Page 7

Op 17 -jarigeleeftijd las Toonder Dante. Hij vertelt: 'En ik ontdekte dat de hemel niet prettig was.Ik geloofdedat niet en ikwilde daarniet in geloven.' En dat laatste geeft weer aan dat Toonder zich toen al aízeLtetegen de heersendegeslotenchristelijkeleer,dichtgetimmerd door theologen. Nu zal Toonder alsjongen van l7 jaar Dante waarschijnlijknog niet op zijn waardehebben kunnen schatten.Ik kan het op mijn 63stenog steedsniet, maar ik geef direct toe, dat ik mij op geen enkele manier kan meten met Toonders capaciteiten. Ook op jeugdige leeftijd las Toonder werk van Helena Blavatsky, stichtstervan de TheosofischeVerenigingin de VS., verwant aanhet werkvan de bekendereanthroposoofRudolf Steiner. De Theosofieheeft Toonder ongetwijfeldbeïnvloed.Het gaatin de Theosofie om een diepere dan de gewone kennis. Het gaat om een innerlijk beleven,dat zich niet slechtsricht op een monotheïstisch godsbeeld,maar ook op hndere werelden',parallel aan de onze, ijlere gebieden met fijnstoffelijke lichamen. De gedachten over de zielsverhuizing spelen daarin een belangrijke rol. De theosofie is beïnvloed door het boeddhisme,het brahmanismeen het neoplatonisme. Het neoplatonismewas in de eersteeeuwenvan onze jaartellingde grootstetegenstrevervan het opkomende christendom, met belangrijkewijsgerenalsPlotinus en Celsus.Waarom ik dit hier vertel heeft te maken met Toonders ambivalente houding t.o.v.het Christendom en de overeenkomstentussenzijn ideeën en die uit het Neo-Platonisme. Het is verbazend,hoe groot de ervaringen uit onze jeugd van blijvende invloe d zíjn op de rest van ons leven. Dat geldt zeker voor de ervaringen die Toonders in zijn jeugd onderging. Vanuit zijn interessevoor de esoterischebenaderingvan zingevingswagenbestudeerdeToonder langsautodidactischeweg veel verschillende opvattingen, en zowel uit de Bommelsaga als uít zíjn autobiografie blijkt zijn grote belezenheid. Een aantalgedachtenkeert steedsweer terug in zijn werk. Laat ik een poging doen enigeaspecteneruit te lichten.


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.