Page 1

tie heeft verstrekt, vragen stelde of op andere wijze medewerking verleende. Verantwoordelijkheid voor onder naam gepubliceerde artikelen berust uitsluitend bij de desbetreffende

Juni 2003 • Jaargang 13 • Nr. 48

Driemaandelijks tijdschrift voor leden van de Marten Toonder Verzamelaars Club, afgekort MTVC. Oplage 825 ex. + 50. Ledenaantal juni 2003: 798

Lidmaatschap Het lidmaatschapsgeld kan worden gestort op Postbankrek. nr. 626.11.21 t.n.v. de Marten Toonder Verzamelaars Club, Zoeterwoude en bedraagt dit lopende kalenderjaar € 15,­. Leden buiten Europa betalen € 20,­ ivm. hogere verzendkosten

BESTUUR  Voorzitter Loek Donders Hopveld 26, 5467 KB Veghel Tel./Fax: 0413-342009 E­mail: donders.l@home.nl  Secretaris Henk Arens Wilhelminastraat 16, 2382 HE Zoeterwoude Tel./Fax: 071-5891103 E­mail: h.arens@wxs.nl  Penningmeester Herman den Dulk Franciscushof 159, 4133 BD Vianen (Zuid­Holland) Tel.: 0347-375518 E­mail: hdd@dds.nl  2e Penningmeester Valentijn van Koningsbruggen Waterloseweg 97, 7311 JH Apeldoorn Tel.: 055-521.32.68 / Fax: 3781184 E­mail: achnaton@wish.net

Advertenties Loek Donders Tarieven 2003: • 1/1 Pagina € 50,- / Leden € 37,50 Zetspiegel ­bxh­ 105 x 180 mm. • 1/2 Pagina € 32,50 / Leden € 25,Zetspiegel ­bxh­ 105 x 87,5 mm danwel 50 x 180 mm. • 1/4 Pagina € 20,- / Leden € 15,Zetspiegel ­bxh­ 105 x 41 mm danwel 50 x 87,5 mm. • Ruiladvertenties: Elke regel bevat ± 80 tekens, spaties enz. meegerekend. Leden eerste 5 regels gratis, daarna € 3,50 per regel. Niet-leden betalen € 2,50 per regel voor de eerste 5 regels, daarna eveneens € 3,50 per regel.

Ledenadministratie Henk Arens Beurzen Pim Oosterheert Weipoortseweg 33, 2381 NC Zoeterwoude Tel: 071-5804812 E­mail: oosterheert@bommelzolder.com Website www.mtvc.nl Websitebeheer Ed Bakker Clubblad: redactie Loek Donders Opmaak Ed Bakker

Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende op het au­ teursrecht worden overgenomen. Copyright op alle illustraties berust bij Toonder Studio’s, ten­ zij anders vermeld. De MTVC is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nr. 40.26.02.55

Met dank aan iedereen die ons ook dit nummer weer de nodige informa1

MT


VOORWOORD: MTVC 12,5 jAAR!

Een Heer moet weten waar Hij is en een Verzamelaarsclub van Dames en Heren moet dat natuurlijk helemaal. Want, wat oplettende Clubleden natuurlijk allang wisten is dat de MTVC 22 augustus 2003 precies 12,5 jaar bestaat. Reden voor een uitbundig feest en volop geschenken! Met dit Clubblad sturen wij u een ingetogen en zeer nuttig presentje. Een heuse Boekenlegger! Elk Clublid heeft ongetwijfeld een ruim bemeten boekenkast gevuld met dikke folianten waar dit waarde- en stijlvolle cadeau een eigen plaats zal krijgen. Met vriendelijke groet. Het Bestuur

CLUBDAG 27

Noteer vast in uw agenda: zaterdag 15 november van 10:00 tot 15:00 uur. Opbouw deelnemers vanaf ± 09:30 uur. Plaats: college Het Loo. Rijnlandlaan 1, 2273 CT Voorburg. Tel. 0703694061 (voorjaar 2001 zijn we hier ook al geweest!). Zoals gebruikelijk is voor MTVC-leden de eerste meter gratis, elke volgende meter: 5 euro (max. 4 meter). Routebeschrijving:  Openbaar vervoer: vanaf Den Haag Centraal: trein naar RotterdamHofplein of de sprinterlijn naar Zoetermeer. Uitstappen station Voorburg ‘t Loo. Dan nog 5 minuten lopen (even de weg vragen). Of: tramlijn 2, richting Voorburg-Leidschendam. Uitstappen halte Prinses Beatrixlaan, en ook nog 5 minuten lopen. Vanaf station Voorburg: bus 23 (ri. Scheveningen). Uitstappen halte Prinses Beatrixlaan, en ook nog 5 minuten lopen.  Eigen vervoer: vanaf Rotterdam: ((A13 en A4) en vanaf Amsterdam (A4) richting Den Haag via Clausplein. Eerste afrit (Voorburg). Bij stoplicht rechtsaf (Prins Bernhardlaan); voorbij winkelcentrum 2e straat links (Prinses Beatrixlaan). Rechtsaf (Hendrik van Boeijenlaan); 2e straat links (Rijnlandlaan). U kunt u als deelnemer opgeven bij Pim Oosterheert, tel. 071-5804812 of e-mail: oosterheert@bommelzolder.com. Vermeld uw naam en het aantal gewenste meters. Pim Oosterheert, Zoeterwoude P. S. : De MTVC stelt zich op geen enkele wijze hoe­dan­ook voor wat­dan­ook aansprakelijk! Standhouders zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen spullen. Het bestuur houdt zich het recht voor indien er een te grote vraag is naar meters deze zo eerlijk mogelijk te verdelen.

2


13e ALV 17 MEI 2003 17 Mei jl. werd na aoop van onze ruilbeurs en Award-uitreiking de alweer 13e ALV gehouden. Abusievelijk vermeld in het maartnummer dat deze vanaf 13:00 uur zou beginnen, begonnen we om 15:00 uur. Excuses bij deze nogmaals aan diegenen, die al om 13. 00 uur zaten te wachten. Na de opening en de goedkeuring van de agenda - er waren geen ingekomen stukken en/of mededelingen - werd begonnen met punt 4: bestuurszaken en aftreden / ver(her)kiezen nieuwe bestuursleden. Afgetreden is onze secretaris Cor Erkamp na 8 jaar trouwe dienst. Cor (en ook diens vrouw Ali, die altijd meehielp met oa. het insteken enz. der Clubbladen), nogmaals hartelijk bedankt. Ook Valentijn van Koningsbruggen, 2e penningmeester en sinds kort ook beurzenorganisator, een taak die hij vorig jaar nog had overgenomen van Cor, had zijn aftreden bekend gemaakt. Omdat zich echter, ondanks herhaalde oproepen, niemand had aangemeld om in het bestuur zitting te nemen, besloot Valentijn nog een 3-tal maanden aan te blijven in het bestuur tot half augustus. Dan, nieuwe bestuursleden er bij of niet, treedt Valentijn terug. Ook Valentijn - bestuurslid vanaf begin 2000 / penningmeester idem tot begin vorig jaar - dus, alvast van harte bedankt. Gelukkig trad ook iemand toe tot het bestuur. Henk Arens, die zich 1 april dit jaar (gelukkig geen grapje) had opgegeven om alle taken van Loes Versteeg-Bon over te nemen (de complete ledenadministratie) had zich aangemeld als bestuurslid en heeft als zodanig zijn plaats ingenomen. Henk heeft ook alle werkzaamheden van Cor - het secretariaat dus - overgenomen, op de verzending enz. van het Clubblad na. Voor Loek Donders, voorzitter, die te kennen had gegeven ook een stapje terug te willen doen, had zich niemand anders aangemeld. Loek heeft besloten, evenals Valentijn, nog even aan te blijven, tot iemand anders zich aanmeld. Niet tot half augustus, maar zodra we dus iemand anders hebben. Momenteel bestaat het bestuur dus uit Loek Donders, voorzitter / Henk Arens, secretaris en Herman den Dulk, penningmeester. En tot 18 augustus nog met Valentijn van Koningsbruggen, zonder echte taakstelling. Loek heeft als overige taken nog De redactie enz. van het Clubblad, Henk dus de ledenadministratie en het secretariaat, het beheer van het archief en de winkelvoorraad en Herman let op de centen. Wat betreft het insteken en verzenden van het Clubblad, niemand wilde deze taken echt op zich nemen. Dhr. Sinner uit de Moer (leeftijd: 65+) gaf zich toen maar op, min of meer uit een soort ongeloof dat van de meer dan 800 leden niemand maar dan ook niemand dit wilde doen. Dit is, onder voorbehoud, lopende de vergadering in dank aanvaard. Naderhand heeft onze voorzitter nog eens rondgemaild en vond Robin Stokkerman uit Terneuzen bereid dit op zich te nemen, evenals het beheer van de winkelvoorraad en het archief. Wat later besloot onze Website- en Clubbladopmaker/vormgever Ed Bakker uit Voorschoten de verzending wel te willen overnemen - Ed kan o.a. alle enveloppen inprinten 3


enz. en een wekelijks bij Ed bij elkaar komend kaartclubje is volgens hem wel te motiveren een viertal keer per jaar het blad in te steken etc. Henk had al besloten de winkelvoorraad en het archief te beheren, dus meneer Sinner en Robin uit Terneuzen: nogmaals heel erg hartelijk bedankt voor de bereidwilligheid. Wat betreft het beursgebeuren wat Valentijn sinds vorig jaar beheerde: ter vergadering toonde Pim Oosterheert (Museum de Bommelzolder) zich bereid dat gedeelte voor zijn rekening te nemen, indien hij ‘carte blanche’ zou krijgen van de ALV. Met andere woorden: Pim doet dat en verder geen commentaar ofd. Tenminste: geen gez.... De ALV vond het prima en wij (het bestuur) dus ook, mits i. o. o. uiteraard. Ook opgelost dus. Ook Valentijn kan met een gerust hart vertrekken. Resteert Loek Donders. Voorzitter / redacteur enz. Clubblad + Kerst- / Nieuwjaarskaart e. a. grafische vormgeverswerkzaamheden (zie bijliggende boeken­ legger). Wie, wie o wie? Loek wil in ieder geval voorzitter af, uitsluitend vanwege vele andere drukke werkzaamheden overigens. Wat het volgende punt betrof, het financiëel jaarverslag, daarover werd niet al te breed uitgeweid. Onze penningmeester verbleef in Roemenië de maand mei en liet weten dat de financiën er zeer gezond uitzagen; we hadden 31-12-2002 een ruim positief saldo van met dien verstande dat enkele posten nog niet daarop in mindering waren gebracht zoals druk-, porto- en verzendkosten enz. van het decembernummer 2002, de Kerst- / Nieuwjaarskaart 2002/ 2003 en enkele bestuursonkosten. Ook moest de kascontrolecommissie zich nog buigen over dat verslag. Ook omtrent het beleidsplan 2003 konden we kort zijn: dat is er geen. Als alles maar loopt en de Clubbladen, de Clubdagen en de Kerst- / Nieuwjaarskaart 2003/2004 maar bij de leden komen en als de Website dan ook nog eens rond komt en misschien nog eens actueel wordt ook, mogen we al dik tevreden zijn. De rest is een taak voor het nieuwe bestuur. Op de rondvraag werd nog even ingegaan op ‘de Zaak Agterberg’. Op onze oproep welke advocaat - Clublid - deze interessante zaak op zich zou willen nemen is niets vernomen. We wachten dus even af of de Rijdende Rechter hier iets in ziet; deze zat lopend seizoen vol, wilde hier medio september op terug komen i. v. m. het komende seizoen. Zoniet, stappen we naar een ‘echte’ advocaat, wat ons dus in beginsel helaas de nodige centjes zal gaan kosten. Jammer, maar we zullen uiteraard die trachten terug te halen bij Agterberg. Mochten we de zaak winnen uiteraard. Maar daar twijfelen we eigenlijk geen seconde aan. Waarna de ALV omstreeks een uur of vijf werd afgehamerd (onze voorzitter had een echte ‘vergader­ hamer’ op de kop weten te tikken wat toch wel de nodige indruk maakte). Het bestuur

4


MTVC ‘WIM VERSTEEG’ AWARD 2002

17 Mei 2003 12:00 uur was het dan weer zover. Eerst richtte de winnaar van de Award 2001 (Pim Oosterheert: ‘De breinbaas van Bommelstein’ Over de wereld van Marten Toonder) een woord tot de aanwezigen en de winnaar van dit jaar waarin Pim ondermeer verhaalde dat ook met een in omvang klein boekwerk een dergelijke prijs behaald kan worden. Zonder overigens wie dan ook maar tekort te willen doen of wat dan ook. Daarna mocht onze voorzitter het woord richten tot de winnaar van de MTVC ‘Wim Versteeg’ AWARD 2003, Hans Matla van uitgeverij Panda, wiens magistrale 40-delige reeks ‘Heer Bommel Volledige Werken De Dagbladpublicaties’ in bijna 13 spannende jaren dan toch eindelijk in 2002 werd afgerond met het verschijnen van het laatste deel (deel 1). Hans was zeer verguld met de Award, wederom prachtig vormgegeven door, dat mag ook weleens worden vermeld, Jeroen ter Haar en liet dat danook blijken in zijn dankwoord. Waarna de pers volop gelegenheid werd gegeven de nodige foto’s te maken en interviews af te nemen van Hans en echtgenote Franny en onze MTVC. Waarna dhr. en mevr. Matla op de ruilbeurs nog de nodige vondsten deden voor hun eigen collectie, hetgeen Hans deed opmerken in het vervolg toch eens wat vaker naar onze beurs te komen. Het was hem goed bevallen. De redactie foto: Cor Nijmeijer, Dronten

TERUGBLIK VORIGE NUMMER

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

11

Tegeltjes ‘Cees Beke’ Geen reactie.. Pel ??? Geboortetegeltjes: Geen reactie.. Peter / Rick ??? Hoorspel Radio Rijnmond: Geen reactie.. Peter van Doorm: zie onze oproep nr. 46 pag. 6: geen reactie.. Grutsprits: Geen reactie.. Kopieëren van videoband naar videoband (danwel naar DVD?): Geen reactie.. Nog meer foute drukken bekend?: Geen reactie.. Verzamelbanden / Index: Geen reactie.. De Zaak A.: Heren (Clublid)-advocaten: Geen reactie.. (Zie ook het ver­ slag van de ALV: rondvraag) Alle nog resterende Donald Ducks, ons gratis ter beschikking gesteld door DD Weekblad vlogen weg van onze bestuurstafel in Linschoten, afgelopen mei. Zijn dus helaas op.. Olle Kapoen crasht: Clublid Klaas de Krijger liet ons weten dat hij band 7 en 8 in ieder geval op 19 april jl. nog niet binnen had.. 5


januari 2003 moest vermoedelijk zijn januari 2004? Marc de Bruijn, schrijver van het artikel liet ons en Klaas desgevraagd weten dat hem toch echt verteld was januari 2003 en zou nog contact opnemen met de uitgever en ons dan iets laten weten. Nog niets vernomen verder. Zeer interessant was wel de reactie van ons Clublid Margreet de Kloe die ons enkele adressen doorgaf van archieven waarin misschien materiaal te vinden was waarnaar men op zoek is. Kijk, soms heeft een oproep toch nog succes? Uw redactie

5 jAAR BOMMELZOLDER

Afgelopen zaterdag bezocht ik het 5-jarig Jubileum van de Bommelzolder. De MTVC was behalve door mij ook vertegenwoordigd door Valentijn, Henk en Cor. Een luxe exemplaar van het destijds door onze Club uitgegeven boek over het Beeld in Den Bommel werd door beheerder Pim Oosterheert in dank aanvaard. Persoonlijk heb ik genoten. Er werden enkele ludieke schetsjes opgevoerd, o. a. door de professoren Sickbock en Prlwytzkofski. Alles werd gelardeerd met Algerijnse foezel en andere hapjes en drankjes. Het mooie weer speelde ook een grote rol. Heel het gebeuren speelde zich af in de tuin van Pim. Herman den Dulk, Vianen

BUSTE MT

Diezelfde zaterdag in Diezelfde tuin sprak ons Bestuurslid Valentijn van KoningsBruggen met een Beeldhouwer die Bezig is met een Buste van Marten Toonder (met diens medewerking). Hij wil deze plaatsen in het stadhuis van Leiden. Ik heb hem uiteraard gevraagd ons op de hoogte te houden wanneer e. e. a. plaatsvind, zodat wij dat in ons Clubblad kunnen communiceren. Later dacht ik dat het ook wel leuk zou zijn om daar nu al wat over te melden. Wie wil kan namelijk vermoedelijk ook een exemplaar bestellen (niet schrikken: ongeveer 3.350 euro). Jeroen Spijker, Leiden www. jeroenspijker.nl

hET BESTE VAN BOMMEL DEEL 2

Mei 2003 verscheen bij De Bezige Bij het tweede deel van ‘Het Beste Van Bommel’ onder de titel: ‘Heer Bommel overtreft zichzelf’. Prijs 12,50. Erin te vinden zijn de verhalen BV 113 De Grote Barribal, BV143 De Transmieter, BV 149 De Kaligaar, BV 132 De Slijtmijt, BV 153 Het Vergeetboekje en BV 155 De Zonnige Kijk. Deel 2 is iets breder dan deel 1, zodat de plaatjes niet meer ‘van het papier lopen’. Aardig te vermelden is dat op de omslag dezelfde tekening is gebruikt die 6


dient als logo van de MTVC. Pim Oosterheert, Zoeterwoude. Naschrift van De redactie: Dat de Bezige Bij ons logo heeft gebruikt als omslag­ il­lustratie vinden wij van het bestuur helemaal niet zo aardig. Aardig zou zijn geweest wanneer men ons daarover had benaderd. Antwoord op een schrijven van ons daaromtrent hebben we (bij het ter perse gaan) nog niet gehad.

DAGBLAD v/h NOORDEN 25-01-2003

Greetje Drenth, redacteur Binnenland van het Dagblad van het Noorden schreef een artikel over de Bommelsaga. Zij meent dat, na het verdwijnen van de dagstrip in 1986 het nog niet over is met Bommel, want de titel van haar artikel luidt: Nederland nog altijd dol op Bommel. Zij wijst op de oeverloze stroom aan Bommellaria, die nog steeds verschijnt en ze meent dat na 17 jaar na het verschijnen van de laatste strip Nederland nog lang niet is uitgekeken op Ollie B. Bommel. Een mooie kleurenplaat, die we kennen van een van de voorplaten van Tom Poes Vertellingen siert het artikel. Ook staat er nog een kort artikeltje onder over Toonder zelf, voorzien van een foto van de meester. Pim Oosterheert, Zoeterwoude

HERR BOMMEL IN DER SCHWEITZ Bij een kleine Zwitserse uitgever die het niet al te nauw neemt met aangekondigde verschijningsdata verschenen/verschijnen, aldus een bericht van (schrik niet) augustus vorig jaar (!) van ons Clublid Arnold Bierma, wat helaas dus enkele malen tussen wal en schip is gevallen, waarvoor onze oprecht gemeende excuses: 1 Ausfäller. Die erste Geschichte von Ollie B. Bommel. ISBN 3-905517-09-4 2 De Überdirektoren. Die zweite enz. ISBN 3-905517-??-? 3 Plattwaltzer, die dritte enz. ISBN 3-905517-76-0 4 Der Gedankenlöscher, die vierte enz. ISBN 3-905517-77-9 5 Der grosse Einlader, die fünfte enz. ISBN 3-905517-78-7 Toen Arnold ons dat doorgaf waren deel. 1 en 2 (14 euro per stuk) helemaal uitverkocht, zo werd hem althans verzekerd bij verscheidene boekhandelaren in oa. Trier, Wittlich, Bittburg en Zell. Het ging hierbij om een vrij kleine oplage die ‘in een mum van tijd weg was’. Arnold heeft het nog getracht bij de uitgever, maar helaas waren ook daar geen exemplaren meer voorhanden. Deel 3 en 4 moesten nog uitkomen en deel 5 stond gepland ‘voor de toekomst’. Arnold meldde ons ten tijde van het bericht dat hij uiteraard alle nog te verschijnen delen had besteld, maar dat had hij ook al eerder gedaan en vervolgens dus nooit iets ontvangen. Deze keer heeft hij zijn bestelling echter geplaatst bij een andere boekhandel, maar ??? Noot van De redactie: septem­ 7


ber 2001 heeft Arnold in ons Clubblad al hierover bericht. November dat jaar zouden deze delen nl. al uitkomen. In het decembernr. dat jaar was evenmin al iets bekend, waarna in het maartnummer vorig jaar Clublid Erik Bakker wist te melden dat op de duitse versie van Bol.com (www.bol.de) 4 delen stonden aangekondigd, die toen echter nog niet waren verschenen. Hierop hebben wij vandaag (18 juli 2003) ook nog maar eens even gekeken en ziedaar: alle delen, uitgezonderd deel 2 staan aangekondigd, maar zijn ‘noch nicht erschienen’??? Wie kann denn das? Dus maar eens met de uitgever gebeld. En deze wist ons dus vervolgens niets te vertellen want of het ons opgegeven nummer klopt niet of ??? We blijven echter proberen. Misschien willen ook wel meer Clubleden al deze zwitsers/duitse uitgaven, als ze überhaupt zijn verschenen/verschijnen? Een ware taak eigenlijk voor de MTVC. Wie dat dus wil, geef het ons door (Loek Donders, zie pag. 1) en we zullen trachten eventueel gezamenlijk te bestellen. Misschien dat dat wat oplevert?

HEMA. Bommelsigaar

1 Dinsdag 20 mei: Mischien geheel overbodig maar ik (Carin) zag vanmorgen bij onze Hema (Ridderkerk) dat een rek werd ingericht. Een van de artikelen was een grote chocolade Bommelsigaar van - ik ben heel slecht in schatten - ongeveer 30 hoog. Hij was gemaakt van grotendeels ongekleurde chocolade en had een Bommelsigarenbandje. Ik heb hem niet gekocht maar even aan de cassiere gevraagd of ze voor me wilde kijken (de prijzen stonden er nog niet bij). Ze mompelde dat hij 3 zoveel kostte. Carin Klabbers, Ridderkerk 2 Donderdag 22 mei 12:06: Ik ga straks onmiddellijk kijken! Bedankt voor de waarschuwing, we weten nog van niets. De redactie 3 13:13: Goh, had ik toch nog iets nieuws te melden. Ik ben geen Bommel-expert, maar mijn man is fan en ik heb tijdens het boodschappen doen dus mijn ogen open voor Bommelzaken. Misschien overbodig, maar nog even als aanvulling op mijn vorige email. De sigaar weegt 150 gr. en kost 3,80. Met vriendelijke groeten, Carin Klabbers 4 Ter aanvulling: de sigaar stond ook bij de HEMA in Veghel, verpakt in een doos en had een sigarenbandje met als opdruk het wapenschild als gebruikt tij­ dens de actie najaar 2002. De redactie

PFIZER TAFELKALENDER 2003

Ook dit jaar is er weer een Bommel-tafelkalender verschenen van PfizerCardura. Dat is, volgens mij de vierde in rij. De eerste kalender dateert van 2000. Pim Oosterheert, Zoeterwoude 8


Er was eens een veiling in Zwolle Onderstaand artikel is geschreven voor het vorige nummer. Niet geplaatst, omdat dat nummer daarmee te vol werd. We willen het nu echter toch plaatsen, omdat er een aantal interessante zaken in staan. Hier en daar is het artikel wel wat geactualiseerd uiteraard. In chronologische volgorde (we hebben dikwijls in- en afgekort ivm. de lengte vh artikel).De redactie:

19-02: We krijgen interessante informatie binnen. Dilemma. Alle Clubleden iets laten weten dmv. ons Clubblad gaat niet, tegen de tijd dat dat bij de leden ligt is de desbetr. veiling, want daarover gaat het, allang voorbij. Per ‘gewone’ post kost dat de Club 839 x 0,39 (reken maar eens uit) + kopieën + werk enz enz. Daarbij: diversen van ons hadden dit al gehoord op beurzen enz., omdat dit deel van de veiling (onderdeel van een veel grotere) was opgezet door Rob van Muijden, uitbater van stripwinkel Fantasia uit Amsterdam, ook een onzer leden en zeer actief bezig met de promotie van deze veiling. Veel stukken komen nl. uit de collectie van een van zijn klanten, helaas overleden en vandaar via Rob dus deze veiling.We besluiten het bericht toch door te geven aan die leden waarvan we het e-mailadres hebben. Een goede 125.. Jammer voor de overigen, maar .. 28-02: E-mail: Clublid Paul Husen uit Zwolle maakt ons attent op een veiling welke binnenkort wordt gehouden in zijn woonplaats en waarop diverse stukken van Toonder, oa. or. tekeningen(!) te koop zijn.. Info die we eigenlijk liefst voor onszelf zouden willen houden, maar ja, dan moeten we maar geen MTVC beginnen.. Kan misschien nog een gezellige Clubavond worden daar in Zwolle. Dus: Hessink’s Veilingen / Willemsvaart 18, 8019 AB Zwolle / Tel.+Fax: 038-4232429 / E-mail: info@hessink.nl / www. hessink.nl (hierop is bijna de gehele cat. te zien; kij­ ken!). Veiling: 11 maart 19:00 Stripboeken, tekeningen & curiosa, bestaande uit ca. 500 kavels, waarbij zeefdrukken en or. striptekeningen, w. o. ‘O. B. Bommel’ door MT. / Kijkdagen: vr. 7 t/m zo. 9 maart, telkens van 10: 00-18:00 uur. Prachtig geïllustreerde. catalogus. 15 euro excl. porto.’ 02-03: Een onzer Clubleden mailt terug: ‘Bedankt voor de tip. Ik denk echter dat het originele Concordia-werk studiowerk is; waar heeft MT. anders de studio voor? Het zou aardig zijn voor de Clubleden indien misschien Eiso Toonder gevraagd wordt wie wat van de aangeboden originelen heeft getekend - hij schijnt nogal wat kennis op dit gebied te hebben. Dan weten de leden waar ze op bieden. Groeten, W.’ 04-03a: ‘Hallo W. Eiso Toonder: ja, dat zou wel leuk en misschien ook terecht zijn. Maar is iets dergelijks niet een taak van de veilingorganisatie? Zij dienen op onderzoek uit te gaan en niet wij. Zij weten dat wij er zijn, een onzer leden zit in de veilingorganisatie n.b. Ze hadden ook zelf navraag kunnen doen bij de Studio’s. Ze hebben ons nog niet eens dit alles doorgegeven. We zijn er slechts achter gekomen doordat een onzer leden uit Zwolle ons tipte. V.’ (voorzitter MTVC) 9


04-03b ‘Beste V. Naar mijn mening is de reden waarom de veilingorganisatie Eiso Toonder niet heeft benaderd simpel het feit dat ze wellicht zelf ook vermoeden GEEN werk van MT. zelf te hebben. Als dit door Eiso Toonder bevestigd zou worden dan zou de veilingorganisatie zelfs strafbaar zijn als ze het als Marten Toonders (volgens hen Maarten geheten) werk ipv. studiowerk zouden aanbieden. Groeten, W.’ 04-03c ‘Geachte heer Eiso T. Onlangs hebben we u ea. bericht omtrent een veiling, waarop nogal wat Toonder-zaken. Ook originelen. Nu mailde een onzer leden: zie 02-03. Ik heb hem geantwoord zie 04-03a. Aan de andere kant: kunt u ons adviseren in deze? M. vr. gr. V.’ 05-03a: ‘Geachte V. U gooit een knuppel in een hoenderhok - want wat moet er van MTVC-leden terecht komen als ze alleen maar werk van MT. verzamelen? Medewerkers van de Studio’s hebben nu al meer dan 57 jaar lang de creaties van mijn vader nagetekend en voortgeschreven (met zijn permissie, uiteraard) en de door hem opgezette beeldverhaalseries als Koning Hollewijn, Panda en Kappie vervolgd (alweer: onder zijn toezicht, soms met zijn medewerking -vooral aan de plots-, en meestal voorzien van zijn eindredac­ tie). Van de genoemde beeldverhalen, en -uiteraard- van die betreffende Tom Poes / heer Bommel en van Olle Kapoen is hij de auteursrechthouder. Maar dat wil lang niet altijd zeggen dat hij er ook de tekenaar/schrijver van was. Dit ter inleiding. Nu wat betreft de kavels die geveild gaan worden. Ik heb de betr. site bezocht, maar de afdrukken zijn dermate klein dat ik moeilijk een gefundeerd oordeel kan vellen over bijv. de zgn. or. tekeningen die worden aangeboden. Alleen bij nr. 1428 (Olle Kapoen) wordt duidelijk vermeld dat Wim Lensen (een Studiomedewerker) de tekenaar was. Dat zal inderdaad zo zijn. En ik neem aan dat het een goede tekening is, want L. was heel bekwaam. Wie op tekenkwaliteit uit is, moet er zeker op bieden. Wie het werk van MT. verzamelt, moet vooral geen hand opsteken. Dan die twee Mepros-poppetjes (1436, heer Bommel, en 1453, Panda). Daar heeft Marten geen enkel aandeel in, behalve dan zijn toestemming. Ik zou er geen duit voor geven - laat staan een Euro. Want ze zijn nog lelijk, ook. Maar wie een blind verzamelaar is van alles wat maar naar Toonder zweemt, kan een klein vingertje in de lucht steken. Zijn kollektie zal er echter niet mooier op worden. Nr. 1427 (tekening voor de Bommelfilm) is interessant. Het betreft kennelijk een zogenaamde ‘in-between’ schets, en hij is waarschijnlijk zogenaamd ‘meegenomen’ uit de Studio’s. Want die tekeningen zijn nooit legaal op de markt gebracht - maar ze zijn wel makkelijk te imiteren. Als ik u was, zou ik er niet op bieden. Om diezelfde redenen zou ik dubbel zo voorzichtig zijn met nr. 1429 (line-out genaamd). Scenes voor de laarzenreuzen-film (‘Das Geheimnis der Grotte’ heette hij eigenlijk) werden in de oorlog gemaakt. Een papierspecialist kan u adviseren of deze tekening echt zestig jaar oud is. Dan is er het or. pen- en potloodwerk voor de Concordia reklamecam10


pagne, al dan niet voorzien van Marten’s tekenaars-handtekening. Hij heeft inderdaad aan die opdracht meegewerkt, en het zouden dus best eens echte MT’s kunnen zijn. Als u er op biedt, doe het dan met de wetenschap dat u zich aan heling schuldig maakt - het is gestolen goed. De nrs. 1441, 1443, 1445 en 1446 worden door het veilinghuis terecht als illegale uitgaven aangeprezen. Kan de veilingmeester strafrechtelijk vervolgd worden voor het openbaar verkopen van illegale waren? Interessante vraag. Afgezien daarvan: u en ik kunnen met wat scannen en een beetje fotokopiëëren ook Bommelboekjes herdrukken. Daar hebben we dat oude en oerlelijke prutswerk echt niet voor nodig. Bovendien bestaan er geen verhalen met als titel ‘Tom Poes en de maanrobot’ en ‘Tom Poes en de mammoet.’ Niet op bieden; slechte investering. Nr. 1463, de Sterritaire Stormloop: een produkt dat ondanks mijn vader door de Studio’s vrij recentelijk tot stand werd gebracht. De geest, de psi van de Bommel-creator zult u er niet meer in vinden. De ware liefhebber kan tegen deze tijd dan ook beter de veilingzaal verlaten, met onder de arm mijn aanraders nrs. 1440, 1447, 1449, 1454 en 1474. Want dat zijn zeldzaamheden, en de geest en het kunstenaarschap van mijn vader vibreren er nog in. Eiso J. G. Toonder P. S. : De naam is Marten, niet Maarten, meneer Hessink.’ 05-03b: ‘Helaas vergat ik nog een tekortkoming in het aanbod van H. te melden. Het betreft nr. 1474, dat abusievelijk omschreven wordt als een luxe uitgave van ‘De Holle Appel.’ De titel van dat boekje moet natuurlijk ‘De Lorrocraat’ zijn, zoals men met een loupe kan opmaken uit de illustratie op de website. Uitgeverij De Vijver bracht in totaal drie Koning Hollewijnboekjes uit. De eerste twee - ‘De Rechten van de Mens’ en ‘De Holle Appel’ - bevatten door mijn vader voor de boekuitgave herwerkte teksten en door hem speciaal getekende illustraties - ze zijn dus echt Marten Toonder-werk, hetgeen hun waarde bepaalt, wat mij betreft. Het derde boekje, ‘De Lorrocraat’, is eveneens gebaseerd op een gelijknamig Hollewijn-beeldverhaal dat indertijd in De Telegraaf verscheen - maar het werd voor deze boekuitgave vrijwel geheel door mij herschreven en bewerkt, terwijl de opgenomen illustraties middels mijn scanner aan de originele striptekeningen ontleend werden. Die boekuitgave is dus niet honderd procent representatief voor mijn vaders creativiteit; er is, met zijn permissie uiteraard, door een ‘medewerker’ aan gesleuteld. Dit ter informatie van uw verzamelende en opbiedende leden; ik zou ze niet graag met een kluitje het riet in willen sturen. Eiso J. G. Toonder’ 05-03c: ‘Geachte heer T. Mag ik uw mail, waarvoor mijn hd., zeer informatief en interessant, doormailen naar onze leden? Misschien stelt u er zelfs prijs op dat ik het ook mail naar de heer H.? Ook is het interessant dit af te drukken in ons blad. V.’ 05-03d: ‘Geachte V. Ja - u mag de teksten van m’n beide schrifturen over de 11

lees verder op pagina 14


VIJF JAAR MUSEUM DE BOMMELZOLDER Op 14 juni jl. vierden wij dat het museum De Bommelzolder vijf jaar geleden officieël geopend werd door Eiso J.G. Toonder. In die vijf jaar is het museum uitgegroeid tot een centrum van ontmoeting voor liefhebbers van het werk van Marten Toonder. Het museum is ondergebracht in een stichting, die naast het beheer van het museum, allerlei andere activiteiten ontplooit, zoals het houden van Toonderlezingen, het organiseren van exposities, het verzorgen van informatie voor de media, het redigeren van het blad Fijne Trillingen voor donateurs, en nog veel andere zaken. Mede dankzij de steun van de MTVC is de St. Museum De Bommelzolder uitgegroeid tot wat zij nu is: een organisatie, die zich inzet om het cultureel erfgoed dat Marten Toonder ons heeft nagelaten blijvend onder de aandacht te brengen in het Nederlandse taalgebied. Daarvoor past dank aan de MTVC die op 14 juni ook rijkelijk vertegenwoordigd was door (oud)bestuursleden. De samenwerking tussen de twee organisaties zal zeker niet minder worden, ook al omdat de nieuwe secretaris van de MTVC Henk Arens, net als de vestiging van het museum, resideert in Zoeterwoude. Voor ik een kort verslag geef van de uiterst geslaagde lustrumviering wil ik echter expliciet de oud-secretaris van de MTVC bedanken. Cor Erkamp heeft een bijzondere rol gespeeld in de samenwerking tussen de twee organisaties en heeft met grote bekwaamheid geadviseerd waar samenwerking mogelijk en nuttig was. Namens het bestuur van de Stichting Museum De Bommelzolder wil ik jou, Cor, daarvoor oprecht danken. Wij wisten wat we aan elkaar hadden, konden elkaar de waarheid zeggen en hebben samen veel belangrijk werk kunnen verrichten voor die mensen, die het werk van Marten Toonder hoog achten. Rond de 70 liefhebbers en kenners van Toonders oeuvre bereikten op 14 juni rond 14:00 uur een door het openbaar vervoer nog niet ontdekte plek in Nederland: ZoeterwoudeWeipoort, alwaar de lustrumviering in grote gemoedelijkheid een aanvang nam. Toespraken en sketches ontlokten menige lachsalvo en de kostuums (geleend uit de musical De Trullenhoedster) droegen bij tot leuke performances. Naast het nuttigen van hupsakee-koffie, ontkurkte Joost de nodige Vulgarijnse Foezel en ook de Heinekenbrouwerij (op steenworpafstand van het museum) leverde zijn bijdrage tot genoeglijke maar verantwoorde kout. Voor de oplettende lezertjes van dit artikel is ook van belang dat die middag een expositie geopend werd van ruim 30 in hout uitgevoerde figuren uit de Bommelsaga, vervaardigd met uiterste zorg door de Oud-Veurse kunstenaar Peter van den Berg, een Bommelkenner bij uitstek. Mocht u de expositie nog willen zien: belt u even het museum: 071-5804812, om een afspraak te maken voor een bezichtiging. Pim Oosterheert

12


FIjNE TRILLINGEN

Sinds ongeveer een jaar geeft de Stichting Museum De Bommelzolder een blad uit (een magazijn om in termen van de sage De Aamnaak te spreken) met als naam Fijne Trillingen. Twee afleveringen hebben hun weg reeds gevonden naar de donateurs van de Stichting. Want het zal u duidelijk zijn dat dit magazijn exclusief bestemd is voor de donateurs van de Stichting Museum de Bommelzolder. Het blad is specifiek bestemd voor het plaatsen van artikelen over het werk van Marten Toonder. Vergelijkt u het maar met de bijlage van het vorige Clubblad met de artikelen Het Ontsollen en De schuldcultuur in de Bommelsaga. In die zin is Fijne Trillingen op geen enkele manier concurrerend met het clubblad van de MTVC. U vindt er dus geen nieuws over nieuwe uitgaven, Hema-dingetjes, beurzen, enz., en ook geen ruiladvertenties, e.d. Als u het museum wilt steunen en donateur wilt worden voor 10 euro per jaar (mag ook meer zijn), dan ontvangt u dit eenvoudige, maar oh zo instructieve blad twee maal per jaar. U kunt zich aanmelden via e-mail:bommelzolder@oosterheert.com bellen naar 071-5804812, schrijven naar St. Museum De Bommelzolder, Weipoortseweg 33, 2381 NC Zoeterwoude, of rechtstreeks uw donatie overschrijven naar rek. nr. 361500041 t.n.v. St. Museum De Bommelzolder te Zoeterwoude, onder vermelding van donatie 2003. Pim Oosterheert UNIEK?

Op 15 maart 1965 verscheen nr. 219 van HET ENIGE MAANDBLAD VOOR HANDWERKEN - ARIADNE. Op de pagina ’s 98 en 99 stond een jurkje afgedrukt met een Tom Poesafbeelding. Het jurkje kon m.b.v. een bijgevoegde beschrijving zelf worden gemaakt. Ook was een handwerkpakket beschikbaar à Fl. 8,95, verkrijgbaar bij de wol- of handwerkwinkel of te bestellen bij Ariadne. Zou er nog iemand in Nederland zijn, die dit jurkje bezit? Dat zou toch uniek zijn! Edoch, op De Bommelzolder hangt dat jurkje wel. Hoe is dat gekomen? Mevrouw Rita de Lange­Ameling, lerares Textiele Werkvormen, heeft uren vrije tijd gestoken om dit jurkje voor het museum te maken, uitgaande van de betrekkelijk schaarse gegevens die het oude tijdschrift haar verstrekte. Het resultaat is schitterend, een sieraad voor het museum. Pim Oosterheert

13


veiling te Zwolle doorsturen naar uw leden en naar het veilinghuis - en: ja, u mag een en ander afdrukken in uw blad, als het u belangwekkend genoeg toeschijnt’ 05-03e1: ‘Geachte Hessink Veilingen. Bijgaand ook aan u info betr. uw veiling dinsdag a.s. omtrent te veilen ‘Toonder-stukken.’ Onze vereniging is van diverse kanten opmerkzaam gemaakt op komende veiling en heeft een intensief contact met haar leden. 28-02 jl. hebben we die leden van onze Club waarvan wij een e-mail adres bezitten uw gegevens doorgemaild. Uit correspondentie daarna is onderstaand bericht voortgekomen, wat heden wederom is doorgemaild naar onze leden. En bij deze dus naar u. M. vr. gr. LD. (Voorzitter/redactie MTVC). P. S. : Te uwer info: de in onderstaand bericht vermeldde heer Eiso Toonder is de zoon van Marten Toonder, welke én lid is van onze vereniging én waarmee wij van tijd tot tijd indien nodig contact hebben. E. weet inhoudelijk erg veel van ‘Toonderiana’. 05-03e2: ‘Geachte leden. 28-02 Jl. hebben we enz. Een onzer leden vroeg zich af of wij er niet achter konden komen, wat nu wel en niet origineel Toonderwerk is. We hebben dus contact opgenomen met Eiso Toonder en ziehier zijn antwoord, wat we met zijn toestemming ook hebben doorgemaild naar het desbetreffend. veilinghuis’. 06-03a: ‘Beste V. Op de veilingsite heb ik gezien dat getoonde boekjes soms niet overeenkomen met de beschrijving - dus het plaatje hoeft niet aan te geven dat de tekst onjuist is (maar het plaatje dus wel). Voor wat de Concordiatekeningen betreft: als deze werkelijk gestolen zijn vind ik het zeer vreemd indien dezen niet in beslag worden genomen of in ieder geval uit de veiling worden gehaald. Het lijkt mij raadzaam voor geinteresseerden om vlg. week dinsdag eerst met het veilinghuis te bellen voordat ze naar Zwolle afreizen. W.’ Wij vd redactie zijn hier verder niet op ingegaan, we wilden eerst een event. antwoord van het veilinghuis afwachten en.. zo blijf je bezig. 06-03b: ‘Hallo V. Wat een goed idee Eiso T. om commentaar te vragen bij deze veiling. Bij mij kwam ook meteen de gedachte op om het veilinghuis te informeren over mogelijke voetangels en klemmen. Misschien doe ik dat a. s. weekeinde wanneer ik naar de kijkdagen ga. Inmiddels heb ik de fraai gedrukte cat. in mijn bezit: prachtige afb. in kleur, maar nog steeds vrij klein. Wel de moeite van het aanschaffen waard. Mijn opm.: er zit een aantal roofdrukken bij. Vroeger zouden de Studio’s hiertegen actie hebben ondernomen. P. S.: Verder een paar stukken, die ik niet ken. Mogelijk broddelwerk. En zo’n ‘originele’ tekening uit ‘Das Geheimnis der Grotte’.. tja. Eiso heeft groot gelijk wanneer hij ervoor waarschuwt dat deze niet echt zou kunnen zijn. Heling van or. tekeningen, ja dat is zo, al kan er ook wel eens een or. op nette manier zijn verkregen, maar wat het Toonderwerk betreft heb ik de stellige indruk, dat MT en de studio’s alle or. goed hebben bewaard. Mepros-poppetjes zijn overigens wel aardig. Ik heb er zelf een paar, maar ik zou ze met alle plezier willen ruilen voor mooier werk (TP 14


Weekblad, Engelse uitgaven). Hoe dan ook, het verdient aanbeveling om het commentaar van Eiso ook af te drukken in het Clubblad, mits hij toestemt. Je zou een inleiding kunnen schrijven waarin je waarschuwt voor missers bij aankoop via veilingen en beurzen etc. Misschien kan Eiso er zelf een wat afgeronder verhaal van maken. Clublid Cor Nijmeijer. Kopie naar Eiso T.’ 06-03c: ‘Hallo C. Zeker tot begin jaren ’90 zijn diverse strip-originelen op een nette manier aan mensen kado gedaan danwel werd er niet naar omgekeken en nauwelijks waarde aan gehecht. Waardoor nogal wat zaken wellicht ook op minder nette wijze in particuliere handen terecht kwam. Maar ga dat maar eens allemaal na. En dan nog: wat wil je daar nu echt aan doen dan? Voor hetzelfde geld was alles weggegooid. Wat is gebeurd met zoveel achteraf gezien waardevol werk. Denk aan Prins Valiant (Foster), wiens overgrote deel originelen is opgestookt in de grote verwarmingskachels van diens uitgeverij/distributeur. Wie keek daar toen naar om? Originelen van Vandersteen (Suske & Wiske ea.) met inkleuringen en films en al zijn midden jaren ’80 nog op de stoep gezet bij het oud papier om ruimte te krijgen in het magazijn. Leuke anekdote: een liefhebber kwam daar dus toevallig voorbij op zijn brommertje, zag dat, stopte, laadde een heel pak achterop, racete naar huis om vervolgens de rest te gaan ophalen en ziedaar: dat was allemaal reeds weg! Niet dat hij nu zijn brommertje daar had weggezet en angstvallig gewaakt en/of op een andere manier de spullen had meegenomen.. Daartegenover: er zijn ook zeker tekeningen en ander spul gestolen, denk aan de tentoonstelling ooit in naar ik meen me te herinneren het Flehite-museum in Amersfoort of Apeldoorn waar or. van én MT. én ook ooit van ik dacht Henk Kuijpers (Franka) echt zijn ontvreemd. Er zijn naderhand ook lijsten rondgegaan in oa. het stripwereldje waarop deze tekeningen werden beschreven. Kijk, als nu op een of andere veiling of waar danook een dezer originelen opduikt -weet jij echter nog om welke dat ging?- dan is het natuurlijk een ander verhaal! Wat betreft roofdrukken: ja, ook weer zoiets. In mijn voorwoord (zie ons maartnummer) wil ik daar wel iets over kwijt. Er is een tijd geweest (eind jaren ’60 / begin jaren ’70) dat ik blij was dat ik tenminste een verhaal te pakken kon krijgen Er was gewoon niets! En ja, als een uitgever de vraag van de markt dan niet hoort en laat liggen. De meeste drukjes waren te koop voor een gulden of twee, drie. Ook toen niet veel geld hoor, ik was nog student en kan me dit soort zaken nog altijd goed voor de geest halen.. Maar goed. Dat Eiso T. persoonlijke voorkeuren en smaak heeft, soit, zoals de Belgen zeggen. Dat er nu misschien een sterke nadruk word gelegd op ‘ontvreemd’ goed en roofdrukken; jammer. Daarbij: ik ben als MTVC geen politie-orgaan en/of waakhond. Sterker nog: als verzamelaar vind ik zelfs dat alles bereikbaar moet zijn voor een nette prijs (en sommige prachtige zaken mogen best wel wat kosten ook hoor) en ben ik een ‘roofdrukker’ soms dankbaar - ik mag dat als voorzitter van een officiele MTVC 15


misschien niet hardop zeggen - als iets op de markt verschijnt waarvoor ik bij wijze van spreken een moord zou plegen.. Eigenlijk is dat zelfs het streven van de Club.. Met alle respect voor de maker of rechthebbende, maar straks ben ik misschien eerder dood dan MT. zelf en heb ik nooit eens kunnen genieten van sommige van diens prachtige, momenteel voor iedereen onbereikbare zaken. En dat heeft niets (of misschien wel alles?) met geld te maken.. Verder kort: van Eiso T. mogen we zijn commentaar gebruiken in ons blad. We hebben het ook al naar de bevoorrechten onzer Club kunnen mailen welke in bezit zijn van een e-mailadres. Kun jij er niet een inleiding bij schrijven en het verhaal mooi afronden? Ik mail je met plezier de hele ‘case’, vanaf degene die ons attent maakte op de veiling, ons mailtje naar onze leden, de reacties daarop van enkel Clubleden, mijn verzoek aan Eiso, de reactie van Eiso en nou ja, de rest ken je.. V’ 07-03a: ‘Hallo V. Wanneer ik je reactie n.a.v. mijn mail over de veiling lees dan vind ik dat eigenlijk al de juiste inleiding (moet je dan een beetje bewerken) bij het verhaal van Eiso. Ik ben overigens wel bereid om een stukje te schrijven, maar dat zou op veel punten overeenstemmen met wat jij hebt geschreven. Het zou dan bovendien in sommige opzichten overschrijven zijn van dingen die jij aandraagt. Het geeft me overigens wel voldoende aanknopingspunten om iets op papier te zetten. We kunnen natuurlijk ook allebei iets schrijven. Sowieso kan het een aardige discussie in het clubblad opleveren. Op de eerste stripveilingen van het Stripschap, lang geleden, werd de inbreng van illegale drukken stelselmatig geweigerd, ook al om onze goede relatie met de Studio’s en andere striprelaties niet in gevaar te brengen. Dat leverde discussies met een aantal leden op, die met dezelfde argumenten kwamen als jij, gevolgd door felle anti-verhalen van Jan Gerhard Toonder en strenge verklaringen van de huisadvocaat van de Studio’s, mr. Limperg. Ik heb zelf overigens alle roofdrukken gekocht die ik kon krijgen. Groet. Cor’. 07-03b: ‘Hallo Cor. Als je een dergelijk stukje zou willen schrijven: graag. Je mag alles gebruiken wat ik reeds geschreven heb. Ook wat jij hierboven zegt over het Stripschap en Jan Gerhard en mr. Limpberg: leuk. Veel van onze huidige leden weten zoiets niet. V.’ 08-03: ‘Hallo V. N.a.v. de electronische mededelingen van de heer Eiso T. veiling bij H. in Z. heb ik nog eens op het internet gekeken. Daar zag ik onder nr. 1434 de aangeprezen potloodtekening van Heer B. en TP., zittend in het bos. Ik heb in mijn leven duizenden Bommel-tekeningen onder ogen gehad, en als je het mij vraagt, is deze tekening niet van MT. en ook niet (onder diens toezicht) vervaardigt door een van zijn officiële studio-medewerkers. Ik weet niet of je zoiets dan ‘vals’ moet noemen, maar als men zo’n tekening op een openbare veiling aanbiedt onder de naam Ma(a)rten T., dan vraag ik mij af of dat geen misverstanden oplevert. 16


Beter zou je dan kunnen vermelden ‘naar MT.’ Overigens zijn de Concordia-prenten 1433, 1438 en 1452 naar mijn mening indertijd getekend door Frits Godthelp, een der trouwste medewerkers van MT. Vijftig jaar lang wijdde deze kleine grote man zijn krachten en creativiteit aan Toonders producties en miljoenen hebben van zijn werk genoten. Met vriendelijke groet, Hans Matla (Clublid). Kopie naar Eiso T.’ 09-03a: ‘Geachte V. In aansluiting op de e-mail dd. 06-03 van de heer N.: ik kan u basisgegevens verstrekken over zo’n dertig radio- of televisie-uitzendingen gedurende de ’50er t/m de ’90er jaren, waarin MT. figureerde of een hoofdrol speelde. Die lijst is echter niet geheel kompleet, omdat mijn vader van 1965 tot 2001 in Ierland woonde en niet altijd over dit soort uitzendingen geïnformeerd werd of er een band- of video-opname van ontving. Bovendien heb ik een vermoedelijk volledige lijst van interviews met mijn vader, die werden afgedrukt in binnen- en buitenlandse dagbladen en tijdschriften. Deze opgave start met een vraaggesprek dat 1 oktober 1941 werd gepubliceerd in De Telegraaf, en eindigt met het interview dat in het winter-2000 nummer van het periodiek Seasons verscheen. Sindsdien hebben anderen het familie-archief overgenomen en het inventariseren hopelijk voortgezet. Ook reageer ik graag even op de e-mail d.d. 08-03 van de heer Matla. Door slordigheid mijnerzijds (ach ja: ik ben ook al een 65-plusser) heb ik mijn opm. over kavelnr. 1434 van de komende veiling niet uitgewerkt en naar u doorgestuurd. Matla heeft groot gelijk: dit is geen tekening van MT. en evenmin van zijn medewerkers (tenzij het een kladje van een aankomende loopjongen betreft). Bovendien wordt de ill. door H. omschreven als een ‘originele ets.’ Nòch mijn vader, nòch de Studio’s hebben ooit op stripprodukties gebaseerde etsen het licht doen zien. Welk nr. draagt deze ets, meneer H. ? Ik vraag het, om de andere, andersgenummerde afdrukken weg te houden van toekomstige veilingen en MTVC-leden zodoende veel leed te besparen. Helaas moet ik met Matla van mening verschillen over de Concordia-prenten. Daar heb ik twee redenen voor. De eerste is, dat ikzelf nauw betrokken was bij die reklamekampagne. Niet alleen heb ik er toentertijd teksten voor geschreven, maar ook leverde ik wel potloodschetsen (Marten noemde ze ‘lay-outs’) aan die ik met behulp van fotokopieën, montages, een epidiascoop en een lichtbak samenstelde (dat alles maakt mij nog geen tekenaar, haast ik me daaraan toe te voegen). Het eindprodukt ging naar Marten - ik woonde in Ierland vlakbij hem - en hij zette het al korrigerend in inkt. In de tweede plaats zijn die door H. aangeboden Concordia-illustraties - op kavel nr. 1426 na - voorzien van Marten’s artistiesten-handtekening. Hij was daar toen, in 1986/1987, nog heel zuinig mee. Alleen het werk dat hij persoonlijk voltooide, signeerde hij. Zo zult u bijvoorbeeld op de Concordia-verjaardagskalender (waar ik eveneens de potlood-opzetten voor 17


maakte) zijn handtekening niet tegenkomen - want die kalender werd door de Studio’s voltooid en ingekleurd. Gedurende de afgelopen tien jaren verslapte zijn beleid over die handtekening echter. Ongeveer de laatste, gepubliceerde werktekening die hijzelf van heer Bommel maakte, was die voor de brochure en poster van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie - en daar is duidelijk aan te zien dat hij fysieke problemen (rechterhand en ogen) kreeg die hem het inkten uiteindelijk onmogelijk maakten. Dat er sindsdien produkten met zijn signatuur werden en worden uitgebracht (Hema-goederen, Bommel­ strips voor Donald Duck, Pfitzer-uitingen, enz.), maakt hun authenticiteit dus uiterst dubieus. M.vr.gr. Eiso J G. Toonder. Kopie naar Cor N. en Hans M. 09-03b: ‘Hallo V. Nou, de MTVC heeft wat losgemaakt bij het veilinghuis en R.v.M. Ik was vanmiddag op de kijkdag en raakte al snel in gesprek met een van de veilingmensen. Ik informeerde voorzichtig naar hun mening over ill. uitgaven en kreeg een stortvloed van argumenten en verdediging over me heen. Uiteraard kwam het verhaal van Eiso T. ter sprake. Even later sprak ik ook met R.v.M. Uit beider reacties bleek wel, dat ze in hun maag zaten met de MTVC-reactie. Gisteravond en vandaag waren er al meer MTVC-leden geweest, die aan het verhaal van Eiso hadden gerefereerd. We hebben het eigenlijk niet gehad over een ander aspect van de discussie: dat in de cat. vermeld zou moeten staan wie van de Studio’s nu wat getekend heeft. In dat opzicht is het commentaar van Eiso zeer zeker verhelderend, vind ik. Ik zal er in mijn stukje op ingaan. Cor’ 10-03: Hallo Cor. Ik stuur je hierbij ook een reactie van Hans M. V. Zie hier na het artikel van Cor Nijmeijer en lees hoe beslag werd gelegd op de origi­ nelen, die dus niet ter veiling zijn aangeboden..

Stripveiling bij Hessink

De stripveiling in Zwolle 11 maart jl. heeft voor de nodige beroering vooraf (en achteraf. redactie) gezorgd. Het was een goed idee van het MTVCbestuur om via e-mail Eiso Toonder te vragen een toelichting te geven bij de kavels, voorzover het werk van Marten Toonder en de Toonder Studio’s betreft. Zo waren in ieder geval de leden, die op de verzendlijst van e-mail staan nog tijdig op de hoogte. Het begon allemaal met een paar vragen van MTVC’ers over wie nu precies wat had getekend: Toonder zelf, of studiomedewerkers, de echtheid van wat als origineel werk werd aangeboden en de rechtmatigheid van het veilen van illegaal werk, ook wel roofdrukken genoemd. Eiso Toonder liet per e-mail zijn licht daarover schijnen en de weergave daarvan is ook in het huidige Clubblad van de MTVC afgedrukt. Hans Matla sprak zijn twijfel uit over de echtheid van het kavel, dat als een ‘ets’ van ‘Heer Bommel 18


en Tom Poes in het bos’ werd aangeduid. Ik ben op de kijkdagen geweest. Jammergenoeg niet op de veiling, maar wie de resultaten op de website van Hessink bekijkt (www.hessink.nl) zal zien dat de Scandinavische uitgaven, de Engelse Jack- and Jill-uitgave en de Victoria-boekjes 1 en 2 (in de omschrijving door H.J.A. Hofland in twee NRC-Handelsblad-columns van januari dit jaar ‘duimboekjes’ genoemd, al noemt hij de Victoria-uitgaven daarbij niet) gigantische bedragen hebben opgebracht: tussen de 800 en 1.000 euro.. Niet verwonderlijk, want dit werk is zeer zeldzaam. Ook de andere geveilde Toonder-kavels hebben redelijk tot veel opgebracht. Een door Eiso aanbevolen or. Olle Kapoenpagina van Wim Lensen kwam er niet door. Opmerkelijk is dat de or. tekeningen voor Concordia niet van eigenaar zijn gewisseld. Zijn deze kavels teruggetrokken na de constatering van Eiso, dat dit gestolen goed is? Ik heb dit niet nagetrokken bij het veilinghuis, maar wellicht kunnen de MTVC’ers die naar de veiling zijn geweest hier uitsluitsel over geven (zie ondern redactie). De catalogus. is overigens een mooi verzamelobject. Prachtig uitgevoerd, met mooie (kleine) afbeeldingen van de stripkavels, ook veel andere strips dan die van Toonder. Wel vermeld moet worden, dat de stripveiling een onderdeeltje was van een reeks veilingen van andere zaken. Het onderdeel ‘strips’ beslaat in de catalogus een klein deel, maar het boekwerk is de moeite van het bestellen waard, indien nog beschikbaar. Nu even terug naar wat vooraf ging. Uiteraard heb ik op de kijkdagen gesproken met het veilinghuis en met Rob van Muijden van de Amsterdamse stripwinkel Fantasia, die een oogje in het zeil hield bij de uitgestalde stripkavels. Hij was bij de inbreng van de hele stripverzameling betrokken. De medewerker van Hessink vertelde me dat hij op de hoogte was van de discussie (onze voorzitter had de e-mail van Eiso, voorzien van een toelichting, doorgestuurd naar Hessink) en hij vond het evenals Van Muijden wel een beetje flauw dat de MTVC er zo’n zaak van maakte. Kernpunt was de rechtmatigheid van het al dan niet veilen van roofdrukken, waarvan de zegsman zei, dat dit duidelijk was aangegeven in de catalogus en dat verzamelaars er wel wat voor over hebben om roofdrukken te bemachtigen. En wanneer het veilinghuis duidelijk aangeeft dat het om een roofdruk gaat dan mag die worden geveild. Rob van Muijden gaf hetzelfde commentaar. Over de ‘ets’ van Bommel en Tom Poes kan ik kort zijn. Hij is verkocht, maar vraag me niet of je dan iets or. in handen hebt. Het is een vreemde tekening: de verhoudingen in de figuren kloppen helemaal niet. De ‘lineout’ van de tekenfilm TP. en de Laarzenreuzen (‘Das Geheimnis der Grotte’) kan origineel zijn, maar met Eiso twijfel ik aan de echtheid. Hij is overigens niet verkocht. Met Eiso ben ik ook van mening, dat Toonderliefhebbers ervan uit moeten gaan, dat Toonderwerk door de jaren heen niet 19


alleen van Marten zelf afkomstig is, maar ook een gezamenlijke prestatie van de studiomedewerkers vormt - weliswaar onder toezicht, en met medewerking van de auteursrechthouder. Nu weet ik wel, dat er verzamelaars zijn die onderscheid willen aanbrengen, maar het is vaak moeilijk te zeggen wie wat heeft getekend. En de fraaie voorpagina’s van Tom Poes Weekblad waren meestal toch studiowerk, om maar een voorbeeld te noemen. Voor mij maakt het niet zoveel uit, als je de minder geslaagde tekeningen niet in aanmerking neemt (uitschieters in positieve en negatieve zin van het HEMA-werk bijvoorbeeld). Over het in de handel brengen van illegale uitgaven kun je van mening verschillen. In de beginjaren van het Stripschap (eind jaren ’60. redactie) circuleerden ze al. Toonder Studio’s ondernam in die tijd harde acties tegen ‘roofdrukken’. Zo werd een drukkerij in het noorden des lands met succes vervolgd, evenals de opdrachtgever. Toonders huisadvocaat voor auteursrechtzaken mr. Limperg schreef in de jaren zeventig keurig geformuleerde juridische betogen, waarin hij op de strafbaarheid wees, onder meer in Stripschrift en ook Jan Gerhard Toonder liet zich niet onbetuigd in datzelfde blad. Afgezien van de auteursrechtelijke aspecten bracht hij het recht van de maker onder de aandacht om oud werk niet te laten herdrukken omdat deze er niet meer achter stond. Het Stripschap wilde de broze, maar goede relatie met de Toonder Studio’s niet in gevaar brengen, en daarom werden op de veilingen van Het Stripschap alle illegale uitgaven, ook van ander stripwerk, geweigerd. Aan de andere kant is het de verdienste van Het Stripschap, dat er werd aangedrongen op officiele heruitgaven. De drie Oertompoezen van De Bezige Bij en de reeks herdrukken in samenwerkingsverband van Het Stripschap en De Bezige Bij waren het gevolg. Toonder ging overstag om de verzamelaars te gerieven, al werden de herdrukken alleen geleverd aan leden van Het Stripschap. In die zin hebben de illegale uitgevers met hun activiteiten indirect de aanzet tot de herdrukken gegeven. Liever officieël dan illegaal, want dan hou je het nog in de hand, was de overweging van de Toonder Studio’s bij hun toestemming. Verder slaagde Hans Matla er vele jaren later in om Toonder in te laten stemmen met de prachtige uitgave van de Verzamelde Dagbladstrips. Met aangepaste, gemoderniseerde teksten weliswaar. Wat moet je nu als verzamelaar met illegale uitgaven? Verzamelen dus. Ik heb het zelf ook gedaan. Om die boekjes nu te laten liggen is teveel gevraagd. In allerlei vorm kwam het fenomeen roofdruk al in de jaren zeventig en daarna voor. Van een aardig herdrukje met een vrienden-oplage van tien stuks (welwillend beschouwd door de Toonder Studio’s) op het toenmalige grijze kopieerpapier (nu helemaal verbleekt) tot grote oplagen waarbij de Auteurswet echt om de hoek kwam kijken. Ze brengen nu aardige bedragen op, en die komen niet in de zak van de illegale uitgevers en drukkers van destijds, want zij hebben de buit al binnen, al dan niet gevolgd door 20


gerechtelijke vervolging. Feit blijft dat illegaal uitgeven, drukken en in de handel brengen niet mag. Geestelijk eigendom van de maker is een punt, het onrechtmatig geld verdienen met werk van de maker (diefstal) een tweede. Maar als verzamelaar heb je het voordeel dat je op zo’n manier het hele werk van Toonder bijeen kunt krijgen. Al is het maar in de veilige vorm van eenmalige kopieën, zodat de mr. Limpergs daar geen aandacht aan zullen schenken. Zo bezit ik al jarenlang een paar Zweedse uitgaven, door een Zweedse vriendin en Toonderliefhebster gekopieërd van onder meer het origineel dat zoveel heeft opgebracht op de veiling van Hessink. Helaas wel op dat grijze papier, zodat ik me afvraag of ze de tijd zullen overleven. Cor Nijmeijer, Dronten Naschrift van De redactie: waartoe het stellen van een paar eenvoudige vragen al niet onbedoeld toe kan leiden. Van R.v.M. hebben we vernomen dat beslag is gelegd op alle originelen tot nader order. Wordt vervolgd. Juli 2003: Er was dus inderdaad beslag gelegd op alle originelen. Deze zijn der­ halve ter veiling niet verhandeld. R.v.M. was op het moment dat wij telefonisch contact met hem opnamen op vakantie, maar het schijnt dat het beslag inmid­ dels is opgeheven omdat men inzag dat dit een niet­haalbare zaak zou worden. Geruchten doen de ronde dat dhr. Eiso Toonder de man zou zijn achter het beslag, deze ontkent dat echter ten stelligste. Slechts een rechtmatig eigenaar kan zulks doen, is zijn reactie en vermeld ongevraagd naar ons toe nog dat ook niemand der eventuele hem bekend zijnde rechtmatige eigenaren hem een eventuele volmacht of wat danook daartoe heeft verstrekt. We houden u op de hoogte. De redactie

AANBOD

Boekenverzamelaar is best genegen hiernaast afgebeelde prent van een schilderij van een totnogtoe onbekende kunstenaar te ruilen danwel te verkopen, tegen elk goed bod. Vooral de Verzamelde Werken hebben zijn belangstelling, evenals de Olle Kapoen heruitgaven. Fred Besselink. Broerdijk 36a, 7081 HA Gendringen / besselink@planet.nl

SOLLICITATIES

We zoeken momenteel nog een voorzitter en een (hoofd)redacteur voor ons Clubblad. Loek Donders, huidig voorzitter/(hoofd)redacteur) 21


BEURSAGENDA Eind augustus t/m half november Bel altijd eerst even of het wel doorgaat!   • Org. de Wit houdt wederom grote vlooienmarkten in de IJsselhallen in Zwolle 13+14 september, 4+5 oktober en 1 en 2 november. In de Brabanthallen in ‘s Hertogenbosch op 7 september, 18+19 oktober en 22+23 november en in de Homeboxhallen (Blokhoeve) in Nieuwegein op 28 september en 9 november. Tel. 0251-319090 / SBS-tekst 646 / www.dewitevenementen.nl ∑ Van Aerle organiseert vlooienmarkten in de Veemarkt in Utrecht 23+24 augustus, 20+21 september en 25+26 oktober. Ook 14 september in Eindhoven op de Kunstijsbaan en in Didam in de Markthallen, 28 september in Haarlem in de Kennemerhal en in Hilversum in de Arena. 5 Oktober en 2 november in ‘sHertogenbosch in de Maaspoorthal, 12 oktober in Koningshof in Veldhoven en tenslotte op 19 oktober in Tilburg in de Stadssporthal. Ook voor de curiosaliefhebbers onder ons organiseert van Aerle beurzen: 21 augustus in Utrecht op het Vreedenburg, 27 augustus, 3, 10 en 17 september in het centrum van Gouda, 14 september in de Veemarkthal in Utrecht en tenslotte 2 november in de Grote Kerk in Den Haag. Tel. 0492-525483 / www.vlooienmarkten.nl • Organisatie Zuid, eveneens uit Helmond organiseert ook dit jaar weer enkele grote Megalands in het dorpje Landgraaf in Zuid-Limburg. Mocht u daar, al dan niet toevallig net dat weekend zijn: leuk! 24 augustus. Tel. 0492-520919 / www.orgzuid.nl. Verdere gegevens van deze organisator zijn momenteel (16 juli) nog niet bekend. • In België kunt u elke eerste zondag van de maand naar de boekenmarkt in Diest, op en rond het Begijnhof in het centrum (gratis) vanaf 10 uur ‘s-morgens. Tel. 0032-13-311260 • En ook in Engeland zijn weer grote markten: 17 oktober in Swinderby. Verder helaas (nog) niets bekend. Mocht iemand ooit gaan, gaarne reisverslag! www.dmgantiquefairs.com / www.beneluxcars.be

Augustus Za23 Za24 Za30

Za30+Zo31 Zo31

Amsterdam / Bellamyplein / Stripfestival Oud-West / 60 Kramen / Tel. 06-26852770 / Gratis Amsterdam / Amstel / Boekenmarkt / Tel. 020-6275794 / Gratis Bredevoort / Centrum / Int. boekenmarkt / 0543-452380 / www.bredevoort-boekenstad.nl / Gratis Borne / Centrum / 3e Bornse Boekenmarkt / 074-2669700 / hg.harberink@hetnet.nl / Gratis Valkenswaard / Valkencourt / 18e Brabants Stripspektakel. Tel. 0032-11-661473 Tilburg / Centrum / Boekenmarkt / 500 Kramen / Gratis

22


September Do04 Za06 Za13

Za20+Zo21

‘s-hertogenbosch / Boekenmarkt / Markt / Tel. 0416-335522 / www.hagendoorn.nl / Gratis Utrecht / Prentbriefkaarten-, Boeken- enz. markt / VeemarktMarescazaal / Tel. 0317-614760 haarlem / Boekenmarkt / Dreef / www.kollektorsitem.nl / Gratis Woudrichem / Boekenmarkt / Centrum / Tel. 0183-303533 / kazerne@wxs.nl / Gratis Arnhem / 3e Cartoonworld / Rijnhal / www.strip2000.nl

Oktober Za04

Za04+Zo05 Za11 Za11+Zo12 Za11+Zo12 Zo19 Za25+Zo26

Bredevoort / Boekenmarkt particulieren / Centrum / Tel. 0543-452380 / www.bredevoort-boekenstad.nl / Gratis Rotterdam-Zuid / 1e Menner Stripdag / Afrikaanderplein 7 / Tel. 010-4230618 hasselt (Blg.) / 13e Strip 2-Daagse / Grenslandhallen / Tel. 0032-11-210918 Gent (Blg.) / Grote stripveiling / Gratis Utrecht / Veemarkt / Verzamelaarsbeurs / Tel. 0317-614760 Leiden / Antiquarenbeurs / St. Pieterskerk Vlaardingen / Boekenbeurs / Lijnbaanhal / Tel. 010-4742916 ‘s-hertogenbosch / Stripdagen / Brabanthallen / www.stripdagen.nl

November Za08 Za1511 Za23+Zo24

Voorthuizen / Ver. Kranten- & Tijdschriften Verzamelaarsbeurs / Roelengeweg 45 / Tel. 0342-471744 Voorburg / MTVC-dag / Zie pagina 2 haarlem / Verzamelbeurs / Grote Kerk / www.kollektorsitem.nl Utrecht / Grote Int. Verzamelaarsbeurs / Jaarbeurs

BOMMELBROChE/SPELD

Een onzer Clubleden, Kelvin Buck, heeft alweer een tijdje geleden via internet een oude(?) Bommelbroche/speld op de kop weten te tikken. Heel mooi, aldus Kelvin. Het werd verkocht als zijnde uit de jaren ’50 of ’60, maar Kelvin meent dat de broche, gezien het rechte ruitmotief uit de jaren ’40 stamt. Gemaakt van harde kunststof, een cm. of 4 hoog. Ongemerkt. Wie weet redactie hier iets meer van? Graag naar De redactie. 23


RUILADVERTENTIES Let op: ruiladvertenties voor leden verschijnen slechts één keer, tenzij u ons wederom om herhaling vraagt. Ruiladvertenties voor niet-leden verschijnen eveneens slechts één keer, tenzij wederom daarvoor wordt betaald uiteraard.

 Aanbod uit NRC en Telegraaf geknipte Bommelverhalen. Herman Mertens / Tel. 040­2123489 / nurai@chello.nl

 Aanbod 5 Delen Revue (gebonden): 1958: nrs. 1-18 / 1959: nrs. 1-13 / 14-26 / 27-38 / 1960: nrs.14-26. Theo Somsen. Hindenhoek 11, 8172 AC Vaassen / Tel. 0578­ 572867 / theosomsen@cs.com

 Ruil Complete Revue-verhalen REVB17 T.P. en de Stamboom, REVB18 T.P. en de Pruikenmaker, REVB19 T.P. en de Blaasgeest, REVB20 T.P. en de Knokenpijp. Ook heel veel losse nummers, graag ruilen voor ontbrekende nummers. Paulus kapstokje nieuwstaat ruilen voor Bommelcuriosa. Jan van der Meer Tel. 0182­ 392235 / jbmeer@wanadoo.nl

 Aanbod HB en de Digitaaldrank (1e Pfizerverhaal). HB en de jaarlijkse CheckUp (2e Pfizerverhaal) en HB en de Wachtlijsten (3e Pfizerverhaal) . De 3 recent ontdekte buitenlandse kaarten (facsimilé). Vraag Contact gezocht met Kappie-, Panda- en Birre Beer verzamelaars om gekopiëerde verhalen en manco’s uit te wisselen. Peter van Doorm. Tel. 050­5770345 / doormpeedee@hotmail.com

 Aanbod Illegale uitgaven van De wenswerkster (52) en De doffe Doffer (62) alsmede een aantal ingeplakte Kappie Strips (AD) uit jaren 60/70. Vraag De geheimzinnige Sleutel (29), De betoverde prinses (37) en Heer Bommel gaat vereeuwen (59). D.A. Wahl. Wijnruit 50, 4907 HD Oosterhout / Tel. 06­53568626 / dirk@thermen­reykjavik.nl

 Aanbod Boekuitgave Bram Ibrahim (1939). Metro-herdruk Panda 27,50 euro / Rommeldamboekje 2 6,50 euro. Vraag Boeken, folders, tijdschriften enz. met werk van Toonder van vóór 1946. Loek Donders, Veghel. Adresgegevens zie pag. 1 Aanbod/Vraag Ik zoek en heb regelmatig de mooiste spullen! De Papieren Cir­  Aanbod kel / www.depapierencirkel.com

 Vraag Deel 13, 17 en 25 uit de Bommel-reeks van uitg. Panda. Tevens deel 2 uit de Revue reeks van uitg. Panda. Tevens gevraagd gesigneerde boeken of brieven e.d. van Toonder. Allan Ritman / Tel. 070­3460685 / ritman@zonnet.nl

 Vraag Wie, o wie kan mij helpen aan dl. 5 van Heer B. Verzamelde Werken? Cor Nijmeijer. Eikenlaan 9, 8253 AL Dronten / Tel.: 0321­315498 / nacor@planet.nl. 24

Clubblad nr. 48  

Clubblad nr. 48

Clubblad nr. 48  

Clubblad nr. 48

Advertisement