Page 40

SPOTKANIA NA WSCHODZIE

7 | Ukraińska moneta pamiątkowa z 2013 r. (zdjęcia: Jarosław Komorowski) .............................................................................

po schodach do krypty. Sprofanowana i ograbiona po bolszewickim przewrocie, obecnie jest uporządkowana i  trwale zamknięta. W  dostępnym przedsionku znajdują się ocalałe tablice nagrobne, a  pośrodku przeniesiona z  dawnej kaplicy marmurowa płyta herbowa z  Pilawą oraz  Trzaską

Świeykowskich (dwa miecze i półksiężyc). Epitafium fundatora kaplicy brak, są natomiast tablice jego rodziców: „Ś. P. / Konstanty / POTOCKI / ur. 17 Maja 1815 r. zm. 12 Kwietnia 1857 r. / Wieczny pokój duszy Jego racz dać Panie”; „Ś. P. / Józefa z Tyzenhauzów / POTOCKA / zmarła d. 14 Lutego 1848 r. w wieku lat 25. / Wieczny pokój duszy Jej racz dać Panie”. Trzecia tablica poświęcona jest Wieńczysławowi Potockiemu, synowi Konstantego Józefa, który zmarł w 1888 r., mając sześć lat. Cztery kolejne upamiętniają krewnych rodziny: Aleksandra de Choiseul Gouffier (zm. 1872) i jego żonę Helenę Amelię ze Świeykowskich (zm. 1886), Wiktorię Jaroszyńską (zm. 1842) oraz sędziwego księdza kapelana: „Ksiądz  Kanonik / Michał Łomnicki / Kapelan peczarski / zasnął w Panu w 83 roku / życia dn. 15 II 1863 r. / w Peczarze. / Wieczny odpoczynek!”. Wnętrze kaplicy jest architektonicznie skromniejsze. Odmiennie niż na zewnątrz dominuje w nim

neogotycki ostrołuk, zarówno bogato rzeźbiony w obramieniu płytkiej wnęki ołtarzowej, jak i prosty ponad chórem z koronkowo zdobioną balustradą. Z wyposażenia po kilkadziesiąt lat trwającej dewastacji nie pozostało nic. Szczęśliwie w 1994 r. przekazano kaplicę parafii katolickiej, co umożliwiło gruntowny remont. Obecnie jest to kościół św. Andrzeja Boboli, a  w  nowym, drewnianym ołtarzu zawieszono wizerunek patrona. W  2011  r. w  Niemirowie odsłonięty został pomnik. Łatwo go znaleźć, bo stoi akurat naprzeciwko komendy milicji. Na wysokim postumencie z białej cegły umieszczono popiersie sympatycznego wąsatego pana w  kapeluszu, a  na tabliczce napis po ukraińsku: „Architekt Władysław Horodecki 1863  r. – 1930  r.”. Na Ukrainie – inaczej niż w Polsce – pamiętano też o  150. rocznicy urodzin sławnego Polaka, emitując okolicznościową monetę o nominale 5 hrywien. Jarosław Komorowski

Spotkanie z książką

WIELOKULTUROWE DZIEDZICTWO DAWNEJ RZECZYPOSPOLITEJ

I

nstytut Badań nad Dziedzictwem Kulturowym Europy z siedzibą w Białymstoku w 2009 r. zorganizował w tym mieście międzynarodowy kongres naukowy poświęcony problematyce wielokulturowego dziedzictwa dawnej Rzeczypospolitej. Pokłosiem kongresu była trzytomowa publikacja zawierająca wygłoszone referaty. W  2012  r. odbył się kolejny kongres, tym razem w  Warszawie. Wzięło w nim udział 100 prelegentów, a teksty ich wystąpień zostały opublikowane w 2013 r. również w trzech wydaniach (chronologicznie są to IV-VI tomy serii), pod redakcją Wojciecha Walczaka i Karola Łopateckiego. Referenci – wybitni naukowcy z  polskich i  zagranicznych ośrodków  badawczych – skupili uwagę na dziedzictwie Rzeczypospolitej szlacheckiej, ale też zbadali wcześniejszy okres dziejów państwa polskiego. W tomach IV i V zamieszczone zostały eseje dotyczące historii sztuki, konserwacji obiektów zabytkowych, inwentaryzacji i historii. Tom VI ma inną konstrukcję − podzielony został na trzy części. Pierwsza obejmuje teksty z zakresu archiwistyki, m.in. Joanny Rydzkowskiej-Kozak o  historii polskich zbiorów  rękopisów  ormiańskich, Mariusza Machyni o  księgach sądowych z  XVI-XVIII  w. w  Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy w Kijowie, Adama Moniuszki o mazowieckich aktach sejmikowych w Archiwum Głównym Akt Dawnych w  Warszawie, Kai Stompór-Lesieckiej o  proweniencji druków  z  Krasiczyńskiej Biblioteki Sapiehów, Ewy Teodorowicz-

40

| Spotkania z Zabytkami

5-6 2014

-Hellman o odnalezionej w Szwecji partyturze „tańców polskich” z uroczystości koronacyjnych Zygmunta III Wazy. W części drugiej, zatytułowanej Historia zamieszczone zostały m.in. artykuły o polskich badaniach nad armią koronną w czasach Wazowskich (Przemysław Gawron), analizie przebiegu wojny Rzeczypospolitej ze Szwecją o Inflanty w latach 1600-1629 (Mariusz Balcerek), bałtyckiej polityce Piotra I (Paweł Krokosz), wielokulturowym środowisku muzealnym Lwowa w  dwudziestoleciu międzywojennym (Iryna Horban). Literatura – trzecia część publikacji zawiera m.in. rozważania Marioli Jarczykowej o działalności kulturalnej i oświatowej Radziwiłłów birzańskich, Teresy Rączki o księgozbiorach Inflantczyków polskich, Ireny Bilińskiej o wpływie powstania listopadowego na kształtowanie się słowackiej tożsamości narodowej, Doroty Krystyny Rembiszewskiej o  listach Stefanii Ulanowskiej do Jana Karłowicza. Wymienione publikacje na pewno przyczynią się do popularyzacji tematyki wielokulturowej. Warto dodać, że nadzór merytoryczny nad kongresem i wydawnictwami pełni Departament Dziedzictwa Kulturowego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który wraz z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego udziela również wsparcia finansowego dla tego projektu. Tomy IV-VI serii można kupić (cena kompletu: 249 zł) w  Księgarni Historycznej w  Warszawie (00-140 Warszawa, Al. Solidarności 105, tel. 22  652-19-59, e-mail: ksiazkihistoryczne@wp.pl).

Spotkania 05 06 2014  
Spotkania 05 06 2014  
Advertisement