Page 26

Corazzi, 1834 r.). Nowa kamienica miała nietypowy układ przestrzenny, złożony z pary budynków frontowych i zespołu siedmiu oficyn otaczających dwa rozdzielone komunikacyjnie dziedzińce. Układ taki wynikał z planu działki, częściowo położonej na tyłach 3-piętrowej kamienicy Al. Jerozolimskie 7. Parter zaprojektowano jako usługowy, a wyższe piętra przewidziano na mieszkania. Charakterystycznym elementem architektury budynku był zespół wykuszy w  elewacji od strony ul. Brackiej, z  których najwyższy był narożny, zwieńczony dominującą w bryle domu wieżą z hełmem. Architekt w opisie do reprodukowanego przez „Przegląd Techniczny” projektu wspomniał, iż zabieg ten miał na celu skontrastowanie pionowymi elementami liczącej ponad 32 m długości elewacji od ul. Brackiej. Kamienica przetrwała w stanie nieuszkodzonym do sierpnia 1944 r. W czasie powstania warszawskiego całkowitemu zniszczeniu uległy oba budynki frontowe i część oficyn. Wypalone pozostałości budynku rozebrano po 1945 r. Kamienica Maksymiliana Harczyka (Nowosienna 5, po 1919 r. Sienkiewicza 5), wzniesiona w 1904 lub 1905 r. Pięciopiętrowy, narożny budynek zbudowany na jednej z działek powstałych w końcu XIX w. po zlikwidowanym zespole Szpitala Dzieciątka Jezus. Wzniesiony najprawdopodobniej równocześnie z  kamienicą Sienkiewicza 6, bardzo zbliżony do niej architekturą i układem przestrzennym. W  literaturze kamienice te kilkakrotnie zostały określone jako „bliźniacze”. Bliższa analiza zachowanych materiałów fotograficznych wskazuje jednak na odmienną kompozycję ich elewacji i  dekoracji sztukatorskiej. Budynek przy Nowosiennej 5 składał się z dwóch dwutraktowych budynków frontowych i jednotraktowej oficyny poprzecznej położonej prostopadle do ul. Nowosiennej. Parter i pierwsze piętro zaprojektowano jako usługowo-handlowe, trzy kolejne kondygnacje przewidziano na duże mieszkania. Piętro piąte, częściowo ukryte w mansardowym dachu, przewidziano na małe mieszkania służbowe bądź studenckie. Kamienica została bardzo poważnie uszkodzona we wrześniu 1939 r. W wyniku trafienia bombą lotniczą zburzeniu do poziomu stropu ponad drugim piętrem uległ narożnik budynku i część frontowa od ul. Sienkiewicza. W 1949 r. zachowane mury kamienicy

26

| Spotkania z Zabytkami

5-6 2014

nadbudowano do jej pierwotnego gabarytu, zmieniając funkcję i układ wnętrza (wprowadzono m.in. klatkę schodową w  elewacji od ul. Jasnej) oraz likwidując resztki zachowanej dekoracji sztukatorskiej elewacji frontowych. Oddany ponownie do użytku budynek zajął Bank Związku Spółek Zarobkowych. Kamienica Maksymiliana Harczyka (Nowosienna 6, po 1919 r. Sienkiewicza 6), wzniesiona w 1904 lub 1905 r. Pięciopiętrowy, narożny budynek, zbudowany na jednej z działek powstałych w końcu XIX w. po zlikwidowanym zespole Szpitala Dzieciątka Jezus. Wzniesiony najprawdopodobniej równocześnie z  kamienicą przy Sienkiewicza 5, bardzo zbliżony do niej architekturą i układem przestrzennym. Rzut poziomy budynku stanowił lustrzane odbicie kamienicy przy Nowosiennej 5. W literaturze często pojawia się wzmianka, iż oba budynki zostały wzniesione około 1903  r. Bliższa analiza gabarytów  kamienicy oraz  szerokości ulic Jasnej i  Sienkiewicza sugeruje jednak, iż budynek powstał później. Elewacja kamienicy mierzona od gzymsu koronującego po chodnik liczy 23,20 m (25,30 m od najwyższego gzymsu i ~27,10 m od kalenicy), stojąc jednocześnie w  odległości 21 m od sąsiada po przeciwnej stronie ul. Sienkiewicza i 18,90 m od gmachu Filharmonii przy ul. Jasnej. Kamienica przy Sienkiewicza 6 nie mogła zatem zostać zrealizowana w okresie funkcjonowania przepisów  Rządu Gubernialnego, ograniczających wysokość elewacji frontowych kamienic do nie większej niż maksymalna szerokość ulicy, przy której stoją (arch. Ludwik Pańczakiewicz  wspominał o  uchyleniu tych przepisów  około 1904/1905  r., „Przegląd Techniczny”, nr 39, 1905, s. 466). Kamienice Harczyka widoczne są natomiast na reprodukowanych przez  „Przegląd Techniczny” w 1906 r. zdjęciach uzupełniających do artykułu o  projekcie domu księgarni nakładowej „Gebethner i  Wolff ”. Pozwala to domyślać się, iż zbudowano je około 1904 lub 1905 r. Kamienica przy Sienkiewicza 6 uległa częściowemu spaleniu po upadku powstania warszawskiego. Zniszczone zostało wyposażenie pierwszych trzech kondygnacji. Po 1945 r. budynek przywrócono do użytku z  niewielkimi zmianami w  kompozycji otworów parteru i dekoracji sztukatorskiej cokołowej partii elewacji frontowych.

Spotkania 05 06 2014  
Spotkania 05 06 2014  
Advertisement