Page 1

‫ده‌ست ‌ه ‌ی بااڵ ‌ی سه‌ندیكا جه‌خت له‌سه‌ر په‌له‌كردن‬ ‫له‌جێبه‌جێكردن ‌ی بڕیار ‌ی هاوتاكردن ‌ی ده‌رماڵ ‌ه ‌ی مه‌ترس ‌ی ده‌كاته‌وه‌‬

‫ڕۆژی‌ ‪ 2012-7-1‬ده‌سته‌ی‌ بااڵی‌ سه‌ندیكا له‌دوا كۆبونه‌وه‌ی‌ خۆیدا جه‌ختی‌ له‌سه‌ر هاوتاكردنی‌ ده‌رماڵه‌ی‌ مه‌ترس ‌ی‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ كرده‌وه‌و داواكاره‌ له‌سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران په‌له‌بكرێت له‌ده‌رچونی‌ ئه‌و بڕیاره‪،‬‬ ‫به‌وپێیه‌ی‌ كه‌ڕۆژی‌ ‪ 2012-5-11‬جێگری‌ سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت ڕه‌زامه‌ندی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌ بۆئه‌و هاوتاكردنه‌‬ ‫به‌ده‌سته‌ی‌ بااڵ ڕاگه‌یاند‪ ،‬كه‌تا ئێستا نه‌چۆته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵ بڕیاریدا به‌ پێكهێنانی‌‬ ‫لیژنه‌یه‌ك بۆ به‌دواداچونی‌ ئه‌وده‌رماڵه‌یه‌ وتا كۆتایی‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌ دوا ده‌رئه‌نجامه‌كان بۆ ڕای‌ گشتی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ بخرێته‌ ڕوو‪ ،‬هه‌ر سه‌باره‌ت به‌و بابه‌ته‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵی‌ سه‌ندیكا كۆبونه‌وه‌ی‌ نائاسایی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ گشتی‌‬ ‫سه‌ندیكا ڕاگه‌یاندو بڕیاریدا سبه‌ی‌ ‪ 2012-7-2‬كاتژمێر ‪ 10‬سه‌رله‌به‌یانی‌ له‌هۆڵی‌ ئوتێل چوارچراكۆنگره‌یه‌كی‌ ڕۆژنامه‌وانی‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دوائاكامه‌كان ودواكه‌وتنی‌ جێبه‌جێكردنی‌ ده‌رماڵه‌ی‌ مه‌ترسی‌ بخاته‌ ڕوو‪.‬‬

‫ساڵ ‌ی یه‌كه‌م ژماره (‪ 2012-7- 2 )5‬باڵوكراوه‌یه‌كی رۆشنبیری پیشه‌یی ته‌ندروست ‌ی گشتییه‌‪ ،‬سه‌ندیكا ‌ی كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندروست ‌ی كوردستان ده‌ریده‌كات‬

‫ی (گه‌رمیان و سۆران و ڕاپه‌ڕین و زاخۆ) ‌ی سه‌ندیكا هه‌ڵبژێردران‬ ‫لقه‌كان ‌‬ ‫سه‌رووتار‬ ‫ڕێكخستنه‌وه‌ی‌ نۆرینگه‌و شوێكاری‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ ‪...‬هه‌نگاوێك بۆچاكسازی‌‬ ‫هادى فه ريق‬

‫له‌گه‌ڵ ده‌ستبه‌كاربوونی‌ سه‌ندیكا له‌دوای‌ كۆنگره‌ی‌ دووه‌م مه‌سه‌له‌ی‌ نۆرینگه‬ ‫‌و شوێنكاری‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ بوو به‌ خاڵی‌ ده‌ستپێك له ‌ئیشوكاره‌كان ‌ی‬ ‫ده‌سته‌ی‌ بااڵ به‌و پێیه‌ی‌ كه‌هه‌ڵمه‌تێكی‌ ڕاگه‌یاندراوی‌ ئاشكرا له‌میدیاكانه‌وه‌ده‌كرایه‌‬ ‫سه‌رپیشه‌ی‌ كارمه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ به‌ تۆمه‌تی‌ نایاسایی‌ كاركردن و مامه‌ڵه‌كردن‬ ‫به‌ده‌رمان ناوزه‌ند ده‌كرا و له‌الیه‌كی‌ تر چه‌ندین لیژنه‌ی‌ پشكنینن و به ‌دواداچوون‬ ‫دروستكرابوو بۆ لێپیچینه‌وه‌له‌ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ و داخستنی‌ شوێنكاری‌ كارمه‌ندان‬ ‫كه‌هیچ نوێنه‌رایه‌تیه‌كی‌ سه‌ندیكا و كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ له‌خۆنه‌گرتبوو‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌‬ ‫ده‌سته‌ی‌ بااڵ پاش چه‌ندین كۆبونه‌وه ‌و دانیشتن له‌گه‌ڵ لیژنه‌كانی‌ نوێنه‌رایه‌تی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم و ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران و په‌رله‌مان و وه‌زاره‌ته‌كانی‌ ناخۆ و‬ ‫ته‌ندروستی ‌و سه‌ندیكا په‌یوه‌ندیداره‌كان گه‌یشتنه‌ ئه‌و بڕوایه‌ی‌ كه ‌ده‌بێت پرسی‌‬ ‫نۆرینگه‌و شوێنكاری‌ كارمه‌ندانی ‌ته‌ندروستی‌ و دووباره‌ ڕێكخستنه‌وه‌یان له‌ الیه‌ن‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی ‌ته‌ندروستی‌ كوردستانه‌وه ‌له‌ ئه‌ستۆ بگیرێت و قۆناغ‬ ‫به‌قۆناغ چاكسازی‌ تێدا بكرێت‪ ،‬هه‌ر بۆیه ‌ده‌سته‌ی‌ بااڵی‌ نوێ‌ سه‌ندیكا له‌و‬ ‫سه‌رو به‌نده‌دا وێرای‌ چاوخشانه‌وه‌به‌رێنمایه‌كانی‌ پێشوتردا و به‌مه‌به‌ستی‌ سه‌ر له‌نوێ‌‬ ‫ڕێكخستنه‌وه‌ی‌ ڕێنمایه‌كانی‌ مۆڵه‌تپێدان به‌شێوازێك كه ‌له‌گه‌ڵ ئاستی‌ زانستی‌ و‬ ‫پیشه‌یی كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستیدا بگونجێت و خزمه‌ت به‌ هاواڵتیان بكات كۆمه‌ڵێك‬ ‫ڕێنمایی‌ كارگێڕی‌ و دارایی‌ بۆ مۆڵه‌ت پێدان پیشه‌یی ‌و نوێ‌ كردنه‌وه ‌كاركردنی‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ ده‌ركرد‪ ،‬كه‌بێگومان ئه‌وه‌مافێكی‌ ئاسایی‌ هه‌موو كارمه‌ندێكه‌‬ ‫به‌گوێره‌ی‌ یاسای‌ عێراقی‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ سیستمی‌ كه‌رتی‌ تایبه‌ت كاری‌ ئاسایی‌‬ ‫خۆی‌ بكات له‌دوای‌ ده‌وامی‌ ڕه‌سمی‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ له‌ چه‌ند هه‌فته‌ی‌ داهاتوودا لیژنه‌كانی‌‬ ‫سه‌ندیكا له‌سه‌ر ئاستی‌ لق و نوسینگه ‌و نوێنه‌رایه‌تیيه‌كان ده‌ستبه‌كارده‌بێت‬ ‫بۆ به‌دواداچون و ڕێكخستنه‌وه‌ی ‌شوێنكاری‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ هه‌روه‌ها‬ ‫البردنی‌ هه‌موو ئه‌وسه‌رپێچیانه‌ی‌ كه ‌خزمه‌ت به‌ره‌وشی‌ ته‌ندروستی‌ و هاواڵتیان‬ ‫ناكات تا له‌ چوارچێوه‌یه‌كی‌ یاساییدا كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ پیاده‌ی‌ كاری‌ پیشه‌یی‌‬ ‫خۆیان بكه‌ن‪ ،‬چونكه‌ ناكرێت له‌كاتێكدا بانگه‌شه‌ بۆ چاكسازی‌ و گۆڕانكاری‌‬ ‫له‌سیتمی‌ ته‌ندروستیدا بكه‌یت‪ ،‬كۆمه‌ڵێك دیارده‌ی‌ ناته‌ندروست له‌الیه‌ن هه‌ندێكی‌‬ ‫ئه‌گه‌ر كه‌میش بێت پیاده‌بكرێت و ناو و پیرۆزی‌ پیشه‌ی‌ كارمه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫پێ‌ له‌كه‌داربكرێت‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ له ‌ڕوانگه‌ی‌ به‌پرسیارێتیمان بۆ ئه‌ركی‌ پیشه‌یی‌ و‬ ‫ڕێكخراوه‌یی‌ مرۆڤدۆستانه‌مان نابێت ڕێگه‌ به‌خه‌ڵكانێكی‌ به‌رژه‌وه‌ند په‌رست بدرێت‬ ‫بازرگانی‌ به‌ به‌ها ئینسانیه‌كانه‌وه‌ بكات و پێشێلكاری‌ به‌رامبه‌ر مافی‌ گشتی‌ و‬ ‫نه‌خۆش بكات ومامه‌ڵه‌یه‌كی‌ سه‌ره‌ڕۆیانه به‌ ژیان ته‌ندروستی‌ هاواڵتیانه‌وه ‌بكات‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ئه‌مرۆ ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ له‌هه‌رێمی‌ كوردستاندا به‌هه‌ردووكه‌رتی‌ گشتی‌‬ ‫وتایبه‌ته‌وه‌ به‌ قه‌یرانێكی‌ سه‌خت و دژواردا تێده‌په‌ڕێت كه ‌زه‌ره‌رمه‌ندی‌ یه‌كه‌م‬ ‫هاواڵتی‌ نه‌خۆشه‌ ‪,‬هه‌ر بۆیه‌چیتر ناكرێت ئه‌و پاشاگه‌ردانیه‌ ناته‌ندروسته‌ی‌ كه‌ئه‌مڕۆ‬ ‫سیستمی‌ ته‌ندروستی‌ ده‌بات به‌ڕێوه‌ فه‌رامۆش بكرێت و ئاسایشی‌ ته‌ندروستی‌ ئه‌م‬ ‫هه‌رێمه‌ به‌ره‌و هه‌ڵدێر ببات و پاشه‌ڕۆژ و ئاینده‌مان بخاته‌ مه‌ترسیه‌وه‌‪ ،‬دڵسۆزان‬ ‫و خه‌مخۆرانی‌ ئه‌م ناوه‌نده‌ش له‌به‌رامبه‌ریدا ده‌سته‌ووه‌ستان دابنیشن‪ ،‬هه‌ر له‌و‬ ‫ڕوانگه‌یه‌وه‌ سه‌ندیكا له‌دوا كۆبوونه‌وه‌ی‌ خۆیدا وه‌ك ده‌ستپێك بۆ خۆڕێكخستنه‌وه‌‬ ‫و چاكسازی‌ له‌كه‌رتی‌ تایبه‌تدا جه‌خت له‌سه‌ر كاراكردنی‌ لیژنه‌كانی‌ پشكنین‬ ‫وبه‌دواداچون ده‌كاته‌وه‪ ،‬تاهه‌موو پێكه‌وه ‌له ‌دڵسۆزی‌ په‌رۆشیمان بۆ ناوه‌نه‌دی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ پێشه‌نگ بین و به‌ته‌نگه‌وه‌ هاتنمان بۆ پاراستنی‌ مافه‌كانی‌ نه‌خۆش‬ ‫وئاسایشی‌ ته‌ندروستی‌ ئه‌م هه‌رێمه‌ ببێته ‌سه‌ر مه‌شقی‌ كاره‌كانمان‪ ،‬به‌و ئومێده‌ی‌‬ ‫سه‌رجه‌م كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ له ‌نۆرینگه‌و شوێنكاره‌كانیان هاوكاری‌ لیژنه‌كان‬ ‫بكه‌ن و پابه‌ندبن به‌ هه‌موو ئه‌و مه‌رج وڕێنمایانه‌ی‌ كه‌له‌الیه‌ن ده‌سته‌ی‌ بااڵوه‌ بڕیاری‌‬ ‫لێدراوه‌كه‌ بێگومان بۆخزمه‌تی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتی‌ وبه‌یاسای‌ كردنی‌ كاری‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستیه‌و وه‌اڵمدانه‌وه‌ی‌ ده‌نگۆی‌ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌یه ‌كه ‌ئه‌یانه‌وێت له ‌ئاوی‌‬ ‫لێخندا ڕاو بكه‌ن‪.‬‬

‫ لقی‌ گه‌رمیانی‌ سه‌ندیكا ‌‬‫ی‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ كوردستان‬ ‫له‌ ك �ه‌الر پێكهێنرا له‌چوارچێوه‌ی‌‬ ‫ب��ه‌رن��ام��ه‌ك��ان��ی‌ ڕێ��ك��خ��س��ت��ن�ه‌وه‌ی‌‬ ‫پێكهاته‌ی‌ ڕێكخراوه‌یی‌ وبه‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫به‌رفراوانكردنی‌ ئاستی‌ كاروچاالكی‌‬ ‫وخزمه‌تكردن به‌توێژی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ ڕۆژی‌ ‪2012-6-17‬‬ ‫ل��ی��ژن �ه‌ی‌ ت��ای��ب �ه‌ت به‌پێكهێنانی‌‬ ‫لقه‌نوێیه‌كان و به‌هاوڕێیه‌تی‌ نه‌قیب‬

‫و جێگر و ئه‌ندامانی‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵو‬ ‫لێپرسراوی‌ لقی‌ سلێمانی‌ پاش ئه‌وه‌ی‌‬ ‫س��ه‌ردان��ی‌ ب�ه‌ڕێ��وب�ه‌رای�ه‌ت�ی‌ گشتی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ گه‌رمیان و به‌رپرسی‌‬ ‫ئ��ی��داره‌ی‌ گه‌رمیان ب�ه‌ڕێ��ز(س�ه‌الح‬ ‫كوێخا) یانكردو له ‌نزیكه‌وه‌ ئاگاداری‌‬ ‫ره‌وش�ی‌ ته‌ندروستی‌ و ڕێكخراوه‌یی‌‬ ‫ئه‌و ده‌ڤ �ه‌ره‌ ب��وون‪ ،‬پاشان له‌هۆڵی‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ ته‌ندروستی‌ گه‌رمیان‬ ‫له ‌پرۆسه‌یه‌كی‌ دیموكراسیانه‌داو له‬

‫ده‌ست ‌ه ‌ی بااڵ ‌ی سه‌ندیكا كۆنگره‌یه‌ك ‌ی ڕۆژنامه‌وان ‌ی سه‌باره‌ت ب ‌ه دواكه‌وتن ‌ی‬ ‫هاوتاكردن ‌ی ده‌رماڵ ‌ه ‌ی مه‌ترس ‌ی ئه‌نجامدا‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مرۆ ‪ 2012-7-2‬له‌كۆنگره‌یه‌ك ‌‬ ‫ڕۆژن��ام �ه‌وان��ی��ی��دا له‌هۆڵی‌ هوتێل‬ ‫ی‬ ‫چوارچرا له‌شاری‌ هه‌ولێر ووته‌بێژ ‌‬ ‫ی فه‌ریق‬ ‫ی بااڵی‌ سه‌ندیكا‪ :‬هاد ‌‬ ‫ده‌سته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫قاره‌مان دواهه‌ڵویستی‌ سه‌ندیكا ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫كارمه‌ندانی‌ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بڕیار ‌‬ ‫وده‌رئه‌نجامه‌كانی‌ دواكه‌وتن ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوتاكردنی‌ ده‌رم��اڵ �ه‌ی‌ مه‌ترس ‌‬ ‫ی ڕاگه‌یاندن خست ‌ه‬ ‫بۆ كه‌ناڵه‌كان ‌‬ ‫ڕوو كه‌تائیێستا هیچ بڕیارێك بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی ئ�ه‌و ڕه‌زامه‌ندیه‌ ‌‬ ‫جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌زی����ران و جێگر ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ده‌رنه‌چووه‌ ك ‌ه‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ل�����ه‌‪ 2012-5-11‬ب�ه‌ده‌س��ت�ه‌ی‌ب��ااڵ ‌‬

‫سه‌ندیكایان ڕاگه‌یاند‪ ،‬ه�ه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫ووت �ه‌ب��ێ��ژی‌ سه‌ندیكا له‌وكۆنگر‌ه‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژن���ام���ه‌وان���ی���ی���ه‌دا س��ورب��وون�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سه‌ر داواكاریه‌كان ‌‬ ‫سه‌ندیكا ‌‬ ‫ی كرده‌و‌ه كه‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی ‪2012-4-23‬‬ ‫ی ڕۆژ ‌‬ ‫‌له‌ یاداشتنامه‌كه‌ ‌‬ ‫ێ سه‌رۆكایه‌تیه‌ك ‌ه‬ ‫ی هه‌رس ‌‬ ‫ئاراسته‌ ‌‬ ‫و الی��ه‌ن�� ‌ه پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��داره‌ك��ان��ی��ان‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ك��ردب��ووه �ه‌روه‌ه��ا جه‌خت ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ئ���ه‌وه‌ك���رده‌وه‌ ك�ه‌ت��ا كۆتای ‌‬ ‫ی پێویستن‬ ‫ی وه‌اڵم ‌‬ ‫هه‌فته‌ی ‌ه چاوه‌ڕ ‌‬ ‫ی هه‌فته‌ی‌ داهاتووه‌و‌ه‬ ‫و له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫دواهه‌ڵویستی‌ سه‌ندیكا بۆ ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫كارمه‌ندان ده‌خات ‌ه ڕوو‪ ،‬ووته‌بێژ ‌‬

‫نوێنه‌ران ‌ی ده‌ست ‌ه ‌ی بااڵ ‌ی سه‌ندیكا به‌شدار ‌ی‬ ‫خۆپیشاندان ‌ی كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندروست ‌ی له‌به‌غدا ده‌كه‌ن‬

‫وشاره‌كانی‌ خ��وارو ن��اوه‌ڕاس��ت ڕۆژی‌‪16‬‬ ‫ به‌غداد‬‫‪ 2012-5‬شاندێكی‌ نوێنه‌رانی‌ ده‌سته‌ ‌ی‬‫بااڵی‌ سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان له‌ئه‌ندامانی‌ لیژنه‌ی‌ هاوبه‌ش‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ هه‌مئاهه‌نگی‌ و پشتیوانی‌ له‌داوا س �ه‌ردان �ی‌ ده‌س��ت�ه‌ی‌ گشتی‌ سه‌ندیكای‌‬ ‫ڕه‌واكانی‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ له‌عێراق پیشه‌ ته‌ندروستیه‌كانی‌ عێراقیان كرد‬

‫‌نێو ئه‌ندامانی‌ گۆنگره‌ی‌ دووه‌م � ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و سنوره‌ ده‌سته‌ی‌ لقی‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان هه‌ڵبژیردران كه‌ هه‌ریه‌ك‬ ‫له‌به‌ڕێزان ‪ :‬عه‌دنان ئه‌حمه‌د قادر‬ ‫(لێپرسراوی‌ لق) و لوقمان محمود‬ ‫ئه‌حمه‌د (جێگر لق) وئه‌ركان محه‌مه‌د‬ ‫ڕه‌شید وئاسۆ محه‌مه‌د فه‌المورز‬ ‫وئاوات ئه‌حمه‌د وه‌یس وه‌ك ده‌سته‌ی‌‬ ‫كارگێڕی‌ متمانه‌یان به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬

‫ی س���ۆران‬ ‫ه��ه‌ل��ب��ژاردن��ی‌ ل��ق � ‌‬‫ی‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندان ته‌ندروست ‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان ئ �ه‌ن��ج��ام��درا ه���ه‌ر له‬ ‫ی سه‌ندیكا‬ ‫ی به‌رنامه‌كان ‌‬ ‫‌چوارچێوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫و پاڵپشت ب�ه‌پ�ه‌ی��ڕه‌وپ��رۆگ��رام� ‌‬ ‫ی دووه‌م‬ ‫ی كۆنگر‌ه ‌‬ ‫پ�ه‌س�ه‌ن��دك��راو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 2012-6-19‬به ‌ئاماده‌بوون ‌‬ ‫ڕۆژ ‌‬ ‫لیژن ‌هی‌ تایبه‌ت و نه‌قیب وجێگرو‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ندامانی‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵ و لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫ی هه‌ولێر له‌هۆڵ ‌‬ ‫لق ‌‬

‫ی سۆران و‬ ‫مندااڵن ومناڵبونی‌ قه‌زا ‌‬ ‫ی كۆنگره‌ی‌ دووه‌م‬ ‫له ‌نێو ئه‌ندامان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كارگێڕی‌ لق ‌‬ ‫ی ده‌سته‌ ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫سۆران به‌ڕێوه‌چوو كه‌هه‌ر یه‌ك ل ‌ه‬ ‫به‌ڕێزان‪ :‬سه‌فه‌ری‌ خالید ئیسماعیل‬ ‫ی لق) وئه‌رسه‌الن فه‌یزواڵ‬ ‫(لێپرسراو ‌‬ ‫خالید (جێگر لق) وكاروان محه‌مه‌د‬ ‫ی جاسم و‬ ‫س�ه‌ب��ری‌ و گلڤین عه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌حمه‌د قادر رسول وه‌ك ده‌سته‌ ‌‬ ‫كاگێڕی‌ لق هه‌ڵبژێردران‪ »»».‬ل‪2‬‬

‫له‌شاری‌ به‌غداد وله‌گه‌ڵ نه‌قیب و ئه‌ندامان ‌ی‬ ‫ده‌سته‌ی‌ گشتی‌ به‌غدا كۆبونه‌وه‌‪,‬خواست‬ ‫وداواكاریه‌كانی‌ ئه‌م قۆناغه‌ی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرویستی‌ گفتوگۆی‌ له‌باره‌یه‌وه‌كرا‬ ‫‪,‬ه����ه‌ردووال جه‌ختیان ك��رده‌وه‌ل �ه‌س �ه‌ر‬ ‫یه‌كڕیز ‌ی سه‌رجه‌م كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬

‫و پشتیوانی‌ وی�ه‌ك هه‌ڵویستی‌ خۆیان‬ ‫بۆداواكاریه‌كانی‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫ده‌ربڕی‌ به‌تایبه‌ت هاوتاكردنی‌ ده‌رماڵه‌ی‌‬ ‫مه‌ترسی‌ ب��ۆ ‪‌ %100‬ه �ه‌ر بۆیه‌ رۆژی‌‬ ‫‪ 2012-5-17‬ئه‌ندامانی‌ لیژنه‌ی‌ هاوبش‬ ‫به‌شداریان كرد له‌كۆبونه‌وه‌ فراوانه‌ی‌‬ ‫به‌رده‌م وه‌زاره‌ستی‌ ته‌ندروستی‌ عێراقیان‬ ‫ك��رد كه‌سه‌جه‌م نوینه‌رانی‌ شاره‌كانی‌‬ ‫خوارو ناوه‌ڕاستی‌ له‌خۆگردبوو‪ ،‬داواكاری‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ ئه‌وخۆپیشاندانه‌ زیادكردنی‌‬ ‫ده‌رم��اڵ��ه‌ی‌ مه‌ترسی‌ ب��وو بۆسه‌جه‌م‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ له‌عێراقدا‪ ،‬هه‌رله‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌ به‌ڕێز (ه��اوار حه‌سه‌ن قادر)‬ ‫سه‌رۆكی‌ شانده‌كه‌ له‌لێدوانێكدا بۆسایتی‌‬ ‫سه‌ندیكا ووت���ی‪ :‬ئێمه‌ به‌شداریمان‬ ‫ك��رد ل�ه‌و خۆپیشاندانه‌دا بۆپشتیوانی‌‬ ‫ل�ه‌داواك��اری�ه‌ك��ان�ی‌ هاوپیشه‌كانمان له‌‬ ‫ك��ارم �ه‌ن��دان �ی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ ون�ه‌ق��اب�ه‌ی‌‬ ‫پیشه‌ته‌ندروستیه‌كانی‌ عێراق بۆزیادكردنی‌‬ ‫ده‌رماڵه‌ی‌ مه‌ترسی‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ئێستا‬ ‫له‌هه‌رێمی‌ كوردستان ب��ڕی��اری‌ لێدراوه‌‬ ‫ده‌رماڵه‌ی‌ مه‌ترسی‌ هاوتا بكرێت ‪,‬چونكه‌‬ ‫ئه‌وه‌مافێكی‌ س �ه‌ره‌ت��ای �ی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستیه‌وبه‌و ئومێده‌ی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫عێراق ئاوڕی‌ پیویست له‌م توێژه‌ گرنگه‌ی‌‬ ‫ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ بداته‌وه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی پرسیارێك ‌‬ ‫سه‌ندیكا له ‌میانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕاگ �ه‌ی��ان��دن ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫كه‌ناڵه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫ی سه‌رتاسه‌ر ‌‬ ‫مانگرتن ‌‬ ‫ی ل �ه‌ن �ه‌خ��ۆش��خ��ان��ه‌و‬ ‫ت �ه‌ن��دروس��ت � ‌‬ ‫ی‬ ‫دام����وده‌زگ����ا ت�ه‌ن��دروس��ت��ی�ه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی وه‌ك یه‌كێك‬ ‫ب����ه‌دوورن����ه‌زان���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕیكخراوه‌ی ‌‬ ‫له‌شێوازه‌كانی‌ خه‌بات ‌‬ ‫ی ده‌كه‌ن ئه‌گه‌ر پێوست بێت‬ ‫پیاد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌الیه‌ن ‌‬ ‫ووه‌زاره‌ت���ی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌مته‌رخه‌م وه‌سفكردو داواكاریه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ وه‌كداواكار ‌‬ ‫ڕه‌واو س��ه‌ره‌ت��ای��ی‌ و داواك����اری‬ ‫ی‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫‌گ �ه‌ش �ه‌پ��ێ��دان �ی‌ ئ��اس��ت� ‌‬ ‫كـــــــارمه‌ندان خسته‌ڕوو‪.‬‬

‫ی ده‌وامی‌‬ ‫ی دوا ‌‬ ‫ی ئێشكگر ‌‬ ‫ده‌رماڵ ‌ه ‌‬ ‫ی زیادكرا‬ ‫ڕه‌سم ‌‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ یه‌كخستنی‌ ده‌رماڵه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێشكگری‌ دوای‌ ده‌وام��ی‌ ڕه‌سمی‌‬ ‫ل �ه‌گ��ش��ت ن �ه‌خ��ۆش��خ��ان �ه‌و بنكه‌‬ ‫ودام������ه‌زاراوه‌ ته‌ندروستیه‌كانی‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی‌ وه‌زی��ران به‌نووسراوی‌‬ ‫ژماره‌ ‪ 7057‬له‌‪ 2012-7-1‬بریاریدا ‪:‬‬ ‫به‌خه‌رجكردنی‌ ده‌رماڵه‌ی‌ ئێشكگری‌‬ ‫بۆ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ (ی‌‪.‬‬ ‫تاقیگه‌ ‪,‬ی‌ پزیشك ‪,‬ی‌ ده‌رمانساز‬ ‫‪,‬برین پێچی‌ پیاوان ‪,‬برین پێچی‌‬ ‫ئافره‌تان ) له‌كاتژمێر ‪2‬ی‌ پاشنیوه‌رۆ‬ ‫بۆ كاتژمێر ‪8‬ی‌ شه‌وكرا به‌(‪)12000‬‬ ‫دینارو له‌ كاتژمێر‪8‬ی‌ شه‌و بۆ ‪8‬ی‌‬ ‫به‌یانی‌ كرا به‌ (‪)20000‬دینار و بۆ‬ ‫بۆ پزیشكان له‌كاتژمێری‌ ‪2‬پاش‬ ‫نیوه‌ڕۆ بۆ ‪8‬ی‌ شه‌وكرابه‌ (‪)20000‬‬ ‫دبنار و له‌ ‪8‬ی‌ شه‌و بۆ ‪8‬ی‌ به‌یانی‌‬ ‫كرا به‌ (‪ )30000‬دینار فه‌رمانبه‌رانی‌‬ ‫كارگێری‌ و پرسگه‌ و پلیتبڕ و شۆفێر‬ ‫و ئیشپێكه‌ری‌ موه‌لیده‌ له‌ كاتژمێر‬ ‫‪2‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆ بۆ ‪8‬ی‌ شه‌و كرایه‌‬ ‫(‪ )8000‬دینارو له‌كاتژمێر ‪8‬ی‌ شه‌و‬ ‫بۆ ‪8‬ی‌ به‌یانی‌ كرا به‌(‪ )20000‬دینار‪.‬‬


‫‪www.healthsyndicate.org‬‬

‫هه‌واڵ‌‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫‪2‬‬

‫هه‌بوونی‌ نه‌خۆشخانه‌ی‌ حكومی‌ و ئه‌هلی‌‬ ‫ئه‌م ‌ه جیاوازیه‌ك ‌ی زۆر ‌ی خزمه‌ت كردن ‌ی هاوواڵتیان ‌ی تیادا به‌د ‌ی ده‌كرێت ل ‌ه نه‌خۆشخان ‌ه ‌ی حكوم ‌ی وه‌ك پێویست كارمه‌ند جواب ‌ی داواكاریه‌كان ‌ی هاوواڵت ‌ی ناداته‌و‌ه ته‌نیا‬ ‫كارمه‌ندانێك ‌ی كه‌م نه‌بێت ‪ .‬به‌اڵم ل ‌ه نه‌خۆشخان ‌ه ‌ی ئه‌هل ‌ی ئه‌گه‌ر پل ‌ه ‌ی خزمه‌ت كردنیش كه‌متر بێت مسته‌وا ‌ی زانستیشیان كه‌متر بێت‬

‫لق ‌ی هه‌ولێر ‌ی سه‌ندیكا ئاهه‌نگێك ل ‌ه یاد ‌ی په‌رستاران ساز ده‌كات‬

‫له‌( ‪ )2012 / 5 / 29‬كاتژمێر‬ ‫‪ 5‬ی‌ ئ��ێ��واره‌ له‌ هۆڵی‌ ئاشتی‌ له‌‬ ‫شاری‌ هه‌ولێر پایته‌ختی‌ كوردستان‬

‫به‌ ئاماده‌بوونی‌ نوێنه‌ری‌ په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان و وه‌زاره‌ت �ی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫و پاریزگای‌ هه‌ولێر و ژماره‌یه‌كی‌‬

‫زۆر له‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ بۆ‬ ‫ب �ه‌رز ڕاگرتنی‌ ساڵ ی��ادی‌ جیهانی‌‬ ‫په‌رستاران لقی‌ هه‌ولێری‌ سه‌ندیكای‌‬

‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ ئاهه‌نگێك ‌ی‬ ‫قه‌شه‌نگی‌ به‌م بۆنه‌یه‌وه‌ ساز كرد‬ ‫سه‌ره‌تای‌ ئاهه‌نگه‌كه‌ به‌ ده‌قیقه‌یه‌ك‬ ‫وه‌ستان بۆگیانی‌ پاكی‌ شه‌هیدانی‌‬ ‫ی سه‌رفرازی‌ كوردستان ده‌ستی‌‬ ‫ڕێگا ‌‬ ‫پێكرد دواتر ووتاری‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵی‌‬ ‫سه‌ندیكا له‌الیه‌ن به‌رێز (ده‌شتی‌‬ ‫ی نه‌قیبی‌‬ ‫م��وس��ت��ه ف���ا‌) ج��ێ��گ��ر ‌‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان خوێنرایه‌وه‌ دواتر ووتاری‌‬ ‫لقی‌ هه‌ولێری‌ سه‌ندیكا له‌ الیه‌ن‬ ‫به‌رێز (شاخه‌وان سلیم) به‌رپرسی‌‬ ‫لقی‌ هه‌ولێری‌ سه‌ندیكا خوێنرایه‌وه‌‬ ‫ووتاری‌ وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌ له‌الیه‌ن‬ ‫به‌رێز(د‪ .‬ئارام) به‌نوێنرایه‌تی‌ به‌رێز‬ ‫وه‌زی���ری‌ ته‌ندروستی‌ خوێنرایه‌وه‌‬ ‫ووت�����اری‌ ل��ێ��ژن��ه‌ی‌ ت �ه‌ن��دروس��ت �ی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌الیه‌ن به‌رێز‬ ‫خاتوو(بێریڤان سه‌رهه‌نگ) بڕیارده‌ری‌‬

‫لێژنه‌ی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان خوێنرایه‌وه‌ وه‌ هه‌روه‌ها‬ ‫له‌الیه‌ن كارمه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ به‌رێز‬ ‫(مسعود شێخ وه‌س��ان �ی‌) پارچه‌‬ ‫شیعرێك خوێنرایه‌وه‌ دواتری‌ له‌الیه‌ن‬ ‫میوانانی‌ ئاماده‌بوو كێكی‌ ساڵ یادی‌‬ ‫ڕۆژی‌ په‌رستاران شكێنرا ه�ه‌ر له‌‬ ‫ئاهه‌نگه‌كه‌ خـه‌اڵتی‌ رێزلێنانی‌ لقی‌‬ ‫هه‌ولێر پێشكه‌ش ك��را به‌ ه �ه‌ردوو‬ ‫به‌رێز(زانا مال خالد) به‌رپرسی‌ لقی‌‬ ‫پێشووی‌ لقی‌ هــــــــه‌ولێری‌ سه‌ندیكا‬ ‫به‌رێز(شهاب عمر) جێگری‌ پێشووی‌‬ ‫به‌رپرسی‌ لقی‌ هه‌ولێری‌ سه‌ندیكـا‬ ‫هه‌ر له‌میانه‌ی‌ ئاهه‌نگه‌كه‌ چه‌ندیین‬ ‫بروسكه‌ی‌ پیرۆزبایی‌ خوێنرایه‌وه‌‬ ‫له‌ پاشان ئاهه‌نگه‌كه‌ به‌ گۆرانی‌ و‬ ‫هه‌لپه‌ركێ‌ كۆتای‌ پێهات كه‌ بووه‌‬ ‫م��ای �ه‌ی‌ خۆشحالی‌ پ �ه‌رس��ت��اران و‬ ‫كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندروستی‌‪.‬‬

‫كارمه‌ندین ن ‌ه خوشخانا هیڤی یا زاروكان لدهوكئ مانگرتنئ دكه‌ن‪...‬‬ ‫ی‬ ‫ته‌ندروستی‌كوردستان رونكرنا بۆ و ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌به‌ست ‌ه هاته‌ باڵڤكرنا ئمه‌ش ده‌ق ‌‬ ‫رونكردنه‌وه‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫رونکرن‬ ‫ل دیف گازندێن به‌ردوامێن كارمه‌ندێن‬ ‫نه‌خوشخانا هیفی یا زاروك��ا لسه‌ر‬ ‫ێ م��ام��ڵ � ‌ه ك��رن��ا رێ��ڤ �ه‌ب �ه‌ری��ا‬ ‫ش��ێ��و ‌‬ ‫ێ دگ���ه‌ل ك��ارم �ه‌ن��دادن‬ ‫نه‌خوشخان ‌‬ ‫چه‌ندین جارا بو سه‌ندیكایێ‌ هاتین ‌ه‬ ‫ێ خو بو‬ ‫ێ برول ‌‬ ‫بڵندكرن و سه‌ندیكا ‌‬ ‫جهێن په‌یوه‌ندیدار به‌رچاف كرین ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫و‌ه ب����ه‌رده‌وام هه‌ولین جاره‌كرن ‌‬ ‫دای��ن� ‌ه بشیوه‌كێ‌ هێمنان ‌ه ب��و وی‬ ‫ێ و‬ ‫ێ نه‌خوشخان ‌‬ ‫ێ ئ��ال��وز ‌‬ ‫ب��اردوخ � ‌‬ ‫دیتنا چاره‌كا گونجاو بوئیدی زیده‌تر‬ ‫سته‌م لكارمه‌ندان نه‌هیت ‌ه كرن ‪..‬هه‌ر‬ ‫ێ به‌رێ و نوك ‌ه‬ ‫لسه‌رده‌مێ‌ ریڤ ‌ه به‌ر ‌‬

‫ژب���ه‌ر ن�ه‌ب��ون��ا سیسته‌م ‌ه ك��ئ داد‬ ‫په‌روه‌ر وفیشارین توند و تاك ره‌ویا‬ ‫كاركریا نه‌خوشخانئ لسه‌ر ده‌رونئ‬ ‫كارمه‌ندان ل ریكه‌فتی ‪2012-6-20‬‬ ‫س �ه‌رج �ه‌م كارمه‌ندین ته‌ندورستی‬ ‫ل نه‌خوشخانا ناڤبری ده‌س��ت ب‬ ‫مانگرتنئ كرئ وه‌ داخ��ازا گهورینا‬ ‫سیسته‌مئ و كاركریا نه‌خوشخانئ‬ ‫دكر دئه‌نجامدا به‌ریز د‪.‬نزار عسمت‬ ‫ریڤه‌به‌رئ گشتئ ساخله‌میا دهوكئ‬ ‫ی ‌ه كس ‌ه ر لسه‌ر هیال گفتو گویا‬ ‫بو تا مانگرتن بدوماهیك هاتی و‬ ‫‌ه به‌لین بكارمه‌ندا هات ‌ه دان سیست ‌ه‬ ‫مئ نه‌خوشخانئ بیت ‌ه گهورین و یڤ ‌ه‬ ‫به‌رئ كارگیری و سه‌روكا په‌رستاران‬ ‫خ��ودان ده‌ست هه‌التبن‪...‬هه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫لقا ده��ۆك�ی‌ سه‌ندیكا كارمه‌ندێن‬

‫ێ وتا نوك ‌ه به‌اڵم‬ ‫یێ‌ ساخله‌میا دهوك ‌‬ ‫به‌رو ڤاژی نوكه‌ سته‌ما رێفه‌به‌ریا‬ ‫ێ هاتی ‌ه و‬ ‫ێ دژوار تر لی ‌‬ ‫نه‌خوشخان ‌‬ ‫بشته‌فانیژی لیت د هێت ‌ه كرن ژبو‬

‫ێ‬ ‫چه‌وساندنا كارمه‌ندان سه‌رای كار ‌‬ ‫زور وكیمیا كارمه‌ندێن ته‌ندورستی و‬ ‫ئه‌و سیسته‌مێ‌ تاك ره‌ وی وسیخوریێ‬ ‫ێ رێڤه‌به‌ریا نه‌خوشخانێ‌ فه‌دهێت ‌ه‬ ‫ژالی ‌‬

‫پ�ه‌ی��ره‌وك��رن جهێ‌ داخی ‌ه تا نوك ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫الیه‌نێن په‌یوندیدار نه‌شیاین ‌ه راده‌ك ‌‬ ‫بو فان نه‌خوشیان دانن رێڤه‌به‌ریه‌كا‬ ‫»» ل‪7‬‬

‫ێ‬ ‫ده‌‌رون���ێ‌ قوتابیان ده‌‌م ‌‬ ‫تاقیكرنان دچه‌‌ند سمینارادا‬ ‫د ب��ه‌‌رده‌‌وام��ی��ا وان ك��ۆرر و‬ ‫‌ێنه پێشكه‌ش‬ ‫سمینارێن ده ‌‌‬ ‫ێ‬ ‫ك���رن ژ الی��ه‌ن��ی‌ ه��اری��ك��ار ‌‬ ‫ێ پشكا‬ ‫ن���وژداری و به‌‌رپرس ‌‬ ‫ێ نوسینگیا‬ ‫ده‌‌رون��ی وئه‌ندام ‌‬

‫ی ی��ا سه‌ندیكا‬ ‫ق���ه‌زا ئامید ‌‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دی��ن ت �ه‌ن��دورس��ت��ی‬ ‫«بهدین احمد كنجی» بو‬ ‫گ��ش��ت ت��ه‌‌خ��ێ��ن ج��ڤ��اك��ی‪ .‬ل‬ ‫ی ‪ 2012/5/12‬و لهوال‬ ‫ڕیكه‌فت ‌‬ ‫ئاماده‌‌یا مه‌‌تینا دووسمینار بو‬ ‫گشت قوتابیێن ئاماده‌‌یا مه‌‌تینا‬

‫و دواناوه‌‌ندیا ڕیباریا نمونه‌‌یی‬ ‫هاتنه پێشكه‌شكرن كو ئه‌‌ڤ‬ ‫‌‌‬ ‫سمیناره‌‌ ژالی���ێ‌ ڕیڤه‌به‌ریا‬ ‫ی پشكا‬ ‫ساخله‌‌میا ئ��ام��ێ��د ‌‬ ‫ی دگ�ه‌ڵ‬ ‫ده‌‌رون���ی به‌هه‌ڤكار ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمه‌اڵ هه‌یڤی‌ سورائیراق ‌‬ ‫«جمعیه‌ هالل احمر العراقی»‬

‫و رێكخراوا وه‌راری��ا ڤه‌كولێن‬ ‫وگه‌شه‌پێدانێ‌ ب��وی��ه‪ .‬دڤ��ان‬ ‫ێ‬ ‫سمیناراندا باس لسه‌‌ر ده‌‌رون ‌‬ ‫ێ‬ ‫هاته كرن دده‌‌م ‌‬ ‫‌‌‬ ‫قوتابیان‬ ‫تاقیكردناندا ژ به‌‌ر كو ئه‌‌ف‬ ‫ێ‬ ‫وه‌رزه‌‌ وه‌رزێ دوماهیا خواندن ‌‬ ‫ی ‌ه ‌ ژبو هندێ قوتابی هه‌‌ست‬

‫بئارامێ بكه‌ن لده‌مێ‌ تاقیكرنا‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌‌نجام دده‌‌ن‪ ،‬و به‌‌شه‌‌ك ‌‬ ‫ێ به‌‌الڤكرنا‬ ‫دیێڤان سمینارا باس ‌‬ ‫ره‌‌وشه‌‌نبیریا ساخله‌‌می و‬ ‫ێ‬ ‫ێ ل ده‌‌م ‌‬ ‫چاوانیا خوپاراستن ‌‬ ‫روی��دان��ان��دا دن���اڤ جڤاكیدا‬ ‫هاته‌‌كرن‪.‬‬

‫ی‬ ‫له‌ چوار چێوه‌ی‌ چاالكیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ل��ق �ی‌ ك��ه‌رك��وك��ی‌ س�ه‌ن��دی��ك��ا ‌‬ ‫ی‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ ڕۆژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ن��ه‌ورۆز ‌‬ ‫‪2012-6-29‬ل��ه‌ه��ۆڵ�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ركوك و به‌ئاماده‌بون ‌‬ ‫شار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وحكوم ‌‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫لێپرسراوان ‌‬

‫ی‬ ‫ی و ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫و ڕێكخراوه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر له‌كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆشخانه‌كان ‌‬ ‫وپه‌رستاران ‌‬ ‫ی كه‌ركوك له‌ژێر دورشمی‌‪:‬‬ ‫شار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رستار ‌‬ ‫ڕێزلێنان له‌پیشه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیستم ‌‬ ‫ی گه‌شه‌پێدان ‌‬ ‫زامن ‌‬

‫ی‬ ‫ته‌ندروستیه‌‪ ،‬له‌ئێوار ‌ه ئاهه‌نگێك ‌‬ ‫خێزانیدا مه‌راسیمێكی‌ تایبه‌ت‬ ‫ی‬ ‫به‌رێوه‌چوو كه ‌سه‌ره‌تا ووتار ‌‬ ‫سه‌ندیكا له‌الیه‌ن به‌رێز (تارق‬ ‫ی لقه‌و‌ه‬ ‫خزر محه‌مه‌د) لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێنرایه‌وه‌‪ ،‬پاشان به‌هاوكار ‌‬

‫ی‬ ‫ی شه‌پۆل ‌‬ ‫تیپی‌ ه�ه‌ڵ��پ�ه‌ڕك��ێ� ‌‬ ‫ی الوان چه‌ندین‬ ‫ڕێكخراوی‌ ئازاد ‌‬ ‫ێ و گۆرانی‌‬ ‫ی هه‌ڵپه‌رك ‌‬ ‫ب��ڕگ�ه‌ ‌‬ ‫ی نێوان به‌شداربوان‬ ‫وپێشبركێ ‌‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���ام���دراو‪ ،‬ل �ه‌ك��ۆت��ای��ی��دا‬ ‫ی‬ ‫ئاهـه‌نگه‌ك ‌ه به‌چه‌ندین گۆران ‌‬

‫ی‬ ‫ی و عه‌ره‌بی‌ و توركمان ‌‬ ‫ك��ورد ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕازێ���ن���رای���ه‌وه‌ و كه‌جێگه‌ ‌‬ ‫سه‌رنج وخۆشحاڵی‌ په‌رستاران‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروســت ‌‬ ‫وك��ارم��ه‌ن��دان � ‌‬ ‫كه‌ركوك وسه‌رجه‌م ئاماده‌بووان‬ ‫بوو‪.‬‬

‫ده‌‌رون ‌ێ قوتابیان ده‌‌م ‌ێ تاقیكرنان دچه‌‌ند سمینارادا‬

‫ی‬ ‫ی ڕێزلێنان له‌په‌رستاران و كارمه‌ندان ‌‬ ‫له‌كه‌ركوك ئاهه‌نگ ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌چوو‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ندیكا ‌ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫ی ڕاپه‌ڕین ‌‬ ‫لق ‌‬ ‫ی كوردستان له‌ڕانی ‌ه ده‌ستبه‌كاربوو‬ ‫ته‌ندروست ‌‬

‫ی كار و‬ ‫له‌چوار چێوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ندیكا ‌‬ ‫ی‬ ‫ب �ه‌ ر نامه‌كان ‌‬

‫ی‬ ‫ك���ارم���ه‌ن���دان���ى‌ت �ه‌ن��دروس��ت � ‌‬ ‫كوردستان پاڵپشت به‌په‌یڕه‌و‬

‫ێ‬ ‫ی لقی‌ نو ‌‬ ‫پرۆگرام بۆ دامه‌زراندن ‌‬ ‫ل ‌ه ناوچه‌ ئیدار ‌ه سه‌ربه‌خۆكان‬

‫ی ‪2012-6-24‬‬ ‫سه‌رله‌به‌یانی‌ رۆژ ‌‬ ‫ی تایبه‌ت به‌پێكهێنانی‌ لق ‌ه‬ ‫لیژنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نوێیه‌كان و ئه‌ندامانی‌ ده‌سته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ندامان ‌‬ ‫بااڵبه ‌ئاماده‌بوون ‌‬ ‫ی سه‌ندیكا‬ ‫ی دووه‌م��� ‌‬ ‫ك��ۆن��گ��ره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لقی‌ ڕاپه‌ڕین پرۆسه‌ ‌‬ ‫له‌سنور ‌‬ ‫ی لق‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ی‌ ل��ێ��پ��رس��راو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌سته‌ی‌ كارگێڕ ‌‬ ‫وئه‌ندامان ‌‬ ‫ل��ق �ی‌ ڕاپ���ه‌ری���ن ئ �ه‌ن��ج��ام��دراو‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌به‌ڕێزان‪ :‬خالد رسول‬ ‫قادر (لێپرسراوی‌ لق) و محمود‬ ‫ی لق) و مه‌زهه‌ر‬ ‫حمه‌سور (جێگر ‌‬ ‫ف���ازل وئ�ه‌ح��م�ه‌دخ��درئ�ه‌ح��م�ه‌د‬ ‫وئدریس حه‌سه‌ن رس��ول وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ده‌س��ت��ه‌ی‌ ك��ارگ��ێ��ری‌ لقـــــ ‌‬ ‫ڕاپ �ه‌ڕی��ن متمانه‌یان به‌ده‌ست‬ ‫هێنا‪.‬‬

‫ئیداره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌خۆشخانه‌وبنكه‌‬ ‫ته‌ندروستیه‌كان تاكه‌ی‌‬ ‫بێ‌ به‌رنامه‌بێت ؟‬ ‫ابوبكر عبدالرحمن بڵباس‬ ‫یاریده‌ده‌ری‌ پزیشك‬ ‫ی پڕبه‌ ئومێده‌و‌ه‬ ‫هه‌ركابین ‌ه یه‌ك دێت هاوواڵتیان ب ‌ه چاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌روانن ‌ه گۆرانكاریه‌كان جاچ له‌نزیكه‌وه‌ بێت یان دوور به‌راست ‌‬ ‫ی گۆرانكاریه‌كان بن ‌ه‬ ‫ی شتێكی‌ زۆر پیرۆز‌ه به‌اڵم ئه‌ساس ‌‬ ‫گۆرانكار ‌‬ ‫مایه‌كی‌ هه‌بێت واتا بێ‌ بنه‌مانه‌بێت‪.‬‬ ‫بۆ رونكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م باسه‌مان چه‌ند خالێكمان دیار كردوو‌ه ‪.‬‬ ‫ی هه‌موو‬ ‫ی كارمه‌ندان‪ :‬دیار‌ه پێش كه‌وتن ‌‬ ‫‪ - ١‬ده‌وام نه‌كردن ‌‬ ‫گه‌لێك به‌ كاركردن وخۆماندوكردنی‌ گه‌له‌كه‌ ب ‌ه ده‌ر ده‌كه‌وێت نه‌ك‬ ‫ی‬ ‫به‌خۆدزینه‌و‌ه ل ‌ه ده‌وامی‌ فه‌رمی‌ به‌ هه‌ر بیانویه‌ك بێت‪ ،‬من وا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ز به‌ده‌وام ناكات بۆی ‌ه پێویست ‌ه حكومه‌ت ‌‬ ‫ده‌بینم خه‌لك به‌گشت ‌‬ ‫ی بێ‌ كه‌لك بۆ خۆیی‌ و وواڵت‬ ‫هه‌رێم سزادان و ده‌ركردنی‌ فه‌رمانبه‌ر ‌‬ ‫ێ بكات نه‌گات ‌ه كاری‌ خزم خزمێنه‌و به‌ش كردنی‌ مووچ ‌ه ل ‌ه‬ ‫جێبه‌ج ‌‬ ‫ی یان ئه‌وه‌تا‬ ‫ی ل ‌ه فه‌رمانگه‌ك ‌ه ‌‬ ‫نێوان فه‌رمانبه‌ره‌ك ‌ه و به‌رپرسه‌كه‌ ‌‬ ‫ی پێ‌ ناكات‬ ‫ی فه‌رمانبه‌ره‌ له‌گه‌ڵ خۆی‌ ده‌وام ‌‬ ‫ل ‌ه خانه‌واده‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫ئه‌م دیارده‌ی ‌ه له‌ فه‌رمانگه‌كان ب ‌ه زه‌قی‌ به‌ر چاوو ده‌كه‌وێت ده‌بێت‬ ‫ی بۆ دابندرێت‪.‬‬ ‫سنورێك ‌‬ ‫ی فه‌رمانبه‌ران (هیكلیه‌ی‌)‬ ‫‪-٢‬ن��اش��اره‌زای �ی‌ داب��ه‌ش كردن ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ و بنكه‌ ته‌ندروستیه‌كان‪ :‬واتا هه‌رشوێنێك پێویست ‌‬ ‫ی به‌الم ئ ‌ه مرۆ‬ ‫ی كار ‌‬ ‫ی ب ‌ه فه‌رمانبه‌ر هه‌ی ‌ه به‌پێی‌ ناونیشان ‌‬ ‫ی كراو ‌‬ ‫دیار ‌‬ ‫له‌كوردستان هیچ په‌یره‌وی‌ ئه‌م خاله‌ نه‌كراوه‌ به‌لكو ب ‌ه ئاقاریشیدا‬ ‫ی خه‌لكانێك ناگه‌یه‌نێت‬ ‫نارۆن ده‌زانن بۆ چونكه‌ سوود به‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌م گه‌له‌بگه‌یه‌نن‬ ‫به‌ڵكو ده‌یانه‌وێت زه‌ره‌ر ب ‌ه سه‌روه‌ت و سامان ‌‬ ‫ی‬ ‫فه‌رمانبه‌ری‌ زۆر له‌ هینده‌ك شوێن وه‌ نه‌بوونی‌ هینده‌ك ناونیشان ‌‬ ‫ی جیا جیا و‌ه دانانی‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ تر له‌شوێنیان‪.‬‬ ‫كار ل ‌ه شوێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی راژه‌ی‌ كارمه‌ندان ‌‬ ‫‪-٣‬گواستنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی پێشكه‌ش به‌ فه‌رمانگه‌ ده‌كه‌ن‬ ‫شار‪ :‬كارمه‌ندێكی‌ زۆر داواك��ار ‌‬ ‫ی شار چونكه‌ ده‌وام‬ ‫بۆ گواستنه‌وه‌یان راژه‌ك�ه‌ی��ان بۆ ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی تر ده‌كه‌ن‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلیه‌كان ده‌كه‌ن وه‌یان كارێكی‌ تایبه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بهێلن و‌ه مووچه‌كه‌شیان به‌ته‌واو ‌‬ ‫ته‌نیا ده‌یانه‌وێت ده‌وام ب ‌ه ج ‌‬ ‫وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫‪-٤‬خزمه‌ت نه‌كردنی‌ كارمه‌ندان وه‌ك پێویست‪ :‬به‌هۆی‌ ناعه‌داله‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه مووچه‌ی‌ كارمه‌ندان ك ‌ه وه‌ك یه‌ك نین بۆیه‌ زۆرب ‌هی‌ هه‌ره‌زۆر ‌‬ ‫ی ده‌دزێته‌و‌ه واتا ده‌روات له‌شوینی‌ تر كارده‌كات بۆ‬ ‫كارمه‌ند خۆ ‌‬ ‫ی باش بكات بۆیه‌ له‌شوێنی‌ خۆیی‌ وه‌ك پێویست‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫ی بژێو ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ناتوانێت خزمه‌ت بكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی حكومی‌ و ئه‌هلی‌‪ :‬ئه‌م ‌ه جیاوازیه‌ك ‌‬ ‫ی نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫‪-٥‬هه‌بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوواڵتیانی‌ تیادا به‌دی‌ ده‌كرێت ل ‌ه نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫ی خزمه‌ت كردن ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوواڵت ‌‬ ‫ی داواكاریه‌كان ‌‬ ‫ی وه‌ك پێویست كارمه‌ند جواب ‌‬ ‫حكوم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌م نه‌بێت‪ .‬به‌اڵم ل ‌ه نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫ناداته‌و‌ه ته‌نیا كارمه‌ندانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌گه‌ر پله‌ی‌ خزمه‌ت كردنیش كه‌متر بێت مسته‌وا ‌‬ ‫ئه‌هل ‌‬ ‫زانستیشیان كه‌متر بێت به‌اڵم چونكه‌ پاره‌ ده‌ده‌ن راسته‌وخۆ‬ ‫ێ‬ ‫پێیان باشتر‌ه هه‌مان كارمه‌ند‌ه به‌اڵم له‌ ئه‌هلی‌ قسه‌ خۆش ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باش ب ‌ه نه‌خۆشه‌ك ‌ه ده‌كات دل ‌‬ ‫ی توره‌بكات خزمه‌تێك ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫ی تێدایه‌؟ پێویسته‌حكومه‌ت‬ ‫نه‌خۆشه‌كه‌ خۆش ده‌كات چونكه‌ پار‌ه ‌‬ ‫ی و ئه‌هلی‌ لێك‬ ‫ی نه‌خۆشخان ‌هی‌ حكوم ‌‬ ‫هه‌مووهه‌ولێك بدات بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‪.‬‬ ‫جیابكاته‌وه‌ فه‌رمانبه‌ره‌كانیشیان حكومی‌ بن یان ئه‌هل ‌‬ ‫ی یه‌ك رۆژ‪ :‬ده‌وام‬ ‫ی پسپۆرل ‌ه هه‌فته‌ ‌‬ ‫‪-٦‬ده‌وام كرنی‌ دكتۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر جیاوازی‌ له‌نێوان پزیشك و كارمه‌ند ‌‬ ‫ده‌وام � ‌ه ده‌بێت چ ‌‬ ‫ی نه‌مێنێت له‌هیچ وواڵتێكی‌ دونیا نه‌بوو‌ه دكتۆر یه‌ك‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫رۆژ ده‌وام بكات ته‌نیا له‌كوردستان نه‌بێت به‌اڵم ئه‌گه‌ر كامه‌ندێك‬ ‫یه‌ك رۆژ ده‌وام نه‌كات سزاده‌درێت و موچه‌ك ‌هی‌ ده‌بردرێت به‌اڵم‬ ‫پزیشكه‌ك ‌ه موچه‌كه‌ی‌ زۆر زیاتریشه‌ ل ‌ه كارمه‌نده‌كه‌‪.‬‬

‫لق ‌ی زاخۆ ‌ی سه‌ندیكا ‌ی كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان هه‌ڵبژیردرا‬

‫ب���ه‌م���ه‌ب���ه‌س���ت���ی‌ زی���ات���ر‬ ‫ی‬ ‫خ��زم �ه‌ت��ك��ردن �ی‌ ك��ارم �ه‌ن��دان � ‌‬ ‫ی و گه‌شه‌پێدان و‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رفراوانكردنی‌ كاری‌ ڕێكخراوه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی‌ په‌یڕه‌وپرۆگرام ‌‬

‫ی‬ ‫سه‌نیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی تایبه‌ت‬ ‫ی ‪ 2012-6-26‬لیژنه‌ ‌‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫ب��ه ‌پێكهێنانی‌ لق ‌ه نوێیه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌ئ�ه‌ن��دام��ان�ی‌ ده‌س��ت �ه‌ی‌ ب��ااڵ ‌‬ ‫ی دهۆك‬ ‫سه‌ندیكاو لێپرسراوی‌ لق ‌‬

‫ی قه‌زای‌ زاخۆیان كردو ل ‌ه‬ ‫سه‌ردان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫دیوان ‌‬ ‫ی‬ ‫زاخۆ له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫دووه‌م��ی‌ سه‌ندیكا ل�ه‌و سنوره‌‬ ‫ی‬ ‫ك���ۆب���ون���ه‌وه‌و ل �ه‌پ��رۆس �ه‌ی �ه‌ك � ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫دیموكراسیانه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ی لق وجێگرو ئه‌ندامان ‌‬ ‫لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زاخۆ ‌‬ ‫ی لق ‌‬ ‫ده‌سته‌ی‌ كارگێر ‌‬ ‫سه‌ندیكا ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��وو كه‌تێدا‬ ‫ه��ه‌ر ی��ه‌ك ل �ه‌ب �ه‌ڕێ��زان‪ :‬عیماد‬ ‫ی لق)‬ ‫عومه‌ر وه‌یس (لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ومهڤان سه‌لمان ته‌ته‌ر (جێگر ‌‬ ‫ی محه‌مه‌دو هاشم‬ ‫لق) ونادرعیس ‌‬ ‫عه‌لی‌ محوو شه‌هیر حامدمسته‌فا‬ ‫متمانه‌ی‌ زۆرینه‌یان به‌ده‌ست هێنا‬ ‫ی زاخۆ‬ ‫ی لق ‌‬ ‫وه‌ك ده‌سته‌ی‌ كارگێڕ ‌‬ ‫ده‌ستبه‌كاربوون‪.‬‬


‫‪3‬‬

‫‪www.healthsyndicate.org‬‬

‫چاوپێكه‌وتن‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫ی كوردستان به‌م گرفته‌و‌ه‬ ‫ی هاواڵتیان ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ی جیهان بێگومان ڕێژه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی یه‌كێك ‌ه ل ‌ه كێش ‌ه هه‌نوكه‌یه‌كان ‌‬ ‫ی قه‌ڵه‌و ‌‬ ‫وه‌ك ده‌زانین گرفت ‌‬ ‫ی ببه‌ن توشی‌‬ ‫ی ناته‌ندروست ‌‬ ‫ی كۆمپانیاكان ‌‬ ‫ی بازرگان ‌‬ ‫ی و ده‌رمان ‌‬ ‫ی گیای ‌‬ ‫ده‌ناڵێنن‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایكردو‌ه ئه‌و كه‌سان ‌ه په‌نا بۆ زۆر ده‌رمان ‌‬ ‫ی ئه‌و ده‌رمانان ‌ه ببن‪.‬‬ ‫ی الوه‌ك ‌‬ ‫هه‌زاره‌ها زیان ‌‬

‫ی كوردستان‬ ‫ی كۆمه‌ڵه‌ى ڕوه‌كناسان ‌‬ ‫ی خۆپاراستن و سه‌رۆك ‌‬ ‫ی یحی‌‪ ،‬یاریده‌ده‌ر ‌‬ ‫ئومێد مصطف ‌‬

‫ی وواڵتی‌‬ ‫ی تا ئێستا هیچ ده‌رمانێك ‌‬ ‫ێ‌‬ ‫ی من ب ‌ه ئاگا بم ل ‌‬ ‫ئه‌وه‌ند ‌ه ‌‬ ‫ی كێش هاتبێت سه‌المه‌ت نه‌بووه‌‬ ‫(چین) ك ‌ه بۆ دابه‌زاندن ‌‬ ‫له‌سه‌ر ده‌می‌ فیرعه‌ونه‌كانه‌وه‌ ئێمه‌‬ ‫به‌م پیشه‌یه‌وه‌ خه‌ریك بوین‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ نه‌خۆشی‌ و چاره‌سه‌ركردن‬ ‫دوو ڕووی‌ ی���ه‌ك دراون وات��ه‌‬ ‫ت��ه‌واو ك �ه‌ری‌ یه‌كترین كه‌واته‌ له‌‬ ‫هه‌ركوێیه‌كی‌ ئه‌م ئه‌ستێریه‌دا كه‌‬ ‫نه‌خۆشی‌ سه‌ری‌ هه‌ڵدابێت بێگومان‬ ‫ده‌بێت بیر له‌چاره‌سه‌ركردنه‌كه‌شی‌‬ ‫كرابێته‌وه‌ ئیتر به‌هه‌ر شێویه‌ك بوو‬ ‫بێت‪.‬‬

‫هیچ شێوه‌یه‌ك ده‌رمانی‌ كیمیاو ‌‬ ‫ی‬ ‫نافرۆشرێت‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وه‌ ڕینمایی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ ڕوه‌ك ناسانی‌ كوردستانه‌‬ ‫بۆ ده‌رمانخانه‌ گیاییه‌كان‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫نابێت هیچ ج��ۆره‌ هۆرمۆناتێك‬ ‫و چاالككه‌ری‌ ماسولكه‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫نابێت هیچ جۆره‌ ده‌رمانێك بفرۆشن‬ ‫كه‌نه‌زانن سه‌رچاوه‌كه‌ی‌ له‌ كوێوه‌ییه‌‪،‬‬ ‫ڕینامایشمان دابه‌شكردووه‌ به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و ده‌رمانخانه‌ گیایانه‌دا كه‌ ئه‌ندامی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌كه‌ی‌ ئێمه‌ن‪.‬‬

‫س���ه‌ره‌ت���ا چ���ۆن ل��ه‌ ه�ه‌رێ��م�ی‌‬ ‫كوردستان سه‌ری‌ هه‌ڵداوه‌؟‬ ‫ئومێد مصطفی‌ یحی‌‪ :‬ئێمه‌‬ ‫باسی‌ سلێمانی‌ بكه‌ین ئه‌م ئیشه‌‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ ساڵه‌كانی‌ نه‌وه‌ده‌كانه‌وه‌‬ ‫هاته‌ ئه‌م شاره‌وه‌ ته‌نها كه‌سێك كه‌‬ ‫ئه‌م ئیشه‌ی‌ كردبێت میرزا سدیق بوو‬ ‫كه‌ خه‌ڵكی‌ چنگیان بوو له‌ بازاڕی‌‬ ‫به‌له‌دیه‌كه‌ بوو كه‌ یه‌كه‌م كه‌س بوو‬ ‫ده‌ستی‌ كرد به‌ئه‌م پیشه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاتێك هاواڵتیان ڕۆشتنه‌ وواڵتی‌‬ ‫ئێران له‌وێ‌ ئیشه‌كه‌یان به‌شێوازێكی‌‬ ‫زیاتر و باشتر بینی‌ لێره‌ش بره‌وی‌‬ ‫په‌یدا ك��رد‪ ،‬من له‌ساڵی‌ (‪)1996‬‬ ‫ه‌وه‌ ئه‌م ئیشه‌ ئه‌كه‌م‪ ،‬ئیتر له‌گه‌ڵ‬ ‫كۆمه‌ڵێك ل�ه‌ه��اوڕێ��ی��ان��م بیرمان‬ ‫ك��رده‌وه‌ كۆمه‌ڵه‌ ی��ان ڕێكخراوێك‬ ‫دروس���ت ب��ك�ه‌ی��ن‪ ،‬ئیتر ئ �ه‌وه‌ب��وو‬ ‫له‌ساڵی‌ (‪ )1999‬دا په‌ڕه‌و پڕۆگرامی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ ڕوه‌كناسانی‌ كوردستانمان‬ ‫داڕشت‪.‬‬

‫زۆرب �ه‌ی‌ هۆڵه‌كانی‌ له‌شجوان ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌رزش���ه‌وان���ه‌ك���ان���ی���ان فێری‌‬ ‫به‌كارهێنانی‌ ده‌رمانی‌ هۆڕمۆنی‌‬ ‫و ده‌رم����ان����ی‌ ب �ه‌ه��ێ��زك��ردن �ی‌‬ ‫ماسولكه‌ و شتی‌ تر ده‌ك �ه‌ن‬ ‫و ب���ه‌ك���اری���ان دێ���ن���ن ئ��ێ��وه‌‬ ‫ئ��ام��ۆژگ��اری��ت��ان چ��ی�ه‌ ب��ۆ ئ�ه‌و‬ ‫وه‌رزشه‌وانانه‌؟‬ ‫ئ��وم��ێ��د مصطفی‌ ی��ح��ی‪:‬‬ ‫هۆڵه‌كان بونه‌ته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫مه‌ترسیدار و خ��راپ بۆ تێكدانی‌‬ ‫الیه‌نی‌ جه‌سته‌یی‌ و ته‌ندروستی‌ ئه‌و‬ ‫گه‌نج وه‌رزشه‌وانانه‌ی‌ كه‌سه‌ردانیان‬ ‫ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬گ�ه‌ن��ج ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ده‌چ��ێ��ت‬ ‫ماسولكه‌كانی‌ له‌شی‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫فیسیۆلۆجی‌ و زانستی‌ به‌هێز ببێت‬ ‫ن�ه‌ك شێوازی‌ ناته‌ندروست‪ ،‬هیچ‬ ‫جۆره‌ هۆڵێك مۆڵه‌تی‌ ئ�ه‌وه‌ی‌ نیه‌‬ ‫ئه‌و جۆره‌ ده‌رمانانه‌ به‌كاربهێنێت‬ ‫یان ڕینمای‌ به‌كارهێنانیان بداته‌‬ ‫وه‌رزش���ه‌وان���ان‪ ،‬هه‌ندێكیان هه‌یه‌‬ ‫ئ�ه‌م��پ��والت��ی��ان ه �ه‌ی �ه‌ و خۆشیان‬ ‫به‌كاری‌ دێنن‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی‌ لۆكه‌ڵی‌‬ ‫ئه‌یدات له‌ماسولكه‌ دیاره‌كانی‌ له‌ش‬ ‫كه‌به‌كارهێنانی‌ ئه‌م ده‌رمانانه‌ زیانی‌‬ ‫الوه‌ك���ی‌ دروس���ت ئ�ه‌ك��ات ب��ۆ سه‌ر‬ ‫هۆڕمۆنی‌ نێره‌كی‌ پیاوان‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندیدار چاودێری‌ ووردی‌‬ ‫هۆڵه‌كانی‌ له‌شجوانی‌ بكات و چیتر‬ ‫نه‌هێڵیت ئه‌م دیارده‌یه‌ په‌ره‌بسێنێت‪.‬‬

‫ده‌رمانه‌ گیایی‌ و روه‌كیه‌كان‬ ‫ڕوی‌ له‌ زیادبوون كردوه‌ یان به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌ ؟‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ ڕاستی‌ بێت تائێستا‬ ‫ئامارێكی‌ وه‌ها له‌به‌رده‌ستماندا نیه‌‬ ‫كه‌ ئه‌وه‌مان بۆ بسه‌لمێنێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ ڕێژه‌یه‌كی‌ تا ڕاده‌ی��ك كه‌میش‬ ‫بێت خه‌ڵكێكی‌ زۆر ئیستا پشت‬ ‫به‌به‌كارهێنانی‌ ده‌رم��ان �ی‌ گیایی‌‬ ‫ده‌به‌ستن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌زانن ئه‌گه‌ر‬ ‫سودیشی‌ بۆیان نه‌بێت ئه‌وا زیانی‌‬ ‫نیه‌‪.‬‬

‫ب��اش ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ماسیه‌كه‌ ئه‌گرێت‬ ‫و ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌و ئیتر ل �ه‌و ساته‌وه‌‬ ‫هه‌ركه‌سێك ئه‌ڵێت سه‌رم دێشێت‬ ‫ئه‌م چقلێك ده‌كات به‌و شوێنه‌یا كه‌‬ ‫به‌ بنی‌ پێ‌ی‌ خوێدا چوو بوو ئه‌مه‌‬ ‫بوو سه‌ره‌تای‌ چاره‌سه‌ر به‌ده‌رزی‌‬ ‫ئاژنین له‌ چین‪ ،‬دواتر ئه‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫كه‌ پسپۆڕ بوون له‌ده‌رمانی‌ گیایی‌‬ ‫و ڕوه‌كیدا هاتن لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌م‬ ‫پیشه‌یه‌دا ده‌س��ت پێ‌كرد‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫له‌شی‌ مرۆڤیان داب�ه‌ش��ك��ردو‌ه ب ‌ه‬ ‫ی ووزه‌وه‌ ك ‌ه كۆی‌ ئه‌م‬ ‫چه‌ند ڕێڕه‌وێك ‌‬ ‫ڕێڕه‌وانه‌ ده‌كات ‌ه (‪ )360‬خاڵ‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ده‌رزی�ه‌ ده‌بێت له‌یه‌كێك‬

‫میك‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ی‬ ‫ز‬ ‫م‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ا‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫ن‬ ‫‌ی ك‬ ‫ێ‬ ‫ش‬ ‫ل‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ڕ‬ ‫ێ‬ ‫گ‬ ‫ا‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫ێ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫پ‬ ‫ر‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫م‬ ‫ڕ‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ن‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫ێ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫‪،‬‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫خ‬ ‫س‬ ‫ۆ‬ ‫و‬ ‫ڕ‬ ‫ئ ‌هم‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫‌ی خوێندا‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫گ‬ ‫ر‬ ‫ن‬ ‫ی‬ ‫‌ه بچ‬ ‫ێ‬ ‫ت‬ ‫چ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ل‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ش‬ ‫ت‬ ‫ئ����ێ����ش����ك ‪:‬‬ ‫ئێشك ‪ :‬ئ���ه‌م پیشه‌یه‌‬ ‫بتوێنێت ‌هو‌ه‪،‬‬

‫ئاماده‌كردنی‌‪:‬‬ ‫حامى ئهحمد‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رك���ردن ب��ه‌ گیا‬ ‫س��روش��ت��ی��ه‌ك��ان م��ێ��ژوه‌ك��ه‌ی‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌مانێكی‌‬ ‫كۆن‪ ،‬كاتێك له‌ هه‌ر سه‌رده‌مێكدا‬ ‫ك��ه‌س��ان��ێ��ك ت��وان��ی��وی��ان��ه‌ له‌‬ ‫تێكه‌ڵكردن و گیراوه‌ ڕوه‌كیه‌كاندا‬ ‫كه‌ڵك وه‌رگرن بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌‬ ‫نه‌خۆشیه‌ جۆراو جۆره‌كان‪ ،‬له‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌شدا خه‌ڵكانێكی‌ زۆر‬ ‫گرنگی‌ به‌م چاره‌سه‌ركردنه‌ ده‌ده‌ن‬ ‫و متمانه‌یان زۆرتر به‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫گیایی‌ هه‌یه‌‪ ،‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌‬ ‫له ‌به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه‌كماندا به‌ڕێز‬ ‫‌ ی��ح�ی‌)‬ ‫(ئ��وم��ێ��د مصطفی‬ ‫ی���اری���ده‌ده‌ری‌ خ��ۆپ��اراس��ت��ن و‬ ‫سه‌رۆكی‌ كۆمه‌ڵه‌ ڕوه‌كناسانی‌‬ ‫كوردستان و ش��اره‌زا له‌ بواری‌‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رك���ردن ب��ه‌ گ��ژوگ��ی��ا‬ ‫تیشكی‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌‬ ‫خسته‌ سه‌ر ئه‌م پیشه‌یه‌و ئه‌م‬ ‫گفتوگۆیه‌مان له‌گه‌ڵدا سازكرد‪.‬‬ ‫ئ�����ێ�����ش�����ك ‪ :‬ب����ۆچ���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ل���ه‌ده‌رم���ان���خ���ان���ه‌ی‌ پزیشكه‌‬ ‫ده‌رم��ان��س��ازه‌ك��ان��ی��ش��دا ئێستا‬ ‫ه���ێ���واش ه���ێ���واش ده‌رم���ان���ه‌‬ ‫گیاییه‌كان ته‌نگ به‌ ده‌رمانه‌‬ ‫كیمیاویه‌كان هه‌ڵده‌چنن ئه‌مه‌‬ ‫مانای‌ چیه‌ ؟ ئایا حكومه‌ت تا‬ ‫ئ�ه‌م ساته‌ وه‌خته‌ بیری‌ له‌وه‌‬ ‫كردۆته‌وه‌ كێ‌ بكات به‌خاوه‌نی‌‬ ‫ئه‌م كاره‌ ؟‬ ‫ئومێد مصطفی‌ یحی‌‪ :‬جگه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ له‌ بواری‌ پیشه‌كه‌ی‌ خۆمدا‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌كاندا ك��ارم ك��ردوه‌‪،‬‬ ‫له‌ساڵی‌ (‪)1997‬ه‌وه‌ من خه‌ریكی‌‬ ‫ئیشی‌ (گ��ی��ا ده‌رم��ان��ی‌)ی��م وات �ه‌‬ ‫چاره‌سه‌ر به‌ده‌رمانی‌ سروشتی‌ به‌‬ ‫شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌‪ ،‬سه‌ره‌تای‌ ئه‌م‬

‫كاره‌م له‌وه‌وه‌ ده‌ستی‌ پێ‌ كرد ك ‌ه‬ ‫من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك زانیاری‌‬ ‫سه‌ره‌تایم س �ه‌ب��اره‌ت به‌ زانستی‌‬ ‫پزیشكی‌ هه‌بوو‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ڕێگای‌‬ ‫خ��وێ��ن��دن �ه‌وه‌ی‌ ه �ه‌ن��دێ��ك كتێبی‌‬ ‫زانستی‌ گژوگیایی‌ فارسیه‌وه‌ زانیاریم‬ ‫ی گژوگیا‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫په‌یدا كرد‪ ،‬كه‌ بیرم كرده‌وه‌ له‌وه‌ی‌‬ ‫هاواڵتیانی‌ ئ �ه‌م وواڵت��ه‌ ده‌رمانی‌‬ ‫كیمیاوی‌ زۆر به‌كاردێنن له‌ناخه‌وه‌‬ ‫پێم ناخۆش بوو‪ ،‬چونكه‌ سه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫دروس��ت بوونی‌ ده‌رم��ان چه‌نده‌ها‬ ‫كارگه‌و وواڵت �ی‌ جیاوازه‌ كه‌ ڕه‌نگ‬ ‫بێت هه‌ریه‌كه‌یان كوالیتی‌ جیاوازیان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌رمانه‌ گیاییه‌كان‬ ‫ج���گ���ه‌ل���ه‌وه‌ی‌ وه‌ك چ���اره‌س���ه‌ر‬ ‫به‌كاردێن‪ ،‬هه‌روه‌ها سه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫س�ه‌ره‌ك�ی‌ خ��ۆراك�ی‌ ڕۆژانه‌شمانه‌‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا زۆرب �ه‌ی��ان به‌ داهاتێكی‌‬ ‫دارایی‌ كه‌م ده‌گاته‌ ده‌ست نه‌خۆش‬ ‫واته‌ له‌ الیه‌نی‌ ئابوریه‌وه‌ پاڵپشتی‌‬ ‫چینی‌ ه��ه‌ژارو كه‌مده‌رامه‌ته‌كانه‌‪،‬‬ ‫ئیتر وورده‌ وورده‌ وام لێهات‬ ‫كه‌ڵكه‌ڵه‌ی‌ ئه‌وه‌ كه‌وته‌ مێشكمه‌وه‌‬ ‫كه‌ دوای‌ ئ �ه‌م زانسته‌ بكه‌وم و‬ ‫زانیاری‌ زانستی‌ سه‌باره‌ت به‌م كاره‌‬ ‫په‌یدا بكه‌م‪ ،‬له‌سه‌ردانێكمدا بۆ‬ ‫ڕۆژهه‌اڵتی‌ كوردستان كه‌سێكم‬ ‫ناسی‌ خاوه‌نی‌ ده‌رمانخانه‌یه‌كی‌‬ ‫گیایی‌ بوو له‌شاری‌ مه‌ریوان چه‌ند‬ ‫جارێك س�ه‌ردان��م ك��رد ووت �ی‌ تۆ‬ ‫چۆن حه‌ز به‌م كاره‌ ده‌كه‌یت‪ ،‬ووتم‬ ‫من ده‌رچویی‌ به‌شی‌ خۆپاراستنم‬ ‫له‌په‌یمانگایی‌ پزیشكی‌ ووت �ی‌ من‬ ‫ئاماده‌م هه‌موو هاوكاریه‌كت بكه‌م‪،‬‬ ‫لێم پرسی‌ وتم ئه‌توانی‌ پێمان بڵێیت‬ ‫كه‌ مێژوویی‌ ئه‌م ك��اره‌ی‌ ئێوه‌ له‌‬ ‫چیه‌وه‌ س �ه‌رچ��اوه‌ی‌ گ��رت��وه‌‪ ،‬بۆی‌‬ ‫باسكردم كه‌ كه‌سێك هه‌بووه‌ له‌‬ ‫ش��اری‌ سنه‌ به‌ ن��اوی‌ «خ��اوه‌ری‌»‬ ‫كه‌ ده‌رمانخانه‌یه‌كی‌ گیایی‌ گه‌وره‌ی‌‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌و ئه‌زمونێكی‌ باشی‌ ئه‌م‬ ‫بواره‌ی‌ هه‌بووو‪ ،‬له‌وه‌به‌دواوه‌ هه‌وڵم‬ ‫دا نوسراوه‌كانیم ده‌ست كه‌وێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها پرۆگرامێكی‌ تایبه‌ت به‌‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ر ب�ه‌ گژوگیا ل�ه‌ ئێراندا‬

‫هه‌یه‌ به‌اڵم به‌ زمانی‌ فارسی‌ منیش‬ ‫زمانی‌ فارسی‌ به‌ باشی‌ ئه‌زانم‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م كتێبه‌شم ده‌س��ت ك��ه‌وت كه‌‬ ‫نزیكه‌ی‌ (‪ )88‬ڕاچێته‌ی‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫نه‌خۆشی‌ جۆراو جۆری‌ تێدایه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫هه‌ستم به‌وه‌ كرد كه‌ چومه‌ته‌ ناو‬ ‫ئه‌لف و بێ‌ ی‌ ئیشه‌كه‌وه‌‪.،‬‬ ‫ئێشك ‪ :‬ب��ا پ��رس��ی��ارێ��ك‬ ‫ب��ك �ه‌ی��ن ئ��ای��ا ئ���ه‌م پیشه‌یه‌‬ ‫ت��ا ئێستا ك �ێ‌ خ��اوه‌ن��دارێ��ت �ی‌‬ ‫ئ �ه‌ك��ات وات���ه‌ كێن ئ �ه‌وان �ه‌ی‌‬ ‫ده‌ت��وان��ن ئ �ه‌م ك��اره‌ بكه‌ن له‌‬ ‫وواڵت��ی‌ ئێمه‌دا ؟ له‌ژینگه‌یی‌‬ ‫كوردستاندا ئه‌م پیشه‌یه‌ ته‌موو‬ ‫مژاویه‌ به‌ومانایه‌ی‌ زۆرن ئه‌و‬ ‫ك �ه‌س��ان �ه‌ی‌ ك �ه‌ئ �ه‌م ك��اره‌ی��ان‬ ‫كردۆته‌ سه‌رچاوه‌ی‌ په‌یداكردنی‌‬ ‫بژیوی‌ و داهاتی‌ ڕۆژانه‌ی‌ خۆیان‬ ‫واته‌ ده‌رچوی‌ كۆلێژی‌ كشتوكاڵ‬ ‫و ده‌رچ����وی‌ ب �ه‌ش �ی‌ كیمیا و‬ ‫په‌یمانگای‌ پزیشكی‌ و پیاوه‌‬ ‫ئا ینیه‌كا ن‬

‫ئێشك‪ :‬ئایا ئێوه‌ كۆگایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫متمانه‌پێكراو ی��ان بازرگانی‌‬ ‫باوه‌ڕپێكراوو ڕێگه‌پێدراوتان‬ ‫هه‌یه‌ كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ زانستی‌‬ ‫ئه‌م ده‌رمانه‌ له‌ كاتی‌ كڕین و‬ ‫ئاماده‌كردن و گواستنه‌وه‌ی‌ له‌‬ ‫كۆمپانیای‌ كوالیتی‌ ب �ه‌رزه‌وه‌‬ ‫بكڕێت ‪ ،‬كۆمپانیایی‌ ده‌رمانی‌‬ ‫سروشتی‌ هه‌یه‌ ك�ه‌ تایبه‌ته‌‬ ‫به‌هێنانی‌ ده‌رمانی‌ ڕوه‌كی‌؟‬ ‫وه‌ك ده‌زانین گرفتی‌ قه‌ڵه‌وی‌‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌ كێشه‌ هه‌نوكه‌یه‌كانی‌‬ ‫جیهان بێگومان ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆری‌‬ ‫هاواڵتیانی‌ كوردستان به‌م گرفته‌وه‌‬ ‫ده‌ناڵێنن‪ ،‬ئه‌مه‌ش وای��ك��ردوه‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ په‌نا بۆ زۆر ده‌رمانی‌ گیایی‌‬ ‫و ده‌رمانی‌ بازرگانی‌ كۆمپانیاكانی‌‬ ‫ناته‌ندروستی‌ ببه‌ن توشی‌ هه‌زاره‌ها‬ ‫زیانی‌ الوه‌كی‌ ئه‌و ده‌رمانانه‌ ببن‬ ‫ئێشك ‪ :‬ئایا له‌ناو ده‌رمان ‌ه‬ ‫ه��اوش��ێ��وی‌‬ ‫گیاییه‌كانیشدا‬ ‫ده‌رمانه‌ پزیشكیه‌كان ده‌رمانی‌‬ ‫بێهۆشكه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌ بونی‌‬ ‫ئ �ه‌م ده‌رم��ان �ه‌ له‌ناو ده‌رمانه‌‬ ‫گ��ی��ای��ی��ه‌ك��ان��دا‬

‫ئێشك‪ :‬ئه‌و ده‌رمانانه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫تۆ باسی‌ خراپی‌ و مه‌ترسیان‬ ‫ئ �ه‌ك �ه‌ی��ت ئ��ه‌گ��ه‌ر ب �ه‌ده‌س��ت‬ ‫ده‌ستگێڕێكه‌وه‌ بێت ی��ان له‌‬ ‫دوكانێكی‌ كه‌مالیاتدا بێت یان‬ ‫له‌ده‌رمانخانه‌ی‌یه‌كی‌ ڕوه‌ك�ی‌‬ ‫یان ده‌رمانخانه‌یه‌كی‌ پزیشكیدا‬ ‫بێت خۆ ه�ه‌ر له‌ سنورێكه‌وه‌‬ ‫دێته‌ ناو هه‌رێمی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫ئایا كوالیتی‌ كۆنتروڵ الوازه‌‬ ‫یان قاچاخ چیه‌كان مه‌زنن؟‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ی‌ من به‌ ئاگا بم لێ‌ی‌‬ ‫تا ئێستا هیچ ده‌رمانێكی‌ وواڵتی‌‬ ‫سین (چ��ی��ن) ك�ه‌ ب��ۆ داب�ه‌زان��دن�ی‌‬ ‫كێش هاتبێت س �ه‌الم �ه‌ت نه‌بوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ن��اوی‌ م��ی��وه‌و گ��ژوگ��ی��اوه‌ هاتوه‌‬ ‫به‌اڵم له‌ بنه‌ڕه‌تدا ته‌نها ئه‌وه‌ نیه‌‪،‬‬ ‫میكانیزمی‌ دا‌به زاندنی‌ كێش‬

‫ئ��ێ��ش��ك ‪ :‬ئ��ه‌ت��وان��ێ��ت‬ ‫هه‌ندێك الیه‌نی‌ چ��اره‌س�ه‌ر به‌‬ ‫ده‌رزی‌ سینی‌ ب��ۆ خوێنه‌رانی‌‬ ‫ڕۆژنامه‌كه‌مان ڕون بكه‌یته‌وه‌؟‬ ‫ده‌رزی‌ ئ��اژن��ی��ن ل��ه‌ڕوان��گ��ه‌ی‌‬ ‫ك���ۆم���ه‌ڵ���ه‌ی‌ ڕوه‌ك���ن���اس���ان���ی‌‬ ‫كوردستانه‌وه‌ چیه‌ ؟‬ ‫ئومێد مصطفی‌ یحی‌‪ :‬ئێمه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌كادیمای‌ پزیشكی‌ كراوه‌ی‌‬ ‫میسری‌ كه‌ په‌یمانگایه‌كیان هه‌یه‌‬ ‫له‌ قاهیره‌ وه‌ك چاره‌سه‌ر به‌ ڕوه‌ك‬ ‫چ��اره‌س��ه‌ر ب �ه‌ ده‌رزی‌ ئ��اژن��ی��ن و‬ ‫چاره‌سه‌ر به‌كه‌ڵه‌شاخ و چاره‌سه‌ر‬ ‫ب�ه‌ ب�ه‌روب��ووم�ه‌ك��ان�ی‌ هه‌نگ كه‌له‌‬ ‫ژه‌هره‌كه‌یه‌وه‌ ده‌ست پێ‌ ده‌كات تا‬ ‫هه‌نگوینه‌كه‌ی‌‪ ،‬چاره‌سه‌ر به‌ گوێ‌‬ ‫و چ��اره‌س�ه‌ر به‌ بنی‌ پێ‌ له‌ بیرو‬ ‫ڕاگۆرینه‌وه‌ماندا به‌ته‌واوه‌تی‌ تاوتوێ‌‬ ‫ی‌ ئ�ه‌و مه‌سه‌له‌یه‌مان ك��رد‪ ،‬وه‌ك‬ ‫نمونه‌یه‌ك بۆتان باس بكه‌م كه‌الی‌‬ ‫خۆمان زۆر به‌ساده‌یی‌ كه‌ڵه‌شاخ گرتن‬ ‫بۆ هاواڵتیان ده‌كرێت كه‌ هه‌ندێك‬ ‫پشتی‌ بریندار ده‌كات و په‌رداخێك‬ ‫ل�ێ‌ ئ���ه‌دات و ت��ۆزێ��ك خوێنی‌ لێ‌‬ ‫دێت‪ ،‬به‌راستی‌ كه‌ڵه‌شاخ زانستێكی‌‬ ‫ووردوو ئ��اڵ��ۆزه‌ ه �ه‌روه‌ه��ا ئاسان‬ ‫نیه‌‪ ،‬زۆر له‌ هاواڵتیان پرسیاری‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ان ل �ێ‌ ئ�ه‌ك��ردی��ن و داوای‌‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ ده‌رزی‌ سینی‌ یان ئه‌كرد‬ ‫ئێمه‌ش په‌یوه‌ندیمان به‌و ئه‌كادیمیا‬ ‫میسریه‌وه‌ كردو وتیان ئه‌گه‌ر پێتان‬ ‫خ��ۆش بێت دێ��ی��ن ب��ۆ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ڕاسته‌ ئێمه‌ ڕێكخراوێكین له‌سه‌ر‬ ‫خه‌رجی‌ خۆمان ئه‌و پزیشكانه‌مان‬ ‫بانگهێشت ك���رد ب��ۆ ه �ه‌ول��ێ��ر و‬ ‫مۆڵه‌تمان بۆ وه‌رگرتن له‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ناوخۆ ئاسایش‪ ،‬له‌هۆڵی‌ ڕیستۆرانتی‌‬ ‫داوا خولێكی‌ (‪ )3‬ڕۆژیمان كرده‌وه‌‬ ‫(‪ )5‬كه‌س به‌شداریمان تێدا كرد‪،‬‬ ‫خوله‌كه‌ ده‌رباره‌ی‌ ده‌رزی‌ ئاژنین بوو‬ ‫كه‌ ئێستا له‌وواڵتی‌ چین به‌م شێوه‌‬ ‫زانستیه‌ ئه‌كرێت‪ ،‬پڕۆگرامێكیان بۆ‬ ‫هێناوین كه‌باس له ‌شێوازه‌كانی‌‬ ‫ده‌رزی‌ ئاژنین ده‌كات‪ ،‬جاران ئێمه‌‬ ‫وامانده‌زانی‌ كه‌ده‌رزی‌ ئاژنین ته‌نها‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی �ه‌ ك �ه‌ده‌رزی �ه‌ك �ه‌ ل �ه‌ گۆشت‬ ‫بچه‌قێنیت و ئیتر ته‌واو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م‬ ‫پیشه‌یه‌ مێژوه‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫(‪ )2000‬ه �ه‌زار س��اڵ پێش زایین‪،‬‬

‫ه‬ ‫ۆ‬ ‫ڵ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ب‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫‌ه س‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫چ‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ت‬ ‫رسی‬ ‫ج‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ی‬ ‫خ‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫پ‬ ‫ت‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫ت‬ ‫د‬ ‫رو‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫گ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ێكدان ‌ی الی ‌هنی‌‬ ‫ن‬ ‫ج‬ ‫و‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫رز‬ ‫ش‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫و ده‌ی�������ان‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ك‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ی‬ ‫ا‬ ‫ئێستا‬ ‫�ا‬ ‫�‬ ‫ت‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫�و‬ ‫�‬ ‫�ێ‬ ‫�‬ ‫ئ‬ ‫��ر؟‬ ‫ك �ه‌س �ی‌ ت�‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫‌هن‬ ‫ب��ی��رت��ان ل���ه‌وه‌ ك���ردۆت���ه‌وه‌ كه‌ مه‌ترسی‌ گ���ه‌وره‌ی‌ ه�ه‌ی�ه‌ بۆ‬ ‫ئه‌م پیشه‌یه‌ به‌ پێ‌ ی‌ مۆڵه‌ت‬ ‫نامه‌ی‌ ڕه‌سمی‌ ڕێك بخه‌ن؟‬ ‫ئومێد مصطفی‌ یحی‌‪ :‬گیا‬ ‫ده‌رمانی‌ نه‌ مێژویه‌كی‌ دیاریكراوی‌‬ ‫هه‌یه‌ و نه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ناوچه‌یه‌كی‌‬ ‫دیاریكراوه‌ ئه‌توانم بڵێم سه‌رتاسه‌ری‌‬ ‫دنیا ئه‌م پیشه‌یه‌ی‌ تیدایه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌‬ ‫چینیه‌كان ئه‌ڵێن ئێمه‌ یه‌كه‌م كه‌س‬ ‫بوین پیشه‌ی‌ پزیشكیمان به‌ گژوگیا‬ ‫ده‌س��ت پێكردوه‌ و وواڵت��ی‌ ئێران‬ ‫بانگه‌شه‌ی‌ ئه‌و‌ه ده‌كات ئه‌لێت ئێمه‌‬ ‫بوین و میسریه‌ كۆنه‌كان ئه‌ڵێن‬

‫ته‌ندروستی‌ خه‌ڵك له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاسانتر ده‌ستیا پێ‌ی‌ ده‌گات؟‬ ‫ئومێد مصطفی‌ یحی‪ :‬وه‌ك‬ ‫ده‌رم��ان �ه‌ گیاییه‌كان هیچ ج��ۆره‌‬ ‫ده‌رمانێكمان نیه‌ بێهۆشكه‌ر بێت‪،‬‬ ‫هه‌ندێك ده‌رم���ان ی‌ گیایی‌ هه‌ن‬ ‫ك�ه‌ ڕوه‌ك���ی‌ و بێهۆشكه‌رن ب�ه‌اڵم‬ ‫الی‌ ئێمه‌ ن��ی �ه‌‪ ،‬چ��ون��ك�ه‌ ئ�ه‌ك�ه‌ر‬ ‫له‌كاتێكدا كرابێتیش ب �ه‌ده‌رم��ان‬ ‫به‌ڕیگای‌ كیمیاوی‌ ئ��ام��اده‌ك��راوه‌‬ ‫و له‌ ده‌رمانخانه‌ پزیشكیه‌كاندا‬ ‫ده‌س��ت ده‌ك�ه‌وێ��ت الی‌ ئێمه‌ش به‌‬

‫له‌ڕێگای‌ ده‌رمانه‌وه‌ به‌سوڕی‌‬ ‫خ��وێ��ن��دا ت��ێ��پ�ه‌ڕده‌ب��ێ��ت‪ ،‬خ��ۆ ئه‌م‬ ‫ده‌رم��ان�ه‌ ئاگر نیه‌ بچێت چ�ه‌وری‌‬ ‫له‌شت بتوێنێته‌وه‌‪ ،‬ك �ه‌وات �ه‌ زۆر‬ ‫مه‌ترسیداره‌ بۆ ئه‌ندامه‌كانی‌ له‌ش‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ هێنانی‌ ئه‌و ده‌رمانانه‌‬ ‫ده‌بێت وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌ هه‌وڵی‌‬ ‫بنبڕكردنی‌ یه‌كجاره‌كی‌ بدات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆی‌ ئه‌و وه‌زاره‌ته‌دایه‌‪.‬‬ ‫ئێشك‪ :‬ئایا وه‌ك ئامار و‬ ‫داتای‌ به‌ڕێزتان به‌كارهێنه‌رانی‌‬

‫ئ��ه‌ف��س��ان��ه‌ك��ه‌ش�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ه‌ ك��ه‌ ڕاوچ���ی���ه‌ك به‌یانی‌‬ ‫زوو ویستویه‌تی‌ بچێت بۆ ماسی‌‬ ‫گرتن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و ڕۆژه‌ ئه‌و ڕاوچیه‌‬ ‫سه‌رئێشه‌یه‌كی‌ زۆر توندی‌ ده‌بێت‪،‬‬ ‫ل�ه‌ ت���اودا ب�ه‌ ڕاك���ردن ده‌ڕوات بۆ‬ ‫ق �ه‌راغ �ی‌ ڕوب��اره‌ك��ه‌ و ل�ه‌وك��ات�ه‌دا‬ ‫چقڵێك ده‌چ��ێ��ت ب �ه‌ پ��ێ‌ی‌ دا تا‬ ‫چقڵه‌كه‌ ده‌ردێنێت (‪ 15‬بۆ ‪)20‬‬ ‫خوله‌كی‌ پ �ێ‌ ده‌چ��ێ��ت ك �ه‌ ده‌ری‌‬ ‫دێنێت سه‌رئێشه‌كه‌ی‌ به‌ته‌واوه‌تی‌‬

‫ی‬ ‫ل��ه‌و خ��ااڵن � ‌ه ب��درێ��ت ب �ه‌ پێ‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆشیه‌كه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌سه‌ ‌‬ ‫جۆر ‌‬ ‫كه‌ ئه‌م كاره‌ ئه‌كات شاره‌زایی‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌و ڕێڕه‌وانه‌دا ئه‌بێت بزانیت ئه‌و‬ ‫ده‌رزی ‌ه له‌ كوێ‌ ده‌دات و چه‌ند تیایدا‬ ‫ی چیه‌‪،‬‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌رزیه‌ ئیش ‌‬ ‫بۆ نمون ‌ه بته‌وێت ووز‌ه له‌و كه‌سه‌دا‬ ‫ی‬ ‫زیاد یان كه‌م بكه‌یت چۆن به‌كار ‌‬ ‫دێنیت كاتێك شوێنی‌ ده‌رزیه‌كه‌ت‬ ‫ی نه‌خۆشیه‌ك ‌ه‬ ‫ی ج���ۆر ‌‬ ‫ێ ‌‬ ‫ب �ه‌ پ � ‌‬ ‫دیاریكرد ده‌رزی �ه‌ك � ‌ه ل�ه‌و جێگای ‌ه‬ ‫ده‌چه‌قێنیت دوات��ر ئه‌گه‌ر بته‌وێت‬ ‫ووزه‌ ل �ه‌و ك�ه‌س�ه‌دا زی��اد به‌كه‌یت‬ ‫ی‬ ‫ئه‌بێت به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ئاڕاسته‌ ‌‬ ‫ی كاتژمێره‌و‌ه بیسوڕێنیت‪،‬‬ ‫میل ‌‬ ‫ئ �ه‌و كات ‌ه نه‌خۆشه‌ك ‌ه هه‌ست ب ‌ه‬ ‫ی ده‌كات ئه‌و‌ه‬ ‫ی كاره‌بای ‌‬ ‫ته‌زوویه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌وا ئه‌م ده‌رزی ‌ه‬ ‫نیشان ‌ه ‌‬ ‫كارێكی‌ كردو و له‌خۆوه‌ نه‌چوه‌ت ‌ه‬ ‫ی هه‌ی ‌ه‬ ‫شوێنێكه‌وه‌‪ ،‬وات ‌ه بنه‌مایه‌ك ‌‬ ‫ێ ئه‌كه‌یت‪.‬‬ ‫چونك ‌ه تۆ هه‌ستی‌ پ ‌‬ ‫ئێشك ‪ :‬زۆر سوپاس بۆ‬ ‫ئاماده‌بوونت له‌م گفتوگۆیه‌دا‬ ‫ی‬ ‫و دوا ووت��ه‌ت بۆ خوێنه‌ران ‌‬ ‫ڕۆژنامه‌كه‌مان چیه‌؟‬ ‫دوا قسه‌م ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئومێد‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ئه‌خوزام كه‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی كوردستان ئ��اوڕێ��ك له‌م‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی بخات‬ ‫ئیش ‌ه بداته‌و‌ه ناكرێت وه‌ال ‌‬ ‫ێ ناكرێت ئه‌م پیشه‌یه‌ هه‌بێت‬ ‫و بڵ ‌‬ ‫ی پێدا نه‌نێت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌م‬ ‫و دان � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شاناز ‌‬ ‫پیشه‌یه‌ له‌بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ مایه‌ ‌‬ ‫و س�ه‌رب�ه‌رزی�ه‌ بۆ ه �ه‌ر وواڵتێك‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌ر ئه‌و‌هی‌ به‌شێك ‌ه ل ‌ه كولتور ‌‬ ‫وواڵته‌كه‌شمان ‪.‬‬ ‫ئێشك ‪ :‬ت��ۆ خ��ۆت باش‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌زان���ی���ت‪ ،‬چ��ون��ك�� ‌ه ب �ه‌ش � ‌‬ ‫ی ته‌ندروستیت‬ ‫خ��ۆپ��اراس��ت��ن� ‌‬ ‫ی‬ ‫ت���ه‌واو ك����ردوه‌‪ ،‬ك � ‌ه له‌ڕێگا ‌‬ ‫ی زۆر بچوكه‌و ‌ه له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫بیرنێك ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی ن��ه‌خ��ۆش��ی��ه‌ك�� ‌‬ ‫ت���وش��� ‌‬ ‫كوشند ‌ه ببیت‪ ،‬ئایا مه‌ترسیدار‬ ‫ی‬ ‫نی ‌ه ك � ‌ه ت��ۆ به‌به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ندێك ئامێر نه‌شته‌ر گه‌ر ‌‬ ‫ی ناخاوێن ك ‌ه كه‌س‬ ‫كه‌ره‌سته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پ��اك و خاوێن ‌‬ ‫نی ‌ه چ��اودێ��ر ‌‬ ‫ئ���ه‌و ئ��ام��ێ��ران�� ‌ه ب��ك��ات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی دێنن‪ ،‬ئ �ه‌و كه‌سه‌ ‌‬ ‫ب�ه‌ك��ار ‌‬ ‫هاتوو ‌ه كه‌ڵه‌شاخ ده‌گرێت ل ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی گواستراوه‌ ‌‬ ‫بنه‌ڕه‌تدا نه‌خۆش ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫هه‌ی ‌ه یان نا‪ ،‬چونك ‌ه دوا ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی تر ئه‌و ئامێرانه‌ ‌‬ ‫كه‌سێك ‌‬ ‫به‌كاردێت‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش بڕوامان وای�ه‌ ده‌بێت‬ ‫ی ك ‌ه ئه‌م كاره‌ ده‌كه‌ن‬ ‫ئه‌و كسان ‌ه ‌‬ ‫ده‌بێت لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا‬ ‫بكرێت‪ ،‬چونك ‌ه ڕاس��ت�ه‌وخ��ۆ ئه‌م‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ته‌ندروست ‌‬ ‫پیشه‌ی ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫هاواڵتیانه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬له‌به‌ره‌نامه‌ماندا‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌ ك��اری��ش��م��ان ب��ۆ ك����ردوه‌‪،‬‬ ‫كه‌ڵپرسینه‌و‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌دا‬ ‫بكه‌ین كه‌ مه‌رج و ڕینمایه‌كانی‌ ئێم ‌ه‬ ‫جێ‌به‌جێ‌ ناكه‌ن‪.‬‬


‫‪www.healthsyndicate.org‬‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫وتار‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫‪4‬‬

‫ئه‌نجام دانی‌ كۆنگره‌ی‌ دووه‌م له‌ ئێستا دا سه‌ندیكاو ستافی‌ نوێ‌‬

‫ل ‌ه تاقیكردن ‌هه‌یه‌ك ‌ی مێژوییدان بۆ ئه‌و‌ه ‌ی بتوانن ئه‌و‌ه ‌ی داواكار ‌ی پێشنیار ‌ی كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندرووست ‌ی ی ‌ه ل ‌ه (زاخۆو‌ه تا خانقین) ب ‌ه شێو‌ه ‌ی پرۆژ‌ه ‌ی رێكخراوو كۆیبكه‌نه‌وه‌و‬ ‫ئاراست ‌ه ‌ی الیه‌ن ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كان ‌ی بكه‌ن و به‌دواداچون ‌ی بۆ بكه‌ن ‪ .‬و‌ه ئه‌و‌ه ‌ی ئه‌مرۆ پێویست ‌ه له‌سه‌ر سه‌ندیكا كار ‌ی جد ‌ی له‌سه‌ر بكات فشار خستن ‌ه سه‌ر الیه‌ن ‌ه‬ ‫ێ و به‌رنام ‌ه رێژ ‌ی بۆ ئاینده‌یه‌ك ‌ی باشتر بۆ كارمه‌ندان ‌ی ته‌ندرووست ‌ی ‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كان بۆ ج ‌ێ ب ‌ه ج ‌ێ كردن ‌ی داواكارییه‌كان و دانان ‌ی نه‌خشه‌و پالن ‌ی نو ‌‬

‫ێ و ئه‌مرۆدا‬ ‫ی ل ‌ه نیوان دوین ‌‬ ‫ی ته‌ندرووست ‌‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫سه‌ندیكا ‌‬

‫ئه‌ركان موحه‌مه‌د ره‌شید‬

‫ریكخراوه‌كان‬ ‫سه‌ندیكاو‬ ‫وهاوشێوه‌كانیان ه�ه‌ر یه‌كه‌و‬ ‫به‌پێ‌ی‌ جۆری‌ پیشه‌و ژماره‌ی‌‬ ‫ئه‌ندام و كاروچاالكی‌ یه‌كانیان‬ ‫ناوووناوبانگییان هه‌یه‌ و له‌‬ ‫درووستبوونیانه‌وه‌‬ ‫م��ێ��ژووی‌‬ ‫ئ��ه‌و سه‌ندیكاو رێكخراوانه‌‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك ل �ه‌ شێوه‌یه‌ك‬ ‫له‌رێگه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ بێت‬ ‫ی��ان گ��ۆران��ك��اری‌ ت��ری‌ ج��ۆراو‬ ‫جۆر درێژه‌ به‌كاروانی‌ خه‌باتی‌‬ ‫پیشه‌یی‌ خ��ۆی��ان ده‌ده‌ن و‬ ‫له‌رێگه‌ی‌ پ�ه‌ی��ره‌وو به‌رنامه‌ی‌‬ ‫دی��اری��ك��راوی‌ خۆیانه‌وه‌ ئیش‬ ‫وك��اری‌ خۆیان و توێژه‌كه‌یان‬ ‫به‌رێوه‌ ده‌به‌ن ‪.‬‬ ‫س�ه‌ن��دی��ك��ای‌ ك��ارم�ه‌ن��دان�ی‌‬ ‫ت �ه‌ن��درووس��ت �ی‌ یه‌كێكه‌ ل�ه‌و‬

‫سه‌ندیكایانه‌ی‌ له‌ الیه‌ن حكومه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستانه‌وه‌ مۆڵه‌تی‌‬ ‫فه‌رمی‌ پێدراوه‌و نوێنه‌رایه‌تی‌‬ ‫كارمه‌ندی‌ ته‌ندرووستی‌ ده‌كات‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك �ی‌ ره‌س��م��ی‌ له‌‬ ‫سنووری‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا و‬ ‫ئامانجی‌ ئه‌وه‌یه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫سه‌رده‌میییانه‌‬ ‫مه‌ده‌نییانه‌ی‌‬ ‫داك���ۆك���ی‌ ل���ه‌ ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ بكات و له‌كاتی‌‬ ‫كیشه‌و گرفته‌كاندا به‌ ده‌نگی‌‬ ‫ی��ان�ه‌ وه‌ بچێت وه‌ه��ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ب �ه‌ پ��ێ‌ی‌ پێداویستییه‌كانی‌‬ ‫س�������ه‌رده‌م و ق��ۆن��اغ��ه‌ك��ان‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ب��ری��ارو چ��اره‌س��ه‌ری‌‬ ‫گ��رن��گ ب���دات چونكه‌ ئ��ه‌وه‌ی‌‬ ‫الیه‌نی‌ سه‌ره‌كییه‌ بۆ زیندوو‬ ‫هێشتنه‌وه‌ی‌ ه �ه‌ر سه‌ندیكاو‬ ‫رێ��ك��خ��راوێ��ك��ی‌ ك��ۆم �ه‌ڵ��گ �ه‌ی‌‬ ‫مه‌ده‌نی‌ خۆ گونجاندنه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫گۆرانكارییه‌كانی‌ س��ه‌رده‌م و‬ ‫دانانی‌ به‌رنامه‌و پالنی‌ تۆكمه‌ یه‌‬ ‫بۆ به‌هێزكردنی‌ شێوازی‌ كاری‌‬ ‫رێكخراو ‌ه له‌ كاری‌ پیشه‌یی‌ و‬ ‫ئیداری‌ دا ‪.‬‬ ‫رێكخستنه‌وه‌ی‌ ماڵی‌‬ ‫سه‌ندیكا (یه‌ككرتنه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌ردوو سه‌ندیكا)‬ ‫ل������ه‌م������اوه‌ی‌ س���ااڵن���ی‌‬ ‫دووئ��ی��داره‌ی��ی��دا (سلێمانی‌‬ ‫و ه���ه‌ول���ێ���ر) ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ له‌ سنووری‌ ئه‌و‬ ‫پارێزگایانه‌ی‌ سنووری‌ هه‌ردوو‬ ‫ئیداره‌كه‌دا به‌ دوو شێوازی‌‬ ‫ج��ی��اواز ك��اری‌ رێكخراوه‌یی‌‬ ‫ی��ان ب �ه‌رێ��وه‌ ده‌ب���رد ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان به‌‬ ‫یه‌كێك له‌ الیه‌نه‌ الوازه‌ك��ان�ی‌‬

‫ك��اری‌ رێكخراوه‌یی‌ داده‌نرێت‬ ‫كه‌ له‌ هه‌رێمێكی‌ ‪ 3‬پارێزگایی‌‬ ‫دا دوو سه‌ندیكای‌ تایبه‌ت به‌‬ ‫ك��اری‌ پیشه‌یی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ هه‌بێت چونكه‌‬ ‫پێت خۆش بێت یان نا ئه‌ دوو‬ ‫ده‌سته‌یه‌ی‌ سه‌رپه‌رشتی‌ كاری‌‬ ‫رێكخراوه‌یی‌ ده‌كه‌ن به‌ په‌یره‌وو‬ ‫به‌رنامه‌و پالنی‌ ج��ی��اوازه‌ وه‌‬ ‫كاریان كردووه‌ ‪.‬‬ ‫پ���اش پ��رۆس��ه‌ی‌ ئ���ازادی‌‬ ‫عێراق له‌ ساڵی‌ ‪ 2003‬و ئه‌و‬ ‫گۆرانكارییه‌ ئابری‌ و سیاسی و‬ ‫زانستییه‌ی‌ كوردستانی‌ گرته‌وه‌‬ ‫و دواتر له‌ رووی‌ كاری‌ حكومی‌‬ ‫و په‌رله‌مانی‌ ی��ه‌وه‌ ه��ه‌ردوو‬ ‫ئیداره‌ی‌ (سلێمانی‌ و هه‌ ولێر) له‌‬ ‫پرۆسه‌یه‌كدا یه‌كێكیان گرته‌وه‌و‬ ‫ی �ه‌ك��گ��رت��ووی‌‬ ‫حكومه‌تێكی‌‬ ‫بنكه‌ ف���راوان درووس���ت بوو‬ ‫پ���اش م���اوه‌ی���ه‌ك ك��ارك��ردن �ی‌‬ ‫ن��ێ��وان ه���ه‌ردوو سه‌ندیكا به‌‬ ‫شێوه‌یه‌كی‌ توافقی‌ له‌ ساڵی‌‬ ‫(‪ )2009‬ئ�ه‌وه‌ بوو حكومه‌تی‌‬ ‫بریاریدا كه‌ ده‌بێت هه‌مو دوو‬ ‫س�ه‌ن��دی��ك��ای�ه‌ك�ی‌ ه��اوش��ێ��وه‌ی‌‬ ‫یه‌كتری‌ بریاری‌ یه‌كگرتنه‌وه‌ی‌‬ ‫ته‌واو بده‌ن له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا‬ ‫هاوكاری یان بۆ خه‌رج ده‌كرێت‬ ‫و پاش پرۆسه‌ی‌ یه‌كگرتنه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌ردوو سه‌ندیكای‌ (كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ – سلێمانی‌) و‬ ‫(سه‌ندیكای‌ پیشه‌ ته‌ندرووستی‌‬ ‫یه‌كان – هه‌ولێر) ده‌سته‌ی‌‬ ‫بااڵ به‌راویژ ك��ردن له‌گه‌ڵ لق‬ ‫و نووسینگه‌كانی‌ سه‌ندیكا‬ ‫له‌ س�ه‌رج�ه‌م پارێزگاو ق �ه‌زاو‬ ‫ن��اح��ی��ه‌ك��ان��ی‌ ك���وردس���ت���ان‬

‫ب��ری��اری��دا ل �ه‌ ك��وت��ای��ی ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ ناوچه‌یی‌‬ ‫‪2011‬‬ ‫ب��ۆ س���ه‌رج���ه‌م ك��ارم �ه‌ن��دان �ی‌‬ ‫ت��ه‌ن��درووس��ت��ی‌ ئ���ه‌ن���دام له‌‬ ‫سه‌ندیكا ئه‌نجام بدرێت و پاش‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ كۆنفرانسی‌ ناوچه‌یی‌‬ ‫ئه‌نجامدرا ئه‌وه‌بوو نوێنه‌رانی‌‬ ‫سه‌ندیكا ب �ه‌ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن له‌‬ ‫الیه‌ن ئه‌ندامانی‌ سه‌ندیكا وه‌‬ ‫دیاریكران بۆ به‌شداریكردن له‌‬ ‫دووه‌مین كۆنگره‌ی‌ سه‌رتاسه‌ری‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ب������ه‌رواری‌ ‪11‬و‪-12‬‬ ‫‪ 2012-1‬ل �ه‌ ش���اری‌ هه‌ولێرو‬ ‫ب �ه‌ ئ��ام��اده‌ب��وون �ی‌ ئه‌ندامانی‌‬ ‫هه‌ڵبژێردراو بۆ كۆنگره‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫دوورۆژدا سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ت��ه‌ن��درووس��ت��ی‌ ب���ه‌ پ �ه‌ی��ره‌و‬ ‫پرۆگرامێكی‌ نوێ‌ و به‌ ستافێكی‌‬ ‫یه‌كگرتووه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵبژیردراوی‌‬ ‫كۆتایی‌ ب�ه‌ك��اره‌ك��ان�ی‌ هێناو‬ ‫ئ���ه‌م���ج���اره‌ش ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ بوون به‌ خاوه‌نی‌‬ ‫یه‌كگرتووی‌‬ ‫سه‌ندیكایه‌كی‌‬ ‫تایبه‌ت به‌ خۆیان ئه‌گه‌ر چی‌‬ ‫چه‌ند لیستێكی‌ به‌شداربووی‌‬ ‫اله‌ینه‌كانی‌ تر له‌ یه‌كه‌م رۆژوو‬ ‫دووه‌م رۆژی‌ كۆنگره‌دا بایكۆتی‌‬ ‫كۆنگره‌ یان كرد ‪.‬‬ ‫ستافی‌ نوێ‌ و نه‌خشه‌‬ ‫رێگای‌ نوێ‌‬ ‫پاش هه‌ڵبژاردنی‌ ستافی‌‬ ‫نوێ‌ ی‌ سه‌ندیكا ی‌ یه‌كگرتوو‬ ‫له‌یه‌كه‌م كاریان دا ستافی‌ نوێ‌‬ ‫به‌ به‌رنامه‌ و پالنێكی‌ شه‌ش‬ ‫مانگی‌ و ب�ه‌ په‌یوه‌ندیكردن‬ ‫ب �ه‌ س�ه‌ن��دی��ك��ای‌ ك��ارم�ه‌ن��دان�ی‌‬

‫ته‌ندرووستی‌ عێراقه‌وه‌ ده‌ستیان‬ ‫ب�ه‌ك��اره‌ك��ان��ی��ان ك��رد و چه‌ند‬ ‫داواكارییه‌كی‌ هه‌نووكه‌یی‌ و‬ ‫درێ��ژخ��ای��ه‌ن ی��ان ئ��اراس��ت�ه‌ی‌‬ ‫حكومه‌تی‌ ه �ه‌رێ��م و الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كان كرد و داوایان‬ ‫كرد له‌ماوه‌ی‌ دیاریكراودا كه‌‬ ‫نزیكه‌ی‌ ش�ه‌ش مانگ ده‌بێت‬ ‫داواكارییه‌كانمانه‌وه‌‬ ‫ب���ه‌ده‌م‬ ‫بێن چونكه‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ داواك��راوه‌‬ ‫مافێكی‌ سه‌ره‌تایی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرووستییه‌ و ده‌ب��ووای �ه‌‬ ‫چه‌ند ساڵێك پێش ئێستا ئه‌‬ ‫وداواك��اری��ی��ان�ه‌ (هاوتاكردنی‌‬ ‫ده‌رم��اڵ �ه‌و ك��ردن �ه‌وه‌ی‌ كۆلێژو‬ ‫ك��ردن��ه‌وه‌ی‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫گشتی‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌‬ ‫ل��ه‌وه‌زاره‌ت��ی‌ ته‌ندرووستی‌ و‬ ‫شوێنی‌ نیشته‌جێ‌بوون و خوولی‌‬ ‫پیشه‌یی‌ و راهێنان له‌ناوه‌وه‌و‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی‌ ووالت بۆ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ و ‪.......‬هتد) جێ‌‬ ‫به‌ جێ‌ بكرایه‌ ‪ .‬پاش تێپه‌ربوونی‌‬ ‫چه‌ند مانگێك به‌سه‌ر نه‌خشه‌‬ ‫رێگای‌ سه‌ندیكا بۆ به‌دیهێنانی‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌‬ ‫داخوازییه‌كانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ و به‌تایبه‌تی‌ له‌‬ ‫یادی‌ رۆژی‌ جیهانی‌ په‌رستاران‬ ‫دا له‌ ‪ 2012-5-12‬به‌ چه‌ند‬ ‫رۆژێ����ك س�ه‌ن��دی��ك��ا ب��ری��اری��دا‬ ‫ئه‌گه‌ر بێت و داخوازییه‌كانی‌‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌ ت �ه‌ن��درووس��ت �ی‌‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ جێ‌ به‌‬ ‫جێ‌ نه‌كرێت ئ��ه‌وا مانگرتنی‌‬ ‫سه‌رتاسه‌ری‌ ئه‌نجام ده‌درێ��ت‬ ‫و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌م داخوازییانه‌دا‬ ‫حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫به‌ دانیشتن و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬

‫سه‌ندیكا ره‌زام �ه‌ن��دی‌ پیشان‬ ‫دا ب��ه‌ ج��ێ‌ ب��ه‌ ج��ێ‌ ك��ردن�ی‌‬ ‫س��ه‌رج��ه‌م داواك��اری��ی �ه‌ك��ان �ی‌‬ ‫سه‌ندیكا و له‌ ئێستادا سه‌رجه‌م‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ له‌‬ ‫چاوه‌روانی‌ ئ �ه‌وه‌دا ئه‌و مافه‌‬ ‫ره‌اییانه‌یان له‌اليه‌ن حكومه‌ته‌وه‌‬ ‫ب��ۆ داب��ی��ن بكرێت ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌و ناعه‌داله‌تییه‌ی‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫پێشوودا هه‌بووه‌ نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫رێكخستنه‌وه‌ی‌ ماڵی‌‬ ‫ناوخۆیی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ و‬ ‫چاره‌سه‌ره‌كانی‌‬ ‫یه‌كێك له‌ كێشه‌و گرفته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر حزب ورێكخراوێك بوونی‌‬ ‫كێشه‌و گرفتی‌ ناوخۆییه‌ له‌‬ ‫ن��او ئ �ه‌و ح��زب و رێكخراوانه‌‬ ‫‪ .‬س �ه‌ن��دی��ك��ای‌ ك��ارم �ه‌ن��دان �ی‌‬ ‫ته‌ندرووستیش كه‌ نوێنه‌رایه‌تی‌‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 20‬هه‌زار كارمه‌ندی‌‬ ‫ته‌ندرووستی‌ ده‌كات له‌ماوه‌ی‌‬ ‫س��ااڵن �ی‌ پ��ێ��ش��وودا سه‌ندیكا‬ ‫به‌چه‌ند قۆناغێكی‌ تایبه‌تدا‬ ‫تێپه‌ربووه‌ و له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئیشی‌ ب��اش �ی‌ ك����ردووه‌ ك�ه‌م‬ ‫و ك��ورت �ی‌ ه��ه‌ب��ووه‌ ب���ه‌الم له‌‬ ‫دووه‌مین كۆنگره‌ی‌ خۆیدا كه‌‬ ‫له‌ سالی‌ ‪ 2012‬ئه‌نجامدرا چه‌ند‬ ‫لیستێك له‌ دووای��ن ساته‌كانی‌‬ ‫كۆنگره‌دا بایكۆتی‌ یان كرد و‬ ‫له‌گه‌ل ئه‌وه‌شدا كۆنگره‌ له‌ماه‌ی‌‬ ‫دوورۆژدا پ �ه‌ی��ره‌و پرۆگرامی‌‬ ‫نوێ‌ی‌ داناو پاش ته‌واو بوونی‌‬ ‫كۆنگره‌ له‌ ئێستادا سه‌ندیكا‬ ‫له‌ ئاماده‌كاری‌ ت�ه‌واو دایه‌ بۆ‬

‫په‌ره‌سه‌ندن و باڵوبوونه‌و‌ه ‌ی ماد‌ه هۆشبه‌ره‌كان‬ ‫دیار مه‌ال گچكه‌‬ ‫بنكه‌ی‌ ته‌ندروستی‌ تارین‬ ‫پێشه‌كی‌‪ :‬ب ‌ه هۆی‌ ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆر‬ ‫ڕۆژ له‌ دوای‌ ڕۆژ ماده‌ی‌ هۆشبه‌ر ل ‌ه‬ ‫په‌ره‌سه‌ندن دایه‌ و تایبه‌تی‌ له‌ نیو‬ ‫چینی‌ الوان‪ .‬یه‌كێك ‌ه له‌و دیارد‌ه‬ ‫ی‬ ‫خراپ و پرمه‌ترسیه‌ كه‌ كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی نه‌وه‌كان‬ ‫ی هه‌ی ‌ه بۆ ئاینده‌ ‌‬ ‫خراپ ‌‬ ‫ی به‌ تایبه‌ت و‬ ‫و كۆمه‌ڵگای‌ كورد ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا عێراق به‌ گشتی‌‪ .‬دیار‌ه‬ ‫هه‌موو گرفت و كێشه‌ و كۆسب‬ ‫ی‬ ‫و دی��ارده‌ی نامۆ الیه‌نی‌ خراپ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ی ‌ه ده‌كرێ‌ خاڵی‌ چاره‌سه‌ریش ‌‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی ئالووده‌بوون ل ‌ه‬ ‫* كاریگه‌ر ‌‬ ‫سه‌ر ئاستی‌ خودی‌ تاكه‌ كه‌س‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی و ڕه‌فتار ‌‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ل ‌ه روو ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵسه‌كه‌وته‌كان به‌ره‌و تێكچوون ‌‬ ‫ی زاڵ بێت ب ‌ه سه‌ر‬ ‫ده‌چێت ناتوان ‌‬ ‫خودی‌ خۆیدا‪ ،‬به‌رده‌وام په‌شۆكاو‬ ‫ی‬ ‫ێ و كه‌سایه‌ت ‌‬ ‫و ن��اڕێ��ك ده‌ب��� ‌‬ ‫به‌ره‌و تێكچون ده‌چێت‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫ی‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ ب�ه‌ر تانه‌ و ته‌شه‌ر ‌‬ ‫ی دیكه‌ زۆر ب ‌ه‬ ‫خه‌ڵكی‪ ،‬كه‌سایه‌ن ‌‬ ‫چاوێكی‌ سووك و ڕیسوا سه‌یری‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا ڕوب����ه‌روو ‌‬ ‫ئاسته‌نگی‌ گ����ه‌وره‌ی‌ م���ادی‌ و‬ ‫ی‬ ‫له‌ ده‌ستدانی‌ ك��ار و پیشه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و ڕه‌فتار‌ه‬ ‫ده‌بێته‌وه‌ ل ‌ه ئه‌نجام ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��اڕێ��ك ون��اپ�ه‌س��ن��ده‌ی‌ ل �ه‌ كات ‌‬ ‫ێ‬ ‫ئالووده‌بوون‪ ،‬كه‌ پێی‌ هه‌ڵده‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه ڕاپه‌رانی‌ ك ‌ه پێ ‌‬ ‫و نه‌توانێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تێكچوون ‌‬ ‫سپێردراون‪ ،‬ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫ی و له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫ب��اری‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی مردنی‌‬ ‫ل ‌ه ئه‌نجامدا ببێته‌ هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سه‌ك ‌ه ئه‌م ‌ه جگه‌ ل ‌ه ناوبردن ‌‬ ‫ی دوا‬ ‫تواناكانی‌ الوان و تێكشاندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژی��ان و په‌نا بردنیان بۆ كار ‌‬ ‫تاوانكاری‌ و دزی‌ و كوشتن و بۆ ب ‌ه‬

‫ی پاره‌و داهات تاوه‌كو‬ ‫ده‌ست هێنان ‌‬ ‫ێ بكڕن‪.‬‬ ‫ماده‌ی‌ هۆشبه‌ری‌ پ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه سه‌ر ئاست ‌‬ ‫* كاریگه‌ر ‌‬ ‫خ��ێ��زان‪ .‬دی����اره‌ ئ��ال��ووده‌ب��وون‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ی ‌ه ل ‌ه سه‌ر ئاست ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی هاوسه‌رگیری‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫خێزان و پرۆسه‌ ‌‬ ‫به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و كه‌سه‌ ئالووده‌بوو‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه ب ‌ه كه‌ڵكی‌ باوكایه‌ت ‌‬ ‫ێ و به‌رده‌وام‬ ‫یاخۆد هاوسه‌رێتی‌ نای ‌‬ ‫ی‬ ‫كێشه‌و گرفت ل�ه‌ ن��ێ��وان خۆ ‌‬ ‫ی په‌یدا‬ ‫ی و منداڵه‌كان ‌‬ ‫خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫ێ ب ‌ه هۆی‌ ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫و ڕه‌فتاری‌ چ �ه‌وت نامه‌سئوالن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ێ ه �ه‌ڵ��ده‌س��ت �ێ‌ ك��ه‌ ن��ات��وان� ‌‬ ‫پ�� ‌‬ ‫ی بكات وه‌ك��و ده‌رن��گ‬ ‫كۆنترۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌وان‪ ،‬پێ‌ ئاگابوون ‌‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫ل�ه‌ پ�����ه‌روه‌رده‌ی منداڵه‌كانی‪،‬‬ ‫دواتریش ناتوانی‌ لێپرسینه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫ی خێزانی‌ بكات‪،‬‬ ‫گه‌ڵ ئه‌ندامه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ش دواج��ار خێزان تووش ‌‬ ‫ل��ێ��ك��ت��رازان و ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ان �ه‌و‌ه و‬ ‫ی‬ ‫ی ڕێ��ژی‌ توندووتیژ ‌‬ ‫زی��ادب��وون � ‌‬ ‫كوشتن و په‌رته‌وازبونی‌ منداڵ و‬ ‫ته‌ڵه‌قدان زۆرتر بێت‪ .‬وه‌ ده‌بێت ‌ه‬ ‫ی ئه‌و پێوه‌ر‌ه و به‌ها و‬ ‫هۆی‌ نه‌مان ‌‬ ‫داب و نه‌ریته‌ جوانانه‌ی‌ كه‌ ل ‌ه ناو‬ ‫خێزاندا هه‌ن‪.‬‬ ‫* ك��اری��گ�ه‌ری‌ ئ��ال��ووده‌ب��وون‬ ‫ل ‌ه سه‌ر ئاستی‌ كۆمه‌ڵگا‪ .‬دیار‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵێك فاكته‌ری‌ گرنگ هه‌ن بۆ‬ ‫ی‬ ‫ه‌سانی‌ ئالووده‌بوون كه‌ كاریگه‌ر ‌‬ ‫خراپی‌ هه‌ی ‌ه بۆ كۆمه‌ڵگا وه‌ك‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ ئالووده‌ن هه‌میشه‌ ب ‌ه دوا‬ ‫پار‌ه په‌یداكرنن و‌ه بۆ په‌یداكردن‬ ‫و كڕینی‌ ماده‌ هۆشبه‌ره‌كانن ئه‌م‬ ‫ی‬ ‫جۆر‌ه پاره‌په‌یداكردنه‌ش له‌ ڕێگا ‌‬ ‫ی‬ ‫تووندوتیژی‌ و دزین و كوشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫خه‌ڵك ده‌بێت‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ئالووده‌بوونه‌ به‌م ماده‌یه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌سه‌كه‌ مووچه‌ خۆری‌ ده‌وڵه‌ت‬ ‫ی‬ ‫بێت هه‌میشه‌ ئه‌ركه‌ كانی‌ خۆ ‌‬ ‫به‌ ڕێ��ك و پێكی‌ ئه‌نجام ن��ادات‬ ‫ی به‌ درێژایی‌ كات‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌ هۆ ‌‬

‫ی‬ ‫ی پ �ه‌ی��داك��ردن و كڕین ‌‬ ‫ب�ه‌ دوا ‌‬ ‫ماده‌هۆشبه‌ره‌كان ‌ه ئه‌م حاڵه‌ته‌ش‬ ‫زیان ب ‌ه كۆمه‌ڵگا ده‌گه‌یه‌نی‌ و‌ه‬ ‫ئه‌ركیشه‌ و بارگرانی ‌ه ل ‌ه سه‌ر‬ ‫ده‌وڵ��ه‌ت ك ‌ه زه‌ره‌م�ه‌ن��دی‌ مادیه‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ الیه‌كی‌ تره‌وه‌ ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئالووده‌بوون ‌ه به‌م ماده‌یه‌ له‌ ڕێگا ‌‬ ‫ی وه‌رگرتنی‌ ئه‌م ماده‌ی ‌ه بۆ‬ ‫ده‌رز ‌‬ ‫سێ‌ چوار كه‌س به‌كاری‌ ده‌هێنن‬ ‫ی‬ ‫دیاره‌ یه‌كێك له‌و كه‌سانه‌ ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی ‪ HIV‬ئایدز‬ ‫ی نه‌خۆش ‌‬ ‫هه‌ڵگر ‌‬ ‫ی هه‌مان‬ ‫بێت كه‌سانی‌ تریش تووش ‌‬ ‫نه‌خۆشی‌ ئایدز ده‌بن‪.‬‬ ‫له‌ كۆتاید‪ :‬ئالووده‌بوون ب ‌ه‬ ‫یه‌كێك له‌ گه‌ورترین گرفت دادنرێت‪،‬‬ ‫ی سه‌رده‌م‬ ‫ك ‌ه رووبه‌ رووی‌ شارستان ‌‬ ‫بۆته‌وه‌‪.‬ئه‌م گرفت ‌ه نه‌خاك و ن ‌ه‬ ‫نه‌ته‌وه‌ و نه‌كه‌لتوور و نه‌هیچ ئاین‬ ‫ێ و هه‌موو‬ ‫و شارستانیه‌ت ناناس ‌‬ ‫ی ده‌برێت‪.‬‬ ‫سنووره‌كان به‌ ئاسان ‌‬ ‫له‌ هه‌شوێنێك هه‌ڵوه‌ست ‌ه بكات‬ ‫تاك و خێزان و كۆمه‌ڵگه‌ به‌ره‌و‬ ‫رووخان ده‌بات‪ ،‬ئالووده‌بوون ب ‌ه‬ ‫م��اد‌ه هۆشبه‌ركان ترسناكترین‬ ‫ج��ۆری‌ ئالووده‌بوونه‌ چه‌نك ‌ه ل ‌ه‬ ‫پاڵ مه‌ترسیی ‌ه ده‌رووننیه‌ زۆره‌كان‬ ‫ده‌ستكه‌وتنێكی‌ ماددی‌ زۆری‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ش واده‌ك��ات هه‌میشه‌ ڕێگا‬ ‫ی پێوه‌كردنی‪،‬‬ ‫و شێوازی‌ بازرگان ‌‬ ‫ش��ت��ێ��ك�ی‌ روون و ئ��اش��ك��رای � ‌ه‬ ‫ئالووده‌بوون ل ‌ه هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫ی دوای���ی‌ ب ‌ه‬ ‫ل��ه‌م چه‌ند س��ااڵن �ه‌ ‌‬ ‫ی كردو‌ه‬ ‫رێژه‌یه‌كی‌ زۆر ته‌شه‌نه‌ ‌‬ ‫به‌راورد ل ‌ه گه‌ڵ سااڵنی‌ ڕابردووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫بۆی ‌ه پێویست ‌ه وه‌ك ئه‌ركێك ‌‬ ‫ی‬ ‫نیشتیمانی‌ و مرۆڤایه‌تی‌ و ئاین ‌‬ ‫ب ‌ه پێی‌ توانا هه‌وڵبدرێت كۆمه‌ڵگا‬ ‫له‌و ده‌رده‌ كوشنده‌یه‌ ووشیار و‬ ‫ی بێت‪.‬‬ ‫ڕزگار ‌‬ ‫‪yahoo. @Diyar1970‬‬ ‫‪com‬‬

‫رێكخستنه‌وه‌ی‌ ماڵی‌ ناوخۆی ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌ ت �ه‌ن��درووس��ت �ی‌‬ ‫ل����ه‌رووی‌ وه‌رگ��رت��ن �ی‌ ئ �ه‌ن��دام‬ ‫به‌ شێوه‌ی‌ ئ��اره‌زووم�ه‌ن��دان�ه‌و‬ ‫چاره‌سه‌ر كردنی‌ كێشه‌و گرفتی‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ له‌‬ ‫ناوه‌نده‌كانی‌ ته‌ندرووستی‌ دا له‌‬ ‫وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی‌ یه‌‬ ‫گشتی‌ یه‌كان و رێكخستنه‌وه‌ی‌‬ ‫ك��اری‌ پیشه‌یی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ت�ه‌ن��درووس��ت�ی‌ پ��اش ده‌وام���ی‌‬ ‫ره‌سمی‌ (كردنه‌وه‌ی‌ نۆرینگه‌و‬ ‫تاقیگه‌و ‪ ...............‬هتد )‬ ‫بۆ درێ��ژه‌دان به‌كاری‌ پیشه‌یی‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ به‌ پێ‌ی‌‬ ‫یاساو رێنماییه‌كانی‌ سه‌ندیكای‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ ‪.‬‬ ‫دوا سه‌رنج‬ ‫پاش ئه‌نجامدانی‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دووه‌م له‌ ئێستادا سه‌ندیكاو‬ ‫ستافی‌ نوێ‌ له‌ تاقیكردنه‌ه‌یه‌كی‌‬ ‫مێژوییدان بۆ ئ��ه‌وه‌ی‌ بتوانن‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ داواك���اری‌ پێشنیاری‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ یه‌‬ ‫له‌ (زاخ���ۆوه‌ تا خانقین) به‌‬ ‫ش��ێ��وه‌ی‌ پ����رۆژه‌ی‌ رێ��ك��خ��راوو‬ ‫كۆیبكه‌نه‌وه‌و ئاراسته‌ی‌ الیه‌نه‌‬ ‫پ�ه‌ی��وه‌ن��دی��داره‌ك��ان�ی‌ بكه‌ن و‬ ‫به‌دواداچونی‌ بۆ بكه‌ن‪ .‬وه‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌مرۆ پێویسته‌ له‌سه‌رسه‌ندیكا‬ ‫ك���اری‌ ج���دی‌ ل��ه‌س��ه‌ر بكات‬ ‫ف��ش��ار خستنه‌ س���ه‌ر الی�ه‌ن�ه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كان بۆ جێ‌به‌جێ‌‬ ‫كردنی‌ داواكارییه‌كان و دانانی‌‬ ‫نه‌خشه‌و پالنی‌ نوێ‌ و به‌رنامه‌‬ ‫رێژی‌ بۆ ئاینده‌یه‌كی‌ باشتر بۆ‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندرووستی‌ ‪.‬‬


‫‪5‬‬

‫‪www.healthsyndicate.org‬‬

‫زانستى‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫سه‌ندیكای كارمه‌ندانی ته‌ندروستی كوردستان چه‌نده‌ له‌ خه‌می كارمه‌نداندایه؟‬

‫‌ ده‌بێت دوو ئه‌وه‌نده‌ش ل ‌ه خه‌می گۆڕین ‌ی سیسته‌می ته‌ندروستیدا بێت‪ ،‬چونك ‌ه بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ ڕه‌وش ‌ه پیشه‌ییه‌كانی خۆی ب ‌ه پێی پێویست ل ‌ه ناوناوه‌نده‌كانی ته‌ندروستی جێب ‌ه‬ ‫جێ بكات و ته‌واوی داخوازیه‌كانی كارمه‌ندان بهێنێت ‌ه دی‪ ،‬چونك ‌ه زۆر جار سیسته‌می ته‌ندروستی له‌م په‌ر ل ‌ه به‌رده‌م كاره‌كانی دروست ده‌كات و كار‌ه پیشه‌ییه‌كان و ئه‌رك ‌ه‬ ‫سه‌ندیكاییه‌كان په‌ك ده‌خات‪ ،‬هه‌روه‌ها كاتێك گوزه‌ر ب ‌ه ناو ڕه‌وشی پاش خانوو و سه‌رخانی ته‌ندروستی ده‌كه‌ین ده‌بینین‬

‫ئاخۆ كه‌ی بێت سه‌ندیكا پڕۆژه‌یه‌كی هه‌بێت بۆ گۆڕینی‬ ‫سیسته‌می ته‌ندروستی؟؟؟‬

‫یاسین عه‌زیز‬ ‫كارمه‌ندانی‬ ‫سه‌ندیكای‬ ‫ته‌ندروستی كوردستان چه‌ند ‌ه‬ ‫له‌ خه‌می كارمه‌نداندایه‌ ده‌بێت‬ ‫دوو ئ���ه‌وه‌ن���ده‌ش ل��ه‌ خه‌می‬ ‫گۆڕینی‌ سیسته‌می ته‌ندروستی‬ ‫دا بێت‪ ،‬چونكه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ‬ ‫ڕه‌وشه‌ پیشه‌ییه‌كانی خۆی به‌‬ ‫پێی پێویست له‌ ناوناوه‌نده‌كانی‬ ‫ته‌ندروستی جێبه‌ جێ بكات و‬ ‫ته‌واوی داخوازیه‌كانی كارمه‌ندان‬ ‫بهێنێته‌ دی‪ ،‬چونكه‌ زۆر جار‬ ‫سیسته‌می ته‌ندروستی له‌م په‌ر‬ ‫له‌ ب �ه‌رده‌م كاره‌كانی دروست‬ ‫ده‌ك��ات و ك��اره‌ پیشه‌ییه‌كان‬ ‫و ئه‌ركه‌ سه‌ندیكاییه‌كان په‌ك‬ ‫ده‌خات‪ ،‬هه‌روه‌ها كاتێك گوزه‌ر‬ ‫به‌ ناو ڕه‌وشی پاش خانوو و‬ ‫سه‌رخانی ته‌ندروستی ده‌كه‌ین‬ ‫ده‌بینین‪ ،‬كه‌ ئ �ه‌م شتانه‌ چ‬ ‫فاكته‌رێكی كاریگه‌ری له‌سه‌ر‬ ‫سیسته‌می ته‌ندروستی هه‌یه‌ و‬ ‫به‌رده‌وامیش ئه‌م كاریگه‌رییه‌ی‬ ‫ده‌ب��ی��ت‪ ،‬كاتێك كه‌ ب��اس له‌‬

‫سیسته‌می ته‌ندروستی ده‌كه‌ین‬ ‫نابێت ئ��ه‌وه‌ش له‌یاد بكه‌ین‬ ‫عه‌قالنیه‌ت چه‌نده‌ كاریگه‌ری‬ ‫پۆزێتیڤانه‌ و نێگه‌تیڤانه‌ی‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر خ���ودی سیسته‌می‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ دروست ده‌كات‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت له‌الی‌ ئێمه‌ ‪ ،‬ب ‌ه دیوێكی‬ ‫تر ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ قسه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئ��ه‌م چه‌ند ڕه‌ه��ه‌ن��ده‌ گرنگه‌‬ ‫بكه‌ین كه‌ مه‌به‌ستمانه‌ ئه‌ویش‬ ‫ك��اری سه‌ندیكاو سیسته‌مه‌‬ ‫وات �ه‌ سیسته‌می ته‌ندروستی‬ ‫و الیه‌نه‌كانی ت��ره‌ كه‌ دوات��ر‬ ‫قسه‌یان له‌سه‌ر ده‌ك�ه‌ی��ن‪ .‬له‌‬ ‫الیه‌كی تریش كاریگه‌ر بوونی‬ ‫ن��اع �ه‌ق�لان��ی �ه‌ت ئ���ه‌وه‌م���ان بۆ‬ ‫ده‌رده‌خات كه‌ بۆچی سه‌ندیكا‬ ‫و ڕێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫مه‌ده‌نی ناتوانن وه‌كو پێویست‬ ‫ئامانجه‌كانی خۆیان بپێكن؟‬ ‫چونكه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا سیسته‌مه‌كان‬ ‫ده‌رئه‌نجامی هزرو بیركردنه‌وه‌ی‬ ‫ع �ه‌ق��ل��ی م���رۆڤ���ه‌ك���ان‪ ،‬وات���ه‌‬ ‫عه‌قله‌كان سیسته‌مه‌كان ڕه‌نگ‬ ‫ڕێژ ده‌كه‌ن و یاساو ڕێساكان‬ ‫داده‌ڕێ�����ژن و س��ن��ووره‌ك��ان��ی‬ ‫ئ��ازادی و دیموكراسی و حه‌ز‬ ‫و ئاره‌زووه‌كان له‌سه‌ر هه‌ندێ‬ ‫بنه‌مای یاسایی و سیسته‌ماتیكی‌‬ ‫هێڵه‌ س��وور و س�ه‌وزه‌ك��ان بۆ‬ ‫مرۆڤه‌كان دیاری ده‌كه‌ن‪ .‬هه‌ر‬ ‫بۆیه‌ش پێویسته‌و ئه‌ركێكی‬ ‫پیشه‌یی و سه‌ندیكاییشه‌ كه‌‬ ‫به‌ر له‌ هه‌موو كه‌سێك سه‌ندیكا‬ ‫بیر له‌وه‌ بكاته‌وه‌ كاری جدیش‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ بكات‪ ،‬كه‌ به‌ چاكترین‬ ‫شیواز سیسته‌می ته‌ندروستی‬ ‫له‌و هه‌ڵومه‌رجه‌ی كه‌ ئێستا‬ ‫ئاقارێكی‌‬ ‫تێیدایه‌ ب����ه‌ره‌و‬ ‫ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ ب��ب��ات‪ ،‬ت��اوه‌ك��و‬ ‫ئه‌م سیسته‌مه‌ به‌ر له‌ هه‌موو‬ ‫كه‌سێك له‌ خزمه‌ت نه‌خۆش‬ ‫و هاواڵتیان و ئه‌و پزیشك و‬ ‫كارمه‌ند و كارگوزاریانه‌ دابێت‬ ‫كه‌ له‌ ناوه‌نده‌كانی ته‌ندروستی‬ ‫ك��ار ده‌ك����ه‌ن‪ ,‬ل �ه‌الی �ه‌ك��ی تر‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دان��ی ت �ه‌ن��دروس��ت��ی‬

‫ك��ه‌ (‪)%75‬ی ڕێ����ژه‌ی ن��او‬ ‫ن��اوه‌ن��ده‌ك��ان��ی ت�ه‌ن��دروس��ت��ی‬ ‫پێكده‌هێنن هه‌ر بۆیه‌ ده‌شبێت‬ ‫ئه‌وان له‌ هه‌موو كه‌سێك زیاتر‬ ‫له‌ خه‌می‌ گۆڕینیدابن وكاری‌‬ ‫عه‌مه‌لیشی‌ بۆ بكه‌ن هه‌ر بۆیه‌ش‬ ‫پێمان وای���ه‌ ك �ه‌ سه‌ندیكای‬ ‫ك��ارم �ه‌ن��دان زۆرت��ری��ن ئه‌ركی‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ سه‌رشان بۆ گۆڕینی‬ ‫سیسته‌می ته‌ندروستی‪ ،‬به‌‬ ‫بڕوای‌ ئێمه‌ ده‌بێت سه‌ندیكای‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دان��ی ت �ه‌ن��دروس��ت��ی‬ ‫كوردستان دوو جۆر پالنی بۆ‬ ‫گۆڕینی سیسته‌می ته‌ندروستی‬ ‫هه‌بێت ئه‌میش پالنێكی كورت‬ ‫خ��ای �ه‌ن ك �ه‌ ئ�ه‌م�ه‌ی��ان ڕه‌نگه‌‬ ‫راس���ت و خ��ۆ په‌یوه‌ستبێ‌‬ ‫ب��ه‌ ك��اره‌ك��ان��ی‌ س�ه‌ن��دی��ك��ا و‬ ‫كارمه‌ندانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش‬ ‫پالنێكی درێ��ژ خایه‌ن جونكه‌‬ ‫هه‌موومان ئ �ه‌وه‌ ده‌زان��ی��ن كه‌‬ ‫سیسته‌می‌ ته‌ندروستی‌ برده‌وام‬ ‫پێویستی‌ به‌ ئه‌بدێت بوونه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌ر له‌م كۆمه‌ڵه‌‬ ‫ڕه‌هه‌ندانه‌ی كه‌ قسه‌مان له‌سه‌ر‬ ‫كرد پێویستی به‌ زه‌مینه‌ سازی‌‬ ‫هه‌یه‌ بۆ گۆڕینی سیسته‌می‬ ‫ته‌ندروستی یان پێداجوونه‌وه‌‬ ‫به‌ الیه‌نه‌ مه‌عریفه‌كانی‌ ناو‬ ‫ناوه‌ندی ته‌ندروستی به‌ هه‌موو‬ ‫توێژه‌كانیه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ زۆرجار‬ ‫كێشه‌كان ل ‌ه ئه‌نجامی‌ له‌ یه‌ك‬ ‫تێنه‌گه‌یشتن و خوێندنه‌و ‌هی‌‬ ‫ه��ه‌ڵ��ه‌ ب��ۆ ی���ه‌ك ت���ری‌ س �ه‌ر‬ ‫هه‌ڵده‌ده‌ن ‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌ شیوازێكی‌‬ ‫زانیستیانه‌ چاوێك به‌ ڕابردوو‬ ‫دابگێڕینه‌وه‌ ده‌بێنین كه‌ له‌‬ ‫م��او ‌هی‌ چه‌ند ساڵی‌ ڕاب��ردوو‬ ‫چه‌ندین كۆنفراس به‌ مه‌به‌ستی‌‬ ‫گۆڕینی سیسته‌می ته‌ندروستی‬ ‫به‌ستراوه‌ به‌اڵم هه‌وڵه‌كان بێ‬ ‫ئه‌نجام ب��وون‪ .‬له‌به‌ر ئ�ه‌و ‌هی‌‬ ‫هیچ یه‌كێك ل �ه‌ ه�ه‌وڵ�ه‌ك��ان‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای سیسته‌مێكی‬ ‫هه‌مه‌الینه‌ نه‌بووه‌ هه‌ر بۆیه‌ش‬ ‫سه‌یرده‌كه‌ین هیچیان وه‌كو‬ ‫پێویست ن �ه‌ب��ووه‌ و سه‌ریان‬

‫نه‌گرتووه‌‪ .‬ده‌كرێ ئه‌م جاره‌یان‬ ‫سه‌ندیكا پڕۆژه‌یه‌كی گشتگیر‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای داتا و دونیای‬ ‫پ��ێ��ش��ك�ه‌وت��وو و ه �ه‌م �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫ل�ه‌ كۆنفڕانسێكی بابه‌تیانه‌‬ ‫و مه‌وزوعیانه‌ ب� ‌ه پاڵپشتی‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ك ل��ه‌ ش��اره‌زای��ان��ی‬ ‫ناوخۆ و بیانی ئاماده‌بكات‬ ‫كه‌ ڕه‌نگه‌ ده‌رئه‌نجامی‌ باش‬ ‫به‌ده‌ست بێنێ‪ ،‬و هه‌ندێك له‌و‬ ‫ئامانجه‌ پیشه‌یی و داخوازیانه‌ی‬ ‫ك��ه‌ س �ه‌ن��دی��ك��ا ه �ه‌ی �ه‌ت��ی به‌‬ ‫شێوه‌ێكی‌ ئاسانترده‌سته‌به‌ری‌‬ ‫بكات‪ .‬بۆئه‌وه‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵه‌‬ ‫ف���اك���ت���ه‌ران���ه‌ی ك���ه‌ ل��ه‌ن��او‬ ‫ن��اوه‌ن��ده‌ك��ان��ی ت�ه‌ن��دروس��ت��ی‬ ‫زۆرج���ار ده‌بنه‌ به‌ربه‌ست بۆ‬

‫كاره‌ پیشه‌یی‌ و سه‌ندیكایه‌كان‬ ‫چاره‌سه‌ر بكات‪ ،‬ئه‌و ده‌نگه‌‬ ‫ن�ه‌ش��ازان�ه‌ی ل��ێ��ره‌ول�ه‌وێ‌ قسه‌‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ناچاالكی سه‌ندیكاو‬ ‫خودی كارمه‌ندانی ته‌ندروستی‬ ‫ده‌كه‌ن كپیان بكات‪ .‬به‌داخه‌وه‌م‬ ‫ك��ه‌ ئ �ه‌م �ه‌ ده‌ڵ��ێ��م و داوای‬ ‫لێبووردنیش ده‌كه‌م كه‌ ڕه‌نگه‌‬ ‫هه‌ندێك جار خودی كارمه‌ندانی‬ ‫ته‌ندروستی خۆیان به‌شێك بن‬ ‫له‌و گرفتانه‌ی كه‌ سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن‬ ‫و ده‌شبێت سه‌ندیكا داكۆكی له‌‬ ‫مافی ئه‌ندامه‌كانی خۆی بكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌روه‌ها پێشم وایه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌ندیكا به‌م شێوازه‌ بیربكاته‌وه‌‬ ‫ئه‌وا ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌یه‌كه‌ كه‌ نابێت‬ ‫بیكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر وابكات پێم وایه‌‬

‫هه‌ڵه‌یه‌كی گ��ه‌وره‌ی پیشه‌یی‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬كاتێك كارمه‌ندێكی‬ ‫ته‌ندروستی هه‌ڵه‌یه‌ك ئه‌نجام‬ ‫ده‌دات ئ �ه‌م ده‌ستخۆشی لێ‬ ‫بكات‪ ،‬هه‌ڵبه‌ته‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫ده‌بێت هه‌ڵوێستی له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫وه‌ربگرێ و به‌ پێی ئه‌وه‌ی له‌‬ ‫سه‌ندیكا‬ ‫په‌یڕه‌و پڕۆگرامی‬ ‫هاتووه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ سزاو‬ ‫س �ه‌رپ��ێ��چ��ی �ه‌ك��ان م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی‬ ‫یاساییانه‌ و پیشه‌ییانه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫بكرێ‪ ،‬كه‌ له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌یه‌‬ ‫كاری ڕیكخراوه‌یی كه‌ پێویست‬ ‫ده‌ك��ات هه‌موومان به‌م جۆره‌‬ ‫بیربكه‌ینه‌وه‌‪ .‬پێویسته‌ له‌سه‌ر‬ ‫سه‌ندیكا ئه‌ندامه‌كانی خۆی فێری‬ ‫كاری ڕێكخراوه‌یی و پیشه‌یی و‬

‫ئ��ازادی و دیموكراسی گیانی‬ ‫خزمه‌تگوزاری و له‌خۆبورده‌یی‬ ‫و خزمه‌تكردن به‌ نه‌خۆشه‌كانی‬ ‫ب��ك��ات‪ ،‬ه���ه‌روه‌ه���ا سه‌ندیكا‬ ‫زۆر گرنگه‌ نه‌خشه‌ ڕێگاێكی‬ ‫ستراتیجی و پیشه‌ییانه‌ی‬ ‫خ��ۆی هه‌بێت و پابه‌ند بێت‬ ‫به‌ په‌یڕه‌و پڕۆگرامی خۆی و‬ ‫ئاسۆیه‌كی ڕوون و ڕاشكاوانه‌ی‬ ‫هه‌بێت بۆ ت��ه‌واوی كاره‌كانی‬ ‫تا له‌ ئه‌نجام دا به‌شێوازێكی‌‬ ‫ڕاشكاوانه‌ و پیشه‌یانه‌ هه‌نگاو‬ ‫به‌رو ئاسۆیه‌كی‌ ڕووناك وئامانج‬ ‫دار ب �ه‌ه��اوێ��ت به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫داخوازیه‌ ڕه‌واكانی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ له‌ هه‌موو هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان و ناوچه‌ دابڕاوه‌كان‪.‬‬

‫ی ده‌رونییه‌و ‌ه دامه‌زراویت‪.‬؟‬ ‫تۆ له‌ڕوو ‌‬ ‫نازه‌نین عوسمان_‬ ‫چه‌مچماڵ‬

‫ب��ێ��گ��وم��ان ه��اوس �ه‌ن��گ � ‌‬ ‫ی‬ ‫ودام���ه‌زراوی‌ ده‌روون��ی‌ عه‌قڵی‌‬ ‫له‌گرنترین هاوكێشه‌ مرۆییه‌كان‬ ‫دێته‌ هه‌ژمار‪.‬تێكچونی‌ ئه‌م‬ ‫هاوكێشه‌یه‌ به‌ زیادبوون یان‬ ‫كه‌م بوونی‌ له‌مه‌ترسی‌ دارترین‬ ‫گرفته‌كانی‌ مرۆڤه‌‪.‬‬ ‫گه‌رهاتوو الیه‌نی‌ عه‌قڵی‌‬ ‫یاخود ده‌روون���ی‌ ی��ان سۆزی‌‬ ‫م���رۆڤ تێكچوو ئ���ه‌وه‌ ئ�ه‌و‬ ‫م��رۆڤ �ه‌ مرۆڤێكی‌ نه‌خۆشه‌و‬ ‫پێویستی‌ به‌چاودێری‌ كردن‬ ‫وچاره‌سه‌ركردن هه‌یه‌‪..‬مه‌رج‬ ‫نیه‌ چ��اره‌س�ه‌ری��ش ب�ه‌ده‌رم��ان‬ ‫بكرێت به‌ڵكو زۆرب�� ‌هی‌ جاران‬ ‫ب�ه‌ق��س�ه‌ك��ردن وتێكه‌ڵ ب��وون‬ ‫به‌كۆمه‌ڵگه‌و واقیعی‌ ب��وون‬ ‫به‌ژیان ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌رووی‌ دامه‌زراوی‌ ده‌روونی‌‬ ‫و س��ۆزو عاتیفه‌وه‌ سێ‌ جۆر‬ ‫مرۆڤ هه‌ن‪:‬‬ ‫‪ .1‬ئه‌و مرۆڤان ‌هی‌ كه‌الیه‌نی‌‬ ‫سۆزو عاتیفه‌ به‌سه‌ریاندا زاڵه‌و‪،‬‬ ‫واته‌ تای ت��رازووی‌ ده‌روونیان‬ ‫ب��ه‌الی س��ۆزو عاتیفه‌دا دێته‌‬ ‫خ���واره‌وه‌و زوو ده‌ك�ه‌ون�ه‌ ژێر‬

‫ك��اری��گ �ه‌ری‌ ڕووداوه‌ك���ان���ه‌وه‌و‬ ‫خۆیان بۆ ناگیرێت له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ڕووداوه‌ك��ان�ی‌ ژیانی‌ ڕۆژان��ه‌داو‬ ‫كه‌سانێكی‌ زۆر دڵناسكن و‬ ‫به‌بچوكترین ڕووداو تێكده‌چن‪،‬‬ ‫یاخود له‌وانه‌یه‌ قسه‌یه‌كی‌ بچوك‬ ‫كه‌به‌ جۆرێك بێت كاربكاته‌‬

‫س�ه‌ر دڵ و ده‌رونیان‪.‬ئه‌مانه‬ ‫‌دانه‌مه‌زراون له‌رووی‌ ده‌روون ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬ئ�����ه‌و م���رۆڤ���ان��� ‌هی‌‬ ‫الیه‌نی‌ عه‌قڵی‌ به‌سه‌ر هه‌ست‬ ‫و س��ۆزدا زاڵ �ه‌ وات �ه‌ ت��رازووی‌‬ ‫ه��اوس �ه‌ن��گ �ی‌ ب���ه‌الی‌ عه‌قڵدا‬

‫كه‌وتوه‌‪،‬ئه‌مانه‌ كه‌سانێكی‌ زۆر‬ ‫دڵڕه‌ق وبێبه‌زه‌یین‪.‬ڕووداوه‌كانی‌‬ ‫ڕۆژان��ه‌ هه‌ستیان ناجوڵێنێت‬ ‫وكاری‌ تێناكات‪،‬ته‌نها به‌لۆژیك‬ ‫م��ام�ه‌ڵ�ه‌ ده‌ك���ه‌ن‪.‬ئ���ه‌م ج��ۆره‌‬ ‫ك��ه‌س��ان��ه‌ ل���ه‌ن���او ك��ۆم��ه‌ڵ��دا‬ ‫خۆشه‌ویست نین‪،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬

‫بێ به‌زه‌یین و به‌زه‌ییان ب ‌ه‬ ‫خه‌ڵكی‌ دا نایه‌ته‌وه‌‪،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌م وهه‌مه‌كانی‌ خه‌ڵكی‌ دانین‬ ‫و ئ���ه‌وه‌ی‌ به‌عه‌قڵی‌ خۆیان‬ ‫نه‌بێت قبوڵی‌ ناكه‌ن وگوێ ی‬ ‫پ��ێ ن��اده‌ن‪.‬ه �ه‌س��ت وس��ۆزی��ان‬ ‫كارناكات تا گوێ‌ ی سۆزیان‬

‫بۆ ڕووداوه‌كانی‌ ڕۆژگار بگرن‪.‬‬ ‫ئه‌مانه‌ش له‌ڕووی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌روونی‌ یه‌ ناساغن‪.‬‬ ‫‪ -3‬ب�����ه‌اڵم پ���اش ئ �ه‌م‬ ‫ج��ۆره‌‪،‬ج��ۆری��ك �ی‌ ت��ری‌ م��رۆڤ‬ ‫هه‌ن كه‌ الیه‌نی‌ سۆزی‌ والیه‌نی‌‬ ‫عه‌قڵی‌ وه‌ك یه‌ك گرتوه‌‪،‬واته‌‬

‫ترازووی‌ هاوسه‌نگی‌ به‌شێوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوتا گرتوه‌‪ .‬عه‌قڵی‌ له‌شوێنی‌‬ ‫خۆی‌ به‌كاردێنی‌ و سۆزیشی‌‬ ‫له‌ شوێنی‌ خۆیدا به‌كاردێنێت‪،‬‬ ‫س�����ۆزو ع��ات��ی��ف�� ‌هی‌ ب�ه‌پ��ێ�ی‌‬ ‫ڕووداوه‌ك��ان كارده‌كات ئه‌مانه‌‬ ‫كه‌سانێكی‌ دام �ه‌زراون له‌ڕووی‌‬ ‫ده‌روون��ی�ه‌وه‌و كه‌سانێكی‌ ساغ‬ ‫وس �ه‌الم �ه‌ت��ن ل �ه‌ن��او كۆمه‌ڵدا‬ ‫ك �ه‌س��ان��ێ��ك �ی‌ خ��ۆش �ه‌وی��س��ت‬ ‫وخ���اوه‌ن ڕێ��زن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫خ��اوه‌ن هه‌ڵوێستی‌ خۆیانن و‬ ‫به‌باشی‌ له‌شته‌كان تێده‌گه‌ن بێ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ سۆزو عاتیفه‌ به‌سه‌ریاندا‬ ‫زاڵ بێت‪ ،‬یاخود به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م��ان �ه‌ ك��ۆن��ت��رۆڵ �ی‌ خ��ۆی��ان‬ ‫له‌ده‌ست ن��اده‌ن‪ ،‬ڕووداوه‌ك��ان‬ ‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنن و به‌باشی له‌‬ ‫ڕووداوه‌ك��ان تێده‌گه‌ن‪ .‬به‌پێی‌‬ ‫پێویست و به‌پێی‌ كات و شوێن‬ ‫سۆزو عاتیف ‌هی‌ بۆ ڕووداوه‌كان‬ ‫ده‌رده‌بڕن‪.‬‬ ‫گ��ه‌ر پرسیار له‌كه‌سێك‬ ‫بك ‌هی‌ ئایا تۆ له‌ڕووی‌ ده‌رونییه‌وه‌‬ ‫دامه‌زراویت‪.‬؟ ده‌بێت واڵمی‌ چی‌‬ ‫بێت؟؟‬ ‫بێگومان پێت ده‌ڵێتـ[خێره‌‬ ‫مه‌گه‌ر من شێتم‪.‬؟؟؟]‬ ‫ج��ا پێت ده‌ڵ��ێ��م ده‌ت��ۆش‬ ‫ئ �ه‌م پرسیاره‌ ل�ه‌خ��ۆت بكه‌و‬ ‫سه‌رنجێك ب��ده‌ ب��زان �ه‌ خۆت‬ ‫له‌ كام له‌م ج��ۆره‌ مرۆڤانه‌دا‬ ‫ده‌بینیته‌وه‌؟؟‬


‫‪www.healthsyndicate.org‬‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫هه‌واڵ‌‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫‪6‬‬

‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ كوردستان‬ ‫ی و زۆرێكیش‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫ی مافه‌كان ‌‬ ‫ی كردن و وه‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی داكۆك ‌‬ ‫ی ل ‌ه پێناو ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ومه‌ده‌نیان ‌ه ‌‬ ‫ی ڕێكخراوه‌ی ‌‬ ‫ی نه‌كردوو‌ه ل ‌ه خه‌بات ‌‬ ‫سه‌ندیكایه‌ش درێغ ‌‬ ‫ی سه‌ندیكا ده‌كرێت ل ‌ه الیه‌ن هه‌ندێك كه‌س له‌‬ ‫ی ته‌ده‌خول و ئاژاوه‌و‌ه ته‌ماش ‌‬ ‫له‌و مافان ‌ه ده‌سته‌به‌ر بوون ‌ه و ئه‌مڕۆ ل ‌ه به‌رچاو دیارن‪ ،‬به‌اڵم زۆرجاریش ب ‌ه چاو ‌‬ ‫ده‌زگاكانه‌وه‌‬

‫ۆرك شۆپ ‌ی ڕاهێنانه‌و‌ه ‌ی جه‌سته‌ی ‌ی ل ‌ه هه‌ولێر‬

‫ی احمد علی‬ ‫حام ‌‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���روش���ت��� ‌‬ ‫ڕاه�����ێ�����ن�����ه‌ر ‌‬ ‫(م‪.‬ت‪.‬كارێزه‌ووشك)‬ ‫ی جه‌سته‌یی‌ و‬ ‫ڕاه��ێ��ن��ان �ه‌و‌ه ‌‬ ‫دروستكردنی‌ په‌له‌ ده‌ستكرده‌كان‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌گرنگترین و به‌رچاوترین‬ ‫ی‬ ‫ته‌ندروستیه‌كان ‌‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌‬ ‫ی هه‌رێمی‌ كوردستان و‬ ‫حكومه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌‪ ،‬به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ئاگابوون له‌كار و چاالكیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫س��ه‌ن��ت��ه‌ره‌ك��ان��ی‌ ڕاه��ێ��ن��ان��ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سروشت ‌‬ ‫ی و چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫جه‌سته‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ل�� ‌ه ده‌زگ����ا ت �ه‌ن��دروس��ت��ی �ه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی كوردستاندا ك ‌ه‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫حكومه‌ت ‌‬

‫ی‬ ‫ئ �ه‌م خزمه‌تگوزاریه‌ بۆ توێژێك ‌‬ ‫ی ن��او كۆمه‌ڵگای ‌ه ك ‌ه‬ ‫هه‌ستیار ‌‬ ‫خ��اوه‌ن پێداویستیه‌ تایبه‌ته‌كانن‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها بۆ زیاتر ده‌وڵه‌مه‌ندكردن‬ ‫و له‌ نزیكه‌و‌ه به‌ئاگابون ل ‌ه كێشه‌و‬ ‫ی ئ��ه‌م ده‌زگ��ا‬ ‫ك��ه‌م و ك��وڕی�ه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌ندروستیانه‌ ل ‌ه ژێ��ر چاودێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه ڕۆژان � ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی‬ ‫(‪ 17‬و‪ 18‬و ‪ )2012/6/ 19‬له‌هۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروستی‌ به‌سه‌رپه‌رشت ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫به‌ڕێز (په‌خشان محمود ئه‌سعه‌د‬ ‫ی ماجیستێر ل ‌ه‬ ‫خاوه‌نی‌ بڕوانامه‌ ‌‬ ‫ی نه‌خۆشخانه‌كاندا‬ ‫ی كارگێڕ ‌‬ ‫ب��وار ‌‬ ‫ی اله��ای��ی‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ل � ‌ه زان��ك��ۆی� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فێركردن و قێركردن ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ب��ه‌رده‌وام له‌وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی (‪ )35‬به‌ڕێوه‌به‌ر‬ ‫)‪ ،‬به‌ ئاماده‌بون ‌‬

‫ی‬ ‫ی س�ه‌ن��ت�ه‌ره‌ك��ان� ‌‬ ‫و ك��ارم��ه‌ن��دان�� ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫پارێزگاكان ‌‬ ‫و هه‌ندێك له‌شار و شارۆچكه‌كان‬ ‫به‌ڕێوه‌ چ��وو‪ ،‬له‌و ۆرك شۆپه‌دا‬ ‫ی تیشك خ��رای �ه‌ سه‌ر‬ ‫ب � ‌ه وورد ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��ارو چاالكیه‌كانی‌ سه‌نته‌ره‌كان ‌‬ ‫یو‬ ‫ی ج��ه‌س��ت��ه‌ی�� ‌‬ ‫ڕاه���ێ���ن���ان���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی سروشتی‌‪ ،‬پاشان خاڵ ‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫الواز و ئاریشه‌كانی‌ ئه‌و سه‌نته‌ران ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆ ئاماده‌بوان باسكراو گفتوگۆی ‌‬ ‫تێرته‌سه‌لیان ل ‌ه باره‌وه‌ كرا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ێ‬ ‫له‌ ڕۆژانی‌ دوایی‌ ۆرك شۆپه‌كه‌دا س ‌‬ ‫گروپ ل ‌ه ئاماده‌بوان پێكهێنراو هه‌ر‬ ‫گروپێك به‌ جیا پێشنیار و سه‌رنج‬ ‫ی خوێنده‌و‌ه‬ ‫و تێبینیه‌كانی‌ خ��ۆ ‌‬ ‫ی هاوچه‌رخ بۆ‬ ‫دواتر ب ‌ه شێوازێك ‌‬ ‫ی‬ ‫باشتر كردن و زیاتر خزمه‌تكردن ‌‬

‫خ��اوه‌ن پێداویستی ‌ه تایبه‌ته‌كان‬ ‫و سه‌رجه‌م هاواڵتیان له‌ ئێستادا‬ ‫ی‬ ‫و داڕشتنی‌ پالن و میكانیزمێك ‌‬ ‫گونجاو بۆ داهاتوو وه‌ك ڕاپۆرتێك‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫به‌رز كرایه‌وه‌ بۆ به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕاهێنانه‌و‌هی‌ جه‌سته‌یی‌ ل ‌ه وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ته‌ندروستی‌‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی و پێشنیاره‌كانی‌ ئه‌م‬ ‫داواك���ار ‌‬ ‫ی له‌م چه‌ند خاڵه‌دا‬ ‫ۆرك شۆپ ‌ه خۆ ‌‬ ‫ده‌بینیه‌و‌ه كه‌ بریتی‌ بوون ل ‌ه ‪:‬‬ ‫ی‬ ‫‪ .1‬ك���ردن���ه‌و‌هی‌ س�ه‌ن��ت�ه‌ر ‌‬ ‫پ��س��پ��ۆڕی‌ ت��ای��ب��ه‌ت م��ه‌ن��د ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌نته‌ركانی‌ چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫هاوشێوه‌ ‌‬ ‫ی پێشكه‌وتوو بێت‬ ‫ی وواڵتان ‌‬ ‫سروشت ‌‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه هه‌ر سێ‌ پارێزگاك ‌هی‌ هه‌رێم ‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬ب �ه‌ ڕاوێ���ژ له‌گه‌ڵ‬ ‫ێ‬ ‫ی ئه‌م بوار‌ه ب ‌ه پ ‌‬ ‫ی پسپۆڕ ‌‬ ‫كه‌سان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫ی ستاندارد ‌‬ ‫‌‬ ‫سروشتی‌ و ته‌الرسازی‌ جیهانی‌‪.‬‬ ‫‪ .2‬پ���ش���ت ب���ه‌س���ت���ن ب � ‌ه‬ ‫یو‬ ‫ی و زان��س��ت � ‌‬ ‫ت��وان��ای��ی‌ م��رۆی�� ‌‬ ‫ی و خۆ‬ ‫ی كارمه‌ندانی‌ خۆی ‌‬ ‫ئه‌كادیم ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاماده‌كردن بۆ باشتركردن ڕه‌وش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كات ‌‬ ‫خزمه‌تگوزاری‌ ته‌ندروست ‌‬ ‫ی ڕێكخراو‌ه‬ ‫ده‌ست له‌كاركێشانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی و ناحكومیه‌كاندا‪.‬‬ ‫بیان ‌‬ ‫‪ .3‬هه‌وڵدان بۆ كارپێكردن و‬ ‫ی‬ ‫خستنه‌وه‌ی‌ گه‌ڕی‌ یاسیی‌ پله‌ به‌ند ‌‬ ‫ی له‌و یاسایه‌دا بكرێت‬ ‫و كه‌چاكساز ‌‬ ‫به‌ جۆرێك كه‌ دیاریكردنی‌ كار و‬ ‫ی‬ ‫ی كار ‌‬ ‫ی سروشت ‌‬ ‫ی ڕاهێنه‌ران ‌‬ ‫فرمان ‌‬ ‫ێ بكرێت‪.‬‬ ‫پ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫‪ .4‬دابه‌شكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سروشتی‌ و ته‌كنیكاران ‌‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی میالكات ‌‬ ‫ێ ‌‬ ‫په‌لی‌ ده‌ستكرد ب ‌ه پ ‌‬ ‫ن��وێ‌ ڕێ��ك بخرێته‌وه‌‪ ،‬ل � ‌ه پێناو‬ ‫خزمه‌تكردنی‌ زیاتر هاواڵتیاندا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫‪ .5‬گرنگی‌ دان ب ‌ه تازه‌گه‌ر ‌‬

‫ی‬ ‫ی چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ێ ل ‌ه بوار ‌‬ ‫و زانستی‌ نو ‌‬ ‫سروشتیدا‪ ،‬ئه‌ویش به‌ بایه‌خدان ب ‌ه‬ ‫ی و‬ ‫ی سروشت ‌‬ ‫ی چ��اره‌س �ه‌ر ‌‬ ‫زانست ‌‬ ‫ئاشناكردنی‌ خه‌ڵك حكومه‌ت ب ‌ه‬ ‫ی میدیاكانه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌م زانسته‌ ل ‌ه ڕێگا ‌‬ ‫ی خولی‌ به‌هێزكردن‬ ‫هه‌روه‌ها كردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫و ڕاهێنان له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫وواڵت ‪ ،‬وااڵكردنی‌ ده‌رگای‌ خوێندن‬ ‫ی بڕوانام ‌هی‌ دبلۆم‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫بۆ هه‌ڵگران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن بۆ وه‌رگرتن ‌‬ ‫پێدانی‌ هه‌ل ‌‬ ‫بڕوانام ‌هی‌ به‌كالۆریس‪.‬‬ ‫‪ .6‬داڕش���ت���ن���ی‌ ی���اس���ا و‬ ‫ی ڕێنمای‌ تایبه‌ت سه‌باره‌ت‬ ‫گشتاندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پیشه‌ی ‌‬ ‫به‌ چاككردنی‌ ڕه‌وشت ‌‬ ‫(سلوك المهنی‌) ل ‌ه ناو سه‌رجه‌م‬ ‫دام و ده‌زگا ته‌ندروستیه‌كاندا‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بناغ ‌هی‌ دروست كردن و خزمه‌تكردن ‌‬ ‫نه‌وه‌یه‌كی‌ ته‌ندروست ‌ه له‌ ئاینده‌دا‪.‬‬ ‫ی كه‌ل و په‌ل‬ ‫‪ .7‬دابین كردن ‌‬ ‫ی پێشكه‌وتوو‪،‬‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫و ئامێر ‌‬ ‫كه‌ره‌سته‌ی‌ خ��اوه‌ن پێداویستی ‌ه‬ ‫ی سه‌رجه‌م‬ ‫تایبه‌ته‌كان ل ‌ه ڕێگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی � ‌ه گشتیه‌كان ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫پارێزگاكانه‌و‌ه به‌ هه‌ماهه‌نگ ‌‬ ‫ی شاره‌زا له‌م بواره‌دا‪.‬‬ ‫كه‌سان ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ .8‬ده‌س����ت نیشانكردن ‌‬ ‫ی ش��ی��او ل��ێ��ه��ات��وو بۆ‬ ‫ك��ه‌س��ان�� ‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیكردن و ڕای��ك��ردن و‬ ‫ی‬ ‫ی داواكاریه‌ هه‌نوكه‌یه‌كان ‌‬ ‫گه‌یاندن ‌‬ ‫ی سروشتی‌ له‌ناو وه‌زاره‌ت‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ‌ه گشتیه‌كانی‌ سه‌ر‬ ‫به‌ وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئ��ام��ار ‌‬ ‫‪ .9‬ڕاگ��ه‌ی��ان��دن�� ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ااڵن���ه‌ی‌ ك����ارو چ��االك��ی �ه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه هه‌رێم ‌‬ ‫ی سروشت ‌‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ێ‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌سه‌ر ئاستی‌ هه‌ر س ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ڕۆژنامه‌نوس ‌‬ ‫پارێزگاكه‌ له‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫تایبه‌تدا‪.‬‬

‫لق ‌ی دهۆك ‌ی سه‌ندیكا خه‌اڵت ‌ی ریزلێنان ده‌به‌خشێت ‌ه (‪ )250‬كارمه‌ند ‌ی ته‌ندروست ‌ی دێرین‬

‫ ‬ ‫لقی‌ دهۆكی‌ سه‌ندیكا خه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫ری��زل��ێ��ن��ان ده‌ب�ه‌خ��ش��ێ��ت�ه‌ (‪)250‬‬ ‫ك��ارم��ه‌ن��دی‌ ت �ه‌ن��دروس��ت �ی‌ دێ��ری��ن‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ به‌رزوپیرۆز ڕاگرتنی‌ ڕۆڵ‬ ‫وكه‌سایه‌تی‌ په‌رستاره‌ دێرینه‌كانی‌‬

‫ن��اوه‌ن��دی‌ ته‌ندروستی‌ له‌پارێزگا ‌‬ ‫ی‬ ‫دهۆك ڕۆژی‌ ‪ 2012/5/28‬له‌ هۆڵی‌‬ ‫فه‌رمانگه‌ی‌ ته‌ندروستی‌ دهۆك‪,‬لقی‌‬ ‫ده��ۆك �ی‌ سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ كوردستان به‌ ئاماده‌‬ ‫بوونی‌ جێگری‌ نه‌قیبی‌ سه‌ندیكاو‬

‫ئه‌ندامانی‌ ده‌سته‌ی‌ باال مه‌راسیمك ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌تی‌ ڕێزلینانی‌ ب��ۆ (‪) 250‬‬ ‫كارمه‌ندی‌ ته‌ندروستیان رێكخست‬ ‫وكه‌تێدا خه‌التی‌ تایبه‌تی‌ سه‌ندیكایان‬ ‫پ��ێ��ش��ك�ه‌ش ب��ه‌وك��ارم��ه‌ن��دان��ه‌ك��رد‬ ‫كه‌له‌ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستیدا بۆماوه‌ی‌‬

‫( ‪ ) 25‬بیست پێنج ساڵ زیاتر‌ه‬ ‫خ��زم �ه‌ت ب �ه‌ه��اواڵت��ی��ان ده‌ك���ه‌ن ‪،‬‬ ‫سه‌ره‌تایی‌ مراسیمه‌كه‌ به‌ وه‌ته‌یه‌كی‌‬ ‫( ده‌شتی‌ مسته‌فا ) جێگری‌ نه‌قیب‬ ‫به‌ بۆنه‌ی‌ رۆژی‌ جیهانی‌ په‌رستاران‬ ‫پیرۆز كرا ‪ ،‬دواتر له‌ الیه‌ن سه‌ررۆكی‌‬

‫لقی‌ ده��ۆك به‌خێرهاتنی‌ ئاماد‌ه‬ ‫ب��ووان كرا و پاشان وت��اری‌ به‌رێز‬ ‫به‌رێوه‌به‌ری‌ فه‌رمانگه‌ی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫دهۆك خوێندرایه‌وه‌ پاشان خه‌الَتی‌‬ ‫رێ��زل��ێ��ن��ان ب �ه‌ س��ه‌ر ك��ارم�ه‌ن��دان�ی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ دابه‌ش كرا ‪.‬‬

‫ده‌ست ‌ه ‌ی بااڵ ‌ی سه‌ندیكا سه‌ردان ‌ی به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌ی گست ‌ی ته‌ندروست ‌ی ڕاپه‌ڕینیان كرد‬ ‫ب �ه‌م �ه‌ب �ه‌س��ت �ی‌ ڕێكخست ‌‬ ‫ی‬ ‫پ��ه‌ی��وه‌ن��دی‌ و هه‌مئاهه‌نگی‌‬ ‫ون��ێ��وان به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ گشتی‌‬ ‫ولقی‌ ن��وێ‌ سه‌ندیكا ده‌سته‌ی‌‬

‫ب���ااڵی‌‬ ‫‪2012‬‬ ‫گشتی‌‬ ‫به‌ڕێز‬

‫سه‌ندیكا رۆژی‌ ‪-6-24‬‬ ‫س�ه‌ردان�ی‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕاپه‌ڕینیان كردو له‌الیه‌ن‬ ‫دكتۆر(محه‌مه‌د ڕه‌س��ول)‬

‫پ��ی��ش��وازی��ان لێكراو له‌میانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆبونه‌وه‌یه‌كدا ده‌سته‌ی‌ نوێ‌ی‌ لقی‌‬ ‫ڕاپه‌ڕینی‌ سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ ناسێنران و هه ر ‌له‌و‬

‫كۆبونه‌وه‌یه‌دا چه‌ندین ت �ه‌وه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫گرنگ به‌بواری‌ ته‌ندروستی‌ سنوری‌‬ ‫ڕاپه‌رین گفتوگۆی‌ له‌باره‌یه‌وه‌ كراو‬ ‫به‌رێوه‌به‌ریوه‌به‌ری‌ گشتی‌ و لقی‌‬

‫نوێ‌ جه‌ختیان له‌سه‌ر هاوكاری‌ و‬ ‫پێشخستنی‌ ڕه‌وشتی‌ ته‌ندروستی‌و‬ ‫خزمه‌تكردنی‌ هاواڵتیانی‌ ئه‌و‬ ‫ده‌ڤه‌ره‌كرده‌وه‌‪.‬‬

‫لق ‌ی سلێمان ‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ كارمه‌ندان ‌ی به‌ش ‌ی چاره‌سه‌ر ‌ی سروشت ‌ی كۆبوونه‌وه‌‬ ‫‌حامی‌ ئه‌حمه‌د عه‌لی‌‪:‬‬ ‫به‌پێی ئ��ه‌و پ�لان�ه‌ ب����ه‌رده‌وام‬ ‫و نوێیه‌ی‌ ك�ه‌ ئه‌نجوومه‌نی‌ لقی‌‬ ‫سلێمانی‌ سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ كوردستان دایناوه‌ به‌‬ ‫جۆرێك به‌سه‌ركردنه‌وه‌و ڕێكخستنی‌‬ ‫كۆبوونه‌وه‌ی‌ فراوانه‌ له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌م‬ ‫چینوتوێژه‌كان و پیشه‌جیاوازه‌كانی‌‬ ‫ناو ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌‪ ،‬به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫له‌نزیكه‌وه‌ به‌ئاگابوون له‌ گرفت و‬ ‫زانینی‌ داخوازیه‌ هه‌نووكه‌ییه‌كانی‌‬ ‫ك��ارم�ه‌ن��دان�ی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌‪ ،‬ڕۆژی‌‬ ‫(‪ )2012/6/21‬له‌كاتژمێر (‪)11‬‬ ‫ی‌ پێش نیوه‌ڕۆ له‌هۆڵی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌‬ ‫پ�ه‌ره‌پ��ێ��دان و فێركردنی‌ زانستی‌‬ ‫سلێمانی‌ ب �ه‌ئ��ام��اده‌ب��ون �ی‌ به‌ڕێز‬ ‫ه��اوژی��ن عوسمان لێپرسراوی‌ لق‬ ‫و ب�ه‌ڕێ��ز محه‌مه‌د ج��ه‌الل جێگری‌‬ ‫لێپرسراوی‌ لق و س��ۆران مه‌عروف‬ ‫لێپرسراوی‌ گستی‌ به‌شی‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫سروشتی‌ له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گشتی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ سلێمانی‌ و دارا عزیز‬ ‫نوێنه‌ری‌ چاره‌سه‌ری‌ سروشتی‌ له‌‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان به‌ئاماده‌بونی‌ زیاتر‬

‫ل�� ‌ه (‪ )65‬ك��ارم��ه‌ن��دان��ی‌ به‌ش ‌‬ ‫ی‬ ‫چ��اره‌س��ه‌ری‌ سروشتی‌ له‌سنوری‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گشتی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫سلێمانی‌ كۆبوونه‌وه‌كه‌ به‌ ووته‌یه‌كی‌‬ ‫ت��ێ��ر ت �ه‌س �ه‌ل �ی‌ ل��ێ��پ��رس��راوی‌ لقی‌‬ ‫سلێمانی‌ ده‌ستی پێكرد‪ ،‬كه‌ تیایدا‬ ‫سه‌رجه‌م كارو چاالكیه‌كانی‌ رابووردو‬ ‫باسكرا‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا تیشك خرایه‌‬ ‫سه‌ر به‌رنامه‌و پرۆژه‌كانی‌ داهاتوو‬ ‫بۆ زیاتر خزمه‌تكردنی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ ل �ه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌ ووردی‌ باس له‌و كارنامه‌ (‪)15‬‬ ‫خاڵیه‌كرا كه‌ ده‌سته‌ی‌ بااڵی‌ سه‌ندیكا‬ ‫له‌ پێش كردنه‌وه‌ی‌ مه‌راسیمی‌ یادی‌‬ ‫په‌رستاران پێشكه‌شی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستانیان ك��ردب��وو‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ب�ه‌ دۆكیۆمێنته‌وه‌ ئه‌و‬ ‫خااڵنه‌ خرایه‌ به‌رچاوی‌ ئاماده‌بوان‬ ‫كه‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم ئاماده‌یی‌ بۆ‬ ‫جێبه‌جێكردنیان پیشانداوه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫س��ۆران مه‌عروف ووته‌یه‌كی‌ خۆی‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ ك��ارو چاالكیه‌كان له‌‬ ‫ماوه‌ی‌ ده‌ست به‌كاربوونیدا خسته‌‬ ‫ڕوو‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌ خاڵ ئه‌و ده‌ست‬ ‫ك��ه‌وت��ان��ه‌ی‌ خ��وێ��ن��ده‌وه‌‪ ،‬پ��اش��ان‬ ‫ئاماژه‌ی‌ كرد به‌ میكانیزمی‌ كاركردن‬ ‫و پالنی‌ داه��ات��وو ‪ ،‬دوب���اره‌ ناوی‌‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ ئاشكرا كرد كه‌ وه‌ك‬

‫هاوكاریه‌ك له‌گه‌ڵ ئه‌و لیژنه‌ س ‌‬ ‫ێ‬ ‫كه‌سییه‌دا كه‌ له‌ سنوری‌ سلێمانی‌‬ ‫و ق �ه‌زاو ناحیه‌كاندا سه‌رپه‌رشتی‌‬ ‫كاری‌ چاره‌سه‌ری‌ سروشتی‌ ده‌كه‌ن‬ ‫بۆ زیاتر به‌ره‌و پێش بردنی‌ به‌شی‌‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ری‌ سروشتی‌ له‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستاندا‪ ،‬دارا عه‌زیز نوێنه‌ری‌‬ ‫سه‌ندیكا دوای‌ ئ��ه‌وه‌ی‌ سوپاسی‌‬ ‫ئاماده‌بوونی‌ ئه‌و ڕێژه‌ زۆره‌ی‌ ئاماده‌‬ ‫بوونی‌ چ��اره‌س �ه‌ری‌ سروشتی‌ له‌و‬ ‫كۆبونه‌وه‌یه‌دا ك��رد له‌ ووته‌یه‌كی‌‬

‫ك��ورت��دا ب��اس �ی‌ ل��ه‌ هه‌ماهه‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫و ه���اوك���اری‌ ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رای��ه‌ت��ی‌‬ ‫گشتی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌ سلێمانی‌ و‬ ‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كوردستان كرد له‌ پێشكه‌شكردنی‌‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌ ته‌ندروستیه‌كان و‬ ‫گرنگی‌ دان به‌ ڕاوبۆچونی‌ ڕاهێنه‌رانی‌‬ ‫سروشتی‌ ل�ه‌ پێشخستنی‌ ڕه‌وت��ی‌‬ ‫زانستی‌ چاره‌سه‌ری‌ سروشتیدا‪ ،‬له‌‬ ‫كۆبونه‌وه‌كه‌دا به‌كۆی‌ ده‌نگ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌دابوون هه‌ڵبژاردن بكرێته‌وه‌ بۆ‬

‫ه�ه‌ردوو پۆستی‌ لێپرسراوی‌ گست ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شی‌ چ��اره‌س��ه‌ری‌ سروشتی‌ له‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گشتی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫سلێمانی‌ و نوێنه‌ری‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫سروشتی‌ له‌ سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫ل��ق ب��ڕی��اری��دا ڕۆژێ���ك دابنرێت بۆ‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن‪ ،‬پاشان به‌ سه‌رنج و‬ ‫پێشنیار و ڕه‌خ��ن�ه‌ی‌ ئاماده‌بوان‬ ‫كۆبونه‌وه‌كه‌ داوای�ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ماوه‌ی‌‬ ‫(‪ )2‬كاتژمێری‌ خایاند كۆتایی‌ هات‪.‬‬

‫سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندان ‌ی‬ ‫ته‌ندروست ‌ی كوردستان‬ ‫ل ‌ه چوارچێوه‌ی‌ ئه‌رك ‌ی‬ ‫مه‌ده‌نیدا‬ ‫تاریق خدر موحه‌مه‌د‬ ‫دی��اره‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ چاودێری‌ كردنی‌ كاره‌كانی‌ هه‌ر‬ ‫ده‌سه‌اڵت و حكومه‌تێك و له‌ چوارچێوه‌ی‌ داكۆكی‌ كردنی‌ له‌‬ ‫توێژێك له‌ توێژه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگادا پێویست ده‌كات ڕای‌گشتی‌‬ ‫یاخود گردبوونه‌وه‌یه‌كی‌ ڕێكخراوه‌ییی‌ هه‌بێت و ئاراسته‌كانی‌‬ ‫كێشه‌و داواكرییه‌كانی‌ ئه‌و توێژه‌ یه‌ك بخات و به‌دواداچوونی‌‬ ‫بۆ بكات ‪ ،‬بۆیه‌ له‌و ڕووانگه‌یه‌وه‌ له‌ واڵتی‌ ئێمه‌دا و دوای‌‬ ‫ڕاپه‌رینه‌ مه‌زنه‌كه‌ی‌ ساڵی‌ ‪ 1991‬سه‌ندیكای‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ كوردستان دامه‌زرا و ئه‌مڕۆیش ڕابه‌رایه‌تی‌ توێژی‌‬ ‫كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌ سه‌رجه‌م ناوه‌ندی‌ته‌ندروستی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان ده‌كات به‌ كه‌ركووك و سه‌رجه‌م شوێنه‌ دابڕاوه‌كانی‌‬ ‫دیكه‌وه‌ و ده‌نگ و ڕه‌نگی‌ هه‌موو كارمه‌ندانی‌ كۆكردووه‌ته‌وه‌‬ ‫به‌ هه‌موو دیدوبۆچونه‌ جیاوازه‌كانیشه‌وه‌‪ ،‬و ئه‌م سه‌ندیكایه‌ش‬ ‫درێغی‌ نه‌كردووه‌ له‌ خه‌باتی‌ ڕێكخراوه‌یی‌ ومه‌ده‌نیانه‌ی‌ خۆی‌ له‌‬ ‫پێناوی‌ داكۆكی‌ كردن و وه‌ده‌ستهێنانی‌ مافه‌كانی‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ و زۆرێكیش له‌و مافانه‌ ده‌سته‌به‌ر بوونه‌ و ئه‌مڕۆ‬ ‫له‌ به‌رچاو دیارن‪ ،‬به‌اڵم زۆرجاریش به‌ چاوی‌ ته‌ده‌خول و‬ ‫ئاژاوه‌وه‌ ته‌ماشی‌ سه‌ندیكا ده‌كرێت له‌ الیه‌ن هه‌ندێك كه‌س‬ ‫له‌ ده‌زگاكانه‌وه‌ و ئه‌مه‌یش جێگه‌ سه‌رسورمانه‌ كه‌ سه‌ره‌ڕای‌‬ ‫فه‌راهه‌مبوونی‌ دیموكراسی‌ له‌ واڵته‌كه‌مان و تێكه‌ڵ بوون‬ ‫به‌ جیهانی‌ دیموكراسی‌ وواڵتانی‌ پێشكه‌وتووه‌وه‌ هێشتا‬ ‫عه‌قلییه‌تی‌ وا ماوه‌ كه‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ تێنگه‌یشتنی‌ هه‌بێت بۆ‬ ‫ئه‌ركه‌كانی‌ سه‌ندیكاكان و ڕێكخراوه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ مه‌دنی‌‬ ‫كه‌ به‌ داخ �ه‌وه‌ زۆرج��ار ئه‌م دیاریده‌یه‌ به‌ دی‌ ده‌كرێت له‌‬ ‫ناوه‌نده‌كانی‌ ته‌ندروستی‌ به‌ تایبه‌تی‌ له‌ ده‌زگاكانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‪ ،‬خۆ گه‌ر به‌ ووردی‌ بڕوانیینه‌‬ ‫ئه‌و ئه‌ركانه‌ و به‌ پراكتیزه‌ كردنی‌ به‌رنامه‌كانی‌ سه‌ندیكا‬ ‫مافی‌ ڕه‌وای‌ خۆیه‌تی‌ و زۆر كه‌م ته‌رخه‌مه‌ گه‌ر نه‌چێته‌‬ ‫ناو جومگه‌كان یاسا و ڕیسا وڕێنماییه‌كانی‌ ده‌سه‌اڵته‌كانی‌‬ ‫ناوه‌ندی‌ ته‌ندروستی‌ به‌شێوه‌یه‌ك ئ��ازاری‌ به‌ كارمه‌ندانی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ گه‌یاندووه‌ و مافه‌كانی‌ تێدا په‌راوێز كراوه‌ و‬ ‫هه‌وڵی‌ جددی‌ تێدا بدات له‌ پێناوی‌ هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ و ده‌نگ‬ ‫و ڕاوبۆچوونه‌كانی‌ خۆی‌ تێدا بچه‌سپێنێت كه‌ گوزارشت له‌‬ ‫ڕای‌ ئه‌ندامان و كارمه‌ندانی‌ سه‌ندیكاكه‌ی‌ بكات و خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌ناڵه‌كانی‌ دیالۆگیش ده‌رئه‌نجامی‌ نه‌بوو ئه‌وكاته‌ به‌رنامه‌كانی‌‬ ‫دیكه‌ی‌ ڕێگه‌ی‌ مه‌ده‌نی‌ وه‌ك كۆبوونه‌وه‌ و به‌یاننامه‌ و مانگرتن‬ ‫و ڕێپێوانیش مافی‌ یاسایی‌ خۆیه‌تی‌ وله‌دنیای‌ دیموكراسیدا‬ ‫بۆته‌ مافێكی‌ زۆرسه‌ره‌تایی‌ سه‌ندیكاو ڕێكخراوه‌كان هیچ‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌كی‌ وه‌ك ته‌ده‌خول و ئاژاواگێڕی‌ بۆناكرێ‌ بۆیه‌‬ ‫گه‌رالیه‌نه‌ په‌یوه‌نیداره‌كان و ده‌زگاكانی‌ ده‌سه‌اڵتیش ویستیان‬ ‫ڕێگری‌له‌م شێوازی‌ خه‌باته‌ مه‌ده‌نیانه‌بگرن ئه‌و كاته‌ ده‌بێت‬ ‫ده‌روازه‌ك��ان �ی‌ دیالۆك ئ��اوااڵ بكه‌ن ئه‌زموونی‌ دیموكراسی‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندبكه‌ن ومافه‌ ڕه‌واكانی‌ كارمه‌ندانی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫په‌راوێز وفه‌رامۆش نه‌كرێت‪.‬‬

‫كۆمبون دگه‌ڵ خودانین‬ ‫ی‬ ‫كلینكین ته‌ندروست ‌‬ ‫ێ نوسینگیا‬ ‫لسنور ‌‬ ‫ئامێدێ‌یا سه‌ندیكا‬ ‫كارمه‌ندێن ته‌ندروستی‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 2012 /6 /11‬نوسینگیا ئامید ‌‬ ‫ی رێكه‌فت ‌‬ ‫ل ڕوژا دووشه‌مب ‌‬ ‫یاسه‌ندیكا كارمه‌ندێن ته‌ندورستی‌ و ب ئاماده‌بونا به‌رێز دكتور‬ ‫ێ كومبونه‌ك به‌رفر‌ه‬ ‫ێ ساخله‌میا قه‌زا ئامێدی ‌‬ ‫نجیب سعید رێفه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫دگه‌ڵ خودانیت كلینیكین ته‌ندورستی لسنوری نوسینگیا ئامید ‌‬ ‫ی نوسینگ ‌ه‬ ‫ێ به‌رێز درویش رشید به‌ربرس ‌‬ ‫هات ‌ه ئه‌نجامدان ل ده‌سپێك ‌‬ ‫و بشتی‌ بخێر هاتنا ئاماده‌بویان كری‌ ئاماژ‌ه بوان زیده‌كافیان‬ ‫هاته‌كرن ئه‌وین لكلینكین ته‌ندورستیدا رویده‌ن و تكه‌ست لسه‌ر‬ ‫ێ بهیت ‌ه‬ ‫ێ هاته‌ كرن كوكارلدیڤ رێنماێن و مه‌رجین سه‌ندیكا ‌‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌نجامدان زیده‌ترزوئ ده‌ست هه‌التێ‌ بكار نه‌ئینن ئه‌وا س ‌ه ندیكا ‌‬ ‫بو ده‌ست نیشانكری و به‌روفازی دێ‌توشی یاسایت سه‌ندیكای بن‬ ‫ێ یاساێ‌ دا بیته‌كرن‪..‬باشان به‌ریز د‪.‬نجیب‬ ‫و كاردبیت ل جارجوف ‌‬ ‫ێ كارمه‌ندین ته‌ندورستی دناڤه‌ندا‬ ‫سعید ‪.‬جه‌خت لسه‌ر رولێ‌ گرنگ ‌‬ ‫ده‌زگه‌هین ته‌ندروستیدا ئ ‌ه وخزم ‌ه تین پشكیشی هاوالتیان‬ ‫دكه‌ن‪...‬‬


‫‪7‬‬

‫‪www.healthsyndicate.org‬‬

‫هه‌مه‌ڕه‌نگ‬ ‫ژماره (‪)5‬‬

‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ساڵ ‌‬

‫‪2012-7-2‬‬

‫ی منداڵ‬ ‫ی پێویست بۆ منداڵه‌كه‌ت ده‌نووسێت و دیاریده‌كات ‪ ،‬ئه‌وا پێویست ‌ه له‌سه‌رت وه‌كو دایك یاخود سه‌رپه‌رشتیار ‌‬ ‫كاتێك پزیشك ده‌رمان ‌‬ ‫ی نه‌خۆش چاك بێته‌و‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ی بهێنیت‪ ،‬ئه‌گینا ئه‌سته‌م ‌ه منداڵ ‌‬ ‫ی خۆیان به‌كار ‌‬ ‫ی دیاریكراو ‌‬ ‫ك ‌ه ب ‌ه هێز (جراعه‌) و كات (وقت) و ماو‌ه ‌‬ ‫ی هه‌بێت نه‌ك سوود ‪....‬‬ ‫ی پزیشك یاخود ده‌رمانساز به‌كارنه‌هێنرا‪ ،‬ب ‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه له‌وانه‌ی ‌ه ئه‌و كات زیان ‌‬ ‫ی ڕێنماییه‌كان ‌‬ ‫ده‌رمان ب ‌ه پێ ‌‬

‫چه‌ند ئامۆژگارییه‌ك بۆ دایك یاخود سه‌رپه‌رشتياری‌ مندا ‌ڵ‬ ‫له‌كاتی‌ نه‌خۆشكه‌وتن ‌ی مندا‌ڵدا‬ ‫به‌درخان شێروانی‌‬ ‫ی تا‬ ‫‪ .1‬ئ��ه‌گ��ه‌ر ن��ی��ش��ان � ‌ه ‌‬ ‫(‪)Fever‬ت لێ‌ به‌دی‌ كرد‪ ،‬پێش‬ ‫ی پزیشك‬ ‫ی بیگه‌یه‌نی‌ بۆ ال ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫یاخود نزیكترین بنكه‌ ‌‬ ‫ی یاخود‬ ‫هه‌وڵ بد‌ه كه‌ (تا) یه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پله‌ی‌ گه‌رمی‌ له‌ش ‌‬ ‫به‌رزبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دابه‌زێنی‌ ئه‌ویش به‌ به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی تا)‬ ‫ده‌رمانی‌ دژه‌ تا (دابه‌زاندن ‌‬ ‫كه‌ ئه‌مانه‌ ده‌گرێته‌وه‌‪( :‬ده‌نك –‬ ‫ی‬ ‫ح�ه‌ب – ‪ )Tab‬ی��ان (گیراو‌ه ‌‬ ‫خواردنه‌وه‌ – شراب – ‪Syrup‬‬ ‫ێ هه‌ڵگر – تحامیل‬ ‫) ی��ان (پ � ‌‬ ‫ی‬ ‫– ‪ )Supp‬ی��اخ��ود ( ده‌رز ‌‬ ‫– اب��ره‌ – ‪... )Injeetion‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ كۆتایی‌ ك ‌ه ده‌رزیه‌كه‌ی ‌ه‬ ‫ت��ۆزێ��ك ئه‌سته‌مه‌ ب��ۆ دای���ك ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی له‌بوار ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫كارنه‌كات‪ ،‬ئینجا یه‌كێك له‌وان ‌ه ‌‬ ‫سه‌ره‌وه‌ كه‌باسمان كردن به‌كاردێت‬ ‫‪ .‬هه‌ندێك جاریش له‌گه‌ڵ یه‌كێك‬ ‫ی‬ ‫له‌وانه‌ ئه‌گه‌ر نه‌خۆشه‌ك ‌ه پل ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌كو پێویست‬ ‫ی له‌ش ‌‬ ‫ی یه‌كه‌ ‌‬ ‫گه‌رم ‌‬ ‫ی ب ‌ه‬ ‫دانه‌به‌زیبوو ئ��ه‌وا پێویست ‌‬ ‫ماده‌ی‌ سارد (كماده‌ بارده) ده‌بێت‬ ‫ی به‌رز‬ ‫‪ ،...‬ئاگاداربه‌ زۆر جار (تا) ‌‬ ‫ی منداڵه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی‌ تووشكردن ‌‬ ‫ب ‌ه گه‌شه‌كه‌ (‪)Convultion‬‬ ‫ی‬ ‫‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وكاتیش چاره‌سه‌ر كردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫ئالۆزتر ده‌ب��ێ��ت ل��ه‌ال ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركار ‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی‌‪.‬پزیشك ‪ /‬نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫راپه‌رین‬

‫پیش ‌ه و ك ‌هسایه‌تی‌‬

‫كارمه‌ندین ن ‌ه‬ ‫خوشخانا هیڤی یا‬ ‫زاروكان لدهوكئ‬ ‫مانگرتنئ دكه‌ن‪...‬‬

‫خ��ودان شیان وداد په‌رور‬ ‫ب��و نه‌خوشخانێ‌ دابنین‬ ‫ت��ا گه‌هه‌شیه‌ وێ راده‌ێ‬ ‫ئه‌ڤرو كاركرن دگ�ه‌ل ریڤه‌‬ ‫ب �ه‌ ری��ا نه‌خوشخانێ‌ زور‬ ‫قورسه‌ ‪..‬كارمه‌ندێن ماندو‬ ‫ن�ه‌ن��ی��اس سه‌ندیكا ه �ه‌وه‌‬ ‫وه‌ك ه��ه‌رج��ار پ��اری��زه‌رو‬ ‫بشته‌ڤان بویه‌ ب��و هه‌می‬ ‫داخازیێن ره‌واێن كارمه‌ندێن‬ ‫ته‌ندورستی و ده‌ ستڤه‌ئینانا‬ ‫هه‌می م��اف��ان ئ�ه‌ ڤ��روژی‬ ‫پاڵ پشتیا هه‌می داخازێن‬ ‫ك��ارم �ه‌ن��دێ��ن ت�ه‌ن��دورس��ت��ی‬ ‫دك �ه‌ت لنه‌خوشخانا هیڤی‬ ‫یا زاروك��ان و هه‌می ریكین‬ ‫خه‌باتا سه‌ندیكاێ‌ دێ‌ بكار‬ ‫ئینیت ژب��و جیبه‌ جیكرنا‬ ‫وان داخ��ازی��ان ‪...‬ه���ه‌ر لو‬ ‫ده‌میدا داخازا جهین به‌یوه‌‬ ‫ند یدار دكه‌ین كاربكه‌ن ژبو‬ ‫بجهئینانا داخازیێن كارمه‌‬ ‫ن��دێ��ن نه‌خوشخانا هیفی‬ ‫یا زاروك��ان وبجدی ئاوره‌ك‬ ‫لێ‌ بیته‌ دان ‪.....‬‬ ‫وه���ه‌ر وه‌ س��ا داخ����ازێ‌ ژ‬ ‫هه‌می ئه‌ندامین سه‌ندیكاێ‌‬ ‫دكه‌ین ل هه‌می نه‌خوشخانا‬ ‫وب��ن��گ�ه‌ه��ی��ن ت �ه‌ن��دورس��ت��ی‬ ‫وس��ه‌رج��ه‌م نفیسنگه‌ه و‬ ‫نینه‌راتیێن سه‌ندیكاێ‌ دكه‌ین‬ ‫لسنورێ‌ پاریزگه‌ها دهوكێ‌‬ ‫جاڤه‌رێ‌ رینماێن سه‌ندیكاێ‌‬ ‫بن ژبو هه‌ر پیش هاته‌كێ‌‬ ‫ێ پیوست‪.....‬‬ ‫ولده‌م ‌‬ ‫سه‌ندیكا كارمه‌ندین‬ ‫ته‌ندورستی‬ ‫لقا دهوك‬

‫‪ .2‬ئه‌گه‌ر زانیت منداڵه‌كه‌ت‬ ‫ی سك چوون بوو (وات ‌ه‬ ‫له‌ پڕ تووش ‌‬ ‫ی‬ ‫اسهال) له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا گیراو‌ه ‌‬ ‫(‪ )O.R.S‬ت له‌ماڵ نه‌بوو ئه‌وا‬ ‫ده‌توانی‌ گیراوه‌یه‌ك دروست بكه‌یت‬ ‫ك ‌ه پێك هاتبێت له‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫‪ . A‬شه‌كر (ی �ه‌ك كه‌وچك ‌‬ ‫كوپ)‬ ‫ی‬ ‫‪ . B‬خ��وێ‌ (ی �ه‌ك كه‌وچك ‌‬ ‫چای‌)‬ ‫‪ . C‬ئاوی‌ پاك (چوار به‌رداخ)‬ ‫ێ‬ ‫ی پێویست ده‌بدرێت ‌‬ ‫وه‌ ب ‌ه پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫هه‌تا ده‌یگه‌یه‌نیت ‌ه ال ‌‬ ‫پسپۆڕی‌ مندااڵن یاخود نه‌خۆشخان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫یان نزیكترین بنكه‌ ‌‬ ‫‪.....‬‬ ‫‪ .3‬ئ���ه‌گ���ه‌ر م��ن��داڵ �ه‌ك �ه‌ت‬ ‫ی‬ ‫نه‌خۆش كه‌وت و نه‌خۆشیه‌كه‌ش ‌‬ ‫گ��وازت��راو‌ه (المنتقل) ب��وو ئه‌وا‬ ‫ی‬ ‫ێ ل ‌ه (داینگه‌) یان (باخچ ‌ه ‌‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫س��اوای��ان) یاخود قوتابخان ‌ه ‪...‬‬ ‫ی بۆ‬ ‫دورب��خ��رێ��ت��ه‌وه‌ و م��ۆڵ �ه‌ت � ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫وه‌ربگریت هه‌تا چ��اره‌س �ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لێپسراوی‌ خۆ ‌‬ ‫ده‌كرێت و پزیشك ‌‬ ‫ی‬ ‫بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ده‌دات كه‌ به‌ڵ ‌‬ ‫چاك یۆته‌وه‌ و ده‌كرێت بگه‌رێته‌و‌ه‬ ‫ی ‪...‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫شوێن ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ .4‬ئه‌گه‌ر هه‌رنیشانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ت��ری‌ نه‌خۆشیت ل�ێ‌ ب��ه‌دی‌ كرد‬ ‫ی پزیشك یاخود‬ ‫یه‌كسه‌ر بیگه‌ینه‌ ال ‌‬ ‫ی ته‌ندروستی‌ ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نزیكترین بنك ‌ه ‌‬ ‫ی منداڵه‌ك ‌ه‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ده‌ف��ت�ه‌ر ‌‬ ‫(دفتر الصحی‌) له‌بیرنه‌كه‌یت و‬ ‫ی بب ‌ه (ئه‌گه‌ر هه‌یبوو)‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆت ‌‬

‫ی هه‌بێت‬ ‫ك ‌ه پێویست ‌ه ئه‌م ده‌فته‌ره‌ ‌‬ ‫‪...‬‬ ‫ی‬ ‫‪ .5‬كاتێك پزیشك ده‌رمان ‌‬ ‫پێویست بۆ منداڵه‌كه‌ت ده‌نووسێت‬ ‫و دی��اری��ده‌ك��ات ‪ ،‬ئ �ه‌وا پێویست ‌ه‬ ‫ل���ه‌س���ه‌رت وه‌ك���و دای���ك ی��اخ��ود‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری‌ منداڵ كه‌ ب ‌ه هێز‬ ‫ی‬ ‫(جراعه‌) و كات (وقت) و ماوه‌ ‌‬ ‫ی خۆیان به‌كاری‌ بهێنیت‪،‬‬ ‫دیاریكراو ‌‬ ‫ی نه‌خۆش‬ ‫ئه‌گینا ئه‌سته‌م ‌ه منداڵ ‌‬ ‫چ��اك بێته‌و‌ه ئه‌گه‌ر ده‌رم���ان ب ‌ه‬ ‫ی پزیشك یاخود‬ ‫پێی‌ ڕێنماییه‌كان ‌‬ ‫ده‌رم��ان��س��از ب�ه‌ك��ارن�ه‌ه��ێ��ن��را‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌ له‌وانه‌ی ‌ه ئه‌و كات زیان ‌‬ ‫هه‌بێت نه‌ك سوود ‪....‬‬ ‫ی ه���ه‌م���وو‬ ‫‪ .6‬س���������ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫ی س��ه‌ره‌وه‌ ك ‌ه باسكران‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وان� ‌ه ‌‬ ‫زۆر گرینگه‌ كاتێك كه‌ منداڵكه‌ت‬ ‫نه‌خۆش ده‌ك �ه‌وێ��ت پێویسته‌ ل ‌ه‬ ‫ی هه‌ڵگرێت و‬ ‫هه‌موو كات زیاتر ناز ‌‬ ‫ی نه‌كه‌یت‪ ،‬چونك ‌ه دروست‬ ‫تووڕه‌ی ‌‬ ‫ی ئارام و پڕ سۆز و‬ ‫ی كه‌سێك ‌‬ ‫كردن ‌‬ ‫خۆشه‌ویستی‌ بۆ منداڵه‌كه‌ت هۆكار‬ ‫و ی��ارم�ه‌ت��ی��ده‌ره‌ ب��ۆ زووت���ر چاك‬ ‫ی ‪...‬‬ ‫بوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ب �ه‌ هیوایی‌ ل��ه‌ش س��اغ� ‌‬ ‫ه�ه‌م��وو منداڵه‌ چاوگه‌شه‌كان و‬ ‫ی دواڕۆژی‌ كوردستان‬ ‫نه‌وه‌كان ‌‬

‫سه الر على‬ ‫كاركردن به‌ شێكه‌ له‌ ژیانی مرۆڤ‬ ‫و ه��ۆك��اری داهێنان و پێسكه‌وتن‬ ‫وگۆڕانكاری و به‌رده‌وام بوونی ژیانه‌‬ ‫‪ .‬كاركردن وا تا بایه‌خدان به‌كات‬ ‫وژی��ان وب��اوه‌ڕب��وون به‌ سه‌ركه‌وتن‬ ‫وگۆڕانكاری‌ و دابینكردنی ژیانێكی‌‬ ‫باشترو دواڕۆژێكی خۆشتر‪ ..‬به‌پێی‬ ‫سه‌رده‌مه‌ جیاوازه‌كان و پێشكه‌وتنی‬ ‫جۆراو جۆر له‌ گشت بواره‌كانی‌ ژیاندا‬ ‫كاته‌ كانی‌ كاركردن چڕوپڕتربووه‌‬ ‫و زی��ادی��ش��ی ك�����ردووه‌ ؛ م��رۆڤ�ی‌‬

‫سه‌ركه‌وتوو تواناولێهاتوویی‌ وكاردان ‌ی‬ ‫خ��وی‌ ب��ۆ ك��ارێ��ك ت �ه‌رخ��ان ده‌ك��ات‬ ‫كه‌ شیاوو هاوتای تواناكانی‌ بێت‬ ‫چونكه‌ ئه‌مه‌ له‌ سه‌ركه‌وتن نزیكتری‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ و كه‌سایه‌تیه‌كی‌ ده‌داتێ‬ ‫كه‌ متمانه‌ی‌ به‌ خۆی‌ بێت ؛شیاوی‌‬ ‫باسه‌ ژی��ان ه���ه‌ورازو نشێوی‌ زوره‌‬ ‫و هه‌رتاكێك بیگریت چه‌ندین جار‬ ‫ڕووبه‌ڕوی‌ شكست و ته‌ نگژه‌ هاتووه‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌وانه‌ی‌ نا ئومێد نه‌بوون و‬ ‫ب��اوه‌ڕی��ان به‌ خویان و ئامانجییان‬ ‫بووه‌ به‌ پشوودرێژی‌ و ئارامی‌ ڕوو به‌‬ ‫ڕوی‌ گرفته‌كان بونه‌ته‌وه‌ و دوا جار‬ ‫كه‌ شتی‌ خواست و ئاواته‌ كانیان له‌‬

‫كه‌ ناری‌ سه‌ركه‌وتنا ئارامی‌ گرتو‌ه‬ ‫؛ئه‌م جوره‌ كه‌سایه‌تیانه‌ به‌ خاوه‌ن‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ دیارو سه ركه‌وتو ئه‌ژمار‬ ‫ده‌ك��رێ��ن ؛ئه‌توانین بلێین ج��وری‌‬ ‫كاره‌كان كاری‌ گه‌ ریان هه‌ یه‌ له‌ سه‌ر‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ تاكه‌كانی‌ كومه‌ڵگاوه‌ بگره‌‬ ‫زور جار بو ناسینی‌ كه‌سایه‌تی تاكیك‬ ‫پرسیار له‌ جۆری‌ كاره‌كه‌ی‌ ده‌كرێت‬ ‫چونكه‌ جۆرو شێوازی‌ كار په‌یوه‌ندی‌‬ ‫ڕاسته‌وخۆی‌ به‌ره‌ فتارو هه‌ڵسوكه‌ته‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌وه‌ چۆنیه‌تی‌ مامه‌ڵه‌كردن له‌‬ ‫گه‌ڵ كه‌سانی‌ تردا دیاری‌ ده‌ كات بۆ‬ ‫نمونه‌ جوتیارێك كه‌ له‌ كێڵگه‌دا كار‬ ‫ده‌كات به‌ دڵ وده‌روونێكی‌ ساده‌وه‌‬

‫له‌گه‌ڵ به‌رامبه‌ره‌كانی‌دا ڕه‌فتار ده‌كات‬ ‫به‌اڵم پله‌دارێكی‌ سه‌ ربازی‌ ڕه‌فتارو‬ ‫هه‌ڵسوكه‌ وتی زۆر جیاوازتره‌؛ به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا پێویسته‌‬ ‫ڕێ��ز ل�ه‌ ه�ه‌م��وو تاكه‌كان بگیرێت‬ ‫و كه‌سایه‌تیان پ��ارێ��زراو بێت وه‌‬ ‫ك �ه‌س ب��ۆی‌ نیه‌ ت��ان�ه‌و ت�ه‌ش�ه‌ر له‌‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ كه‌سی‌ تر بگرێت و ناوو‬ ‫ناتوره‌ی‌ نه‌شیاوی‌ لێبنێت ئیتر له‌‬ ‫هه‌ر پله‌ و پایه‌یه‌كی‌ كومه‌اڵیه‌تی‌ و‬ ‫فه‌رمانبه‌ریدا بێت چونكه‌ هه‌ مووان‬ ‫ب�ه‌ی�ه‌ك�ه‌وه‌ ج��وان��ن و ت�ه‌ واوك���ه‌ری‌‬ ‫یه‌كترن و ناشێ‌ م��روڤ�ه‌ك��ان یه‌ك‬ ‫ده‌نگ و یه‌ك ڕه‌نگ بن به‌اڵم ئه‌شێ‬

‫ماف و كه‌سایه‌تیان پارێزراو بێت‬ ‫؛هه‌ روه‌ك چۆن زۆر جار كه‌سایه‌تی‌‬ ‫كارمه‌ندانی ته‌ دروستی‌ له‌كه‌دارو‬ ‫ناشرین ده‌ك��ری��ت به‌ به‌كارهێنانی‌‬ ‫ووش��ه‌ی‌ الك��ۆاڵن شوێنی‌ ك��ارو و‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ كارمه‌ندانیش ده‌ كه‌وێته‌‬ ‫ژێر پرسیاره‌وه‌ ؛كه‌ ئه‌ كرا ووشه‌ی‌‬ ‫تر له‌ بری‌ الكواڵن به‌كاربهاتبایه‌ بۆیه‌‬ ‫من وه‌ك كارمه‌ندێكی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫داوا كارم چیتر ئه‌م ووشه‌یه‌ به‌كار‬ ‫نه‌هێنن و كه‌سایه‌تیمان له‌ كه‌دار‬ ‫مه‌كه‌ن چونكه‌ ئه‌ كرێت ووشه‌ی‌ تری‌‬ ‫وه‌ك‪ :‬شوێنی‌ كاری‌ كارمه‌ندان یان‬ ‫نۆڕینگه‌ی‌ كارمه‌ندان به‌ كار بهێنرێت‬

‫هونه‌ر ‌ی‬ ‫ناماقوڵی‌‬ ‫ژیان ‌ی ژاكاند‬

‫تاریق نامیق حه‌سه‌ن‬

‫ی‬ ‫ب�ه‌خ��ت�ه‌وه‌ری‌ و خۆش ‌‬ ‫ژی���ان ل����ه‌وه‌و ‌ه س �ه‌رچ��او‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی رۆژانه‌ ‌‬ ‫ێ كه‌ ڕه‌وش ‌‬ ‫ده‌گر ‌‬ ‫ی‬ ‫ژین گوزه‌راندن به‌ڕێڕه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ ب��ڕوات به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫دروست و ئومێد به‌خش‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا شتێك هه‌ی ‌ه‬ ‫ێ «هونه‌ری‌«‬ ‫ی ده‌گوتر ‌‬ ‫پێ ‌‬ ‫ن��ام��اق��وڵ �ی‌‪ ،‬ك��ه‌ ئ�ه‌وی��ش‬ ‫ی‬ ‫سیاسه‌ته‌ و ب��ری��ارده‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ره‌كییه‌ له‌خۆشگوزه‌ران ‌‬ ‫ژی���ان���ی‌ م���رۆڤ���ه‌ك���ان و‬ ‫به‌خته‌وه‌رییان ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سیاسه‌ت «هونه‌ر ‌‬ ‫ێ‬ ‫ێ ده‌گوتر ‌‬ ‫ناماقوڵیی‌« پ ‌‬ ‫ی‬ ‫چونكه‌ رووداو و پێشهاته‌كان ‌‬ ‫له‌ ده‌روازه‌ی‌ ناماقوڵییه‌و‌ه‬ ‫س �ه‌ر ده‌رده‌ك����ه‌ن‪ .‬رووداو‬ ‫گ�ه‌ل��ێ��ك��ن ك��ه‌ زۆر ك �ه‌س‬ ‫ی به‌ ڕوودان��ی��ان نابات‬ ‫پ�ه‌ ‌‬ ‫و بڕوا به‌ڕوودانیان ناكات‪.‬‬ ‫ی ‪2000‬‬ ‫بۆ نموونه‌ له‌ساڵ ‌‬ ‫بتگوتای ‌ه ئه‌مریكا له‌م‬ ‫چه‌ند ساڵه‌ی‌ دادێ‌ «چوار‬ ‫پێنچ واڵت داگیر ده‌كات و‬ ‫ی‬ ‫هه‌موو حوكمرانی‌ له‌ واڵتان ‌‬ ‫عه‌ره‌بی‌ ژێر و ژوور ده‌بێ‌«‬ ‫كه‌س نه‌یده‌توانی‌ ئه‌و وته‌ی ‌ه‬ ‫بخاته‌ نێو ب��اوه‌ڕ و له‌به‌ر‬ ‫چاوی‌ خۆی‌ وێنای‌ بكات‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم كه‌ رووی���دا سه‌یر و‬ ‫سه‌مه‌ر ‌ه ل �ه‌وه‌دا نامێنێ‌ ‪،‬‬ ‫ی له‌دایك بوو ‪،‬‬ ‫به‌ ناماقوڵ ‌‬ ‫ی سه‌ند و بوو‬ ‫دواتر گه‌شه‌ ‌‬ ‫به‌واقیع‪.‬‬ ‫بواره‌كانی‌ تری‌ ژیانیش‬ ‫هونه‌رن‪ ،‬به‌اڵم هونه‌رێكی‌ تر‬ ‫دوور له‌ناماقوڵی‌ بۆ نموون ‌ه‬ ‫ی‬ ‫گه‌ر تۆ بڵێی‌ له‌چه‌ند ساڵ ‌‬ ‫دێ‌ «هاواڵتیان ژماره‌یان زیاد‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات یان ‪ 15000‬قوتاب ‌‬ ‫سااڵن ‌ه ده‌چن ‌ه ئه‌مریكا یان‬ ‫ی باڵوده‌بێته‌و ‌ه یان‬ ‫نه‌خۆش ‌‬ ‫بیابانێكی‌ ف��راوان ده‌كرێت ‌ه‬ ‫دارستان ئه‌وا به‌پێی‌ لوژیك‬ ‫ی كاره‌كه‌‬ ‫و پێوه‌ری‌ زانست ‌‬ ‫رێی‌ تێده‌چێ‌ و هیچ سه‌یر و‬ ‫سه‌مه‌ره‌ی‌ تیادا نییه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ك��اره‌س��ات دێت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك��ای �ه‌وه‌ كاتێ‌ «ه��ون �ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��ام��اق��وڵ��ی‌« س���ه‌راپ���ا ‌‬ ‫ێ‬ ‫بواره‌كانی‌ ژی��ان داپۆش ‌‬ ‫و پێگه‌یه‌ك بۆ ماقوڵییه‌ت‬ ‫نه‌مێنێته‌و‌ه و سیاسه‌تیش‬ ‫ی و‬ ‫ی ئاسای ‌‬ ‫ببێ‌ به‌كارێك ‌‬ ‫رۆتینی‌ رۆژان ‌ه دوور له‌هه‌موو‬ ‫پره‌نسیپێكی‌ خۆی‌‪.‬‬ ‫@‪tariqnamiq‬‬ ‫‪yahoo.com‬‬


‫ئاسۆیه‌ك بۆ خزمه‌ت و په‌یامی مرۆڤایه‌تی‬

‫‪www.healthsyndicate.org‬‬ ‫ساڵ ‌ی یه‌كه‌م ‪ -‬ژماره (‪2012-7-2 )5‬‬

‫ی ئیمتیاز‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی ته‌ندروست ‌‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫سه‌ندیكا ‌‬ ‫ی فه‌ریق قاره‌مان‬ ‫سه‌رنووسه‌ر‪ :‬هاد ‌‬ ‫‪Hadi_qaraman@yahoo.com‬‬ ‫ی موبایل‪07701549403 :‬‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ی مامۆستایان‬ ‫ناونیشان‪ :‬هه‌ولێر ـ گه‌ڕه‌ك ‌‬ ‫شه‌قامی دوو سایدی ئااڵ‬

‫ئاهه‌نگی یادی په‌رستارانی لقی‬ ‫هه‌ولێر‬ ‫لق ‌ی دهۆك ‌ی سه‌ندیكا خه‌اڵت ‌ی ریزلێنان ده‌به‌خشێت ‌ه (‪ )250‬كارمه‌ند ‌ی ته‌ندروست ‌ی دێرین‬

رؤزنامةى ئيشك  
رؤزنامةى ئيشك  

رؤزنامةيةكي زانستى تةندروستى طشتية سةنديكاى كارمةندانى تةندروستى كوردستان دةريدةكات

Advertisement