Page 1

NR 68 . JUNI 2OO8. JAARGANG18 Toondert ij d is het driem a andelij ks tijdschríft voor led,envan de Marten Toond er VerzameIaar s Club, afgekortMrvc. Voorzitter: Henk Arens 'Wilhelminastraat 16, 2382un Zoeterwoude Tel.071-5891103 dickerdackptoondertijd.nl Penningmeester: Arnoud Alderlieste Tollenskade32 2274Lv Voorburg aws@toondertijd.nl Secretariaat:Ton Michels GoudenregenzoomI2O 2719no Zoetermeer TeI:079 - 3616343 dorknoper@toondertijd.nl Clubcuriosa:Arnoud Alderlieste Tollenskade32 2274rv Voorburg grootgrut@toondertijd.nl Beurzen: Ton Macl(aaij Boomstede564 3608 nu Maarssenbroek Tel:0654613485 beurskraker@toondertij d.nl Clubblad: redactie Henk Arens opmaak Ed Bakker fanthgtoondertijd.nl Website:

www.toondertijd.nl beheer Ed Bakker prlwytzkofski6toondertij d.nl

Met dank aan iedereendie ons ook dit nummer weer de nodige informatie heeft verstrekt,vragen steldeof op anderewijze medewerking verleende.Verantwoordelijkheid voor onder naam gepubli-

ceerde artikelen berust uitsluitend bij de desbetreffende. Lidmaatschap Het lidmaatschapsgeld kan worden gestort op Postbankrek. Nr. 626.1I.21t.n.v. de Marten Toonder Verzamelaars Club, Zoetermeer en bedraagt dit lopende kalenderjaar €15,-. Leden buiten Europa betalen €20,- i.v.m. hogere verzendkosten Ruiladvertenties Elke regel bevat t 80 tekens, spaties enz. meegerekend Leden eerste 5 regels gratis, daarna € 3,50 per regel. Niet-leden betalen € 2,50 per regel voor de eerste 5 regels, daarna eveneens€ 3,50 per regel. Advertenties voor het seotember num m er d i e n e n u i t e r l i j k w o e n s dag26 augustus in het bezit te zljnvan de redactie. Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende op het auteursrecht worden overgenomen. Copyright op alle illustraties berust bij Stichting Toonder Auteursrecht, tenzij anders vermeld. De vrrvc is ingeschreven bij de I(amer van I(oophandel onder nr. 40.26.02.55


Uoorwoord We zijn een verzamelaarsclub.Onze clubdag hielden we in Utrecht tezamen met een andere club van verzamelaars:het HergĂŠgenootschap.Als je dan zo door die zalenen gangenkijkt en de ongelooflijke hoeveelheid zaken die daar aangebodenworden dan waag je je toch af: Waarom doen we dit eigenlijk? Waarom doen we een poging om alle -volgens Matla- 4000 verhalen van Toonder in allerlei varianten te willen hebben om naar maar te zwijgen van de immense hoeveelheid merchandising die in de afgelopenjaren is vervaardigd? Je merkt ook dat mensen pogingen doen om te beschrijven wat er is van een bepaald verhaal of artikel en dat onmiddellijk daarop een anderweer aantoont dat er toch nog meer of andersis. Dus we weten vaak niet eenswaarnaarwe zoeken.Als we alle zaken van Toonder en zijn medewerkersbeschouwen kunnen we ook echt wel zeggendat er heel veel is geproduceerdal dan niet met succes. Daarnaastzien we de jeugdheld Kuif e waarvan er eigenlijk maar 23(?) avonturen zijn geschreven.Toch ziet ook dat genootschap kans een goede gymnastiekzaalmet stands te l'ullen. Daarop ligt ook weer een veelheid aan artikelen. Wat is de reden dat we dat willen hebben? Slimme marketing? Is dit iets wat in ons zit, is het een vorm van volledigheid of ordinaire hebberigheid of is het een substituut voor een oeroudebezigheid:het jagen.Willen we toch thuiskomen en trots laten zien wat we hebben gevonden, geschoten,gepakt . .. Of is het bij de oudere zakeneen jeugdherinnering?Een terugrijpen naar een onbezorgde tijd waarin deze spanning en avontuur het enige was naasthet Hoogeveenscheleesplankje en juffrouwAda. Wie kan onze oplettendelezertjesnou eensgoed uit de doeken doen waarom we ons bezig houden met het verzamelen van spullen al dan niet uit onzejeugd?Of moet ik dat juist niet vragenomdat ik de kans loop dat ik er mee stop alsik het begrijp? Of ben ik nu weer argumenten aan het verzamelen?U mag het zeggen. HenkArens


Iotulen HLU ilTUEe5-0E-00Lltrecht 1. Opening Na afloop van de beurs en de lezing door l(laas Driebergen opent voorzitter HenkArens de vergaderingen stelt zijn medebestuursleden voor (Ed Bakker - webmasterdt opmaak rr, TonMichels- se*etarisen ArnoudAlderlieste - pennĂ­ngmeester). 2.J aarr ekening2OO7/ ver slagkascommissie Arnoud leest de conclusiesuit het verslagvan de kascontroleur (Gerard Vlutters)voor, waarin o.a.wordt voorgesteldde penningmeesterte dĂŠchargeren.De vergaderingstemt hiermee in. BastiaanI(oijckvraagt nog hoeveelliquide middelenwe op 3l-12-07 hadden.Arnoud geeft een toelichting op de middelen die we op dit moment in huis hebben. De vereniging is financieel zeer gezondte noemen. Voor de aanwezigen was een financieel overzicht beschikbaar. 3, Activiteiten 20O6I 2OO7 Henk geefteen opsomming van de diverseactiviteiten die we als bestuur de afgelopentwee jaar hebben ontplooid. Uiteraarde de clubdag en het verenigingsbladToondertijd. Daarnaaststaatde Mrvcstand op diversestrip- en boekenbeurzen.Dit doen we vooral om onze vereniging te promoten en nieuwe leden te werven. Dhr. Sinner vraagt ofwe voor plaatjesin rt toestemming krijgen van de stichting Het Toonder auteursrecht,aangezienzijn ervaring is dat dit voor anderebladen niet altlld het gevalis. Henk antwoordt dat de relatie urvc-stichting Het Toonder auteursrechtuitstekend is en dat we toestemming hebben voor alle plaatjesin rr en bijbehorende rr-specials vermits dat niet op commercielebasisis. Voor urvc-boeken en kerstkaartenmoeten we wel apartetoestemming wagen. Die hebben we trouwens tot op heden altijd gekregen. Een ander lid waagt of de datum van de urvc-beursen eerderbekend gemaaktkan worden. De voorjaarsbeursis op de laatstezondagvan mei en de najaarsbeursis op de laatstezaterdagvan oktober. 4,Cadeas aan de leden Henk deelt mede dat de uitgavevan de Thijs r;s-verhalenvoorlopig in de ijskast staat,aangeziende betreffendeverzamelaarzich om voor hem moverende redenenheeft teruggetrokken.Overigenswas de


wit binnen' Jan Gevers toestemming van de stichting wel alTwaltop Letterkundig Museum het in i*lr.n rt"ti,roor in het Tooider-archief neemt dezesuggestie bestuur Het te kiiken naarThils rys-afleveringen'

;;..;"tivenïDhr. Sinnersteltvoordeovergeslagen ilJilil;;'k voordeleden'hierwordtweinigenthousiast il"i[""uttpt tepubliceren op gereageerd' 5. Uitbreidin gl v ewangingbestuur en/of voorzitter en heeft HenkArens wii stoppenalJhoofdredacteur alleen de reactievan Bastiaan hiervoor in rr al een oproep geplaatstwaarop en Hii iíhit*oo"peciàal naardezear-V gekomen ifi.k *t Atten k "am' huidige het en Bastiaan u.."niglng 'meer onáer het volk' b"ngttl ài" met elkaar'Vanafhet bestuurhebbenna de vergaderingnog contict zJt u meer van Bastiaanhoren) ' volgende ,rorn-., ,r* -"(69) 6- Rondvraag voor het vele maakt zijn complimenten aanhet bestuur ê* Ni"-"t;í maken kunnen gerichter reclame d"ïr""g hot *" *".f.. "tt vande opzichte ten "" -t"i dat áu mogen kosten voor de Mrvc -en vo".J;; genoemd urvc de Atnoud to; áat we zullen zorg:endat U","* ""g, het Bommelhoorspel' *.ra, t" áe volgende nieuwsbrief van N otuli st : Ar n ou d Aldetli este

tlog meer draah;esl van Eiso Toonder' getiIn de vorige Toondertijd stond eenbijdrage * are zamelaar,omtrent een aantal versies,van$t ::*l;1;;.;;e"

méda Oliveri Het liikt me een Slowaakseversieomdat in de productiemaatschappiiIntersonic er weet wie Bratislavais gevestigd' oK, nog meer? HenkArens


Hanwrngtenuán de Bommelzolder We moeten natuurlijk niet vergeten dat we een verzamelaarsclub zijn. Tenslotteheten we de urvc! De afgelopenperiode hebben we het meer over het wel en wee van alle activiteiten rondom de Toonderzaken gehad,maar niet meer over die leuke, mooie, interessante,zeldzame,dan wel gekoesterdehebbedingen.

Van het museum de Bommelzolder kreqen we een paar tips over mooie dingen die ze onlangshebbenverworven.Als eersteeen heel fraaie I(erst- danwel Nieuwiaarskaart uit 1943!De afzéíder is op dat moment heel divers:De Toonder-BoumanFilmproducties èn Diana Edition. Daarnaastook natuurlijk de bestewensenvoor Ig44vanBommel en Tom Poes.Deze kaart mag toch zekerwel een unicum genoemd worden. Als eerstezijn er volgen mij niet zo veel kaarten uit 1943 en het feit dat er op dat moment nog kaarten werden verstuurd! Waar haalden ze het materiaal vandaan?Het is een fraaie (aan de achterzijdeuergeelde)kaart in het zwart met een turkooizen tekening. Ook een gedurfde combinatie in die tiid. Als tweede item een fraaie Tom Poeskalender, ook uit 1943.VolgensPim Oosterheertis in 'de Santbrink'wel een exemplaarbeschreven ult 1944 en 1945, maar ontbreekt dit jaar. Hij bestaat dus wel. Wie kent er nog meer jaartallenvan dezekalender? AIs derde toch wel een soort klapstuk,. We kennen allemaalde bekendebekersen bestek van Solamet de aÍbeeldingenvan onze helden. Maar dat we die nog tezamenin een doos

5


tegenkomenmet daarbij nog de brochure ivanSolamag toch wel bijzonder worden genoemd! Uiteraardverkeerthet geheel nog in een nieuwstaat!Naast dezezaken :heeftde Bommelzolder nog meer mooie ezienswaardigeitems. Maak vooral een afspraakom al dat fraaiseenste bekiiken.

HenkArens

Tqdloze Panda Cor Nijmeiervonduooronsnogeenmooiartikelin eenouáeNederlandsDagblad(No). Dit artikelwasde vooiloperuandeplaatsingt,an heteerste Pandauerbaalinhet No van23 luni 2001 'Oplettendelezertjes'zullen een veranderinggesignaleerdhebben op onze paginaservice/beurs.;doorgaansis dat pagina 12 of 14. Gisteren stond daar de eersteafleveringvaneen nieuwe strip: Panda.Nu is 'nieuw'in dit verband wel wat erg uitbundig, want de eersteverhalen waarin dezedoor Marten Toonder in het leven geroepenstripfiguur de hoofdrol speelde,werden tijdens de hongerwinter van 1944 uitgebroed. Maar nieuw is wel dat hij voortaan dagelijks in onze krant te vinden is. Het opsporenvan geschiktestrips is voor ons net zo'n moeilijkprobleem alshet aankopenvan geschiktdramavoor de ro moet zijn. Vaak omdat de inhoud ervan mensen,voorwie thristelijk' meer dan een maatschappelilkeaanduidingis, tegen de borst moet stuiten.Maar eerlijk gezegdnog vaker omdat er temidden van de overweldigende hoeveelheid nationaal en internationaal aanbod nauwelijks één te vinden is die niet oerflauw en gruwelijkvoorspelbaar is. En als er dan al eenseen sprankelendebijzit, dan moet die vaali weer sneuvelenom de eerstgenoemdereden. Vooral in het buitenland dienen zich ookwel christelijke striptekenaars aan.Maar voor hun producten geldt veelal hetzelfde als voor hun seculierekompanen' ze zljn of zouteloos, of ze prikkelen wel, maar dan zo dat de grenzenvan bijbelseethiekworden overschreden. Qrasi-gedurfde geintjes over wat heilig behoortte zljn enzo,


Een paarjaar hebbenwe het gedaanmet Ferdinand.Die was overigens ook al tamelijk bejaard, want in de jaren vijftig stond-ie bij ons thuis al in de Nieuwe Haagsche Courant. Soms vermocht-ie een glimlach te ontlokken, maar echt dikke pret was het eigenlijk nooit. Toch hingen er nogal wat lezersaan de lijn toen we ermee stopten.Ze misten het mannetie met z'n baseballpetjeavantla lettre en vroegenom méér.Een strip is dan ook een typisch voorbeeld van wat je een'vluchtheuvef in de krant zou kunnen noemen.Net als de kruiswo ordpuzzel,de feuilletons, de kreet en de bonspreuk rechtsonderaanop de voorpagina.Voor lezersblijken ze minstens zo belangrijk - of misschien wel belangrijker - dan menig doorwrocht verhaal. Na Ferdinand kregen we Nancy, product van de overzijde der oceaan:braaf stripje, althans de afleveringen die wij afdrukten. Want om zijn potentiële lezerspubliek groter te maken liet de tekenaar de tante van Nancy - voorzover ze figureerde dan - bijna steevast voor onze optreden in bloesjesen truitjes die wij plaatsvervangend lezersniet geheelbetamelijk moestenvinden. Dus telkensalshier ten burele weer een pakket nieuwe afleveringenarriveerde,diende er aan de hand van de outfit van tante Frida gecensureerdte worden. Een tamelijk geestdodendeen vermoeiendebezigheid.Maar ook Nancy is niet meer, althans niet bij ons. De afgelopenmaandenhebbenwe vervolgens,op zoek naar een zo'n beetje de halve wereld aan vertegen-.'waardige vervanging, woordigers van stripbureaus over de vloer gehad, maar zonder resultaat.Een paarweken geledenechter ' stuitte ik op een rommelmarkt bij toeval op een in boekvorm gegotenserieafleveringenvan Panda. In de jaren zeventig verschenen een aantal van die bundeltjes,net alsvan anderecreaties van Marten Toonder als Hollewijn en Kappie. Ik herinnerde me dat ik ze indertijd met stichting gelezenhad. En toen waren ze toch ook al zo'n twintig, dertig jaar oud. Dus waarom zou Pandaookvandaag Áietmeerin staatzijn eenbijdragete Ieverentot het ontspannen van de door plichten in kerk, staat en maatschappij strak aangetrokken,orthodox-christelijke aangezichtsspieren?

&


Panda is natuurlijk niet zo bekend en beroemd alszijn grote,ook door Marten Toonder in het aanzijngeroeperymedebeerOllie B. Bommel. Maar daaromis de strip misschiennog wel zo aardig.Want te bewerenda: de gebundeldeavonturenvan Bommel en Tom Poesqua populariteit in christelijkeboekenkastenandereverzameldewerken alsdie van Kulper, Schilder,Packerof Ouweneelevenareryis dan misschienoverdreven, maarbekendis de heervan standwel. Pandaechterveel minder. Die waarderingvoor Ollie B. is wat eenzijdig.Want niet alleende beide hoofdrolspelershebbenveelvan elkaar- in feite is Olivier B. met zijn kinderlijke argeloosheiden onnozeleverontwaardigrngeenvolwassen uitgave van Panda,maar ook de entouragevan hun avonturen is identiek. Beidenbewonen eenkasteel- in het gevalvan Pandais dat Huize Hobbeldonk - en beiden hebben een statige,plichtsgetrouwehuisknecht. Voor Bommel is datJoost,voor PandaJollipop.Beide dienarenzijn hondenfigurenen er zijn striptologendie in hen eenverwijzing zien naar Cortois, het hoofseen onderdanigehondje dat eenbelangrijkerol speeltin het middeleeuwsediereneposReinaertde Vos.Sterkernog: dezestripdeskundigenmenen dat Marten Toonder zijn inspiratieén zijn dierenfigureneigenlijkhelemaaluit dezewoeg-Nederlandsefabelheeft gehaald.En daarvalt veelvoor te zeggeryzekeralshet gaatom Panda. De rol van de sluweReinaertzelfwordt waargenomendoor Panda'svoornaamstetegenspelerJorisGoedbloed:bedriegenis zijn tweedenatuur. Hij heeft echteréénzwakkeplek: hij kan het niet over zijn hart verkri.jgen Pandain de ellendete storten.Pandazelflijkt op een anderefiguur uit Reinaertde Vos: Grimbeert de Das: hij is net zo goedgelovigalsdeze middeleeuwse'stripfiguur' en hij blijft ook altiid evenvergevingsgezind. Middeleeuwsis trouwensookhet decorwaartegenPandaoptreedt,maar wijmoedig anachronistischvoegt Toonder er allerleimoderne attributen alsvliegfuigeryrevolversen autot aantoe. Ook thema'suit Van den Gezocht Het plaatjeZ (Tom Poeszocht enigetíid wat rond) voor het boek Tom Poesuitgegevendoor Quakei Oats GraanproductenNv te Rotterdam. Graagaanbiedingenrichten aan:J.Beneker Kleine Immert 61 1616 ns Hoogkarspel

I


Vos Reinaerde keren in de Panda-afleveringenterug, en dat geldt zekervoor het hoofdthema: Schijn bedriegt.Panda,die - badend in weelde - in elk avontuur zich nuttig probeert te maken, daarom op zoek gaatnaar een baantjeen op die weg talrijke - veelalslechtewordt telkensopnieuw leermeestersontmoet (vaakJorisGoedbloed), door schadeen schandetot dezeontmoedigendeconclusiegedreven. De maatschappijis corrupt en op winstbejaguit en van idealismeis ze niet gediend. Maar niettemin begint Panda elk avontuur opnieuw met goedemoed. Pandais een klassieken tijdloos epos,maar het is tegelijk zo geĂŤnt op de werkelijkheid van alle eeuwen, dat het ook vandaagzekerlezersboeien zal.Marten Toonder zei ooit vanzichzelf: ,,Ik ben een verhaaltjesverteller."Waar vind je ze vandaagnog? Veel plezierde komende maandenop pagina 12 of L4. pAB (P.A. Bergwerf,hoofdredacteur)

ilTUCHwardĂˆ007 De stemmen zijn geteld en de uitslag is bepaald.De urvc Award 2007 gaatovertuigend naarJenno Witsen en Uitgeverij Ton Paauw voor de Bommel Reisgids.Een greepuit de lyrische opmerkingen bij de stemmen: eindelijk "duideliikheid" over " de omgeving van Bommelstein n over de reizen die heer Bommel maakte!?t tt een prachtig voorbeeld waartoe de passievoor de Bommelverhalen toe kan leiden. Via klassiekmonnikenwerk zijn wij verrijkt met verrukkelijke nutteloze kennis ! Een juweel van n uitgave:prachtig vormgegeven. *'

9


ít een uitgave,waardoor ik het Bommel-oeuvre weer op een anderemanier ga lezen' t'briljante onderleggervoor alle Bommel verhalen. Onmisbaar en verrijkend: voegt iets toe dat er al leek te zrjn, maar nog niet was! rt €áer zTjnveelplaatsendie ik in mijn fantasieook ongeveerzo gesitueerdhad. De keuzevan de bijbehorende teksten is heel aardig.Heerlijk speelsom zo'n in wezen onbelangrijk kaart te maken. Toonder waardig!! rr í{ dit boek concretiseertop een zeer aansprekendewijze de beelden die ikzelfdoor de verhalen heen in gedachtenheb opgebouwd van de directe omgeving van Slot Bommelstein, van minder directe omgeving (Rommeldame.o.)ende wereld daaromheenen verder weg (Zwarte Bergenetc), t r d{ fraai kaartwerk, gedegenstudie,professionele opzet,zeer origineel en fantasierijk, gebruiksvriendelijk.,, /í een origineel idee op vakkundige wljze verwerkt in een schitterend boek. De cartografieis op het niveau van de denkkracht van een heer van stand.Een fantastischeaanvulling op de verbeeldingskracht. ,' d'alleen al vanwegehet monnikenwerk. Voorts een lust voor het oog en een echte Fundgrube . Smullen! tj t'hier is een deskundigecartograafaan het woord met een goed planologisch inlevingsvermogen.Gidst mij op de routes in de Toonderwereld. ,' d{een geweldigemixvan vak- en Toonderkennis op een humorvolle wijze opgeschrevenen mooi vormgegeven.Ik kijk er regelmatigmet zeerveel genoegenin. ?t í{ een grondig en fraai uitgevoerd werkje. Het voorziet in de behoefte (vooralbii mannen?)om zich te kunnen oriënteren. Zo

t0


merk ik dat mannen bil een bezoek aan een onbekende stad eerst de plattegrond willen bestuderen. .. " tt een boekwerk van grote betekenis.Het zotJ zomaarwaar kunnen z1jn. tt een prachtige analyse,die de oplettende lezertjesprecies 'í aangeeftwaar de avonturen zich hebben afgespeeld.Ik ga er zeker naar toe op de volgende vakantie. ', Tsja, als dat eenszou kunnen... Wandelen in de wondere Bommelwereld, alle personagestegenkomen en hoogstpersoonlijk sprekenmet heer Ollie en Tom Poes... Welk oplettend lezefije zou dat niet willen? Het liefst de eerstvolgendevakantie toch? Willem Venerius eindigde op de tweede plaats, Le Chat Mort op de derde,maar beiden ver achterJennoWitsen. Voor beiden ook lovende opmerkingen: "Venerius laat zien waar Toonder rnede zijn inspiratie vandaan haalde. De diepere lagen achter veel verhalen worden zo uit de doeken gedaan.'l"Mijn nominatie is Le chat mort, omdat deze uitgever het verdient na zrjn lLe Friese Bommel uitgave geëerd te worden. Kenners spreken van uitstekende vertalingen en dat betekent een zinvolle aanvulling op Toonderswerk. Hulde!" Een oplettend lezertje vroeg zich af waarom de Bommelhoorspelen jk níet?). En een heel niet werden genomineerd (tsia,waarom eigenli leuke suggestie:"Waarom gekozenvoor de vreselijke (Engeke) term ewenD ! 3x Bah en een berisping. Nederlandstaligerdan Marten Toonder kan men niet bedenken.Jammer,dus volgend jaar: gewoon Prijs." Nou, deze (naar mijn ideezelfszeerzínnige)suggestiegeef ik hierbij door aan het bestuur, en dat doe ik ook met de Award/Prijs. Ik heb het ding bedacht, vijftien jaar de nominaties en de stemming georganiseerden nu wordt het tijd dat een ander het stokje eens overneemt.Voorlopig ben ik niet bang dat de stroom aan publicaties van en over Marten Toonder en zljn geesteskinderenopdroogt. Marc deBruijn


Ile lezrng uan l{laas Ilrrebergen Aan het eind van de beursdagop 25 mei hield I{aas Driebergen een presentatieover zljn scriptie Bommel en de Bijbel. Het zou te ver

schapvertonen.De titels kent u natuurlijk ook allemaalzoalsDe Het boze bliydschapper, oog, de Zelfl<anten alslaatste Daarin worden heel veel bijbelse spreukenen gezegdenaangehaald, al dan niet verhaspeld,maar het grootstefenomeennoemt I(laashet ontbrekenvan een kerkgebouw.Nee, toch niet. In strook 5221'Heer Bommel en de liefdadiger'is wel degelijkeen kerk te zien met daarbij zelfsmet wat goedewil een ontvangendepredikant te herkennen. Een opvallendeverschijningin drie verhalenis de ZwarĂŻe Zwadderneeldie veel gebruikmaaktvan wat genoemdwordt 'de tale I(anaanslDezeman die continu gebuktgaatonder eenprive bezoeking,in de vorm r-an eenregenbui,heeft het zwaarin de Bommelsaga.Maar dat komt dan ook door zijn houdingvan hovaardij Als illustratievertoont l(laashierbij een tekeningvan GeorgeFox,stichtervan de Qrakers, die eenopvallendegelijkenisvertoont met de Zwadderneel. In de ruim drie kwartier werd X:::::i::,ons op een onderhoudendewijze 1,:::l::l een scalaaanbijbeltekstenen verhalenvoorgehoudendie Toonder minimaal

te


qebruikt heeft.Het applausvoor de sprekerwas dan ook zeer rerdiend. Er staateen artikel van KlaasDriebergengeplandvoor het julinurruner van Interpretatie, tijdschrift voor bijbelse theologie, over het r erhaal'De zelfkant' en het bijbelboekJob.Verder is Klaasbezig met het schrijven van een artikel voor een wetenschappelijk vaktijdschrift op het gebied van de Nederlandse taal- en letterkunde. Dit zalgaan orer Bijbelseverwijzingenin het verhaal'De Grote Onthalerl HenkArens

Bommel en de bqbel we hebben Xnar aanleiding uan de lezinguanKlaasDriebergen i::tn geuraagdoJwe eenhoofdstukaluastaan d.eledenuan áe mrvc tlogenlatenlezen.IJ begrijptal dat wij (red) razendenthousiast ztjn Zelfs niet in boek"vorm uerscbenen. er deze scriptte. Helaas is bet nog -.'. in de lijstvan demrvc\[,irc de Bruijn hethemal beelenthousiast Klaas is m6ar dat waswel wat uoorbarig, -r;.rard2007 opgenomen, ,::tbezigmeteenpaar uitgeuers en we hopendat ze er sneluitkomen. \u eenbooJdstuk" uit de scriptie.Klaas heeftzelfuoordit hooJdstuk gekozenen op onsuerzoekheefthij wel alleverwijzingennaar áe '.:leratuurlijst diediezeer er uit gehaald. U moetvan onsaannemen :iigebreiden doordacht is.Maar in dit uerbandis hetnietleukd.ater '.'.r$,ezen Wij wensenu veel wordtnaar ietsdat er nietis bilgeleverd. . : e: plez ier m etde z ep re v i e wo p h e tb o e k .

+.3 Personagesdie Bijbeltaal gebruiken ln r-erschillendeverhalen komen personagesvoor die een bepaald archaïschtaalgebruik hanterenwaarin af en toe ook Bijbelse uitdrukkingen voorkomen, en dat soms neigt naar een soort'tale KanaánslDe meestefiguren bij wie we dit aantreffen,hebben een eenmalig optreden. Ik zal hier enkelevoorbeelden noemen. De ChineesLijn-Oh-Li uit 'De Chinesewaaier' (bv 23) bedient zich van een taal die ongetwijfeld vooral Chinees moet klinken. Zijn spraakis doorspekt van allerlei metaforen en beleefdheidsfrases.

t3


Daar sluipen ook gezegdesin die Bijbels aandoen.Hij noemt zichzelfbljvoorbeeld een'onwaardige worm' (1010). Ook in de Bijbel wordt de mens wel eensmet een worm vergeleken.Verderop zegthlj:'Daar is een tijd van vreedzameonderhouding en een tijd van snelle handeling. Een wijs man weet beide te doen.'(1028) De constructieEr is een tijd van feenbepaaldebezigheid] en een tijd van ide tegenovergesteldebezigheid] is afkomstig uit Prediker 3: 1-8, maar ook beland in de Nederlandse taal. Later gebruikt hij een vergelijkbare zrn ( I O6 I ) . Maar uitein delijk is zljn t aalwaarschijnlijk toch vooral Chineesbedoeld, en ik denk niet dat we veel meer achter dit soort zinnen mogen zoeken. In 'Het wroeg-wezen'(bv aB) komt de volgendepassagevoor: 'Hm ja, dat kan welzijn', zei Tom Poes,bezorgd naar zijn geknakte Ă­... bloemen starend,'maarintussenheb ik geen...' geen cadeau voor die holle feestvierder- die uitgeholde steen,die door de bouwmeesterswerd afgewezen...'vuldede grijsaardaan.(1520) Psalm 118: 22 luidt: 'De steendie de bouwlieden versmaadhebben, is tot een hoeksteen geworden'.Even later wordt het wroeg-wezen opgeroepen,via een ring die voornoemde grijsaard aan heer Bommel cadeauheeft gedaan.Dit wezenheeft als taak om'het wroeg-wezenin stand [te] houden] nu in het bijzonder bij heer Bommel. Het zegt dan ook: 'Groot zal je wroegingzljnl Geween en tandengekners,reken daarop!' (1575) Ook'geween en tandengeknars'komt uit de Bijbel. Voornoemde grijsaard lijkt verwant aan de oude zwerver van wie heer Bommel in 'De giegelgak' (bu 70) de gak krijgt. Ook deze bedient zich van een enigszinsopmerkelijk taaltje, dat Bijbelse trekken heeft. Hij verwijt Tom Poes,die tijdens een wandelpauze zijn twaalfuuftje ziLte eten: 'Welja, welja. Dat zit daarmaar. Dat wentelt zich in overdaad en zwelglin aardsegenoegens.Braspartijenen geslemp!'(2819) Dit doet sterk denken aan een tekst als I Petrus 4: 3, waar'losbandigheid, begeerten,dronkenschap,brassen,drinken en onzedelijke afgoderij' als heidens worden bestempeld, of de 'brasserijen en

lq


::inkgelagen'die volgensPaulusin Romeinen 13: 13 behoren :.rt de 'werken der duisternisl Wat later zegt de grijsaard tegen :eer Bommel: 'zoekt en ge zult vinden' (ZSzA).Dit is een bekend vanJezusuit de bergrede. ieze_qde 'De Hachelbouten' (bu 89) gaathet over twee broers: Hobbel -r en Hup Hachelbout. Hobbel is een pessimistischpeÍsonage, lat overal voortekenen van onheil voor heer Bommel in ziet; riet r-oor niets wordt hil in aflevering4044 door de verteller .-nheilsprofeet' genoemd. Maar gelukkig kan Hup hem als ,,'erzekeringsdeskundige helpen aan allerleipolissentegen deze ellende.Hobbel Hachelbout zegt daarover:'rydelheid! [... ] Smart en onlust wachten hem. Hier helpt slechtsberusting!' (SOOO)Ztin =ranier van spreken is verwant aan het taalgebruik v an de Zwarte Zrr-adderneel;af en toe gebruikt hij aan de Bijbel ontleende termen. rydelheidkomt veel in de Bijbel voor, en is vooral bekend uit het boek Prediker.(Het is trouwensook eenty1tísche Zt.ttdderneel-term.) Van Hobbel is ook'Het is alleskomÀer en (3985); kommer en kwel is als vaste uitdrukking in de 'i.^;el' \ederlandse taal beland. 'I(ommer'komt regelmatigin de Bijbel toor (meerín de Nr,G-dan de Statenvertalingj.O"foïmulering 'Het is alles...' treffen we ook in de Bijbel aan;zie bijvoorbeeld Prediker 2: 17:'heÍ is allesijdelheid en najagenvan windl Or-erigensis de meest concrete Bijbelverwijzing in de Volledige rrerken gesneuveld.In aflevering 4020legt Hobbel Hachelbout uit u'aarom het duivelskruid gevaarlijk is: het heeft immers zes blaadjes.In de paperbackuitgavevan De Bezige BIj zegt hij dan dat zes'het getalvan het beest' is. Fliermee wordt verwezennaar Openbaring l3: 18, waar'zeshonderdzesenzestig' als het getal van het beest wordt aangemerkt. In de Volledige werken is gekozen r oor 'het getal van de tweespaltl We zullen overigens nog veel meer verwijzingen naar Openbaring tegenkomen; het getal 666 komt bijvoorbeeld ook voor in 'De denktank' (bu 159). Een deel van de bewoners van het eiland Raap uit'De tijwisselaar' (bv 100) zietniet graag'vreemdelingenuit de grote wereld' op hun eiland komen. De bewoording waarin de eilanders hierover spreken,lijkt een soort Bijbelse taal. De tijwisselaar zegt over het schip de Albatros: 'Daarin schuilt gevaar!Daarop wonen iui met harde harten en gevoeligehersens.Zulke aanspraakis

t5


uit den boze, leerling!' (a6$) Horrel Hork zegt: 'Daar komt de grote wereld met gladde tong en harsensvol bederf. Wat moeten die hier? Dat geeft onheil, Ieme Iegel!' (4689) En even later zegthlj:'Ik keer mij af van het naderroeiendekwaad!' (4690) Zowel 'harde harten', 'gladde tong' en 'zich aÍkeren van het lcnraad' vinden we in de Bijbel. Met 'de boze'wordt in de Biibel de satan aangeduid,uit den boze is echter in het Nederlands ook gewoon een gangbareaanduiding voor 'verkeerd,slecht' geworden.De verbogen vorm met den die tn dezeuitdrukking gebruikelijk is, is afkomstig uit de Statenvertaling. In de boekuitgave van De Bezige Bij treffen we nog'uit de boze' aan: omdat de gebruikelijke verbuiging hier níet wordt gebruikt, lijkt de oorspronkelijke betekenismeer door te klinken. Deze eilandbewonershebben trouwens wel iets weg van de dorpelingen uit het verhaal 'Het boze oog' (bu 96), zowel wat hun spraak als hun wantrouwen j egensvreemdelingen betreft. In de verhalen die ik in deze paragraafgenoemd heb, gaat het over het algemeenniet om een zeer consequentgebruik van Bijbeltaal of tale l(anaáns.Meestal zijn het enkelelosseBijbels klinkende uitdrukkingen in een jargon dat overigens niet zozeer Bijbels is, maar dat vooral archaïschof op een anderemanier zonderling bedoeld is. Het betreft hier trouwens met name oudere verhalen; in de latere verhalen wordt de tale I(anaáns blllkbaar hoofdzakelijk gereserveerdvoor de Zwarte Zwadderneel, wiens spreken hier ook veel sterker door gekenmerkt wordt, en bij wie het mijns inziens functioneler is in die zin dat heel zijn persoonlijkheid naar het christendom verwij st. Klaas Driebergen

Aangeboden Verzamelspullen en curiosa van en over Marten Toonder en Phiny

Dick; Kafpie, Bommel, Panda,Tom PoesOlle Kapoen etb' Snuffelshop Oude Haagweg 6 Geopend woensdag t/m wljdagvan LA.0A - 17.30 tel, A6 - L49 41 446 Cor van Dam

t6


ffilaPanda nu l{onrng tlollewgn rn IlIl -",::rsclujnlijk onopgemerk door velelezertjesheefthet Nederlands l:.iblad de afgelopenzevenjaar2TzeeroudePanda-verhalen gepubliceerd. l: senerverdop 23 april afgeslotenmet de laatsteafleveringvanPandaen :. Eeheimzinnige kluizenaar.De volgendedagstartteI(oning Hollewijn in :- rcant met het verhaalHet Wereldeinde.Voorlopigheefthet Nederlands l:qhiad zesoudeHollewijnverhalen bij ToonderAriimatiebesteld,zegt .-:iedacteur CeesDorland. -{;t stripbeleidvan het NederlandsDagbladis opvallend,nu nog maar :-1 u einigkrantenvervolgstripspubliceren.I(ennelijkbiedt het feit dat :-r: \-D overeenvastescharelezersbeschiktvoldoendegarantievoor het , :-.thoudenvan de aandacht.Vandaarongetwijfelddat er in het Nn dagelijks :.--.'enParidaen nu dusHollewijn ooknog eenstweekinderfeuilletonsstaan, 5-- je startvan Pandaop 22 jwt200L schreefhoofdredacteur P.A.Bergwerff rntroductieartikeldat eenaardiginkijkjegafin de zorgvuldigheid -,l-rarmee --r het ND (Christeliikbetrokken) het stripbeleidbepaalt.De lezers :: -retenniet voor het hoofd wordengestoten.Met toestemmingvan de ::àctíe is het artikelin dezeToondeitijd nogmaalsafgedrukt.bat dit beieid r,rq steedsonveranderdgeldtblijk uit het feit datbovende ondertekstvan '3: eersteHollewijnverhaalverwezenwordt naarde websitevan het Nl, waar -,-: arbl<eluit 2001nogmaalsis opgenomen.,met eeninleidendstukjeover ii'rning Hollewijn ("mildesatireop hetNederlanduandejaren,qíttg"). l' ferhl'aaÍdiggenoegwasPandaen de geheimzinnigekl uizenaar(uit - i,i.l ), dat de seriein het No afsloot,ook het oudsteverhaalvan de27 die :et r-r heeftgeherpubliceerd. Het meestrecenteverhaaldateert:uít1977 F-,nda endeSportmeester). Niet alleverhalenuit de periode 1951-l 977 zljn :eplaatsten ook niet in chronologischevolgorde.VolgensCeesDorland riin zegeplaatstin de volgordedie ToonderAnimatie voor de krant digitaal kon maken."Wat onsbetrefthaddenwe ookliever meer -.eschikbaar ;hronologe gehad.Bij Hollewijn zittenwe ook weermet het probleemdat je verhalenniet chronologischbeschikbaarzijn!' so had bestverderwillen gaanmet publicatievan oude Panda-verhalen, maardat kon niet.Dorland: "Het probleemis de beschikbaarheid. Bij Ioonder Animatie is eenaantaljarengeledenbrand geweesten het is niet nogelijk om meerverhalenbruikbaarte makenvoor publicatiein de krantl

t7


Het un heeftgeenonderzoekgedaannaarde waarderingvan de lezersvoor Panda.Dorland: "We hebbenniet de beschikkingovereenrepresentatieve peiling. Afgaandeop reactiesdie we wel kregerywerd Pandagewaardeerd. AIs er eensietsmis ging,bijvoorbeeldeenverkeerdplaatjebij de tekst,werd Toenwe begonnenmet de publicatievan De geheimziner veelgereageerd. nigekluizenaarkregenwe ookveel reacties.Lezershaddendit verhaalniet meer verwacht want het is een oude Panda.Maar het washet laatsteverhaal datwe kondenkrijgen.Vanwegede lengtevan de tekstmoestenwe twee keer doen over een aflevering:twee keer hetzelfdeplaatjemet verschillende teksten.Een lezerdie dachtdat er ietswasmisgegaanmet eenafleveringwas zeerteleurgesteld toen ik hem verteldedatwe bezigwarenmet de laatste afleveringenvan Pandal' Er ging ookwel eenswat mis bij Panda,zegtCeesDorland. "Er zitten soms eenpaardagentussenhet eind van het eneen het beginvan het andere verhaaf omdat we niet attent genoegwaren bij het aanwagenvan verhalen. Somszijn afleveringendubbel geplaatst." op Opmerkelijk:Nr-lezershebbenniet massaalnegatiefgereageerd hetverdwijnenvan Pandaen de startvanHollewijn. Kennelijknamen zegenoegenmet de korte uitlegbovende ondertekstvande eerste Hollewijn-aflevering: "Pandaen de geheimzinnigekluizenaarwashet laatstePandaverhaal datwij kunnenpubliceren.Eenbrandbij Toonder Studiot heeftervoor gezorgddat er op dit moment niet meer Pandaverhalen beschikbaarzijn. Vandaaggaanwe verder met eenverhaalvan l(oning Hollewijn. Zie verder:www.nd.nl/toonderj' CeesDorland constateert:"De overgangvanPandanaarHollewijn is geruisloosverlopen.Bij eendergelijkerubriek is dat eengoedtekenJ' De titel van het eersteoude lGning Hollewijnverhaal luidt in het heethet NederlandsDagblad:HetWereldeinde.In de Bommelcatalogus verhaal:Koning Hollewrjn en het eindevan de wereld,verschenenin De Telegraafvan19 oktober 1967 -25januari 1968. Liefhebbersdie de Hollewijnseriewillen volgenzullenof eenabonnement op het NederlandsDagbladmoetennemenoflossenummersmoeten kopen.Wie de digitaleeditie op intemet oproeptziet op de plekvan van de krant Hollewijn (envoorheen ookPanda)eenstandaard-advertentie staan.

t0


-\\rg hebben de rechtenvoor publicatie in printversie de van de krant, niet roor de digrtaleeditie en voor de site']zegtDorland. "Bij de digitaleversieen de siteplaatsenwe daaromalternatieyen." CorNijmeijer

Ee clubdagm UtÍeÉht \bor de derdemaalhieldenwe de clubdagtegelijkmet het Hergéin dewandelgangde Ifuif eclubgenoemd,in Utrecht.Een eenootschap, t,ormuledie de meesteledenlijkt te bevallen.ln iedergevalzieje in De lrrvcz:rl Kuif e zakenliggenen andersom.Daarbijtrekt het weermensenaan die 'rvenormaal gesprokenniet treffen. Zo sprakik eenpaarmensendie niet specifiekin beidengeihteresseerd warerymaarhet toch wel eenswilde zien. Daarbijhebbenwij in iedergevalweernieuweledenkunnenverwelkomen! \ anafhet begin washet gezelligdruk en startteer eenaardigehandel. Eenvan de standswerdbemenstdoorAb Bertins.Hij stonddaarde rerzamelingte verkopenvan zijn overledenechtienote Wanda,eenbekende rerschijningin eenrolstoel.Zij wasal lid sinds 1992en bezochtaltijd trouw de clubdagen. -dbverteldedat zijn wouw al jaren aanreumaleed en dat hij nu eendeelvan de r-enamelingverkoopt waarvande opbrengstnaarhet reumafondsgaat. Eenpaardagenna debeursmelddehij dat de opbrengst450 eurobedroeg. Tridensdebeurshebbenwe de urvc award}}}7 uitgereiktaanJennoWitsen. De prijs kreeghij voor het schrijvenvan de Bommelreisgids. Helaaswasde :rigeverTon Paauwverhinderd zodatwede prijs aanJennoalleenmochten :rtreiken.ln zijn dankwoordhaaldehij aandathij ruim 5 maandenaande $d: gerverkhad en datmet veelgenoegenhadgedaan.De eervan de prijs en ie loftuitingen van de leden,wilde hij zekerwel delenmet Winnifred Broeder, ,Jeuartografedie de bijbehorendewandelingenin beeldheeft gebracht.Heel iaai rrerk allemaafwaarmeezij in kringen van vakbroederscartografenook benonderingheeftgeoogst. De bews waarinblijkbaar goedezakenzijn gedaanliep door totdat Klaas Driebergenom kwart voor twee zijn lezingstartte. HenkArens

t9


Ongeveerzevenjaargeledenwerd ik lid van de llrvc. Voomameliykomdat ikwilde wetenwelkeBommelverhalener allemaalwaren.In die tijd kocht ik met enigeregelmaateendeeltjevan de nn pockets.Binnenhet jaarhadft 'mijn verzamelingcompleet,en ik zou alweerlid-af zijn alser niet wat taakjeste verdelen kwamen.Als eerstenam ik de opmaakvanToondertijd over.Niet gehinderddoor enigegrafischekennisdachtik datik datwel evenzou kunnen.Het bleekeenlrrj steilehellingte zijn. Metveelvallen en eenregelmatignaardeverturvingwensen van de computer.Nu ik eenaantaljarenervaringenwijsheidrijker ben lukt het me vakermet eentewedengevoelde drukker te bellendathijweer aande slagmag. Door het werk aanToondertijdkreegik ook dewebsiteop mijn bordje.Van websiteswist ik zo mogelijk nog minder danvan druhverk, en regelmatig verwensteikinhetbegin dat stalendenlraam.Kweetalhadgelijk;die dingen tochtenaltijd.Nooit schenenzij te doenwatikwilde. Uiteindelijkleerdeik de beperkingenvan het web kennen en ben ik redelijk teweden overhet uíter$k Voor die inhoudwil iku van de site.De inhoud.Daarmoet nogveelgebeuren. omhulpwagen. ln de eersteplaatsben ik opzoeknaarideeënhoe de sitete mllen. Wat wilt rí vinden op dewebsitevan de club.Wat zoudenniet-ledenzoekerlen hoe interesserenwij die niet ledenom lid te wordenvan de urvc? Nu op de tweedeplaatsmaarniet minder belangrijk;Wilt u helpende sitete mllen? Als u eene-mailkunt versturenheeftu al voldoendetechnischekennisom alsweb-redacteuraande slagte gaan.De takendie ik nu op het oogheb ziin: .

Moderator. Gespreksleiderop het forum. Noodgedwongenis het forum op dit moment lastigbereikbaar.Om spamen ongewensteberichtentegen te gaan.Met een (oJmeerdere)moderatordie de bildragennaleesten ongewensteberichtenregelmatigverwijdert kan de beveiligingeenstukjelaten zakken.De drempelom eenbildragete leverengaatdan voor de bezoeker van de site eenstuk omlaag.

Redacteurevenementen.Het bijhouden van eenlijst met voor (Toonder) Een lastigte vullen taalgvooral interessanteevenementen. verzamelaars omdathet aande groteklok hangenvan de leuksteboekenbeurzen,clubdagen,rommelmarktener voor kan zorgendat u zelfnét achterhet net vist. (umagook'prilewíts,of'ed' Stuureene-mailnaarprlwytzkofskilDtoondertijd.nl kloppen) voorhetapenstaartje

.

E dB qkker

e0


TqdlozeBarrrbal Op 1 april werd Geert Wilders in de apotheosevan de 'Fitna' affaire onder het oog van de camerat en het hele parlement als een leugenaar ,,reggezet. Dit deedErik van den Berg (Volkskrant4 april2008 ) denken :ar een anderemediageniekesolist met een curieuskapsel,die maandenlanghet nieuws beheersten het land van hoog tot laagin beroering brengt: De grote Barribal van Marten Toonder. in dit verhaalkrijgt een volksmenner door een gewiekstemediacamragne burgersen bestuurdersin zijn ban. Tot Olivier B. Bommel hem ur e op tv ontmaskert. de grote Barribal krijgt Olivier B. Bommel het te stellenmet de 'n :maasjebouwer'Barribal,een uit het niets in het stadjeRommeldam opduikende reus met pagehaar,die zíjn overzichtelijke boodschap rondetaal engeenonzin!') er met zoveel Srrenge wetten!Eenvoudige racht inhamert, dat zelfs burgemeesterDickerdack het op zljnheupen knjqt: 'We staanvoor een omwentelingmet reusachtigeidealen!' De Grote Barribalverscheenoorspronkehlkalsfeuilleton in de Nieuwe R.otterdamseCourant, in 1965-1966.Zoalsbij veel Toonder-verhalen h.irkt die dateringer bij herlezingniet veel toe te doen. De symbolische van de vertelling is zo groot, dat die tijdloos of zelÍsvoorspel^:acht -end Lijktte zljn. Toepasselijkvoorbeeld:Barribal houdt voor- en :eqenstandersin zijn ban door een geslepenmediacampagne,waarin hij ie zittendemagistratenbeticht van 'gezapignietsdoen'(nogzo'n actuele uit 1951)... ,;i:,.: De Partij uan deBlíjheid,eenvroegBommel-feuilleton

el


Dat je Marten Toonder steedsopnieuw kunt lezen, blilkt ult de frequente herdrukken van zijn verhalen. De Grote Barribal (eenoud woordvoor 'bullebak' of 'bulderbast)verscheenin 1973voor het eerstin boekvorm bij De Bezige Bij, in de op groot formaat gedrukte verhalenbundel 'Met uw welnemen'.,daarna volgde een reguliere paperback met dezelfde titel (OSS), een zelfstandigeuitgavein 1995 en een herdruk in de Bezige Bij-bundel 'Heer Bommel overtreft zichzelf (20|6). Eind vorig jaar was er bovendien een geslaagdeaudioversiein de serie Bommelhoorspelenvan de NnS-radio,met acteurFrank Lammers in de titelrol en D66-politica Lousewiesvan der Laan alsvertelster. De Grote Barribal volgt het stramien van vrijwel alle Bommel-verhalen: door eigentoedoenbelandt de Heer van Standin eenwespennest, waarbij heel Rommeldam zich tegen hem keert. Pasals de nood het hoogst is, kan hij dankzij een list van Tom Poesaan een ramp ontsnaPpen. De narigheid wordt ditmaal veroorzaakt doordat Heer Ollie als enige niet onder de indruk raakt van Barribals donderpreken op radio en tv ('strengestrafren!Losbandigenzullengegrepenworden!Ik, degroteBarribal Het spreektvoor zal opáe bresstaanuoordezwakkenen onderdrukten!'). zich dat de scepsisniet voortkomt uit Heer Olliet politieke inzicht: Zijn wrevel wordt gewekt door de in gebrekeblijvende servicevan zijn trouwe bediendeJoost,in wie Barribalsspeechesover de onderdrukte kleine man een snaarraken. Terwijl hij heimelijk naar de Vrije Zender Radio Barriballuistert,begintJoostte radicaliseren:'De wereld is vol misstanden.Het is allemaalhéél treffend uitgedrukt. Voor ons werknemers is het prettig te merken,dat er iemand op de bresstaat.'Hethoeft evenmin betoog dat de Heer van Stand de grote Barribal na een reeks onnavolgbareverwikkelingen weliswaar onbedoeld, maar voor het oog van heel tv-kijkend Rommeldam als een bedrieger ontmaskert, waarna de vermeendereusalseenklein mannetjede benen neemt.Minder gebruikelijk in een Bommelverhaalis, dat het gevaaroP het eind toch niet helemaallijkt geweken.Na de door de berouwvolleJoost opgediende eenvoudigedoch voedzamemaaltijd op slot Bommelstein,zien we Barribal eenzaamheidvan een berg gtot zlin oude act oefenen: 'Ik maak strengewetten en ik zal vreselijk straffen!

Erik uandenBerg Volkskrant4 april2008

ee


In

Poes en de tleer uan Stand

Onlangstrof ik eenspeciale uitgaueuande Np.Caan,getírcIA'intro1952.Dezekrant van 8 pagina's futisrummer' engedateerd decernber en daarbijkon de Tom wskcnnelijbbedoeldvoorweruingvan abonnees M stripuiteraardnietontbreken. Iltertoewaseenintroductieaflevering aan bestaande ftdrukt metplaatjesontleend en de volgende tekst: TamPoesstripsuithet voorafgaandejaar mM pors en de Fleer van Stand Errms eens een witte Poes die Tom heette en daarom in de wandeling Tom Poesgenoemdwerd. Hij was een fuhontens ookbinnenshuis) odernemend baasje,dat veel van avonturen hield en eigenlijk het denste

was,wanneer hij op goed geluk door de wereld zwierÍ.

0lhwoonde niet ver van de plaats, waar zljn huisje stond een herebeer mgoede stand. Bommelwas zijn naam; Olivier B. Bommel. Deze had van zijn vaders geld een voorvaderlilk kasteel en een geruite iugekocht. Het kasteel noemde hij Bommelstein en dat zowel als {n ias gaf hem groot aanzien.Maar och, aanzienalleen maakt niet lrhlrkig en daar dezeBommel een heer met hoogstaandeidealen r,G, trok hii de wereld door om het kwade te bestrijden en het goede twrrdedigen. Dat is waarempel niet gemakkelijkvandaag-de-dagen deaomwas heÍwelprettigvoor hem, dat Tom Poesmeestal met hem mee ging. Tlhnt ze waren vrij goede wienden die twee hoewel Tom maar een ccnvoudige poes was en Olivier B. Bommel een herebeervan stand, wrwie geld geen rol speelde.Maar heren zijn aan het uitsterven en daarom is het misschien wel gewenst om de belevenissenvan dit tweetal aan de vergetelheid te ontrukken. Dit kan tot steun zijn voor de twijfelmoedi ge lezer, die niet meer in avonturen van hereberen gelooft.

Hans Crezee


Bommelhoorspel op tll Van de 177 verhalendie de Bommelsagaomvat worden er 7 5 door de Nps alshoorspel op de radio gebracht.Daaronderzljn de 45 Bommelverhalendie Marten Toonder als de bestebeschouwde.Een eerste selectievan zevenverhalen uit de hoorspelreeksis bijeengebrachtop 8 cot in een eersteaudioboek. RegisseurPeterte Nuyl: "De hoorspelenvolgen de verhalenop de voet. De tekeningenvormen het'storyboard' voor de bewerking en de onnavolgbareToonder dialogenblijven intact. Een keur van veertig top acteurs,onder wie Marc Rietman enJacobDerwig spelende vele karaktersdie de wereld van Toonder bevolken'l Inhoud audioboek: 8 cn's waarop in totaal zevenverhalenstaan met een totale tijdsduur van 47íminuten. AIs extratoevoeging,een booklet waarin een korte inhoud van de verhalen,eenbiografievan Marten Toonder en een inleiding van regisseurPeterte Nuyl. . cD 1 Heer Bommel en de Tijwisselaar(67 minuten) . co 2 en 3 Heer Bommel en de bovenbazen(56 en 57 minuten) . co 4 Tom Poesen de I(wanten (49 mínuten) . co 5 Tom Poesen de Bommellegende(69 minuten) . cD 6TomPoes endeViridiaandinges (52 minuten) . cp 7 Heer Bommel en de ZwarteZwadderneel (61 minuten . co 8 Heer Bommel en de Wilde Wagen (68 minuten)

Prijs audioboek: € 29,95.Als u voor 15 juni besteltop www.olivierbbommel.nl dan ontvangt u het audioboekzonder verzendkostenen alstweede extra een mapie met 8 bommelkaarten.

èq

Clubblad nr. 68  

Clubblad nr. 68

Clubblad nr. 68  

Clubblad nr. 68

Advertisement