Page 1


Tytuł oryginału: Strategies of Genius, Volume Two Tłumaczenie: Cezar Matkowski ISBN: 978-83-246-3640-2 Copyright © 1994 by Meta Publications. Printed in the United States of America. All rights reserved. This book or parts thereof may not be reproduced in any form without written permission of the Publisher. Polish edition copyright © 2012 by Helion S.A. All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://sensus.pl/user/opinie/strage Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl WWW: http://sensus.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland.

• Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę

• Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność


Spis treci Podzikowania

7

Przedmowa

9

Wprowadzenie

11

1. Epistemologia Einsteina

19

2. Makrostrategia modelowania Einsteina

41

3. Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina

55

4. Pogldy Einsteina na jzyk

65

5. Mikroanaliza procesu mylenia twórczego Einsteina

75

6. Teoria wzgldnoci

87

7. Psychologiczne implikacje teorii wzgldnoci

127

8. Zastosowania strategii Einsteina

145

9. Podsumowanie procesu mylowego Einsteina

165

10. Podsumowanie Posowie

169 183

A. Podstawy i zaoenia NLP

185

B. Presupozycje NLP

199

C. Sowniczek poj NLP

203

Bibliografia

Kup książkę

211

Poleć książkę


6

Kup książkę

Tytu ksiazki

Poleć książkę


Rozdzia 3

Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina Chocia polem dziaania Einsteina bya fizyka, to zadania, które przyszo mu rozwizywa w pracy naukowej, przypominaj do zudzenia problemy, przed jakimi stajemy kadego dnia. Czsto bowiem nasze problemy przybieraj posta pewnego objawu, którego przyczyny nie s postrzegalne bezporednio czy to z powodu zoonoci systemu, czy te dlatego, e nie zdajemy sobie sprawy ze wszystkich elementów skadajcych si na problem. Poniej przedstawiam przykad procesu, o którym pisa Einstein w kontekcie zjawisk fizycznych, ale który równie dobrze moe zosta przedstawiony w perspektywie pracy menedera: Zarzdzasz fabryk „B”. Kierownik dziau napraw zarzdza szecioma omioosobowymi zespoami, które nadzoruje szeciu brygadzistów. Martwi ci jednak, e zespoy te nie pracuj szczególnie wydajnie, gdy pracownicy robi tylko to, co ich zdaniem jest absolutnie niezbdne, a to spowalnia prac caego dziau. Jedynym wyjtkiem od tej reguy s sytuacje awaryjne, wymagajce natychmiastowego rozwizania problemów. Ty wiesz jednak, e pracownicy s duo bardziej kompetentni, ni si wydaje, i s w stanie pracowa duo efektywniej. Niezalenie od tego, czy jeste menederem, czy te nie, zastanów si, jak mona rozwiza powyszy problem. Zanim jednak przejdziesz dalej, zanotuj swoje pomysy ju teraz. Wrócimy bowiem do nich pó niej i sprawdzimy, czy Twoje podejcie do tego zagadnienia zmienio si na skutek lektury niniejszego rozdziau.

Kup książkę

Poleć książkę


56

Strategie geniuszy. Myl jak Albert Einstein

By moe przez myl przeszo Ci pytanie: „A jak do tego problemu podszedby taki geniusz jak Einstein?”. Do niedawna takie pytanie pozostawaoby bez odpowiedzi, gdy przecitny czowiek mógby uzna, e nie da si na nie odpowiedzie, albo e wymagaoby to wzicia pod uwag zbyt duej liczby czynników. Jednake dziki technikom psychologicznego modelowania NLP moemy uzyska wgld w schematy mylowe i procesy lece u podstaw geniuszu Einsteina, dziki czemu bdziemy je wykorzystywa sami. Odkrywajc takie drobne fragmenty strategii mylenia, moemy lepiej zrozumie i lepiej zastosowa na wasny uytek twórcze zdolnoci Einsteina. Osobicie uwaam, e najlepiej bdzie zacz od przyjrzenia si temu, jak sam Einstein rozumia „mylenie”, „postrzeganie” i „umys”. Chocia by on fizykiem, a nie psychologiem, z pewnoci mona go nazwa doskonaym uytkownikiem procesów psychologicznych. Co wicej, wielki fizyk nie by te cakowitym laikiem w dziedzinie psychologii, gdy czsto by wypytywany o swoje odkrycia teoretyczne i wielokrotnie spotyka si z najwybitniejszymi psychologami swojej epoki. Oprócz tego, e udziela wywiadów Maksowi Wertheimerowi, twórcy teorii Gestalt, który wypytywa go o „drobne szczegóy konkretnych zjawisk skadajcych si na jego proces mylenia”1, Einstein czsto korespondowa te z Sigmundem Freudem, wymieniajc si z nim uwagami na temat podstawowych elementów psychiki w skali indywidualnej i spoecznej, a take ich wpywu na moliwo wprowadzenia pokoju na wiecie. Poza tym, e umoliwiaj nam uzyskanie wgldu w pogldy Einsteina na wiat, jego „myli o myleniu” mog take uatwi nam zrozumienie procesów psychicznych lecych u podstaw jego geniuszu. Gdy mylimy o Einsteinie, w pierwszej kolejnoci kojarz si nam z nim skomplikowane wzory matematyczne, zrozumiae wycznie dla wskiej grupy wtajemniczonych fizyków i niedostpne dla wszystkich pozostaych. Mimo to sam Einstein twierdzi, e jego proces mylenia twórczego nie ma nic wspólnego z matematyk. aden produktywny czowiek nie wierzy w tak papierowy sposób. Sposób, w jaki dwa potrójne zespoy aksjomatów zostay sobie przeciwstawione w ksice Einsteina i Infelda [powiconej wzgldnoci 1

Max Wertheimer, Productive Thinking, Greenwood Press, Westpoint 1959, s. 228.

Kup książkę

Poleć książkę


Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina

57

— RD], nie ma nic wspólnego z procesami mylowymi. Jest on bowiem wycznie wynikiem pó niejszego sformuowania tematu i prób zapisu stworzonych idei. Aksjomaty wyraaj pewne podstawowe zasady w postaci skondensowanej. Kiedy ju dojdziemy do tak wanych wniosków, ich zapisywanie staje si przyjemne, ale w omawianym procesie [opracowywaniu teorii wzgldnoci — RD] wnioski takie nie wyrastaj z manipulowania aksjomatami2. Zamiast gloryfikowa swoje dokonania umysowe lub te ukrywa je pod postaci zawiych wzorów matematycznych, Einstein utrzymywa, e „caa nauka jest niczym wicej jak sublimacj codziennego mylenia”3. Podobnie jak ma to miejsce w NLP, Einstein odnosi podstawowy proces codziennego mylenia do stymulacji i reaktywacji dowiadczenia zmysowego. Nasze psychiczne dowiadczenia zawieraj barwne sekwencje dowiadcze zmysowych, ich wyobrae pamiciowych, obrazów i uczu. W odrónieniu od psychologii fizyka odnosi si bezporednio wycznie do wspomnianych dowiadcze zmysowych i „rozumienia” powiza pomidzy nimi. Jednake koncepcja „prawdziwego wiata zewntrznego” opartego na potocznym rozumowaniu zaley wycznie od wrae zmysowych4. Einstein odrónia nastpujce rzeczy: a) „dowiadczenia zmysowe” stanowice dane wejciowe przychodzce z otoczenia; b) „wyobraenia pamiciowe”, czyli wraenia pozostawione przez otrzymane dowiadczenia zmysowe;

2

Ibidem, s. 228.

3

Albert Einstein, Physics and Reality, w: Ideas and Opinions, Crown Books, New York 1954, s. 290.

4

Ibidem, s. 290.

Kup książkę

Poleć książkę


58

Strategie geniuszy. Myl jak Albert Einstein c) „obrazy” (najprawdopodobniej pochodzenia wewntrznego w odrónieniu od „dowiadcze zmysowych” pochodzcych ze „wiata zewntrznego”); d) „uczucia” (które mog by naszymi subiektywnymi reakcjami na dowiadczenia zmysowe, wspomnienia i obrazy).

Dla Einsteina te cztery kategorie tworzyy czn kompletn grup dowiadcze, której elementy wybieramy i czymy w celu stworzenia mylowych modeli otaczajcego nas wiata. Z perspektywy NLP warto zauway, e powysza definicja ma charakter silnie wzrokowy („barwne sekwencje”, „wyobraenia pamiciowe”, „obraz”). Einstein wspomina te o uczuciach, ale cakowicie pomija przy tym d wikowy i sowny system reprezentacji. Powysze obserwacje s zgodne z uwagami samego Einsteina, który wspomina, e w jego pracy nad najwaniejszymi odkryciami jzyk (sowny i matematyczny) gra bardzo niewielk rol. W wywiadzie udzielonym Maksowi Wertheimerowi i powiconym rozwojowi teorii wzgldnoci Einstein utrzymywa, e: „Takie myli nie przychodziy do mnie w postaci sownej. Bardzo rzadko myl bowiem sowami. Na ogó w mojej gowie pojawia si jaka myl, któr ja nastpnie staram si ubra w sowa”. Kiedy wspomniaem, e wiele osób stwierdza, i myli przede wszystkim sowami, Einstein tylko si zamia5. Einstein myla nie sowami lub formuami matematycznymi, ale przede wszystkim obrazami i uczuciami. W licie do Jacques’a Hadamarda, psychologa poznawczego, wyjania: Sowa lub jzyk, napisane bd wypowiedziane, nie wydaj si odgrywa adnej roli w moim mechanizmie mylenia. Wraenia psychiczne, suce jako elementy myli, wydaj si pewnymi znakami oraz mniej lub bardziej wyra nymi obrazami, które mog by „wiadomie” odtwarzane i czone. 5

Max Wertheimer, Productive Thinking, s. 228.

Kup książkę

Poleć książkę


Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina

59

Oczywicie istnieje pewna wi pomidzy tymi elementami a odnoszcymi si do nich koncepcjami logicznymi. Jest take jasne, e pragnienie uzyskania powizanych ze sob logicznie koncepcji stanowi emocjonaln podstaw do sabo zdefiniowanej zabawy wspomnianymi wczeniej elementami. Jednake z perspektywy psychologicznej ta gra w poczenia wydaje si jedn z podstawowych cech myli twórczej, która si przejawia, zanim jeszcze dowolne logiczne poczenie sów lub innych znaków moe by przekazane innym. W moim przypadku wspomniane elementy maj charakter przede wszystkim wzrokowy i w niektórych sytuacjach take miniowy. Konwencjonalne sowa i inne znaki pojawiaj si w mudnym procesie wtórnym, kiedy mechanizm wspomnianej zabawy w poczenia jest ju ustalony i moe by odtwarzany wtedy, gdy bdzie to potrzebne… [Mój standardowy styl mylenia] ma charakter wzrokowy i motoryczny. Na etapie, na którym pojawiaj si sowa, pojawia si te kontrastujcy z poprzednimi stylami styl d wikowy, ale jak ju wspomniaem wczeniej, styl ten wystpuje wycznie w pó niejszym etapie procesu mylenia6. W powyszej wypowiedzi Einstein wyjania, e sowne lub matematyczne reprezentacje jego myli pojawiaj si po zakoczeniu procesu mylenia twórczego, które w jego przypadku wykorzystuje obrazy wzrokowe (oznaczane w NLP jako Ww, od sowa Wzrokowy, wewntrzny) oraz „motoryczne” lub „miniowe” wraenia kinestetyczne (oznaczane w NLP jako K, od Kinestetyczny). Po zakoczeniu ksztatowania obrazów s one tumaczone na wyraenia sowne lub matematyczne (oznaczane w NLP jako S — Suchowy, cyfrowy). Na uwag zasuguje fakt, e Einstein uywa sowa „kontrastujcy”, podkrelajc obco tego stylu dla swoich typowych procesów mylowych. Mona zatem powiedzie, e w strategii Einsteina organizacja i poszukiwanie informacji zachodz poprzez „zabaw w poczenia” obrazów wzrokowych i wrae cielesnych. System d wikowo-cyfrowy (tzn. c

6

Albert Einstein, List do Jacques’a Hadamarda, w: Brewster Ghiselin (red.), The Creative Process, Mentor Books, New American Library, New York 1952, s. 43.

Kup książkę

Poleć książkę


60

Strategie geniuszy. Myl jak Albert Einstein

sowny) jest wykorzystywany przede wszystkim do oceny wyników teje „zabawy” pod ktem „logicznych” zasad czenia elementów, a nastpnie do wyraenia ich za pomoc ptli Wzrokowo —> Kinestetycznej. Uczucia i emocje wytwarzane w umyle (oznaczane jako Kw, czyli Kinestetyczne, wewntrzne) wydaj si peni w strategii rol motywacyjnego róda dostpu i systemu prowadzcego mylenie, o czym Einstein wyrazi si nastpujco: „pragnienie uzyskania powizanych ze sob logicznie koncepcji stanowi emocjonaln podstaw do sabo zdefiniowanej zabawy”. Uczucia takie wydaj si te dostarcza informacji o wzgldnej „wizi” (a take o jej braku) pomidzy wzrokow i kinestetyczn „zabaw” a posiadajcymi bardziej logiczny charakter modelami sownymi i matematycznymi.

Einstein wyjania rol tych wewntrznych uczu w sposób nieco bardziej szczegóowy, piszc: Przez wszystkie te lata miaem poczucie podania w kierunku czego konkretnego. Oczywicie uczucie takie bardzo trudno jest wyrazi sowami, ale jestem pewien, e wanie tak byo, i stan ten róni si diametralnie od racjonalnego ksztatu rozwiza, do których doszed w procesie mylenia. Nie mam przy tym wtpliwoci, e za takim poczuciem ukierunkowania musi kry si jaki logiczny mechanizm, ale sam postrzegam go w sposób wzrokowy, niczym szkic albo plan7. Einstein wyjania w ten sposób, e jego „poczucie podania w okrelonym kierunku” byo zgodne z pewnego rodzaju „obrazem caoci” (który sam okrela mianem „szkicu”). Proces dajcy si opisa jako przejcie od 7

Max Wertheimer, Productive Thinking, s. 228.

Kup książkę

Poleć książkę


Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina

61

„szkicu” do „poczucia podania w okrelonym kierunku” nie tylko znajduje si pomidzy procesami „zabawy w poczenia” i „koncepcji logicznych”, ale stoi take ponad „zabaw w poczenia” i w pewnym sensie wpywa na ni na wyszym poziomie, podobnie jak lalkarz wpywa na ruchy marionetki. Niszy poziom zabawy elementami wzrokowymi oraz „miniowymi” lub „motorycznymi” s zawiadowane poprzez wyszy i szerszy w swoim spektrum wzrokowy „szkic” oraz odczuwane w caym ciele poczucie ukierunkowania. Wertheimer podsumowa to nastpujco: W gr wchodz tu dwa kierunki: uzyskiwanie spójnego obrazu caoci oraz postrzeganie tego, czego caa struktura wymaga od swoich czci8. Poniszy wykres przedstawia w syntetycznej formie wszystko to, co do tej pory powiedzielimy o strategii Einsteina:

Rysunek pokazujcy podstawow strategi mylenia Einsteina

Einstein daje nam do bezporedni opis tego, jak „zabawa w poczenia” wykorzystuje obrazy w celu stworzenia obrazu caoci:

8

Ibidem, s. 212.

Kup książkę

Poleć książkę


62

Strategie geniuszy. Myl jak Albert Einstein

Co dokadnie oznacza mylenie? Etap przyjmowania wrae zmysowych, na którym w myli pojawiaj si obrazy, nie jest jeszcze myleniem. Podobnie etap, na którym takie obrazy tworz cigi i ich kolejne elementy przywoywane s przez elementy ju istniejce — te jeszcze nie jest do koca myleniem. Kiedy jednak w tak utworzonych cigach zacznie si pojawia jeden obraz, wówczas — dokadnie poprzez takie powtórzenia — staje si on porzdkujcym elementem tyche cigów, które bez niego nie s w aden sposób poczone. Taki element staje si zatem pewnym narzdziem, koncepcj9. Einstein zgadza si z Arystotelesem, mówic, e ani dane zmysowe, ani wewntrzna replikacja tych danych przyjmujcych posta „wyobrae pamiciowych”, ani nawet czenie wrae zmysowych w procesie asocjacji nie wystarczaj do wyczerpujcego opisania procesu mylenia. Dla Einsteina elementem decydujcym o istnieniu „mylenia” bya „koncepcja”, czyli „element porzdkujcy” pojawiajcy si dziki zauwaeniu czego, co powtarza si w wielu rónych dowiadczeniach. Proces ten Arystoteles nazywa „indukcj”. W NLP taki element porzdkujcy, który czy seri dowiadcze w jedn cao, okrelamy mianem „wzorca”.

„Koncepcja” jest „elementem porzdkujcym” czcym serie dowiadcze

W tej chwili moemy wic powiedzie, e mamy ogóln wizj tego, jak Einstein wykorzystywa podstawowe procesy psychiczne, które sam uwaa za niezbdne dla codziennego mylenia (tj. „dowiadczenia zmysowe”, „wyobraenia pamiciowe”, „obrazy”, „uczucia” i „jzyk”). 9

Albert Einstein, Physics and Reality, s. 291.

Kup książkę

Poleć książkę


Podstawowa struktura strategii mylenia Einsteina

63

1. Dowiadczenia zmysowe s dla strategii danymi wejciowymi (Wz, Sz, Kz). 2. Dowiadczenia zmysowe zostawiaj wyobraenia pamiciowe (Wr), które w procesie „zabawy w poczenia” wykorzystuj stworzone w jej wyniku obrazy (Wk) w procesie asocjacji stymulowanej dziaaniem motorycznym i miniowym (Ke). 3. Liczne cigi obrazów, bdce wynikiem „zabawy”, cz si w wikszy „wzrokowy szkic” (Wi) poprzez „koncepcje”, które byy odkryte w sposób intuicyjny poprzez dostrzeganie powtarzajcych si obrazów stanowicych „elementy porzdkujce” lub wzorzec czcy wczeniej cakowicie od siebie niezalene obrazy. 4. Uczucie (Kw) wskazujce stopie „kompletnoci” lub „wizi” pomidzy elementami zapewnia informacj zwrotn i wzmocnienie, które su równie ukierunkowaniu i ksztatowaniu „zabawy w poczenia”. 5. Koncepcje wzrokowe wynikajce z interakcji „zabawa w poczenia” —> koncepcja —> uczucie s nastpnie wizane z logicznymi (matematycznymi lub sownymi) koncepcjami, które s oceniane i wyraane poprzez logiczne modele jzyka (Sc).

Kup książkę

Poleć książkę


64

Kup książkę

Strategie geniuszy. Myl jak Albert Einstein

Poleć książkę


Strategie geniuszy. My l jak Albert Einstein  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you