Page 1

nr 71• maart 2009 • jaargang 19 Toondertijd is het driemaandelijks tijdschrift voor leden van de Marten Toonder Verzamelaars Club, afgekort MTVC. Voorzitter: Henk Arens Wilhelminastraat 16, 2382 HE Zoeterwoude Tel. 071-5891103 dickerdack@toondertijd.nl Penningmeester: Arnoud Alderlieste Tollenskade 32 2274 LV Voorburg tel. 070 3836360 aws@toondertijd.nl Secretariaat: Ton Michels Goudenregenzoom 120 2719 HD Zoetermeer Tel. 079 - 3616343 dorknoper@toondertijd.nl Clubcuriosa: Arnoud Alderlieste Tollenskade 32 2274 LV Voorburg tel. 070-3836360 grootgrut@toondertijd.nl Beurzen: Ton MacKaaij Boomstede 564 3608 BM Maarssenbroek Tel. 06 54613485 beurskraker@toondertijd.nl Clubblad: redactie Bastiaan Koijck Tel. 059 2302931 opmaak Ed Bakker fanth@toondertijd.nl Website: www.toondertijd.nl beheer Ed Bakker prlwytzkofski@toondertijd.nl Met dank aan iedereen die ons ook dit nummer weer de nodige informatie heeft verstrekt, vragen stelde of op andere wijze medewerking verleende. Verantwoordelijkheid voor onder

naam gepubliceerde artikelen berust uitsluitend bij de desbetreffende. Lidmaatschap Het lidmaatschapsgeld kan worden gestort op Postbankrek. Nr. 626.11.21 t.n.v. de Marten Toonder Verzamelaars Club, Zoetermeer en bedraagt dit lopende kalenderjaar €15,-. Leden buiten Europa betalen €20,- i.v.m. hogere verzendkosten Copij Copij voor het juni nummer dient uiterlijk woensdag 29 April in het bezit te zijn van de redactie. Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende op het auteursrecht worden overgenomen. Copyright op alle illustraties berust bij Stichting Toonder Auteursrecht, tenzij anders vermeld. De MTVC is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nr. 40.26.02.55


Voorwoord Dat wordt een heel mooi Toonderjaar! Het zou eigenlijk de aanhef van dit voorwoord moeten zijn maar het heet nu eenmaal voorwoord. De meesten van u weten al wat er dit jaar allemaal gaat gebeuren of reeds is gebeurd. Maar even op een rijtje: de Stichting Toonderauteursrecht en uitgeverij Panda in de persoon van Hans Matla hebben het geschil bijgelegd. Als heren gingen zij uiteen met als resultaat dat de ‘Tao van Toonder’ weer in het schap van de boekwinkel mag. Hans zal meewerken aan andere Toonder projecten die de komende periodes gaan verschijnen. Zelf gaat hij verder met een 21e deel uit de Tom Poes reeks met daarin de laatste verhalen. Met de samenwerking is nu ook de weg vrij voor een uitgave van alle verhalen van de kleine held Panda. Met het begraven van de strijdbijl is ook het geschil met uitgeverij Boumaar de lucht uit en de bestellers hebben nu het lang verwachte eerste deel van de bundeling Tom Poes weekblad in huis. Met de plannen en de ambitie van de Stichting Toonderauteursrecht gaat het ook goed want de behuizing werd te klein en op 10 februari betrokken zij een nieuw pand in Amsterdam met als nieuwe naamgeving Toonder Compagnie BV. Van de uitgeverijen kregen we ook al voorproefjes voor de komende periode. De Bezige Bij gaat verder met de blauwe boekjes en uitgeverij Thomas Rap maakt gewag van een luxe verzameldoos met daarin 20 exclusieve kaarten. Kortom er valt dit jaar weer volop te verzamelen en wij houden u daarvan op de hoogte. Henk Arens

2


Heer Bommel’s verjaardag In het MTVC nummer van december 2007 (pagina 19) geeft Marten Toonder aan dat hij niet weet hoe oud Heer Bommel is. Daar hebben we ons bij neer te leggen. Wel bekend is echter zijn verjaardag;13 december. Het staat vermeld op de verjaardagskalender van Concordiaverzekeringen uit 1987. Ik kreeg die kalender in dat jaar en sindsdien drink ik ieder jaar op die datum een glas port op het welzijn van Heer Bommel. In ¨De Curieuze Wereld van Heer Bommel¨ van Rob van Santbrink uit 1988 wordt overigens op pagina 112 deze kalender genoemd, helaas zonder afbeelding. Daarom stuur ik het blad van het laatste kwartaal mee. Wel wordt in dat boek ook de datum van 13 december genoemd. Marten Toonder schreef een inleiding voor dit boek en heeft hiermee impliciet zijn goedkeuring gehecht aan de datum van 13 december. Waarvan akte. Peter Pender

Oproep Conform artikel 12 van onze oprichtingsstatuten dient onze jaarrekening gecontroleerd te worden door een of meer leden. Voorgaande jaren werd uw penningmeester gevisiteerd door oud-belastinginspecteurs: de heer Gerard Vlutters (boekjaar 2007) en de heer Theo Somsen (boekjaar 2006). Wij vragen nu leden die boekjaar 2008 willen controleren en hierover willen rapporteren aan de Algemene LedenVergadering. Het kost u hoogstens 1,5 tot 2 uur en al uw kosten worden vergoed. De controle vindt plaats bij de penningmeester in Voorburg, op loopafstand van een treinstation. Dus aarzelt niet, bel of mail voor een afspraak: Arnoud.Alderlieste@planet.nl 070 38 36 36 0

3


De oude schicht op parkeerterrein van de stripdagen In TT 70 werd meegedeeld dat lid en fotograaf Henk Bom de oude schicht van heer Bommel in de krant had zien staan bij de strip van Rechter Tie. Dat hebben we geweten!! Een flink aantal mensen heeft gemaild over de strip “Rechter Tie”. Een greep uit de reakties: “Ik heb mij verbaast over een mededeling in het overigens zoals gewoonlijk weer uitstekend verzorgde MTVC blad. Hierin wordt op blz 12 (nr 70 december 2008) door Henk Bom de Oude Schicht gesignaleerd in de krantenstrip van Rechter Tie. Bij mijn weten komen er geen auto’s voor in de Rechter Tie strip, graag zou ik willen weten in welke krant (van 27-09-2008) Henk Bom dit heeft aangetroffen. Ik zou dit graag willen weten. Alvast dank voor de moeite. Overigens nog hartelijk dank voor het geweldig leuke Kerst/Nieuwjaars geschenk bij de ook niet te versmaden Kerstkaart! Vriendelijke groet  Maarten Hartkamp”

en : “Het artikeltje noopte mij toch te zoeken op internet naar ‘Rechter Tie’. Ik meende ooit in Toondertijd een stripstrook van een plaatje of drie gezien te hebben die Rechter Tie genoemd werd. Een vreemd verhaal dat in die strip de oude schicht voorkomt. Graag opheldering!”

Het blijkt nu dat de strip met de oude schicht een aflevering was van ‘de Rechter’ van mr. Jesse van Muylwijck. Henk Bom had een stripstrook van De Rechter, die op zaterdag 27 september 2008 in het Noordhollands Dagblad is verschenen, gezien met daarop een afbeelding van de oude schicht op het parkeerterrein van de stripdagen. Voor de duidelijkheid hierbij de veel besproken strook: De redactie


Stichting Het Toonder Auteursrecht en Hans Matla. Op zaterdagmiddag 6 december 2008 kwamen Hans Matla, het voltallige bestuur van de Stichting Het Toonder Auteursrecht , te weten Irwin Toonder, Milou Toonder en Wil Raymakers en Charles Loyen, directeur van Toonder Compagnie, bijeen in Hotel l’Europe in Amsterdam voor de ondertekening van het contract. Hiermee is een punt gezet achter een jarenlange juridische strijd. Hans Matla meldt aan de MTVC: “Het was een geanimeerde middag en we zijn allen opgelucht dat we nu gezamenlijk verder aan de prachtige oeuvres van Marten Toonder kunnen werken. Er is nog veel te doen, en dat moet goed gedaan worden. Het is goed en juist dat de Stichting Het Toonder Auteursrecht de publicaties en andere bedrijvigheden coördineert en controleert.” Het geschil met de Stichting dateert al van 2006 als Matla van de rechter te horen krijgt dat hij het boek “De tao van Toonder” van auteur Frank van Hartingsveld niet meer mag verspreiden en alle uitgezette exemplaren moet terugvragen. Het bestuur van Stichting Het Toonder Auteursrecht was van mening dat het boek eerst aan hen had moeten worden voorgelegd, terwijl Matla van de toestemming van Marten Toonder zelf uitging. De laatste correcties die Toonder aan Van Hartingsveld doorspeelde waren nog doorgevoerd maar het moment van uitgeven (november 2005) viel pas na het overlijden van Marten Toonder op 27 juli 2005. Toen uitgeverij De Bezige Bij dit jaar zijn blauwe reeks Bommelverhalen startte en daarin suggereerde dat het de laatste gecorrigeerde versie betrof, klom Matla naar aanleiding van dit bericht in de pen, zie Toondertijd nr. 69. Zijn reactie maakte duidelijk dat De Bezige Bij niet de laatste, door Matla gecorrigeerde tekeningen en teksten gebruikte. Een voor Matla onbegrijpelijke keuze. Hoewel De Bezige Bij daarop nooit heeft gereageerd, deed het bestuur van de Stichting wel een stap door op bezoek te gaan bij Matla.

5


De inhoud van de nu gesloten overeenkomst bestaat uit de overdracht van al Matla’’s digitale Bommelbestanden naar de Stichting die daarmee onder andere uitgever De Bezige Bij kan voorzien bij de productie van hun ‘blauwe’ reeks. Anderzijds heeft Matla met zijn Uitgeverij Panda toestemming gekregen om De tao van Toonder (met sticker) weer in de handel te brengen. Er liggen er nog 2800 op voorraad, zo vertelt Matla. Daarnaast mag Matla vanaf volgend jaar de reeks De avonturen van Panda volledig gaan uitbrengen en mag hij alle nog niet verschenen Tom Poesverhalen opnemen in zijn reeks Avonturen van Tom Poes. Dat betekent nog zeker tien delen met alle verhalen die in Revue, Wereldkroniek, Kleine Zondagsvriend en andere bladen zijn verschenen. Tot slot heeft Matla, die de boekrechten van veel verhalen van Hans Kresse bezit, aangegeven vanuit dat oogpunt geen bezwaar meer te maken tegen de plannen van uitgeverij Boumaar die voornemens is Tom Poes weekblad gebundeld uit te geven Alles bij elkaar een deal die bij alle betrokkenen tot tevredenheid heeft geleid, niet in de laatste plaats bij de liefhebbers van het werk van Toonder, want we kunnen weer prachtige uitgaven tegemoet zien en niet alleen van uitgeverij Panda. Arnoud Alderlieste

Rectificatie en excuses Wij kregen van Arco van Os een mailtje waarin hij zijn verbazing uitsprak over het feit dat we het artikel ‘verslag presentatie nieuwe bommelreeks’ in Toondertijd 69 van hem overgenomen hadden van de site van Het Stripschrift. Het overnemen is op zich niet ongebruikelijk als je het doet met een bronvermelding, maar Arco was ook ontstemd over het feit dat we een zin hadden weggelaten. De zin was een verwijzing naar de foto die we niet overnamen. Uiteraard hebben we Arco voor deze gang van zaken onze excuses aangeboden. Waarvan acte aan de leden. De redactie

6


Nominaties MTVC Award 2008 Het wordt tijd om voor de zevende keer de MTVC Award uit te reiken, en wel voor het jaar 2008. Om te beginnen maar eerst eens een opsomming, wie al eens gewonnen hebben. Van 1994 tot 2000 betrof het de onofficiĂŤle, Fictieve Bokaal voor het Beste Toonderboek: 1994 Uitgeverij Panda, voor de heruitgave van Metro. 1995 John Wigmans, voor Het recept van Pinneke Proost. 1996 Stripschrift, voor de Special bij de tentoonstelling in Teylers Museum te Haarlem. 1997 Uitgeverij Panda, voor Heer Bommel Volledige Werken De Dagbladpublikaties. 1998 de MTVC, voor Rommeldam, de geschiedenis van een miniatuurstadje. 1999 Uitgeverij Boumaar, voor de integrale heruitgave van Olle Kapoen. 2000 Seb van der Kaaden, voor Een Heer van Afstand. Ervaringen van een Bommelfan. Vanaf 2001 gaat het om een echte MTVC Award:

2001 Pim Oosterheert voor De breinbaas van Bommelstein. Over de wereld van Marten Toonder. 2002 Uitgeverij Panda, voor Heer Bommel Volledige Werken De Dagbladpublikaties. 2003 Uitgeverij Boumaar, voor de integrale heruitgave van Olle Kapoen. 2004 geen toekenning wegens gebrek aan kwaliteit. 2005 Pim Oosterheert voor Het Bommellexicon. Van Aamnaak tot Zwirkvlaai. 2006 Uitgeverij Panda, voor de heruitgave van de Tom Poesverhalen uit de Donald Duck. 2007 Jenno Witsen, voor de Bommel Reisgids. Wat is er allemaal in 2008 verschenen en doet dus mee? Een opsomming en ik hoop dat ik niks vergeten ben:

7


1. De avonturen van Tom Poes, van Uitgeverij De Bezige Bij. Herdruk in 12 delen van de oudste Tom Poes verhalen, herkenbaar aan de rode linnen ruggen. De serie startte in 2006 en in 2008 kwamen deel 9 -12 uit bij De Bezige Bij, Amsterdam. Deeltje 9 met De Nieuwe IJstijd, De Zeeslang en Horror de Ademloze. Deeltje 10 bevatte De Schoonschijners, De Volvetters en Het Verdwijneiland. Deeltje 11 met De partij van de Blijheid, De Geheimzinnige Gaper en Het Wroegwezen. Deel 12 tenslotte met Eh... dinges, Het Lijm-Teem en Heer Bommel stuit de vooruitgang. Leuk oblongformaat, met linnen ruggetjes en harde kaft. Helaas: fouten in tekst, slechte illustraties (er werd gebruik gemaakt van materiaal van de Serie Oer Tom Poes) en een foute omslagtekening bij deel 2, bij de 2e druk veranderd. Prijs: â‚Ź 15,-- per deel. Korting voor abonnees van NRC Handelsblad. 2. Uitgeverij De Bezige Bij gaat verder en komt ook nog eens met de serie Alle verhalen van Olivier B. Bommel en Tom Poes. Eveneens oblong, harde kaft, maar met een blauw ruggetje. Hierin verschenen inmiddels Laat dat een les zijn dat de verhalen De Krookfilm, De Transmieter en De Vrezelijke Krakken bevat. Een eenvoudig gebaar bevat twee verhalen: De zelfkant en De Vergelder. Zelfde opmerkingen als hierboven. Leuk formaat, ook hier korting voor lezers van NRC Handelsblad. Voor de bovenbazen onder ons verschenen deze twee delen ook in een luxe versie en in een versie op grootformaat. Voor â‚Ź 75 per deel kun je het ook op behangselboekgrootte lezen, waarbij de kwaliteit van de tekeningen (van Piet Wijn) nog beter uitkomt. In 2009 volgen in deze reeks Daar steekt iets achter en Diepe Roerselen. 3. Avonturen van Tom Poes. Herdruk van alle Tom Poesverhalen die in het jeugdblad Donald Duck stonden. Fraaie heruitgave van uitgeverij Panda, Den Haag. Band 20 kwam in 2008 uit, en zou het laatste deel zijn. Nu echter de lucht tussen uitgeverij Panda en de Stichting Het Toonder Auteursrecht is opgeklaard, zal deze serie worden voortgezet tot waarschijnlijk 32 delen. In deel 21 komen de Tom Poes verhalen van Dick Matena uit 1999-2000. Daarna volgen andere weekstrips uit Revue (al eens verschenen), Ons Vrije Nederland, De Kleine Zondagsvriend en

8


Wereldkroniek. Een fraaie heruitgave, die daarom al terecht in 2006 de Award won. 4. Een Bommelding, over het werk van Marten Toonder. Boekje met uitleg van het werk van Toonder, met de nadruk op Toonders vakmanschap als schrijver. Het boekje is in eerste instantie bedoeld voor leerlingen van het Voortgezet Onderwijs en Hoger Beroepsonderwijs voor de vakken Nederlands en Culturele en Kunstzinnige Vorming. Maar ook voor mensen die behoefte hebben aan achtergrondinformatie over Toonder en zijn oeuvre is dit boekje de moeite waard. Uitgever: Museum De Bommelzolder, Zoeterwoude. Prijs: ₏ 6,95. Grappig boekje, waarvan het te hopen is dat het veel jonge lezertjes zal aanzetten om meer Bommel te lezen. Goed gebruik van de illustraties. 5. Bommel Hoorspelen deel 1. De NPS maakt van 75 Bommelverhalen hoorspelen. Er zijn er nu zeven uitgegeven op acht cd’s. Heerlijk als je eens Bommel in de auto tot je wil nemen. 6. De herdruk van de jaargang Donald Duck 1959 met daarin Tom Poesverhalen als De Boemel naar Doezel en De beker van Onk. Twee dikke pillen maken het mogelijk om weer van al die Donald Duckies uit 1959 te genieten. In originele kleuren, mooie verhalen van Carl Barks en aardige Tom Poesverhalen. 7. Het boekje dat speciaal voor de leden werd uitgegeven door de MTVC met daarin prehistorische Toonderstrips van Laurel en Hardy uit 1933. Mooie oblonguitgave, zeer bijzonder werk en er gaat nog veel meer volgen. (Buiten mededinging) De herdruk in 13 delen van het Tom Poes weekblad van Uitgeverij Boumaar, Zutphen, verschijnt vanaf 2009 en doet dus voor 2008 niet mee. De herdruk van Panda heeft al eens de Award gekregen en doet dus ook niet mee. Er is kortom een keuze te maken uit zes opties. Al met al beslist een goed Toonderjaar. De Bezige Bij is druk bezig, wordt al jaren genomineerd maar wint steeds niet. Datzelfde geldt voor Sanoma, waar men stug doorgaat met het heruitgeven van jaargangen Donald Duck. Een

9


Bommelding van Pim Oosterheert, beslist leuk maar de goede man heeft al twee Awards thuis op de (Bommel)zolder staan. De Bommel Hoorspelen is volgens mij weer eens een keer Bommel op een heel andere manier, bijzonder leuk. En tenslotte dan de eigen MTVC met het eerste concrete bewijs van fraaie plannen. Dit jaar kunt u uw stem enkel via onze eigen site www.toondertijd.nl doorgeven. Een stem per lid, en de termijn sluit op xx-xx-2009. Wie de prijswinnaar is wordt later bekend gemaakt en de uitreiking van de MTVC Award 2008 vindt dan op de clubdag dit najaar plaats. Marc de Bruijn, Heemstede

NPS materiaal Bij de hoorspelserie van Bommel op de NPS ging een bescheiden hoeveelheid reclamemateriaal gepaard. Kaarten, een postertje en soort memoblokjes met hetzelfde Bommel/ NPS-logo. Ons lid Henk Bom heeft voor de vereniging materiaal gevraagd en dat ook gekregen. Dat bood hij vervolgens aan het bestuur aan met de vraag dit te verdelen. Helaas stond er in de afgelopen Toondertijd dat dit materiaal bij mij te krijgen was en prompt kreeg ik een vijftigtal mailtjes met het verzoek het materiaal op te sturen. Alleen‌ ik had nog helemaal niets gekregen! Toen ik het materiaal ophaalde bleken het een stapel kaarten en een aantal A3 postertjes te zijn. Ruim genoeg kaarten voor de vragers, maar veel te weinig posters. Daarbij was het een soort van vandalisme om die postertjes te gaan vouwen. De enige manier was om kokertjes te kopen en die vervolgens als pakketpost op te sturen. U zult begrijpen dat dit belachelijk duur wordt en heel veel werk. Dan heb ik het nog niet over de vraag wie gaan we nu -op basis van wat- wel/niet een postertje sturen? Vandaar dat besloten is de kaarten op te sturen en de postertjes aan de leden beschikbaar te stellen op de komende clubdag. Iedereen die het gevraagd heeft zal de kaarten inmiddels al een tijd geleden gekregen hebben. Er zijn nog een beperkt aantal kaarten over. Henk Arens

10


Oproep: Toonder en Tekenfilm Beste leden van de Toonder verzamelaarsclub. Graag wil ik u informeren over een boek waar ik momenteel in de avonduren aan werk. Het gaat over de tekenfilmactiviteiten van Marten Toonder en naast een chronologische beschrijving van zijn belangrijkste tekenfilmprojecten zal het boek vooral veel beeldmateriaal bevatten, zoals filmstills, schetsen en productiefoto’s. De afgelopen jaren heb ik redelijk wat beeldmateriaal van de tekenfilms kunnen verzamelen en dat vormt de basis voor dit boek. Ik kan me voorstellen dat zich onder de leden van de Toonder verzamelaarsclub nog veel bijzonder materiaal bevindt dat met Toonders tekenfilms te maken heeft. Ik zou dan ook graag in contact komen met mensen die interessant beeldmateriaal hebben en mij willen helpen aan een scan hiervan. Daarbij valt te denken aan productieschetsen, foto’s, decors, etc... Een film waarvan ik bijvoorbeeld nog materiaal zoek is Moonglow. Maar ook achtergrondinformatie is welkom. Wellicht zijn er onder u nog oud-medewerkers die iets kunnen vertellen over het werken in de tekenfilmstudio of heeft u een minder bekend artikeltje liggen over één van de tekenfilms, dan is deze informatie ook van harte welkom. Omdat u ongetwijfeld wilt weten met wie u te maken heeft, nog even iets over mezelf. Ik ben Jan-Willem de Vries, 33 jaar en heb een grote interesse in strips en tekenfilms. Na mijn opleiding aan de kunstacademie in Groningen heb ik jarenlang zelf strips getekend en momenteel werk ik in het Nederlands Stripmuseum.

Hugo, één van de minder bekende tekenfilmfiguurtjes uit de Toonder studio’s (jaren ’50)

11


De eerste film die ik als kind in de bioscoop zag was “Als je begrijpt wat ik bedoel”. Dat was het begin van mijn interesse in Bommel en Tom Poes, maar ook in tekenfilms in het algemeen. Ik heb veel boeken verzameld over de Disneystudio’s en ik heb het altijd jammer gevonden dat er niet een mooi boek is dat volledig over de tekenfilms van Marten Toonder gaat. Dat gat op de boekenplank wil ik nu graag dichten. Ik verneem graag uw reacties op deze oproep. U kunt me daarvoor emailen op dit adres: jw@janwillemdevries.nl. Jan-Willem de Vries

Prent ‘Een eenvoudige doch voedzame maaltijd’ Vanaf 5 januari dit jaar heeft Uitgeverij Ton Paauw een nieuwe prent in de verkoop. De grote, lange prent heeft de titel ‘Eenvoudige doch voedzame maaltijd’. Duidelijk is dat nu Joost centraal staat.

Op deze prent ziet u Joost als trouwe bediende de gerechten serveren. In het midden een prachtig tafeltafereel met Olivier B. Bommel, Tom Poes en andere tafelgenoten. Vervolgens ziet u hoe Joost alles afruimt, struikelt en zijn jas aantrekt om voor de zoveelste keer ontslag te nemen. Deze zwart-wit prent is gedrukt in een eenmalige serie van 1000 genummerde exemplaren. Prijs van de prent, ingelijst met passe-partout in een zilverkleurige of houten lijst € 245,-. Formaat: 126,5 cm x 31,5 cm. Verzendkosten1 € 7,50. Te bestellen per e-mail info@olivierbbommel.nl Redactie 1  U betaalt geen verzendkosten bij vermelding van uw MTVC-lidnummer. Bij dezelfde uitgeverij verschijnt in mei deel 2 van de audioboekuitgave Bommel hoorspelen (8 CD’s). MTVC-leden krijgen gratis onthoudboekje met pen.

12


Tom Poes toneel voor de jeugd. Hieronder volgt een recensie die ik in het Rotterdamsch Nieuwsblad van zaterdag 22 augustus uit 1942 tegenkwam, het leek me wel aardig voor het clubblad: “Tom Poes en de tooverbril / Tooneel voor de jeugd

Men begint in tooneelkringen te beseffen, van hoeveel belang goede voorstellingen voor kinderen zijn. Voor het schouwburgbezoek geldt immers ook: jong geleerd, oud gedaan. Wie weet hoeveel volwassenen hun onverschilligheid voor het hedendaagsche tooneel te wijten hebben aan teleurgestelde verwachtingen in hun jeugd. Daarom verdient het toejuiching dat goede acteurs in den vacantietijd tooneel voor onze spes patriae geven en zich zoo een weg banen naar het hart van hun toekomstig publiek. De kinderen, die vrijdagochtend in Arena “het Tierelantijn Tooneel” zagen, gingen tevreden naar huis. De zakelijke bedoelingen van het groepje te goeder naam en faam bekend staande artisten onder leiding van Wim Sonneveld zijn in harmonie gebracht met een behoorlijke portie idealisme. “Tom Poes en de tooverbril” zal Zondagmorgen weer worden gegeven en er dan ongetwijfeld opnieuw ingaan als koek. Ans Koppen als de poes en de leider van het gezelschapje als Ollie Bommel de heer beleven een grappig avontuur aan het hof van een caricaturalen speelkaartenkoning (Pierre Myin), die door toedoen van een valschen minister behekst is en geen goed van kwaad meer weet te onderscheiden. Het gaat aan het hof wel eens te rumoerig toe, maar de kinderen weten er best wijs uit te worden. Ze raken zelfs zoo bij het geval geïnteresseerd, dat zij met luidruchtige commentaren den gang van zaken opluisteren, daartoe aangezet door de acteurs zelf, die hun publiek zoo in den hand hebben, dat

13


zij aan het slot het waagstuk kunnen uithalen om het spel van het tooneel in de zaal te verplaatsen en de kinderen te laten meedoen. Als de schurkachtige minister uitgeleverd is, is het spel opgevroolijkt met samenzang, uit. Behalve de reeds genoemde artisten treden op: Guus Verstraete, Dick Swidde en Mies Elout (als heks is zij zeer afstootelijk, dus goed). De auteur schijnt onbekend te willen blijven. Of was er niet eens een auteur? Het spel lijkt soms inderdaad op een commedia del’arte, een klucht die voor de vuist weg wordt gespeeld, vlot en natuurlijk, lenig en los. – W. Wagener.” Ook toen was men kennelijk benieuwd wie het stuk eigenlijk geschreven had! Hans Crezee

Tom Poes Weekblad in gebonden vorm Het Tom Poes Weekblad was een stripweekblad van de Toonder Studio’s van 28 november 1947 tot juni 1951. Aan dit striptijdschrift werkten vele medewerkers mee, die later als zelfstandig auteur grotere bekendheid verwierven, zoals Piet Wijn en Hans G. Kresse. Andere auteurs zijn onder meer Wim van Wieringen, Frits Godhelp, Wim Lensen, Ben van ’t Klooster, James Ringrose, Henk Sprenger en Marten Toonder zelf. Uitgeverij Boumaar is gestart met de heruitgave van het Tom Poes Weekblad. De uitgeverij uit Zutphen zal in 13 delen alle Tom Poes Weekbladen uitbrengen. Deel 1 is in januari verschenen en deel 2 verschijnt in april 2009. Voor info en bestellingen; kijk op: www.boumaar.com De redactie

14


Bijzondere ontdekking: Deens kleurboek Malebogen. Vele jaren geleden heb ik op een beursdag van de MTVC bij een van onze clubleden gekleurde prenten gezien met Wammes Waggel die wordt geplaagd door de bijen en Joost en heer Bommel die aan het sleeën zijn. Het was hem toen geheel onbekend waar de afbeeldingen van afkomstig waren. Niet heel lang geleden ben ik er achtergekomen dat de prenten toebehoren aan een kleurboek dat in Denemarken is verschenen. Het bestaat uit acht kleurplaten en acht platen die ingekleurd kunnen worden. De afmetingen van het kleurboek zijn 33 x 23,5 cm. Op de cover staat groot: Tom Puss Malebogen. Op de achtercover linksonder staat vermeld: N.P.L. – Dessin nr. 635, en rechtsonder: Printed in Denmark. Ik heb de indruk dat het kleurboek ongeveer in 1952 verschenen zal zijn…. Als er slimme lezertjes zijn die aanvullende informatie hebben, dan hoor ik dat bijzonder graag! De pagina-indeling van het kleurboek is als volgt: 1. Tom Poes en heer Bommel zijn aan het voetballen kleur 2. Joost en heer Bommel zijn aan het sleeën zwart wit 3. Joost en heer Bommel zijn aan het sleeën kleur 4. Wammes Waggel wordt geplaagd door de bijen zwart wit 5. Wammes Waggel wordt geplaagd door de bijen kleur 6. heer Bommel in de kou op de ingesneeuwde Oude Schicht zwart wit 7. heer Bommel in de kou op de ingesneeuwde Oude Schicht kleur 8. Tom Poes vliegt met de Oude Schicht door de lucht zwart wit 9. Tom Poes en heer Bommel zijn aan het voetballen zwart wit 10. Wammes Waggel duwt de tram voort kleur 11. Wammes Waggel duwt de tram voort zwart wit 12. Bulle Bas speelt met de autootjes van zijn zoontje kleur 13. Bulle Bas speelt met de autootjes van zijn zoontje zwart wit 14. Wammes Waggel en Bulle Bas in de boot kleur 15. Wammes Waggel en Bulle Bas in de boot zwart wit 16. Tom Poes vliegt met de Oude Schicht door de lucht kleur

15


Voor de kleurplaten hebben covers van het Tom Poes Weekblad model gestaan: TPW 1e jaargang, nummer 30: achtercover met een schilderende heer Bommel (in spiegelbeeld) TPW 3e jaargang, nummer 36: Tom Poes vliegt met de Oude Schicht door de lucht (in spiegelbeeld) TPW 3e jaargang, nummer 37: Tom Poes en heer Bommel zijn aan het voetballen TPW 3e jaargang, nummer 47: Wammes Waggel en Bulle Bas in de boot (in spiegelbeeld) TPW 3e jaargang, nummer 55: Joost en heer Bommel zijn aan het sleeĂŤn: (in spiegelbeeld) TPW 4e jaargang, nummer 5: Wammes Waggel duwt de tram voort (in spiegelbeeld) TPW 4e jaargang, nummer 15: Bulle Bas speelt met autootjes van zijn zoontje (deels in spiegelbeeld) *TPW jaargang en nummer nog onbekend: heer Bommel zit in de kou op de ingesneeuwde Oude Schicht *TPW jaargang en nummer nog onbekend: Wammes Waggel wordt geplaagd door de bijen Oproep: wie kan de 2 ontbrekende TPW nummers aanreiken? Graag mail mailen naar redactie@toondertijd.nl. (Nog even wachten tot de reeks van Boumaar compleet is, als u begrijpt wat ik bedoel.0 Onder de kleurplaten zijn rijmpjes in de Deense taal vermeld. Een van mijn goede Deense vrienden heeft de rijmpjes voor mij naar de Nederlandse taal vertaald; dank je wel Hanneke!!! 1. Tom Poes en heer Bommel zijn aan het voetballen Kleine Tom Poes zou in het doel staan en opletten dat Heer Bommel in het doel geen goaltje zou zetten Ollie B. Bommel van Bommelstein nam een sprint met de bal en schopte hem tegen het lijf van Tom Poes met een knal

16


Dat was grote pech, dat kun je wel begrijpen en ook waarom hij zo lelijk ging kijken 2. Joost en heer Bommel zijn aan het sleeën Nu is Heer Bommel in Noorwegen en denkt, dat hij de hele wereld kent Maar hij moet leren als alle anderen dat men eerst moet kruipen, vóórdat men kan wandelen Als hij op schaatsen wil leren staan moet hij worden geholpen, zoals met kleintjes wordt gedaan 3. Wammes Waggel wordt geplaagd door de bijen Honing is een lekkernij, waar iedereen van houdt zoals jullie weten Ook Wammes Waggel wil een boterham met honing eten Daarom rijdt hij de bijen naar de heide maar de bijen kunnen niet in een schommelende auto rijden Ze vliegen uit de korf en willen Wammes steken 4. heer Bommel zit in de kou op de ingesneeuwde Oude Schicht Ollie B. Bommel ging naar een verjaardag terwijl op straat de sneeuw duimendik lag Ach wat, dacht Ollie, ik ga, wat is dat nou voor gezeur maar een uurtje later zakte de auto in de sneeuw tot aan de deur Moest hij nu door de sneeuw gaan waden om zich te warmen aan een kop chocolade? 5. Wammes Waggel duwt de tram voort Vandaag is de tram met mensen volgepropt waardoor hij vele malen stopt Helemaal te gek wordt het wanneer hij een helling op moet komen Waardoor de conducteur van een lege tram begint te dromen Keihard werken moet hij om de tram vooruit te krijgen Wie denk je nu is het meest gek van hun vijven? 6. Bulle Bas speelt met de autootjes van zijn zoontje Wie is dat, die op zijn buik ligt en geniet, spelend met de auto’s van zijn zoontje, de mooiste die hij ziet Dat is inderdaad mijnheer de hoofdagent misschien niet bij iedereen bekend Hij, die altijd het verkeer houdt in de gaten

17


zou de spullen van het kind toch met rust moeten laten 7. Wammes Waggel en Bulle Bas in de boot Op een dag nam Wammes Waggel het besluit naar zee te gaan Alleen een oude schuit was wat hij vond het duurde niet lang voordat die vol water stond Kijk Wammes Waggel hozen, die kleine bange man En Kapitein Walrus roept: “Waarom wil je dat water temmen, dat is toch niet nodig jij gans, jij kunt toch zwemmen?” 8. Tom Poes vliegt met de Oude Schicht door de lucht Argus heeft een mooie nieuwe auto Nu zou hij graag een wedstrijd om het hardst willen rijden Liefst met Tom Poes, want zijn auto is gammel Argus denkt: “dan win ik op m’n gemak van dat ding vol gerammel” maar toch wint Tom Poes, hij wordt niet uitgelachen want hij heeft zijn auto voorzien van vliegtuigbenzin(e) Henk Bom

Enkele bomen uit het Bommelbos Met als streefdatum 12 mei 2009 – de verjaardag van Marten Toonder – verschijnt bij uitgeverij Le Chat Mort te Katlijk “Enkele bomen uit het Bommelbos”, geschreven door Rob Godthelp. De titel verwijst stellig naar de fraai getekende bomen uit de strips, maar de lezer van het boek zal de bomen vertalen als bijvoorbeeld “aspecten”. Welke onderwerpen behandelt het – ook door de vele opgenomen illustraties – fors uitgevallen boek? In de Inleiding gaat de auteur in op een aantal los van elkaar staande zaken, zoals het centrale thema in de verhalen, enkele bizarre of hilarische scènes en op de vraag: hoe denken de medepersonages eigenlijk over heer Bommel? Het eerste echte hoofdstuk gaat over het taalgebruik in de Bommelverhalen. Daarbij heeft de schrijver vermeden dezelfde (talige) kwesties aan de orde te stellen, die in eerdere analytische publicaties van zijn hand werden behandeld. Zo gaat hij nu o.a. in

18


op de vele scheldkanonnades in de strips, op het persoongebonden taalgebruik van de diverse personages, bijvoorbeeld dat van professor Prlwytzkofski, Wal Rus, heer Bommel en veel andere figuren. Ook het verhaspelen van spreekwoorden en zegswijzen komt aan bod, alsmede het letterlijk en figuurlijk taalgebruik. Het volgende hoofdstuk gaat over het verhaalbegin, met als hoofdvragen: hoe zet Marten Toonder zijn verhalen op en hoe slaagt hij erin de lezer het verhaal binnen te trekken en diens aandacht vast te houden? Daarnaast wordt aandacht geschonken aan de vraag of er sprake is van een zekere ontwikkeling in de loop der jaren. Dit hoofdstuk vormde overigens de directe aanleiding tot het schrijven van “Enkele bomen uit het Bommelbos”. In een brief aan de auteur vroeg Marten Toonder hem, waarom hij zich beperkte tot taalanalyse en geen aandacht schonk aan de plot. Aan deze wens is met dit hoofdstuk in ieder geval een eerste invulling gegeven. Het hoofdstuk hierna behandelt de betrokkenheid van de schrijvertekenaar bij mens en maatschappij. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verhalen die als geheel thematisch betrokken zijn bij de maatschappij of de mens of beide en verhalen, waarin “losse opmerkingen” getuigen van Toonders betrokkenheid, zoals zijn ideeën over het militaire apparaat of de bureaucratie. Zo is De Weetmuts een thematisch verhaal over de rol van de kennis in onze maatschappij. Andere voorbeelden van thematisch betrokken verhalen zijn De Bovenbazen, Het nieuwe Denken en Het Slaagsysteem. Ook aan het fenomeen “tijd”, dat in veel verhalen een rol speelt, wordt aandacht besteed. Als afsluiting vermeldt het boek: “Toegift: de illustraties”. Hier is een aantal prenten opgenomen met de bijbehorende teksten om de functionaliteit van de tekeningen te onderstrepen. Het gebonden boek kost € 34,50. Leden van de MTVC krijgen bij voorinschrijving een korting van € 5,00 op dit te verschijnen boek dat u ook gratis wordt toegestuurd. U kunt uw boek nu reserveren door een mail te sturen naar info@chatmort.nl. U kunt ook reageren door een bericht te sturen aan uitgeverij Le Chat Mort, W.A. Nijenhuisweg 67, 8455 JT Katlijk.

19


Levenslang Bommel en TP verzamelen, deel 3 Na enkele jaren intensief op oud materiaal gejaagd te hebben, kwam ik erachter dat ‘de curieuze wereld’, ons aller handboek, verre van compleet was. Ik had in 2005 het plan opgevat om een nieuwe catalogus te gaan maken. Met allemaal kleurenfoto’s van het complete aanbod aan boeken en curiosa. En dan foto’s van materiaal in de mooiste staat dat er te vinden was. Maar alleen maar plaatjes, nummers en evt. bedragen vond ik al spoedig te plat. “Dat is wel héél plat”, hoorde ik Marten in mijn hoofd nog zeggen (een uitspraak van Marten bij Adriaan van Dis, destijds). Marten Toonder overleed, enkele maanden na de start van het schrijven van mijn boek… Ik zat trouwens de dag na zijn overlijden in de Ierse regen op het stenen bankje in zijn tuin in Greystones. Een projectontwikkelaar had gezegd dat ik er wel rond mocht lopen. Hij keek mij even snel aan en zei: “The man had gone , a long time ago. So, go ahead…”Ik wist op dat moment nog niet dat Marten was overleden… Achter in de tuin werd een groot gebouw uit de grond gestampt. En toen ik met knikkende knieën de stoep betrad van het zeemanslandhuis, en met ontzag het eenvoudige naambordje las: ‘Marten Toonder’, wat ik al zo vaak op video’s had gezien en vooral toen ik door de ramen van de woonkamer naar de opeengeschoven meubels in een hoek van kamer keek, overviel mij een gevoel van vergankelijkheid. Hier heeft hij geleefd en gewerkt. En nu is het een bouwput… Pas twee dagen later hoorde ik dat hij de dag voordat ik in Greystones was, was overleden. Later bleek dat ik een persoonlijke uitnodiging voor de begrafenis had gehad, maar door mijn vakantie in Ierland kon ik daar, helaas, niet bij zijn. Kort nadat ik begonnen was met het rubriceren van het vroegste materiaal, merkte ik dat ik wilde vertellen hoe de maker zich voelde en in welke omstandigheden hij leefde toen hij een bepaald werk maakte. Ik had het verhaal van het maken van ‘Tom Poes en de meester-schilder’ sterk voor ogen. Hij maakte toen een prachtig, dolkomisch verhaal, met veel Laurel en Hardy invloeden (u nu bekend) , tekende briljant, maar voelde zich verschrikkelijk. De situatie op de studio’s ontglipte hem in die tijd, 1943, volledig. Zijn personeel zou door de Duiters gevorderd worden en er restte hem niets anders dan een heel pakje Consi sigaretten op te roken toen hij zich verloor in ‘de meesterschilder’. Ik begon moedig te schrijven, maar snapte al snel dat er

20


lang niet steeds een persoonlijk verhaal bij ieder item kon komen. Ook was er veel gemaakt door studiomedewerkers. Zoals bijvoorbeeld de tekeningen voor de Blader Mee Serie. Gemaakt door aquarellist Cees van de Weert. Al werkend ontstond er een boek. Het boek werd steeds dikker. Alles wat ik op mijn Bommelkamer had verzameld werd doorgelezen op bruikbare informatie. “De wondere wereld van Heer Bommel en Tom Poes” doopte ik mijn epistel eerst maar. Mijn kamer had ik inmiddels omgedoopt tot de ‘Bommelbovenkamer’ en deze stond zo langzamerhand stampvol met Bommelzaken. Ik had al krantenartikelen verzameld vanaf mijn 8ste jaar... Dus u begrijpt: het boek werd steeds dikker.. Na een jaar schrijven, was het gewoon fors. Veel informatie haalde ik natuurlijk uit de autobiografie van Marten Toonder. Mijn boek was ruwweg klaar vlak na zijn overlijden. Ik had me in augustus 2005 drie weken uit de naad gewerkt, want ik dacht: dit is een schitterende kans om het te direct publiceren. Marten Toonder staat nu enorm in de belangstelling en iedereen wil weten hoe zijn beroemdste creatie tot stand is gekomen. Maar ach, wat is de weg naar publicatie hard! In mijn ongelooflijke naïviteit en enthousiasme, dacht aan een goede uitgever. Dat kon er maar een zijn: De Bezige Bij natuurlijk! Binnen een week zat ik met mijn grafisch ontwerper in de sfeervolle kamer van Bezige Bij directeur Robert Ammerlaan. Het uitgeven werd niets. Eiso Toonder zag niets in het boek en weigerde medewerking. De Bezige Bij zocht een eigen biograaf en het was einde oefening. Ik wilde gewoon een mooi boek schrijven en niemand voor het hoofd stoten. Iedereen die ik het liet lezen vond het boeiend. Ik vond het jammer en legde het maar in mijn kast. Of is er toch nog hoop? In december 2007 ontving ik een heel mooie en vriendelijke kerstkaart van De Stichting Toonder Auteursrecht. Ik zag dat de samenstelling van de Stichting gewijzigd was…Verteld werd dat er een andere koers werd gevaren.

21


Het verzamelen gaat voor mij natuurlijk altijd door, het is voor mij echt ‘levenslang’ met het ongelooflijk grote verzamelgebied van Tom Poes en Heer Bommel. Ook tijdens de maanden van het schrijven, dus van februari tot en met september 2005, ging het verzamelen via het internet geweld gewoon door. Ik schreef liefdevol over wikkels en puzzeldoosjes uit de begintijd , maar ik had ze zelf nog niet. Sommige dingen in de eigen verzameling te krijgen kan heel veel tijd kosten. Nu heb ik de meeste items wel. Er zouden nog een paar echte hoogtepunten komen, maar dat weet je natuurlijk nooit van tevoren. Door mijn gegraaf in de oorlogsjaren werd ik steeds nieuwsgieriger naar die Tom Puss film waar eind 1942 mee werd gestart. De film heette ‘Tom Puss und das Geheimnis der Grotte”. Er werkten op een gegeven moment wel 100 mensen aan! Ik begon te verlangen naar het zien van die film. Maar er was nergens materiaal van te krijgen. Ik had wel een paar plaatjes gezien van kleurige storyboards. Van een verzamelaar kreeg ik te horen dat er twee delen van de film, in zwart-wit, bestonden. Er waren ook ansichtkaarten met story-boards van de film gemaakt. Bij Hans Crezee zag in voor het eerst een filmspoel met daarop de Tom Puss film. Zijn ogen glommen toen hij mij de spoel aanwees. Ik kon de emotie aanvankelijk niet delen. Ik zag een grote zwarte spoel met celluloid. Hij wilde de film niet afdraaien. Hij had er geen apparatuur voor en was bang voor beschadigingen. Via, via, via kwam ik enige weken later in een waterig plaatsje in Friesland terecht. Het plaatsje heette Heeg en daar woonde Rimmer Sterk, van wie ik eens ‘Tom Puss at the Panto’ had gekocht. Hij had de orginele Tom Puss film ook en liet die aan mij zien. Het was de buitenste film van een groot spoel met andere oude kinderfilms. Ik mocht de grote spoel van hem lenen om thuis te bekijken. Helemaal blij toog ik aan het werk. Ik kocht een oude 8 mm filmprojector. Hij was helemaal goed alleen de rubberen snaren waren verpulverd. Dat werd dus niets. Via, via kwam ik terecht bij een Hoogeveense filmclub. Daar op een zolderkamertje heb ik met een lid de film door een handaangedreven projector gevoerd. Gelijk nam ik de film op. Fascinerend! Daar liep Tom Poes over de bergen! En later zag ik hoe een kasteel werd leeggeroofd. Aan het begin van de film stond, heel klein, op het celluloid.: Zlin. Met een ruitje om de 4 letters heen getekend. Er ging mij gelijk een lampje branden! Had ik niet gelezen dat Marten daar in juli 1943 van Degeto op bezoek moest gaan. Dat Jan C. Bouman (toenmalig compagnon) zich daar had volgezopen en ons land belachelijk had gemaakt… Zlin was het tekenfilmcentrum in Tjechië, waar volgens Marten hoogstandjes op animatiefilm gebied

22


werden gemaakt. Hoe dieper men graaft, hoe meer men vindt! Dus de film is gemaakt in Zlin, Tjsechië. Onder volledige regie van de Duitsers. In het land daarnaast, werd begonnen met de promotie. Het is jammer dat Marten Toonder later in zijn leven, niet wat meer verteld heeft over die Tom Poes kaarten. In ieder geval: ik heb de film van ca. 9 minuten op video gezet en daar een aantal insiders blij mee gemaakt. De tijden gaan snel, want nu staat de film gewoon op internet bij YouTube. Maar in 2005/6 was dit alles nog nieuw. Door het zien van deze film werd ik op het spoor gezet van de geheimzinnige ‘Tom Puss’ cards. Eind 2005, het was een herfstachtige donkere dag, sprong ik ineens in een paar tellen de vele trappen af van mijn Bommelbovenkamer naar de huiskamer. Daar heb ik voor mijn verbaasde familieleden die bij de t.v. zaten, enkele minuten voor ze gedanst onder het uitroepen van een regelmatig: ‘yes’‘ yes’ ‘joepie!’ Na een paar minuten kon ik eruit krijgen dat ik een Hongaarse Tom Poes kaart had gezien op een onbekende site. Mijn vrouw zei; “Maar Bastiaan, die kaarten heb je nog niet zomaar gekocht en hier afgeleverd in Assen. Er kan nog van alles gebeuren.’” Maar mijn enthousiasme was onstuitbaar en mijn geloof onwrikbaar. Ik heb tolken gezocht, vaak gemaild en eindelijk kreeg ik een in het Engels gestelde reactie. De kaart kostte 80 eurocent, maar hij wilde er toch echt wel 4 euro voor hebben, omdat ik een westerling was. Ik schreef: ‘Of course’ en vroeg of hij nog meer kaarten had. Het duurde een kleine week. Reactie: ja, hij had er nog meer, maar kon ze niet vinden. Had ze 20 jaar geleden opgeruimd en hij had 25.000 ansichtkaarten in huis…. Ik moest RUSTIG afwachten. Na een maand, toch maar weer een mailtje. Na nog een maand een reactie, het was in de kerstvakantie. ‘Yes, I have found the Tom Puss cards. There are 14 cards.’ In plaats van wild springen , was ik nu helemaal platgeslagen. Dit was geweldig!!! Hij wilde nu eerst graag het geld. No problem. Even een postwissel bij de bank. Afgerond op euro 60,-. Een paar dagen later mailde hij mij de gescande kaarten. Hij had zelfs een scanner!! Wat een mooie afbeeldingen. Ik had de kaarten nog nooit gezien, dus alles was nieuw. Elke dag begin januari dacht ik aan de envelop die onderweg was. Op een koude dag in januari werd er gebeld in het zakenpand dat ik toen nog had in het centrum van Assen. Daar stond een postbode met een grijs, maar tamelijk dik envelopje in zijn handen! Er moest zelfs voor ontvangst getekend worden. Het was zelfs aangetekend verzonden. Mijn werk heb ik acuut laten liggen. Ik ben naar huis gefietst en heb mij opgesloten op de Bommelbovenkamer. Daar heb ik de envelop

23


geopend. De kaarten waren afgeschermd met ansichtkaarten van bloemen uit de jaren zestig. En daar was het ‘heilige’stapeltje. De kaarten bleken in mintstaat. Dit was de grootste vangst die ik tot dan had gevangen. Wat een feest. Ik mailde ‘s Avonds met Hans Crezee en Kelvin Buck. Hans zette digitaal grote ogen op. En later belde ik, trots als een pauw, met hem. Toen ik noemde wat ik ervoor gegeven had, hoorde ik een geschraap en gorgelend geluid en toen : “een schófterig laag bedrag!!’ Wat heb ik gelachen om dat prachtige Nederlands van Hans. Een paar maanden later ging ik met mijn kaartenverzameling, gevat in mooie Importa plastic insteekbladen, langs bij een andere prominente verzamelaar; Cees Roubos. Leuk gesprek enz. en ik liet hem de kaarten zien. Hij had ze nog nooit gezien. Hij had er zelfs nog nooit van gehoord. Ik heb begrepen dat hij er later ook enthousiast over geworden is. Hij heeft ze alle 24. Ja, baas, bovenbaas. Ongelooflijk. Ik heb er inmiddels 18. Die andere heb ik ook uit dezelfde hoek mogen ‘ontvangen’. Ja, ja. Enkele jaren later heb ik mogen begrijpen dat er 3 kaarten uit de serie ook met een Duits onderschrift bestaan. Namelijk de nummers 1, 8 en 18. Deze worden door vele gezien als de mooiste afbeeldingen. Ik veronderstel dat de artistieke, creatieve en anti-nazi gestemde Degeto leiding het Tom Poesgebeuren zo mooi vond dat er ook een aantal in het Duits hebben laten drukken. Hierbij een foto van zo’n Duitstalige ‘ Hongaarse’ Tom Poes kaart. Ja, en dan na 4 jaar verzamelen heb je al heel wat om je heen. De Tom Poes wikkels, de zesdelige De Muinck serie, de grote houten puzzels, de NRC puzzel, de paarse puzzels, de blokkendoos, enz. enz. In het volgende nummer vertel ik in mijn vierde deel en laatste deel nog over mijn twee laatste verzamelaarshoogtepunten. Bastiaan Koijck eindredacteur Toondertijd OPROEP: Stuur nu gelijk na het lezen van dit verhaal uw eigen verhaal naar de redactie! fanth@toondertijd.nl

24


Een nieuw begin – speech van Milou Toonder Op 10 februari jl. opende Job Cohen het nieuwe kantoor van de Stichting Het Toonder Auteursrecht en de Toonder Compagnie BV in Amsterdam. Hij deed dit door een enorm doek te onthullen waar alle figuren uit de Bommelsaga aan de dis zitten (zie foto). Het was een zeer geanimeerde opening waar iedereen die min of meer zakelijk met het werk van Toonder te maken heeft aanwezig was. Naast de toespraak van de burgervader (achter een Dickerdack-spreekgestoelte) spraken Susanne Holtzer, hoofdredacteur van de Bezige Bij, Eiso Toonder en Milou Toonder. Aangezien we niet eerder van haarzelf de doelstellingen en plannen van stichting en Toonder compagnie hadden gehoord, leek het ons een goed idee haar speech vrijwel integraal af te drukken. -Arnoud Alderlieste).

“Dit nieuwe kantoor is de werkplek van Toonder compagnie, die is voortgekomen uit stichting Het Toonder Auteursrecht. Marten wilde graag dat zijn creaties ook na zijn dood bekend bij het publiek zouden blijven. En daarnaast wilde hij dat zijn auteursrechten en die van zijn naasten zouden worden beheerd en bewaakt. Met deze twee wensen als uitgangspunt richtte hij in 1998 de stichting Het Toonder Auteursrecht op (Milou is hiervan sinds 2002 bestuurslid, Irwin Toonder zit in het bestuur sinds het overlijden van zijn opa -AA). Marten schreef ook een letter of wishes waarin hij als eerste wens noemde dat nu en in de toekomst actief zou worden gewerkt aan het levend houden van de Tom Poes strips. Hij noemde de mogelijkheid om nieuwe Tom Poes verhalen te laten verschijnen in ballonstrip-vorm en ook van Kappie, Panda en Koning Hollewijn mochten nieuwe verhalen verschijnen. Marten gaf hierbij aan dat ook andere media konden worden ingezet voor het maken van producties. De succesvolle reeks Bommelhoorspelen die door de NPS gemaakt zijn, zijn hiervan een zeer geslaagd voorbeeld. Marten nam zijn werk als verhalenverteller zeer serieus en geloofde diep in de unieke kracht van de combinatie van tekst en beelden zoals hij die gebruikte. De stichting dient zich

25


daarom in te zetten voor de bevordering van de strip als kunstvorm en we hebben dan ook plannen om dit te doen, bijvoorbeeld door het organiseren van een striptekenwedstrijd. Ook wilde Marten dat de stichting erop zou toezien dat nieuwe op zijn creaties gebaseerde producties aan dezelfde artistieke maatstaven zouden voldoen die hij zichzelf oplegde. Hierbij legde hij een zware verantwoordelijkheid bij de stichting. Dus als de stichting streng is bij het beoordelen van projecten dan is deze wens van Marten hiervoor de reden. Marten overleed op 27 juli 2005 en sindsdien moesten de lopende en nieuwe zaken door de stichting worden behandeld en dit was zeker in het begin niet altijd gemakkelijk. We moesten het stichtingwerk zien te combineren met ons werk en gezinsleven. En Irwin, mijn neef, en ik vinden het als naaste familie van Marten het heel belangrijk om dit vanaf het begin aan zo goed mogelijk te doen. We moesten ons verdiepen in wetgeving over auteursrechten, standaardcontracten, tarieven van royalties en werkregistratie, allemaal dingen waarover wij toen vrijwel niets wisten. De meest uiteenlopende aanvragen kwamen bij ons binnen. Wij kregen onder andere het verzoek van een meisje om een afbeelding van Zwelgje, omdat zij daarvan een tatoeage wilde laten zetten. Er was ook een aanvraag voor Bommel-wieldoppen, voor achterop een Jeep, er was ook een Hollander in Nieuw Zeeland die wel een Bommel animatiefilm wilde maken. Op de school waar hij werkte was hij ook creatief bezig, dus een filmproductie zou er ook wel bij kunnen. Maar goed, wij zijn nu 3? jaar verder en flink wat ervaring rijker, zodat we steeds meer zelfvertrouwen en kennis van zaken hebben. Ik sta hier nu als bestuurslid van de stichting, maar ook als mede-directeur van de Toonder Compagnie BV, die het afgelopen jaar werd opgericht. De stichting bleek namelijk in de praktijk een bedrijf te zijn geworden, zodat het nodig was een splitsing te maken tussen beheer van de auteursrechten door de stichting en de exploitatie ervan door de Compagnie. Als zakenpartner zul je altijd het eerst contact hebben met de Compagnie, maar de stichting neemt steeds de beslissingen over belangrijke projecten en contracten en is dus daardoor eindverantwoordelijk. Irwin en ik hebben een tijdlang samen het bestuur van de stichting Het Toonder auteursrecht gevormd en we zijn erg blij dat we Wil Raymakers twee jaar geleden als bestuurslid konden inlijven.

26


Hij is niet alleen een groot bewonderaar van het werk van Marten, maar ook zelf is hij een succesvol professioneel striptekenaar en illustrator. Irwin en ik vormen samen de directie van de Toonder Compagnie. Het dagelijks bestuur van de Compagnie is in handen van Charles Loyen. Charles komt uit het bedrijfsleven en het is zijn taak om de Compagnie stevig op poten te zetten. Hij is ook de contactpersoon voor nieuwe en lopende projecten. Naast Katelijne van den Hoogen werkt sinds december Willem Feltkamp, mijn man, voor de Compagnie. Hij zal zich de komende tijd voornamelijk met het inventariseren van ons beeldmateriaal gaan bezighouden. Hij is gediplomeerd tekenleraar, stripliefhebber en bewonderaar van het werk van Marten Toonder. Naast onze medewerkers hebben we een adviseur. We maken regelmatig gebruik van alle kennis van Eiso Toonder, mijn oom (en de vader van Irwin Toonder –AA). Door zijn nauwe betrokkenheid bij het leven en werk van Marten onder andere als medewerker van de Toonder Studio’s heeft hij grote kennis van het werk van Marten en dat van mijn oma Phiny Dick en Jan Gerhard Toonder. Dat we de opening van dit kantoor zo feestelijk vieren is omdat we deze gebeurtenis zien als een nieuw begin. Een startschot voor een tijd waarin we ons vol enthousiasme willen storten op nieuwe projecten. Zo willen wij heel graag dat er een Toonder-huis wordt opgericht om alle aspecten van het werk van Marten en zijn naasten aan het publiek te kunnen tonen. De realisatie hiervan zal afhangen of het de stichting het Toonder erfdeel zal lukken genoeg private sponsors hierin te interesseren en medewerking van de gemeente te krijgen. Een van de wensen van Marten was om een nieuwe animatiefilm van heer Bommel. Op dit moment zijn wij nog aan het onderzoeken of hiervoor belangstelling is vanuit de filmwereld en of er mogelijkheden zijn om een film in Nederland te maken. Andere

27


belangrijke projecten zijn heruitgaven van Marten’s werk. In dit verband zijn wij heel blij dat wij onze samenwerking met Hans Matla van uitgeverij Panda hebben hernieuwd. Uitgeverij Panda zal boekuitgaven gaan verzorgen van de strip Panda. Ook staan er verder boekuitgaven van Kappie en Koning Hollewijn gepland. Verder zijn we van plan om binnen afzienbare tijd nieuwe Tom Poes ballonstrip-verhalen te laten verschijnen, zodat ook nieuw jong publiek kennis kan maken met de wereld van Tom Poes en heer Bommel. Tot slot wil ik het jaar 2012 noemen. Dan vieren we dat Marten 100 jaar geleden werd geboren. Het is onze bedoeling om met speciale uitgaven en projecten 2012 een bijzonder feestelijk Toonder jaar te maken en het zou heel mooi zijn als wij dat jaar de deur van het Toonder-huis kunnen openen. Wat ik zelf nu zo bijzonder vind is dat mijn opa het de laatste jaren het regelmatig had over het opnieuw oprichten van een nieuw familiebedrijf, misschien door de Toonder studio’s nieuw leven in te blazen of op een andere manier. Hij vroeg vaak hoe ik daarover dacht en wat ik daarin zou willen doen. En toen ik nog veel jonger was (Milou is nu 38 -AA) zei ik hem altijd dat ik piloot wilde worden en dat ik niet zoveel van zijn werk wist en twijfelde of ik het allemaal wel zou kunnen en daarvoor de geschikte persoon zou zijn. Daarna ben ik inderdaad piloot geworden en ik had nooit gedacht dat ik daarnaast het werk van mijn grootvader zou gaan beheren samen met mijn neef Irwin. Met twee Toonders aan het hoofd van de Compagnie is het familiebedrijf realiteit geworden en ik ben er per ongeluk ingerold en ik vind het ontzettend leuk. Ik moet mijn tijd goed verdelen, lastige keuzes maken, maar Dit portret van Marten Toonder sr. met dit team zal het zeker gaan lukken!” geschilderd door Phiny Dick was een van

de werken dat tentoongesteld was in de nieuwe kantoorruimte.

28

Clubblad nr. 71  

Clubblad nr. 71

Clubblad nr. 71  

Clubblad nr. 71

Advertisement