Page 1

№ 2 (12)

luty

2017 rok

GOSPODARKA

Obchody 154. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego Ambasada RP w Kijowie

W dniu 22 stycznia 2017 r. w Narodowym Muzeum HistorycznoArchitektonicznym „Twierdza Kijowska” w Kijowie miały miejsce obchody 154. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego. W ramach wydarzenia odbył się koncert pieśni powstańczych oraz zaprezentowano nową, rozbudowaną ekspozycję muzealną poświęconą Powstaniom Listopadowemu i Styczniowemu. Uroczystości zostały zorganizowane przez Ambasadę RP w Kijowie, Międzynarodowe Stowarzyszenie Przedsiębiorców Polskich na Ukrainie, oraz Muzeum

№ 2(12), luty 2017 Świadectwo rejestracyjne КВ № 22300-12200ПР od 29.08.2016 r.

Nakład — 5000.

«Twierdza Kijowska». Udział w obchodach wzięli Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie Jan Piekło, Ambasador Republiki Litewskiej na Ukrainie Marius Janukonis, Przewodniczący Administracji Państwowej Pieczerskiej Dzielnicy Kijowa Serhij Martynczuk, Administrator Apostolski Diecezji KijowskoŻytomierskiej ks. bp. Witalij Skomarowski, przedstawiciele środowisk polskich, historycy i dziennikarze. Obchody rozpoczęły się od odczytania Roty Przysięgi

Założyciel ­­­­­­— OOS «Związek Przedsiębiorców Polaków Ukrainy» Szef-redaktor — Włodzimierz Midzianowski Kierownik projektu — Wiktoria Trofymczuk Adres redakcji i wydawcy: 01054, m. Kijów, ul. Dmytriwska 18/24, tel. +380445012560, e-mail: ososppu@ukr.net

Powstańczej przez Attaché Obrony przy Ambasadzie RP w Kijowie płk. T. Strycharza. Następnie Ambasadorowie RP J. Piekło i RL M. Janukonis, Przewodniczący S. Martynczuk oraz przybyłe delegacje złożyli kwiaty pod miejscem straceń dowódców oddziałów powstańczych, które operowały na terenie dzisiejszej Ukrainy, po czym ks. bp. W. Skomarowski odmówił modlitwę w intencji poległych. Uczestnicy uroczystości mogli następnie zapoznać się z nową, rozszerzoną ekspozycją muzealną

Dyzajn i zdjęcia — Mykoła Melnyczenko Korespondenci: Wiktoria Trofymczuk Oleg Gawrysz Oksana Iwanowa Artem Kołosiuk Dmitry Bołdyrew Łada Bażenowa Aleksander Iwanow

w Muzeum «Twierdza Kijowska». Ekspozycja powstała przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie i we współpracy z Międzynarodowym S t o w a r z y s z e n i e m Przedsiębiorców Polskich na Ukrainie oraz Muzeum. Zrealizowany projekt objął wprowadzenie nowych elementów prezentacji (wyposażenie multimedialne), modernizację oświetlenia pomieszczeń, wykonanie dodatkowych elementów dekoracyjnych. Tematykę ekspozycji rozszerzono również o nieobecne dotychczas wątki związane z Powstaniem Listopadowym. Udostępniono zwiedzającym również kolejną celę więzienną. Krótką prezentację rozszerzonej wystawy przeprowadziła dyrektor Muzeum Oksana Novikova-Vyhran. Obchody zakończył uroczysty koncert pieśni powstańczych w wykonaniu Chóru Młodzieżowego «Switycz» Nieżyńskiego Uniwersytetu Państwowego. Witając zebranych przed koncertem Ambasador J. Piekło powiedział m.in., że Powstanie Styczniowe było zrywem niepodległościowym ważnym nie tylko dla Polaków, ale też Ukraińców i innych narodowości zamieszkujących Rzeczypospolitą. Z kolei Ambasador M. Janukonis zauważył, że jest to wspólna data ze wspólnej historii, którą szanujemy ze względu na pamięć bohaterów Litwy, Polski i Ukrainy, którzy razem walczyli o wolność.

Drukarnia — «Interkontynental — Ukraina» S p z o. o. Adres: 03190, Ukraina, m. Kijów, ul. Szczerbakowa 4, tel. +380442399788

Żródła: kresy.pl, polukr.net, gazeta.pl, kijów.msz.gov.pl, zozpu.zhitomir.net


2

UKRAINA

Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

CYDZOZIEMCY

Polska Pomoc Wiktoria Trofymczuk

Jak Polska pomaga krajom rozwijającym się? Polska angażuje się we współpracę rozwojową na rzecz krajów rozwijających się. Jako członek Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unii Europejskiej oraz OECD, Polska podjęła szereg zobowiązań politycznych zwiększenia aktywności na arenie międzynarodowej na rzecz

redukcji ubóstwa. Nasze zaangażowanie wynika także z solidarności międzynarodowej. Świat zmierzający w kierunku wyrównywania szans rozwojowych, przestrzegania praw człowieka, dobrego rządzenia, dbałości o środowisko i zrównoważony rozwój to świat bezpieczniejszy, stabilniejszy, bardziej przyjazny dla wszystkich

jego mieszkańców. Polska współpraca rozwojowa realizowana jest w formie programów i projektów, adresowanych do konkretnych grup beneficjentów (pomoc dwustronna) oraz składek i dobrowolnych wpłat przekazywanych do międzynarodowych instytucji, funduszy i organizacji (pomoc wielostronna). Zasadnicza część środków finansowych kierowana jest do państw priorytetowych programu polskiej współpracy rozwojowej we współpracy z polskimi organizacjami pozarządowymi, jednostkami sektora finansów publicznych, Polską Akademią Nauk i szkołami wyższymi. Polska pomoc realizowana jest również we współpracy z polskimi przedstawicielstwami i placówkami dyplomatycznymi. Czym jest program „polska pomoc”? Program polskiej współpracy rozwojowej „polska pomoc” to całokształt koordynowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP działań adresowanych do krajów rozwijających się i ich społeczeństw,

których nadrzędnym celem jest tworzenie warunków dla ich zrównoważonego rozwoju. Cel ten osiągany jest w szczególności poprzez promocję i konsolidację demokracji, wysiłki na rzecz przestrzegania praw człowieka, wspieranie budowy nowoczesnych i sprawnych instytucji państwowych, wzmacnianie trwałego rozwoju społeczno-gospodarczego, a także podejmowanie działań zmierzających do redukcji ubóstwa, poprawy stanu zdrowia oraz podniesienia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych ludności. Oprócz pomocy rozwojowej Polska aktywnie włącza się w zapewnienie pomocy humanitarnej, tj. opieki i ochrony dla ludności, która została poszkodowana w wyniku konfliktów zbrojnych, klęsk żywiołowych lub innych kryzysów humanitarnych spowodowanych przez naturę lub człowieka. Polska podejmuje również inicjatywy edukacyjne na rzecz podniesienia świadomości i zrozumienia problemów globalnych wśród własnych obywateli.

Ukraiński rząd postanowił znacjonalizować Privatbank Wiktoria Trofymczuk

Ukraiński rząd podjął decyzję w sprawie nacjonalizacji największego w kraju banku komercyjnego Privatbank, należącego do biznesmena Ihora Kołomojskiego — czytamy w komunikacie na stronie rządu. Poinformowano, że odpowiednia decyzja została podjęta na wczorajszym posiedzeniu rządowym. „Rząd poparł propozycję Banku Narodowego i Rady Stabilności Finansowej w sprawie przejęcia banku na 100-procentową własność publiczną. Państwo w osobie Ministerstwa Finansów zostanie właścicielem 100% akcji Privatbanku i zapewni normalne funkcjonowanie tej placówki oraz zachowanie środków jej klientów» — czytamy w komunikacie. Podkreślono, że te działania są podejmowane w ścisłej koordynacji z międzynarodowymi organizacjami finansowymi oraz przy ich wsparciu. W komunikacie

czytamy, że akcjonariusze banku przed południem poszczególne prezydent Ukrainy Petro Poroszenko sami wystąpili z propozycją oświadczenia w tej sprawie złoży i premier Wołodymyr Hrojsman. nacjonalizacji banku. „Okres przejściowy rozpoczyna się 19 grudnia. Państwo zapewni płynne przejście i stabilną pracę tej instytucji, do której są przyzwyczajeni klienci. Rząd wychodzi z założenia, że podjęta przez niego odpowiedzialna decyzja uratowała zarówno Privatbank, jak i cały system bankowy» — czytamy w komunikacie. Według danych rządu szczegóły podjętych decyzji dzisiaj przed południem poda do wiadomości publicznej minister finansów Ukrainy Ołeksandr Danyluk i prezes Narodowego Banku Ukrainy Waleria Hontariewa. Poza tym


Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

3

PRAWO

PORADY

Jak założyć konto bankowe? Oleg Gawrysz

Najpierw trzeba wybrać konto bankowe dostosowane do naszych celów i oczekiwań. W tym celu warto przyjrzeć się aktualnemu porównaniu opłat i prowizji w bankach . Samo zakładanie konta bankowego przez Internet nie jest skomplikowane. Zazwyczaj składa się ono z prostych 4 etapów: Wypełnienie wniosku o otwarcie konta Po wybraniu konta, by założyć konto bankowe wystarczy wypełnić elektroniczny wniosek o otwarcie rachunku zamieszczony na przy

każdym opisie konta . We wniosku należy podać wymagane przez bank informacje (m.in. nr PESEL oraz seria i numer dokumentu tożsamości, dane osobowe i teleadresowe itp.). Po wypełnieniu, wniosek zostaje automatycznie przesłany elektronicznie do danego banku. Podpisanie umowy W zależności od procedury przyjętej przez bank, umowa oraz dokumenty aktywacyjne zostaną nam przesłane pocztą bądź za pośrednictwem kuriera. Pakiet aktywacyjny, oprócz identyfikatora

i hasła dostępu do konta, zawierać będzie również umowę otwarcia rachunku, którą należy podpisać i odesłać pocztą razem z kserokopią wymaganych dokumentów lub przekazać kurierowi. Aktywacja kanałów dostepu Przy pomocy pakietu aktywacyjnego można dokonać aktywacji (ustanowienia haseł) dla podstawowych kanałów dostępu do konta (np. przez Internet). By to zrobić należy zalogować się w systemie transakcyjnym danego banku używając do tego loginu i hasła przyznanego przez

bank w pakiecie aktywacyjnym. Szczegółowe instrukcje dostępne są w każdym pakiecie aktywacyjnym. Pełna funkcjonalność konta Gdy bank zweryfikuje otrzymane Umowy i dokumenty, twoje konto zostaje w pełni aktywowane (możliwość wpłat i wypłat). By założyć konto bankowe, zobacz jak szczegółowo przebiega procedura zakładania konta w danym banku. Informacje te znajdziesz w naszym serwisie przy poszczególnych opisach kont bankowych. Jak założyć konto w polskim banku będąc zagranicą? W tym wypadku musisz spełnić dwa podstawowe warunki (na przykładzie mbanku): — musisz posiadać polski dokument tożsamości (np. dowód osobisty lub paszport) — musisz być na stałe zameldowany w Polsce Jeśli spełniasz te dwa warunki możesz założyć konto w mbanku przez internet wypełniając wniosek. Cała procedura zakładania konta będzie wyglądać niemal identycznie jak poprzednio, z tymże wyjątkiem, iż po wypełnieniu wniosku o konto, umowa do podpisania wraz z pakietem aktywacyjnym zostanie Ci przesłana pocztą za granice (np. do Wielkiej Brytanii).

Jak oszczędzać wodę — poradnik Oksana Iwanowa W pierwszej kolejności sprawdź stan instalacji wodociągowej w Twoim domu: — zlokalizuj i zlikwiduj przecieki; aby to sprawdzić odczytaj stan liczników wody przed i po dwugodzinnym nie korzystaniu z wody — zlokalizuj i napraw kapiące krany i nieszczelne spłuczki, które można sprawdzić dodając do zbiornika barwnik spożywczy - jeżeli występuje przeciek barwnik pojawi się w ciągu 30 minut — zamontuj dodatkowe urządzenia ograniczające zużycie wody, jak np. perlatory i spłuczki w toalecie z funkcją spłukiwania 3/6 litrów W DOMU: — Nigdy nie wylewaj niepotrzebnie

wody, kiedy można ją użyć np.: do podlewania kwiatów, ogrodu, czy sprzątania — Unikaj zbędnego spłukiwania toalety. Chusteczki, owady i inne tego typu śmieci wynieś raczej do kosza na odpadki, niż do toalety. — Bierz szybki prysznic. Zastąp natrysk wersją oszczędnościową, z małym strumieniem. — Do kąpieli napełniaj wannę w 1/3, a przedtem zatkaj odpływ korkiem. Początkowy napływ zimnej wody może być ogrzany przez dodatnie później gorącej. — Zakręcaj kran, kiedy myjesz zęby, golisz się lub myjesz twarz. — Używaj zmywarki i pralki tylko wtedy, gdy są pełne lub ustaw program

oszczędnościowy, zużywający wodę w ilości adekwatnej do wielkości załadunku. — Kiedy zmywasz naczynia ręcznie napełnij jedną komorę zlewu, a następnie spłukuj szybko pod niewielkim strumieniem bieżącej wody. — Zamontuj baterie jednouchwytowe. Regulacja temperatury za pomocą dwóch kurków to strata czasu i wody. Kran jednouchwytowy reguluję temperaturę natychmiast. W OGRODZIE I NA PODJEŹDZIE: — Trawnik podlewaj oszczędnie. — Ogólną regułą jest to, że trawa potrzebuje podlewania latem co 5 - 7 dni. Obfity deszcz eliminuje konieczność podlewania nawet do 2 tygodni.

— Podlewaj trawniki wczesnym rankiem lub późnym wieczorem, kiedy temperatura i prędkość wiatru są najniższe. To redukuje straty wynikłe na skutek parowania. — Nie mocz ulicy, podjazdu i chodnika. Ustaw zraszacz tak, aby podlewać tylko trawnik i kwiaty, a nie miejsca wybetonowane. — Okrywaj ziemię korą dla zachowania wilgotności, a dodatkowo możemy kontrolować chwasty, które konkurują z roślinami o wodę. — Niektóre trawy, skalniaki, krzewy i drzewa nie potrzebują zbyt częstego podlewania i zazwyczaj mogą przetrwać okresy suszy bez podlewania. Grupuj razem rośliny o podobnym zapotrzebowaniu na wodę.


4

PRAWO

Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

PORADY

Alimenty na rodzica Artem Kołosiuk

Obowiązek alimentacyjny mają nie tylko rodzice względem dzieci. Także dzieci, w niektórych przypadkach, muszą wspierać finansowo swoich rodziców. Kiedy trzeba płacić alimenty na rodzica oraz czy można ich uniknąć?

Zgodnie z ogólną regulacją, zawartą w art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) rodzice i dzieci mają obowiązek wspierać się wzajemnie. Art. 133 k.r.o. precyzuje natomiast, że rodzice są obowiązani do alimentacji względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Z kolei dziecko musi świadczyć alimenty na rzecz rodzica, jeśli znajduje się on w niedostatku. W związku ze starzeniem się społeczeństwa oraz z tym, że pokolenie dzisiejszych rodziców przez wiele lat pracuje, będąc zatrudnionym na umowach cywilnoprawnych a także z rosnącą inflacją konieczność wsparcia rodziców w wieku emerytalnym przez dzieci może być coraz powszechniejsza. Niedostatek jako warunek powstania obowiązku świadczeń alimentacyjnych Zgodnie ze wspomnianym wyżej przepisem 133 k.r.o. uprawnionym do alimentacji może być, poza dzieckiem, tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Co to jednak dokładnie oznacza? Sąd okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w wyroku z dnia 22 września 2014 r. (sygn. akt II Ca 507/14) stwierdził, że stan niedostatku, o którym mowa w art. 133 § 2 k.r.o., ma miejsce wówczas, gdy „dana osoba ma trudności z utrzymaniem się na minimalnym poziomie”. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się na ogół, iż niedostatek występuje nie tylko jeżeli uprawniony

do alimentacji nie dysponuje żadnymi środkami utrzymania, lecz także w sytuacji, gdy nie może w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. akt I CKN 1187/99, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II FSK 631/10 oraz wyrok sądu okręgowego w Słupsku z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt IV Ca 34/14). W przywołanym wyżej wyroku NSA podkreślił również, że osoba znajdująca się w niedostatku, aby nabyć prawo do świadczeń alimentacyjnych powinna znajdować się w nim pomimo podejmowania starań, aby zdobyć środki na swoje utrzymanie. Także sąd okręgowy w Suwałkach w wyroku z dnia 29 maja 2013 r. (sygn. akt I Ca 178/13) wskazał, iż w kontekście nabycia prawa do świadczeń alimentacyjnych przyczyną niedostatku muszą być okoliczności niezależne od woli osoby ubiegającej się o alimenty. Reasumując, zgodnie ze wskazanym orzecznictwem, alimenty nie przysługują osobie, która jest zdolna do pracy jeżeli nie wykorzystuje ona swoich możliwości z własnej winy albo bez ważnego powodu rezygnuje z dochodów Kiedy dziecko nie musi płacić alimentów na rodzica pomimo, że znajduje się on w niedostatku? Ważnym pytaniem w kontekście uprawnień alimentacyjnych rodziców jest to, czy oprócz sytuacji, gdy znajdują

się oni w niedostatku z własnej winy istnieją inne przypadki umożliwiające uniknięcie płacenia alimentów. Niejednokrotnie bowiem dziecko jest pokrzywdzone przez swoich rodziców, samo nigdy nie otrzymywało od nich żadnego wsparcia. Odpowiedzi na to pytanie udzielił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 grudnia 1987 r. (sygn. akt III CZP 91/86). Sąd Najwyższy uznał, że „nie można zakładać, ażeby osoba doznająca krzywdy w każdym przypadku mimo to była zobowiązana do świadczenia alimentów na rzecz osoby ją krzywdzącej, tylko dlatego, że obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa, małżeństwa albo z innych więzów, z którymi ustawa łączy ten obowiązek”. Ustawową podstawą dla takiego stwierdzenia jest art. 1441 k.r.o., który stanowi, że zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (nie dotyczy to jednak obowiązku wobec małoletniego dziecka). We wskazanej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że sprzeczność z zasadami współżycia społecznego zajdzie w razie rażąco niewłaściwego postępowania osoby uprawnionej do alimentów, budzącego powszechną dezaprobatę. To rażąco niewłaściwe zachowanie uprawnionego może polegać według Sądu na: a) zachowaniach godzących w

życie i zdrowie członka rodziny, b) zachowaniach naruszających godność, dobre imię i inne dobra osobiste człowieka, c) zawinionym popadnięciu w niedostatek lub umyślnym wywołaniu sytuacji prowadzącej do żądania alimentów. SN podkreślił przy tym jednak, że „odmowa przyznania środków utrzymania z powołaniem się na zasady współżycia społecznego powinna mieć miejsce bardzo rzadko, w przypadkach szczególnie uzasadnionych i wówczas, gdy budzą one powszechną dezaprobatę”. Podstawa prawna: — ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2017 poz. 682) — wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. akt I CKN 1187/99 — uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 91/86 — wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II FSK 631/10 — wyrok sądu okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II Ca 507/14 — wyrok sądu okręgowego w Słupsku z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt IV Ca 34/14 — wyrok sądu okręgowego w Suwałkach z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I Ca 178/13.


Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

5

PRAWO

PRACA

Zatrudnienie cudzoziemca z Ukrainy 2017 r. Dmitry Bołdyrew

Zasady zatrudnienia cudzoziemca z Ukrainy są odrębnie uregulowane w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Po spełnieniu ustawowych przesłanek obywatel Ukrainy może być zatrudniony bez konieczności uzyskania zezwolenia.

Zatrudnienie cudzoziemca z Ukrainy bez konieczności uzyskanie zezwolenia Zgodnie z polskim prawem, a konkretnie z rozporządzeniem Ministra pracy i polityki społecznej (§ 1) możliwe jest powierzenie cudzoziemcowi z Ukrainy wykonywania pracy na terytorium RP bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. Na podstawie § 1 pkt 20 niniejszego rozporządzenia pracodawcy mają prawo zatrudnić nieposiadających zezwolenia obywateli: — Republiki Armenii, — Republiki Białorusi, — Republiki Gruzji, — Republiki Mołdawii, — Federacji Rosyjskiej, — Ukrainy Obywatele tych krajów mogą wykonywać pracę przez maksymalny okres 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, niezależnie od liczby podmiotów powierzających im wykonywanie pracy. Przed podjęciem pracy przez cudzoziemca przyszły pracodawca musi zarejestrować w urzędzie pracy pisemne oświadczenie o zamiarze powierzenia wykonywania

pracy temu cudzoziemcowi, które określa: — nazwę zawodu, — miejsce wykonywania pracy, — datę rozpoczęcia i okres wykonywania pracy, — rodzaj umowy stanowiącej podstawę wykonywania pracy, — wysokość wynagrodzenia brutto za pracę, — informacje o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o lokalny rynek pracy oraz o zapoznaniu się z przepisami związanymi z pobytem i pracą cudzoziemców Umowa zawarta z cudzoziemcem musi być zgodna z powyższym oświadczeniem oraz zawarta na piśmie. Warto pamiętać, iż pracodawca, który powierzył pracę cudzoziemcowi przebywającemu nielegalnie na terenie RP, podlega odpowiedzialności karnej na podstawie art. 10 i 11 ustawy o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium RP. Kara za czyn z art. 10 wynosi do 3 lat pozbawienia wolności, zaś sprawca czynu z art. 11 podlega karze grzywny w

wysokości do 10000 zł. 1 lipca 2017 r. w życie ma wejść nowelizacja ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która wprowadza m.in. instytucje pozwolenia na pracę sezonową. Zezwolenie na pracę sezonową — zmiany 2017 r. Zgodnie z projektem zmian ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zezwolenie na pracę sezonową będzie wymagane w stosunku do cudzoziemców wykonujących określoną działalność (zostanie wydane rozporządzenie wyszczególniające podklasy działalności według klasyfikacji PKD, w których jest wykonywana praca sezonowa). Zezwolenie na pracę sezonową będzie wydawane przez starostę na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi na czas określony, nie dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Obywatele Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji, Republiki Mołdawii, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy będą zwolnieni z konieczności uzyskania zezwolenie

na pracę sezonową, a ich praca będzie możliwa po zarejestrowaniu w urzędzie pracy pisemnego oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi. Zgodnie z założeniami planowane jest poszerzenie katalogu państw, których obywatele będą mogli pracować na terenie RP bez zezwolenia (tylko na podstawie oświadczenia o powierzeniu). Podstawa prawna: — Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 2016, poz. 645) — Ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2012, poz. 769) — Rozporządzenie Ministra pracy i polityki społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. 2015, poz. 588)


6

PRAWO

Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

GOSPODARKA

Formy opodatkowania — jaki rodzaj opodatkowania wybrać? Łada Bażenowa Zaliczki okresowe i zeznanie roczne — skala podatkowa Zaliczki na podatek dochodowy przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych można opłacać miesięcznie lub kwartalnie. Przy czym kwartalny sposób rozliczeń przysługuje jedynie tzw. małym podatnikom oraz przedsiębiorcom rozpoczynającym działalność gospodarczą. Zaliczki należy wyliczyć i wpłacić na konto odpowiedniego urzędu skarbowego w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. W sytuacji gdy wspomniana data przypada w weekend lub dzień wolny od pracy, wówczas zaliczkę należy uiścić najbliższego dnia roboczego. Co ważne, w przypadku okresowych rozliczeń z tytułu podatku dochodowego podatnik nie składa miesięcznych/kwartalnych deklaracji. Po zakończeniu roku podatkowego podatnik opodatkowany na zasadach ogólnych składa w odpowiednim urzędzie skarbowym zeznanie roczne PIT-36. Ostatecznym terminem na dokonanie tego obowiązku jest 30 kwiecień kolejnego roku podatkowego. Skala podatkowa — wady i zalety Skala podatkowa, jak każda inna forma opodatkowania posiada wady i zalety, które prezentuje tabela: Skala podatkowa — zalety — prawo do skorzystania z ulg podatkowych, — prawo do wspólnego rozliczenia z małżonkiem, — prawo do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, — możliwość skorzystania z kredytu podatkowego, — prawo do pomniejszenia osiągniętych przychodów o poniesione koszty uzyskania przychodów, — przedsiębiorca nie opłaca podatku, gdy w danym okresie nie osiąga przychodów lub gdy wartość dochodu nie przekroczy kwoty 3091 zł. Skala podatkowa — wady — po przekroczeniu dochodu 85.528 zł przedsiębiorca jest zmuszony do zapłaty podatku dochodowego wg stawki 32%, — obowiązek prowadzenia ewidencji księgowych (KPiR, księgi rachunkowe). Formy opodatkowania — podatek liniowy W przypadku podatku liniowego przedsiębiorca opodatkowuje dochód (przychody — koszty) jedną stawką podatku — 19% względu na jego wysokość. Zgłoszenie formy opodatkowania podatkiem liniowym Podatek liniowy jako formę opodatkowania przedsiębiorcy mogą wybrać podczas rejestracji działalności gospodarczej na druku CEIDG-1 (pole 18). Natomiast przedsiębiorcy, którzy do tej pory korzystali z innej formy opodatkowania mogą ją zmienić na podatek liniowy począwszy od nowego roku podatkowego. W tym celu do 20 stycznia należy złożyć pisemne oświadczenie

o zmianie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego. W sytuacji gdy przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym nie wyraża chęci zmiany formy opodatkowania na inną wówczas nie musi informować o tym naczelnika US. Zaliczki okresowe i zeznanie roczne — podatek liniowy Zaliczki na podatek dochodowy przy opodatkowaniu podatkiem liniowym można opłacać miesięcznie lub kwartalnie. Przy czym kwartalny sposób rozliczeń przysługuje jedynie tzw. małym podatnikom oraz przedsiębiorcom rozpoczynającym działalność gospodarczą. Zaliczki należy wyliczyć i wpłacić na konto odpowiedniego urzędu skarbowego w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. W sytuacji gdy dzień ten przypada w weekend lub dzień wolny od pracy, wówczas zaliczkę należy uiścić do najbliższego dnia roboczego. Co ważne, w przypadku okresowych rozliczeń podatnik nie składa żadnych deklaracji. Po zakończeniu roku podatkowego, podatnik opodatkowany podatkiem liniowym składa w US zeznanie roczne PIT-36L. Deklarację należy dostarczyć do urzędu do 30 kwietnia roku następnego za rok poprzedni. Podatek liniowy — wady i zalety Podatek liniowy charakteryzuje się licznymi zaletami, ale posiada również wady: Podatek liniowy — zalety — jedna stawka podatku, bez względu na wysokość osiąganego dochodu, Podatek liniowy — wady — brak prawa do skorzystania z większości ulg podatkowych, — brak prawa do kredytu podatkowego, — brak prawa do wspólnego rozliczenia z małżonkiem, — brak prawa do wspólnego rozliczenia z dzieckiem, jako osoba samotnie wychowująca dziecko, — brak kwoty wolnej od podatku Formy opodatkowania — ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest dość specyficzną formą opodatkowania, w przypadku której przedsiębiorca nie może pomniejszyć osiąganych przychodów o poniesione koszty podatkowe. Jednak swego rodzaju rekompensatą są stosunkowo niskie stawki ryczałtu — 3%, 5,5%, 8,5%, 17% oraz 20%, w zależności od rodzaju wykonywanej działalności gospodarczej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych tylko dla wybranych Jednak z formy opodatkowania, jaką jest ryczałt nie może skorzystać każdy przedsiębiorca. Ryczałt jest przeznaczony dla osób fizycznych uzyskujących przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej (w tym spółki cywilne osób fizycznych oraz spółki jawne osób fizycznych), które w roku poprzedzającym rok podatkowy:

— uzyskały przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, w wysokości nieprzekraczającej 150.000 euro, — uzyskały przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła kwoty 150.000 euro. Ta forma opodatkowania jest przeznaczona także dla osób rozpoczynających działalność w danym roku podatkowym, które nie korzystają z opodatkowania w formie karty podatkowej — bez względu na wysokość osiąganych przychodów. Dodatkowo ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym wymienia katalog działalności, które bezwzględnie nie mogą opodatkować swoich przychodów ryczałtem (art. 8 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Zgłoszenie formy opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych Ryczałt jako formę opodatkowania można wybrać podczas rejestracji działalności gospodarczej na druku CEIDG-1 (pole 18). Natomiast przedsiębiorcy, którzy do tej pory korzystali z innej formy opodatkowania mogą ją zmienić na ryczałt począwszy od nowego roku podatkowego. W tym celu do 20 stycznia należy przygotować i złożyć w US pisemne oświadczenie. W sytuacji gdy przedsiębiorca opodatkowany ryczałtem chce korzystać z tej formy opodatkowania w kolejnym roku podatkowym, nie musi informować o tym US. Podatek okresowy i zeznanie roczne — ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Podatek dochodowy w przypadku opodatkowania ryczałtem przedsiębiorca może wpłacać, tak jak w przypadku dwóch poprzednich form opodatkowania, miesięcznie lub kwartalnie. W przypadku rozliczenia miesięcznego zaliczkę należy wyliczyć i wpłacić na konto US do 20 dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Przy czym w przypadku podatku za grudzień termin jest nieco dłuższy, bo podatek opłaca się wraz ze złożeniem zeznania rocznego PIT-28 — do 31-ego stycznia. Natomiast rozliczenie kwartalne nie jest dostępne dla każdego podatnika. Mogą skorzystać z niego jedynie ci przedsiębiorcy, u których otrzymane przychody z działalności prowadzonej samodzielnie albo przychody spółki w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartość 25.000 euro. Wówczas zaliczkę należy wyliczyć i wpłacić na konto urzędu do 20 dnia miesiąca następującego po danym kwartale. Tak samo, jak w przypadku zaliczek miesięcznych, wyjątek stanowi zaliczka za IV kwartał, którą należy wyliczyć i opłacić do 31 stycznia roku

kolejnego, wraz z zeznaniem rocznym. Ewidencje prowadzone przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych Podatnik opodatkowany ryczałtem jest zobligowany do prowadzenia ewidencji przychodów oraz: — posiadania i przechowywania dowodów zakupu; – prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych; — prowadzenia ewidencji wyposażenia; — prowadzenia karty przychodów (w sytuacji gdy zatrudnia pracowników); — sporządzenia na dzień zaprowadzenia ewidencji przychodów oraz na koniec każdego roku remanentu posiadanych towarów handlowych i materiałów; — sporządzanie wykazu składników majątku w przypadku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w jednoosobową spółkę kapitałową. Formy opodatkowania — karta podatkowa Karta podatkową jest zryczałtowaną formą opodatkowania. Wartość wpłacanego na konto US podatku nie odzwierciedla w żaden sposób osiąganych przez podmiot przychodów. Co ważne, stawka karty podatkowej zależy od kilku czynników, takich jak np.: — rodzaj wykonywanych usług, — wielkość zatrudnienia, — wielkość (liczba ludności) miejscowości w której działalność jest prowadzona, — rozmiar prowadzonej działalności, — wiek podatnika itp. Karta podatkowa przeznaczona jest jedynie dla tych podatników, którzy prowadzą rodzaj działalności określony w art. 23 ust. 1 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (np. usługi rozrywkowe, opieka domowa nad dziećmi i osobami starszymi itp.). Zgłoszenie formy opodatkowania kartą podatkową Rozpoczęcie działalności w trakcie roku podatkowego zobowiązuje przedsiębiorcę do złożenia stosownego wniosku o zastosowanie karty podatkowej jeszcze przed rozpoczęciem działalności. Odpowiednim do tego będzie urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania podatnika oraz druk PIT-16. Co ważne, podatnik może dołączyć go do wniosku o wpis do CEIDG-1. W sytuacji gdy podatnik, który uprzednio korzystał z formy opodatkowania, jaką jest karta podatkowa i do dnia 20-tego stycznia nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania uznaje się to za równoznaczne ze stosowaniem tej formy w kolejnym roku. Przedsiębiorca chcący zmienić formę opodatkowania na kartę podatkową, musi zgłosić ten fakt do dnia 20-tego stycznia roku podatkowego na formularzu PIT-16.


Wolność i Prawo № 2(12), luty 2017

7

POLSKA

HISTORIA

Zapomniana bitwa, która dała Polakom moskiewski tron Dmitry Bołdyrew

Na początku XVII w. Rosja znajdowała się w okresie tzw. Wielkiej Smuty ­­­— po śmierci Fiodora I w 1598 roku, ostatniego władcy z dynastii Rurykowiczów, nie było konkretnego następcy tronu. W tym samym roku, Duma Bojarska w trakcie Soboru Ziemskiego wybrała na nowego cara, doradcę Iwana IV Groźnego — Borysa Godunowa.

Car Iwan IV Groźny miał 5 synów: Dymitra (zmarł w 1553 r.), Iwana (został zabity przez Iwana Groźnego, gdy car miał napad szału w 1581 r.), Fiodora (jako jedynemu udało się przeżyć ojca), Wasyla (zmarł po 2 miesiącach życia w 1563 r.) i Dymitra (zmarł w 1591 r.). Król panuje, ale nie rządzi Śmierć ostatniego z nich dotąd nie została wyjaśniona, istnieje wiele teorii na ten temat. Prawdopodobne jest, że został zamordowany na polecenie Borysa Godunowa, lub swojego brata Fiodora. Inna koncepcja zakłada, że śmierć Dymitra była spowodowana niefortunnym wypadkiem — carewicz miał ranić się nożem w trakcie ataku epilepsji. Liczne niejasności otworzyły drogę ludziom, którzy mogli podawać się za cudownie ocalałego

Dymitra. W 1603 roku, na dworze Adama Wiśniowieckiego w Brahiniu pojawił się człowiek, podający się za ocalałego Dymitra Rurykowicza. W rzeczywistości był to moskiewski mnich Grigorij Otriepiew. Otriepiew rościł sobie prawa do tronu carskiego, jednakże mało kto w Rzeczypospolitej wierzył, że jest on rzeczywiście Dymitrem Rurykowiczem. Poparcie zdobył on głównie dzięki wsparciu wojewody sandomierskiego Jerzego Mniszcha. Za pomoc w wyprawie na Moskwę, Mniszech zażądał, by „Dymitr” wziął za żonę jego córkę — Marynę. Wojska złożone z pocztów magnackich i drobnej szlachty wyruszyły na ziemię Czernihowską Po kilku wygranych walkach, wojska

Dymitra zostały pokonane przez armię carską w bitwie pod Dobryniczami, szczęśliwie dla Dymitra kilka miesięcy później zmarł car Borys Godunow i Rosjanie zaczęli przechodzić na stronę Dymitra. W 1605 roku bojarzy obalili następcę Borysa Godunowa — jego syna Fiodora i oczekiwali na dotarcie Dymitra Samozwańca do Moskwy. Tam koronowano go i wypełnił obietnicę złożoną Jerzemu Mniszchowi — rok po koronacji, poślubił Marynę Mniszchównę. Rosnące niezadowolenie bojarów i niechęć do nowego cara, zakończyło się buntem w 1606 roku. Zamordowano Dymitra, Polaków, którzy przybyli na jego wesele z Maryną Mniszchówną — ci, którzy przeżyli,zostali rozwiezieni jako jeńcy po Rosji. Po śmierci Dymitra obwołano nowego cara — Wasyla Szujskiego, bojara, który przewodził powstaniu przeciwko Samozwańcowi. Czy lepiej, kiedy jest król, czy kiedy go nie ma? Kolejna Dymitriada była prowadzona w latach 1607—1608. Pojawił się Dymitr Samozwaniec II. Zebrał on armię złożoną z lisowczyków (wojska pod wodzą Aleksandra Lisowskiego, która składała się głównie z lekkiej jazdy, zasłynęła swoimi działaniami dywersyjnymi w Inflantach ), rokoszan Zebrzydowskiego i przekroczył granicę rosyjską. Wygrał

bitwę pod Bołchowem w 1608 i ruszył pod Moskwę. W tym samym roku posłowie Polscy zawarli rozejm z Szujskim — miał trwać on 4 lata. Jednym z warunków umowy było wydanie jeńców pojmanych w 1606 roku. Car Wasyl przystał na rozejm i odesłał zakładników. Niestety, wojska Dymitra pokonały eskortujące jeńców oddziały i odbili zakładników, w tym Marynę Mniszchównę. Ta uznała Dymitra Samozwańca II za swojego męża, pomimo że Łżedymitra (jak nazywany był II Samozwaniec) widziała po raz pierwszy w życiu. Dymitr stacjonował w położnym niedaleko od Moskwy Tuszynie. Gdy zebrał już armię i otrzymał posiłki z Rzeczypospolitej, ruszył na Moskwę — ponad roczne oblężenie nie powiodło się i wojska polskie zostały zawrócone do kraju. Pozycja Dymitra po 1609 roku stopniowo słabła. W efekcie licznych starć i walk w czasie dymitriad nowy car Wasyl Szujski, obawiając się pojawienia się „kolejnego Dymitra” i polsko-litewskiej interwencji, podpisał na początku 1609 r. sojusz ze Szwedami – obydwa państwa zobowiązały się do wspólnej walki z Rzeczpospolitą Obojga Narodów. W tym samym roku rozpoczyna się trwająca od 1609 do 1618 roku wojna polsko-rosyjska, zakończona rozejmem w Dywilinie.

Archeolodzy zbadają tajemnice zamku w Pasłęku. Ruszają poszukiwania podziemnego korytarza Aleksander Iwanow Archeolodzy rozpoczną w poniedziałek w Pasłęku wykopaliska, które mają na celu odnalezienie podziemnego korytarza, łączącego w średniowieczu krzyżacki zamek z pobliskim kościołem św. Bartłomieja. Władze miasta liczą, że takie odkrycie przyciągnie turystów. Poszukiwania podziemnego przejścia przy pasłęckim zamku mają potrwać do połowy sierpnia. Poprzedziło je — przeprowadzone w ubiegłym roku — kompleksowe rozpoznanie struktury gruntów. Po raz pierwszy przebadano ten obszar za pomocą nowoczesnych metod geofizycznych. Uzupełnieniem tych badań były wiercenia geologiczne. Badacze stwierdzili wówczas obecność różnych «struktur architektonicznych» poniżej poziomu

gruntu. Jak mówił PAP kierujący pracami dr Jacek Wysocki, prawdopodobnie udało się natrafić na zarwany tunel. «Podczas wierceń na głębokości ponad 4 m ukazała się resztka stropu tej konstrukcji» — tłumaczył. Zdaniem archeologów, informacje o takim tunelu pojawiały się w wielu opracowaniach historycznych, ale dotychczas nie było jednoznacznych dowodów, że rzeczywiście istniał. Pasłęcki zamek został spalony przez Armię Czerwoną w 1945 r., więc po wojnie dostęp do większości dawnych podziemi nie był już możliwy. Został odbudowany w latach 50. i 60. ub. wieku, ale tylko w niewielkim stopniu przypomina pierwotną warownię.


8

OSTATNIA STRONA

Wolność i Prawo №2 (12), luty 2017

HISTORIA

Szlak bojowy Emilii Plater — bohaterki powstania i pamięci Polaków Dmitry Bołdyrew

W Królestwie Polskim, utworzonym na Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku, rosyjskie władze jawnie dopuszczają się łamania praw obywatelskich. Mikołaj Nowosilcow, zastępca naczelnego dowódcy armii królestwa, Wielkiego Księcia Konstantego, znany potomnym jako Zły Duch z trzeciej części „Dziadów” Adama Mickiewicza, wprowadza do podległego caratowi państwa rządy autorytarne. W listopadzie 1830 roku, na skutek spisku wojskowych dochodzi do przewrotu. Z rąk podchorążych na czele z Piotrem Wysockim, w różnych częściach Warszawy giną ich przełożeni, sprzeciwiający się zbrojnej reakcji na surową politykę caratu, między innymi generałowie Maurycy Hauke i Stanisław Potocki. Powstańcy zajmują Belweder i Arsenał. Kiedy kraj przechodzi w stan wojny, wszyscy Polacy opowiadają się za wolnością. Tymczasem Mikołaj I, wciąż jeszcze pozostający królem Polski, sprowadza do królestwa regularną armię z cesarstwa rosyjskiego. Na początku wiosny każdego dnia toczą się ciężkie walki. Szpitale i lazarety, urządzone nawet w pałacach i salach wykładowych, są przepełnione rannymi. Do miasta zwożą ich ambulanse, zwykłe powozy, a nawet dorożki. Poszkodowanych żołnierzy są tysiące i łóżka stoją w kilku rzędach. Sanitariuszki pracują po kilkanaście godzin na dobę. Pomimo przerażającego widoku krwi, dźwiganych przez pomocników koszy odciętych rak i nóg, do których dorzucane są kolejne kończyny, zapachu otwartego ciała i potu, odgłosów gorączkowych oddechów, tłumionych krzyków i jęków, niektóre z nich podchodzą ze spokojem do łóżek jak nieziemskie istoty, wolne od tyranii zdarzeń. Nie tylko zmieniają pacjentom opatrunki i przynoszą im jedzenie, ale także rozdają uśmiech i podnoszą na duchu. Nad wszystkim czuwają Klaudyna Potocka i Emilia Sczaniecka, dwie działaczki patriotyczne i samarytanki, które przedostały się do Królestwa z zaboru pruskiego. Droga do wyzwolenia W tym czasie na Litwie Emilia BroelPlater służy u boku stryjecznego brata Cezarego Platera w założonym przez niego oddziale partyzanckim. Jak tylko dowiedziała się o wybuchu powstania w Warszawie, udała się na konną przejażdżkę po dworach i wzywała zaprzyjaźnionych ziemian do powstania. Po nieudanej próbie porozumienia się z komitetem rewolucyjnym w Wilnie, który wstrzymywał się z rzuceniem hasła do powstania, czekając na nadejście regularnego wojska, przedstawiła Ferdynandowi i Ludwikowi Platerom plan zdobycia ich garnizonu, znajdującego się na terenie Dyneburga. Zamierzała zwerbować kilka tysięcy ochotników. Młodzi adepci wojskowego rzemiosła obiecali jej, że razem z kolegami chwycą za broń i uderzą na dowództwo fortecy, jak tylko powstańcy zbliżą się do miasta. Poruszeni postawą Emilii ofiarowali jej małą myśliwską strzelbę. Kiedy do walki ruszył wraz ze swoim oddziałem Juliusz Grużewski i zdobył Rosienie, stolicę swojego okręgu, Emilia

razem z Cezarym Platerem zaczęła zbierać ochotników, a po niedzielnej mszy świętej, uzbrojona w broń palną i ze sztyletem za pasem, stanęła przed chłopami i wygłosiła przemówienie, po którym przed kościołem pokazało się stu uzbrojonych ludzi. Nazajutrz pomagała Platerowi prowadzić w kierunku Dyneburga blisko tysięczną formację złożoną ze strzelców, kosynierów i kawalerzystów. Emilia Plater pochodziła z arystokratycznej rodziny i wychowała się w zbytku. Jednak nie miała w pełni szczęśliwego dzieciństwa. Jej ojciec był hulaką. Będąc jeszcze dzieckiem musiała zamieszkać z matką u swoich bliskich krewnych SybergPlaterów. W Liksnej mogła liczyć na troskę ze strony owdowiałej ciotki i zainteresowanie kuzynów. Przebywając w towarzystwie Kazimierza, Władysława i Cezarego, zaczęła interesować się męskimi zajęciami. Poza wyczynami jeździeckimi i strzelaniem z pistoletów po swoim stryju, lubiła poezję romantyków i historię. Inspirowali ją wielcy dowódcy, między innymi Laskarina Bubulina - kobieta hegemon. W czasie powstania w Grecji przeciwko Turkom, do którego doszło w 1821 roku, Bubulina za pieniądze zmarłego męża wyposażyła trzy okręty i sama nimi dowodziła. Emilia powiesiła sobie jej portret w pokoju. W czasach Emilii Plater na regularnie

urządzanychprzyjęciachibalachodbywałysię amatorskie koncerty i recytacje chwytających za serce utworów patriotycznych. Dzięki występom panny na wydaniu mogły zaprezentować się w towarzystwie i zwiększyć swoje szanse na zamążpójście. Nie wiadomo, czy Platerówna wzięła kiedykolwiek udział w takiej inscenizacji. Była wszechstronnie uzdolniona, ale niepiękna i zamknięta w sobie. Na szlaku bojowym Po otrzymaniu posiłków generał Shirman zmusza powstańców do wycofania się z Jeziorosów. Oddział ponosi znaczne straty i ulega rozproszeniu. Emilia wraz z jej adiutantką i przyjaciółką Marią Prószyńską docierają do obozu Karola Załuskiego pod Poniewieżem. Dowódca niechętnie przyjmuje ochotniczki do swojego oddziału. Jednak Platerównę witają z radością jej krewni i znajomi strzelcy spod Wilkomierza. Zbliżają się wojska rosyjskie. Załuski podejmuje decyzję o likwidacji obozu i połączeniu oddziału z silniejszym ugrupowaniem. Powstańcy maszerują noc i dzień podmokłymi i zalanymi drogami. Z powodu zerwanych mostów trzeba często brnąć przez jeziora i rzeki. Marsz trwa kolejną dobę. Nieprzyjaciel cały czas oskrzydla powstańców. Wolni strzelcy, wśród których są także studenci z uniwersytetu wileńskiego, przygotowują się do ataku. Dowódca

pozwala Platerównie, słynącej z odważnych i samodzielnych działań, wysunąć się naprzód i zagrzać ich do walki. Manewr okazuje się skuteczny, jednak oddział wciąż musi się jak najszybciej się wycofać. Niekończąca się wędrówka, w czasie której powstańcy są pod ostrzałem wojsk rosyjskich, doprowadza Emilię do skrajnego wyczerpania. 25 czerwca w szeregach 25 pułku piechoty liniowej Emilia bierze udział w przegranej bitwie pod Kownem. W czasie ucieczki w stronę Rosieńca przewraca się na koniu i dogania ją trzech Kozaków. Maria Raszanowiczówna celnymi strzałami zrzuca z siodła jednego z atakujących. Po chwili nadjeżdża także Stanisław Macewicz, dowódca pułku, uchodzący za opiekuna i adoratora Emilii. Widząc go w asyście innych jeźdźców, Kozacy dają za wygraną. Pod Szawłami dochodzi do kolejnej klęski wojsk generała Chłapowskiego. Resztki pułku, eskortujące wozy z zaopatrzeniem dla armii generała Antoniego Giełguda, wpadają w zasadzkę. Emilia, która pilnuje ostrzeliwanychtaborów,pomimopanującego chaosu wykazuje się opanowaniem i zostaje wyróżniona w raporcie złożonym Giełgudowi. Generał Chłapowski mianuje ją kapitanem 1 kompanii 1 pułku litewskiego, nazwanego później 25 pułkiem piechoty liniowej. U schyłku powstania Po nieudanych bitwach Emilia Plater ma nadzieję, że generał Chłapowski zgromadzi większe siły i poprowadzi polskie oddziały do zwycięstwa na Litwie. Kiedy więc dowiaduje się, że razem z generałem Giełgudem podjął decyzję o wycofaniu się wojsk polskich za pruską granicę, gdzie żołnierze mają być internowani, nie może się z tym pogodzić. Oświadcza dowódcy, że lepiej byłoby umrzeć, niż skończyć takim upokorzeniem. Żołnierzy wzywa do nie składania broni, ci jednak są zmęczeni wojną i zrezygnowani. Platerówna wraz z garstką żołnierzy przedziera się w kierunku Warszawy, żeby dołączyć do ostatnich walczących oddziałów. Tym razem jest nie tylko przemęczona, ale poważnie chora. Towarzysze zostawiają ją w chacie niedaleko Sejn. Stamtąd zostaje przeniesiona do dworku rodziny Abłamowiczów w Justianowie. Ze względu na kręcących się w okolicy rosyjskich zwiadowców, przebywa tam jako guwernantka, pod obcym nazwiskiem. Niebawem docierają do niej informacje, że powstanie zostaje stłumione, zarówno na Litwie, jak i w Królestwie Polskim. Pomimo opieki lekarza nie wraca już do zdrowia. Umiera niespodziewanie z powodu gorączki 23 grudnia 1831 roku.

Luty 2(12) gateta wip 2017  
Luty 2(12) gateta wip 2017  
Advertisement