Page 1

Analyseboek Houthaven en Borneo-sporenburg

door:

Ruben Hetebrij s1027458 klas:


Silodam

Inhoudsopgave Silodam inleiding 1. Vorm en afmetingen 2. Ligging in groter Verband 3. Mate van toegankelijkheid 4. functie openbare ruimte 5. mate van beslotenheid 6. inrichting en materialisering 7. samenhang en afwisseling 8. betekenis en identiteit 9. fysische kwaliteiten 10. groen en water 11. straatmeubilair 12. kunst en monumenten conclusies

Borneo-Sporenburg

2 3 4 11 14 20 23 25 27 29 30 31 34 36

inleiding 1. Vorm en afmetingen 2. Ligging in groter Verband 3. Mate van toegankelijkheid 4. functie openbare ruimte 5. mate van beslotenheid 6. inrichting en materialisering 7. samenhang en afwisseling 8. betekenis en identiteit 9. fysische kwaliteiten 10. groen en water 11. straatmeubilair 12. kunst en monumenten conclusies

samen

38 vergelijkingen 39 40 44 45 47 50 52 55 58 60 62 64 67

69

1


inleiding

Silodam

Het eerste gebied voor onze precedenten analyse is de oude houthaven in Amsterdam. Dit ligt ten noordwesten van het centrum van Amsterdam. De Silodam is een onderdeel van dit gebied, hier staat het wereldberoemde gebouw van MVRDV, verder staan er 2 silo’s op. In dit boekwerk zullen wij ingaan op verschillende aspecten van het gebied, zoals genoemd in de studiehandleiding. De eerste hoofdstukken zullen gaan over de fysieke elementen van het gebied, denk hierbij aan afmetingen en ligging. De hoofstukken hierna zullen gaan over de openbare ruimtes. Er zal ingegaan worden op de toegankelijkheid, de functie en de beslotenheid. Verder zal het gaan over de inrichting en materialisering van de inrichting. Ook zal er gekeken worden naar de samenhang en afwisseling van de gevelbeelden. De fysische kwaliteiten zullen daarna ten sprake komen gevolgd door het groen en water in het gekozen gebied. In de laatste hoofdstukken wordt het straatmeubilair, kunst en de monumenten besproken. Uiteindelijk zullen er vanuit de analyses conclusies getrokken worden.

2 3


1. Vorm en afmetingen

Silodam Het gebied dat we gekozen hebben is de oude Houthaven in Amsterdam. De haven ligt in een kom aan het Noordzeekanaal ten noord-westen van het centrum van Amsterdam. De vorm van het gebied is te benoemen als een vrije vorm, aangezien er niet een duidelijke hoofdvorm inzit. De landtongen zijn vervromd vanuit vierkanten de afmeting van het gebied is ongeveer 1000 bij 500 meter.

3


2. Ligging in groter verband

Silodam Op de plaatjes hiernaast is goed te zien waar het gebied, dat wij gekozen hebben, ten opzichte van Nederland ligt.

5 4


2. Ligging in groter verband

Silodam Openbare ruimtes. 1. De openbare ruimte is gesitueerd tegenover de bekende ‘Silodam’ van architectenbureau MVRDV. Het biedt uitzicht op de bij. 2. De openbare plek zit aan de kade vast. Het zit aan de Silodamkade. Het biedt uitzicht op de baai.

6.

5.

3. De openbare ruimte is gelegen naast een modern gebouw met 42 appartementen. Het zit boven het parkeergarage van dit gebouw. Het is een ideale plek voor een openbare ruimte, omdat het naast de hoofdweg ligt en het is gesitueerd op een hoek. Er is sprake van straatmeubilair waar mensen kunnen zitten. Ook is er een kunstwerk geplaatst.

1a. 1b.

= openbare ruimtes

5. De openbare ruimtes in de nieuwe studentenbuurt gelegen tegenover Silodam zijn vooral grasvelden tussen de bebouwing in.

2.

3.

4.

4. Het gaat hier om een speelterrein met een aantal speelattributen. Het is op een overzichtelijke hoek gebouwd. Verder ligt het ook aan een belangrijke hoofdweg die door het havengebied gaat.

6. De openbare ruimte is een ‘skatepark’. Er is sprake van straatmeubilair.

5


2. Ligging in groter verband

Silodam

Openbare ruimte 1a, 1b & 2 1a.

2.

1b.

7 6


2. Ligging in groter verband

Silodam

Openbare ruimte 3 & 4 3. 4.

7


2. Ligging in groter verband Openbare ruimte 5 & 6

Silodam Openbare ruimte | betekenis/definitie Onder openbare ruimte wordt de ruimte verstaan die voor iedereen toegankelijk is. Vanwege dit open karakter, vindt in deze ruimte veel van de dagelijkse activiteiten plaats.

5.

Plaatsen die onder de openbare ruimte vallen zijn onder andere straten en pleinen, kortom de ruimte die niet direct aan een bepaalde groep of individu kan worden toegeÍigend. De inrichting en het beheer van de openbare ruimte staat onder verantwoordelijkheid van de overheidsinstanties rijk, provincie en gemeente, waarbij gemeenten de grootste rol vervullen. Bij de inrichting dient immers rekening gehouden te worden met lokale omstandigheden. Drukke hoofdwegen vragen om een andere inrichting dan rustige buurtstraten en in gemeenten met een hoger criminaliteitscijfer zullen sneller camera’s opgehangen worden dan in gemeenten die nauwelijks met overlast te maken hebben. Over het algemeen geldt dat open ruimten het veiligheidsgevoel vergroten, maar ook dit moet per locatie en per gemeente bekeken worden. (http://www.encie.nl/definitie/Openbare_ruimte)

6.

9 8


2. Ligging in groter verband

Silodam

verblijfsruimte of verkeersruimte?

Verblijven of verkeren? Veel van de locatie is verkeersruimte. De locatie is een havengebied en heeft belangrijke toevoer en afvoer wegen in zich opgenomen. De locatie is 2 km van het centrum verwijderd. De verblijfsruimtes bevinden zich op hoekpunten, aan kades en tussen de gebouwen. Silodam bevindt zich op een hoek. Het IJ maakt hier een bocht. Er zijn welgeteld 3 bruggen. Hier komt nog veel waterverkeer langs. Dit geeft de nodige moeilijkheid in de logistiek van dit gebied.

= verblijfsruimte = verkeersruimte = bebouwing

9


2. Ligging in groter verband

Silodam

welke functie en welke schaal zijn de openbare ruimtes?

Schaal. Gekozen is voor 3 schalen: Op stedelijk niveau wordt bedoeld dat de openbare ruimtes door de hele stadt gebruikt kunnen worden. Denk hierbij vooral aan parkeerterreinen en/of pleinen. Op de locatie bevinden zich de parkeergarages onder de complexen en onder Silodam zelf. Buurt en/of wijk niveau zijn openbare ruimtes die meestal alleen door de bewoners worden gebruikt. De openbare buurt ruimtes en/of wijk ruimtes zijn meestal ontspanningsruimtes waar men kinderen kan laten spelen. Stukken grasveld, pleintjes met speelattributen.

= schaal ‘stad’

Openbare ruimtes binnen complexen zijn bedoeld voor de bewoners rondom. Vaak wordt er een parkje aangelegd. Deze openbare ruimtes kenmerken zich toch vaak met het gebruik van veel ‘groen’.

= schaal ‘buurt/wijk’ = schaal complex

11 10


3. Mate van Toegankelijkheid

Silodam Oude pakhuizen. Bij de oude pakhuizen aan de kant van de kade die nu gebruikt worden als kantoor- en winkelfunctie is er een duide-lijke scheiding tussen openbare en private ruimten, deze scheiding is de gevel van de pakhuizen. Wel worden er persoonlijke eigendommen tegen de gevel geplaatst waardoor de openbare ruimte een semi-openbare ruimte wordt. Aan de straatkant is er een duidelijk verschil tussen private- en openbare ruimte. Om op de kade te komen moet je door een smal ogende gang (hij is 2,5 m breed maar de gebouwen zijn zo’n 15 meter hoog aan elke kant) dit voelt aan als een erg besloten ruimte wat een onveilig gevoel creÍert

= bebouwing = bestrating

11


3. Mate van Toegankelijkheid

Silodam Silodam

= privaat = semi-openbaar = openbaar

De Silodam is voor iedereen toegankelijk en daarom openbare ruimte, toch is er bij het woongebouw een semi-openbare ruimte te vinden. Dit terras bevindt zich aan de oostkant van het gebouw en is te bereiken door onder het woongebouw door te lopen en via trappen omhoog te gaan, het terras kan afgesloten worden met glazen deuren, hierdoor is er ’s nachts geen toegang tot het terras.

13 12


3. Mate van Toegankelijkheid

Silodam Studentenhuisvesting Bij de studentenwoningen aan de westkant van ons gebied is alle ruimte tussen de gebouwen openbare ruimte. De grens tussen openbare en private ruimte is hard, dat kan je zien doordat de gevel direct aansluit op de binnenplaats. Tussen de gebouwen zijn ruime toe- gangen gerealiseerd waardoor het een erg toegankelijk gebied is.

= bebouwing = bestrating

13


4. Functies van openbare ruimtes 1a. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 1a. De openbare ruimte is gesitueerd tegenover de bekende ‘Silodam’ van architectenbureau MVRDV. Deze openbare ruimte wordt vooral gebruikt voor plaatsing van fietsen. Verder heb je een mooi uitzicht op de baai.

15 14


4. Functies van openbare ruimtes 1b. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 1b. De openbare ruimte is een ruimte waar mensen kunnen ontmoeten. De openbare ruimte is er ook om tot rust te komen. Bij deze openbare ruimte, is er sprake van straatmeubilair waar de mensen kunnen gaan zitten. De openbare ruimte is ontworpen door de MVRDV architecten. Om het te bereiken is het nodig om het gebouw te doorkruisen.

15


4. Functies van openbare ruimtes 2. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 2. De openbare ruimte is een ruimte waar mensen kunnen ontmoeten. De openbare ruimte is er ook om tot rust te komen. Bij deze openbare ruimte, is er sprake van straatmeubilair waar de mensen kunnen gaan zitten. Ook hier is er een uitzicht op de baai. Het bijzondere van Silodam is de garage onder de weg. Via mechanische liften worden de auto’s naar de garages getransporteerd onder de weg. Sta er bij stil dat de straat tevens een kade is.

17 16


4. Functies van openbare ruimtes 3. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 3. De openbare ruimte is gelegen naast een modern gebouw met appartementen. Het zit boven het parkeergarage van dit gebouw. Het is een ideale plek voor een openbare ruimte, omdat het naast de hoofdweg ligt en het is gesitueerd op een hoek. Er is sprake van straatmeubilair waar mensen kunnen zitten. Ook is er een kunstwerk geplaatst.

17


4. Functies van openbare ruimtes 4. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 4. De openbare ruimte is een ruimte waar mensen, maar vooral kinderen zich kunnen vermaken. Het gaat hier om een speelterrein met een aantal speelattributen. Het is een speeltuin van een school. Het speelterrein wordt omhuld door een hek van 2,5 m. 5. De openbare ruimtes in de nieuwe studentenbuurt gelegen tegenover Silodam zijn vooral grasvelden. Hier hebben de mensen en/of studenten hun ontmoetingsplekken en rustplekken.

5. Functies van openbare ruimte

19 18


4. Functies van openbare ruimtes 6. Functies van openbare ruimte

Silodam Openbare ruimtes. 6. De openbare ruimte is een ‘skatepark’. Deze is voor iedereen toegankelijk uit de stad. Er is sprake van straatmeubilair. Dit is vooral voor de jongeren en studenten die willen ontspannen.

19


5. Mate van Beslotenheid

Silodam Studentenwoningen. Tussen de woningen zit een grote ruimte (ongeveer 30 meter) waardoor een zeer open gevoel wordt gecreĂŤerd. De hoogte van de gebouwen ligt rond de 10 meter hoog. Bij de binnenpleinen zijn bankjes ge-plaatst waardoor er een ontmoetingsplek gecreĂŤerd wordt.

= bebouwing = bestrating

21 20


5. Mate van Beslotenheid

Silodam Oude pakhuizen De pakhuizen hebben 5 bouwlagen en zijn dus zo’n 15 meter hoog, in verhouding met de kade, die 6 meter breed is, is dat erg hoog, dat kan een onveilig gevoel veroorzaken. Ook in verhouding met de straat (12.5 meter) aan de andere zijde is het gebouw erg hoog, doordat de gebouwen aan de adnere kant van de straat ook 15 meter zijn geeft dit een besloten gevoel.

= bebouwing = bestrating

21


5. Mate van Beslotenheid

Silodam Silodam

= bebouwing = bestrating

De hoogte van het gebouw vanaf de kade is 28 meter, de kade is 18 meter breed, waardoor er een goede verhouding is tussen de kade en het gebouw. De kade voelt open aan. Ook het terras aan de andere kant voelt open aan met een nog kleinere verhouding, namelijk een hoogte van 24 meter en een breedte van 18 meter.

23 22


6. Inrichting & materialisering

Silodam Materialisering. Het is een ontwerpmiddel dat de stedenbouwkundige en/of architect kan gebruiken om zijn visie te versterken. Er wordt met heel veel materialen gewerkt. In ons gebied gaat het over hout, bestrating, asfalt en damwanden.

23


6. Inrichting & materialisering A-A

Silodam = damwand = bestrating/asfalt = hout = asfalt fietspad

B-B

E-E

C-C

F-F

D-D

24 25


7. Samenhang en afwisseling

Silodam Silodam en oude pakhuizen In het gebied van de oudepakhuizen en de silodam zelf is er een erg afwisselend gevelbeeld. Dit kan komen doordat de gebouwen in verschillende tijden zijn neergezet. De individuele gevels zijn wel samenhangend. De oude pakhuizen hebben allemaal bakstenen gevels terwijl de oude silo uit beton bestaat. Het wooncomplex op de silodam is opgetrokken uit stalen bepla-ting en het nieuwe woongebouw uit na-tuursteen. Er is dus veel afwisseling tussen de gebouwen in dit gedeelte van het gebied.

25


7. Samenhang en afwisseling

Silodam Studentenhuizen In dit deel van het gebied is er een duidelijke samenhang tussen de gebouwen. Het studentencomplex is met bouwblokken gebouwd.

27 26


8. Betekenis en Identiteit

Silodam Er staan twee graansilo’s op de Silodam. De oudste silo is de Stenen Silo, deze is gebouwd in 1896. In 1952 de Betonnen Silo gebouwd vanwege ruimtegebrek. Op een gegeven moment kwamen de silo’s leeg te staan en werden ze gekraakt. Ze stonden dan ook op de lijst om gesloopt te worden en er nieuwbouw voor in de plaats te bouwen. Toen de silo’s echter in 1996 tot rijksmonument werden verklaard werd er een herbestemming aan deze gebouwen toegewezen. De silo’s werden omgebouwd tot gebouwen waar zowel appartementen als kantoren in gehuisvest werden. Dit restauratie project werd rond 2000 gedaan door architect André van Stigt. Het bekende gebouw wat op het eind van de dam staat is ontworpen door het architectenbureau MVRDV. Dit gebouw straalt iets groots uit en doet door de vele kleur verschillen, tussen de verschillende lagen, denken aan een groot containerschip. Door de ligging van het gebouw is de link tussen de scheepsvaart en de vormgeving dus goed gelegd.

27


8. Betekenis en Identiteit

Silodam De studentenwoningen in het westen van ons gebied zijn tijdelijke woningen. Er ligt namelijk een plan klaar voor het volbouwen van de houthaven. En als tijdel-ijke oplossing, om braakliggend land te voorkomen, zijn er studentenwoningen neergezet. De woningen zijn aan elkaar gekoppelde “containers� genaamd de IFD BOX. HVDN architecten hebben daartegen een gevel gebouwd, de Qubic. (bron: http://www.formulebouw.nl/nl/referentieprojecten/projectgegevens-qubic-studentenwoningen-tehouthav/)

29 28


9. Fysische Kwaliteiten

Silodam De zon gaat op in het oosten en gaat onder in het westen via het zuiden. hierdoor zijn de kades bij de pakhuizen (rood) de hele dag in de schaduw. De openbare ruimte aan de kade kant van MVRDV (groen) heeft de hele dag zon, het terras aan de oostkant (blauw) heeft echter alleen ‘s ochtends zon. Bij de studentenhuizen (oranje) is er de hele dag zon omdat de bebouwing niet hoog is en de openbare ruimte in verhouding wel groot is.

29


10. Groen en Water

Silodam

= openbaar groen = privaat groen = bomen

Het gebied is omringt door water, ook is er een arm water die het gebied ingaat. door het vele water zijn er ook veel kades in het gebied. vanuit de linker landtong in het water gaat er een pondje naar de overkant van het water.

In het gebied zijn geen parken in de buurt, wel staan er overal langs de weg bomen om toch wat groen te creĂŤren. Verder is er in het oosten een groot braakliggend terrein, deze wordt nu gebruikt door bewoners om samen te komen. Bij de studentenwoningen zijn grote groende velden te vinden tussen de gebouwen. Op de Silodam is geen groen te bekenen.

30 31


11. Straatmeubilair

Silodam Bankjes In het gebied staan veel verschillende soorten bankjes, er is niet echt een eenheid in te vinden. De banken zijn allemaal in een andere tijd neergezet.

31


11. Straatmeubilair

Silodam Verlichting Ook de verlichting bestaat uit allemaal verschillende soorten. De verlichting verschilt in vorm, lengte en materiaal. Bij de onderste foto kan je zien dat de ver-lichting in het ontwerp van het gebouw is meegenomen.

33 32


11. Straatmeubilair

Silodam Overige straatmeubilair Onder overig meubilari verstaan wij prullenbakken en scheidingsblokken. Het is ons opgevallen dat er weinig prullenbakken waren te vinden in ons gebied. Langs de wegen waren betonnen pyramides geplaatst zodat de auto’s niet op de stoep gaan parkeren. Op de silodam stonden op een gegeven moment betonnen blokken over de weg, dit gaf weer dat auto’s niet verder mochten dan daar. Bij de studentenwoningen waren rood/witte paaltjes neergezet zodat auto’s niet op het binnenterrein kunnen komen.

33


12. Kunstwerken en Monumenten

Silodam In ons gebied staat 1 kunstwerk en 2 monumenten. “Islanded” door Anneke de Witte Anneke de Witte vertelt over haar beeld: ‘Op de kade staand denk ik aan verre exotische oorden. Ik zie de oceaan en ervaar ruimte en horizonnen. De produkten hier ooit aan wal gezet en opgeslagen doen mijmeren aan plantages in de Oost en de West.’ Een sculptuur waar de wandelaar onderdoor kan lopen. Een sculptuur op de Kop van Diemen tussen IJside en de graansilo’s. Een sculptuur in de vorm van een eiland op poten. Na een reeks kleine autonome ‘eilandbeelden’ maakte De Witte in opdracht van Bouwfonds Ontwikkeling BV, Woningstichting Eigen Haard en stadsdeel Westerpark dit monumentale beeld op de parkeergarage èn kade met wijds uitzicht over het IJ. ‘De twee verschillende materialen, brons en keramiek, vormen een denkbeeldige horizon of waterspiegel,’ zegt de kunstenaar verder. ‘En mijn eilanden staan ook symbool voor het individu, het op zichzelf zijn. De tijdsgeest van dit moment.’

35 34


12. Kunstwerken en Monumenten

Silodam Er zijn twee graansilo’s op de Silodam aanwezig. De oudste silo is de Stenen Silo (het roode gebouw op het plaatje), deze is gebouwd in 1896. Op een gegeven moment werd deze te klein en daarop werd er in 1952 de Betonnen Silo gebouwd (het grijze gebouw). Op een gegeven moment kwamen de silo’s leeg te staan en werden ze gekraakt. Ze stonden dan ook op de lijst om gesloopt te worden en er nieuwbouw voor in de plaats te bouwen. Toen de silo’s echter in 1996 tot rijksmonument werden verklaard werd er een herbestemming aan deze gebouwen toegewezen. De silo’s werden omgebouwd tot gebouwen waar zowel appartementen als kantoren in gehuisvest werden. Dit restauratie project werd rond 2000 gedaan door architect André van Stigt.

35


Conclusies

Silodam

37 36


Conclusies

Silodam

37


Inleiding

BorneoSporenburg

Het tweede gebied voor onze precedenten analyse is de BorneoSporenburg in Amsterdam. Dit ligt ten oosten van het centrum van Amsterdam. In dit boekwerk zullen wij ingaan op verschillende aspecten van het gebied, zoals genoemd in de studiehandleiding. De eerste hoofdstukken zullen gaan over de fysieke elementen van het gebied, denk hierbij aan afmetingen en ligging. De hoofstukken hierna zullen gaan over de openbare ruimtes. Er zal ingegaan worden op de toegankelijkheid, de functie en de beslotenheid. Verder zal het gaan over de inrichting en materialisering van de inrichting. Ook zal er gekeken worden naar de samenhang en afwisseling van de gevelbeelden. De fysische kwaliteiten zullen daarna ten sprake komen gevolgd door het groen en water in het gekozen gebied. In de laatste hoofdstukken wordt het straatmeubilair, kunst en de monumenten besproken. Uiteindelijk zullen er vanuit de analyses conclusies getrokken worden.

39 38


1. Vorm en afmetingen

BorneoSporenburg Ons gebied is de schiereilanden Borneo en Sporenburg in Amsterdam. De afmetingen van Sporenburg zijn ongeveer 750 meter lang en aan het begin 150 meter breed en aan het eind 180 meter breed Die van Borneo zijn 870 meter lang en 150 breed aan het begin met aan het eind twee armen van beide 60 meter breed.

Sporenburg

Borneo en Sporenburg zijn beide dichtbebouwde schiereilanden. De eis welke tijdens de functieverandering naar woningbouw werd gesteld was dat er 100 woningen per hectare zouden worden gebouwd. Hierdoor blijft er beperkte ruimte over voor openbare ruimte. Dit was dus een moeilijk punt tijden het ontwerp op stedenbouwkundig niveau van de wijk. Door deze hoge dichtheid is alle bebouwing 3 verdiepingen hoog of hoger.

Borneo

39


BorneoSporenburg

2. Ligging in groter verband

Borneo Sporenburg ligt in Amsterdam ten westen van het centrum.

= Borneo Sporenburg

41 40


BorneoSporenburg

2. Ligging in groter verband

Vanuit de stedelijke plattegrond komen een aantal zichtlijnen die uitkijken over het water en de rivier.

= Zichtlijnen

41


BorneoSporenburg

2. Ligging in groter verband

De openbare ruimte is de ruimte waar men samen kan komen. Het kan dus niet door een individu worden opgeëist, maar is voor iedereen bereikbaar. Ook zijn er semi openbare ruimten ontstaan, door bijvoorbeeld een binnenruimte in een woongebouw alleen bereikbaar te maken voor de bewoners van het woongebouw. Met de openbare ruimte moet goed en zuinig worden omgesprongen. De “hoeken en oksels” van de van de schiereilanden zijn dan dus ook ingericht voor openbare ruimte. Door op een effectieve manier op het Borneo eiland openbare ruimte te creeren is er veel ruimte benut gebleven voor woningbouw. De openbare ruimten in het eerste gedeelte van het Borneo eiland zijn zoals op de analyse tekening te zien langgerekt. Vrijwel alle openbare ruimten zijn bedoelt voor kinderen of als rustpunt. De activiteitspunten zijn aan de zijkant van de eilanden geplaatst. Zo is ten noorden van de het Brijdeplantsoen op het Sporenburg eiland een voetbalveldje gemaakt. Aan het begin van het Borneo eiland is ook een grote voetbalkooi gezet. Hier kunnen jongeren zich dus vermaken met een potje voetbal of basketbal (er hangen ook basketbal ringen in de kooi). Deze kooi is zo mooi dat de jongeren hier naartoe komen en dus niet zo snel in de straat een balletje gaan trappen. = Openbare ruimtes = Wegen

43 42


2. Ligging in groter verband

BorneoSporenburg De meeste verkeerswegen lopen van met de schiereilanden mee met een paar uitzonderingen zoals een pad voor voetgangers. Het langgerekte plantsoen op het Sporenburg is zowel een verkeersruimte, waar men met de fiets naar de andere kan van het eiland kan fietsen, als een verblijfruimte. In deze ruimte kunnen kinderen spelen en is het voor ouders mogelijk om op ze te letten. Tevens is er ten zuiden van het plantsoen een monument van de oorlog geplaatst waar elk jaar tijdens de dodenherdenking ook een minuut stilte word gehouden.

= Voor voetgangers = Voor voetganger en fietsers = Voor voetganger, fietsers en auto´s

43


BorneoSporenburg

3. Mate van toegankelijkheid

Bij bijna alle woningen is de scheiding tussen openbare en private ruimtes de gevel. Waarvan de grens eigenlijk nog wat word verbreed doordat veel mensen een stuk van de stoep gebruiken voor planten en bankjes. Als je de openbare ruimtes op grotere schaal bekijkt dan zijn de private ruimtes blokken die met de vorm van de schiereilanden meegaan. Waarvan bijna alle openbare ruimte zit aan de waterkant. Verder zitten er nog semi-openbare ruimtes in de gebouwen zoals kleine hofjes of een tussenverdieping waar de bewoners die daaraan wonen kunnen komen.

= privaat = openbaar

45 44


4. Functies openbare ruimte 1.

1.

2.

2.

3.

5. 4. 6.

3. = privaat

BorneoSporenburg 2. Plein einde eiland Sporenburg. Het plein welke gesitueerd is aan het einde van het eiland Sporenburg is een plek voor ontmoeting. Hier is de functie vooral voor het uitzicht. Welke ook benadrukt word door het kunstwerk welke hier te vinden is. In hoofdstuk 12 word dieper op het kunstwerk ingegaan. Deze ruimte is tevens een opstappunt voor het IJ-buurtveer. Je kunt dus ook op de veerpont stappen om zo de eilanden vanaf het water te bekijken. Het is dus niet echt een ontmoetingsplek voor jongeren, maar heeft een wat oudere doelgroep. 1. Schuine grasstrook De schuine grasstrook welke op het eiland Sporenburg is situeert dient als een activiteitenplek voor kinderen. Kinderen kunnen hier op het gras op speeltoestellen spelen terwijl de ouders dus in de buurt kunnen zijn om op ze te letten. Door deze grasstrook kunnen kinderen dus veilig spelen, want in dit dichtbebouwde gebied zou anders alleen speelmogelijkheden op de straat zijn. Aangezien dit onveilig is in verband met het verkeer is deze oplossing dus kindvriendelijk om zo ook de ruimte te geven aan mensen met (jonge) kinderen. 3. Plein einde eiland Borneo Het plein dient als ontmoetingsplaats voor jongeren. Dit is onder anderen terug te zien aan het skate object welke hier is gesitueerd. Het is dus naast een hangplek voor jongeren ook een plek om je met je skateboard uit te leven.

= semi-openbaar = openbaar = openbaar

45


4. Functies openbare ruimte 4.

6.

5.

BorneoSporenburg 4. Tussengedeelte De openbare ruimte welke tussen de woningen op het midden van het eiland Borneo is gecreĂŤerd is bedoelt voor activiteiten voor kinderen. Door hier verschillende speelgelegenheden te plaatsen kan er over de lengte van deze openbare ruimte verschillende activiteiten gedaan worden door kinderen. 5. Speelplek kade. De speelgelegendheid aan de kade op het Borneo eiland kent een speeltoestel voor kinderen en een tafeltennistafel. Daarnaast is er een kniehoog muurtje die naast de afscheiding van de ruimten ook zorgt voor een zitgelegenheid. Welke als rustpunt voor de speelplek te gebruiken is, maar ook om al zittend over het water uit te kijken. 6. Speelkooi Borneo Voor de wat oudere jongeren in de wijk is er een grote combi kooi waar een voetbal goal en basketbal ring in gemaakt zijn. Hier kunnen jongeren dus ook in een drukke stad als Amsterdam met de bal spelen zonder hierbij de omgeving te hinderen. Om overlast te voorkomen zijn er ook regels opgesteld. Deze staan op het bord welke boven de ingang van deze sportkooi te vinden is.

47 46


5. De mate van beslotenheid

BorneoSporenburg Om de beslotenheid wat beter uit te leggen gebruiken we doorsnedes op verschillende plekken in het gebied: 1 Kade 2 Tussen bebouwing 3 Grasstrook 4 Tussen bebouwing 5 Groot gebouw 6 Speelstrook

1.

2.

3.

5.

4. 6.

47


BorneoSporenburg

5. De mate van beslotenheid 1

De meeste straten van borneo sporenburg zijn zitten in de beslotenheidsdrempel of zijn besloten. Bij het water en bij de groenstrook is alleen een open gevoel waardoor er toch nog plekken zijn waar de bewoners naartoe kunnen gaan om uit te rusten.

3 bouwlagen 9m 1 18 m

-

2

3 bouwlagen 9m

1 21 m

2,3

3

3 bouwlagen 9m

1 4

36 m

4

3 bouwlagen 9m

= Bestrating

1 15 m

= Water 1,7

= Bebouwing = Groen

49 48


BorneoSporenburg

5. De mate van beslotenheid 5

Zoals ook al hiervoor is gezegd zijn de meeste plekken in borneo-sporenburg erg besloten. Dit is dus ook zo bij en tussen de grote gebouwen die in de wijk staan. En ook is er bij de speelstrook te zien dat het hier weer open is. De plekken die open zijn zijn dus plekken zoals speelplekken, de groenstrook(een parkje), en langs de kade. Als je hierlangs loopt krijg je dus een open gevoel.

8 bouwlagen 24m

3 bouwlagen 9m

17 m

15 m

1

20 m

15 m

24 m

1 0,7

1 0,8

1

= Bebouwing = Bestrating = Groen

6

3 bouwlagen 9m

1 37 m

4,1

49


6. Inrichting en materialisering

BorneoSporenburg Het meerendeel van het grondoppervlak op borneo-sporenburg bestaat uit bestratingen. Wegen – Stoep

Blauwe bestrating

De scheiding van de weg en stoep word naar de stoeprand ook benadrukt door een ander bestratingsverband. Op de weg wordt er een keperverband gebruikt en op de stoep een halfsteensverband. De bestrating op de pleinen bestaan ook uit een halfsteensverband. De 30 km/h zone is door middel van een lichtere bestrating benadrukt. De arcering van de drempels zijn meegenomen in het bestratingsverband. De pleinen zijn bestraat met een halfsteensverband. Waarvan pleinen aan het begin en aan het eind van schiereiland borneo beide dezelfde blauwige steensoort gebruiken.

Wegen – Stoep

= Bestrating

30 km/h zone Straat

Stoep

Drempel

51 50


6. Inrichting en materialisering

BorneoSporenburg Plantsoen Sporenburg

Voetpad

De grootste openbare ruimte op het eiland Sporenburg is het plantsoen welke diagonaal in het gebied gecreĂŤerd is. Deze ruimte bestaat voor het grootste gedeelte uit gras. Hierdoor is de ruimte uitermate geschikt voor het verblijven van (kleinere) kinderen, want verder is er in de wijk weinig gras in combinatie met speeltoestellen. Door deze jonge doelgroep zijn er ook met regelmaat bankjes geplaatst, zodat de ouders op hun kinderen kunnen letten als ze op het gras spelen.

Gras

Te onderscheiden onderdelen in deze openbare ruimte: -Gras -Stoep / fietspad -Parkeerplekken met daartussen bomen -Bomen Groenstrook Borneo eiland. De groenstrook op het Borneo eiland is afgebakend met aan weerszijden een hekwerk. Dit niet enkel te bescherming van de kinderen, maar ook voor de voertuigen wanneer er bijvoorbeeld met de bal gespeeld word. Aan weerszijden van de groenstrook bevindt zich een weg, deze zijn beide eenrichtingsverkeer. In deze groenstrook staan verschillende speelobjecten opgesteld. De stoepen in deze straat worden door bewoners ook gebruikt om bloemen of struiken in potten neer te zetten.

Stoep

Parkeren Weg

Parkeren Stoep

Speel/ Weg Groenstrook

51


7. Samenhang en afwisseling

BorneoSporenburg Er zijn een aantal gebouwen die eruit steken vergeleken met de rest van de bebouwing dat zijn de huizen aan het water en de grote uitstekende gebouwen. Waarom steken deze uit, omdat ze ten eerste een stuk hoger en groter zijn vergeleken met de rest van de bebouwing, ten tweede omdat ze een ander soort gevelkleur/materiaal hebben (de ene heeft een metalen gevelbekleding) en ze op een vrije strook liggen waardoor ze vrij van de rest van de bebouwing liggen. De huizen aan het water zijn anders omdat het de enige woningen aan het water zijn en verder allemaal verschillende soorten gevels hebben die afsteken van de rest van de bebouwing.

= Hoge gebouwen = Woningen aan het water = Water

53 52


7. Samenhang en afwisseling

BorneoSporenburg Het gevelbeeld van Borneo Sporenburg is samenhangend doordat bijna alle gebouwen dezelfde kleur gevelwanden hebben. Bruine bakstenen en/of dezelfde kleur hout. Een verdere bijzonderheid die je kunt zien is dat bijna alle woningen op borneo-sporenburg hun auto in/onder hun woning hebben staan waardoor er op de straat minder auto’s staan.

53


7. Samenhang en afwisseling

BorneoSporenburg Er zit een rechtlijnig patroon in het stedenbouwkundig plan van Borneo-Sporenburg waardoor er een grotere samenhang in het geheel zit er zijn alleen een paar uitzonderingen dat zijn de zichtlijnen die ook al eerder te zien waren. Waar dus grote gebouwen of een groenvoorziening tussen zit.

= Tegenstrijdige lijnen = Patroon

55 54


BorneoSporenburg

8. Betekenis en identiteit

1780 Het Oostelijke Havengebied in Amsterdam was een vervanging van het havengebied welke door de komst van het Centraal Station slecht tot onbereikbaar was geworden voor de grotere schepen. Dit kwam door de sporen die werden aangelegd. Daarom werden de schiereilanden als Borneo en Sporenburg gevormd. Deze schiereilanden werd gemaakt door in het vroegere 't Zieke Water kunstmatige schiereilanden te vormen. Dit havengebied werd behulp van sporennetwerk verbonden aan de rest van de stad en maakte een goed en effectief vervoer naar de volgende bestemming van de binnenkomende vrachten mogelijk. De enige sporen die nog bewaart zijn gebleven zijn de sporen die naar het zuiden afbuigen en voor (ten westen) de eilanden Sporenburg en Borneo langs lopen.

= Water = Woningen

55


BorneoSporenburg

8. Betekenis en identiteit

1902 Tijdens de twee wereldoorlogen groeide het gebied uit tot een groot en bedrijvig havengebied. In de Tweede Wereldoorlog was het havengebied dan ook een belangrijke toevoer van voedsel en brandstof. In de hongerwinter van 1944 was dit streng verboden gebied, om ze de voedselvoorraden in veiligheid te kunnen stellen. Een monument is voor Keesje Brijde in dit gebied neergezet. Hij werd op 4 December 1944 neergeschoten tijdens zijn zoektocht naar steenkolen. Het monument is te vinden op het Sporenburg eiland bij het Brijdeplantsoen.

= Water = Woningen = Spoorwegen

57 56


BorneoSporenburg

8. Betekenis en identiteit

Nu In de jaren tachtig verdween de laatste grote passagiersrederij, dit kwam mede door de snellere mogelijkheden als het vliegtuig. Vier jaar later, in 1983, besloot gemeenteraad al dat het Oostelijke Havengebied een woonbestemming werd. Het bestond voor deze beslissing vooral uit rails en bedrijven, zodat de geleverde goederen goed vervoerd konden worden. De enige stukken rails die er nog liggen en nog steeds worden gebruikt liggen ten westen van het Sporenburg en Borneo eiland en gaan richting het zuiden. Op de schiereilanden Sporenburg en Borneo is verder niets van historische waarde bewaard gebleven. Enkel het Keesje Brijde monument kan de bezoeker wellicht nog na laten denken over de historie van het gebied.

= Water = Woningen = Spoorwegen

57


BorneoSporenburg

9. Fysische kwaliteiten ‘s Winters

De woningen/de havenarmen zijn zo gesitueerd dat bijna alle gevels van de woningen vanaf het zuiden/zuidoosten worden beschenen. Waardoor in de zomer deze gevels veel zon krijgen en in de winter alleen de bovenste verdieping en de dakterassen. ‘s nachts is er ook genoeg verlichting door de lantaarnpalen en de hangende verlichting tussen de gebouwen.

‘s Zomers

= Zon = Schaduw = Bebouwing

59 58


BorneoSporenburg

9. Fysische kwaliteiten

De meest waarschijnlijke geluidsbronnen zijn de drukke wegen en de veerpont die beide aan de buitenkant van de wijk zitten waardoor er weinig geluidsoverlast is. Tegen stankoverlast staan er bij elke openbare plek waar mensen samen zouden kunnen komen zoals speelplekken of op pleintjes prullenbakken.

= Drukke weg = Veerpont

59


BorneoSporenburg

10. Groen en Water

Groen

= Bomen

Het groen in deze wijk is beperk. Op Borneo is er in het begin van het eiland zijn er groene stroken gecreĂŤerd door de ruimten tussen de wegen of de weg en de stoep af te bakenen met een hek. Dit groen is dus enkel bedoelt als speelgelegenheid voor kinderen en jongeren. Er staat dan ook een bordje bij de ingang dat er geen honden mogen lopen. Door deze afgebakende groenstroken wordt er geprobeerd om kinderen en jongeren een centrale plek aan te bieden om te spelen om zo ook de overlast te beperken.

= Gras

Er is ook nog een brede groenstrook op het eiland Sporenburg. Deze is gecreĂŤerd als zichtlijn welke door het kanaal heen kijkt. Er zijn hier enkele speeltoestellen en verder is er gelegenheid om een balletje te trappen op deze strook. De doelgroep is vooral ouders met kleinere kinderen. Voor jongeren is er ten noorden van deze strook gelegenheid om een balletje te trappen. Omdat het een dichtbebouwd gebied moest worden (met de gemeentelijke eis van 100 woningen per hectare) heeft het groen een alternatieve bestemming gekregen. Het groen in de wijk is niet alleen gecreĂŤerd op stroken, maar er is een mogelijkheid gemaakt om op het dak een tuin te maken wat ook in de wijk terug is te zien. Veel mensen zetten echter ook hun eigen planten in potten op de stoep of laten de gevels begroeien.

= Dakterrassen/binnentuinen

61 60


BorneoSporenburg

10. Groen en Water

Water Vroeger was het een havengebied, daarvoor was het zelf een afgebakend stuk meer. Het water was in het verleden dus in overvloed aanwezig. Borneo en Sporenburg zijn twee schiereilanden die gemaakt zijn voor een verhuizing van het havengebied. De havenindustrie nam af met als gevolg dat het Oostelijke Havengebied van Amsterdam als herbestemming woningbouw kreeg. Door de kanalen en de kades zijn er vrijwel geen woningen aan het water gebouwd. Hier zit eerst de weg en de kade tussen. Op het eiland Borneo is de middenstrook van de oostelijke van het eiland kant echter wel aan het water gesitueerd. Hier woont met dus wel aan het water. Verder wordt het water tussen de eiland gebruikt als haven en natuurlijk als vis mogelijkheid. De mooie stijgers en kades maken het mogelijk om te vissen.

= Water

61


11. Straatmeubilair

BorneoSporenburg Het straatmeubilair heeft een traditionele uitstraling. Eigenlijk zijn het standaard prullenbakken en bankjes. Verder zet bijna iedereen voor hun huis plantenbakken en/of bankjes die dezelfde uitstraling hebben als het openbare straatmeubilair. Er is niet echt veel aan de uitstraling van het straatmeubilair besteed behalve dan dat het allemaal een blauwe kleur heeft en er simpel uit moet zien.

63 62


BorneoSporenburg

11. Straatmeubilair

Afbakening pleinen / inrichting Er zijn paaltjes geplaatst om te voorkomen dat auto's niet door of in bepaalde openbare ruimten kunnen komen. Deze paaltjes zijn in de vormgegeven in de vorm van langwerpige bolders. Bolders zijn palen waaraan je een boot kan vastleggen. Dit is dus een object wat refereert aan de vroegere bestemming van het gebied. Op elk plein zijn bankjes en prullenbakken geplaatst. Er is dus ruimte en plek voor ontmoeting.

= Pleinen

63


BorneoSporenburg

12. Kunst en monumenten

Er zijn 3 soorten kunstwerken en monumenten in borneo-sporenburg die allemaal aan het einde van het schiereiland sporenburg zitten. Dit komt waarschijnlijk deels doordat toen de wijk was gebouwd alle oude gebouwen weg zijn gehaald.

= Kunstwerk P.E. Tegelbergplein = Keesje Brijde = Pythonbrug

65 64


12. Kunst en monumenten

BorneoSporenburg

Keesje Brijde Keesje Brijde was een jongen die in de oorlog was opgegroeid. Hij werd echter op 13 jarige leeftijd neergeschoten op zijn zoektocht naar steenkool. Hij was een jongen uit een gezin van 13 kinderen, deze hadden dus alle warmte en voedsel nodig om de barre winter van 1944 te overleven. Daarom was Keesje op zoek naar steenkooltjes tussen het spoor, zodat het thuis in huis aangenamer was omdat er licht gestookt kon worden. De kunstenaar is anoniem, het kruisje werd snel geplaatst nadat Keesje werd neergeschoten en later is hier nog een informatiebordje bijgekomen. Op het bord staat een gedicht over Keesje en dat hij om het leven was gebracht. Het monument in de vorm van een kruis was al snel geplaatst, maar is niet altijd op dezelfde plaats blijven staan. Naar een aantal andere plekken heeft het monument nu een vaste plek gekregen en is het plantsoen waar het monument staat ook naar Keesje Brijde vernoemd. Het monument bestaat uit een kruisje waarop zijn naam in verticale richting staat en op de dwarsbalk de geboortedatum en zijn datum van overlijden. Als begeleiding van het monument staat er een bordje met een gedicht en foto naast het kruisje. Zo kunnen onbekenden ook weten wie Keesje is. Keesje Brijde overleed op 13 jarige leeftijd op de dag van 13 December in de hongerwinter van 1944. Dit is één van de herdenkingsplekken waar elke 4 Mei een minuut stilte word gehouden ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers. Kunstwerk P.E. Tegelbergplein Op het P.E. Tegelbergplein op het eiland Sporenburg is een kunstwerk te zien. Twee Gietijzeren figuren kijken hierbij uit op het water. Dit kunstwerk is in 2001 gemaakt door de kunstenaar Mark Manders. Het kunstwerk staat ook wel bekent als “Fragment van een huiskamer verkleind naar 88%”. Het kunstwerk heeft dus geen korte of pakkende naam, maar een beschrijvende zin. Het kunstwerk is uitgevoerd in gietijzer. Hoewel het kunstwerk uit één enkel materiaal bestaat word er door een schaal verandering tussen de personen en objecten een contrast ontwikkeld die ervoor zorgt dat de aandacht op de personen wordt gevestigd. De objecten en vormen zijn ons bekend, want deze komen uit onze direct leefomgeving. De donker rode kleur van het kunstwerk steekt af tegen de lichte bestrating van het plein. Aan de andere kant legt het met de kleur een combinatie met de kleur van de gevels van de achterliggen bewoning. Het aspect waar dit kunstwerk aandacht op legt is de zichtlijnen. Dit door een verkleining van de objecten, terwijl de personen niet worden verkleind. Door de detaillistische uitvoering van de gezichten word het kijken van de persoon benadrukt. Zoals in de architectonische achtergrond van de wijk de aandacht ook op zichtlijnen gevestigd is. Wat op zal vallen is dat er 2 moment zijn vastgelegd in 1 kunstwerk. Het zijn niet twee verschillende personen, maar één persoon op twee moment vastgelegd. Dit maakt dus ook duidelijk waarom er een dubbele emmer staat. Deze is namelijk ook op twee momenten vastgelegd.

65


12. Kunst en monumenten

BorneoSporenburg Pythonbrug De Pythonbrug is de oostelijke brug welke Sporenburg en Borneo aan elkaar verbinden. Hoewel deze brug als fiets- en voetgangersbrug is betiteld word hier eigenlijk alleen maar over gelopen. Dit komt door de hellingen die in deze brug zitten. Aan de kant van Sporenburg stijgt de brug namelijk ruim 9 meter over 30 meter lengte. Hierdoor moet er gebruik worden gemaakt van een optrede om de veiligheid te waarborgen. Om de veiligheid te bevorderen zijn er ook ijzeren richels op de treden bevestigd om extra grip te vormen. Adriaan Geuze van West 8 heeft de Pythonbrug ontworpen. Dit in samenwerking met het constructief Ingenieursbureau Amsterdam, zodat het ontwerp ook constructief mogelijk zou zijn. Aan de brug is vier jaar gewerkt en hij was in 2000 klaar. De brug bestaat uit een stalen constructie met als looppad houten planken met ijzeren richels voor de grip. Daarnaast is de brug ook nog uitgerust met verlichting, welke de brug in de nacht tentoonstelt als een kunstwerk. Deze verlichting is door een landschapsarchitect vormgegeven. De brug kent twee overspanning waardoor een doorvaarthoogte van maximaal 9,5 meter mogelijk is gemaakt. Zo kunnen vrijwel alle plezierschepen onder de brug door en is de haven tussen Sporenburg en Borneo ook voor hun bereikbaar. Dit heeft wel als gevolg dat de fietsen voetgangersbrug alleen nog maar te belopen is, want door de steile helling is het vrijwel niet te doen om te fietsen.

67 66


Conclusies

BorneoSporenburg

67


Conclusies

BorneoSporenburg

69 68


vergelijking

BorneoSporenburg

69

Analyse Houthaven en Borneo Sporenburg  

Voor een stedenbouwkundig project heb ik met mijn groep een precedentenanalyse gedaan van de Houthaven in Amsterdam en Borneo Sporenburg in...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you