven OPEK Leuven

oktober ‘20 ma 19

20:00

OPEK Leuven

november ‘20 ma 16

20:00

OPEK Leuven

december ‘20 ma 14

20:00

OPEK Leuven

januari ‘21 ma 11

20:00

OPEK Leuven


Christophe Aussems

Man in de mist

Première

E

en gedreven ondernemer met een droom neemt het familiebedrijf over. De toekomst lacht hem toe. Hij heeft grote plannen, werkt dag en nacht en investeert hart en ziel. Tot zijn onderneming plots in woelig water belandt: achterstallige betalingen, onbegrip bij de schuldeisers, moordende concurrentie. Het gaat razendsnel. Een faillissement blijkt onafwendbaar - boeken toe, alles kwijt. Het stormt in zijn hoofd. Hij ziet geen hand voor ogen. Geen enkele andere uitweg dan een vlucht. ‘Nooit eerder zo veel faillissementen’, kopte De Tijd over de eerste jaarhelft van 2019. Theatermaker Christophe Aussems – zelf zoon van zelfstandige ondernemers – gaat op zoek naar mensen achter de bedrijven die overkop gingen. Na Vuur en Hybris maakt hij een nieuwe voorstelling op basis van diepte-interviews.

29


februari ‘21 do 04 vr 05 di 09 wo 10 vr 12 za 13 di 23 do 25 vr 26

20:15 20:15 20:00 20:15 20:00 20:00 20:00 20:00 20:00

C-Mine Genk avant-première C-Mine Genk avant-première OPEK Leuven première CC De Velinx Tongeren CC Brugge GC Den Bussel Keerbergen CC Berchem CC De Spil Roeselare CC Het Gasthuis Aarschot

maart ‘21 wo 03 do 04 za 06 wo 10 do 11 za 13 zo 14 do 18 vr 19 do 25 za 27 zo 28 ma 29 di 30 wo 31

20:15 20:15 20:15 20:15 20:15 20:00 20:00 20:00 20:00 20:15 20:00 15:00 20:00 20:00 20:00

De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt CC Palethe Overpelt De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt CC Stroming Berlare CC De Fabriek Sint-Lievens-Houtem CC Strombeek CC Ter Vesten Beveren CC Lanaken OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels OPEK Leuven met Engelse boventitels

april ‘21 do 01 vr 02

20:00 20:00

OPEK Leuven met Engelse boventitels + De Stand Der Dingen OPEK Leuven met Engelse boventitels

© Katrijn Van Giel

interviews, tekst en regie Christophe Aussems dramaturgie Els Theunis spel Gert Winckelmans, Sara Vertongen, Jonas Van Thielen, Aline Cornelissen muziek Bert Hornikx e.a. scenografie Bart Van Merode Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

30


Adriaan Van Aken

Afscheid van een auto

Première & Podcast

E

en verhaal van afscheid. Van autobezit in het algemeen. En van één geliefde auto in het bijzonder. In 1982 reisden romancier Julio Cortazar en fotografe Carol Dunlop van Parijs naar Marseille. Via de Autoroute du Soleil. Aan boord van hun Volkswagenbusje Fafner. Ze deden een volle maand over deze afstand omdat ze op elke snelwegparking die ze tegenkwamen een stop maakten en op elke tweede parking de nacht doorbrachten. Deze absurd-poëtische reis resulteerde in de roman ‘De Autonauten van de Kosmosnelweg’. In 2020 doet theater- en audiomaker Adriaan Van Aken deze reis over. Volgens hetzelfde reglement. Maar in zijn eentje, aan boord van zijn gezinswagen. Zijn doel is om na 30 dagen en 60 stops zijn bestemming bereiken en daar zijn wagen van de hand doen. Om vervolgens een autoloos bestaan aan te vatten. Volg Adriaans reis via onze social media.

31


© Katrijn Van Giel

maart ‘21 di 16 wo 17 do 18 ma 22 do 25 vr 26 za 27

20:00 20:00 20:00 20:15 20:15 20:15 20:15

OPEK Leuven première OPEK Leuven OPEK Leuven CC De Bogaard Sint-Truiden De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt De Stand Der Dingen De Nieuwe Zaal Hasselt

april ‘21 do 01 wo 21 vr 23 di 27 wo 28 do 29 vr 30

20:00 20:00 20:15 20:15 20:00 20:00 20:00

CC Brugge Daverlo CC Westrand Dilbeek Arenberg Antwerpen C-Mine Genk GC Poperinge OPEK Leuven KU Leuven Dienst Cultuur OPEK Leuven

mei ‘21 za 01 vr 07

20:00 20:00

OPEK Leuven CC De Grote Post Oostende

Hier draait alles rond jou Jij Mijn auto… (Adriaan bij de laatste autokeuring van zijn wagen)

van en met Adriaan Van Aken dramaturgie, mixage, regie-assistentie Lucas Derycke dramaturgische ondersteuning Els Theunis muziek Rudy Trouvé eindregie Johan Petit een coproductie van Het nieuwstedelijk & MartHa!tentatief Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

32


30 jun 2015

eerste keer 24u v/h audiowerkstuk

Adriaan Van Aken verzamelt de Vlaamse audiomakers in OPEK. Lucas Derycke, Katharina Smets en Gerrit Valckenaers cureren een luisterprogramma. Adriaan roept in zijn openingsspeech op om audiowerk een centralere rol te geven binnen Het nieuwstedelijk, naast tekst, theater, muziek en debat.

16 jun 2016

tweede editie 24u v/h audiowerkstuk

Een editie over audiowerk met een sterk muzikale insteek of muziek met een audiofone inslag. Muziek- en audiokenner Philippe Cortens is een van de curatoren. Sara Vertongen brengt verslag uit van haar bezoek aan Hearsay Audiofestival (IER). Adriaan legt met Jan Ducheyne de basis voor Audiocrusaders, een DJ-duo dat ‘dansbare audio’ verzamelt en draait.

1 jan 2017

begin jongemakerschap Lucas Derycke bij Het nieuwstedelijk

Het inzetten van een audiomaker als jonge maker resulteert in de audiowandeling bij Een Ontgoocheling en in de voorstelling Esperanto, een uitstekend voorbeeld van wat Adriaan graag ‘geënsceneerde audio’ noemt.

10 nov 2017

derde editie 24u v/h audiowerkstuk

Lucas stelt deze 24u samen vanuit zijn rol als jonge maker. Hij besluit om niet alleen audiomakers aan het woord te laten (door onder meer Duncan Speakman, nvdr), maar om een debat te organiseren rond de financiering van audiowerk. De afgevaardigde van de VRT maakt iedereen boos, waarop de verzamelde audiomakers besluiten zich te verenigen.

23 nov 2017

oprichting van de vakvereniging voor audiomakers

In de artiestenfoyer van OPEK zetten audiomakers van alle slag de eerste beleidslijnen uit: zendtijd op de radio, ruimte voor audiomakers binnen de fondsen, een aparte plek voor artistiek audiowerk binnen het kunstendecreet.

11 dec 2017

naamgeving Klankverbond

Tijdens een meeting in het Geluidshuis in Antwerpen wordt na stemming de naam ‘Klankverbond’ gekozen.

6 dec 2018

de eerste ‘Klankvakdag’ wordt georganiseerd in OPEK

Deze interactieve studiedag voor audiomakers vervangt vanaf nu de 24u v/h audiowerkstuk. Op de eerste Vakdag vindt een perconferentie plaats waar de strijdpunten van Klankverbond worden opgelijst. ‘s Avonds staat Trage Suikers in het teken van audiowerk. Met ondermeer Radio Begijnenstraat, De Kiezer Beslist, Roel Heremans en Noodzakelijk Kwaad.

3 maa 2019

eerste versie van Audiostories en Klankverbond Audio Award

Audiostories is een audiofestival namens STUK & Het nieuwstedelijk ism Klankverbond. Hier wordt de eerste Klankverbond Audio Award uitgereikt. Een award die geen los audiowerkstuk, maar een traject of zelfs ‘een leven in audio’ wil bekronen. Radiolegende Edwin Brys is een logische eerste winnaar.

11 dec 2019

tweede editie van de Klankvakdag

Klankverbond telt inmiddels 140 leden en verdedigt actief de rechten van de Vlaamse audiomaker. De Klankvakdag wordt gesponsord door Sabam for Culture. In de schoot van Klankverbond ontstaat Podcastgezelschap Luyster, waar Het nieuwstedelijk lid van is. Samen organiseren ze vanaf seizoen 20-21 HOOR - Luysteravonden in OPEK en De Nieuwe Zaal.

33


Interview door Tim Toubac

Over Audio Adriaan Van Aken trekt voor Het nieuwstedelijk het onderdeel audio. Niet alleen maakte hij een aantal podcasts en luisterspelen, hij verwerkt ook steevast opnames in zijn theaterwerk. Lucas Derycke is gediplomeerd audiomaker en in die hoedanigheid voorzitter van Klankverbond. Sinds zijn jongemakerschap bij Het nieuwstedelijk zoekt hij vaker en vaker de toneelvloer op. Voor ‘Afscheid van een auto’ werken Adriaan en Lucas straks voor het eerst weer samen sinds de audiowandeling die ze maakten als onderdeel van ‘Een Ontgoocheling’. Een dubbelinterview over de rol van audio binnen Het nieuwstedelijk en ver daarbuiten. Kunnen jullie ‘audio’ even definiëren? Adriaan: De ruimste definitie van audio is allicht: ‘alles wat je via je oren tot je neemt’. Zelf promoot ik actief het gebruik van het begrip ‘audiowerkstuk’. Dat kan ook veel omvatten, maar daar zitten alvast woorden als ‘werk’ en ‘werkstuk’ in, wat vakkundigheid suggereert. Er wordt ook veel minder vakkundige audio verspreid. Gebabbel waar een microfoon is opgezet. Ook leuk, maar niet het soort audio waar we hier over spreken. Waarom valt het woord ‘podcast’ altijd zo gauw wanneer het over audio gaat? En wat is een podcast nu eigenlijk? Adriaan: Dat is eigenlijk een vrij technische aangelegenheid. ‘Pod’ komt van ‘iPod’, een revolutionaire mp3-speler van Apple uit het pre-iPhonetijdperk. En ‘cast’ komt van ‘broadcasting’, dus ‘uitzenden’. Zoals YouTube filmpjes maken en delen extreem gedemocratiseerd heeft, moesten

34

iTunes en de iPod hetzelfde doen met audiowerk om zo het medium radio open te breken. Lucas: Twee dingen zijn cruciaal om van een podcast te spreken: 1) Het is audio die via internet wordt verspreid via zogenaamde RSS-feeds. Die maken dat je je op een podcast kan abonneren. Je krijgt dan nieuwe afleveringen toegestuurd die automatisch gedownload worden. 2) Podcasting gebeurt in afleveringen. Soms zijn dat echt series of reeksen - denk aan wat Netflix doet voor de tv-wereld - maar evengoed kan je je abonneren op het werk van een bepaalde maker of producent. Jij hebt een podcast die Plantrekkers heet en waarvan net de vijftigste aflevering is gelanceerd. Vertel! Lucas: Plantrekkers is een podcast. Maar wel een atypische. Het is een eclectische vergaarbak voor dingen, geen strakke reeks. Een aflevering bevat meestal een kort werk van mezelf of mijn collega Wederik De Backer, maar even vaak werk van bevriende makers. Wederik en ik spreken aan het begin van elke aflevering wel altijd zelf de luisteraar aan om het geheel wat te stroomlijnen. Jij maakt ook uitgebreider, meer op zichzelf staand audiowerk. Noem je dat dan ook een podcast? Lucas: Ik maak ook langere stukken voor de radio, voornamelijk voor de Duitse omroep WDR. Die kan je als ‘hoorspel’ labelen of als ‘audiofictie’. Ze duren ook langer, zo’n veertig à vijftig minuten en ze duren vooral ook langer om te maken. Het zijn echte producties waar een heel team op zit aan acteurs, muzikanten, technici,... Er is ook een verdienmodel aan gekoppeld, waar Plantrekkers iets is dat we gewoon doen omdat we het graag doen.


En hoe zit het met audiowerk dat voor de radio gemaakt wordt en in afleveringen wordt uitgezonden? Is dat dan ook een podcast? Adriaan: Dat is audiowerk, in dit geval gemaakt voor de radio. Maar van zodra je aan dat werk een RSS-feed toevoegt en het via het internet verspreidt, wordt het een podcast. Alles kan dus een podcast worden. Lucas: Podcasting is vooral een verspreidingsmethode. Het is geen stijl of zo. Hoewel het werken in afleveringen er wel voor zorgt dat er veel suspensgedreven dingen worden gemaakt, met veel cliffhangers enzo. Ook hier gaat de vergelijking met Netflix op. Adriaan: Inderdaad. Er bestaat zelfs zoiets als ‘bingelistening’ tegenwoordig. Wordt de term podcast vaak misbruikt? Adriaan: Het woord podcast roept bij veel mensen iets op dat ‘hip and happening’ is en waar je dus aan mee wil doen. In die zin ben je dom om het woord niet te gebruiken. Het opent deuren, in tegenstelling tot woorden als ‘hoorspel’ of ‘luisterspel’, die vooral nostalgische gevoelens oproepen. Lucas: Het woord podcast is zelfs dusdanig succesvol dat het een beetje een passe-partout geworden is voor alles wat met audio te maken heeft. Soms is dat vervelend, maar evenveel keren kan je er je voordeel mee doen. Hoe ben jij in de audiofonie terechtgekomen, Lucas? Lucas: Ik studeerde journalistiek in Kortrijk en moest een major kiezen. Ik heb getwijfeld tussen tv en radio, maar heb radio gekozen omdat je dan alles alleen kan doen. Het is een heel goedkoop medium, maar je kan er toch iets professioneels in afleveren. En toen ik mijn eindwerk maakte, was Tom Van Gijsegem net beginnen lesgeven aan de opleiding. Hij kwam van RITCS Radio, waar Adriaan net Tom zijn eindwerk had begeleid. Klopt dat, Adriaan? Adriaan: Dat klopt. Een heel mooi eindwerk dat Eindwerk heette. In diezelfde periode waarin ik Tom begeleidde, heb ik het luisterspel Gevoelige Mensen gemaakt (dat tegenwoordig ook als zevendelige podcast beschikbaar is, nvdr), waar een nevenpersonage in zat dat Radioman T

heette. Tom heeft die rol toen voor ons gespeeld. Hij blijkt dus voor ons allebei van belang te zijn geweest. Lucas: Tom begeleidde mijn eindwerk. Een journalistiek werk met fictieve elementen, gespeeld door Dominique Van Malder. Dat stuk heb ik ingestuurd voor de NTR-radioprijs in Nederland (die prijs heet tegenwoordig ‘NTR Podcast Prijs’, nvdr) en ik heb toen gewonnen, wat gemaakt heeft dat ik verder ben gaan studeren aan RITCS Radio. Lucas komt dus vanuit journalistiek. Geldt dat voor veel audiomakers? Adriaan: Dat geldt voor het merendeel van de makers, ja. Dat is ook leuk aan Lucas. Die heeft zich op een paar jaar tijd omgeschoold van journalist naar artiest. Een interessante stap. En ik denk dat nog meer audiomakers die stap zullen zetten. De grens tussen het artistieke en het journalistieke is op sommige punten heel dun en in die zone vallen veel goeie verhalen te rapen. Mijn indruk is dat er vandaag veel werk wordt gemaakt op basis van interviews en reportages in plaats van uitgeschreven scenario’s. Klopt dat? Lucas: Ja. Misschien is dat omdat volledig uitgeschreven audiofictie veel arbeidsintensiever en dus duurder is om te maken. Als je mensen interviewt, dan doen die mee vanuit hun eigen engagement. Van zodra je acteurs en muzikanten optrommelt, moet je die kunnen vergoeden. Daar geld voor vinden, is een job op zich. Adriaan, jij bent een aantal jaar geleden begonnen met de 24u v/h audiowerkstuk. Een soort studiedag voor de audiosector met hier en daar publieke momenten. Adriaan: Ja, eigenlijk raar dat een theatermaker daarmee gestart is, maar het was uit zuiver enthousiasme. Het begon met een uitnodiging van Katharina Smets om tekst te leveren voor een versie van In The Dark, luisteravonden die ze organiseerde in samenwerking met deBuren, waardoor die zowel in Antwerpen als in Amsterdam plaatsvonden. In Antwerpen gingen die avonden door in café Kiebooms voor een tachtigtal mensen. Dat vond ik al redelijk waanzinnig.

35

‘Foert, we doen het gewoon zelf’. Zo beginnen heel veel mooie dingen. Zoveel mensen die simpelweg samen kwamen luisteren naar audiowerk! Maar in Amsterdam ging dat nog verder. Daar was de Rode Zaal van de Brakke Grond helemaal uitverkocht. Door In The Dark leerde ik de kracht van ‘samen luisteren’ kennen, van luisteren als collectieve ervaring. Heel bijzonder, want audiowerk wordt bijna altijd individueel geconsumeerd. In de auto, tijdens de afwas, in bed voor het slapengaan,... Ik herinner mij In The Dark ook als een moment waarop ik dacht van ‘Hey, hier is iets aan het gebeuren’. Het is iets dat in de UK is ontstaan, niet? Adriaan: Dat klopt. Onafhankelijke radiomakers die merkten dat ze niet meer aan bod kwamen op de klassieke radiozenders, zich verenigden en alternatieve spreidingsmethodes gingen bedenken, waaronder die luisteravonden. Die DIY-factor is er heel leuk aan. Die ‘Foert, we doen het gewoon zelf’. Zo beginnen heel veel mooie dingen. In Kortrijk was er iets gelijkaardigs: Cinema Sonoor. Zat jij daar niet achter, Lucas? Lucas: Inderdaad. Bij Cinema Sonoor stond de audiomaker zelf iets meer centraal. Die was ook altijd aanwezig. En we speelden langere stukken dan bij In The Dark. En meer vanuit het principe ‘goeie installatie, volle aandacht van het publiek’. Adriaan: Meer zoals we bij Het nieuwstedelijk te werk gaan voor onze HOOR-luysteravonden, waar we de geneugtes van luisteren koppelen aan de gemakken van de theaterzaal. Wat hield die eerste 24u v/h audiowerkstuk in? Adriaan: Ik heb de audiowereld - voor zover die bestond - zo ruim mogelijk aangeschreven (makers, acteurs, muzikanten,...) en ze een luisterprogramma aangeboden dat gecureerd was door Lucas, Katharina Smets en Gerrit


Valckenaers. Ik heb zelf ook stukken laten horen, maar ik heb vooral ook een pleidooi gedaan om audiowerk een centralere rol te geven bij Het nieuwstedelijk. Aansluiting zoeken bij de audiowereld paste in dat kader. De derde editie van de 24u in 2017, heeft Lucas samengesteld in zijn hoedanigheid van jonge maker bij Het nieuwstedelijk. Dat was meteen ook de laatste editie, want daar is toen de basis gelegd voor Klankverbond, waardoor de 24u v/h audiowerkstuk tegenwoordig de ‘Klankvakdag’ heet. Die overstijgt de werking van Het nieuwstedelijk, maar vindt nog wel ieder jaar in Leuven plaats, waar wij dan gastheer spelen. Vertel eens wat meer over de oprichting van Klankverbond? Lucas: Wiejoow! Ik had niet alleen audiomakers uitgenodigd om over hun werk te praten, maar had ook een onderdeel uitgewerkt over waar je zoal centen kan vinden om audiowerk mee te realiseren. Daar kwamen een aantal experten over aan het woord. De vertegenwoordiger van de VRT - zelf ook een audiomaker nochtans - kwam daar

een uitleg doen die echt heel ‘corporate’ was eigenlijk. Niemand werd daar echt blij van. Kort samengevat? Dat de VRT zijn job al doet en daardoor niet de intentie heeft om meer te investeren in werk van onafhankelijke makers. Er heerste nadien een opstandig sfeertje. Kan je die opstandigheid verklaren? Lucas: Er is momenteel echt veel talent in Vlaanderen. Bewezen talent. Zo valt er heel veel Vlaams audiowerk in de prijzen op festivals in het buitenland. Er zijn meerdere goeddraaiende opleidingen die ieder jaar nieuwe generaties audiotalent afleveren. Maar dat talent kan nergens aan de slag en moet gaan aankloppen in het buitenland. Dat velen van hen daar ook effectief terecht kunnen zou je kunnen zien als een blijk van succes. Maar bij Klankverbond zien we dat als een falen van Vlaanderen als audionatie. Er zijn geen fondsen (het Vlaams Audiovisueel Fonds steunt tot nader order alleen film en televisie), er zijn geen afnemers of producenten (zenders als de VRT), er is geen aparte categorie audiowerk binnen het Kunstendecreet,...

Die inhaalbeweging veroorzaken, dat is waarvoor Klankverbond in het leven is geroepen. Klankverbond is op korte tijd een echte vakvereniging geworden. Hoe is dat verlopen? Lucas: Van buitenaf gezien allicht heel snel. Maar naar mijn gevoel ging het heel traag. In het begin moet je bijvoorbeeld bepalen wie er allemaal wel en niet bij de club hoort. Wat met pure geluidskunstenaars bijvoorbeeld? Daarin hebben we beslist om heel breed te gaan. Niet alleen vertellers van audioverhalen horen bij Klankverbond, maar iedereen die bij het audiogebeuren komt kijken: stemacteurs, bruiteurs, muzikanten, scenaristen,... Dat heeft niet alleen het voordeel dat je met meer bent, maar ook dat mensen elkaar leren kennen en dat er samenwerkingen ontstaan. Adriaan: Dat ‘lerend netwerk’ was de eerste realisatie van Klankverbond en daar is weinig meer voor moeten gebeuren dan al die mensen samenbrengen. Gewoon ‘bestaan’ bleek al heel wat te betekenen. Ook naar de buitenwereld toe. © Katrijn Van Giel

36


Inderdaad. Klankverbond werd meteen aangesproken om curator te zijn op festivals, toch? Lucas: Ja, doordat er opeens een centraal aanspreekpunt leek te zijn. Inmiddels is er beslist om alleen nog door te verwijzen, om als vitrine te dienen. We zijn geen artistiek gezelschap, maar een vakvereniging die de rechten van de leden probeert te verdedigen. Adriaan: Tijdens eens van die vergaderingen van Klankverbond gaf Lieve De Maeyer wel de voorzet om ‘Luyster’ op te richten, een ‘podcastgezelschap’. Voorlopig een ‘samen sterk’-bundeling van een aantal goeddraaiende Vlaamse podcasts met een centrale ‘luysterfeed’. Maar gezien het talent van de ploeg kan hier in de toekomst een soort makerscollectief of audiowerkplaats uit groeien naar analogie van de huizen en werkplaatsen en gezelschappen die we kennen uit het theater. Maakt Klankverbond inmiddels ook concreet werk van de te voeren strijd? Lucas: Lange tijd kon er weinig gebeuren, onder meer omdat er verkiezingen in aantocht waren. Toen er een Vlaamse Regering was, zijn we snelheid beginnen maken omdat we wisten dat er nieuwe beleidsplannen geschreven zouden worden, waaronder een nieuwe beheersovereenkomst voor de VRT. We hebben toen iedereen aangeschreven die in de commissie Media zit, alle partijen en alle betrokken politici. En toen zijn we bij het merendeel van de partijen langsgeweest. Iedereen had oren naar onze vraag, wat fijn was om te merken. Een soort inleiding in lobbywerk was het eigenlijk. We hebben ook deelgenomen aan hoorzittingen over de VRT, waar Klankverbond dan te gast was samen met het VAF en Sabam. Daardoor zijn we nu ook in contact met Erwin Provoost, de baas van het VAF, wat goed is, want een fonds als het VAF is voor de meeste audiomakers de meest logische plek om te gaan aankloppen voor de financiering van hun plannen. Jullie spraken ook met Benjamin Dalle, de nieuwe mediaminister? Inderdaad. Die gaat over de VRT en die

is gewoon superbelangrijk in het verhaal. Om het VAF mee te krijgen, bijvoorbeeld, of een fonds als Literatuur Vlaanderen. Maar zo’n organisaties gaan geen producties financieren die daarna ergens op het internet verdwijnen. Uitgezonden of gepodcast worden door de omroepen is belangrijk. Zijn er ook contacten bij de VRT zelf? Lucas: Daar zijn we in het begin ook langsgeweest. Maar de nethoofden toonden geen spontaan enthousiasme. Anders zouden we nadien heel die tocht langs de politiek niet hebben moeten doen. Adriaan: Ondertussen lijkt er wel wat te bewegen op de VRT. Zo is er nu Zandman, een late night-programma op Radio 1, waar stukken uit het VRT-archief worden afgewisseld met het uitzenden van bestaand onafhankelijk audiowerk en hier en daar een voorzichtige première. Ik vraag mij af of dat al geen klein, stiekem resultaat is van de inspanningen van Klankverbond. Heeft het gebrek aan enthousiasme bij de VRT ook niet te maken met het feit dat zij best veel audiomakers in huis hebben die ook niet echt aan de bak komen? Lucas: Dat is zo. En daarom ijveren we voor een systeem zoals in Nederland of bij de BBC, waar open calls worden gedaan die zich zowel naar mensen in huis als naar mensen buitenshuis richten. Dat zou bij de VRT ook kunnen werken. Nogal wat audiomakers van de VRT zijn trouwens lid van Klankverbond. Adriaan: Het gebrek aan enthousiasme voor vernieuwende radio door onafhankelijke makers is er in de eerste plaats natuurlijk omdat de klassieke, lineaire radio het in Vlaanderen nog steeds zo goed doet qua luistercijfers. Daardoor is er bij de VRT-top weinig nood om te gaan raken aan de huidige formules. Lucas: Bij Klankverbond claimen we dat goed luisterwerk die luistercijfers nog kan doen stijgen en verwijzen we graag naar de 1,2 miljoen luisteraars voor de podcast ‘Bob’ die Audiocollectief Schik maakte voor de VPRO in Nederland. Maar evengoed is er in televisieland een zender als Canvas, waar minder voor de hand liggend tv-werk een plek krijgt. Het is niet omdat iets minder luisteraars heeft, dat het niet relevant is. Vooral een openbare omroep zou dat moeten weten.

37


© Katrijn Van Giel

38


Stijn Devillé

Vrede, Liefde & Vrijheid

Première

I

n de marge van de onderhandelingen van het Verdrag van Versailles ontmoeten drie mensen mekaar in een hotellobby in Parijs. De grote oorlog is achter de rug, de sfeer is uitgelaten: de twenties staan ready to roar. De jonge, briljante econoom John Maynard Keynes - openlijk bisexueel in een tijd dat dat nog strafbaar was - is één van de onderhandelaars. Op een nacht valt hij voor de charmes van Lydia Lopokova, een ballerina van de Ballets Russes die in hetzelfde hotel logeert. Zij houdt een Afrikaanse man in het hotel voor een bediende. Die blijkt echter Charles D.B. King te zijn, gezant van Liberia, het enige vrije Afrikaanse land. King is dan ook de enige zwarte onderhandelaar op het congres. Er ontspint zich een gesprek over vrijheid. Waar ze alle drie naar op zoek schijnen. Vrede, Liefde & Vrijheid is een Duitstalige voorstelling met Nederlandse boventitels.

39


mei ‘21 wo 05 do 06 vr 07

20:00 20:00 20:00

OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven

John Maynard Keynes kantte zich als onderhandelaar scherp tegen de zware straffen die Duitsland opgelegd kreeg in de zogenaamde Vrede van Versailles, omdat ze volgens hem ingegeven waren door politieke wraakzucht en de kiem in zich droegen van een nieuw en veel groter conflict. Tijdens de conferentie haalde Keynes bakzeil. De geschiedenis gaf hem later gelijk. In de jaren dertig werd hij beschouwd als de architect van de New Deal, die de Amerikaanse economie na de beurskrach van 1929 uit het slop zou halen. Sinds de financiële crisis in 2009 is de Keynesiaanse theorie overigens helemaal terug: om uit het slop te geraken, moeten regeringen durven investeren in crisistijd. Het is een inzicht dat het afgelopen voorjaar - onder druk van de coronacrisis - nog helderder naar voren kwam. Anno 1919 zijn alle andere Afrikaanse landen nog Europese kolonies en dus niet zelfstandig vertegenwoordigd in Versailles. Liberia is echter een land opgericht door voormalige Amerikaanse slaven: eigenlijk is het dus ook een kolonie, met de inheemse bevolking als tweederangsburgers en de ingeweken, hoogopgeleide, Engelstalige, bevrijde Afro-amerikaanse exslaven als eersterangsburgers.

tekst en regie Stijn Devillé dramaturgie Els Theunis spel Michaël Pas, Lisa Eder, e.a. muziek Geert Waegeman Een coproductie van Het nieuwstedelijk, Staatstheater Mainz en Theater im Bauturm Köln. Deze productie kwam tot stand met de steun van de Tax Shelter maatregel van de Belgische federale overheid en Gallop Tax Shelter.

De conferentie in Parijs vindt overigens plaats terwijl de Spaanse Griep wereldwijd om zich heen grijpt. De pandemie eist naar schatting 20 tot 100 miljoen levens, en overtreft daarmee ruimschoots het dodental van de Grote Oorlog zelf. De griep verspreidt zich ironisch genoeg als een lopend vuurtje tijdens de vieringen, vaak massabijeenkomsten, die ontstaan wanneer de soldaten naar hun eigen land terugkeren. 40


Kris Cuppens & Geert Waegeman

Lied

Repertoire

E

en man zit met zijn gezin ergens in het Zuiden. Dan knapt er iets. Hij raapt alles bijeen en vertrekt. Door de nacht. De weg doorheen het landschap wordt een rit langs zijn herinneringen. Flarden. Flashes. Van hoe het was. Of van hoe hij wou dat het was. Als hij thuiskomt, draagt hij een kind op zijn arm. Iemand sterft. Kris Cuppens maakte in 2005 Lied met Geert Waegeman. Hij kreeg er het jaar daarop de Taalunie Toneelschrijfprijs voor. Het is een zeer persoonlijke, autobiografische tekst, een kroniek van vier generaties, waarin de oorlog, flamingantisme en mijnstakingen doorsijpelen. Voor de muziek zocht Geert Waegeman een weg door zijn eigen muzikale geschiedenis. Tekst en muziek vormen samen een bijzonder lied.

41


mei ‘21 do 06 vr 07 za 08 ma 17 wo 19 do 20 vr 21 za 22

20:15 20:15 20:15 20:15 20:00 20:00 20:00 20:00

De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt De Nieuwe Zaal Hasselt C-Mine Genk OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven OPEK Leuven

Kris Cuppens brengt met Lied zijn leven. De scheiding, het vaderschap, de lichamelijk zware echte venten. © Ellen Haesevoets

(De Standaard)

tekst en spel Kris Cuppens muziek Geert Waegeman regie Stijn Devillé dramaturgie Els Theunis en Adriaan Van Aken

42


We zien ons door Sara Vertongen

Het theater ligt in de stad en de stad ligt in de wereld en de wanden zijn van huid — Marianne van Kerkhoven

© Bart Van Merode

43

Als ik denk aan de voorstellingen die me het meest hebben geraakt het voorbije seizoen, dan waren dat gesprekken die zich afspeelden buiten de muren van een theaterzaal. Projecten die de dialoog met het publiek centraal zetten, onderzoeken hoe we met elkaar kunnen spreken, wat gemeenschap is. Misschien heeft dat wel iets met de eenzaamheid van deze tijden te maken - met zijn samenstraten en venstervuistjes. Met het verlangen naar ontmoeting. Maar dat is het niet alleen. Het gaat ook vooral om de mogelijkheden die ze onthullen. Zo reisde ik vorig jaar naar Amsterdam om daar met een groep vreemden, in een achterafzaal van het Tropenmuseum, een Ongemakkelijk Gesprek te voeren. Het was een agonistisch gesprek over ‘de kracht van macht’. Een gesprek tussen opponenten, ontwikkeld in reactie op filosofe Chantal Mouffe. Zij stelt dat de politieke arena conflict nodig heeft en dat de kunsten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van die agonistische ruimte. Die theorie werd gecombineerd met de praktijk van de Maori, die een indrukwekkende manier hebben om met conflicten in hun eigen gemeenschap om te gaan. Het wordt een heel ander debat als je met vuur de tegenovergestelde mening van de jouwe moet verdedigen.


Op een mooie zomerdag in Oostende nam ik ook deel aan Crime and Punishment van Peter Aers waar je als individu, als lid van een plots samengestelde gemeenschap zelf de verantwoordelijkheid krijgt om te oordelen. Je neemt wisselende rollen op in een rechtszaak - die van slachtoffer of godheid, of… En je probeert samen tot een gedegen oordeel te komen waar je als groep, samenleving achter kan staan. Met alle weigering en innerlijke conflicten die je daarbij voelt. Ik moest denken aan het feit dat dit werk, net doordat het je zo op jezelf terugwerpt, bij uitstek politiek is. En het niet vreemd is dat zovelen zich daar nu van vervreemd voelen Politikos verwees in de Griekse Oudheid naar alles wat de burgermaatschappij in de stadstaat betrof. Het tegengestelde van het begrip idiotès, dat “privaat”, “gewone man” of “individu” betekende. De oude Grieken maakten dus in feite geen onderscheid tussen politiek en sociaal. Iedere burger, geleerd of niet, rijk of arm had gelijk recht van spreken als het om de publieke zaak ging: Isègoria werd beschouwd als hoeksteen van de democratie. Hoewel vele burgers die een volksvergadering bezochten dit recht nooit feitelijk uitoefenden, betekende dat de houding van passieve bijval of verwerping van voorstellen, veranderde in één van actief luisteren naar en het beoordelen van soms ingewikkelde concurrerende argumenten. Burgers werden door Isègoria actief betrokken bij de politiek die daardoor een belangrijke bron van zingeving werd. Zij werden gedwongen de verschillende alternatieven die hen werden voorgelegd af te wegen. Zo werd de volksvergadering een forum van collectieve besluitvorming en verantwoordelijkheid

De belangrijkste politieke beslissing die je maakt is waarheen je de blik van de mensen richt. Met andere woorden, wat je hen toont, dag in dag uit, is politiek. En de sterkste politieke indoctrinatie die je een ander mens kan aandoen is hem elke dag opnieuw te tonen dat verandering niet mogelijk is. — Wim Wenders

Maar kan je, naast van mening verschillen en oordelen, ook samen dromen? Hoe roep je beelden op van dat wat nog niet is? Ik nam - vanuit mijn kot - deel aan een online Impossible Conversation on the Future. Hiervoor maakten we gebruik van een gesprekspraktijk, ontwikkeld door de jezuieten, om te spreken over abstracte begrippen, waarbij je vooral ook de tijd neemt om te luisteren naar de ander. Het meest bijzondere moment in dit gesprek was toen we samen stil vielen. En dat dat niet ongemakkelijk was. Dat daar ruimte voor was. Het ontbreekt ons niet aan communicatie. Integendeel. We hebben te veel communicatie.

Het ontbreekt ons aan creatie. Het ontbreekt ons aan verzet tegen het heden. — Gilles Deleuze Laura Von Dolron - standupfilosofe schreef tijdens de corona-quarantaine een brief aan mijn moeder, die eenzaam in haar appartement zat. Ver weg van ons. Wat mij betreft ook zeker een theatrale daad. Maar wel noodgedwongen een monoloog. En er is zoveel te zeggen voor aanwezigheid. Voor samen zijn en de openbare ruimte innemen. Filosofe Hannah Arendt gebruikt in The Human Condition het beeld van een tafel. Een tafel kan ons met elkaar verbinden of van elkaar scheiden. Aan een stevige tafel kunnen we het heftig met elkaar oneens zijn en met de vuist op tafel slaan - een stevige tafel kan daar wel tegen. En dat is juist iets wat we misschien weer meer zouden moeten willen. We moeten het ‘oneens-zijn’ omarmen en de tegenstellingen koesteren. Door frictie ontstaat fictie, en dus wellicht een nieuw verhaal. Eén van de eenvoudigste en daardoor meest indringende acties die ik uitprobeerde voor mijn cyclus Naast, was een tafeltje met 2 klapstoelen op straat zetten. Met een bordje erbij: Wil je met me praten? Ga zitten. Er is koffie en thee. De gesprekken die ik daar voerde waren bijzonder, maar de situatie zélf - die kleine inbreuk in het dagdagelijkse - veroorzaakte ook wat. En nu is er Basj. Een samenwerking met Ief Spincemaille, die met The Play een bijzonder speels object ontworpen heeft, waarmee wij een maand lang neerstrijken in Genk. Om erin en eronder in dialoog te gaan met een wijk. We creëren een nieuwe ruimte om samen te komen. Hoe kunnen we er voor zorgen dat die nieuwe ruimte ontmoeting en

44

vooral verbeelding stimuleert en een motor voor verandering kan zijn? We doen alvast een openingszet voor het gesprek. We brengen een stevige tafel mee.

I think sometimes you have to just imagine something that looks pretty impossible. By imagining something that is impossible, automatically you wish you could make it possible. — Wim Wenders En we werken mee aan een initiatief van SOTA (State of the arts) dat ontstond na de laatste verkiezingsuitslag. Door to Door wil de kunst van de dialoog bevorderen, door telkens kunstenaars uit te nodigen meerdere één-op-één-ontmoetingen aan te gaan - op pleinen, in parken, een wijk, het rusthuis - met mensen die sterk van hen verschillen. Zo hopen ze niet enkel het draagvlak voor kunst te onderzoeken en zo mogelijk te vergroten, maar ook een verschil te maken in een Vlaanderen dat zich blijkbaar steeds meer herkent in tegengestelde partijen, voorbij de polariserende aard van sociale media. Welke stemmen worden er niet gehoord? Welke verhalen worden verzwegen? Wat is waardevol om mee te nemen naar de toekomst? Het zijn vragen die nu enkel maar urgenter zijn geworden. Theater is de ruimte bij uitstek voor dialoog In een zaal of op straat. We zien ons daar. Sara


Basj

Sara Vertongen & Ief Spincemaille

Première & Locatieproject

S

ara Vertongen en Ief Spincemaille gaan gedurende vier weken samen aan de slag in Genk, om onder de noemer Basj verschillende voorstellingen te maken. Ze maken daarbij gebruik van The Play, een sociale sculptuur van Ief Spincemaille.

45

Een project van Sara Vertongen en Ief Spincemaille met studenten LUCA Drama en in de hoofdrol de sociale sculptuur The Play van Atelier Ief Spincemaille en Z33.


De openingszet. We brengen het speels object The Play van Ief Spincemaille mee waarmee we een maand lang neerstrijken in Genk en in dialoog treden met een wijk en haar bewoners. Het object The Play is rond en heeft een diameter van 16 meter, met in het midden een opening. Je kan dus niet om zijn aanwezigheid heen. Je kan het object buigen, draperen, samen dragen, verplaatsen en manipuleren. We gebruiken het om de scheuren en openingen die er al aanwezig zijn te markeren, bijzondere plekken en verhalen in de wijk op te lichten en als tijdelijke shelter: een basj om onder te schuilen en in dialoog te gaan.

Š Ief Spincemaille

Er is namelijk veel om samen over te spreken Maar omdat het moeilijk is de mogelijkheden te zien als je ergens middenin staat Omdat je ruimte nodig hebt voor verbeelding. Maken we eerst samen een opening. Kom mee buiten spelen.

46


Adriaan Van Aken

PLAAT

Onderzoek

PLAAT

is het lopende onderzoeksproject van Adriaan Van Aken. Het doel van het onderzoek is een plaat, al kan dat ook een CD of Spotifylijst worden. Belangrijker is dat het een werk is dat in de studio wordt gemaakt en dat het de structuur heeft van een plaat. Losse items dus, die niet per se samenhang vertonen, met een paar seconden stilte ertussen om ze van elkaar te scheiden. De bijzonderheid is dat het niet om liedjes of songs gaat. Adriaan spreekt liever over ‘items’ of ‘nummers’ omdat er niet (of nauwelijks) op gezongen wordt. Wel wordt er gesproken, geacteerd, getelefoneerd, gefluisterd of gedeclameerd, maar evengoed gesampled en vervolgens gemonteerd, gebruiteerd, … Hij voert dit onderzoek samen met muzikant/componist/producer Joris Caluwaerts met wie hij de afgelopen jaren al tal van muziektheatervoorstellingen, podcasts en hoorspelen maakte.

47


Zoals dat gaat bij een onderzoeksproject is de uitkomst onzeker (er is nog geen releasedatum voor PLAAT) en ontstaan er allerhande spin-offs. Een stand van zaken:

Audiofoon

Ter inspiratie legde Adriaan een afspeellijst aan op Spotify. Die lijst heet AUDIOFOON als adjectief, het substantief ‘audiofoon’ betekent ‘hoorapparaat’. Die lijst is een redelijk goeie samenvatting van waar hij naar op zoek is, van het veld tussen popmuziek en verhalend audiowerk. Op zijn blog adriaanvanaken.be vind je een persoonlijke uitleg bij elk nummer van deze - bij gebrek aan een beter woord om de gigantische omvang van de lijst te beschrijven - exhaustieve lijst.

Audiocrusaders

Audiocrusaders is een DJ-duo dat Adriaan met dichter/DJ/performer Jan Ducheyne vormt. Met dansbare audio maken ze allerhande audioparties onveilig. Denk aan klassiekers als ‘Jeanny’ van Falco (gesproken, zelfs geacteerde strofes in het Duits, een gezongen refrein in het Engels en een ‘newsflash’ in de bridge) of het op documentaire samples gebaseerde ’19’ van Paul Hardcastle. Maar ook gezongen hits met een gesproken gedeelte, vaak van bekende artiesten. Denk aan het gesproken ‘Onze Vader’ in ‘Controversy’ van Prince, de intro (bruitages) en de afwikkeling (voice over) van de hit ‘Thriller’ van Michael Jackson of de emotionele, geacteerde parlando’s in nogal wat sixtieshits van The Shangri Las.

Parlando © Boumediene Belbachir

Tijdens twee Trage Suikers-avonden vorig jaar stelde Adriaan een selectie nummers uit zijn lijst voor. Op Belpop Bonanza-achtige wijze krijgt het publiek een plaatje met een praatje te horen. En dat smaakt naar meer! Zo ontstond Parlando: avonden over spreken-op-muziek in de meest brede zin van het woord.

48


Theater

Het nieuwstedelijk speelt hoe dan ook. Dat is wat we doen. Uiteraard liefst voor een live publiek, maar als dat niet kan, dan kunnen we het zelfs virtueel. Zo maakten we tijdens de lockdown negen online voorstellingen die je nog steeds kan bekijken. Google maar: Het nieuwstedelijk speelt hoe dan ook.

Tekst

Bijna al onze teksten worden uitgegeven bij De Nieuwe Toneelbibliotheek. Het werk van Stijn Devillé wordt in Duitsland uitgegeven door Drei Masken Verlag. Shakespeare is dead, de nieuwe toneeltekst leeft!

Muziek

Bij al onze voorstellingen hoort muziek. Nieuw gemaakte muziek die -meestal- live gebracht wordt. Dit jaar verzamelen we de beste tracks op een verzamelcd. Vanaf het najaar te koop en te streamen! Met o.a. Geert Waegeman, Prisca Agnes Nishimwe, Gerrit Valckenaers, Joris Caluwaerts, Bert Hornikx, Steven De bruyn en Rudy Trouvé.

Audio

Je kan dit jaar naar onze Hoor-Luysteravonden, Afscheid van een Auto krijgt een evenwaardige audioversie, Adriaan Van Aken legt de laatste hand aan PLAAT, audio sluipt binnen in voorstellingen en interviews vormen het werkmateriaal voor teksten. Meer dan ooit is audio een belangrijke bouwsteen van het DNA van Het nieuwstedelijk. Een groot deel van ons audiowerk is beschikbaar in streaming, als podcast of zelfs als afzonderlijke app. Je vindt alle links op www.nieuwstedelijk.be/audio

Debat

We gaan in én met ons theater het gesprek aan met de wereld. Vanuit die kern zoeken we ook het debat verder op. In gesprekken, na- en voortrajecten, publicaties en opiniestukken. Maar ook expliciet tijdens onze Trage Suikers en wellicht het meest zichtbaar tijdens De Stand Der Dingen. Bij een selectie voorstellingen nodigen we specialisten uit om samen met het publiek nadien de

stand der dingen op te maken over een thema uit die voorstelling. Zonder spreekgestoelte, zonder versterking maar wel samen rond een tafel. Zodat iedereen kan spreken, want elk verhaal nuanceert en stelt scherp tegelijkertijd.

Leuven, Hasselt & Genk

In onze drie thuissteden maken en brengen we ons volledige programma. We doen dit op maat van elke stad en sluiten er partnerships met culturele en maatschappelijke actoren. In Leuven vind je ons in OPEK (Openbaar Entrepot voor de Kunsten), op de kop van de broeiende en bloeiende Vaartkom. We huizen er met theaterhuis fABULEUS, de kunsteducatieve organisaties Bamm, Artforum/Urban Woorden, Wisper en de opleiding Luca Drama. In Leuven zijn we bovendien niet als enige stadstheater, we delen die eer met Cie Tartaren en fABULEUS. In Hasselt openden we in 2018 De Nieuwe Zaal. We verbouwden de sporthal en een aanpalend auditorium van een oud schoolgebouw om tot een tijdelijke, maar volledig uitgeruste theaterzaal. Vanaf volgend seizoen delen we die ruimte met Cinema ZED die er drie films per week vertoont. Ondertussen werken we verder aan een definitieve nieuwe plek in Hasselt. In Genk zijn we artist in residence in C-Mine. We vinden er ook een bijzondere biotoop voor theater op locatie. Dit seizoen doen Sara Vertongen en Ief Spincemaille een half jaar onderzoek met en in Winterslag. Het resultaat wordt Basj. Als artist in residence tekenden we mee aan de programmatie van het cultuurcentrum. We brengen er drie op maat gemaakte Trage Suikers, presenteren er de eerste nieuwstedelijk overzichts-CD op het CLASHfestival en introduceren twee inhoudelijke lijnen. Enerzijds een lijn rond participatie met Cie Tartaren en anderzijds een lijn rond architectuur waarvoor we samenwerken met Architectuurwijzer, FLACC/CIAP, Z33 en uiteraard C-Mine.

49


Ons theater maken we samen.

Mecenassen

Uiteraard steun je ons al met het kopen van theatertickets. De ticketinkomsten dekken echter niet de volledige werking van een theaterhuis. De Vlaamse Overheid en onze thuissteden Leuven, Hasselt en Genk investeren in ons. Maar ook jij kan ons helpen: Als Vriend betaal je iets meer voor je tickets, al krijg je er veel voor terug. Niet in het minst onze dankbaarheid. Als vrijwilliger zorg je voor onmisbare extra handen. Extra hulp is altijd welkom. We doen ook appel op uw steun in de vorm van mecenaat. Dat kan als particulier, organisatie of bedrijf en in middelen, goederen/diensten en in netwerk. Deze mecenassen steunen ons nu al. Grote dank uit het diepst van ons hart! →

Johan Ackaert (UHasselt), Maggy & Robert Aussems (Bloemenweelde), Johan en Kristel Ameel (Drukkerij Ameel), Hade Bamps (Levuur), Ronny Belmans (Energyville), Marc Croes (UHasselt), prof. dr. Koenraad Debackere (KULeuven), Sonja De Becker (Boerenbond), Gilbert Declercq (Imec), prof. dr. Bart De Moor en Hilde Devoghel (KULeuven), Simona en Miel Devillé – Celis, Luc De Schepper (UHasselt), Dirk Deroost (Cronos), Griet Dupré & Koen Geens (minister), Dimitri & Ingrid Haenen (ViRiX), Bart Lodewyckx (Unizo Limburg), Johan Merlevede (Leuven Mindgate), Turan Orhan (Bongaerts Logistics), Linda Plessers (Pajottenlander), Luc Van den Hove (IMEC), Marc Vandewalle en Irene Hermans (UCLL), Paul Van Dun (Leuven Research & Development), Tine Verhelst (Eubelius), Raf en Kristien Weverbergh-Vermoesen (FINN), Bart Willems (Amptec), Jean-Pierre Wuytack (Vandersanden Group NV)

Beschermcomité

prof. dr. Koenraad Debackere (voorzitter beschermcomité), Christophe Aussems (Het nieuwstedelijk), Karin Brouwers (Vlaams Parlement), Wim Claes (JAVA koffie), Marc Croes (UHasselt), Tru Lefevere (IMEC), prof. dr. Bart De Moor (KU Leuven), Dirk Deroost (Cronos), Hilde Devoghel (KU Leuven), Stijn Devillé (Het nieuwstedelijk), Wim Dries (Stad Genk), Ingrid Haenen (ViRiX), Dimitri Haenen (ViRiX), Luc Haegemans (BNP Paribas Fortis), Irène Hermans (UCLL), Bart Lodewyckx (Unizo Limburg), Johan Merlevede (Leuven Mindgate), Anniek Nagels (Stad Genk), prof. dr. Bart Raymaekers (KU Leuven), Mohamed Ridouani (Stad Leuven), Noël Slangen, Steven Vandeput (stad Hasselt), Joost Venken (Stad Hasselt), Denise Vandevoort (Stad Leuven), Tine Verhelst (Voorzitter Raad van Bestuur Het nieuwstedelijk), Kristien Vermoesen (FINN Public Relations)

50


Vrienden

Met onze Vrienden hebben we een bijzondere band. Als Vriend volg je ons van op de eerste rij en steun je ons financieel. Zo maak je het werk van onze makers mee mogelijk. + We stellen een bijzonder Vriendenprogramma voor je samen. Dat zijn onze premières en een selectie van voorstellingen, met intieme voor- en nagesprekken. + Kan je er niet bij zijn op één van de voorstellingen uit het Vriendenprogramma? Geen nood: dan kom je gewoon naar een andere voorstelling in onze eigen zalen of op tournee.

+ Bovendien kan je als Vriend gratis naar de HOOR-Luysteravonden én naar Trage Suikers. + We zetten het nieuwe jaar in met een fantastisch midwinterfeest. Samen met de andere Vrienden, artiesten en medewerkers van Het nieuwstedelijk.

+ Vrienden genieten van een korting op al onze publicaties en geluidsuitgaven. Een jaarlijks presentje is de kers op de taart.

Er is niets zo spannend in theater als de première van een voorstelling. Uiteraard voor de maker, de acteurs en muzikanten en de technische ploeg. Maar ook voor het publiek. Bij Het nieuwstedelijk houden we ervan om de makers van de voorstelling en het publiek te verrassen met een thematisch uitgekiend en ingekleed feest na de voorstelling. Van zodra het weer mag, hebben we er een aantal in te halen. Dat belooft! Let wel: voor premières hebben we veel genodigden en onze Vrienden komen dan in grote getalen. Er zijn dus maar een beperkt aantal tickets beschikbaar. Snel zijn is de boodschap.

De Stand Der Dingen

+ Er is méér. We bieden je een persoonlijke ticketservice aan. Ook al is de voorstelling uitverkocht, dan nog kan je er (meestal) bij.

+ In het vroege voorjaar krijg je een exclusieve vooruitblik op onze nieuwe programma en gaan we op uitstap naar een bevriende organisatie.

Premières

Dat we met ons theater midden in de wereld staan, dat hoeven we niet meer te vertellen. En niets is zo fijn om na een goede voorstelling door te bomen over wat je net gezien en ontdekt hebt. Tijdens een aantal uitgelezen avonden maken we na de voorstelling De Stand Der Dingen op van een stukje van de wereld, met ons publiek en één of meerdere specialisten. Dit jaar willen we na Geel Hesje dieper ingaan op deze nieuwe protestbeweging. Bij Hybris hebben we het over de opvolging van patiënten en hun omgeving na een medisch incident. Na Hangar exploreren we het sociaal potentieel van stilte. Man in de mist is de aanleiding om het over de ontwrichtende impact van een faillissement te hebben en Afscheid van een auto is de aanleiding om samen na te denken over hoe we structureel een autoloos bestaan mogelijk kunnen maken.

Er zijn twee formules. Als Vriend van 4 betaal je 100 euro en heb je recht op 4 tickets. Als Vriend van 8 betaal je 180 euro en heb je recht op 8 tickets. Vriend worden kan je na onze voorstelling aan onze verkoopsstand of online op www.nieuwstedelijk.be/vrienden

51


Boventitels

We vertalen het gros van onze theaterteksten en kunnen bij de meeste voorstellingen Engelstalige (soms ook Franstalige) boventitels voorzien. Vanaf dit jaar boventitelen we standaard een aantal producties in OPEK.

Inleidingen

Inleidingen bestaan er in verschillende geuren en maten. Vaak is het een prima introductie op de voorstellingservaring, soms lijkt het ons minder nodig of moeilijk te organiseren. Alleszins nemen we elke vraag voor een inleiding ernstig en is onze spontane reactie: ‘ja, dat doen we’. Onze makers doen heel wat inleidingen op tournee en in eigen zalen. Sommige van die inleidingen staan lang op voorhand aangekondigd, andere organiseren we last minute en laten we dan weten aan de tickethouders. Omdat we geen volledig beeld kunnen geven van alle inleidingen staan ze niet in deze brochure opgenomen, je vindt ze wel via de websites van onze speelplekken terug. Wil je graag een inleiding organiseren voor je organisatie of je groep? Mail dan naar info@nieuwstedelijk.be en dan kijken we of dit mogelijk is.

Schoolgroepen

Bedrijven en organisaties

Het nieuwstedelijk ontvangt heel wat bedrijven en organisaties. We bouwen een pakket op maat. Van een intieme meet & greet na de voorstelling tot een walking dinner met exclusieve voorstelling. Vorig jaar organiseerden we enkele fantastische avonden voor o.a. KU Leuven, kinderziekenhuis UZ Leuven, De Orde van den Prince en ontvingen we tal van organisaties bij de reguliere voorstellingen. Ook bij strenge coronamaatregelen zoeken we graag naar een formule die past en veilig is! Contacteer yesim@nieuwstedelijk.be.

Blinden en slechtzienden

Het nieuwstedelijk maakt theater voor het oor. De meeste van onze voorstellingen zijn perfect te beleven zonder de visuele component. Dat bewijzen ook de vele audioprojecten die we maken. Heb je een visuele beperking? Dan organiseren we indien mogelijk graag een setbezoek voor de voorstelling met een beschrijving van de beeldende elementen. Voor meer info bel je of mail je ons!

Scholen ontvangen we graag. We hopen dat dit snel terug kan. Onze voorstellingen zijn geschikt voor de derde graad. Mits een goede introductie, vaak ook vanaf het 4de jaar. Schoolgroepen kunnen aan halve prijs naar de voorstellingen in onze thuissteden, begeleiders komen gratis. Indien praktisch haalbaar komen we met plezier (en gratis) een inleiding geven in de klas of organiseren we een nabespreking. Bij veel voorstellingen maken we ook een lesmap, of we maken er een op maat als die niet voorhanden is. Schoolgroepen kunnen naar onze reguliere avondvoorstellingen komen, al organiseren we in eigen zalen ook enkele voorstellingen in de namiddag. Heb je interesse om met je klas naar één van onze voorstellingen te komen? Contacteer tim@nieuwstedelijk.be voor meer info.

52


team Artistiek

Stijn Devillé, directeur en theatermaker Adriaan Van Aken, audio- en theatermaker Sara Vertongen, actrice en theatermaker Christophe Aussems, theatermaker Els Theunis, dramaturge

Techniek & productie Kishan Singh, techniek Viktor Thys, techniek Bernard Peeters, techniek Ellen Haesevoets, productie Wim De Jaegher, De Nieuwe Zaal meester Elsa van Dijk, avondproductie OPEK Ellis Meeusen, avondproductie OPEK

Zakelijk

Eric Krols, zakelijke leiding Eefje Bosmans, dagelijkse leiding Sabien Van Moorter, vervanging dagelijkse leiding Yeșim Bektaș, externe relaties & spreiding Tim Toubac, communicatie & publiekswerking Sofie Wijnants, communicatie Shervin Kianersi Haghighi, administratie

Raad van bestuur

Johan Devis, Alona Lyubayeva, Stef Steyaert, Hilde Teuchies, Tine Verhelst en Stijn Devillé

Algemene vergadering Koen Leemans, Danny Bierset, Els Theunis, Koen Cuypers, Roeland De Swert, Steven Devillé, Johan Devis, Olivier Immler, Alona Lyubayeva, Stef Steyaert, Hilde Teuchies, Wanne Van Hemelrijck, Tine Verhelst, Christophe Aussems en Stijn Devillé

Vrijwilligers

Danny De Poorter, Christine Vranckx, Carine Van Der Niepen, Johan Dumont, Beeleke Bredero, Miet Vaes, Elise Swinnen, Els Meuwissen, Gretel Wuytack, Luc Humblé, Alexander Loengarov, Sophie Engelen, Peter Vits, Marina Bruelemans, Martien Verbeeck, Clara Beel, Elien Colemont, Lien Joosten, Elise Coenen, Dirk Vanhamel, Tess Van Denyse, Johan Cops, Mia Bonneux, Marleen Manteleers, Odette Vandebroek, Gino Vandenborne en Aline Mockers

Contacteer ons op voornaam.achternaam@nieuwstedelijk.be

53


Het nieuwstedelijk maakt theater, tekst, muziek, audio en debat en is stadstheater van Leuven, Hasselt en Genk.

Openbaar Entrepot voor de Kunsten Vaartkom 4, 3000 Leuven De Nieuwe Zaal Maastrichterstraat 96, 3500 Hasselt C-Mine C-Mine 10, 3600 Genk Š cover beelden Bart Van Merode & Joel Hoylaerts grafische vormgeving brochure

www.nieuwstedelijk.be info@nieuwstedelijk.be 016 226 345

Wij gaan behoedzaam om met uw persoonsgegevens. Je leest onze privacyverklaring op www.nieuwstedelijk.be/disclaimer/ Heb je vragen of opmerkingen? Contacteer ons op info@nieuwstedelijk.be v.u. Stijn DevillĂŠ, Vaartkom 4, 3000 Leuven

54


55

Profile for Het nieuwstedelijk

Het nieuwstedelijk seizoen 2020-2021  

10 voorstellingen, 6 premières, een cd, een podcast, een locatieproject, een festival, een internationale coproductie, luisteravonden en mee...

Het nieuwstedelijk seizoen 2020-2021  

10 voorstellingen, 6 premières, een cd, een podcast, een locatieproject, een festival, een internationale coproductie, luisteravonden en mee...

Advertisement