Page 11

Bez żadnego pożytku dla sprawy Narodu

W

e wrześniu 1928 r. w  krakowskiej prasie ukazał się artykuł Stanisława Świerza-Zalewskiego, w  którym autor alarmował opinię publiczną z  powodu sprzedaży za granicą przypisywanego Rembrandtowi obrazu „Chrystus z  laską pielgrzyma” ze zbiorów hrabiów Raczyńskich w  Rogalinie. Wówczas redakcja „Wiadomości Konserwatorskich” uznała za stosowne zamieścić krótkie sprostowanie. Czytamy w  nim m.in.: „[…] obraz  ten, znajdujący się w  Rogalinie od r.  1854, został wywieziony przez ś. p. Edwarda [Edwarda Aleksandra – WP] Raczyńskiego do Wiednia i  zdeponowany w  tamtejszym »Doroteum« jeszcze w r. 1914, wobec niebezpieczeństwa inwazji rosyjskiej w  chwili wybuchu wielkiej wojny światowej. Od tego czasu obraz wyżej wymieniony nie wrócił już do kraju, a  w  r. 1928 został sprzedany do Ameryki przez sukcesorów ś. p. hr. Raczyńskiego. Wobec takiego stanu rzeczy rygory przewidziane w  Dekrecie Rady Regencyjnej z dnia 31 października 1918  r., a  następnie w  Rozporządzeniu Prezydenta Rzplitej z  dn. 6  marca 1928 r. o opiece nad zabytkami nie mogły mieć w  danym wypadku zastosowania, ponieważ obiekt znajdował się zagranicą jeszcze przed powstaniem państwa polskiego. Władze zatem konserwatorskie żadną miarą nie ponoszą odpowiedzialności za wyzbycie się tego arcydzieła sztuki” („Chrystus z  laską pielgrzyma” Rembrandta, „Wiadomości Konserwatorskie”, nr 5, 1929, s. 20). Obrazu szkoda, ale w państwie prawa – prawo jest najważniejsze.

Z pewnością można mieć też żal (ale tylko żal), że „Madonna wśród aniołów” Sandra Botticellego z  dawnej kolekcji Atanazego Raczyńskiego (1788-1874), stanowiącej dziś trzon zbiorów  sztuki dawnej Muzeum Narodowego w  Poznaniu, reprezentowana jest w nim jedynie „przez bardzo dobrą kopię, namalowaną w  1904  r. przez  Ryszarda Behnke”, podczas gdy oryginał, zgodnie z  wolą kolekcjonera, pozostał w  berlińskim muzeum; obecnie Gemaldegalerie w  Berlinie

1 | Sandro Botticelli, „Madonna wśród

aniołów” („Maria z Dzieciątkiem i śpiewającymi aniołami”, „Tondo Raczyńskich”), 1477, tondo, tempera na desce (w zbiorach Gemaldegalerie w Berlinie)

................................................................................

(por. Kamila Kłudkiewicz, Raczyńscy i ich zbiory, „Spotkania z Zabytkami”, nr 5-6, 2010, s. 58-59). Trudno pogodzić się nam także z  faktem sprzedaży za granicę słynnego „Jeźdźca polskiego” („Lisowczyka”)

Spotkania z Zabytkami

5-6 2014 |

11

Spotkania 05 06 2014  
Spotkania 05 06 2014  
Advertisement