Issuu on Google+


E 75

Magoula

s. 298 Psatha s. 276

Aspropirgos

Mandra s. 552 Dodedakanez s. 424

K. Alepohori s. 586

s. 238

s. 88

Mazi s. 616 s. 158

s. 484

Kineta

ATENY

E 94

N. Peramos Paloukia Perama

Koulouri Ambelakia

Rani

Selinia PIREUS

Kanakia Eandio

s. 364

Ag. Theodori

Paralia Peristeria

SALAMINA

Ag. Nikolaos

Vouliagmeni

ZA

TO

Souvala

Livadhi

Perdika

532

Ag. Theodori

Megalohori Karatzas

Methana Ag. Nektarios

Driopi Rado

Taktikoupoli

Vigla 390

Kalloni

Poros

Iliokastro Metohi

Vlaheika

Thermisia

TO KA

Kranidi

Ermioni

AR

Kineta

Hydra Dokos

Erotas

HYDRA

GO

588

Portoheli

LI

Episkopi

DZ

W. Sarońskie

K A

0

Kosta Spetses SPETSOPOULA

MORZE MIRTEJSKIE

PLANY MIAST Zobacz koniecznie

10 km

Oprac. M. Białkowska, P. Zabagło

ZA

Kilada

Ag. Anargiri SPETSES

POROS

Galatas

Trizin Didima

KA

Kounoupitsa

Kaimeni Hora

Trahia

ŃS

Limenaria

Palea Loutra

Koliaki

EGINA

Oros

RO

s. 606

ANGISTRION

Pal. Epidavros

SA

Ag. Marina

Egina Angistri

KA


4

www.bezdroza.pl

Wyspy Sarońskie (Νησιά του Αργοσαρωνικού)

Informacje Wyspy Sarońskie praktyczne

Region 11

› Hydra (s. 609) – ulubiona wyspa artystów i wyrafinowane piękno głównej osady ze słynnymi rezydencjami armatorów

› Poros (s. 608) – chętnie odwiedzana przez turystów i zakochanych plażowiczów

› Salamina (s. 602) – znana z bitwy morskiej w starożytności i wybitnego dramaturga Eurypidesa

› Spetses (s. 611) – tradycje marynistyczne, ryba à la Spetsiota i klimat przewrotnej powieści Johna Fowlesa Mag (1966)

› Świątynia Afai na Eginie (s. 607) – zachowany w dobrym stanie najważniejszy zabytek wyspy

L

eżące w pobliżu Aten i Attyki Wyspy Sarońskie stanowią ulubiony cel weekendowych wypadów mieszkańców greckiej stolicy. Z prawie każdej wyspy widać wzgórza Peloponezu z błyszczącymi w słońcu gajami oliwnymi. Wyspy odegrały nieproporcjonalnie wielką do swoich skromnych rozmiarów rolę w greckiej historii. Odwaga ich mieszkańców jest legendarna od czasów antycznych. O Salaminie i Eginie było głośno w V w. p.n.e. podczas słynnej bitwy Greków z Persami. Floty Hydry i Spetses zasłynęły z kolei w walkach o niepodległość Grecji w początkach XIX wieku. Nazwa zatoki, w której leżą Wyspy Sarońskie, pochodzi od króla Sarona z Troizen. Władca, goniąc na polowaniu jelenia, utopił się w jej wodach.

601


4

www.e-przewodniki.pl

Salamina

Salamina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

(Σαλαμίς)

602

„Unicestwieni pod tą Salaminą wołajmy teraz: Biada! biada! biada! (…) Czegośmy więc szukali pod tą Salaminą, wlokąc okręty i walcząc na morzu?” Konstandinos Kawafis, Bitwa morska, tłum. Zygmunt Kubiak  liczba mieszkańców: 35 tys.; \ +30 2104

Salamina ma 96 km2 powierzchni. Leży bardzo blisko lądu stałego, w najwęższym miejscu jest od niego oddalona zaledwie o 800 m. Najwyższe wzniesienie, góra Mavrovouni, sięga 404 m n.p.m. Słynna z bitwy morskiej w 480 r. p.n.e. wyspa nie należy do najbardziej urokliwych zakątków kraju. W zatoce stoją wysłużone statki czekające na złomowanie. Salamina jest względnie

płaska, zabudowana i raczej nie nastawiona na turystykę. Można ją odwiedzić w ciągu jednego dnia, robiąc wycieczkę z Aten.

Historia Pierwszymi mieszkańcami Salaminy byli zapewne Fenicjanie. Być może mieli tu jedynie przystań i nie mieszkali na stałe. W wojnie trojańskiej wyspiarze służyli pod komendą Ajaksa. Salamina stała się znana po stoczonej tu we wrześniu 480 r. p.n.e. bitwie Greków z Persami. Na wodach po obu stronach wyspy zakołysało się łącznie co najmniej tysiąc okrętów. Król Persów, Kserkses, obserwował potyczkę ze srebrnego tronu wniesionego na górę Egaleo. Grecy wygrali dzięki fortelowi oraz słynnym jednostkom – zwrotnymi trierom (były to okręty z trzema rzędami wioseł). Poza tym Salamina nie odegrała większej samodzielnej roli w historii. Traktowano ją właściwie jak część lądu stałego.

 Triera, nowoczesny okręt starożytnych Ateńczyków, rys. Anna Fidzińska


www.bezdroza.pl

4

„Naprzód, synowie Hellenów! Za wolność ojczyzny.” Ajschylos, Persowie, tłum. S. Srebrny Jedna z największych bitew grecko-perskich w historii Hellady rozegrała się 29 września 480 r. p.n.e. u wybrzeży Salaminy. Ta niewielka wyspa przyjęła ateńskich uchodźców po ich przegranej z Persami pod Termopilami. Ateny zajęli wówczas najeźdźcy i nic nie wskazywało na sukces znacznie mniejszych liczebnie wojsk greckich. Dowódca Persów, Kserkses, ani myślał o zaprzestaniu walk. Zresztą nie bez powodu zwano go „królem królów”. Jednak bogowie przewidzieli własny scenariusz wojny pomyślnej dla Greków. Nieformalne dowództwo nad flotą grecką objął Temistokles. Był wybitnym politykiem ateńskim, jednym z dziesięciu strategów, a przede wszystkim twórcą nowoczesnej floty greckiej. Temistokles obmyślił podstęp, który w dużej mierze przechylił wagę zwycięstwa na korzyść Greków. Do przygotowujących się u wybrzeży Eginy Persów wysłał swojego niewolnika Sikinnosa. Sługa, doprowadzony przed oblicze Kserksesa, opowiedział o waśniach panujących wśród Greków oraz o wielce prawdopodobnej dezercji wśród zbuntowanych hoplitów. To przekonało Kserksesa do przyspieszenia ataku. Nazajutrz jego okręty pędziły już w stronę wąskiej cieśniny dzielącej Salaminę od wybrzeży Attyki. Na to tylko czekał Temistokles. Persowie nie domyślali się szykowanej na nich zasadzki. Ogromnym zagrożeniem dla perskich okrętów były podwodne skały, o których mogli wiedzieć tylko Grecy. Ci zresztą ukryli swoje okręty po obu stronach cieśniny, czekając na zachodni wiatr, który często nawiedzał o poranku wybrzeża ateńskie. Temistokles już wiedział – bogowie są z Grekami. Geniusz ateńskiego dowódcy Temistoklesa przyczynił się do wygranej na morzu. To wtedy wykorzystano nowoczesne triery, czyli okręty o długości ok. 40 metrów z trzema rzędami wioseł. Do bitwy zwijano żagle i chowano pod pokład maszty. W odróżnieniu od wojsk perskich, załogi greckich trier składały się z tzw. ludzi wolnych świetnie wyszkolonych m.in w abordażu (walce toczonej wręcz na okrętach). Głównym sposobem walki floty greckiej było taranowanie, czyli niszczenie okrętu wroga przez uderzanie w boczną powierzchnię kadłuba – burtę. Taką taktykę zastosowano pod Salaminą. Kiedy część perskich jednostek w wyniku silnego wiatru zaczęła zderzać się ze sobą, schowane za skałami okręty greckie ruszyły do szturmu. Przerażone załogi perskie rozpoczęły odwrót, jednak szybkie triery greckie ruszyły w pogoń, niszcząc część jednostek. Persowie schronili się w Zatoce Falerońskiej u wschodnich wybrzeży wyspy Eginy. Kserkses świadomy niesprzyjających warunków nakazał ostatecznie się wycofać. Bitwę pod Salaminą uwieczniono w największych antycznych dziełach. Sam Herodot, ojciec historii, przedstawił grecko-perskie zmagania w VIII księdze Dziejów. Słynny opis walki znajduje się u Ajschylosa w tragedii historycznej Persowie, gdzie posłaniec perski (angelos) relacjonuje klęskę armii Kserksesa. Prawie dwukrotnie silniejsze wojska perskie przegrały wówczas ze sprytnymi obrońcami Grecji, a bitwa pod Salaminą doprowadziła do ostatecznego zwycięstwa Hellenów nad Persami.

Salamina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

Bitwa pod Salaminą

603


Salamina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

4

604

www.e-przewodniki.pl

Miejsca, które warto zobaczyć

Główna miejscowość wyspy, Koulouri, zwana jest również Salamis. Mieszka tu połowa wyspiarzy. Poza XVII-wiecznym kościołem Panagia tou Katharou (z ikonami Markosa i Poulakisa ze szkoły kreteńskiej), można zwiedzić Muzeum Etnograficzne (› codz. oprócz sb. 8.00–14.30), mieszczące się w budynku ratusza przy ulicy Konstantinou Karamanli. Z Koulouri warto podjechać autobusem do klasztoru Faneromeni (Moni Faneromeni; \ +30 2104 681861; › codz. 7.00–12.00 i 15.00–19.30), jednej z głównych atrakcji wyspy. Monaster znajduje się 7 km na zachód od Koulouri. Wzniesiono go w 1661 r., jako budulca używając kamienia ociosanego w starożytności (pochodzącego zapewne z jakiejś rozebranej świątyni). Malowidła ścienne wykonał m.in. mnich Markos z Argos w pierwszej połowie XVIII w. Na południu wyspy w latach 90. XX w. profesor archeologii z uniwersytetu w Ioanninie, Yannos G. Lolos, zidentyfikował – na podstawie źródeł antycznych i znalezisk – grotę, w której ponoć mieszkał najwybitniejszy dramaturg starożytności Eurypides (ok. 480–406 p.n.e., był autorem przeszło 90 sztuk teatralnych, z których zachowało się 17; lekturą szkolną jest np. Medea). Głównym archeologicznym dowodem, potwierdzającym tę teorię, było znalezione tu naczynie, tzw. skyfos, z imieniem Eurypidesa. Kielich w jaskini pozostawił zapewne jeden z późniejszych wielbicieli autora. Dra-

maturg urodził się na Salaminie w rodzinie bogatego ziemianina, stracił jednak majątek w wojnach i piastując urzędy. Przypuszcza się, że na odludnym południu wyspy szukał spokoju do pracy. Do jaskini dojedziemy, kierując się oznaczeniami, z wioski Peristeria. Jeszcze większą sensacją może być odkrycie, którego profesor Lolos dokonał na wzgórzu 5 km na północny zachód od Peristerii, niedaleko wsi K anaKia. Są to ślady dużego grodziska sprzed co najmniej 4,5 tys. lat, opuszczonego – podobnie jak Mykeny – pod koniec XII w. p.n.e. Niewykluczone, że była to siedziba króla Ajaksa. Jak pamiętamy, pod Troją był on najbardziej walecznym Grekiem po Achillesie. Po śmierci tego ostatniego, nie mogąc przejąć jego zbroi, Ajaks oszalał i odebrał sobie życie. Wykopaliska na wzgórzu trwają do dziś. Dojazd i orientacja  Promem: Do portu Paloukia (4 km na wschód od głównego miasta wyspy, Koulouri) dotrzemy promem z położonego obok Aten Pireusu (rejs co 1–2 godz., w sezonie letnim nawet częściej) lub z Peramy na lądzie stałym (co 15 min).  Połączenia drogowe na wyspie: Z portu dotrzemy autobusem do większości osad Salaminy. Taksówkę zamówimy pod nr. \ +30 2104 671575.

Noclegi i wyżywienie  Autor przewodnika raczej odradza nocleg na Salaminie – dobrą bazę mogą stanowić Ateny. W mieście Koulouri znajdziemy jednak kilka prostych hoteli, np. Akroyali przy ulicy Themistoleous (\ +30 2104 673263; � pokoje od 50 EUR) i kilka rodzinnych tawern z prawdziwym jadłem greckim i retsiną z beczki.


Plaże  Selinia na wschodnim wybrzeżu jest„dyżurnym” ośrodkiem na weekendowe wypady z Aten. 6 km na południe od Koulouri leży Eadio (Eandio) z kamienistą, ale przyjemną plażą. Nazwa miejscowości pochodzi zapewne od lokalnego bohatera, króla Ajaksa.

Egina (Aigina, Ejina; Αίγινας)  liczba mieszkańców: 17 tys.; \ +30 2970

Wyspa Egina (83 km 2) położona jest w samym centrum Zatoki Sarońskiej (Saronikos kolpos). Jej najwyższe wzniesienie, Profitis Ilias (góra Proroka Eliasza) czy też po prostu Oros (‘góra’), sięga 532 m n.p.m. Jest to krater dawno wygasłego wulkanu. Egina znajduje się najbliżej greckiej stolicy i dla wielu Ateńczyków jest symbolem prawdziwej greckiej wyspy. Szczególnie latem daje się to we znaki – chcąc przyjechać tu na weekend, należy zarezerwować nocleg z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Wielu mieszkańców Aten zdecydowało się pozostać na Eginie dłużej i spora część z nich ma tu swój własny dom. Uroku dodają wyspie przejeżdżające czasem dorożki.

Historia Nazwa wyspy pochodzi od imienia nimfy Aiginy, córki boga rzecznego Azoposa i boginki Metopy. Aiginę uwiódł oczywiście kochliwy i zawsze gotowy do miłosnych przygód Zeus. Owocem romansu był Aiakos, król walecznych Myrmido-

nów, dziadek Achillesa i sprawiedliwy mąż, który po śmierci sądził w Hadesie obok Minosa i Radamantysa. Na Eginie znaleziono ślady pobytu człowieka sprzed 6 tys. lat. Dorowie, gdy przybyli tu ok. 1000 r. p.n.e., zastali już ludność osiadłą, zapewne pochodzenia karyjskiego (czyli z Azji Mniejszej, dzisiejszej Turcji) bądź pochodzącą z Krety. Wyspa stała się ważnym ośrodkiem handlu na Morzu Egejskim. Jej kupcy wędrowali m.in. do egipskiego miasta Naukratis, a po srebro do wybrzeży dzisiejszej Hiszpanii. Wyspa słynęła z produkcji ceramiki i wytopu brązu. Tutaj bito pierwsze monety greckie (ok. połowy VII w. p.n.e.) – srebrne drachmy o wadze 6,24 g z wizerunkiem żółwia. Wyspiarzy naśladowali Ateńczycy, ozdabiając własne tetradrachmy przedstawieniem sowy. Pierwszy posąg sportowca, jaki stanął w Olimpii, wystawiono zwycięzcy igrzysk w boksie w 544 r. p.n.e., Praksidamasowi, pochodzącemu właśnie z Eginy. Ku czci jego wnuka, Alkidamasa, zwycięzcy zapasów dla chłopców w zawodach w Nemei, słynny poeta Pindar napisał nawet odę (szóstą, tzw. nemejską). Wyspa wystawiła silne łodzie przeciwko Persom w bitwie miast-państw greckich pod Salaminą w 480 r. p.n.e. Mimo że walczyła wówczas u boku Aten, to właśnie z nimi stoczyła wkrótce śmiertelny bój o prawo do handlu. Ateński wódz Perykles nazwał wyspę „ropniem u wejścia do portu w Pireusie”. Konfrontacja skończyła się dla małej Eginy tragicznie. W 455 r. p.n.e. zburzono jej mury

4 Egina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

www.bezdroza.pl

605


4

www.e-przewodniki.pl

i Eg

na

-P

ire

us

Souvala

Egina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

Livadhi dom pisarza Kazantzakisa

Kipseli Agios Nektarios

EGINA

Paleochora

świątynia Afai

Kontos

Ag. Marina

Panagia Chrisoleondissa Alones Agii Teodorii Egi na

Pachia Rachi

n

s ono -P

trio

dra

ngis

Milos

Portes

Hy s-

a- A

tse

Egin

e - Sp

Marathonas

Skala Drymona 275

ZATOKA SAROŃSKA

Antisaio

Aeginitissa

Oros 532

Pedrika Sfentouri

Aposporides Vlahides

EGINA

ANGISTRION

606

i deportowano mieszkańców. Z klęski tej już nigdy się nie podniosła. Następnie dzieliła losy innych wysp greckich – należała do Pergamonu, Rzymu, Bizancjum, Wenecjan i Turków, od których uwolniła się w 1826 r. Przez krótki czas była nawet stolicą odrodzonej Grecji, gdy premier Kapodistrias zdecydował się przenieść na nią tymczasowo siedzibę rządu. W starożytności Egina słynęła z orzeszków pistacjowych, które być może sprowadzono tu ze Wschodu za sprawą Alek-

1 km

oprac. Anna Filak

sandra Wielkiego. Zwano je „orzeszkami egińskimi”. Najlepsze orzeszki, po strąceniu ich z drzewa, schną w słońcu na płótnie na świeżym powietrzu, zachowując swój naturalny tłuszcz. Pycha! We wrześniu odbywa się na wyspie Festiwal Pistacjowy.

Miejsca, które warto zobaczyć

Miasto Egina (ok. 6 tys. mieszkańców) rozbudowało się dopiero po wycofaniu się z wyspy Turków. Wcześniej główną

oprac. A. Filak

Egina 0


osadą była leżąca w głębi wyspy, 8 km od Eginy, Paleochora. Najciekawszą atrakcją Eginy jest całkiem spory teren wykopalisk (› wt.–nd. 8.30–15.00; wstęp na teren ruin obejmuje wizytę w Muzeum Archeologicznym – zob. dalej). Starożytne miasto Egina wybudowano na wzniesieniu, które dziś zwane jest Kolóna, zapewne od jedynej zachowanej kolumny ze zbudowanej w 520 r. p.n.e. świątyni Apollina. Na zachód od niej kryją się zgliszcza jeszcze dwóch innych, mniejszych przybytków, przypuszczalnie poświęconych Artemidzie i Dionizosowi. Z kolei w pobliskim grobowcu Fokasa pochowano najprawdopodobniej syna króla Aiakosa. Chłopak został zabity w zawodach przez braci Peleusa i Telamona. Na południe od świątyni Apollina znajdują się resztki ołtarza ofiarnego, zwanego obecnie Aiakion (Eakio) w związku z panującym przekonaniem, że to przy nim król Aiakos błagał Zeusa o deszcz. We wschodniej części ruin starożytnego miasta zachowały się nikłe ślady stadionu i teatru, wzorowanego na obiekcie w Epidauros. Egina miała wielkie tradycje sportowe – pochodzili stąd m.in. zapaśnicy Ferias (tryumfator 79. igrzysk w Olimpii w 464 r. p.n.e.) i Teognet, któremu sam Symonides poświęcił jeden ze swoich epigramów. Od strony zachodniej zachowały się fragmenty monumentu wzniesionego ku czci władców Pergamonu, miasta, które w 210 r. p.n.e. kupiło Eginę. Antyczny port dla statków handlowych zlokalizowany był w tym samym miejscu co obecny, ale wskutek obniżenia lądu

szczątki jego nabrzeży znajdują się 2,5 metra poniżej lustra wody. Dzisiejszy port zafundował wyspie w 1826 r. filantrop Samuel Greenly Howe, amerykański chirurg. Przy nabrzeżu portu Eginy stoi kościół Agios Nikolaos (św. Mikołaja, patrona ludzi morza), a obok Pyrgos Marcello (tzw. wieża Marcello) z 1802 r. Między portem a wspomnianymi wyżej pozostałościami apollińskiej świątyni znajduje się Muzeum Archeologiczne. Zgromadzono tu m.in. ceramikę z rozmaitych okresów – przepiękne naczynie z wizerunkiem Odysa uciekającego przed Polyfemem, duży zbiór lampek oliwnych, a przede wszystkim „Sfinksa z Eginy”, czyli figurę świątynną datowaną na VI w. p.n.e., z „hipisowską fryzurą”, jak podaje jeden z przewodników dla młodszych turystów. Na południe od portu, nad boiskiem piłkarskim znajduje się stare więzienie, z którego korzystali w czasie II wojny światowej Niemcy, a w latach 70. junta pułkowników. Dziś mieści się tu klinika dla zwierząt, co ciekawe, pierwsza w kraju. Wodę do antycznego miasta doprowadzał rurociąg (hydragogion) prawie 2,5-kilometrowej długości. Jego pozostałości odnajdziemy niedaleko wschodniej części współczesnej zabudowy Eginy.

4 Egina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

www.bezdroza.pl

Dojazd i orientacja  Promem: Do Eginy dopływa z Pireusu (portu położonego obok Aten) kilka promów, wodolotów i katamaranów dziennie (podróż trwa ok. 30 min najszybszym statkiem). Wiele z tych łodzi płynie dalej, cumując przy wyspach Poros, Hydra i Spetses (niektóre dobijają nawet do Anigistron).

607


Egina Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

4

www.e-przewodniki.pl

 Połączenia drogowe na wyspie: W pobliżu portu w mieście Egina znajduje się stacja autobusów, skąd dojedziemy m.in. do Agia Marina (podróż trwa ok. 30 min; autobus przejeżdża w pobliżu ruin świątyni Afai). Na plażę Faros czy Marathonas dowiezie nas autobus zmierzający w kierunku przystani rybackiej Perdika, na południowy wschód od miasta Egina. W porcie, wzdłuż nadmorskiej promenady, znajduje się kilka wypożyczalni motorowerów i motocykli ( od 15 EUR). Taksówkę zamówimy pod nr. \ +30 2297 022635.

Noclegi  Właściwie ze względu na bliskość Aten i rozmiary samej wyspy należy rozważyć zasadność decyzji o noclegu. Szczególnie nie ma to sensu latem, a już na pewno w weekendy, kiedy znalezienie pokoju poniżej 60–70 EUR graniczy z cudem. Jeśli już koniecznie chcemy przenocować na wyspie, możemy skorzystać z kwater prywatnych. Przy nabrzeżu stoją często ludzie oferujący wolne pokoje. Dłuższe pobyty wymagają na pewno wcześniejszej rezerwacji. Jednym z polecanych miejsc jest Hotel Pavlou przy Aeginiotu 21, w południowej części portu (\ +30 2297 022795;  pokoje od 50–60 EUR).

Wyżywienie

608

 Mimo tłumu turystów jedzenie w mieście nie jest najgorsze, zapewne dzięki temu, że przyjezdnymi są głównie wymagający Ateńczycy. Lokali nie brakuje, w wielu z nich, np. w tawernie Agora za targiem rybnym, serwuje się tzw. „połowy dnia”, choć w Grecji niekoniecznie oznacza to, że ryba została złowiona w ciągu ostatniej doby. Życie nocne koncentruje się w Agia Marina, gdzie można polecić Club Leo i B52. Najciekawszym lokalem na wyspie jest postmodernistyczna kawiarnia Pelaginoi w Perdika z kelnerkami przebranymi za greckie boginie.

Okolice W położonej na północ od Eginy wiosce livadhi, która powoli staje się dzielnicą miasta, Nikos Kazantzakis napisał Greka Zorbę. Oprócz domu pisarza (\ +30 2297 022001; › VI–X wt.–nd. 10.00– 14.00 i 18.00–20.00) można tu zobaczyć 45-metrowej długości płaskorzeźbę, obrazującą współczesne dzieje Grecji. Wykonał ją Christos Capralos. Spacer do Livadhi z Eginy zajmie kwadrans. Około 3 km na wschód od miasta i portu znajduje się klasztor Panagia Chrisoleondissa („Matki Bożej w Złotej Lwiej Skórze”), zwany też Faneromeni (czyli ‘objawienie’). Z powodu bliskości morza (a w XVI w. także obecności piratów) jego architektura przypomina twierdzę. W ikonostasie kościoła wyróżnia się wizerunek „Panagia Deomeni”, czyli „NMP Rozmodlonej”, według wierzeń namalowany ręką samego św. Łukasza. Między miastem Egina a Agia Marina, na północ od wspomnianego wyżej klasztoru, wybudowano monaster Agios Nektarios. Święty Nektarios urodził się jako Anastasios Kefalas w ubogiej rodzinie w Tracji. Został mnichem, założył żeński klasztor i... czynił cuda, za co ogłoszono go świętym w 1961 r. (wg niektórych źródeł w 1967 r.). Grób św. Nektariosa jest miejscem pielgrzymek wielu Greków, którzy wierzą w jego uzdrawiającą moc. Podobno już sweter, w którym zmarł Nektarios (1920), uzdrowił – jeszcze w szpitalu – leżącego obok paraplegika (chorego z porażeniem kończyn dolnych). Ponoć gdy otwarto wieko trumny w 1940 r., okazało się, że ciało świętego nie ule-


gło rozkładowi. Corocznie 10 listopada jego relikwia (pokryta złotem czaszka) obnoszona jest w mieście Egina podczas tłumnej procesji. Niedaleko monasteru św. Nektariosa na wzniesieniu położona jest PalEochora. Opuszczona dziś wioska była dawniej główną osadą wyspy. Założono ją w X wieku z dala od brzegu morskiego, gdy stare antyczne miasto nie mogło uchronić się przed atakami piratów. Nad pozostałościami domostw królują resztki weneckiej fortecy z 1654 r. Najstarsze kościoły (zachowały się resztki 28 świątyń) pochodzą z XIII w. Wartą odwiedzin budowlą sakralną jest XIII-wieczny kościół Agii Teodorii (zwany też Omorfi Ekklisia) zlokalizowany 4 km na południowy wschód od miasta Egina. Jego ściany pokrywają malowidła ze scenami z Nowego Testamentu. Po drugiej (wschodniej) stronie wyspy znajduje się miejscowość agia Marina. To główny ośrodek turystyki, przede wszystkim czarterowej. Można stąd dojść w ciągu pół godziny do słynnej świątyni Afai. Świątynia Afai (Naos Afeas) jest głównym zabytkiem wyspy. Znajduje się 10 km od miasta Egina. Przybytek wzniesiono w 480 r. p.n.e. z miejscowego wapienia, z wyjątkiem figur na szczycie, które ociosano w marmurze (wiele z nich znajduje się w monachijskiej Glyptotece, bowiem zostały kupione przez króla Ludwika I Bawarskiego). Świątynia została poświęcona nie Atenie, jak pisze część autorów przewodników, lecz Afai, córce Zeusa, która schroniła się na wyspie przed natar-

czywym królem Minosem z Krety (boginię tę można też utożsamiać ze znacznie wcześniejszym lokalnym kultem bogini Matki). Z 32 kolumn udało się zrekonstruować 23. Warto zwrócić uwagę, że większość z nich to pojedyncze bloki, monolity. Z portu Eginy można dopłynąć w pół godziny na małą (8 km2) wysepkę angistrion (Angistri, Agistri), leżącą kilka kilometrów na zachód (prom dobije do portu Skala lub Milos, zwanego też Megalochori). Mieszka tu około 500 osób. Właściwie wycieczka rekomendowana jest jedynie wielbicielom słońca i nurkowania z rurką i maską, bo poza kilkoma plażami na wyspie nie ma żadnych atrakcji turystycznych. W historii Angistri zasłynęła chyba tylko za sprawą pirata o imieniu Mitromaras, który w XVIII w. napadał na statki pod flagą... rosyjską. Jego żona spoczywa na cmentarzu kościoła Agios Georgios w Milos.

4 Poros Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

www.bezdroza.pl

Poros (Πόρος)  liczba mieszkańców: 4,5 tys. \ +30 2298

Jeszcze jedna z „podejrzanych” wysp, którą dzieli od lądu stałego zaledwie 350 m. Mimo skromnych rozmiarów (28 km2; da się ją przejść wszerz w dwie godziny) jest największą wyspą archipelagu Argosarońskiego. Najwyższe wzniesienie, Vigla, sięga 390 m n.p.m. Latem z powodu bliskości lądu tłumnie odwiedzają ją turyści. Do największych atrakcji

609


Poros Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

4

610

www.e-przewodniki.pl

wyspy należą ruiny świątyni boga morza tuarium odnaleziono pośrodku wyspy, i urokliwe miasto. 5 km na wschód od miasta Poros. Przybytek miał 6 kolumn po krótszej stronie Historia i 12 po dłuższej, wszystkie były wykoW starożytności wyspa Poros była zna- nane z wapienia o błękitnym poblasku. na jako Kalaureja (Kalaureia) – ta pięk- W rekonstrukcji podniesiono kilka z nich. nie brzmiąca nazwa oznacza delikatną, Ruiny świątyni odkryli w 1894 r. szwedzcy morską bryzę. Współczesna nazwa jest archeolodzy, a kolejne ich pokolenie prabardziej prozaiczna, pochodzi bowiem cuje z finansowym wsparciem Szwedzod wąskiego przesmyku oddzielającego kiego Banku Narodowego. Legenda głosi, Poros od lądu stałego. Osadnictwo istnia- że w świątyni ukrył się mówca Demoło tu już w czasach mykeńskich, legendy stenes (384–322), któremu nie udało się mówią także o oblegającym wyspę królu zmobilizować Greków przeciwko MaceMinosie. W VII w. p.n.e. Poros przewodziła donii. Skazany przez macedońskiego grupie państw-wysp w zatoce i okolicz- władcę Antypatra na śmierć, podobno nym portom zorganizowanym w obron- zażył tu truciznę. nym sojuszu, tzw. amfiktioni. Siedzibą tego Nad plażą Monastiri Beach, zwanej związku było sanktuarium Posejdona na też Kalavrias (3,5 km na wschód od miaPoros. W antyku wyspa utraciła swoje zna- sta Poros; kursują tu autobusy), znajduczenie na rzecz pobliskiej Eginy, a potem je się klasztor Zoodochos Pigi. Obecnie Aten. W dziejach nie odegrała więc żad- nie mieszkają już tu mnisi – zdaje się, że nej roli aż do 1821 r., kiedy obradowała tu uciekli oni przed tłumem turystów, któmiędzynarodowa konferencja, próbująca ry ostatnimi czasy „zaatakował” plażę. ustalić warunki, na jakich może powstać XVI-wieczny monaster może się poszczycić cennym pozłacanym ikonostasem nowożytne państwo greckie. wykonanym w Kapadocji oraz grobem Miejsca, które warto zobaczyć admirała Miaoulisa, jednego z bohateŻycie koncentruje się w głównym mieście rów XIX-wiecznego zrywu przeciwko o nazwie Poros (4 tys. mieszkańców). tureckiej okupacji. Malownicze miasto leży właściwie na Dojazd i orientacja małej wysepce Sferia, która wynurzyła  Promem: Na Poros najłatwiej dopłynąć się spod wody u brzegu antycznej wyspy z Peloponezu, np. z Portocheli czy Galaty Kalaureia w 273 r. p.n.e. Przy placu Kory(rejsy co pół godz.). Z Pireusu pływają zarówzi, we wschodniej części bulwaru portono zwykłe promy (podróż trwa 2 godz.) jak i wodoloty (podróż trwa niecałą godzinę). wego, znajdziemy niewielkie Muzeum Archeologiczne (› pn.–sb. 9.00–15.00; Noclegi � wstęp bezpłatny), w którym mieści się  Hotel Dionysos (\ +30 2298 023511; część znalezisk ze świątyni Posejdona. � wygodne pokoje od 60 EUR) zlokalizoRuiny wzniesionego w VI w. p.n.e. sankwany jest niedaleko przystani promowej. To


www.bezdroza.pl

Wyżywienie  W mieście nie brakuje lokali, choć trudno tu znaleźć autentyczną grecką tawernę. Przy placu niedaleko kościoła Agios Georgios (św. Jerzego) są restauracje, w których stołują się Grecy, np. tawerna Platanos, której właścicielem jest rzeźnik (jego sklep znajduje się tuż obok). Warto przetestować znajdujący się koło poczty lokal o nazwie Kathestos (\ +30 2298 024770), gdyż jada tu wielu miejscowych.

Plaże  Za najlepszą plażę na wyspie uchodzi kawałek wybrzeża zwany Zatoką Kochanków (ang. Lovers’ Cove, gr. Limanaki tis Agapis; 30 min marszu na północny zachód od miasta Poros). 300 m dalej znajduje się Zatoka Rosyjska, której nazwa wywodzi się od XIXwiecznej bazy morskiej oraz fabryki biszkoptów dla floty, należących do naszych wschodnich sąsiadów.

Hydra (Idra, Ηυδρα)  liczba mieszkańców: ok. 2,5 tys. \ +30 2298

Ta skalista wyspa (55 km2) z niewielką ilością roślinności przypomina falochron, broniący od południa Półwyspu Peloponeskiego. Jest też podobna do skamieniałej bułki, jak napisał Henry Miller w 1939 r. Główne miasto Hydry jest symbolem „greckiego miasta na wyspie” i w rzeczywistości wygląda lepiej niż na pocztówce. Niewiele jest w Grecji miejsc

modniejszych latem niż Hydra, będąca grecką odmianą Saint–Tropez.

4

Historia Choć o najstarszej historii Hydry niewiele wiemy, przypominała ona zapewne mniejsze wyspy greckie – zalesione, z niewielką osadą i portem. W antyku Hydra nie odegrała większej roli, za to w XVIII w. była potęgą morską i największym portem greckim. Wyspiarze dysponowali flotą w liczbie 150 statków. Budowali je sami, kunsztu ucząc się od piratów, u których najmowali się do pracy. Najsłynniejszego z wyspiarzy, Andreasa Vokosa (1769–1835), zanim jeszcze zasłynął jako admirał Miaoulis, pojmał kiedyś właśnie za korsarstwo sławny lord Nelson. Hydra była również ważnym ośrodkiem handlu, którym zajmowali się mieszkańcy (wówczas ok. 25 tys.). W wojnie o niepodległość w XIX w. Hydra dostarczyła nie tylko jednostek morskich, ale i dowódców: poza wspomnianym Miaoulisem również Tsamadosę, Tombasisa i Voulgarisa. Bez udziału Hydry nie sposób wyobrazić sobie powstania państwa greckiego w początkach XIX w. Ale z jego utworzeniem przyszedł paradoksalnie koniec potęgi wyspy. Wielkie porty i stocznie nowej Grecji powstały już na kontynencie. Lasy, którymi zachwycali się jeszcze Wenecjanie w wiekach średnich, ścięto, by pozyskać materiał do budowy statków (szczególnie w XVIII i XIX wieku). Krzewy zostały wyjedzone przez kozy, a ziemię, pokrywającą cienką warstwą strome

Hydra Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

stary budynek z 1826 r., w którym znajduje się również restauracja. Przy bulwarze usytuowany jest także hotel Manessi (\ +30 2298 022273) z pokojami w tej samej cenie co w Hotelu Dionysos.

611


Hydra Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

4

612

www.e-przewodniki.pl

skały, wypłukał deszcz. Dziś w miejscu drzew stanęły na zboczach domy, które stanowią swego rodzaju kulisy dla życia rozgrywającego się poniżej, w porcie i na jego nabrzeżu.

Miejsca, które warto zobaczyć Turysta nie powinien być rozczarowany główną osadą wyspy, miastem hydra (ok. 2,3 tys. mieszkańców). Do dziś kręci się tu bez szczególnych przygotowań filmy, których akcja toczy się sto czy dwieście lat temu. Jean Negulesco nakręcił na Hydrze Chłopca na delfinie (1957 r.) z Sophią Loren, a Jules Dassin, amerykański reżyser zamieszkały w Grecji, m.in. Fedrę (w 1962 r.). Na wyspie osiedliła się ostatnimi czasy liczna grupa artystów. W latach 60. XX w. dom na wyspie kupił pieśniarz Leonard Cohen. „Wpadłem z deszczowego Londynu i zostałem 10 lat” – brzmi często cytowany komentarz artysty. Kanadyjskiego barda urzekło nie tylko piękno wyspy, ale i jedna z turystek – zdjęcie Norweżki Marianne w domu Cohena na Hydrze zdobi okładkę albumu Songs from a Room. Większość turystów dostaje się na wyspę olbrzymimi statkami wycieczkowymi, które dobijają do przystani i zarazem głównej miejscowości wyspy. Na Hydrze trzeba koniecznie zobaczyć eleganckie archondiká, czyli rezydencje armatorów. Wiele z nich zamieniono na hotele, w innych mieszczą się różne instytucje, np. posiadłość rodziny Tsamados to obecnie szkoła morska, a dom Tombasis jest siedzibą ateńskiej Akademii Sztuk Pięknych. Najciekawszy jest bez wąt-

pienia dom rodzinny Koundouriotisów (Lazaros Koundouriotis Historical Mansion; › wt.–nd. 10.00–16.30; � 3 EUR), co ciekawe, należący do Albańczyków, którzy zasłużyli się w walce o niepodległość Grecji. Katedra (mitropolis) w porcie ma piękny marmurowy ikonostas. Z kolei w Muzeum Bizantyjskim (› wt.–nd. 10.00–17.00; � 2 EUR) znajdziemy niewielki, ale interesujący zbiór ikon. Poza miastem możemy zobaczyć kilka klasztorów, np. Agia Irini, Zourvas czy klasztor Proroka Eliasza z 1813 r., wybudowany na wzniesieniu z zapierającym dech w piersiach widokiem. By wejść na szczyt, potrzebujemy ok. 1,5 godziny, ale warto to zrobić. Dojazd i orientacja  Promem: Z portu w Pireusie dopływa tu latem kilkanaście promów, wodolotów i katamaranów dziennie. Najszybsze z nich docierają do wyspy w 1,5 godziny.  Połączenia drogowe na wyspie: Na Hydrze poza kilkoma samochodami dostawczymi, śmieciarką i traktorami nie ma praktycznie pojazdów kołowych i ewentualny bagaż transportuje się na grzbiecie osła bądź na wózku (� 10–15 EUR w obrębie miasta). Nawet rowery są zabronione. Na okoliczne kąpieliska dowożą turystów kaikas, czyli łódki.

Noclegi  Ze względu na duże zainteresowanie wyspą w sezonie należy zarezerwować noclegi przed przyjazdem. Poziom cen jest tu zrozumiale wyższy niż na innych wyspach. Należy liczyć się z wydatkiem co najmniej 70 EUR za dwójkę. W samym porcie znajdziemy hotel Sidra (\ +30 2298 053401; / sidra@hydra. com), który dysponuje 16 pokojami. Można również wynająć urządzony w dawnej sie-


dzibie armatora apartament. Jego standard i ciekawe wnętrze uzasadnia cenę, � od 100 EUR za noc. Co najmniej tyle samo będzie kosztował pokój w urządzonym w dawnej fabryce czyszczenia gąbki morskiej hotelu Bratsera (\ +30 2298 05391).

Wyżywienie  Posiłki na wyspie nie należą do najtańszych, ale dzięki wysokim wymaganiom turystów (głównie Greków), nie dostaniemy tu na talerzu byle czego. Miejscowi wybierają otwartą cały rok tawernę To Steki przy dzwonnicy. Moussaka kosztuje tu � 7 EUR. Dobrym miejscem jest też droższa Vigla.

Plaże  Plaże wyspy są niewielkie i kamieniste (poza Mandraki, pół godziny marszu na wschód od miasta). Plażowicze mają więc wybór między bezpiecznym hotelowym basenem a stromym zejściem do morza ze skał (warto mieć wtedy na sobie plastikowe obuwie do kąpieli). Z tego powodu nie odpoczywają tu praktycznie rodziny z dziećmi.

Spetses (Σπετσών)  liczba mieszkańców: ok. 3 tys. \ +30 2298

Spetses jest małą wyspą (22 km2), której najwyższe wzniesienie sięga 300 m n.p.m. To jedna z niewielu greckich wysp, której wygląd od czasów antyku nie zmienił się wiele. Porośnięta lasami Spetses jest od dziesiątków lat miejscem spokojnego azylu zamożniejszych Ateńczyków. Wielu z nich odkupiło od starzejących się chłopów ich gospodarstwa, zamieniając je w wygodne rezydencje, miłe miejsce na jesień życia. Lasy Spetses składają się

w dużej mierze z sosen alpejskich, których żywicę dodaje się do retsiny. Stąd niektórzy wywodzą dzisiejszą nazwę wyspy od włoskiej Isola di Spezzie (co znaczy ‘aromatyczna wyspa’). Warto tu zajrzeć, by przekonać się, czy słusznie.

Historia W starożytności Spetses znana była pod nazwą Pityoussa (co znaczy ‘pełna sosen’). Niewiele wiadomo o jej antycznej historii. W XVI w. przybyli tu uchodźcy z Albanii. Więcej wzmianek pochodzi ze źródeł późniejszych – w XIX w. była pierwszą wyspą, której mieszkańcy zbuntowali się przeciwko Turkom. Wyspę zamieszkiwało wówczas ok. 18 tys. osób. Bogaci wyspiarze wystawili silną flotę, a jednym z okrętów należących do Spetses dowodziła w bitwie pod Nafplion słynna Laskarina Bouboulina (1771–1825). Gdy wyspiarze zaczęli się wycofywać wskutek oporu Turków, miała ona wykrzyczeć: „Czy jesteście mężczyznami czy kobietami? Naprzód!” Atak na osmańską fortecę był jednak zupełnie nieudany, zginęło wielu Greków. Bouboulina zdobyła ją dopiero rok później, atakując od strony lądu.

4 Spetses Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

www.bezdroza.pl

Miejsca, które warto zobaczyć

Miasto sPEtsEs, w którym mieszka przeważająca większość wyspiarzy, dzieli się na dwie części: Palea Limani (stary port i zabudowa wokół niego) oraz Dapia (nowy port; ok. 15 min marszu na zachód od starego). W tej drugiej koncentruje się dziś życie wyspy, tu znajduje się też m.in dom admirał Boubouliny, zamieniony

613


Spetses Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

4

614

www.e-przewodniki.pl

w 1991 r. w muzeum. Nim zaangażowała się w walkę o Grecję, Laskarina Bouboulina zdążyła zostać dwukrotnie wdową i urodzić siedmioro dzieci. Słynęła z odwagi. 4 kwietnia 1821 r. swoim wspaniałym okrętem Agamemnon zdobyła trzy jednostki tureckie. Zginęła marnie – zabił ją tłum na ulicy w mieście Spetses, w burdzie wywołanej nieporozumieniami małżeńskimi jej syna. Pośmiertnie mianowano ją admirałem floty greckiej, a miasto wystawiło jej pomnik na bulwarze. Muzeum (\ +30 2298 072416; › 25 III–X; VII i VIII 9.30–14.15 i 15.45-20.15) prowadzi prapraprawnuk Boubouliny, Filippos Demertzis-Bouboulis. Obchód z przewodnikiem (� 4 EUR) odbywa się mniej więcej co godzinę. Za muzeum stoi jeden z pierwszych hoteli wybudowanych na wyspach greckich – Possidonion. Okazalsze domy należały do bogatych właścicieli statków. Niektóre mają nawet po sto kilkadziesiąt lat. Szczególnie imponująca jest posiadłość armatora Mexisa, w której urządzono Muzeum Miejskie (zwane też Muzeum Mexisa; \ +30 2298 072994; › wt.–nd. 8.30–14.45; � 4 EUR). Znajdziemy tu m.in. flagę, którą wywieszono 13 marca 1821 r. na znak odzyskanej po wielu stuleciach niepodległości. Prezentowane są również znaleziska archeologiczne (ceramika, rzymskie monety) oraz... kości Boubouliny. Poza bardzo rozległym miastem znajdziemy na Spetses tylko skromne osady i duże ogrodzone majątki, w których dom oddalony jest często pół kilometra od bramy wjazdowej. Krótki spacer na zachód od miasta doprowadzi nas

do szkoły dla chłopców (Anargyrios Korgialenios College), którą w 1927 r. postawił uwieczniony w jej nazwie Sotiris Anargyrios. Dziś budynki szkoły służą jako centrum konferencyjne. W latach 50. uczył w niej angielski pisarz John Fowles (1926–2005). Specyficzną atmosferę wyspy, szczególnie tutejszej przyrody, oddaje nieco jego powieść „Mag” z 1966 r., choć rzecz niezupełnie dotyczy Grecji (w powieści Spetses występuje jako nieistniejąca wyspa o nazwie Phraxos). Autor przewodnika odradza jednak filmową wersję książki z 1968 r. w reżyserii Guya Green’a, mimo świetnej obsady (m.in. Anthony Quinn i Michael Caine). Jeden z aktorów stwierdził później, że był to najgorszy film, w jakim wystąpił, bo „nikt nie wiedział, o co w nim chodzi”. Obraz nakręcono zresztą na Majorce. W części wokół starego portu (Palea Limani) znajduje się m.in. kilka starych kościołów. Najciekawszym z nich jest zapewne Agia Triada (czyli Świętej Trójcy) wzniesiony w 1793 r., znajdujący się w dzielnicy zwanej Kastelli. Na dzwonnicy kościoła Agios Nikolaos (św. Mikołaja) w porcie powstańcy wywiesili już w 1821 r. grecką flagę. Bunt przeciwko Turkom upamiętnia też kaplica (Panagia Armada) w okolicach latarni (faros). Wielkie malowidło Koutzisa, mieszczące się wewnątrz kaplicy, przedstawia bitwę morską rozegraną 8 września 1822 r. W jej rocznicę urządza się na Spetses regaty i festyn. Na południe od kościoła znajdziemy miłą zatokę z plażą o nazwie Agia Marina. Naprzeciwko niej, na południowy wschód od wyspy, leży niewielka sPEt-


soPoula,

wyspa kupiona przez StavroWyspy Sarońskie – numery sa Niarchosa (1909–96), kiedyś jednego kierunkowe z najbogatszych armatorów greckich, 2104 – Salamina znanego w kraju jako „złoty Grek”. Jeśli 2297 – Egina nie należy się do grona przyjaciół rodzi2298 – Hydra, Poros, Spetses ny zmarłego miliardera, nie da się jej zwiedzić (bardzo dobre lotnicze zdjęcia wer (� 25 EUR). Uwaga: na wyspę nie da się wjechać samochodem. wyspy i znajdujących się na niej zabudowań można zobaczyć na stronie / http:// Noclegi www.maps.google.com).  W dobrym starym stylu, wśród marmurów Spetses od stu lat jest popularnym i w pościeli z egipskiej bawełny ugoszczą miejscem wypoczynku Greków (a od nas w hotelu Possidonion (\ +30 2298 072308; � pokoje 100–150 EUR), niedaniedawna także turystów z innych kraleko nowego portu. Hotel został zbudojów, głównie z Wysp Brytyjskich). Dawwany w początkach XIX w. przez Sotirisa niej przybywano tu dla zmiany otoczenia Anargyriosa, wyspiarza, który dorobił się i klimatu, spotkań, konwersacji i dobrej majątku na handlu tytoniem za oceanem. kuchni. A jak jest dzisiaj? Turysta musi Połowę mniej zapłacimy w pobliskim Hotel Klimis (\ +30 2298 073725). Część pokoi ocenić sam. Dojazd i orientacja  Promem: Spetses osiągniemy szybkim promem z Pireusu (podróż trwa 2 godz.; w sezonie do 6 kursów dziennie).  Połączenia drogowe na wyspie: Lokalnym autobusem z miasta Spetses można dojechać do dużej plaży Agii Anargiri. Przystanek początkowy znajduje się przed hotelem Possidonion. Połączenia między miejscowościami na wyspie położonymi przy brzegu obsługuje również motorówka („wodna taksówka”; rejs kosztuje � 40–45 EUR), która zabiera zwykle do 8 osób. Do wielu plaż w sezonie docierają większe łódki, które są zdecydowanie tańsze od motorówki. W Spetses nie ma postoju taksówek, należy kontaktować się bezpośrednio z taksówkarzami: Nikos Vatikiotis (\ kom. +30 6932200240), Dimitris Gionis (\ kom. +30 6942635656). Wyspa jest względnie płaska i wokół niej wiedzie wyasfaltowana droga, warto więc wynająć rower (� 10–15 EUR) bądź motoro-

4 Spetses Wyspy Informacje Sarońskie praktyczne

www.bezdroza.pl

ma widok na Peloponez. Na Spetses jest wiele kwater prywatnych, kłopot z noclegiem możemy mieć jedynie w środku lata (lipiec i sierpień) i 8 września, gdy na wyspie obchodzi się rocznicę zatopienia tureckiego okrętu.

Wyżywienie  W starym porcie warto udać się do restauracji Nyxohmepon, należącej do Greka Nektariosa. Ta tradycyjna restauracja znajduje się 100 m za dobrze oznaczonym i również godnym polecenia lokalem o nazwie Mourayo. W obydwu miejscach serwują smaczne, greckie dania (� obiad od 10–12 EUR). Za najlepszą tawernę przy plaży w Agii Anargiri uchodzi Tasos.

Plaże  Plaże na wyspie są kamieniste, ale przyjemne, np. Kounoupitsa przy Dapia, Vrellou na zachód czy Agia Marina na południowy wschód od miasta. Największą plażą wyspy jest Agii Anargiri.

615



Grecja_hestia