Issuu on Google+

Mindful design design met aanwezigheid, aandacht en verbinding.


02 | mindful design

Mindful Design Ik denk dat Mindfulness en Design te combineren zijn. Ook al bestaat de term ‘Mindful Design’ niet officieel, boeddhisme wordt steeds vaker gecombineerd met bijvoorbeeld kunst, interieur en architectuur. Ik ga jullie laten zien hoe (grafisch) design en Mindfulness kunt combineren.


mindful design | 03

Mindful

betekent: aandachtig of opmerkzaam zijn, van elk moment bewustzijn. Aandacht schenken aan dingen waar we gewoonlijk niet bij stilstaan, met open, vriendelijke aandacht/houding zijn bij wat er zich in het hier en nu afspeelt. Het wordt al duizenden jaren toegepast door aanhangers van allerlei vormen van boeddhisme. Openheid, acceptatie, niet-oordelen en compassie, authenticiteit, aanwezigheid, aandacht en verbinding zijn belangrijke kernwoorden in de Mindfulness of Mindful communicatie.

Design

kan op zijn simpelst omschreven worden als ‘vormgeving’. Maar design is ook een term voor een ontwerp of opmaak. Een ontwerp is een beschrijving van iets nieuws of iets wat al bestaat. Grafisch design gaat het over de visuele opbouw van een ontwerp. Grafische vormgeving is het visueel vormgeven van ideeën in verschillende media, met als doel om mensen iets over te brengen. Het is een sociaal beroep waarin alles gaat over probleemoplossende activiteiten. Er zijn oneindig veel manieren om grafisch te ontwerpen. De ontwerper is iemand die vorm geeft aan een doorgaans door anderen aangereikt stuk informatie, zich bedienend van vorm, kleur, ritme, structuur, beeld, letter en tijd of ruimte. Steeds meer ontwerpers nemen risico’s, geloven in hun vak en dromen ervan de wereld te verbeteren. Steve Jobs heeft ooit gezegd: ” You need a lot of passion for what you’re doing because its so hard. Without passion, any rational person would give up.” Emotie ‘flows’ in een ontwerpproces. Onderzoek toont aan in welke mate emoties betrokken zijn in een ontwerpproces. Aandacht in een ontwerpproces is een belangrijk aspect voor een ontwerper, kijken meer om hun heen, houden rekening met de behoeften en het gedrag van anderen: aandacht voor detail, aandacht voor anderen, aandacht voor het nu en heden.

goed of slecht ontwerp? Goede vormgeving wordt gekenmerkt door eenvoud. Less is more, less and more. Oftwel, hoe minder, hoe beter. Eenvoud in een ontwerp heeft kwaliteit. Het toepassen van onbelangrijke details maakt een ontwerp minder sterk. Visueel een onderwerp versterken kan bepaalde emoties en gevoelens oproepen bij doelbetreffende. De aanwezigheid en aandacht in een ontwerp roept verbinding op met de lezer of kijker. Ik denk dat veel

ontwerpers hier de plank misslaan. Wat maakt dan een wel een sterk ontwerp? En hoe kunnen we de rust, authenticiteit en bewustwording van Mindfulness toepassen? Ik kwam uit bij de Design principes, richtlijnen die helpen een ontwerp consistent te houden. Ieder product, bedrijf of dienst heeft zijn eigen richtlijnen van ‘een goed design’, daarom wil ik mij richten op: “Wat vind ik goed design?” Het antwoord op deze vraag bracht mij ertoe 10 principes voor goed design op te stellen. Design principes geven richting aan je ontwerpproces; inspireren je bij het bedenken van ideeën voor je product; geven het ontwerpteam een heldere en gezamenlijke visie; helpen bij het maken van beslissingen; omschrijven datgene waar je het voor doet: de betekenis van jouw product voor de klant.

basiselementen De basiselementen van een visueel ontwerp zijn: lijnen en vormen, kleuren, textuur en typografie. Kleuren zijn heel belangrijk voor de perceptie. Kies liever geen heldere, lichtgevende kleuren die te stimulerend zijn maar ga voor zachte tinten die je een kalmerende werking hebben. Pastelkleuren kalmeren de geest en brengen het lichaam in een vredige positie. Een van de meest essentiële elementen in een minimalistische vormgeving is typografie. ‘The simpler the shape of the letter, the easier the type is to see, read and learn’. Hoe eenvoudiger de vorm van een letter, hoe makkelijker het te zien, te lezen en te leren is. Bij een Mindful Design zou ik lichte letters toepassen , dit betekend dat de lijndikte van de letter dun is. We onderscheiden typografie in letter met een schreef en zonder schreef. Beide letters zouden kunnen passen in een Mindful Design. Ook onderscheiden we typografie met een regular font en italic font. Regular betekend dat het karakter rechtstaand is en bij een italic font valt het karakter iets om naar rechts. Een Regular karakter heeft een sterke en duidelijke uitstraling. Een Italic font straalt een klassiek karakter uit. Vormen en lijnen in een ontwerp zorgen voor onderscheid. In een Mindful design zorgen lijnen voor evenwicht en geven een richting. Minimalistische vormen, vormen een symbool of betekenis. Ook zorgen vormen voor onderscheid.


04 | mindful design

design principes

‘From mindless design to design mindfulness.’

contrast Contrast is het naast elkaar plaatsen van tegengestelde elementen (tegengestelde kleuren op het kleurenwiel, of de waarde licht/donker, of richting - horizontaal/ verticaal). Contrast stelt ons in staat om de belangrijke elementen in het ontwerp te benadrukken of te markeren. Mindful: contrast heeft ook wel te maken met het verschil tussen wat belangrijk en minder belangrijk is als persoon maar ook in een ontwerp.

eenheid

herhaling

Heeft te maken met alle elementen in een ontwerp die op elkaar aansluiten. Er moet een evenwicht zitten tussen balans en variëteit om een saai ontwerp te voorkomen. Mindful: een ander synoniem voor eenheid is ook wel harmonie. Harmonie betekend ook wel rust. Harmonie is belangrijk in een ontwerp en geeft rust, het helpt de gebruikers het totale ontwerp zien in tegenstelling tot de individuele elementen.

Versterkt een ontwerp door samenhang en samenwerking. Het creëert een ritme in een ontwerp.

ruimte

Maakt de orde en de organisatie duidelijk. Het uitlijnen van elementen maken een visuele verbinding met elkaar.

creëert een helder overzicht, verhoogt de leesbaarheid en kan zorgen voor een illusie. De witruimte is een belangrijk onderdeel van een lay-out ontwerp. Mindful: ruimte geeft de lezer of kijker een open houding en geeft de nodige rust in een ontwerp.

evenwicht Zorgt voor stabiliteit en structuur in een ontwerp. Creëert de perceptie van een gelijkmatige verdeling. Dit betekent niet dat er altijd een symmetrie aanwezig is. Mindful: in de mindfulness is evenwicht de balans tussen lichaam en geest. In een ontwerp de balans tussen visueel en perceptie.

nabijheid Creëert relatie tussen de elementen. Het biedt een centraal punt. Nabijheid betekent niet dat elementen samen worden geplaatst, het betekent dat ze visueel moeten aansluiten op elkaar.

uitlijning


mindful design | 05

Less and more esthetisch Esthetiek gaat over het gevoel van schoonheid en de kunst om betekenis te geven aan een ontwerp.

begrijpbaar Het ontwerp spreekt voor zich. Wat wil de ontwerper zeggen met zijn/haar ontwerp? De lezer of kijker moet in een opslag zien waar het over gaat.

visuele perceptie Het ontwerp moet neutraal en ingetogen zijn, om ruimte te laten voor de zelfexpressie van de gebruiker.

eerlijk Authenticiteit van een ontwerp. Een ontwerp moet geen beloftes maken die het niet waar kan maken.

duurzaam In tegenstelling tot trendy design kan dit ontwerp vele jaren meegaan, ook in de huidige wegwerpmaatschappij.

milieuvriendelijk Het ontwerp levert een belangrijke bijdrage aan het milieu en beperkt de visuele vervuiling.

minimalistisch Het concentreren op de essentiĂŤle aspecten van een ontwerp. Een ontwerp wordt niet belast met onbelangrijke dingen.


06 | mindful interview

Het beste ontwerpproces geschiedt vanuit de

leun stoel Anky ter Beek (64), grafisch vormgeefster, illustrator en kunsternaar, denkt dat een ontwerp een Mindfulle uitwerking kan hebben in de vorm van aandacht en rust. Ben je bekend met Mindfulness? Wat betekend ‘mindful’ voor jou? Ja, zeker. Heb het overigens nooit echt in een cursus beleefd. Het lijkt me wel wat, om iets met meer aandacht te leven. Op zich heb ik door omstandigheden al behoorlijk wat rust in m’n werkzame leven gecreëerd en kan ik met de nodige aandacht en rust werken. Denk je dat Mindfulness en Design met elkaar te combineren zijn? Het zijn in mijn ogen verschillende zaken. Mindfullness is een staat van zijn, filsofie en vormgeving is een creatieve uiting geven aan een oplossing voor een probleem. Ik geloof wel dat er ontwerpers, fotografen zijn die mindfull ontwerpen of fotograferen. Dit wil zeggen dat je je volledige aandacht geeft, met je gehele geest en lichaam, terwijl je aan het ontwerpen bent. Een ontwerp wanneer je er naar kijkt kan een mindfulle uitwerking hebben. Iemand wordt er rustig en aandachtig van. Zou Mindful Design volgens jou een term kunnen zijn? Ja, het zou een term kunnen zijn. Indien degene die heeft ontworpen er deze naam aan geeft, of wanneer mensen naar een ontwerp kijken en deze term gebruiken. Het beste ontwerpproces geschiedt vanuit de leunstoel, dwz dat iemand alle tijd, aandacht en rust neemt om het probeem dat moet worden opgelost van alle kanten te bekijken.


08 | mindful interview

‘‘Less is more’ is altijd wel ergens in m’n achterhoofd aanwezig.’

In de Mindfulness zijn aanwezigheid en aandacht belangrijke kenmerken. Zijn deze kenmerken ook belangrijk in een ontwerpproces? Zeker, je ziet altijd aan een ontwerp of er met veel zorg en aandacht aan gewerkt is. Wil niet zeggen dat de beste ontwerpen er vaak het meest eenvoudig uitzien. Die zo vanzelfsprekend zijn alsof het geen enkele moeite heeft gekost.

Is er een verschil tussen een mooi of goed ontwerp? Mooi kan puur esthetisch zijn, maar wilt niet zeggen dat het dan ook nog goed communiceert. Meestal is het ook wel zo dat als het ontwerp goed communiceert het een sterk ontwerp is. Bijvoorbeeld bij bekende worldpress foto’s zijn de beelden soms bepaald niet esthetisch, maar wel sterk. We worden overspoeld met beelden, ook veel oorlogsbeelden en m’n theorie hierover is niet echt wetenschappelijk. Maar door veel dezelfde indringende oorlogsbeelden worden we natuurlijk ook een beetje beeldmoe. Ik denk dat een mens per dag niet teveel aan beelden op z’n netvlies moet krijgen, het effect is dan weg. Maar ik denk dat jonge mensen meer beelden kunnen verwerken dan de oudere mens. Ook denk ik dat door de enorme beeldcultuur de mens daarin ook veranderd, maar hoe precies ‘ik zou het niet weten’.

Heb jij een eigen visuele stijl? Wat is typisch van Anky ter Beek en wat maakt jouw authentiek? Ik denk dat je wel kan zien wat Anky is. Ik gebruik in de typografie toch wel een beetje dezelfde combinatie van verschillende fonts. Dit is ook wel mijn valkuil omdat ik dan een bepaalde letter erg mooi vind. Maar op dit moment ben ik bezig met het experimenteren met andere fonts. ‘Less is more’ is altijd wel ergens in m’n achterhoofd aanwezig, kan ook een heel proces zijn, steeds meer weg laten totdat het meest essentiële over blijft.

Speelt typografie, vorm en kleur een belangrijke rol bij het ontwerpproces en hoe zou jij deze mindful toepassen? Tja, ik denk een mooie, goede typografie vaak ook een klassieke typografie is, een letter die goed en doordacht is ontworpen geeft tijdens het lezen een helder beeld, het leest ook veel prettiger. De moderne typografie vind ik soms onrustig, te dynamisch. Goede keuze voor kleuren, is vooral een goed doordachte keuze. Vaak is de kleurcombinatie dan ook kloppend en geeft het een logisch beeld.

Wat is voor jou een goed ontwerp? Hoe zorg je ervoor dat jouw ontwerpen goed zijn? De typografie moet sterk zijn en een boodschap overbrengen. Een goede en heldere typografie en ook sterk beeld is van belang. Er moet ook een bepaald spanningsveld zijn tussen beeld en typografie. Het is belangrijk dat het ontwerp goed communiceert en dat het beeld de typografie versterkt en andersom.

Hoeveel impact heeft dit als ontwerper volgens jou? Kan dit gedrag veranderen of zelfs de wereld? Ik denk wel dat je als fotograaf en grafisch ontwerper mee kan helpen om boodschappen over te dragen. Dus in die zin verander je de wereld, maar nooit direct. Het is altijd een samenspel. Vroeger wilde ik vooral in de culturele linkse sector beelden maken en vooral de wereld verbeteren. Naar mate ik ouder ben geworden ben ik ook wel gaan inzien dat het ook in de kleine dingen kan zitten en heus niet altijd in het meest spectaculaire. Als je een wereld wilt waarin meer mindful met de materie wordt omgegaan, kun je in je ontwerpen hier natuurlijk rekening mee houden. Er zijn in deze wereld al zoveel schreeuwerige beelden.

Spelen emoties een rol voor de lezer of kijker van een ontwerp? Altijd, hoe dan ook. Een ontwerp geeft desinteresse of boeit, maar er gebeurd altijd iets met de kijker. Het roept van alles op, iedereen heeft zijn eigen visuele perceptie.Wel kun je emoties natuurlijk sturen, daar weten de reclamemakers maar al te goed raad mee.


'Mindful Design'