Issuu on Google+

Quatuor Modigliani & J.-F. Neuburger 12|13

22.01.2013 Kwartet 3/5


Praktisch 20u15 start concert | concertzaal 21u00 pauze 22u00 vermoedelijk einde concert

Dit concert wordt opgenomen door Klara en uitgezonden op dinsdag

26 februari in het programma ‘In de Loge’ (20u).

Kwartet 2012 | 2013 Quatuor Terpsycordes, J. Dähler & J. Marosi vr 12 oktober 2012

1/5

Meta4 di 27 november 2012

2/5

Quatuor Modigliani & J.-F. Neuburger di 22 januari 2013

3/5

Pavel Haas Quartet za 9 maart 2013

4/5

Belcea Quartet do 28 maart 2013

5/5

Pralines voor de artiesten worden geschonken door Patisserie & Chocolaterie Joost Arijs. www.joostarijs.be


Programma C. SAINT-SAËNS (1835-1921) Strijkkwartet nr. 1 opus 112 Allegro Molto allegro quasi presto Molto adagio Allegro non troppo M. RAVEL (1885-1937) Strijkkwartet in F Allegro moderato. Très doux Assez vif. Très rythmé Très lent Vif et agité PAUZE C. FRANCK (1822-1890) Pianokwintet in f Molto moderato quasi lento Lento, con molto sentimento Allegro non troppo, ma con fuoco

Quatuor Modigliani: Philippe Bernhadt & Loïc Rio | viool Laurent Marfaing | altviool François Kieffer | cello Jean-Frédéric Neuburger | piano


22.01.2013 | Quatuor Modigliani & J.-F. Neuburger

Dialogues fictives

Of hoe men in Parijs over kamermuziek sprak Door Steven Van Renterghem

17 januari 1880. Jules Massenet: Bonjour, Mr. D’Indy. Hoe gaat het met u? En hoe verliep de première gisteren? Dat nieuwe kwintet van Mr. Franck? Vincent D’Indy: Bonjour, Professeur Massenet. Het concert was een succes! Het pianokwintet is een meesterwerk! Het zit magnifiek ineen: het eerste deel is een geniale afwisseling van lyrische en passionele ideeën; het tweede een ontroerend mooi andante douloureux. En dan die stormachtige finale. Visionaire muziek! JM: Stormachtig, jaja. Het verhaal doet hier op het conservatorium de ronde dat die zwoele, sensuele muziek geïnspireerd is door Mr. Francks – hoe zal ik het zeggen? – al te enthousiaste belangstelling voor die potentiële leerlinge van hem, Augusta Holmès… VD: Maar Professeur Massenet, men roddelt hier zo zoveel! Het is waar dat Maître Franck interesse heeft voor Augusta, maar hij heeft geen ongelijk. Ze heeft ontegensprekelijk talent! Maar dat is van geen tel voor dit werk! Het is een mijlpaal in de Franse muziekgeschiedenis! Eindelijk wordt kamermuziek weer op de kaart gezet in dit land. We hebben niet voor niks de Société Nationale de Musique opgericht om de Franse instrumentale muziek te promoten. We hebben daartoe Mr. Franck expliciet gevraagd om dit werk te compo-

neren. Het wordt tijd dat men in Frankrijk beseft dat muziek meer is dan opera! Met alle respect voor uw vak natuurlijk, Mr. Professeur. JM: Waarvan akte, Mr. D’Indy (lacht). Het amuseert me steeds wanneer jullie Wagnerianen zo heftig tegen de opera fulmineren. Maar goed, het was toch Mr. Saint-Saëns die de pianopartij speelde, niet? Ik beken dat ik verrast was toen ik dat hoorde. Collega Saint-Saëns is nooit een groot voorstander geweest van Mr. Franck en zijn methodes. Hij heeft al zeer scherpe opinies geuit over de al te Germaanse invloeden in diens muziek. Te rigide, te veel moeilijkdoenerij. VD: Om eerlijk te zijn, Professeur Massenet, het was een schande gisteren. Na het concert liep mijn leermeester dolenthousiast op hem toe om hem uitvoerig te bedanken. Hij wou hem zelfs het manuscript schenken! Mr. Saint-Saëns voelde er zich zichtbaar ongemakkelijk bij: il grimaçait un sourire en maakte zich zo snel mogelijk uit de voeten. De partituur liet hij gewoonweg op de piano staan. Een bediende van de firma Pleyel is me later komen vertellen dat ze die bij het kladpapier teruggevonden hebben. Stel u voor. Nu, de pianopartij is hoe dan ook zeer virtuoos en Mr. Saint-Saëns heeft op dat vlak weinig gelijken. Ook al heeft hij het niet op het werk begrepen, hij heeft het geen oneer aangedaan.


JM: Dat is dan toch al een positieve zaak! Het verheugt me dat de muziek van onze Franse componisten met zoveel inzet gebracht wordt, ook die van collega Franck. Ik ben benieuwd naar de vruchten die we dra van zijn leerlingen zullen plukken. Misschien zelfs van u, Mr. D’Indy (lacht)? VD: U zal in alle geval eerder een strijkkwartet van mijn hand of van Mr. Chausson kunnen verwachten dan van Mr. Saint-Saëns! JM: Haha, die zit, Mr. D’Indy, die zit.

25 december 1899. Auguste Durand: Bonjour, Mr. Ysaÿe! Et joyeux Noël! En proficiat met uw concert van vorige donderdag. U heeft met uw kwartet het nieuwe werk van mijn vriend Saint-Saëns prachtig vertolkt! Eugène Ysaÿe: Dank u, dank u, Mr. Durand. Ook u een zalige kerst gewenst. Ik had nooit gedacht dat Mr. Saint-Saëns nog een strijkkwartet zou schrijven. Dus het was mij een eer en een genoegen om het zijn eerste uitvoering te mogen geven, nu het er eindelijk is. AD: Hij heeft inderdaad vriend en vijand verrast met dit kwartet! Ik weet dat hij er al lang aan dacht, maar net zoals bij de pianosonate hing dat spook Beethoven altijd boven zijn hoofd. Verbazend hoeveel componisten blijven worstelen met de erfenis van de Duitse meester. En nu componisten als Franck, Debussy en D’Indy al strijkkwartetten geschreven hebben, kreeg hij nog meer het gevoel dat hij het aan zijn stand verplicht was om er ook een op papier te zetten. EY: Ik ken het gevoel (lacht). Ik had het er nog met zijn leerling Mr. Fauré over. Die dacht zelfs dat Mr. Saint-Saëns enigszins bang was van deze “puurste vorm van in-

strumentale muziek”. AD: Daar is misschien iets van… Hij was zich ten zeerste van de druk bewust en is nu opgelucht denk ik dat hij zijn rol vervuld heeft. En dat op zijn 64ste! In de aanloop naar de uitgave van het werk heeft hij me er zelfs in een brief over geschreven. Wacht, ik denk dat ik hem bij heb. Ik lees u de passage even voor: “Mijn kwartet is er, hij mag komen. Ik wacht op hem met een gerust gemoed. Als ik dit kwartet niet geschreven had, dan hadden de esthetici uit die lacune allerlei conclusies getrokken, ze zouden uit mijn aard de reden afgeleid hebben waarom ik er geen geschreven had en hoe ik er niet toe in staat was! Je moet er niet aan twijfelen, ik ken ze wel. En zolang die taak niet uitgevoerd was, had ik schrik om te vroeg te vertrekken, ik was niet gerust erin. Maintenant, tout m’est indifférent. Nu is het mij allemaal om het even.” EY: Ik was alleszins onder de indruk van het werk. En ik had niet verwacht dat het zo modern zou klinken! Ritmisch zeer gevarieerd, modale wendingen in de harmonie, minder traditioneel romantisch. Het is muziek die vooruitkijkt. Ze deed me geregeld denken aan de muziek van Mr. Fauré, die ik zeer bewonder. AD: Ach, weet u, Mr. Saint-Saëns is een intelligent en fijngevoelig musicus en staat voor meer open dan men hem wel eens wil aangeven. Het is niet omdat hij regelmatig uithaalt naar de “nieuwlichterij van cette bande de Franck”, dat hij geen oren heeft naar nieuwe klanken. En het kan best zijn dat Fauré daar een rol in speelt. Ze zijn hele goede vrienden. Ik denk ook dat Camille, pardon Mr. Saint-Saëns, zijn vaderlijke gevoelens wat kwijt kan bij Mr. Fauré, nadat zijn huwelijk is fout gelopen en zijn twee kinderen zo jong zijn gestorven. En als


kunstenaars hebben ze het grootste respect voor elkaars mening. EY: Prachtig! Misschien moet ik beide heren eens aanspreken om een werk voor viool voor mij te schrijven (lacht). Maar iets anders, ik wou u ook nog eens spreken over nieuw werk van mij, een paar sonates voor viool solo…

13 juni 1905. Claude Debussy: Bonjour Mr. Fauré. Mijn felicitaties met uw aanstelling als directeur van het Conservatoire. Ik kijk uit naar de frisse wind die u door dit instituut zal doen waaien. Gabriel Fauré: Dank u zeer, Mr. Debussy. Ik ben zeker van zin hervormingen door te voeren en meer ruimte te scheppen voor muzikale vernieuwing. Een tweede ‘affaire Ravel’ dienen we toch te vermijden. CD: Daar ben ik het helemaal met u eens! Een schande voor de Franse muziek was het. Dat Mr. Ravel vorig jaar met zijn strijkkwartet niet eens door de voorrondes raakte voor de Prix de Rome was ongehoord. Maar dat alle geselecteerden dan ook nog eens allemaal leerling van Lenepveu bleken, die conservatieve stropop van Directeur Dubois! En dat die zelf nog eens in de jury zat ook. Een aanfluiting! Pure vriendjespolitiek! Maar goed dat wij kunstenaars en de pers op de bres sprongen. GF: Het was me inderdaad een flink schandaal in de pers. En het heeft Dubois zijn kop gekost. Een pijnlijke zaak allemaal. Al vraag ik me ergens af of het kwartet van Mr. Ravel wel goed genoeg was om een eerste prijs te behalen. Het kent vele mooie momenten, maar het laatste deel bijvoorbeeld blijf ik stuntelig en onevenwichtig vinden. En mislukking eigenlijk.

CD: Ik ben niet akkoord, Mr. Fauré. Zijn manier om ritme te behandelen, zijn gevoel voor een licht exotisch melodie, het wijst naar de toekomst van de Franse muziek. Dat kunnen die traditievreters hier aan het Conservatoire niet vatten. Ik schreef Mr. Ravel zelfs een brief: “In naam van de goden der muziek en van mijzelf, verander geen noot die je in je kwartet hebt geschreven!” GF: Misschien zegt u dat maar omdat hij al te duidelijk naar uw kwartet van elf jaar geleden geluisterd heeft. Ik denk maar aan die opvallende pizzicati in het scherzo. Zei Mr. Ravel intussen zelf al niet dat zijn kwartet antwoordt aan een verlangen naar muzikale opbouw, die zonder twijfel op ontoereikende wijze is gerealiseerd, maar die nu veel helder naar boven komt dan in zijn vorige composities? CD: Misschien wou hij zich daarmee wat schikken naar de kritiek van zijn dierbare leermeester aan wie hij het kwartet opdroeg? En voor de rest zijn onze beider stijlen veel te verschillend om ons in het vaarwater van de vergelijking te begeven. Feit is dat zijn werk meer erkenning verdient dan hij nu krijgt. GF: Dat denk ik ook. Al zal Mr. Ravel nooit een man van het establishment worden. Toen hij nog in mijn compositieklas zat, haalde hij nooit de fugaprijs omdat hij steeds zijn eigen ding wou doen. Weet u waar hij zich nu teruggetrokken heeft na heel die affaire? CD: Alfred Edwards van Le Matin heeft dat verhaal opgepikt en heeft hem nu meegenomen op zijn boot voor een cruise langs de Lage Landen. Het hele gedoe heeft hem dan toch een snoepreisje opgeleverd! Maar ik verzeker u, wanneer hij terugkomt, zal u nog veel van hem horen. GF: Ik hoop het, Mr. Debussy, ik hoop het.


Biografiëen Het Quatuor Modigliani werd opgericht in 2003. Ze studeerden bij het Quatuor Ysaÿe aan het Conservatoire National Supérieur de Musique in Parijs, volgden masterclasses bij Walter Levin en György Kurtág en werden gecoacht door het Artemis Quartett aan de Universität der Künste in Berlijn. Het kwartet kwam voor het eerst internationaal onder de aandacht in 2004 toen ze de Frits Philips Strijkkwartetwedstrijd in Eindhoven wonnen. In 2005 wonnen ze de eerste prijs op de Vittorio Rimbotti Wedstrijd in Firenze en het jaar nadien de Young Concert Artists Auditions in New York. Ondertussen is het kwartet een regelmatige gast op vooraanstaande kamermuziekpodia als het Musikverein in Wenen, Concertgebouw Amsterdam, Wigmore Hall in Londen. Het Quatuor Modigliani werd geselecteerd voor de ECHO Rising Star-tournee door de grote Europese zalen voor het seizoen 2011-12. Quatuor Modigliani geeft regelmatig concerten met Michel Dalberto, Abdel Rahman El Bacha, Anne Gastinel, Gary Hoffman, Eric Le Sage, Paul Meyer, Sabine Meyer en Sol Gabetta. In 2010 verscheen hun derde cd met strijkkwartetten van Mendelssohn (opus 13 & opus 80). Deze won verschillende prijzen net zoals de Haydn-cd die daar aan voorafging. Dankzij de steun van privésponsors beschikt het Quatuor Modigliani over uitstekende Italiaanse

instrumenten: Philippe Bernhard bespeelt een viool van Giovanni Battista Guadagnini uit 1780. Loïc Rio bespeelt een viool van Alessandro Gagliano uit 1734. Laurent Marfaing bespeelt een altviool van Mariani uit 1590 en François Kieffer kreeg een cello van Matteo Goffriller uit 1706 (de vroegere ‘Warburg’) ter beschikking gesteld. www.modiglianiquartet.com Jean-Frédéric Neuburger, geboren te Parijs in 1986, genoot zijn muziekopleiding in zijn geboortestad aan het Conservatoire National Supérieur de Musique. Hij studeerde er piano, compositie en orgel. Sinds 2009 is hij als docent verbonden aan dat conservatorium. Het repertoire van Neuburger omvat een enorme diversiteit aan genres en periodes, gaande van Bach tot hedendaagse composities. In zijn jonge carrière stond Neuburger reeds op de podia van internationale festivals zoals Verbier, Menton en La Roque d’Anthéron. Hij speelt regelmatig als solist met grote orkesten maar musiceert ook graag in kamermuziekverband, samen met bijvoorbeeld David Guerrier en Tatiana Vassiljeva. Neuburger nam verschillende cd’s op bij het label Mirare, met onder meer de Sonate in b van Liszt, goed voor een Choc du Monde de la Musique.


Binnenkort in de Handelsbeurs: Levente Kende (piano) B. Bartók vr 8.02.2013, 19u

Blind Date en Blind Date Mini

Abonnement Bach

Ictus en Handelsbeurs organiseren op 31.01.2013 voor de tweede maal een ‘muzikale blind date’, het spannende concertconcept waarbij het publiek op voorhand niet weet wat er gespeeld zal worden. Blind Date Mini op 26.01.13 is een prelude hierop met leerlingen uit het deeltijds muziekonderwijs.

Het voorjaar van de Handelsbeurs staat in het teken van Bach zoals u hem niet vaak hoort: intieme, pure kamermuziek met historische uitvoeringen en verrassende bewerkingen op barokviool, gitaar, sax en luit. Het Bach abonnement bundelt Amandine Beyer (18.01.2013), Raphaella Smits (10.02.2013), Blindman [sax] (1.03.2013) & Hopkinson Smith (17.04.2013).

Tekst Steven Van Renterghem | Coördinatie programmaboekje Handelsbeurs Concertzaal | V.U. Stefaan D’haeze © Handelsbeurs Concertzaal, Kouter 29, 9000 Gent


Programmaboekje Quatuor Modigliani & Jean-Frédéric Neuburger 22.01.2013