Issuu on Google+


Gitara rockowa dla bystrzaków Autor: Jon Chappell, Carl Verheyen T³umaczenie: Marcin Machnik, Seweryn Wrona ISBN: 978-83-246-2038-8 Tytu³ orygina³u: Rock Guitar for Dummies Format: 180x235, stron: 336

Dowiedz siê wiêcej, i zostañ gwiazd¹ rocka! Przygotuj siê na niez³¹ rock and roll'ow¹ jazdê! Gitara pojawi³a siê w Europie oko³o XIII wieku i na dobre zadomowi³a siê w Hiszpanii, staj¹c siê tam instrumentem narodowym. W 1935 roku George Beauchamp u¿ywaj¹c prostych narzêdzi, kawa³ków drutu oraz magnesów, skonstruowa³ pierwszy przetwornik gitarowy. Czy wyobra¿asz sobie najwiêksze przeboje Jimiego Hendrixa , Led Zeppelin, Pata Methen'ego, Pink Floyd, Metallicy, czy Carlosa Santany bez charakterystycznych dzwiêków nie do podrobienia? Bez wyj¹tkowego brzmienia gitary elektrycznej? Nie na darmo Stare Dobre Ma³¿eñstwo œpiewa³o Woli gitarê mieæ za ¿onê, z gitar¹ bierze œlub. Gitara gra tak g³oœno, jak chcesz, mo¿esz po¿yczyæ j¹ przyjacielowi i nie wychodzi z innymi gitarami na krêgle. Nie musisz mieæ makija¿u, by czule siê do niej tuliæ, nigdy te¿ nie boli jej wzmacniacz. Ponadto, nie jest ¿adnym obciachem korzystaæ z kursów gry na „wioœle”, a ta ksi¹¿ka idealnie siê do tego nadaje! Niezale¿nie od tego, czy planujesz karierê rockowego idola, czy po prostu chcia³byœ poimprowizowaæ trochê ze znajomymi -- ten podrêcznik wraz z p³yt¹ stanowi najbardziej przystêpny zestaw do nauki podstaw gry na gitarze elektrycznej. WeŸ j¹ w ramiona: • dzia³anie gitary, wzmacniacza i uzyskiwanie zamierzonych efektów, • od prostych akordów po soczyste, rozpalaj¹ce riffy, • motywy w ró¿nych stylach — klasyczny rock, heavy metal, hip-hop, rock po³udniowoamerykañski czy progresywny, • power chordy i figury rytmiczne, • solówki oraz bluesowa i rockandrollowa gitara prowadz¹ca, • ró¿ne zagrywki, od rockabilly po rap rock, • konserwacja Twojego sprzêtu. P³yta CD zawiera: • riffy na gitarê prowadz¹c¹ • podk³ady gry rytmicznej


Spis treci O autorze ................................................................................................................................. 15 Podzikowania od autora ........................................................................................................ 17 Sowo wstpne ....................................................................................................................... 19 Wprowadzenie ......................................................................................................................... 21 O ksice ..................................................................................................................................................... 21 Nie a tak bardzo naiwne zaoenia ................................................................................................................ 22 Konwencje uyte w tej ksice ........................................................................................................................ 22 Jak podzielona jest ksika ............................................................................................................................. 23 Cz I: Chc by gwiazd rock and rolla ................................................................................................... 23 Cz II: Podstawowe techniki gry ............................................................................................................. 23 Cz III: Zaawansowane techniki, które zrobi z Ciebie prawdziwego rockmana ......................................... 24 Cz IV: Róne style rocka ...................................................................................................................... 24 Cz V: W poszukiwaniu idealnego brzmienia .......................................................................................... 24 Cz VI: Dekalogi .................................................................................................................................. 24 Dodatek ................................................................................................................................................... 24 Ikony wykorzystane w ksice ......................................................................................................................... 25 Co dalej ....................................................................................................................................................... 25

Cz I: Chc by gwiazd rock and rolla .......................27 Rozdzia 1: To tylko gitara rockowa… ale tego wanie chc! .............................................. 29 Rónice midzy gitar rockow i akustyczn — to nie tylko gono ................................................................ 30 Tembr, czyli cechy brzmienia .................................................................................................................... 30 Sygna ..................................................................................................................................................... 31 Przesterowanie i wybrzmienie .................................................................................................................... 32 No i gono ............................................................................................................................................ 32 Przykady do suchania ............................................................................................................................. 33 Poznawanie podstaw: Trio Mocy ................................................................................................................... 34 Gitara elektryczna ..................................................................................................................................... 34 Wzmacniacz ............................................................................................................................................. 38 Efekty ...................................................................................................................................................... 39 Zrozumie, jak dziaa gitara elektryczna ......................................................................................................... 40 Drgania strun i wysoko dwiku............................................................................................................... 41 Nacig kontra dugo ............................................................................................................................... 41 Twoje rce ............................................................................................................................................... 42 Przetworniki i wzmocnienie ....................................................................................................................... 42


6

Gitara rockowa dla bystrzaków Dodatki do Twojej gitary ............................................................................................................................... 43 Kostki (piórka) ......................................................................................................................................... 43 Paski ....................................................................................................................................................... 44 Kable ...................................................................................................................................................... 44 Tunery .................................................................................................................................................... 44

Rozdzia 2: We j w ramiona .................................................................................................. 45 Najpierw musisz j chwyci ............................................................................................................................ 45 Pozycja siedzca ....................................................................................................................................... 46 Pozycja stojca ......................................................................................................................................... 46 Pozycja lewej rki .......................................................................................................................................... 47 Przyciskanie progów ................................................................................................................................. 48 Wkrocz do akcji ........................................................................................................................................ 48 Pozycja prawej rki ....................................................................................................................................... 49 Gra za pomoc piórka ............................................................................................................................... 50 Gra za pomoc palców .............................................................................................................................. 51 Wany jest waciwy strój: tuner elektroniczny ............................................................................................. 51 Co to waciwie jest? ................................................................................................................................. 51 Jak to dziaa? ............................................................................................................................................ 52 Podstawy zapisu dwików, które nie zrobi Ci krzywdy .................................................................................. 52 Czytanie diagramu akordu ......................................................................................................................... 53 Czytanie rytmicznych slashów .................................................................................................................... 54 Czytanie tabulatury ................................................................................................................................... 55 Tworzenie muzyki, czyli jak zagra akord ....................................................................................................... 55 Palcowanie akordów ................................................................................................................................. 55 Uderzanie akordu ..................................................................................................................................... 56

Rozdzia 3: Jej druga poówka — wzmacniacz ....................................................................... 57 Jak dziaa wzmacniacz ................................................................................................................................... 58 cieka sygnau ............................................................................................................................................. 58 Przedwzmacniacz ..................................................................................................................................... 59 Regulacja barwy ....................................................................................................................................... 59 Efekty ...................................................................................................................................................... 60 Wzmacniacz mocy .................................................................................................................................... 61 Krótka wycieczka po wntrzu wzmacniacza ..................................................................................................... 61 Obudowa: wszystko na swoim miejscu ........................................................................................................ 61 Panel sterowania: przejmij kontrol ................................................................................................................ 62 Wejcia poszczególnych kanaów ............................................................................................................... 62 Gaki przedwzmacniacza i wzmacniacza mocy ............................................................................................ 63 Gaki barwy ............................................................................................................................................. 64 Wbudowane efekty ................................................................................................................................... 65 Zawsze moesz wybra inne wyjcie ............................................................................................................... 66 Speaker out .............................................................................................................................................. 67 Wyjcie suchawkowe ................................................................................................................................ 67 Direct out ................................................................................................................................................. 67 Ptla efektów ............................................................................................................................................ 67 Wejcie liniowe ......................................................................................................................................... 68 Róne inne „otwory” ................................................................................................................................ 68 Ostatnie ogniwo: gonik ........................................................................................................................... 69


Spis treci Podczenie i wczenie ................................................................................................................................. 69 Przede wszystkim bezpiecze stwo .............................................................................................................. 69 Wczanie i wyczanie w szeciu krokach ................................................................................................... 70 Pierwsze dwiki ........................................................................................................................................... 71 Ustawianie gaek ...................................................................................................................................... 71 Przeczanie kanaów ................................................................................................................................ 73 Co zrobi, gdy nie masz wzmacniacza ............................................................................................................. 73 Podczenie gitary do zestawu stereo lub „boomboksa” ............................................................................... 74 Podczenie do wzmacniacza suchawkowego ............................................................................................. 75 Teraz to ju nie jest czarna magia ................................................................................................................... 75

Cz II: Podstawowe techniki gry .................................77 Rozdzia 4: Co dla lewej rki: akordy .................................................................................... 79 Bez akordów si nie obdzie .......................................................................................................................... 79 Zacznij od otwartych akordów ....................................................................................................................... 80 Wcz do gry power chordy ........................................................................................................................... 80 Ruchome power chordy ............................................................................................................................ 82 Power w praktyce ..................................................................................................................................... 83 Wejd w barowy nastrój ................................................................................................................................ 84 Jak si upora z akordami barowymi ........................................................................................................... 84 Akordy barowe oparte na E ...................................................................................................................... 85 Przemieszczanie akordu E wzdu gryfu ..................................................................................................... 86 Inne rodzaje akordu E: molowe, septymowe, molowe septymowe i zawieszone .............................................. 86 Akordy barowe oparte na A ...................................................................................................................... 88 Przemieszczanie akordu A ........................................................................................................................ 89 Inne rodzaje akordu A: molowe, septymowe, molowe septymowe, zawieszone i durowe septymowe ................ 89

Rozdzia 5: W prawo patrz: techniki rytmiczne prawej rki .................................................... 91 Uderzanie w struny ....................................................................................................................................... 91 Uderzenia w dó ....................................................................................................................................... 92 Uderzenia w gór ..................................................................................................................................... 93 czenie uderze w gór i uderze w dó ................................................................................................... 93 czenie pojedynczych dwików i akordów ................................................................................................... 96 Technika grania dwików basowych z akordami ........................................................................................ 97 Bum-czik .................................................................................................................................................. 97 Zmienna linia basu ................................................................................................................................... 98 Zakócenia rytmu: uderzenia synkopowane ..................................................................................................... 99 Odczytywanie synkopy: kropki i uki legato ................................................................................................. 99 Granie synkopowanych schematów rytmicznych .......................................................................................... 99 Daj lewej rce chwil przerwy ...................................................................................................................... 101 Tumienie strun lew rk ....................................................................................................................... 101 Sugerowanie synkopowania ..................................................................................................................... 102 Wrómy do prawej rki ............................................................................................................................... 102 Tumienie strun praw rk ..................................................................................................................... 102 Przeam schemat gry akordowej: zmiany palcowania lewej rki w trakcie bicia ................................................. 103

7


8

Gitara rockowa dla bystrzaków Prawa do to nie tylko piórko ..................................................................................................................... 104 Wprowadzenie do rónych styli gry rytmicznej ............................................................................................ 106 Prosty rytm na cztery .............................................................................................................................. 107 „Two-beat” ............................................................................................................................................ 107 Rytm szesnastkowy ................................................................................................................................. 108 Metalowy galop ...................................................................................................................................... 108 Rytm reggae ........................................................................................................................................... 108 Rytm na trzy .......................................................................................................................................... 109

Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej ........................... 111 Przejmij prowadzenie .................................................................................................................................. 111 Jak trzyma piórko? ..................................................................................................................................... 113 Przejd do ataku ......................................................................................................................................... 113 Uderzanie pojedynczych strun w gór i w dó ................................................................................................... 113 Granie pojedynczych dwików .................................................................................................................... 113 Technika gry pojedynczych dwików ...................................................................................................... 114 Naprzemienne piórkowanie ..................................................................................................................... 116 Granie melodii na rónych strunach ......................................................................................................... 116 Skale ..................................................................................................................................................... 116 Pasae ................................................................................................................................................... 118 czenie zmian o jeden stopie z pasaowymi przeskokami ....................................................................... 119 Zacznij od dou: melodie na niszych dwikach ........................................................................................... 119 Droga na szczyt: melodie na wyszych dwikach .......................................................................................... 120 Pozycje na gryfie ......................................................................................................................................... 121 Otwarta pozycja ..................................................................................................................................... 121 Wysze, zamknite pozycje ...................................................................................................................... 121 Blisze spotkanie z riffami na niszych rejestrach ........................................................................................... 122 Czy mona to jako uproci: skala pentatoniczna .......................................................................................... 123 Skala pentatoniczna, czyli trzy sposoby grania solówek .................................................................................. 124 Pentatonika w utworze o tonacji durowej .................................................................................................. 125 Pentatonika w utworze o tonacji molowej .................................................................................................. 126 Pentatonika w utworze o progresji bluesowej ............................................................................................. 126 Improwizowanie .......................................................................................................................................... 128 Nuta ko cowa ............................................................................................................................................ 128

Rozdzia 7: Porywajce riffy ................................................................................................... 131 Wejd w klimat: najprostsze riffy .................................................................................................................. 132 Riffy na caych nutach i pónutach ........................................................................................................... 132 Riffy na ósemkach i wiernutach ............................................................................................................. 132 Riffy szesnastkowe .................................................................................................................................. 134 Synkopowanie ósemkowe ........................................................................................................................ 135 Co dwie nuty, to nie jedna: technika double-stop ........................................................................................... 137 czenie riffów na pojedynczych nutach z akordami ...................................................................................... 138 Poszukiwanie wasnego stylu ........................................................................................................................ 140


Spis treci

Cz III: Zaawansowane techniki, które zrobi z Ciebie prawdziwego rockmana ................141 Rozdzia 8: Granie w wyszych pozycjach ............................................................................. 143 Sigaj wyej, czyli wdrówka w gór gryfu ..................................................................................................... 143 Pierwsze skoki na wysze progi ................................................................................................................ 144 Technika double-stop w górze gryfu ......................................................................................................... 145 Skale do gry solowej w zamknitych pozycjach .............................................................................................. 146 Granie w okrelonej pozycji ......................................................................................................................... 146 Jak okreli pozycj ................................................................................................................................. 146 Jak wybra pozycj .................................................................................................................................. 147 Stosowanie ruchomych skal pentatonicznych ................................................................................................... 148 Pozycja wyjciowa .................................................................................................................................. 148 Wyjcie z pozycji wyjciowej .................................................................................................................... 148 Zejcie poniej pozycji wyjciowej ............................................................................................................ 149 Poruszanie si midzy pozycjami ............................................................................................................. 150 W poszukiwaniu piciu pozycji skali pentatonicznej ....................................................................................... 151 Nie bój si zmian ........................................................................................................................................ 153 Zagrywki podrónicze ............................................................................................................................. 153 Z otchani na szczyt ................................................................................................................................ 153 Skd wiedzie, gdzie zagra ......................................................................................................................... 154 Pozycja a tonacja .................................................................................................................................... 154 Wybór pozycji ........................................................................................................................................ 156 Pi pozycji w praktyce ........................................................................................................................... 156

Rozdzia 9: Ekspresja, czyli jak sprawi, e gitara zacznie „piewa” ................................. 159 „Motkowanie”, czyli hammer-on ................................................................................................................. 160 Sztuka podrywania, czyli pull-off .................................................................................................................. 161 Slide, czyli lizgawka ................................................................................................................................... 162 Podcignij si w podciganiu ....................................................................................................................... 163 Podciganie i opuszczanie ....................................................................................................................... 164 Podciganie wstpne ............................................................................................................................... 165 Wibrato, które wprawi Ci w drenie ............................................................................................................ 165 Flaolety, czyli muzyczna przyprawa ............................................................................................................ 166 Nie wahaj si gra wajch ............................................................................................................................ 167 A teraz wszystko naraz ................................................................................................................................ 168

Cz IV: Róne style rocka .........................................171 Rozdzia 10: Wczesne lata rock and rolla ............................................................................. 173 Kluczow spraw jest waciwy sposób uderzania w struny ............................................................................. 174 R&B wychodzi na powierzchni — Bo Diddley ......................................................................................... 174 Kiedy rock pozna teksa skie brzmienie — Buddy Holly ............................................................................... 175 Doo wop zdobywa rzesze fanów ................................................................................................................... 176 I-vi-ii-V: 12/8 ......................................................................................................................................... 176 I-vi-IV-V: zwyke ósemki ......................................................................................................................... 177 I-vi-ii-V: rytm mieszany ........................................................................................................................... 177

9


10

Gitara rockowa dla bystrzaków Poczenie country z bluesem, czyli rytm rockabilly ........................................................................................ 179 Powstanie rockandrollowego stylu gry na gitarze — Chuck Berry ................................................................... 181 Muzyka surfowa .......................................................................................................................................... 182 Nadciga brytyjska inwazja .......................................................................................................................... 184 The Beatles „I Saw Her Standing There” ............................................................................................... 185 Melodyjne riffy w stylu The Beatles ......................................................................................................... 186 Riffy na wysokich i niskich dwikach ...................................................................................................... 187

Rozdzia 11: Zote lata klasycznego rocka ............................................................................ 189 Trudniejsze riffy i figury rytmiczne ............................................................................................................... 189 Motyw rytmiczny oparty na riffie .............................................................................................................. 189 Motyw rytmiczny oparty na akordach ....................................................................................................... 190 Studiowanie klasycznych mistrzów rocka ....................................................................................................... 192 Inwazja brytyjska .................................................................................................................................... 192 Blues przebija si na powierzchni ........................................................................................................... 195 Rock latynoski — Carlos Santana ........................................................................................................... 200 Rock poudniowy .................................................................................................................................... 201 Wskrzeszenie dogorywajcego bluesa — Stevie Ray Vaughan ................................................................... 204 Rock neoklasyczny — Aerosmith ............................................................................................................ 206 Poczenie country i rockowego stylu grania gitary prowadzcej — The Eagles ............................................... 206 The Edge nadaje muzyce epick struktur .................................................................................................... 209

Rozdzia 12: Heavy metal ....................................................................................................... 211 Pojawienie si metalu .................................................................................................................................. 211 Riffy Black Sabbath, które rozsadz Ci czaszk ........................................................................................ 212 Barokowa eksplozja Ritchiego Blackmore’a .............................................................................................. 213 Era gwiazd, czyli rock stadionowy ................................................................................................................ 214 Kiss — makijae i ponce gitary ............................................................................................................. 214 Przyjazne dla radia riffy Bostonu ............................................................................................................. 214 Rewolucja dwikowa Van Halena .......................................................................................................... 216 Haas barowy Angusa Younga ................................................................................................................ 216 Pocztki inwazji europejskiego metalu .......................................................................................................... 218 Upychanie fanów na trybunach, czyli heavy metalowe hity lat osiemdziesitych ............................................... 219 Metalowy atak Randy’ego Rhoadsa ......................................................................................................... 219 Yngwie Malmsteen, szwedzki demon szybkoci ......................................................................................... 219 Cikie riffy Metalliki .............................................................................................................................. 221 Z impetem w nowe stulecie .......................................................................................................................... 221 Szalona szybko Dimebaga Darrella ....................................................................................................... 222 Alice in Chains ...................................................................................................................................... 222 Kornografia ............................................................................................................................................ 223

Rozdzia 13: Rock progresywny i jazzrock ............................................................................. 225 Pierwsza fala rocka progresywnego ............................................................................................................... 225 Powiedz tak! — Yes i eklektyczna wirtuozeria Steve’a Howe’a .................................................................. 225 Upiorne gitary Genesis ........................................................................................................................... 227 Wycieczki gitarowe Roberta Frippa ......................................................................................................... 228 Przestrzenny blues Pink Floyd ................................................................................................................ 229 Akustyczny art rock — Emerson, Lake & Palmer .................................................................................... 229


Spis treci Unia dwóch styli — progresywny rock czy si z metalem ............................................................................. 231 Na scenie z Alexem Lifesonem z Rush .................................................................................................... 231 Piowanie drewna — riffy Jethro Tull ...................................................................................................... 232 Jazzrock trafia na listy przebojów .................................................................................................................. 233 Elegancki jazzpop grupy Steely Dan ........................................................................................................ 233 Uczuciowy jazz George’a Bensona .......................................................................................................... 234 Wyszukany jazzpop Pata Metheny’ego .................................................................................................... 235 Toto Steve’a Lukathera — rockowe monstrum ......................................................................................... 236 Legendy jazzrocka ...................................................................................................................................... 238 Czysta wirtuozeria — John McLaughlin i Al Di Meola ............................................................................ 239 Jazzowy powrót Jeffa Becka ..................................................................................................................... 240

Cz V: W poszukiwaniu idealnego brzmienia ...............243 Rozdzia 14: W pogoni za sprztem — jak znale ten wymarzony ...................................... 245 Jak wydoby z gitary to, czego oczekujesz ...................................................................................................... 245 Otaksuj jej ciao, czyli korpus gitary ......................................................................................................... 246 Sprawdzanie gryfu i podstrunnicy ............................................................................................................ 247 Dostrój si do stroików, mostka i siodeka ................................................................................................. 249 Sprawdzanie przetworników i elektryki ..................................................................................................... 250 Jaki rodzaj gitary wybra? ........................................................................................................................ 253 Wybór najlepszego wzmacniacza, który oywi Twoj gitar ............................................................................ 254 Konfiguracje wzmacniaczy ....................................................................................................................... 255 Najwaniejsze cechy ................................................................................................................................ 256 Podsumowanie ........................................................................................................................................... 257

Rozdzia 15: Dzikie i szalone brzmienia — efekty gitarowe ................................................. 259 Róne grupy efektów ................................................................................................................................... 259 Wybór typu efektu ....................................................................................................................................... 260 Kostki .................................................................................................................................................... 260 Multiefekty podogowe ............................................................................................................................ 261 Efekty montowane w racku ...................................................................................................................... 261 Wbudowane efekty ................................................................................................................................. 261 Najwaniejsze pojcia zwizane z efektami .................................................................................................... 261 Efekty modyfikujce wzmocnienie — overdrive, distortion i fuzz ..................................................................... 262 Overdrive ............................................................................................................................................... 263 Distortion ............................................................................................................................................... 263 Fuzz ...................................................................................................................................................... 263 Podbijanie lub tumienie, czyli regulacja dynamiki ......................................................................................... 264 Kompresory ........................................................................................................................................... 264 Bramki szumów ...................................................................................................................................... 265 Granie ze suchu — efekty modyfikujce barw ............................................................................................. 266 EQ, czyli equalizer ................................................................................................................................. 266 Filtry ..................................................................................................................................................... 268 Panuj nad nateniem dwiku, czyli inne efekty modyfikujce gono .......................................................... 269 Peda gonoci ....................................................................................................................................... 269 Tremolo ................................................................................................................................................. 270

11


12

Gitara rockowa dla bystrzaków Wyrana zmiana, czyli efekty modulacyjne .................................................................................................... 270 Chorus ................................................................................................................................................... 270 Flanger .................................................................................................................................................. 271 Phase shifter lub phaser .......................................................................................................................... 272 Rotating speaker lub Leslie ..................................................................................................................... 272 Pitch shifter i octave divider ..................................................................................................................... 273 Dajcie mi wicej przestrzeni, czyli czwarty rodzaj efektów ............................................................................... 273 Delay lub echo ....................................................................................................................................... 274 Reverb ................................................................................................................................................... 275 Projektowanie linii sygnau .......................................................................................................................... 276 Przenony organizer, czyli skrzynka na efekty .............................................................................................. 277

Rozdzia 16: Konserwacja i opiekowanie si gitar elektryczn .......................................... 279 Niezbdny zestaw narzdzi .......................................................................................................................... 280 Podstawowe wyposaenie ........................................................................................................................ 280 Zaawansowane narzdzia ....................................................................................................................... 281 Wymiana strun ........................................................................................................................................... 282 Wybór waciwych strun .......................................................................................................................... 282 ciganie starych strun ............................................................................................................................ 284 Zakadanie nowych strun ........................................................................................................................ 286 Czyszczenie poszczególnych elementów gitary .................................................................................................... 288 Struny ................................................................................................................................................... 289 Korpus, gryf i elementy osprztu .............................................................................................................. 289 Progi ..................................................................................................................................................... 289 Ukad elektryczny ................................................................................................................................... 290 Regulacja, czyli co zrobi, eby Twoja gitara graa jak najlepiej ...................................................................... 290 Sygnay ostrzegawcze .............................................................................................................................. 291 Napicie spryn mostkowych .................................................................................................................. 293 Rozwizywanie mniejszych problemów z ukadem elektrycznym ................................................................. 294 Naprawa wzmacniacza i efektów .................................................................................................................. 295 Wymiana bezpiecznika ............................................................................................................................ 295 Czyszczenie i wymiana lamp próniowych ................................................................................................ 295 Goniki ................................................................................................................................................. 295 Rozwizania najczstszych problemów ......................................................................................................... 296 Przechowywanie gitary ................................................................................................................................ 297

Cz VI: Dekalogi ..................................................... 299 Rozdzia 17: Dziesiciu gitarzystów rockowych, którzy zmienili histori .............................. 301 Chuck Berry ............................................................................................................................................... 301 Eric Clapton ............................................................................................................................................... 302 Jimi Hendrix ............................................................................................................................................... 302 Jeff Beck ..................................................................................................................................................... 302 Jimmy Page ................................................................................................................................................ 302 Eddie Van Halen ....................................................................................................................................... 303 Stevie Ray Vaughan ................................................................................................................................... 303 Eric Johnson ............................................................................................................................................... 303 Steve Vai ................................................................................................................................................... 304 Kurt Cobain ............................................................................................................................................... 304


Spis treci Rozdzia 18: Dziesi albumów rockowych, które musisz mie ........................................... 305 The Beatles, Rubber Soul (1965) ............................................................................................................... 305 Jimi Hendrix Experience, Are You Experienced (1967) ............................................................................... 306 Led Zeppelin, Led Zeppelin II (1969) ....................................................................................................... 306 The Who, Who’s Next? (1971) .................................................................................................................. 306 The Rolling Stones, Exile on Main Street (1972) ........................................................................................ 306 Jeff Beck, Blow by Blow (1975) .................................................................................................................. 307 Van Halen, Van Halen (1978) .................................................................................................................. 307 Joe Satriani, Surfing with the Alien (1987) .................................................................................................. 307 Metallica, Metallica (The Black Album) (1991) .......................................................................................... 308 Korn, Issues (1999) .................................................................................................................................... 308

Rozdzia 19: Dziesi klasycznych gitar rockowych ............................................................. 309 Fender Telecaster ....................................................................................................................................... 309 Gibson Les Paul ......................................................................................................................................... 310 Fender Stratocaster ..................................................................................................................................... 310 Gibson z serii ES ........................................................................................................................................ 310 Gibson Flying V ......................................................................................................................................... 310 Mosrite Ventures Model ............................................................................................................................. 311 Rickenbacker 360/12 .................................................................................................................................. 311 Ibanez Iceman ............................................................................................................................................. 311 „Super Strat” ............................................................................................................................................. 311 Paul Reed Smith ........................................................................................................................................ 312

Dodatek Jak korzysta z pyty ....................................313 Jak znale waciw ciek ......................................................................................................................... 313 Naliczanie .............................................................................................................................................. 313 Aranacja stereofoniczna ......................................................................................................................... 314 cieki na pycie ......................................................................................................................................... 314

Skorowidz ............................................................................................................................ 321

13


Rozdzia 6

W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej W tym rozdziale:  Poznasz skale, arpeggia i typowe zagrywki.  Nauczysz si czyta zapis nutowy.  Powiczysz riffy.  Dowiesz si, jak improwizowa dobre solówki.

S

olówki stanowi najbardziej widowiskowy i olniewajcy rockowy sposób gry na gitarze. Potrafi przekaza pen gam emocji — od aoci i sentymentalizmu po wrzaskliw i szalon beztrosk — czasem w tym samym motywie. Podczas gdy riffy s ugruntowane, skomponowane i emanuj si za pomoc swej niewzruszonej staoci, gitara prowadzca wznosi si na wyyny muzycznej boskoci, szybujc w bezkresnych przestrzeniach inspiracji. Wszyscy najwiksi gitarzyci — od Erica Claptona i Jimiego Hendrixa po Eddiego Van Halena i Stevego Vaia — potrafili si w ten sposób wznosi, ale oprócz tego byli zdyscyplinowanymi mistrzami swoich instrumentów. Udao im si rozwiza odwieczny artystyczny paradoks i uzyska cakowicie kontrolowan absolutn wolno. Kiedy zaczniesz rozwija podstawowe techniki gry gitary prowadzcej, nie zapominaj o tym, e w Twojej muzyce kryje si potencja wywoywania potnych emocji. Uwaaj, eby ich nadmiar nie spali Twojego wzmacniacza! W tym rozdziale skupimy si na palcach lewej rki i precyzyjnym piórkowaniu. Zdradz Ci take, dlaczego caa ta gra jest warta wieczki.

Przejmij prowadzenie Musisz umie zagra wiele d wików, aby waciwie wydoby nieliczne. To powiedzenie nieznanego (prawdopodobnie wschodniego) pochodzenia z pewnoci stosuje si do rocka, poniewa najlepiej by byo, gdyby najpierw nauczy si akordów (które skadaj si z przynajmniej trzech d wików), a potem zacz gra pojedynczymi d wikami, co jest istot gitary prowadzcej.


112

Cz II: Podstawowe techniki gry Tak naprawd nie musisz opanowa gry akordowej, zanim zabierzesz si do gitary prowadzcej. Takie podejcie jest jednak uzasadnione chociaby z technicznego punktu widzenia — do grania rytmu nie potrzebujesz a tak precyzyjnych uderze prawej rki. Dla wikszoci pocztkujcych gitarzystów trcanie wielu strun jest atwiejsze ni trafianie w pojedyncze. Teraz jednak nadszed czas na wypraw w wiat pojedynczych d wików, w którym uderzasz tylko jedn strun jednoczenie, a kluczowe znaczenie ma trafienie we waciw. Wymaga on take znacznie wikszej ruchliwoci lewej rki. Pojedyncze d wiki moesz gra na róne sposoby. Cztery najwaniejsze to:

9 Melodia: to podstawowy sposób gry pojedynczymi d wikami na gitarze. Moe stanowi skomponowany motyw lub improwizowany przerywniki, a take solówk, która wykorzystuje melodi jako punkt wyjcia.

9 Arpeggio: polega na graniu akordów rozoonych na poszczególne d wiki, wic take

jest sposobem grania pojedynczych d wików. Arpeggio moesz stosowa jako rodzaj akompaniamentu (tak jak w palcowanym przykadzie z rozdziau 5.) lub jako gitar prowadzc, co stosuje wielu hardrockowych i heavymetalowych gitarzystów, takich jak Eddie Van Halen i Randy Rhoads. Wielu z nich wplata w swoje solówki kilka taktów arpeggia, czego rezultaty bywaj niesychanie emocjonujce.

9 Riff: to autonomiczna fraza muzyczna, skomponowana zazwyczaj z pojedynczych

d wików i wykorzystywana jako strukturalna cz utworu lub jego czci. czy on melodi i gitar rytmiczn, poniewa ma wspólne cechy z jednym i drugim sposobem grania. Jest zazwyczaj kilka razy powtarzany i w danej czci utworu suy jako motyw akompaniujcy. Przypomnij sobie wpadajce w ucho riffy z utworów Day Tripper i Birthday The Beatles, Satisfaction The Rolling Stones, Walk This Way Aerosmith, Sunshine of Your Love Cream, Whole Lotta Love i Black Dog Led Zeppelin, Crazy Train Ozzy’ego Osbourne’a oraz You Give Love a Bad Name Bon Jovi. Wszystkie te piosenki opieraj si na rozpoznawalnych i atwych do zapamitania motywach. Riffy nie zawsze s zbudowane z pojedynczych d wików. Na przykad w Smoke on the Water Deep Purple i Iron Man Black Sabbath s one zoone z wielod wików granych jednoczenie. Riff moe by take zagrany w harmonii przez dwie lub wicej gitar. Z takich zagrywek s znani The Allman Brothers i The Eagles.

9 Swobodna improwizacja: nie jest to uznany termin muzyczny, tylko fraza opisujca

dowolny fragment partii gitary prowadzcej, który niekoniecznie opiera si na melodii. Swobodna improwizacja nie musi nawet by melodyjna. Przeskoki o due interway, granie perkusyjne, efekty muzyczne i sekwencje d wików (takie jak na przykad schematy szybko powtarzanych nut, a nawet jednej nuty) — wszystkie te rodki wyrazu mog bra udzia w budowaniu ekscytujcej solówki lub pasau.

Terminy gitara prowadzca, melodia, gówny motyw, riff, solówka czy improwizacja oznaczaj róne sposoby grania pojedynczymi d wikami i s czsto stosowane wymiennie. Fraza „granie pojedynczymi d wikami” jest nieco nieporczna, dlatego kady rodzaj grania, który nie jest gitar rytmiczn, moesz okreli mianem gitary prowadzcej, nawet jeli bdzie to oznaczao riff. cile rzecz ujmujc, gitara prowadzca to gówna gitara, której partia zazwyczaj opiera si na pojedynczych d wikach. Lecz nie jest to regu, poniewa moesz gra dwud wiki technik double-stop. Dodatkowo termin gitara prowadzca pozwala na odrónienie jej od innej gitary (lub gitar) w zespole, która gra partie rytmiczne.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej Czasami partia gównej gitary moe si skada z akordów. Przerywnik gitarowy w Peggy Sue Buddy’ego Holly’ego oraz riff otwierajcy utwór Pinball Wizard The Who to dwa najbardziej znane przykady gitary rytmicznej, która gra gówn rol.

Jak trzyma piórko? Sposób trzymania jest generalnie taki jak w przypadku gry rytmicznej. Chwy je tak, aby koniec wystawa prostopadle z boku kciuka, i umie do w pobliu struny, któr zamierzasz uderzy. Zalecany przeze mnie sposób trzymania piórka znajdziesz na rysunku 2.6. Zapewne odkryjesz, e trzymasz piórko nieco mocniej, szczególnie gdy bdziesz chcia zagra goniej lub agresywniej. To normalne. Z czasem zaczniesz je postrzega jako naturalne przeduenie jednego z paznokci.

Przejd do ataku Trcanie lub uderzanie okrelonego d wiku jest okrelane jako atak. Nie oznacza to, e powiniene gra agresywnie — jest to termin odróniajcy pocztek nuty od jej wybrzmiewania (czyli tej czci, która nastpuje po pierwszym, perkusyjnym d wiku). Aby zaatakowa pojedyncz strun, umie piórko tak, aby dotykao jej od góry lub znajdowao si nieznacznie ponad ni, i tr j szybkim, pynnym ruchem. Uderz j na tyle mocno, eby d wik by wyra ny, lecz aby nie zahaczy przy okazji ssiedniej struny. Ten ruch to uderzenie w dó, które jest dokadnie takie samo jak to, które opisaem w rozdziale 5., tyle e tym razem trcasz tylko jedn strun. Aby uderzy w gór, po prostu wykonaj odwrotny ruch.

Uderzanie pojedynczych strun w gór i w dó v

Uderzanie struny w dó (w stron ziemi) oznacza si symbolem , a uderzanie struny w gór — symbolem V. Rockowi gitarzyci rytmiczni preferuj uderzenia w dó, poniewa s one mocniejsze i su do podkrelania d wików w równych, miarowych schematach. Natomiast naprzemienne uderzenia w gór i w dó, zwane naprzemiennym piórkowaniem (które opisz w dalszej czci tego rozdziau), s istot gitary prowadzcej.

Granie pojedynczych dwików Akordy zazwyczaj grasz do szerokimi ruchami przedramienia i nadgarstka. Pojedyncze d wiki nie wymagaj takiego rozmachu, poniewa wikszo siy uderzenia bierze si z nadgarstka. Zapewne bdziesz mia skonno do opierania podbicia doni na mostku. To w porzdku, zwró jednak uwag na to, aby przypadkowo nie tumi strun w trakcie gry. Jeli najpierw uderzasz d wiki na niszych strunach, a nastpnie na wyszych, naturalnie dopasujesz pozycj rki i przesuniesz j wzdu mostka. Oczywicie nie musisz jej opiera na strunach — równie dobrze moesz jej pozwoli swobodnie zwisa mniej wicej w okolicy mostka.

113


114

Cz II: Podstawowe techniki gry

Yin i Yang gitary rytmicznej i prowadzcej Jeli w zespole s dwaj gitarzyci, najlogiczniejszy podzia obowizków sprowadza si do tego, e jeden z nich peni rol gitarzysty prowadzcego, a drugi rytmicznego. Czsto gówn gitar gra lepszy z nich. Czasem jednak podzia ról nie wynika z talentów muzycznych, lecz z tego, e gitarzysta rytmiczny jest jednoczenie gównym kompozytorem (tak jak w przypadku Toma Petty’ego i Metalliki). W wielu zespoach te role nie s wyranie zdefiniowane — przykadem mog by Lynyrd Skynyrd, The Allman Brothers i Judas Priest. Jednak w tych, które znalazy si na poniszej licie, wiadomo, kto jest gitarzyst prowadzcym, a kto rytmicznym. Zespó

Gitara rytmiczna

Gitara prowadzca

The Beatles

John Lennon

George Harrison

The Rolling Stones

Keith Richards

Brian Jones/Mick Taylor/Ron Wood

The Kinks

Ray Davies

Dave Davies

Grateful Dead

Bob Weir

Jerry Garcia

AC/DC

Malcolm Young

Angus Young

Creedence Clearwater Revival

Tom Fogerty

John Fogerty

Aerosmith

Brad Whitford

Joe Perry

Kiss

Paul Stanley

Ace Frehley

Tom Petty

Tom Petty

Mike Campbell

The Cars

Ric Ocasek

Elliot Easton

The Clash

Joe Strummer

Mick Jones

Def Leppard

Steve Clark

Phil Collen

Bruce Springsteen

Bruce Springsteen

Nils Lofgren

Metallica

James Hetfield

Kirk Hammett

Guns N’ Roses

Izzy Stradlin

Slash

Nawet grajc gono i agresywnie, powiniene w peni panowa nad praw rk. Twój ulubiony wykonawca, który móci ramieniem niczym skrzydem wiatraka, z pewnoci gra gitar rytmiczn, a nie solow. Zaczniemy od kilku prostych wicze w graniu pojedynczych d wików, a nastpnie przejdziemy do zagrywek, które nie le brzmi, a ich granie bdzie dla Ciebie przyjemnoci.

Technika gry pojedynczych dwików Zagraj motywy z rysunku 6.1 wycznie za pomoc uderze w dó. Jest to sze pasay na rónych strunach. Kady z nich skada si z trzech rónych d wików. Wszystkie s oparte na wiernutach, co oznacza, e na jeden takt przypadaj cztery nuty (lub jeli wystukujesz rytm stop, na jedno tupnicie przypada jedna nuta).


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej

Rysunek 6.1.

wiernutowe melodie w otwartej pozycji na kadej z szeciu strun gitary

Caa sztuka polega na tym, eby zagra waciwe d wiki, nie trcajc przypadkowo zej struny. Nie musisz wygrywa wyszukanych rytmów lub kombinacji uderze w gór i w dó — wystarczy, e trafisz we waciw strun. Jak si domylasz, trudniej jest to zrobi na wewntrznych strunach (drugiej, trzeciej, czwartej i pitej) ni na zewntrznych (pierwszej i szóstej). Spróbuj zagra te motywy samodzielnie (bez pomocy nagra na pycie), naliczajc (i wystukujc stop) tempo o jeden takt wczeniej, ni zaczniesz gra. Zagraj z pyt, gdy uznasz, e wiczenie masz ju opanowane i grasz je bez przerw lub pomyek. Kade wiczenie jest w innym klimacie (co sycha na pycie), ale nie powinno Ci to oniemiela. Jeli bdziesz liczy wiernuty zgodnie ze stukaniem na pycie (czyli rytmicznym d wikiem hi-hatu, stosowanym przez perkusistów, aby wskaza tempo przed utworem) oraz skupisz si na pynnym wydobywaniu jednego d wiku przy kadym uderzeniu, wszystko pójdzie gadko.

115


116

Cz II: Podstawowe techniki gry Nastpne wiczenie (z rysunku 6.2) jest nieco trudniejsze, poniewa wymaga zmiany strun w trakcie grania motywu. Grajc je, staraj si pynnie przechodzi midzy strunami, nie traci rytmu i nie zmienia dynamiki (czyli siy uderze piórkiem).

Rysunek 6.2.

wiernutowa melodia na rónych strunach

Grajc na gitarze, musisz pilnowa rytmu nie tylko midzy taktami, lecz take wtedy, gdy zmieniasz struny.

Naprzemienne piórkowanie Teraz zwikszysz tempo i zaczniesz gra ósemki. Jak wiesz, w grze rytmicznej czsto wystarczy zwikszy czstotliwo uderze w dó. Lecz gitara prowadzca wymaga w takiej sytuacji wykorzystania naprzemiennego piórkowania. Aby naprzemiennie piórkowa ósemki, musisz pamita o jednej, prostej zasadzie: na „1”, „2”, „3” i „4” uderzasz w dó, a na „i” uderzasz w gór. Brzmi banalnie, lecz w praktyce utrzymanie tego schematu podczas przechodzenia na ssiedni, a nawet dalsz strun jest do trudne. Mimo to naprzemienne piórkowanie jest dobr technik — nawet gdy wydaje si nielogiczne czy nieefektywne — i korzysta z niej praktycznie kady w miar uzdolniony gitarzysta.

Granie melodii na rónych strunach Niezalenie od tego, czy zmieniasz struny, czy nie, powiniene piórkowa naprzemiennie. W melodii ósemkowej oznacza to, e d wiki przypadajce na „1”, „2”, „3” i „4” uderzasz w dó, a d wiki przypadajce na „i” (czyli te, które przypadaj midzy liczbami) — w gór.

Skale Skale ze swej natury skadaj si z kolejnych stopni. Stanowi one straszliwe narzdzie muzycznych tortur w rkach bezwzgldnych wychowawców (takich jak Twoja nauczycielka muzyki w czwartej klasie), ale to wszystko ma swój cel. Skala to wietny sposób na rozgrzanie palców za pomoc rozpoznawalnych ukadów, dziki któremu uczysz si pooenia na gryfie nalecych do niej d wików. Dodatkowo skale ukadaj si w znajomo brzmice melodie („do re mi fa sol la si do”), a ich poprawne wykonanie daje swego rodzaju przyjemno — a przynajmniej do momentu, gdy zagrasz je ju trzy miliony razy i nie bdziesz ich w stanie zdziery.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej Na razie jednak spróbuj zagra kolejne d wiki skali C-dur w gór i w dó, zaczynajc od podstawy (czyli pierwszego stopnia skali lub akordu).

Skale durowe Rysunek 6.3 przedstawia jedn oktaw skali C-dur (czyli osiem d wików). Zwró uwag na to, e tylko w pierwszej poowie taktu znajduj si oznaczenia uderze, a tu po nich pojawia si termin sim. (skrót od ang. simile — podobnie), informujcy, e reszt powiniene zagra w ten sam sposób.

Rysunek 6.3. Jedna oktawa skali C-dur w gór i w dó

W tradycyjnym zapisie nutowym pojawio si take palcowanie lewej rki. Nie chodzi jednak o to, eby ogarnia wzrokiem wszystkie te informacje — nuty, wskazówki dotyczce lewej i prawej rki, i tak dalej — tylko eby nauczy si tej skali i gra j za kadym razem, gdy potrzebujesz rozgrzewki. Moesz j te wykona, gdy inspiracja schowa si, stumiona i wycofana, w najgbszych zakamarkach umysu, a Ty nie bdziesz w stanie wymyli adnej innej spójnej melodii. Skala z rysunku 6.4 take jest durowa, chocia skada si z innych d wików i nieco trudniej j zagra. S to dwie oktawy skali G-dur w gór i w dó. Jest trudniejsza ze wzgldu na palcowanie, poniewa bdziesz przyciska struny wszystkimi palcami lewej rki na rozpitoci czterech progów. Trzymaj lew rk mniej wicej w tym samym miejscu nad strunami i sigaj palcami do odpowiednich progów (pierwszy palec — wskazujcy — naciska pierwszy próg, drugi — rodkowy — drugi próg, i tak dalej). Gdy wyrobisz sobie wiksz gitko palców, zwikszy si ich rozpito, dziki czemu bdziesz w stanie sign do poszczególnych progów, praktycznie nie zmieniajc pozycji doni.

Skale molowe Poniewa wprowadziem Ci w skal durow, pokazujc jej kolejne stopnie, czuj, e powinienem przedstawi Ci take jej mroczniejszego kuzyna, czyli skal durow. „Rodzinna” analogia jest tu jak najbardziej na miejscu, poniewa skale molowe s faktycznie spokrewnione z durowymi. Kada skala durowa posiada odpowiadajc jej, pokrewn gam molow, któr moesz zapisa za pomoc tych samych znaków przy kluczu wiolinowym. Naturalna skala molowa dowolnej skali durowej (nazywana tak dlatego, e moesz j zagra, uywajc tych samych d wików) zaczyna si od jej szóstego stopnia. Szóstym stopniem skali C-dur jest A (pamitaj, e muzyczny alfabet koczy si na G, a midzy A i C znajduje si H). Rysunek 6.5 przedstawia jedn oktaw skali molowej, zaczynajc si od otwartej pitej struny, czyli A.

117


118

Cz II: Podstawowe techniki gry

Rysunek 6.4. Dwie oktawy skali G-dur w gór i w dó

Rysunek 6.5. Jedna oktawa skali a-moll

Pasae Pasae to melodie, w których wysokoci kolejnych d wików zmieniaj si o wicej ni jeden stopie (czyli z pominiciem jednej lub kilku liter), na przykad A, C, E, G, H. Mog mie rozpito dowolnego interwau i nie musz skada si wycznie z d wików okrelonego akordu. Tak wic wszystkie arpeggia to pasae, lecz nie wszystkie pasae to arpeggia. Rysunek 6.6 przestawia arpeggio na akordzie a7, w którym grasz jego kolejne d wiki, czyli A-C-E-G.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej

Rysunek 6.6. Arpeggio na akordzie a7

czenie zmian o jeden stopie

z pasaowymi przeskokami Wikszo melodii jest zbudowana na zasadzie kombinacji tych dwóch rodzajów zmian wysokoci d wików. Czasami zawieraj one fragmenty arpeggio (tak jak wojskowa pobudka i sygna na posiki, grane na trbce). Granie skali polega na wydobyciu jej kolejnych d wików w porzdku rosncym lub malejcym. Granie arpeggia umoliwia ruchy zarówno w gór, jak i w dó, lecz jeste wówczas ograniczony do d wików akordu.

Zacznij od dou: melodie na niszych dwikach Z nieznanych bliej przyczyn wszystkie tradycyjne podrczniki do gitary zaczynaj si od najwyszych strun i stopniowo przechodz do coraz niszych. Lecz my, zgodnie z prawdziwie rewolucyjn natur rock and rolla oraz serii Dla bystrzaków, zaczniemy od dou. To, e zaczniemy od dou, nie wynika wycznie z buntowniczego nastawienia (chocia sprzeciw dla samego sprzeciwu jest cakiem zabawny!) — po prostu sia napdowa wikszoci najbardziej znanych motywów, riffów i zagrywek rytmicznych pochodzi z nizin (patrzc z perspektywy d wików na gitarze). Przypomnij sobie klasyczne riffy, o których pisaem w tym rozdziale — Smoke on the Water, Iron Man czy Day Tripper — i pomyl, ile z nich opiera si na niskich d wikach. Majc to na uwadze, zagraj motyw na niskich strunach z rysunku 6.7, który przypomina typowy rockowy riff. Wsuchaj si w jego upajajce, podziemne brzmienie. Muzycy Spinal Tap byliby z Ciebie dumni. Rysunek 6.8 przedstawia inn melodi, nieco ywsz ni ta z rysunku 6.7. Opiera si ona na równomiernych ósemkach i zawiera kilka zaskakujcych zwrotów. Znajdziesz w niej take seri przeskoków o wiksze interway, które w tym przypadku stanowi arpeggio na akordzie a-moll.

119


120

Cz II: Podstawowe techniki gry

Rysunek 6.7. Rockowa melodia na niskich dwikach, wykorzystujca najnisze struny gitary

Rysunek 6.8. Dynamiczne รณsemki w melodii na niskich dwikach

Droga na szczyt: melodie na wyszych dwikach Partie gitary prowadzcej zazwyczaj w duym stopniu korzystaj z wyszych rejestrรณw gitary, gdzie melodie brzmi najbardziej naturalnie. Zanim przejdziesz na sam gรณr gryfu, zagraj przykad z rysunku 6.9, aby sprawdzi potencja gitary do przebicia si przez zgiek sekcji rytmicznej.

Rysunek 6.9. Melodia na wyszych dwikach w otwartej pozycji

Jeli Twoja gitara brzczy, zamiast dawa misiste i kremowe brzmienie, zwiksz ilo przesteru. Gdyby tego potrzebowa, w rozdziale 3. znajdziesz szczegรณowe wskazรณwki, jak tego dokona.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej

Pozycje na gryfie Jak dotd wszystkie melodie i wiczenia grae na najniszych progach (midzy pierwszym a czwartym). W tej pozycji najatwiej znale  na gryfie zapisane w nutach d wiki. Gitara jest jednak wyposaona w znacznie wicej progów ni pierwsze cztery. W najniszej pozycji moesz gra wikszo akordów, riffów na niskich strunach oraz cz melodii, lecz kluczowym elementem solówek s wysze pozycje. Jest tak z dwóch powodów:

9 Im wyej na gryfie si znajdziesz, tym wyszy d wik bdziesz w stanie zagra. Gitara

jest instrumentem o niskim rejestrze — nuty, które czytasz z piciolinii, na gitarze s o oktaw nisze. Z tego powodu przejcie na wysze progi pozwala Ci si przebi z melodi przez pomruk basu oraz haas perkusji i innych gitar grajcych akordy w podstawowej pozycji.

9 Na wyszych progach struny s bardziej elastyczne, co uatwia zmian progów oraz stosowanie takich technik, jak podciganie strun, wibrato, hammer-on, pull-off, slide i innych rodków ekspresji (wszystkie zostay opisane w rozdziale 9.).

Otwarta pozycja Dotychczas grae gównie w otwartej pozycji, ale byo to celowe. Kiedy opanujesz cay gryf i bdziesz w stanie zagra w kadym miejscu, z którego da si wydoby jaki d wik, otwarta pozycja stanie si kwesti wyboru. Inaczej mówic, bdziesz gra w otwartej pozycji, gdy bdzie to pasowao do muzycznego efektu, jaki zamierzasz osign. Gitarzyci rockowi graj zarówno w otwartej, jak i w wyszych pozycjach (numer pozycji jest okrelany przez próg, który przyciskasz palcem wskazujcym), poniewa róni si one brzmieniem. Dla porównania: gitarzyci jazzowi staraj si unika otwartej pozycji, natomiast folkowi niemal wcale nie korzystaj z wyszych. W rocku jednak stosuje si wszystkie, dlatego musisz wiedzie, jakie s zalety i jednych, i drugich. Pamitasz skal G-dur z rysunku 6.4? Bya to skala G w otwartej pozycji, poniewa wykorzystywaa otwarte struny gitary. Teraz spróbujemy zagra te same d wiki w tym samym rytmie, ale w nieco inny sposób.

Wysze, zamknite pozycje Zmiana pozycji pozwala na przetransponowanie motywu w dowolne miejsce gryfu. Melodi bez d wików na otwartych strunach moesz zacz od dowolnego progu — niezalenie od tego, czy bdzie to pierwszy, czy pitnasty. Pozostae d wiki bd w takich samych interwaach. To tak jak z pywaniem — jeli opanujesz technik utrzymywania si na powierzchni i poruszania si, nie ma znaczenia, czy woda bdzie miaa pi metrów gbokoci, czy pi kilometrów. No moe poza tym, e ta druga przypuszczalnie bdzie znacznie zimniejsza. Wysze pozycje czasami nazywa si zamknitymi, poniewa nie wykorzystuj otwartych strun. Kiedy opanujesz jaki motyw w dowolnej zamknitej pozycji, moesz przemieci go w dowolne miejsce na gryfie — dziki temu uzyskasz ten sam motyw, tylko przetransponowany na inn tonacj. Ta regua stosuje si take do akordów, jak ju wiesz z rozdziau 4., w którym poznae akordy ruchome i barowe.

121


122

Cz II: Podstawowe techniki gry Najlepsze jest jednak to, e moesz przenosi cae melodie — od razu zmieniajc ich tonacj — czego pianici, trbacze czy flecici mog gitarzystom tylko zazdroci, poniewa nie s w stanie tego zrobi z równ atwoci na swoich instrumentach. Aby pozna wysze pozycje w praktyce, zagraj dwie oktawy skali G-dur na tych samych d wikach, ale nie uywajc adnej otwartej struny. W ten sposób uzyskasz skal G-dur w drugiej pozycji, tak jak na rysunku 6.10. Jest to druga pozycja, poniewa najniszy próg, jaki naciskasz, definiuje nazw pozycji; w tym przypadku jest to drugi.

Rysunek 6.10. Dwie oktawy skali G-dur w drugiej pozycji

Kiedy j opanujesz, zagraj ten sam ukad palców w innych pozycjach. W ten sposób przetransponujesz skal G-dur na inn tonacj.

Blisze spotkanie z riffami na niszych rejestrach Riffy pojawiy si ju wczeniej w tym rozdziale w przykadach melodii na niskich d wikach, lecz teraz zajmiemy si nimi na powanie — nie dlatego, e pomagaj zilustrowa naprzemienne piórkowanie lub zmian strun, lecz dla nich samych. W kocu przecie zajmujesz si muzyk dla muzyki! Najlepsze w niskich riffach s potne, basowe d wiki. Nie ma lepszego wyboru, jeli chodzi o miadce, wstrzsajce ziemi, soczyste i trzeszczce, rozwalajce mózg na strzpy tony, dlatego 99% riffów opiera si na tych wanie d wikach.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej Zacznij od klasycznego riffu na wiernutach z rysunku 6.11, zwanego boogie-woogie, boogie lub kroczcym basem. Skada si on wycznie z d wików akordów oraz szóstego stopnia, a kady akord jest ogrywany wedug tego samego schematu. Lecz sia tego motywu polega wanie na powtórzeniu. Jest on tak zara liwy, e Twoje uszy chciayby sysze ten sam schemat przy kadym akordzie!

Rysunek 6.11. Klasyczny riff boogie-woogie oparty na kroczcym basie w G-dur

Czy mona to jako uproci: skala pentatoniczna Skale durowe i molowe by moe stanowi podwaliny edukacji muzycznej, lecz jako materia melodyczny do ogrywania akordów brzmi, no có, akademicko. Gitarzyci rockowi maj lepszy sposób na zaspokajanie swojego godu melodii: skal pentatoniczn. Nie jest to rzecz jasna jedyna skala stosowana w solówkach rockowych, lecz z pewnoci najbardziej popularna i najatwiejsza do nauczenia. Jej urok polega na tym, e dobrze brzmi z kadym akordem w danej tonacji, wic niemal natychmiast moesz na jej podstawie zacz tworzy muzyk. Jak sugeruje jej nazwa, skada si ona z piciu d wików, czyli dwóch mniej ni normalna, siedmiod wikowa skala durowa lub molowa. Dziki temu uzyskujesz bardziej otwarte i mniej linearne brzmienie. Jest ona take w znacznym stopniu ambiwalentna, co stanowi jej zalet, poniewa trudniej zagra „zy” d wik — czyli taki, który mimo i naley do danej tonacji, nie pasuje do aktualnego akordu. Skala pentatoniczna wykorzystuje jedynie te najbardziej uniwersalne d wiki.

123


124

Cz II: Podstawowe techniki gry Nie jestem w stanie waciwie wyrazi jej znaczenia. Dla muzyki rockowej jest ona tym, czym narkoza, prasa drukarska i wkrtarka akumulatorowa dla wspóczesnej cywilizacji — niezbdnym narzdziem, bez którego ycie byoby znacznie trudniejsze. Pierwsz skal pentatoniczn, jak poznasz, bdzie a-moll. Moesz jej uywa w solówkach, ogrywajc akordy w tonacji a-moll, C-dur oraz progresji bluesowej w a-moll (przymiotnik „bluesowy” moe oznacza albo specjaln, szeciod wikow skal, albo okrelon progresj akordów). Dobrze sprawdza si take w tonacji A-dur i progresji bluesowej w C-dur. Cakiem nie le jak na skal, która ma o dwa d wiki mniej ni normalna. Rysunek 6.12 przedstawia diagram gryfu, na którym znajduje si skala pentatoniczna w pitej pozycji. Gryf jest w takim uoeniu, jak gdyby patrza na gitar od przodu, a nastpnie przekrzywi j na lew stron. Jego diagram przypomina wic tabulatur — w tym sensie, e pierwsza struna znajduje si na samej górze — jednak jest to faktyczny schemat gryfu, a nie tabulatura. Na ciece 31. z doczonej do ksiki pyty ta skala jest grana z góry (czyli od ósmego progu pierwszej struny) na dó (do pitego progu na szóstej strunie). Spróbuj j zagra, chocia niekoniecznie w takim samym tempie jak na pycie — to nagranie jest po to, eby mia pewno, i przyciskasz waciwe struny w odpowiednich miejscach.

Rysunek 6.12. Diagram gryfu przedstawiajcy skal pentatoniczn w pitej pozycji

Na diagramie gryfu, tak jak na tabulaturze, najwysza linia oznacza pierwsz strun. Poza tym to nie jest akord, tylko wszystkie moliwe d wiki skali pentatonicznej. Palec wskazujcy przyciska te, które wypadaj na pitym progu, serdeczny te z siódmego progu, a may te z ósmego. W tym schemacie skali palec rodkowy nie ma nic do roboty.

Skala pentatoniczna, czyli trzy sposoby grania solówek Teraz nauczysz si gra skal pentatoniczn do trzech rónych muzycznych podkadów:

9 progresji w tonacji durowej, 9 progresji w tonacji molowej, 9 progresji bluesowej.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej Ten sam schemat moesz wykorzysta do trzech rónych akompaniamentów. To niewiarygodne zrzdzenie losu dla pocztkujcego gitarzysty, e moe zastosowa skrót mylowy, szybk kalkulacj, pozwalajc na natychmiastowe zagranie solówki do kadego durowego, molowego lub bluesowego utworu — po prostu wykonujc co, co zasadniczo stanowi salonow sztuczk muzyczn. To wietne i byskawiczne rozwizanie, które pozwala Ci niemal „od rki” zagra przyzwoicie brzmic muzyk. Kiedy poznasz ju podstawy, by moe zechcesz si dowiedzie, dlaczego te d wiki wspóbrzmi tak, a nie inaczej, ale na razie zacznijmy jam session! Umie palec wskazujcy na pitym progu pierwszej struny. Rozlu nij do, aby palce swobodnie zwisay nad gryfem w okolicach szóstego, siódmego i ósmego progu. Twoja rka jest gotowa do gry w pitej pozycji. Zagraj motyw z rysunku 6.13. Jest to oparta na ósemkach schodzca skala pentatoniczna C-dur, zaczynajca si od czwartego palca, który przyciska pierwsz strun na ósmym progu.

Rysunek 6.13. Oparta na ósemkach schodzca skala pentatoniczna C-dur

Staraj si, aby kady d wik — od góry do dou — zabrzmia osobno, aby przyzwyczai si do przyciskania progów i zmiany strun. Nie zastanawiaj si nad tym, czy uderzasz struny w gór, czy w dó, póki nie bdziesz w stanie swobodnie przebiega palcami lewej rki po wszystkich strunach — jak pajk po swojej sieci. Ten schemat umoliwia trzymanie lewej rki w niezmienionej pozycji, poniewa wszystkie palce s w stanie bez napinania dosign odpowiednich progów. Teraz, gdy zagrae ju skal, spróbuj j wykorzysta w kontekcie muzycznym. Dziki temu dowiadczysz magii, która bdzie miaa miejsce, kiedy zagrasz te same d wiki do utworów w rónych tonacjach. Przedstawienie czas zacz!

Pentatonika w utworze o tonacji durowej Rysunek 6.14 przedstawia progresj w C-dur w umiarkowanym tempie na 4/4. Solówka stanowi mieszanin wiernut i ósemek, które nale do pentatonicznej skali C-dur, granej w rónych pozycjach na gryfie. Na nagraniu w lewym kanale sycha sekcj rytmiczn, natomiast w prawym — gitar prowadzc. Kiedy zaapiesz ju melodi gitary prowadzcej, przekr balans na lewy kana (nie obra si) i spróbuj zagra j do podkadu, a nastpnie ustaw balans na rodku i sprawd , jak dobrze Ci poszo.

125


126

Cz II: Podstawowe techniki gry

Rysunek 6.14. Solówka w umiarkowanym tempie 4/4 w tonacji C-dur

Pentatonika w utworze o tonacji molowej A teraz, jak mawiali w Monty Pythonie, co z zupenie innej beczki. Czyby? Rysunek 6.15 przedstawia motyw w innym klimacie (ciki backbeat na 4/4), w innej tonacji (a-moll), lecz gitara prowadzca jest oparta na tych samych d wikach. Zwró uwag na uderzajco odmienny efekt.

Rysunek 6.15. Solówka do cikiego backbeatu na 4/4 w a-moll

Pentatonika w utworze o progresji bluesowej A teraz, co niewiarygodne, nastpi kolejna zmiana klimatu, za Twoja partia bdzie si opieraa na tej samej skali, co przykady z rysunków 6.14 i 6.15. Motyw z rysunku 6.16 to ywioowy blues w rytmie mieszanym w tonacji A-dur. Zwró uwag na to, e ósemki z tego przykadu s nierównomierne — powiniene je gra jako dusz i krótsz. Spraw, e bd ka.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej

Rysunek 6.16. Bluesowa solówka w ywym, mieszanym rytmie na 4/4

W nastpnej czci nie bdziesz ju musia si uczy adnych motywów — zaczniesz samodzielnie je wymyla.

127


128

Cz II: Podstawowe techniki gry

Improwizowanie W rocku, jazzie i bluesie improwizacja zajmuje poczesn rol. Umiejtno dobrego improwizowania jest znacznie waniejsza od czystej techniki. Tworzenie szczerych, wiarygodnych i inspirujcych solówek ma duo wiksze znaczenie od technicznej dokadnoci i precyzji. Najlepsi muzycy wiata to najwybitniejsi improwizatorzy, co nie oznacza, e s biegli technicznie. Jedyna umiejtno, która jest równie istotna jak improwizowanie wietnych solówek, to pisanie piosenek. Ostatni przykad w tym rozdziale bdzie wic powicony improwizacji, która polega na wybraniu zestawu d wików i stworzeniu z nich muzyki. Aby tego dokona, wykorzystaj pentatoniczn skal w pitej pozycji, której nauczye si wczeniej. Rysunek 6.17 przedstawia wolny, jazzujcy blues w rytmie mieszanym w tonacji A-dur. Nie zapomnij o nierównomiernym graniu ósemek oraz bluesowym credo: nie musisz czu si le, eby gra bluesa… ale to pomaga.

Rysunek 6.17. Wolny blues w rytmie mieszanym w tonacji A-dur

Nuta ko cowa Improwizowanie to najatwiejsza umiejtno na wiecie (wystarczy znale  waciwe d wiki — i mona gra), a zarazem jedna z najtrudniejszych (trzeba na poczekaniu stworzy poruszajc melodi). Im wicej d wików masz do wyboru, tym bogatsze jest Twoje muzyczne sownictwo, za pomoc którego moesz wyrazi swój przekaz.


Rozdzia 6: W wietle reflektorów: wprowadzenie do gitary prowadzcej Pentatoniczna skala stanowi wietny sposób na byskawiczne rozpoczcie tworzenia muzyki, lecz istnieje ogromna liczba innych skal, które mog Ci pomóc w tworzeniu melodii. Moesz te sucha innych gitarzystów w poszukiwaniu pomysów. Wykraczaj poza wszystkie skale, do których przywykniesz, aby wydoby niecodzienne d wiki, oraz ucz si klasycznych solówek z nagra, aby przekona si, co je napdzao. A przede wszystkim rozwijaj wasny sposób frazowania i styl. Techniki, które pomog Ci w zrealizowaniu tych celów, opisz w czci III oraz IV, wic na razie trenuj swobodne przebiegi palców w dó i gór gryfu. Zaskakuj si, zmieniajc kierunek, przeskakujc struny, a nawet dramatycznie powtarzajc pewne d wiki. Cz Twoich najwspanialszych dokona muzycznych bdzie rezultatem zupenie niezamierzonych dziaa — szczliwym przypadkiem. Lecz aby trafi na owe „zbiegi okolicznoci”, nie moesz i najprostsz ciek. Bd miay, odwany, podejmuj ryzyko i improwizuj!

129


Gitara rockowa dla bystrzak w