Page 1

groencompensatiefonds C O N C E P T d.d. 10.12 09


datum 9 december 2009 Unit Realiseren afdeling Ruimtelijke Plannen productie: Aafke Post Karen van den Brand Hendrik Dekker de Bestuursmanagers Eric van de Beuken Marja van Nieuwkoop Fred Haaien Wilco Otis


inhoud inleiding wensbeelden kaders groencompensatie uitwerkingen

groencompensatiefonds

- 4 - 8 - 28 - 38


Overwegende dat:

Noord altijd het groenste stadsdeel van Amsterdam is geweest Het coalitie akkoord aangeeft dat zij wil dat Noord het groenste stadsdeel van Amsterdam blijft Noord nogal hard verandert door bouwwerkzaamheden Bouwen in veel gevallen vraagt om bomenkap De IJdoornlaan verlegging alleen al vraagt om de kap van ruim 400 bomen En verdergaande afname van groen ongewenst is

Constaterende dat:

Bij aanvraag kapvergunning de herplant geen standaard vereiste is Veel bouwprojecten kap met zich meenemen, maar slecht beperkte herplant kennen Voor de Noord-zuidlijn wel een groen compensatiefonds bestaat Dit voor andere grotere projecten ook wenselijk is

Besluit het dagelijks bestuur op te dragen om:

Zich in te zetten om Noord ook voor de toekomst het groenste stadsdeel van Amsterdam te laten zijn; Terughoudend te zijn bij het verstrekken van grootschalige kapaanvragen; Voor kapaanvragen van meer dan 50 bomen, pas een vergunning te verlenen wanneer herplant van ten minste 75% van de bomen plaats vindt in het gebied; Indien het niet mogelijk is in het gebied, dienen de te kappen bomen gekapitaliseerd te worden; de waarde hiervan dient gestort te worden in een op te richten groenfonds Dit groenfonds kan aangewend worden om groene impulsen te geven in geheel Amsterdam-Noord; De dekking voor de kapitalisatie/ herplant dient gefinancierd te worden uit de nieuw af te sluiten grondexploitaties of door de vergunningaanvrager; De raad jaarlijks te informeren over het percentage groen in Noord

inleiding

4


Doel van het groencompensatiefonds, voorziening of reserve: Het ontwikkelen van een instrument zodat investeringen in het openbare groen van het stadsdeel Amsterdam-Noord mede gefinancierd kan worden uit de behoefte openbaar groen te verwijderen. Daarbij wordt gestreefd naar stabiele kwaliteit van de groene openbare ruimte en een helder relatie tussen de kapbehoefte en de compensatieverplichting. m.a.w. Hoe groter de kapbehoefte hoe groter de compensatieverplichting.

Voeding Als juridische basis voor het groencompensatiefonds wordt de boomverordening van het stadsdeel Amsterdam-Noord gebruikt. Daarbij is (door de stadsdeelraad) vastgesteld dat het Dagelijks Bestuur bevoegd is om compensatieverplichtingen op te nemen in de vergunningsvoorwaarden bij het verstrekken van een kapvergunning. Daarnaast heeft het dagelijks bestuur beleid vastgesteld in het Handboek Openbare Ruimte waarin is aangegeven bij kapaanvragen te streven naar een 1:1 compensatie. Primair dient die groencompensatie gerealiseerd te worden binnen het plan of projectgebied. Indien dat niet mogelijk is wordt het verschil gekapitaliseerd volgens de systematiek van de Nederlandse vereniging van BeĂŤdigde boomtaxateurs en kan de vergunninghouder volledig aan de compensatieverplichting voldoen door het resterende bedrag te doteren in het groencompensatiefonds. Bij dotatie ontvangt de vergunninghouder een dechargeverklaring van het stadsdeel waarin is aangegeven dat volledig is voldaan aan de vergunningsvoorwaarden. Zolang er geen dechargeverklaring is de vergunninghouder aanspreekbaar op de vergunningsvoorwaarden.

Onttrekking Gelet op de doelstelling van het Fonds wordt voorgesteld om jaarlijks het dagelijks bestuur te verzoeken in te stemmen met de bestedingsvoorstellen uit het groencompensatiefonds. Daarbij wordt het fonds gezien als cofinancieringsbron voor investeringen in de openbare ruimte vergelijkbaar met de reserve Kwaliteit van de Openbare Ruimte. De procesunit Beheren en Handhaven komt daarbij met aanwendingsvoorstellen waarop de procesunit Ontwikkelen en Strategie en Concern control heeft kunnen adviseren. Speciaal aandachtspunt is daarbij een heldere relatie tussen de dekking (Groencompensatie) en aanwending van de middelen. Met klem wordt daarbij aangegeven dat investeringen in de kwaliteit van het groen (waaronder groeiomstandigheden) ook gezien kunnen worden als groencompensatie. (daarmee wordt het uitgangspunt een boom voor een boom verlaten)

Fondsbeheerder: De procesunit Beheren en Handhaven verstrekt de kapvergunningen en ziet via de afdeling Handhaving toe op de naleving van de vergunningsvoorwaarden. Bovendien is die procesunit ook verantwoordelijk voor de bestedingen vanuit de reserve Kwaliteit Openbare Ruimte. In die zin is het logisch dat de procesunit Beheren en Handhaven ook verantwoordelijk gesteld kan worden voor bestedingen uit het op te richten groencompensatiefonds

inleiding

6


Fondskenmerken: Het groencompensatiefonds heeft een directe relatie met de verlening van kapvergunningen. Het fonds ontleent haar voeding uit het waardeverschil tussen de economische waarde in de kapvergunning en de mate waarin deze economische waarde teruggebracht wordt binnen het plan of projectgebied. Het fonds heeft een maximale omvang van 1.000.000,- euro. Aanwending van middelen uit het groencompensatiefonds zijn direct gerelateerd aan investeringen in de kwaliteit of kwantiteit van het openbaar groen in het stadsdeel Amsterdam-Noord daarbij inbegrepen verbeteringen van groeiomstandigheden Bestedingsverzoeken uit het fonds worden jaarlijks voorgelegd aan het Dagelijks Bestuur van het stadsdeel AmsterdamNoord Controle op de bestedingen vindt plaats via de vastgestelde Planning en Controlecyclus van het stadsdeel.

Verantwoording: Naast bovenbeschreven financiële verantwoording heeft de stadsdeelraad in haar motie gevraagd jaarlijks op de inhoud geïnformeerd te willen worden. De procesunit Beheren en Handhaven wil die informatiebehoefte vormgeven door jaarlijks een “boombalans” op te stellen waarin onderstaande informatie is aangegeven: Aantal verleende kapvergunningen. Aantal gekapte bomen Getotaliseerde omvang compensatieverplichting Aantal geplante bomen. Balans Inkomsten en Uitgaven groencompensatiefonds


wensbeelden

8


Bomen algemeen De boomgaarden, de groentekwekerijen, de hakhoutbosjes, de notenbomen en de viskwekerijen werden allemaal omgespit en vervangen door de meedogenloze golf van verstedelijking die onze dorpen en steden transformeerde. Nu vinden we hun erfenis enkel nog terug in de straatnamen: ‘Boomgaardstraat’,‘Kwekerijstraat’, ‘Zagerijstraat’. Inheemse bomen Inheemse bomen leveren een herkenning op passen en bij onze cultuur. Symboolwaarde Deze bomen hebben een hollandse geschiedenis meegemaakt en vertellen een verhaal b.v. de linde als symbool van beschermer voor huizen, bronnen en kerken. Huwelijken werden gesloten onder de lindeboom Eikenhout werd als onverwoestbaar beschouwd, het symbool van de onvergankelijkheid. De eik was daarmee het symbool van onsterfelijkheid en eeuwig leven. Biologische waarde Door de eeuwen heen hebben planten en dieren zich aan elkaar aangepast. Wetenschappers hebben aangetoond dat de zomereik bij ons in een milieuvriendelijke omgeving een veel groter aantal levende wezens huisvest dan een amerikaanse eik bij ons. Terwijl die amerikaanse eik in zijn streek van herkomst wel een even grote ‘habitus’ rond zich heeft. Sterke planten Streekeigen soorten hebben talrijke voordelen. Streekeigen bomen en struiken groeien sneller, hebben een langere levensduur en zijn beter bestand tegen plaatselijke weersgrillen, ziekten en (insecten)plagen. Met streekeigen bomen en struiken kan je tuin als het ware naadloos aansluiten op het omringende landschap. De plaatselijke dierenwereld. Fruit&bloesem De kersenboom staat daarbij symbool voor overvloed: in de lente draagt de boom duizenden bloesems die na bestuiving afvallen en hun ‘grondstoffen’ weer teruggeven aan de aarde. De bomen geven kersen voor mens en dier en laten in de herfst hun bladeren vallen die op hun beurt ook weer grondstoffen terugleveren aan de aarde. Bloesembomen vanwege het uitbundige kleurrijke voorjaarsgevoel en het tuinachtige karakter kan een bewuste keuze zijn. CO2 Aanplant dicht bij de bron (de vervuilende voertuigen) werkt positief door op de luchtkwaliteit. Zo kunnen bijvoorbeeld bladeren fijn stof opvangen dat vervolgens niet meer opwaait. Bladeren zijn het belangrijkste middel waarmee verontreiniging effectief uit de lucht wordt gefilterd. Bomen zijn het meest effectief. Vervolgens heesters en kruidachtigen. Gras en andere vormen van bodembedekking zijn het minst effectief. Langs drukke routes voorkomen hagen dat door het verkeer opwervelend fjin stof in de lucht terecht komt. In plantsoenen kunnen bodembedekkers een rol spelen.


inheemse boom, de Els, Amsterdam Noord

kleur, fruitbloesem in het voorjaar

voedselbos, de appelboom

berkenbosjes in stedelijk weefsel

bomen 10


Wintergroene soorten verwijderen meer verontreiniging dan niet groenblijvende. Sommige groensoorten kunnen slecht tegen luchtverontreiniging. De toegepaste soorten moeten daarom aan de stedelijke omgeving zijn aangepast. Planten die genoeg bodem en ruimte hebben om goed te groeien zijn effectiever dan planten die traag groeien. Om de functie van luchtzuiverend groen te garanderen is het belangrijk dat het groenbeheer goed en structureel is geregeld. Ook bestaande situaties kunnen door goed beheer van het groen worden verbeterd. Bij verlies aan groen is voldoende functionele compensatie nodig. Voedselbos Het maken van een voedselbos is een permacultuurtechniek. “Permacultuur” is een samenvoeging van “permanent (agri) culture”. Voor het voedselbos betekent dit een systeem waarin vaste voedselplanten in een duurzaam steeds weerkerend geheel samengroeien. Bij het voedselbos is de scheiding er veel minder en ziet men naar de productiemethode van de natuur die werkt volgens de wet van de minste weerstand en de grootste samenwerking (planten versterken elkaar). aandacht besteden aan de gelaagdheid in de hoogte zoals de kruid – struik – boomlaag in het bos, een struik schept een microklimaat voor de lagere planten eronder ; Want naast een groene aankleding van de stad zorgen bomen voor extra zuurstof, verkoeling en beschutting. Oude mensen hebben vreselijk veel last van een hittegolf. Dit kan een keuze zijn voor het planten van bomen rond bejaardentehuizen.


Vliegenbos, Amsterdam Noord

stinzenbollen, gras en bomen

stinzenbollen en bomen

wilgenbosjes en natuurlijk verloop

bossen 12


Wateroever De aanleg van een natuurvriendelijke oever (nvo) leidt tot een betere waterkwaliteit. De beleving van een nvo met helder water en verschillende planten en diersoorten langs een oever is veel beter dan van een watergang met troebel water en geen flora of fauna. Voor een oever geldt, hoe breder de oeverzone hoe natuurvriendelijker deze is. Het talud van een oever moet 1:3 of flauwer zijn wil deze natuurvriendelijk zijn. Een nvo aanleggen betekend dus uitbreiding van de oever. Dit gebeurt over het algemeen landinwaarts in verband met de waterdoorvoerfunctie van de watergang. De oever heeft minimaal 1 jaar nodig om begroeid te raken. Er zijn drie mogelijkheden: je kan de natuur zijn gang laten gaan, de oever beplanten (met deze optie ontwikkelt de oever zich het snelst tot een begroeide oever) of een combinatie van beide. Kort gezegd is een natuurlijke oever een oever die zodanig is ingericht dat de gewenste natuur (flora en fauna) zich daar kan ontwikkelen en handhaven.


zachte oeverlijn

natuurlijke oever, diversiteit

ijsvogelwand in natuurlijke oeverlijn

rietoever, natuurlijk filter voor waterkwaliteit

oevers 14


Natuur De kern van Cradle to Cradle ligt in het concept; afval is voedsel. Alle gebruikte materialen zouden na hun leven in het ene product, nuttig kunnen worden ingezet in een ander product. Hierbij zou geen kwaliteitsverlies mogen zijn en alle restproducten moeten hergebruikt kunnen worden of milieuneutraal zijn. Deze kringloop is dan compleet.... en afval is voedsel. Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling waarbij de huidige generatie in haar noden voorziet, zonder de mogelijkheden daartoe voor de volgende generatie te beperken. De Cradle-to-Cradle (C2C) filosofie gaat verder en wil voorzien in onze eigen noden, maar ook de toekomstige generaties van meer mogelijkheden voorzien. Het motto daarbij is probeer goed te zijn in plaats van minder slecht! De drie basisregels van Cradle to Cradle zijn: 1. Afval = voedsel 2. Zon is de energiebron 3. Respect voor Diversiteit


regulering van composthopen , “cradle to cradle”

insektenafscheidingselement, “cradle tot cradle”

natuurlijke afzetting takkenbosjes,

bijenkasten in openbare ruimte

natuur 16


Dieren Biodiversiteit is het leven in alle mogelijke soorten en vormen: dieren, planten en micro-organismen. Biodiversiteit staat voor de rijkdom aan leven om ons heen. Vaak praat men over ‘groen’ en ‘natuur’ terwijl men biodiversiteit bedoelt. Nederland probeert deze rijkdom zoveel mogelijk te beschermen. In eigen land, maar ook daarbuiten. Vanaf 2005 heeft het stadsdeel een eigen stadsdeel-ecoloog, die zich onder andere ook richt op soortenbescherming. Voor een aantal diersoorten is afgelopen vier jaar gericht aandacht geweest. Het aantal broedende ijsvogels is bijvoorbeeld toegenomen van één tot inmiddels tien in 2008. Het aantal ringslangen van de Waterlandpopulatie neemt jaarlijks toe. Afgelopen jaar heeft de eerste kerkuil sinds jaren zijn intrede gedaan binnen de ringweg. De Noordse woelmuis, als nieuwkomer in de Kadoelenscheg, haalde zelfs de landelijke pers. In 2008 is Amsterdam-Noord als leefgebied voor de vleermuis nader onderzocht. Er is gericht aandacht geweest voor het inpassen van nestgelegenheden voor holenbroeders in nieuwbouwprojecten. In 2008 en 2009 zijn de bewoners van Amsterdam-Noord hier actief bij betrokken door het uitreiken van ruim 300 nestkasten, onder andere voor de steeds zeldzamer wordende mus. Bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een start gemaakt met het implementeren van de landelijke Flora & Faunawet in de bedrijfsvoering. Voor het beheer en onderhoud en ruimtelijke projecten vindt stedelijk samenwerking plaats waarbij een gedragscode voor geheel Amsterdam ter goedkeuring bij het ministerie ligt. Deze gedragscode vloeit voort uit de landelijke Flora & Faunawet. Onderdeel daarvan is dat beschermde planten zoals de rietorchis in kaart zijn gebracht en dat het maaibeheer hierop is aangepast. Daarnaast geschiedt het beheer van de bermen gefaseerd. Hierdoor blijven altijd geschikte schuilplekken en voeding voor de natuur in de grote groengebieden aanwezig.


egel

insekten en bloemen

salamander

eend en haar eendenkuikens

dieren 18


Natuurspeelplek Steeds minder Nederlanders bezoeken de natuur: 28 procent komt minder dan twee keer per jaar in de natuur, ongeacht hoe belangrijk zij dit vinden. . Door de toenemende verstedelijking lopen kinderen sneller de kans om te vervreemden van de natuur. Speeltuinen in de stad bestaan vaak uit plastic toestellen op betonnen of stenen stukken. Toch zijn natuurervaringen van groot belang voor het opbouwen van zorg en respect voor natuur en milieu. Bovendien prikkelen natuurlijke plekken, de verbeeldingskracht van kinderen. De verbondenheid met zulke plekken draagt ook bij aan de ontwikkeling van de identiteit van kinderen. Een uitkomst is de natuurspeeltuin. De naam zegt het al: dit zijn plekken waar kinderen kennis maken met de natuur door te spelen met natuurlijke speeltoestellen. Spelenderwijs leren ze meer over de natuur. Daarnaast stimuleert de omgeving kinderen om het maximale uit hun verbeeldingskracht te halen. Een speelplek met kronkelende boomstammen, zwierige touwen, zand en water geeft alle natuurlijke ruimte aan kinderen om hun fantasieÍn uit te leven en eindeloos te spelen.


bomen als klimobject

trekpontjes verbindingen, tevens speelobject

knuppelpad onderdeel van natuurspeelplek

bouwsels van wilgentenen of bamboe

spelen 20


Algemeen groen Groen blijkt bevorderlijk voor de leefbaarheid en de gezondheid van de mens en is belangrijk voor de economie en de natuur. Groen in relatie tot bewegen wat bijdraagt tot een fysieke mentale gezondheid vermindering- en herstel van stress als de afname van geluid en luchtverontreiniging. Verhoging van economische waarde denk aan huizen met groen zijn meer waard en vestigingsfactor voor bedrijven of stimulering toerisme, recreatie en als mogelijke reductie van gezondheidskosten. Meer groen is een verrijking van de natuur en de biodiversiteit binnen het stedelijke gebied. De opvang- en absorptiemogelijkheid voor regenwater wordt aanzienlijk vergroot. Rioolstelsels ontlast. Meer groen werkt als waterbuffer bij hevige regenval. In een relatief stenig gebied loopt de temperatuur in de zomer erg op. Groen biedt meer schaduw is een hittedemper. En tenslotte groen als verzachting tegenover verharding, vergroening tegenover verstening biedt spannende contrasten in de stad. Moestuin Om voorbereid te zijn op het post-olietijdperk kunnen gemeenschappen nu een begin maken om hun energieverbruik omlaag te krijgen, hun gezondheidszorg zoveel mogelijk lokaal organiseren, voedsel in de buurt verbouwen, onderwijs kan zich richten op verdwenen vaardigheden om jezelf te onderhouden. Daarbij staan de bindende en universele kracht van groen en natuur centraal. Groene ruimten kunnen immers een belangrijke functie vervullen bij sociale cohesie en het welbevinden van burgers.


moestuin in openbare ruimte

joggingsmogelijkheden in groene gebieden

tuinachtige groeninvulling in trottoir

fietsers op de dijken

buiten ruimte 22


Verticaal groen “Van planten is bekend dat ze fijnstof afvangen, dus ze kunnen de luchtkwaliteit in de stad of langs wegen verbeteren. Ook kunnen planten werken als klimaatregelaar. In de zomer is het in de stad een paar graden warmer dan daarbuiten. Planten kunnen voor verkoeling zorgen, als een soort natuurlijke airco. Ook kan groen tegen de muur in de winter juist de warmte binnen een gebouw houden. “Het werkt dan als een warme jas.”


voorbeeld van weelderig “verticaal groen”

verticaal groenelement, “kruidenmuur”

wensbeeld voor gevels winkelcentrum

verticale dubbelfuncties van regenwateropvang

verticaal groen 24


Groene daken Een groen dak is een zeer geschikte manier om het oppervlak aan groen in steden uit te breiden zonder veel beslag te leggen op de openbare ruimte. Naast een uitbreiding van groen bespaart het geld. Een groen dak houdt de zon tegen uw bitumen dak gaat twee keer zo lang mee. In de winter isoleert het je huis wat in stookkosten scheelt, zomers is de temperatuurdaling 3 tot 4 C lager dan bij een gewoon dak wat een aangenamer binnenklimaat oplevert. Harde oppervlakken werken geluidreflecterend i.p.v. geluidsabsorberend zoals bij een (zacht) groen dak. (reductie van 5 decibel bij 1o cm groen). De mogelijkheid van een kruiden of moestuindak is een mogelijkheid. Ook zonnepanelen hebben een hoger rendement bij een omgevingstemperatuur van 25 graden. Op een groen dak komt de temperatuur niet boven de 30 graden. De combinatie zonnepaneel en groen dak (maximaal 30 graden) is een optimale combinatie. Watercompensatie De absorberende werking van een groen dak werkt als en waterbuffer (60 tot 80 procent meer water vasthouding). De donkere bitumen daken absorberen licht en worden daardoor warmer in tegenstelling tot een groen dak wat verkoelend werkt. Groene daken verbeteren de luchtkwaliteit van de stad. (b.v. tegengaan van o.a. fijnstof). Als laatste fungeert een groen dak als broedplaats voor vogels en is een stepping stone in de groenstructuur.


denken in eigentijdse, organische, gebouwen

groene terrasdaken, zon en uitzicht is optimaal

groen compensatie op platte daken

“groen dak�, op platte daken van woonschepen

bebouwing 26


kaders 28


projectgebieden 30 zoekgebieden groencompensatie, huidige project-locaties


gewenste groenstructuur 32 gewenste groenstructuur amsterdam Noord + projectgebieden


bomenstructuur 34 gewenste of gewenste versterkte bomenstructuur in Noord


groencompensatie lokaties 36 totaalplaatje van groencompensatielocatied


groencompensatie uitwerkingen 38


boven: huidige situatie bij zevenster onder: mogelijke nieuwe situatie bij zevenster

groencompensatie zevenster 40


groencompensatie ijplein 41


groencompensatie vierwindstreken 42


groencompensatie oostzaan 43


44


Schellingwouderpark, na uitvoering nieuw ontwerp

Groencompensatiefonds Amsterdam Noord  

Groencompensatiefonds Amsterdam Noord

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you