Page 1

№6 червень / czerwiec 2016

"БЕЗ ЕКОНОМІЧНОЇ СВОБОДИ ЖОДНОЇ ІНШОЇ БУТИ НЕ МОЖЕ" МАРГАРЕТ ТЕТЧЕР "BEZ SWOBODY GOSPODARCZEJ ŻADNEJ INNEJ BYĆ NIE MOŻE" MARGARET THATCHER


KUPUIMO RAZOM 2.0 – SEKRETY WZMACNIANIA KONKURENCYJNOŚCI są przez branżowe (wertykalne) grupy zakupowe małych i średnich przedsiębiorstw. Część przedsiębiorstw łączy się w wielobranżowe (horyzontalne) grupy, kupując wspólnie paliwo, surowce, energię. Powstają platformy wspólnych zakupów. Korzyści idą w miliardy złotych. Rośnie i utrwala się konkurencyjność polskich MŚP, które otrzymują możliwości zakupów na warunkach dostępnych dotychczas jedynie dla największych firm. To nie jest tylko polska specjalność. W Niemczech 2/3 rynku meblarskiego o wartości ok. 25 mld EUR opanowanych jest przez ok. 20 grup zakupowych, do których należą tysiące niezależnych małych i średnich firm rodzinnych. Od ponad 10 lat ponadnarodowa grupa zakupowa Alidis/Agenor skupia sześciu głównych europejskich detalistów: niemiecką Edeka, francuskie Les Mousquetaires, hiszpańskie Eroski, do których ostatnio dołączyli szwajcarski Coop, włoski Conad i belgijski Colruyt. Razem stworzyli największy kontynentalny związek zakupowy detalistów żywności, obecny w 8 krajach, z roczną sprzedażą dochodzącą do 140 miliardów EUR. Dziesiątki tysięcy przedsiębiorców europejskich za pośrednictwem swoich krajowych grup zakupowych korzysta z przewag konkurencyjnych stworzonych przez Alidis. Polscy przedsiębiorcy, skupieni w stowarzyszeniu Inicjatywa Firm Rodzinnych, chcą podzielić się swoim doświadczeniem z ukraińskimi firmami. Korzystając ze środków polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach program Polska Pomoc Rozwojowa, prowadzą projekt pod nazwą Kupuimo Razom 2.0. Obejmuje on udostępnienie polskiego know-how w zakresie wzmacniania konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez optymalizację kosztów oraz organizację sprzedaży w grupach zakupowych. Głównymi elementami wiedzy i umiejętności udostępnianych organizacjom ukraińskich przedsiębiorców są (i) doradztwo i (ii) baza wiedzy, wspierane przez platformę E-learningu. Pierwsze grupy ukraińskich przedsiębiorców będą miały szansę spróbować stworzyć, z pomocą polskich i ukraińskich doradców, biznes plany zalążkowych grup zakupowych. Udział w projekcie i korzystanie z bazy wiedzy i E-learningu będzie bezpłatne, a pierwszym 30-tu ukraińskich uczestnikom będą doradzać polscy i ukraińscy konsultanci. Konferencja rozpoczynająca projekt odbędzie się 23 czerwca 2016 r. w Kijowie, w Hotelu Opera, Khmelnitskego 53. Więcej szczegółów oraz rejestracja są dostępne na stronie: http://www.kupuimorazom.org.ua!

Projekt Kupuimo Razom 2.0 prezentuje Grupy Zakupowe — sekretne know how polskiego biznesu. W Kijowie rusza właśnie polski projekt Kupuimo Razom 2.0, stawiający sobie za cel przedstawienie małym i średnim firmom ukraińskim mechanizmów działania grup zakupowych będących tanim, ale efektywnym narzędziem zwiększania zyskowności przedsiębiorstw. Wielu poszukuje źródeł sukcesu polskiej gospodarki, a w szczególności sukcesu polskich małych i średnich przedsiębiorstw, które skutecznie konkurują nie tylko na swoim rynku, ale coraz śmielej eksportują coraz bardziej zaawansowane technologicznie towary. Kluczem sukcesu nie jest samo wstąpienie do UniiEuropejskiej i otrzymane w wyniku tego wsparcie oraz dostęp do rynków Wspólnoty. Jednym z niedostrzeganych sekretów tego sukcesu jest współpraca małych i średnich firm polskich (MŚP) w zakresie obniżania kosztów i/lub umacniania pozycji rynkowej w ramach tworzonych grup zakupowych. Kumulując swoje działania (ograniczając koszty, rozwijając sprzedaż, itp.) firmy uzyskują niekiedy do 30 pro cent oszczędności. Dodatkowo, tworząc trwałe struktury grup zakupowych i łącząc siły, oferują lepszy serwis dla klientów, redukują koszty marketingu, optymalizują logistykę lub otrzymują lepsze terminy płatności. Pierwse grupy zakupowe business-to-business (B2B) powstały w Polsce w połowie lat 90-tych ubiegłego wieku, jako efekt obaw o przetrwanie ledwie zbudowanych biznesów rodzinnych i z potrzeby znalezienia odpowiedzi na agresywną konkurencję. Okazało się, że źródła finansowania mogą pochodzić nie tylko z kapitału finansowego, ale z optymalizacji zakupów i współdziałania w obszarze sprzedaży czy logistyki Dzisiaj całe branże w Polsce (np. instalacyjnobudowlana, zaopatrzenia biur) w 70-80% zdominowane

HANDEL PU Засновник: Союз підприємців поляків України Керівник проекту: Володимир Мідзяновський Головний редактор: Ольга Молька Технічний редактор: Вікторія Сінчук Журналісти: Олександр Антонов Владислава Баженова Лешек Вонтрубскі Тетяна Ляменко Роман Івасюк Костянтин Сильвейстров Ярослав Трофимчук Дизайнер обкладинки - Ольга Івасюк Наклад - 3000 штук


3

SPIS TREŚCI/ ЗМІСТ Digest . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4-9 Uroczystość odsłonięcia Pomnika Bitwy pod Iwnicą. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10-11 Ukraińców wabi kraj nad Wisłą/ Українців приваблює країна над Віслою. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12-13

Studia w Polsce. Moje oświadсzenie/ Навчання в Польщі. Мій досвід . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14-15 Бізнес в Україні та Польщі: переваги, ризики. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16-21 Ми — найбільша полонійна організація на Балканах. . . . . . . . 22-25

Polskie doświadczenie reformowania organów samorządu miejscowego/ Польський досвід реформування органів місцевого самоврядування. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26-31

Jesteśmy najwiękstą organizacja Polonijna na Bałkanach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22-25 Lekcja języka polskiego/ Урок польської мови . . . . . . . . . . . . . . . . 32

Реєстраційне свідоцтво КВ № 20338-10138 Р видане 16.10.2013 р. Державною реєстраційною службою України Журнал виходить щоквартально Наклад — 5000 примірників Адреса редакції і видавця: 01054, м. Київ, вул. Дмитрівська, 18/24 тел.: (044) 501 25 60; ososppu@ukr.net; zppu@ukr.net


44

ЦИФ Д РА И Й ДІ ЖТ ЕРСЕ ТН Д И

SAWCZENKO WRÓCIŁA NA UKRAINĘ. "PRZEPRASZAM MATKI, KTÓRYCH DZIECI NIE POWRÓCIŁY Z FRONTU" Wiktoria SINCZUK

— NADIJA SAWCZENKO WRÓCIŁA NA UKRAINĘ — POINFORMOWAŁ PREZYDENT TEGO KRAJU PETRO POROSZENKO. NAWIGATORKA PRZYLECIAŁA Z ROSJI NA POKŁADZIE PREZYDENCKIEGO SAMOLOTU. RZECZNIK KREMLA DMITRIJ PIESKOW OŚWIADCZYŁ, ŻE PREZYDENT WŁADIMIR PUTIN PODPISAŁ DEKRET W SPRAWIE JEJ UŁASKAWIENIA. WCZEŚNIEJ ROSYJSKA AGENCJA INTERFAX PODAŁA, ŻE JESZCZE DZIŚ MOŻE DOJŚĆ DO WYMIANY SKAZANYCH ŻOŁNIERZY ROSYJSKIEGO WYWIADU GRU NA UKRAIŃSKĄ NAWIGATORKĘ. — Odzwyczaiłam się od ludzi siedząc dwa lata w więzieniu i przepraszam, jeśli będę za ostra. Przepraszam matki, których dzieci nie powróciły z frontu, a ja żyję — powiedziała na lotnisku pod Kijowem Nadija Sawczenko. Jej przemówienie było emocjonalne. —Nie mogę przywrócić życia martwym, ale gotowa jestem jeszcze raz przejść drogę, którą przebyłam i zginąć na polu bitwy. Zrobię wszystko, by każdy człowiek, który znajduje się w niewoli, znalazł

się na wolności — podkreśliła. Na powrót nawigatorki czekali jej krewni (matka i siostra), a także deputowani parlamentu, w tym była premier Julia Tymoszenko. Z listy jej partii, Batkiwszczyny, nawigatorka została deputowaną Rady Najwyższej. Ukraińska agencja UNIAN informowała, że Poroszenko wysłał po nawigatorkę konwój prezydencki. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow oświadczył, że prezydent Władimir Putin podpisał dekret w sprawie jej ułaskawienia. Wcześniej agencja Reutera podała, że Nadija Sawczenko jest na pokładzie samolotu prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki, wracającego z Rosji na Ukrainę. Z kolei agencja Interfax-Ukraina informowała, że na moskiewskim lotnisku Wnukowo wylądował samolot z żołnierzami rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU, kapitanem Jewgienijem Jerofiejewem i sierżantem Aleksandrem Aleksandrowem, którzy mieli zostać wymienieni na ukraińską lotniczkę. Rosyjski dziennik "Kommiersant" relacjonował, że ostateczne porozumienie w sprawie wymiany Sawczenko zapadło po poniedziałkowej


DIGEST rozmowie telefonicznej przywódców państw "czwórki normandzkiej": Ukrainy, Rosji, Francji i Niemiec. Informacja w sprawie powrotu nawigatorki początkowo nie była potwierdzana oficjalnie. Dziennikarze w Kijowie nie byli w stanie skontaktować się z rzecznikiem Petra Poroszenki. Informacji nie potwierdzał także rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow. Gotowy "zrobić wszystko" Rosyjskie media relacjonowały o wniesieniu prośby do prezydenta Petra Poroszenki o ułaskawienie żołnierzy GRU, skazanych przez sąd ukraiński na 14 lat więzienia. O sprawie poinformował adwokat Aleksandrowa, Wałentin Rybin. Nie ujawnił, kto konkretnie zwrócił się do głowy państwa ukraińskiego. Nie zrobili tego zarówno żołnierze, jak i ich obrońcy, którzy utrzymują, że ich klienci są niewinni. Rosyjski portal RBK pisze, że z prośbą o zastosowanie prawa łaski mogli wystąpić m.in. krewni skazanych. Wczoraj prezydent Poroszenko napisał na Facebooku: "Jestem gotowy zrobić wszystko, by Sawczenko odzyskała wolność". Jerofiejew i Aleksandrow zostali oskarżeni o udział w wojnie

przeciwko Ukrainie. Wyrok w ich sprawie zapadł 18 kwietnia. Uprawomocnił się 23 maja. Obrońcy wojskowych wcześniej zapowiedzieli, że nie złożą apelacji. Z Togliatti nad Wołgą Jerofiejew i Aleksandrow walczyli w Donbasie w szeregach prorosyjskich rebeliantów. Zostali zatrzymani w maju 2015 r. Prokuratura generalna w Kijowie oskarżyła ich o działalność terror ystyczną. Po ich zatrzymaniu Służba Bezpieczeństwa Ukrainy poinformowała, że służą w 3. br ygadzie sił specjalnych wywiadu wojskowego z Togliatti nad Wołgą. Władze Rosji dowodziły, że wojskowi nie byli w czynnej służbie. Jednocześnie zażądały ich uwolnienia. Nawigatorka Nadija Sawczenko walczyła z rebeliantami w Donbasie w szeregach ukraińskiego batalionu ochotniczego Ajdar. W czer wcu 2014 r. trafiła do niewoli separatystów, którzy wywieźli ją do Rosji. Tamtejszy sąd oskarżył ją o współudział w śmierci dwóch dziennikarzy telewizji Rossija, którzy zginęli w strefie walk w obwodzie ługańskim. Władze w Kijowie twierdzą, że zarzuty pod jej adresem są bezpodstawne. Wspólnota międzynarodowa wielokrotnie apelowała do Kremla o jej uwolnienie.

UKRAINA: OLIGARCHA STRACIŁ MILIARD

i ekonomiczna na Ukrainie. Z drugiej strony ceny na produkcję grupy na świecie — stali i wyrobów żelaznych osiągnęła najniższy poziom od dekady. — Biorąc to pod uwagę wnieśliśmy korekty do naszych rynków zbytu. Udział Europy zwiększył się o 5 pkt proc., a Azji Południowo-Wschodniej zmniejszył się o 5 pkt. proc. — poinformowała agencja Unian. W grudniu 2015 r koncern podpisał z wierzycielami porozumienie. Zgodzili się oni do końca tego roku nie domagać się spłaty należności, w związku z utratą płynności firmy. W tym roku koncern zwolni 30 proc. administracji a o 20 proc. zredukował tydzień pracy i tym samym płace.

GRUPA METALURGICZNA NAJBOGATSZEGO UKRAIŃCA PO RAZ PIERWSZY W HISTORII ZAMKNĘŁA ROK STRATĄ NETTO. I TO POTĘŻNĄ. RINAT ACHMETOW STRACIŁ MILIARD DOLARÓW. Chodzi o Metinvest B.V. — międzynarodową grupę górniczo-metalurgiczną kontrolowaną przez Rinata Achmetowa, który przez swoją firmę CKM ma 71,24 proc. udziałów, a 23,76 proc. należy do firmy Wadina Nowinskiego. Grupa podała dane za 2015 r. Strata wyniosła 1 mld dol. wobec zysku netto 159 mln dol. rok wcześniej. Przychody ze sprzedaży spadły o 35 proc. do 6,83 mld dol.. Wskaźnik EBITA (zysk przed opodatkowaniem, amortyzacją i uwzględnieniem oprocentowania) zmniejszył się aż 5,2 raza do 513 mln dol. Rentowność EBITA spadła do 8 proc. wobec 26 w 2014 r. Do tego fatalne są dane o nakładach inwestycyjnych — były mniejsze o 54 proc. do 285 mln dol.. Jurij Riżenkow dyrektor generalny Metinvest tłumaczył, że winna tu jest napięta sytuacja polityczna

5

5


66

ЦИФ Д РА И Й ДІ ЖТ ЕРСЕ ТН Д И

EKOLOGICZNE AUTO DRUKOWANE W 3D Aleksander ANTONOW

MA BYĆ LEKKI, SZYBKI, BARDZIEJ EKOLOGICZNY DZIĘKI BARDZO NISKIEMU SPALANIU ORAZ CZĘŚCIOWO WYDRUKOWANY W 3D. SHELL CONCEPT CAR TO POJAZD ZREALIZOWANY W RAMACH "PROJECT M" PRZEZ FIRMĘ SHELL I GEO TECHNOLOGY WRAZ Z LEGENDARNYM GORDONEM MURRAYEM

Jak informuje portal Centrum Druku 3D, inspiracją do powstania nowego auta był pojazd T.25 z 2010 r. projektu Gordona Murraya. Głównym założeniem projektu The Shell Concept jest minimalizacja zużycia energii. W porównaniu do typowych samochodów miejskich, jego zużycie energii miałoby spaść o 34 proc., a biorąc pod uwagę małe samochody rodzinne — nawet o połowę. Dzięki drukowi 3D stworzono kompaktowy i ultralekki samochód miejski, który spala 2,64 l na 100 km przy prędkości 70 km/h. Karoseria została w dużej mierze wykonana z włókna węglowego, które można poddać recyclingowi. Samochód jest przeznaczony dla trzech osób, ma wymiary 1,5 m na 2,5 m i waży zaledwie 550 kg. Gordon Murray — współautor projektu - opracował wiele pojazdów wyścigowych, w tym McLaren F1 oraz miejskich takich jak T.25, stanowiący główną inspirację przy tworzeniu kompaktowego i lekkiego Shell Concept Car. Maksymalna prędkość, którą uzyskał pojazd podczas testów to 156 km/h. Do "setki" może się rozpędzić w ciągu 15,8 sekundy. Jak przyznaje Murray, Shell Concept Car ma być nie tylko miejskim samochodem na miarę współczesnych czasów, ale również inspiracją do tworzenia kolejnych energooszczędnych pojazdów — donosi CD3D.

GENETYKA WŚRÓD NAJWAŻNIEJSZYCH TECHNOLOGII

W NAJBLIŻSZYM CZASIE CZEKA NAS SZYBKI ROZWÓJ OBIECUJĄCYCH, LECZ KONTROWERSYJNYCH TECHNOLOGII Z DZIEDZINY GENETYKI, JAK RÓWNIEŻ ZMIANY W CODZIENNYM ŻYCIU WYNIKAJĄCE Z USPRAWNIEŃ TECHNOLOGII JUŻ ISTNIEJĄCYCH – MÓWI TECHNOLOGIE ANTOINETTE MATTHEWS

Antoinette Matthews jest dyrektor wykonawczą organizacji MIT Enterprise Forum Global oraz członkiem zarządu pisma MIT Technology Review, publikującego dorocznie listę „10 Breakthrough Technologies”. Mówiąc o tegorocznej liście przełomowych technologii,

Matthews w rozmowie z PAP zwraca uwagę przede wszystkim na możliwości związane z wprowadzaniem zmian do genomu roślin. Według niej „oczywistym jest, że edytowanie genów będzie niezwykle ważnym osiągnięciem”. „Metoda edytowania genów CRISPR była wyróżniona przez nas zarówno w tym roku, jak i dwa lata temu - sądzę, że będzie to istotny trend jeszcze przez jakieś 5 do 10 lat. Jest to bowiem kwestia nie tylko modyfikacji genów roślin aby zaopatrzyć ludzi w jedzenie, lecz również walki z wieloma chorobami, np. malarią” — mówi Matthews. Przyznaje jednocześnie, że „jest to oczywiście bardzo ważna, lecz również ogromnie kontrowersyjna rzecz”. „Koncepcja edytowania genów budzi w nas uczucie niepokoju. Jeśli spróbujemy usunąć pewne geny w konkretnych gatunkach komarów — miejmy nadzieję, że zmiany te nie przeniosą się na inny gatunek komara, zaburzając tym samym ekosystem” - podkreśla. „Innym prowokacyjnym tematem jest w tym momencie kwestia tworzących się właśnie nowych modeli biznesowych dla sekwencjonowania DNA, zwłaszcza zaś idea udostępnienia swojego DNA na stronie internetowej” — wskazuje Antoinette Matthews omawiając pomysł aplikacji internetowych pozwalających na łatwy dostęp do konkretnych informacji genetycznych. „Ludzie oczywiście bardzo podejrzliwie podchodzą do dzielenia się tak ważnymi danymi. Tak naprawdę


F A K T DY I GI ETSRTE N D Y jednak ryzyko jest niewielkie, z uwagi na restrykcje wiążące instytucje oferujące usługi związane z DNA — nie mogą one dzielić się powierzonym im kodami” - zauważa ekspertka. „Mogą jednak zadawać tego samego rodzaju pytania; w Kanadzie jest w tym momencie firma próbująca rozwiązać problem dzielenia się informacjami bez dzielenia się danymi, jedynie poprzez zadawanie właściwych pytań” — mówi Matthews. Jej zdaniem „potencjalnie jest to bardzo ważna usługa, która może przyczynić się do rozwoju prewencji medycznej”. Nie wszystkie pozycje na liście „10 Breakthrough Technologies” dotyczą zupełnie nowych technologii. „Czasem zajmujemy się technologiami już istniejącymi, które zostały w jakiś sposób ulepszone” — mówi Matthews, podając jako przykład biurowy komunikator Slack. „Myślę, że w jego przypadku chodzi o to, że może on wywrzeć ogromny wpływ na sposób funkcjonowania miejsc pracy — co z kolei dramatycznie zmieni w przyszłości samą pracę. To właśnie jest rzecz, na której się skupiliśmy, decydując się włączyć Slack do tegorocznej listy” — podkreśla. Jako inny przykład usprawnionej technologii, która ma dużą szansę zmienić codzienne życie Antoinette Matthews wskazuje silnik rozpoznawania mowy Deep Speech 2. „Zamiast

pochylać się nad telefonem i mozolnie wstukiwać tekst, 691 mln użytkowników smartfonów w Chinach bardzo szybko przestawia się na mówienie do nich” — mówi Matthews. „Nie jest to oczywiście żadna nowość, jednak w silniku Deep Speech 2 technologia została znacznie ulepszona. Andrew Ng z Baidu stwierdził nawet, że jest w stanie wyobrazić sobie w niedalekiej przyszłości ulepszenie technologii rozpoznawania mowy do tego stopnia, że +będzie ją można po prostu używać, nawet o tym nie myśląc+. Sądzę, że uniwersalne technologie mowy takie jak Deep Speech 2 staną się naturalną częścią naszej relacji ze smartfonami” - przewiduje ekspertka. „Misją MIT Technology Review jest przede wszystkim wyposażenie naszych odbiorców w miarodajny, inteligentny i przejrzysty filtr do obcowania z przytłaczającą falą różnorodnych technologii znajdujących się w dzisiejszym świecie” — tłumaczy Matthews. Podkreśla równocześnie, że listę „10 Breakthrough Technologies” powinno się postrzegać w kontekście dwóch innych list tworzonych przez MIT Technology Review: „50 Smartest Companies” oraz „35 Innovators Under 35”. „Staramy się w tych artykułach opracować corocznie swego rodzaju całościowy przegląd tego, co dzieje się aktualnie w świecie technologii” — dodaje.

NOKIA DOKONAŁA ZAKUPU, A TERAZ BĘDZIE ZWALNIAĆ PRACOWNIKÓW

FIŃSKA FIRMA NOKIA KUPIŁA FIRMĘ ALCATELLUCENT. DZIĘKI TEMU BĘDZIE JESZCZE BARDZIEJ KONKURENCYJNĄ MARKĄ WOBEC INNYCH GIGANTÓW INFRASTRUKTURY TELEKOMUNIKACYJNEJ. NOKIA MUSI JEDNAK ZWOLNIĆ CZĘŚĆ PRACOWNIKÓW W Finlandii pracę straci nieco ponad tysiąc osób —podaje Nokia. To część programu cięcia kosztów po przejęciu przez Finów firmy Alcatel-Lucent.

Nokia planuje też zwolnienia swoich pracowników w innych krajach. Firma podała, że prowadzi na ten temat rozmowy z przedstawicielami rad pracowniczych w 30 krajach. Fińska firma zatrudnia na całym świecie 104.000 osób, a tym 6.850 w Finlandii, 4.800 w Niemczech i 4.200 we Francji. W ciągu ostatnich 10 lat Nokia, największa firma w Finlandii, musiała zwolnić tysiące pracowników, po tym gdy po dominacji na rynku producentów telefonów komórkowych straciła swoją pozycję na rzecz rywali produkujących smartfony.

7

7


88

ЦЦ ИИ ФФ Д РРА ИИ Й ДІІ ЖТТ ЕРРСЕЕ ТНН ДД ИИ

EUROWIZJA 2016. WYGRAŁA UKRAINKA JAMALA, MICHAŁ SZPAK NA 8. MIEJSCU

Jarosław TROFYMCZUK

FINAŁ 61. KONKURSU PIOSENKI EUROWIZJI W SZTOKHOLMIE WYGRAŁA UKRAINA. JAMALA, REPREZENTANTKA TATARÓW KRYMSKICH, JESZCZE PRZED KONKURSEM WYWOŁAŁA KONTROWERSJE SWOIM UTWOREM "1944" O DEPORTACJI JEJ NARODU Z KRYMU PRZEZ JÓZEFA STALINA. REPREZENTANT POLSKI, MICHAŁ SZPAK, ZAJĄŁ ÓSME MIEJSCE. TO TRZECIA NAJLEPSZA POZYCJA POLSKI W HISTORII KONKURSU. Ukraińska wokalistka śpiewała o represji Tatarów krymskich, którzy w 1944 r. zostali deportowani z Krymu do Uzbekistanu z powodu oskarżeń o kolaborację z III Rzeszą. Wysiedlona ludność krymskotatarska zaczęła stopniowo powracać na Ukrainę dopiero 45 lat później, po upadku ZSRR. Emocjonalna piosenka "1944" miała także osobisty wymiar. Pochodzącą z Tatarów krymskich Jamala zadedykowała ją bowiem swojej praprababci — jednej z wysiedlonych. Ukrainka podkreślała także, że europejscy widzowie z pewnością utożsamiają także utwór z obecną sytuacją — aneksją Krymu

przez Rosję dwa lata temu. Propozycję Ukrainy usiłowała przed finałem bezskutecznie zablokować Rosja, której zdaniem "1944" było zbyt polityczne. Jamala łącznie otrzymała 534 punkty, a o wygraną rywalizowała ostatecznie właśnie z Rosją, która wcześniej była obstawiana przez bukmacherów jako zwycięzca. W tym roku po raz pierwszy oddzielono głosy jurorów i widzów z poszczególnych państw. Mimo więc, że reprezentant Rosji, Siergiej Łazariew, otrzymał od telewidzów z poszczególnych krajów najwięcej punktów, to nie zdołał pokonać Ukrainy. Rosjanin otrzymał łącznie 491 punktów i uplasował się na trzeciem miejscu. — Pragnę pokoju i miłości dla wszystkich! — mówiła wyraźnie wzruszona Jamala, która dodała potem: "Byłam pewna, że jeśli opowiadasz prawdziwą historię, poruszysz ludzi". Jamali pogratulowali również prezydent Ukrainy Petro Poroszenko oraz premier Wołodymyr Hrojsman. — Cała Ukraina serdecznie Ci dziękuję, Jamala - napisał na Twitterze prezydent. Zwycięstwo Ukrainki sprawia, że następny konkurs odbędzie się właśnie u naszych wschodnich sąsiadów. Finał 61. Konkursu Piosenki Eurowizji w Sztokholmie wygrała Ukraina. Jamala, reprezentantka Tatarów


F A K T DY I GI ETSRTE N D Y krymskich, jeszcze przed konkursem wywołała kontrowersje swoim utworem "1944" o deportacji jej narodu z Krymu przez Józefa Stalina. Reprezentant Polski, Michał Szpak, zajął ósme miejsce. To trzecia najlepsza pozycja Polski w historii konkursu. Na podium, za Ukrainą i przed Rosją, znalazła się Australia, która na Konkursie Piosenki Eurowizji pojawiła się po raz drugi. Kraj jest bowiem członkiem Europejskiej Unii Nadawców, która organizuje konkurs. Australijka, pochodząca z Korei Południowej Dami Im, za utwór "Sound of Silence" dostała łącznie 511 punktów i prowadziła po ogłoszeniu wyników jurorów. W pierwszej piątce znaleźli się także: reprezentantka Bułgarii Poli Genova z tanecznym utworem "If Love Was a Crime", a także przedstawiciel Szwecji, gospodarzy tegorocznego finału, Frans z piosenką "If I Were Sorry". Listę 26 krajów zamknęły Niemcy. Utwór "Ghost" piosenkarki Jamie-Lee zdobył tylko 11 punktów. Michał Szpak, który wykonał piosenkę "Color of your life" i który zachwycił prezenterkę Petrę Mede swoim czerwonym surdutem, miał wyjątkowo stresujący wieczór. A to za sprawą zmiany ogłaszania wyników, które podniosły emocje uczestników i widzów. Od jury Polak łącznie otrzymał zaledwie siedem punktów, co uplasowało go na przedostatnim miejscu. Sytuację zmienili widzowie, którzy przyznali polskiemu artyście aż 222 punkty — najwięcej po Rosji i Ukrainie. Ostatecznie Szpak zajął więc ósme miejsce, co jest trzecim najlepszym polskim wynikiem w historii polskiego uczestnictwa w Eurowizji. — Dziękuję, Europo! — krzyczał rozentuzjazmowany Szpak. Przypadek Polski pokazał jednak ogromne różnice w głosowaniu jurorów i telewidzów, co spotkało się z masową krytyką, m.in. polskich internautów, zdaniem których Szpak został w konkursie pokrzywdzony właśnie przez jury. Finał 61. Konkursu Piosenki Eurowizji zapisze się także w historii tego festiwalu dzięki gościowi specjalnemu — słynnemu amerykańskiemu wokaliście Justinowi Timberlake'owi, który podczas głosowania zaprezentował na scenie swój nowy utwór "Can't Stop the Feeling". W jednym z przerywników wystąpili także wybitni brytyjscy aktorzy Ian McKellen

i Derek Jacobi, a podczas parodystycznej piosenki wykonywanej przed ogłoszeniem wyników przez prowadzących — ubiegłorocznego zwycięzcę Månsa Zelmerlöwa i prezenterkę Petrę Mede — na scenie pojawił się m.in. triumfator z 2009 r., norweski skrzypek Alexander Rybak.

9

9


10 10

ЦЦ ИИ ФФ РР ІИИЧ НІІ ИТТЦРР ЯЕЕ НН ДД ИИ

Rocznica potyczki pod Iwnicą


F A KRT OY C IY NT IRCEAN D Y

UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA POMNIKA BITWY POD IWNICĄ W 153. ROCZNICĘ POTYCZKI STOCZONEJ PRZEZ POWSTAŃCÓW STYCZNIOWYCH Z ODDZIAŁAMI ROSYJSKIMI

W dniu 10 maja 2016 roku o godzinie 12.00 w miejscowości Iwnica (Obw. Żytomierski, Ukraina) przy ul. Mira 1, w 153. rocznicę potyczki pod Iwnicą stoczonej przez Powstańców Styczniowych z oddziałami rosyjskimi, odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika upamiętniającego bitwę. W uroczystościach wzięli udział przedstawiciele władz lokalnych i obwodowych, Ambasady RP w Kijowie, Konsulatu Generalnego RP w Winnicy, Związku Polaków na Ukrainie, Partii Polaków Ukrainy, ZPPU, środowisk polskich na Ukrainie i in.

Bitwa w lasach Jaropowieckich pod Iwnicą została stoczona 10.05.1863 r. przez oddział ok. 90 konnych i kilkunastu pieszych Powstańców Styczniowych, dowodzonych przez Władysława Henszela i Piotra Chojnowskiego. W wyniku starcia oddział powstańczy został rozbity, W. Henszel osłaniając odwrót P. Chojnowskiego ranny i dobity przez żołnierzy carskich, zaś P. Chojnowski ranny dostał się do niewoli, w której odmówił wystosowania prośby o łaskę, otrzymując następnie wyrok śmierci, który wykonano pod koniec maja 1863 r. w Kijowie.

11 11


12 12

Л Е ЧЦЕИНФИРР ЕОИЗ / М ІД ИОТ АВР ГАЕННОДС ИТ И К А

Ольга МОЛЬКА

Olga MOLKA

УКРАЇНЦІВ ПРИВАБЛЮЄ КРАЇНА НАД ВІСЛОЮ UKRAIŃCÓW WABI KRAJ NAD WISŁĄ

ПРО ЗАЦІКАВЛЕНІСТЬ ПОЛЬЩЕЮ, ЯКА ЩОДЕННО ЗРОСТАЄ, ЇЇ МОВОЮ, ІСТОРІЄЮ, КУЛЬТУРОЮ В УКРАЇНСЬКИХ МЕДІА ГОВОРИТЬСЯ ВСЕ ЧАСТІШЕ. СИТУАЦІЯ В УКРАЇНІ, ПОПРАВКИ ДО ЗАКОНУ ПРО КАРТУ ПОЛЯКА, МІСЦЕЗНАХОДЖЕННЯ ПОЛЬЩІ НА МАПІ ЄВРОПИ І ІНШІ УМОВИ ПРИВОДЯТЬ ДО ЦИХ ДИСКУСІЙ. МИ РОЗМОВЛЯЄМО НА ЦЮ ТЕМУ З ГОЛОВОЮ СПІЛКИ ПОЛЯКІВ В УКРАЇНІ АНТОНОМ СТЕФАНОВИЧЕМ.

O ROSNĄCYM ZAINTERESOWANIU POLSKĄ, JEJ JĘZYKIEM HISTORIĄ, KULTURĄ W MEDIACH UKRAIŃSKICH MÓWI SIĘ CORAZ CZĘŚCIEJ. SYTUACJA NA UKRAINIE, NOWELAZACJA USTAWY O KARCIE POLAKA, LOKALIZACJA POLSKI NA MAPIE EUROPY I INNE POWODUJĄ DO TYCH DYSPUT. ROZMAWIAMY NA TEN TEMAT Z PREZESEM ZWIĄZKU POLAKÓW NA UKRAINIE ANTONIEM STEFANOWICZEM.

— Пане Антоне, як ви бачите ситуацію з зацікавленістю українців країною над Віслою? — Я сказав би, що така зацікавленість триває вже кілька років. Це спричинила ситуація в Україні. Відомо, що дуже багато молодих, енергійних людей хочуть переїхати до Польщі. Молодь хоче навчатися, дорослі — працювати, вести бізнес своєю справою. Для бізнесу карта дозволяє офіційно укладати власні спілки в Польщі. Звичайно, Карта поляка дає можливості для студентів, які навчаються безкоштовно. Можуть отримувати стипендії, допомогу з житлом. Зрозуміло, що зацікавленість ще більш зросла у зв'язку з поправками до закону про карту поляка. — Що дають ці поправки? — Поправки дають три важливі змінені умови. По-перше, власник Карти поляка, який мешкатиме в Польщі протягом цілого року, отримає право клопотати про громадянство. Раніше це займало три роки. По-друге, для такої особи будуть певні полегшення, які стосуються адаптації в Польщі, вивчення польської мови. Крім того, буде допомога в оренді квартири. І як сказав голова комісії зв'язку з поляками за кордоном Міхал Дворчик, Польща робила все, щоб допомогти особам, які мають польське походження, переважно з колишнього Радянського Союзу, та які переїжджатимуть до Польщі.

— Panie Prezesie, jak Pan widzi tę sytuację z zainteresowaniem Ukraińców krajem nad Wisłą? — Powiedziałbym, że takie zainteresowanie trwa już parę lat. To sprawiła sytuacja w Ukrainie. Wiadomo, że bardzo dużo młodych, energicznych ludzi chcą przyjechać na stale do Polski. Młodzież chce studiować, dorośli chcą pracować, prowadzić swoją sprawę. Dla biznesu ten dokument pozwala oficjalnie układać własne spółki w Polsce. Oczywiście Karta Polaka daje możliwości dla studentów, którzy studiują bezplatnie. Mogą mieć jakiś stypendium, pomoc do zamieszkania. No i jasne, że zainteresowanie jeszcze bardziej wzrosło w związku z nowelizacją Ustawy o Karcie Polaka. — Co daje ta nowelizacja? Nowelizacja daje trzy ważne zmienione warunki. Po pierwsze, posiadacz Karty Polaka, który będzie mieszkał w Polsce przez cały rok, otrzyma prawo ubiegać o obywatelstwo. Wcześniej ta sprawa zajmowała trzy lata. Po drugie, dla takiej osoby będą pewne ulgi, które dotyczą adaptacji w Polsce, nauczania się języka polskiego. Poza tym będzie pomoc do wynajęcia mieszkania. I jak powiedział przewodniczący komisji łączności Polakami za granicą Michał Dworczyk, Polska będzie wszystko robiła, żeby pomóc osobom, które mają polskie pochodzenie, przeważnie z byłego Związku


ROZMOWA ЦИФРИ І ТРЕНДИ — Так, ці поправки принесуть чимало для власників Карти Поляка. Але як швидко вони будуть ухвалені? Тепер ці поправки прийняті Сеймом, але їх має затвердити Сенат, як це прийнято в Польщі. А потім — підписати Президент. Але маймо надію, що там не зміниться нічого, про що говорить Пан Міхал Дворчик, і те, про що ми тут розмовляємо. Але невідомо, бо ще треба порахувати, скільки такі поправки коштуватимуть. — А як ви бачите майбутнє згідно з цими змінами? Чи багато людей переїдуть до Польщі? — Деякі медіа говорять, що протягом декількох років можуть виїхати до чотирьох мільйонів українців. Але я так не думаю, бо якщо хтось тут має свої інтереси, сім'ю, роботу лишиться в Україні. Однак ми є оптимістами і вважаємо, що в Україні зміниться ситуація на краще і люди, які виїхали, почнуть повертатися назад. І ще поляки переїжджатимуть до України. Наприклад, які хочуть займатися бізнесом. Звичайно, якщо наша нова влада зробить вигідні умови. То може колись ми і дочекаємося такої ситуації. — Але ж тепер багато поляків виїжджають, наприклад, до Німеччини. — Виїхало багато молоді, людей, які працюють. А на їхнє місце приїдуть українці. Тепер в Європі існує така ситуація: поляки мають кращі заробітки в інших країнах Євросоюзу, ніж в Польщі, а українці звичайно, мріють про такі самі зарплати, які мають поляки. —Яка тепер ситуація з вивченням польської мови? — Зацікавленість величезна — у зв'язку з тим, про що ми говоримо. І багато є охочих їхати на навчання. Люди серйозно вивчають мову, особливо особи, які хочуть отримати Карту поляка. І взагалі в Україні, особливо в Києві, є багато різних приватних та громадських організацій, які викладають польську мову. Потрібно тільки уважно вибирати серед цих шкіл, бо гроші беруть добрі, але невідомо, що дають і які можливості мають. Тому при Спілці поляків ми відкрили Польську суботню школу, де діти навчаються безкоштовно. Ми маємо три представництва: в офісі при Спілці поляків, в школі № 175 на Нивках і на Героїв Севастополя у будинку творчості молоді. Цього року у Польській суботній школі займається більше 200 осіб. Діти від п'яти років до абітурієнтів. Четверте представництво на лівому березі відкриває Вадим Покидько. На новий навчальний рік там записалося вже понад 70 осіб.

Radzieckiego, którzy będą przyjeżdżali na stale do Polski. — Tak, ta nowelizacja przyniesie sporo dla posiadaczy Karty Polaka. Ale jak szybko ona zostanie uchwalona? Obecnie ta nowelizacja jest przyjęta przez Sejm, ale zatwierdzić musi Senat, jak to w Polsce odbywa się. A następnie musi podpisać Prezydent. Ale miejmy nadzieję, że tam się nie zmieni to, o czym mówi Pan Michał Dworczyk, i to, o czym tutaj rozmawiamy. Ale nie wiadomo, bo jeszcze muszą policzyć, ile ta nowelizacja będzie kosztowała. — A jak Pan widzi przyszłość według tych zmian? Czy dużo ludzi przyjadą do Polski na stale? — Niektóre media mówią, że w ciągu kilku lat mogą wyjechać do czterech milionów Ukraińców. Ale ja tak nie myślę, bo jeżeli kto tutaj ma swoje interesy, rodzinę, pracę, zostanie się na Ukrainie. Jednak jesteśmy optymistami i liczymy, że na Ukrainie się zmieni sytuacja i ludzie, którzy wyjechali, zaczną wracać z powrotem. I jeszcze Polacy będą przyjeżdżali do Ukrainy. Na przykład którzy chcą prowadzić swoją sprawę. Oczywiście, jeżeli nasze nowe władzy zrobią wygodne warunki. To może kiedyś doczekamy się takiej sytuacji. — Ależ teraz wiele Polaków wyjeżdżają na przykład do Niemiec. Wyjechało dużo młodzieży, osób pracujących. A na ich miejsce przyjadą Ukraińcy. Obecnie jest taka sytuacja w Europie, bo Polacy mają zarobki lepsze w innych państw Unii, jak w Polsce, a Ukraińcy oczywiście marzą o takich zarobkach, jak mają Polacy. —Jaka teraz jest sytuacja z nauczaniem się języka polskiego? Zainteresowanie jest ogromne w związku z tym, o czym mówimy. I dużo jest chętnych jechać na studia. Ludzie poważnie uczą się polskiego, szczególnie osoby, które chcą otrzymać Kartę Polaka. No i w ogóle na Ukrainie, zwłaszcza w Kijowie, są wiele różnych organizacji prywatnych i społecznych, które zajmują się wykładami języka polskiego. Trzeba tylko uważnie wybierać wśród tych szkół, bo pieniądze biorą dobre, ale niewiadomo, co dają i jakie możliwości mają. Dlatego przy Związku Polaków otworzyliśmy Polską Szkołę Sobotnią, gdzie uczą się dzieci za darmo. Mamy trzy placówki: w biurze przy Związku Polaków, w szkole numer 175 na Niwkach i na Bohaterów Sewastopola w budynku twórczości młodzieży. W tym roku w Polskiej Szkole Sobotniej uczy się więcej 200 osób. Dzieci od pięciu lat do maturzystów. Czwartą placówkę na lewym brzegu otwiera Wadym Pokidko. Na nowy rok szkolny tam zapisało się już ponad 70 osób.

13 13


14 14

ЛЕЦ ЧЦЕИИНФ ФИРПРЕ ИОИ/ ЛІІДЬ ИТТЩРАРАГЕЕНННОДДСИИТ И К А

НАВЧАННЯ В ПОЛЬЩІ. МІЙ ДОСВІД STUDIA W POLSCE. MOJE OŚWIADCZENIE Владислава Баженова

Władyslawa Bażenowa

ПРОПОНУЄМО ВАШІЙ УВАЗІ СТАТТЮ ЖУРНАЛІСТКИ З УКРАЇНИ ВЛАДИ БАЖЕНОВОЇ, ЯКА ЖИВЕ І НАВЧАЄТЬСЯ У ВАРШАВІ. ВОНА ПИШЕ ПРО СВОЄ НАВЧАННЯ І РОБОТУ В ПОЛЬЩІ. МАЄМО НАДІЮ, ЩО ЇЇ РОЗПОВІДЬ БУДЕ КОРИСНОЮ ДЛЯ ВСІХ, ХТО ЛИШЕ ПЛАНУЄ АБО ВЖЕ НАВЧАЄТЬСЯ У ПОЛЬЩІ.

PROPONUJEMY PAŃSTWU ARTYKUŁ DZIENNIKARKI Z UKRAINY WŁADY BAŻENOWEJ, KTÓRA MIESZKA I STUDIUJE W WARSZAWIE. ONA PISZE O SWOICH STUDIACH ORAZ PRACY W POLSCE. MAMY NADZIEJĘ, ŻE JEJ OPOWIEŚĆ ZOSTANIE POŻYTECZNA DLA WSZYSTKICH, KTO DOPIERO PLANUJE ALBO JUŻ STUDIUJE W KRAJU POLSKIM.

Через великий наплив студентів-іноземців до Польщі, в країні постає економічна проблема, оскільки українці і росіяни займають багато робочих місць. Такі працівники вигідні для підприємств, адже вони згідні на будь-яку роботу і маленьку зарплату. Сама я — варшавська студентка з України. Працювала на прибиранні метро перед відкриттям нової лінії М2. Роботодавці платили мені 8-9 злотих за годину, хоч полякам за легшу роботу — понад 10 злотих. На одну станцію виїжджали більше 10 працівниківіноземців і лишень три поляки, з яких один стежив за процесом. Серед студентів із так званої СНД існує мовна проблема: мало хто з них говорить по-польськи, навіть на початковому рівні. Така ситуація має місце не лише серед студентів першого, але і другого, і третього року навчання. Якщо це не створює проблеми в спілкуванні серед молоді, то в навчанні — безліч. Пояснення матеріалу і зарахування сесії складне для

Przez duży napływ studentów cudzoziemców do Polski, w kraju pojawia się problem ekonomiczny, ponieważ Ukraińcy i Rosjanie zajmują wiele miejsc pracy. Tacy pracownicy są korzystne dla przedsiębiorstw, przecież oni są zgodni na dowolną pracę i malutką pensję. Sama jestem studentką z Ukrainy. Pracowałam na sprzątaniu metra przed otwarciem nowej linii М2. Pracodawcy mi płacili 8-9 zlotych za godzinę, chociaż Polakom za lżejszą pracę ponad 10 zlotych. Na jedną stację wyjeżdżali ponad 10 pracowników cudzoziemców i zaledwie trzy Polacy, z których jeden śledził za procesem. Wśród studentów z tak zwanej Wspólnoty Niepodległych Państw jest mowny problem, mało kto z nich mówi po polsku, nawet na poziomie podstawowym. Taka sytuacja ma miejsce nie tylko wśród studentów pierwszego, ale i drugiego, i trzeciego roku nauczania. Jeśli to nie stwarza problemów w obcowaniu wśród młodzieży, to w nauczaniu — mnóstwo. Wyjaśnienie materiału i przyjęcie sesji jest trudne dla


F A K TPYO LI ST KR AE N D Y викладачів, а студенти натомість прогулюють уроки. Два роки тому я вчилася у київському університеті. Там відвідуваність пар вища, ніж у Польщі. І деякі польські викладачі про це знають, оскільки практикувалися за кордоном. Вони засмучені відвідуваністю у польських вишах, але не розуміють, що їхньої провини тут немає. Мене засмучує той факт, що студенти, приїжджаючи до Польщі, асимілюються, мало відвідують лекції, а деякі і взагалі приходять тільки на сесію. Крім того вони не працюють, а просто відвідують безліч заходів і гуляють до ранку. Все через те, що вперше в житті вирвалися з-під батьківської опіки. Студентамполякам у середньому 20 років, а іноземцям — від 16. Вони вперше опинилися самі у великому місті без нагляду, їх оточує багато спокус. Не можна казати, що всі іноземці байдужі до навчання. Просто ще не знають, наскільки воно важливе. Половина з них ще не вирішила, ким хоче бути в майбутньому. До того ж ставлення викладачів до студентівіноземців абсолютно різне. Дехто жаліє нас, українців, через ситуацію в країні. Хтось не дуже любить і ставиться упереджено. Мої улюблені викладачі ті, які ставляться до всіх однаково, не вішаючи ярликів. У моєму першому польському університеті був лектор, який на сесії ставив українцям оцінку «три» автоматом. Це було безглуздо з його боку, оскільки дисципліна, яку він викладав, була важливою для професії. Але в результаті її ніхто не вивчав через «непотрібність» — все одно отримаєш трійку. Тепер я навчаюся в університеті, яким цілком задоволена. Викладачі на моєму факультеті вміють зацікавити, допомагають з мовою, підтримують ідеї, підказуючи як було б краще зробити, легко і доступно пояснюють матеріал. Студентів-поляків дуже мало. Кажуть, що вони «з Червоної книги». Вже майже всі вони вивчили російську мову. Є ті, які з цікавістю дружать з іноземцями, як я, але є й такі, які намагаються нас ігнорувати, бо дуже від нас «втомилися».

wykładowców, a natomiast studenci wagarują lekcje. Parę lat temu studiowałam na Uniwersytecie Kijowskim. Tam frekwencja par jest wyższa, aniżeli w Polsce. I niektórzy wykładowcy to wiedzą, ponieważ oni mieli praktykę za granicą. Oni są zasmuconi tym faktem, lecz nie rozumieją, że ich winy tu niema. Bardzo mnie zasmuca ten fakt, że studenci przyjeżdżając do Polski stają się rozpuszczonymi, mało odwiedzają lekcje, a niektórzy i całkiem przychodzą tylko na sesję. Poza tym oni nie pracują, po prostu odwiedzają mnóstwo imprez i spacerują do rana. Wszystko przez to, że oni po raz pierwszy buchnęli spod rodzicielskiej kurateli. Polscy studenci mają średnio 20 lat, a przybyli z zagranicy od 16. Oni są po raz pierwszy sami w wielkim mieście bez nadzoru, ich otaczają wiele pokus. Nie można powiedzieć, że wszystkim cudzoziemcom nie ma sprawy do nauczania. Po prostu wciąż nie wiedzą, na ile ona jest ważna. Połowa z nich jeszcze nie rozstrzygnęła kim chce być w przyszłości. Stosunek wykładowców jest absolutnie różny. Ktoś żałuje nas, zwłaszcza Ukraińców, przez sytuację w kraju. Ktoś nie bardzo lubi i odnosi się stronniczo. Moimi ulubionymi są tamci, którzy się odnoszą do wszystkich równie nie wieszając etykiet. Na moim pierwszym polskim uniwersytecie był lektor, który na sesji stawiał Ukraińcom ocenę „trzy” automatem. To było głupio z jego boku, ponieważ jego dyscyplina była ważna dla fachu. Lecz w wyniku jej nikt się nie uczył przez "niepotrzebność". Teraz studiuję na uniwersytecie, którym jestem całkiem zadowolona. Wykładowcy na moim fakultecie umieją zainteresować, pomagają z językiem, podtrzymują idei, podpowiadając jak byłoby zrobić lepsze, łatwo i dostępnie wyjaśniają materiał lekcji. Studentów Polaków są za mało. Mówią, że oni są "z Czerwonej księgi”. Już prawie wszyscy oni nauczyli się języka rosyjskiego. Są tamci, którzy z ciekawością przyjaźnią się z cudzoziemcami, lecz są i tacy, którzy się starają nas ignorować, bo bardzo się od nas "zmęczyli".

15 15


16 16

Л Е ЧЦЕИНФИ П РЕ

ОИ/ Л ІДЬ ИТЩАРАГЕННОДС ИТ И К А

БІЗНЕС В УКРАЇНІ ТА ПОЛЬЩІ: ПЕРЕВАГИ, РИЗИКИ РОМАН ІВАСЮК, ТЕТЯНА ЛЯМЕНКО

Спостерігаючи за вдалим веденням бізнесу іншими, читаючи історії успіху нових стартапів чи оновлені списки мільярдерів журналу «Форбс», так і кортить і собі долучитися до успішних і знаменитих. І от коли ви вже визначилися зі своєю нішею, вивчили конкурентне середовище, склали бізнес-план, вам обов’язково знадобиться реєстрація приватного підприємства. Державна реєстрація підприємницької діяльності в Україні — досить складний процес з масою нюансів і труднощів. Він вимагає цілого списку обов’язкових дій: потрібно підготувати перелік документів та необхідних

Obserwacja tego, jak inni z powodzeniem prowadzą swój biznes oraz poznanie historii o nowych, zakończonych sukcesem, staurt-upach, albo aktualnych list miliarderów w czasopiśmie „Forbs”, budzą chęć dołączenia do grona cieszących się uznaniem ludzi sukcesu, pracujących na własne konto. Jeśli wyznaczyliście ze swoją niszą, zbadaliście środowisko konkurencyjne, napisaliście biznesplan, następnym krokiem powinna być rejestracja własnej działalności gospodarczej. Państwowa rejestracja działalności gospodarczej na Ukrainie to proces skomplikowany, który wiąże się z licznymi niuansami


POLSKA

PROWADZENIE BIZNESU NA UKRAINIE I W POLSCE: KORZYŚCI I ZAGROŻENIA ROMAN IVASIUK, TETYANA LYAMENKO

довідок, отримати дозволи та при цьому добре орієнтуватися у тонкощах законодавства. Український приватний підприємець пані Людмила ділиться своїм досвідом: "Завершуючи навчання, ми з сестрою замислились над тим, як започаткувати власний бізнес. Вирішили відкрити овочевий магазин у Кам’янці-Подільському. Ідею підтримали батьки — тож ми взялися до справи. Перше, що ми зробили, дізналися про необхідні для реєстрації документи. Цікаво, що чим більше ти дізнаєшся про реєстрацію, тим страшніше тобі за це братися.

i trudnościami. Wymagane jest wykonanie określonych czynności, takich jak skompletowanie dokumentów, zgłoszenie odpowiednich zaświadczeń, pozyskanie pozwoleń, oraz dobra znajomość zawiłości prawnych. Ukraiński prywatny przedsiębiorca Ludmiła opowiada o swoim doświadczeniu: „Pod koniec studiów myślałyśmy z siostrą o tym, jak rozpocząć swój biznes. Zdecydowałyśmy się otworzyć sklep z warzywami ekologicznymi w mieście Kamieniec-Podolski. Rodzicom pomysł też się spodobał, więc zabrałyśmy się do dzieła. Nie miałyśmy żadnej wiedzy na temat biznesowego środowiska miasta, ponieważ my tu tylko

17 17


18 18

У КЦЦРИИАФФЇ РНР ИИ А І–І ТТПРРОЕЕЛННЬДДЩ ИИ А

Насправді все виявилося не таким страшним, — продовжує наша співрозмовниця. — Я зібрала необхідні документи і пішла до міської ради. Попри запевнення знайомих, що потрібно комусь давати хабара, щоб прискорити процес, я зробила все законно. Результат не забарився — за декілька днів я зареєструвала підприємство. Реєстраційний процес обійшовся мені у 30 гривень, витрачених на бланки і папку. За другою групою оподаткування ми сплачували щомісячно близько 600 гривень податку. Оренда приміщення склала близько двох тисяч гривень щомісяця. Я не реєструвала сестру як свого найманого працівника, адже це потягнуло б за собою додаткові витрати. Також ми, як і більшість новачків, не могли собі дозволити послуги бухгалтера, і вели бухгалтерію самостійно. Словом, на сьогодні ми припиняємо підприємницьку діяльність. На це є низка причин: невдало вибране місце для торгівлі — немає потоку клієнтів, приміщення не відповідає умовам зберігання товару. Можливо, не зовсім вдало ми обрали й постачальників або ж зробили інші помилки. Зараз плануємо пошукати щастя за кордоном. Нещодавно дізналися, що є можливість відкриття бізнесу у Польщі, подавши документи в електронному вигляді". Дійсно, відповідно до польського законодавства іноземні компанії та фізичні особи мають право вести будь-який легальний бізнес. Іноземці, які не мають дозволу на постійне проживання (kartа pobytu stałego), можуть відкривати свою фірму в Польщі тільки у формі товариства з обмеженою відповідальністю (Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), акціонерного товариства, командитного товариства і командитногоакціонерного товариства. Також іноземна компанія може відкрити в Польщі представництво або філію. Найчастіше іноземні підприємці для реєстрації в Польщі обирають перший варіант. Справді, найпростішою формою підприємства є товариство з обмеженою відповідальністю. У цьому випадку засновником може бути одна людина.

studiowałyśmy, jednak zabrałyśmy się do dzieła stanowczo i z zapałem. Dowiedziałyśmy się, jakie dokumenty są wymagane do rejestracji. Faktem jest, że im bardziej człowiek chce się dowiedzieć czegoś na temat rejestracji, tym bardziej tego się boi. W rzeczywistości wszystko wyglądało mniej przerażająco — kontynuuje pani Ludmiła. Zebrałam wszystkie wymagane dokumenty i poszłam do Urzędu Rady Miejskiej. Pomimo namowy moich znajomych, którzy zachęcali mnie do zapłacenia łapówki, żeby przyśpieszyć proces rejestracji, wybrałam drogę zgodną z prawem i czekałam na rezultat. Niezwłocznie, po kilku dniach, zarejestrowałam działalność gospodarczą. Rejestracja dokumentów kosztowała mnie 30 hrywien (hrn), wydanych na formularze i teczkę. Zgodnie z przynależnością do 2 grupy podatkowej, płaciliśmy około 600 hrn podatku miesięcznie. Wynajem pomieszczenia wynosił około 2 000 hrn miesięcznie. Nie rejestrowałam siostry jako pracownika zatrudnionego, ponieważ to spowodowałoby kolejne wydatki na podatek. My, podobnie jak inni początkujący, nie mogłyśmy sobie pozwolić na wynajęcie usług firmy świadczącej usługi księgowe, ale zaczęłyśmy prowadzić księgowość samodzielnie. Podsumowując obecnie zawieszamy naszą działalność gospodarczą. Jest na to szereg przyczyn: niefortunnie wybrane miejsce na sprzedaż — nie ma „przepływu”, pomieszczenie nie do końca spełnia warunki do przechowywania towaru, może wybraliśmy niewystarczająco dobrych dostawców, a może popełniłyśmy inne błędy, bo własna działalność to dla nas coś nowego. Teraz planujemy szukać szczęścia za granicą. Zupełnie niedawno dowiedziałyśmy się, że istnieje możliwość założenia biznesu w Polsce, nawet bez konieczności wyjazdu do tego kraju, wystarczy tylko złożyć wniosek w formie elektronicznej. Naprawdę zgodnie z polskim prawem, zagraniczne firmy i osoby fizyczne mają prawo prowadzić jakikolwiek legalny biznes. Cudzoziemcy, którzy nie mają karty pobytu stałego (zezwolenia na osiedlenie się), mogą założyć swoją działalność gospodarczą w Polsce w formie Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółki Akcyjnej, Spółki Komandytowej oraz Spółki komandytowo-akcyjnej. Poza tym, przedsiębiorstwo zagraniczne może otworzyć w Polsce przedstawicielstwo albo filię. Najczęściej przedsiębiorcy zagraniczni wybierają pierwszą


UFKARKAT IYN AI -TPROELNSDKYA Мінімальний статутний капітал — 5 000 злотих (близько 1200 євро). Рада правління також може складатися з однієї особи. Наглядова рада та ревізійний комітет не обов’язкові. Компанія може мати будь-яку назву, але вона додатково має містити інформацію про форму власності (“Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” або скорочення у вигляді “Sp. z o.o.”). Ставши членом правління, можна отримати польську візу, а трохи пізніше — дозвіл на постійне місце проживання і громадянство. Компанія може працювати без прибутку, проте в будь-якому разі має покривати витрати, в тому числі зарплати співробітників. Прибуток обов’язковий, якщо члени правління хочуть отримати в Польщі вид на постійне місце проживання. Коли форма власності обрана, можна йти до державних органів. Відкрити фірму в Польщі можна двома способами: через інтернет (ваша присутність в Польщі не потрібна) або скориставшись послугами нотаріуса (є обов’язковою ваша присутність в Польщі або ж особи що має доручення від вас). Перший спосіб є швидшим і дешевшим. Різниця між ними тільки у формі установчого договору і в деяких обмеженнях щодо його зміни в майбутньому. Процес реєстрації можна пройти самому або звернутися до послуг фірм, що зроблять це за вас, звісно за окрему плату. Але потрібно мати на увазі, що якщо ви вирішили відкривати фірму самотужки, то, можливо, вам потрібно буде все ж таки з’їздити до Польщі, щоб вирішити якісь питання на місці або ж привезти документи. А для цього потрібно мати візу. Перший крок під час реєстрації — це складання та підписання установчого договору. Далі потрібно підготувати заяву на реєстрацію фірми у встановленій

opcję. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest najłatwiejszą formą przedsiębiorstwa. W tym razie założycielem może być jedna ososba. Wymagany kapitał zakładowy — 5000 złotych (około 1200 euro). Zarząd może składać się nawet z jednej osoby. Rada nadzorcza i komisja rewizyjna są nieobowiązkowe. Przedsiębiorstwo może mieć dowolną nazwę, jednak powinna ona zawierać dodatkową informację o formie własności („Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” albo „Sp. z o.o.”). Członkowie zarządu mogą dostać wizę do Polski, a po jakimś czasie zezwolenie na osiedlenie się oraz obywatelstwo. Przedsiębiorstwo może pracować bez zysków, jednak zawsze powinno pokrywać koszty, łącznie z wypłatą wynagrodzeń pracownikom. Zyski są wymagane, jeśli członkowie zarządu chcą starać się o zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Po określeniu się z formą działalności gospodarczej można iść do urzędu. Założyć działalność gospodarczą w Polsce można na dwa sposoby: za pomocą Internetu (obecność w Polsce nie jest wymagana) lub korzystając z usług notariusza (jest wymagana obecność w Polsce, albo udzielenie pełnomocnictwa wybranej osobie). Pierwszy sposób jest szybszy i tańszy. Różnią się one tylko formą umowy założycielskiej oraz niektórymi ograniczeniami, dotyczącymi wprowadzania zmian do umowy w przyszłości. Cały proces rejestracji można przejść samodzielnie albo skorzystać z usług firm specjalistycznych, które zarejestrują działalność gospodarczą, oczywiście za określone wynagrodzenie. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli założyciel podjął decyzję, by bez pośredników, samodzielnie przeprowadzić rejestrację działalności gospodarczej, to będzie musiał jeździć do Polski, żeby na miejscu wyjaśniać pytania albo przywieźć dokumenty. W tym wypadku będzie potrzebna wiza. Pierwszym krokiem jest stworzenie i podpisanie umowy

19 19


20 20

ЛЕЦ ЧЦЕИИНФ ФИРРЕБИИІ/ ЗІІДН ИТТЕ РАРСГЕЕНННОДДСИИТ И К А

законодавством формі та подати його до Польського судового реєстру (KRS) за місцем реєстрації. Разом з цим потрібно сплатити судове мито і вартість оголошення в судовому та господарському віснику. KRS після завершення всієї процедури видає свідоцтво про реєстрацію. З 1 грудня 2014 року NIP (податковий номер) і Regon (статистичний номер) в Польщі отримують в день реєстрації в KRS. Суд самостійно відправляє реєстраційні заяви в інші фонди разом з інформацією про реєстрацію в KRS. На завершення нове польське підприємство виготовляє печатку і відкриває рахунок у банку. І звичайно, актуалізує дані в податковій за місцем реєстрації фірми. Зареєструвати компанію можна як особисто, так і за дорученням. Весь процес займає до одного місяця. А також можливий процес реєстрації без присутності за дорученням від співзасновників і з терміном до 10 днів. Польща приваблює підприємців з інших країн ще й оптимальною системою оподаткування в порівнянні з іншими представниками ЄС. Наприклад, податок на прибуток тут становить 19 %, в той час як у Німеччині його ставка дорівнює 30 %, в Угорщині — 20,6 %, Естонії — 21 %. Новоспеченому підприємству доведеться також сплачувати ПДВ. Базова ставка в Польщі становить 23% (але в деяких випадках може бути значно нижчою). Нульова ставка застосуються до товарів, що експортуються, деяких видів фармацевтичної продукції, підручників і деяких сільськогосподарських товарів, також від сплати ПДВ звільняються підприємства з річним оборотом менше 50 000 злотих. Ставка 8% застосовується до фармацевтичних товарів, будівельних матеріалів і послуг, книг, газет і журналів; 5% — для окремих товарів. Як ми вже згадували, працюють посередницькі фірми, які допомагають у відкритті своєї справи в Польщі. Насправді, більшість із них є простими посередниками між вами і фірмою в Польщі, яка і виконує основну роботу. Досить часто цей процес у них поставлений на конвеєр, тому вони роблять помилки, за які вам доведеться розраховуватись у майбутньому. Наприклад, були випадки коли, під час реєстрації були вказані зовсім інші види діяльності (КВЕДИ), в результаті чого, потім довелося вносити зміни в судовий реєстр (а це не безкоштовно) і ще й пояснювати податковому інспектору чому так вийшло. Інший приклад: під час реєстрації фірми як платника ПДВ потрібно подати інформацію про діяльність фірми, зазвичай коротенький бізнес-план. Часто подаються шаблонні документи, в яких описані такі види діяльності, які жодного стосунку до вашої фірми не мають. Якщо ви вирішили скористатися послугами таких компаній, звертайтеся до фірм, які офіційно зареєстровані в Польщі. Перевіряйте інформацію про такі фірмі в Державному судовому реєстрі Польщі. Ця інформація є загальнодоступною. Зверніть увагу на те, коли ця компанія була заснована, який розмір статутного капіталу, хто є засновниками (українці чи поляки). Постійно контролюйте весь процес, ретельно перевіряйте всі відомості. Якщо якийсь з етапів затягується, вимагайте чіткого пояснення, бажано із документальним підтвердженням. Досвідом відкриття фірми в Польщі ділиться Роман: „Я відкривав у Польщі товариство з обмеженою відповідальністю з мінімальним уставним капіталом

założycielskiej. Następnie należy wypełnić przewidziany prawnie formularz wniosku o rejestrację przedsiębiorstwa i złożyć go w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) w mieście rejestracji. Przy tym trzeba uiścić opłatę sądową i koszty związane z ogłoszeniem o założeniu działalności w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Po zakończeniu całej procedury KRS wydaje zaświadczenie o wpisie do rejestru. Z dnia 1 grudnia 2014 NIP (numer ewidencji podatkowej) i Regon (numer w Rejestrze Gospodarki Narodowej) w Polsce nadawane są w dniu rejestracji w KRS. Sąd sam wysyła wnioski rejestracyjne do innych instytucji, łącznie z zawiadomieniem o rejestracji w KRS. Na zakończenie nowe polskie przedsiębiorstwo dostaje indywidualną pieczątkę i zakłada konto w banku. Aktualizowane są wszystkie dane w urzędzie skarbowym w miejscu rejestracji firmy. Cały proces trwa około miesiąca. Rejestracja może odbyć się bez obecności przyszłego przedsiębiorcy, ale na mocy udzielonego przez współwłaściciela pełnomocnictwa w terminie do 10 dni. Polska przyciąga przedsiębiorców z innych państw także dzięki zoptymalizowanemu, w porównaniu z innymi państwami członkowskimi UE, systemowi podatkowemu. Przykładowo, podatek dochodowy w Polsce wynosi 19 %, w Niemczech wysokość podatku równa się 30 %, na Węgrzech — 20,6 %, w Estonii — 21 %. Nowe przedsiębiorstwo będzie musiało płacić podatek VAT. W Polsce stawka bazowa wynosi 23% (ale w niektórych przypadkach może być niższa). Stawka zerowa stosowana jest do towarów eksportowanych, niektórych rodzajów produkcji farmaceutycznej, podręczników i niektórych towarów gospodarstwa rolnego, od podatku są także zwolnione przedsiębiorstwa z rocznym obrotem mniejszym niż 50 000 złotych. Stawka 8% stosowana jest do wszystkich innych produktów farmaceutycznych, materiałów budowlanych i usług, do książek, gazet, czasopism. 5% — do określonych towarów. Jak już mówiliśmy obecnie na Ukrainie i w Polsce jest dość dużo firm, które pomagają założyć działalność gospodarczą w Polsce. W rzeczywistości większość z nich są to pośrednicy między państwem a firmą w Polsce, która jest głównym wykonawcą. Często jest tak, że cały proces prowadzą oni metodą taśmową i popełniają błędy, za które państwo będą musieli płacić w przyszłości. Zdarzały się błędy przy wskazywaniu kodu działalności (PKD), co wymagało później wprowadzenia korekty do rejestru sądowego (ta procedura jest płatna) i złożenia wyjaśnień inspektorowi kontroli skarbowej. Inny przykład —


F A K TBY I ZI NTERSE N D Y 5000 злотих. Ми з дружиною є власниками 50 на 50. Під час реєстрації вирішили скористатися послугами фірми-посередника. Була обрана електронна форма реєстрації. Оформили доручення на представника цієї фірми в Польщі. Наше підприємство було зареєстроване в Державному судовому реєстрі через сім днів з моменту звернення до фірми-посередника. Отримавши виписки із Державного судового реєстру, (з ними ми змогли подати документі на візи) і через 10 днів були у Польщі. Наступного дня після приїзду до Польщі ми відкрили в банку рахунки як для фірми, так і для особистого користування, і уклали договір про бухгалтерське обслуговування із польською компанією. Загалом до вибору того, хто буде проводити бухгалтерський і кадровий облік, потрібно підходити дуже ретельно. Реєстрація фірми як платника ПДВ зайняла близько одного місяця, оскільки потрібно було декілька разів надавати додаткові документи та пояснення щодо майбутньої діяльності фірми. Щодо ведення бухгалтерського обліку, теж можливі варіанти. У Польщі дуже поширені фірми, які надають послуги з бухгалтерського і кадрового обліку. Для невеликих фірм набагато дешевше передати ведення цього обліку сторонній фірмі, ніж наймати власного бухгалтера. Вартість бухгалтерського обслуговування в таких фірмах коштує від 300 злотих/місяць (80$). Оренда юридичної адреси, на яку приходить вся кореспонденція, коштує в середньому 100 злотих/ місяць (25$). Насправді вести сам бізнес нескладно. За незначні порушення зазвичай податкова не карає штрафами. Просто поінформує про порушення. За рік я не мав жодних перевірок. Повернення ПДВ завжди відбувається вчасно у передбачені законом строки. Практично усі питання із податковою вирішує бухгалтер. Мені довелось лише раз завітати до податкової для отримання довідки, що фірма не має боргів. Цю довідку зазвичай видають протягом 7 днів. Але коли я запитав інспектора, чи можна її отримати швидше, мені видали за 15 хвилин. При надходженні коштів на банківські рахунки жодного разу в банку не просили показати їм договір із контрагентом для підтвердження походження цих коштів. Відбувається вільний продаж/купівля валют за ринковим курсом”. Отож, вам вираховувати ризики та визначати, де почати свою справу — в Україні чи в Польщі.

podczas rejestracji firmy jako płatnika podatku VAT należy podać informacje o działalności firmy, zazwyczaj podaje się tu krótki plan biznesowy. Często podawane są w tych przypadkach dokumenty szablonowe, zawierające opis takich typów działalności, które nie mają nic wspólnego z państwa firmą. Jeśli zdecydowaliście korzystać z usług firm pośredniczących, zwracajcie się do tych, które są oficjalnie zarejestrowane w Polsce. Sprawdźcie informację o takiej firmie na liście KRS. Jest to informacja powszechnie dostępna. Zwróćcie uwagę na to, kiedy powstało to przedsiębiorstwo, jakie miało kapitał zakładowy, kto jest założycielem (obywatele Ukrainy czy Polski). Kontrolujcie przebieg całego procesu, rzetelnie sprawdzając wszystkie informacje. W sytuacji przedłużania się któregoś etapu rejestracji należy domagajcie się jednoznacznych wyjaśnień, najlepiej popartych dokumentami. O założeniu działalności gospodarczej w Polsce opowiada Roman: „Założyłem w Polsce Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z kapitałem zakładowym w wysokości 5000 zł. Jesteśmy z żoną właścicielami 50 na 50. Postanowiliśmy skorzystać z usług firmy pośredniczącej. Wybraliśmy internetową formę rejestracji. Udzieliliśmy pełnomocnictwa przedstawicielowi firmy pośredniczącej w Polsce. Nasze przedsiębiorstwo zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym w ciągu 7 dni od momentu zlecenia sprawy firmie pośredniczącej. Na podstawie wypisu z KRS my mogliśmy złożyć dokumenty na wizy i już za 10 dni byliśmy w Polsce. Po przyjeździe, następnego dnia, założyliśmy w banku konto firmowe i konto osobiste, podpisaliśmy umowę o świadczenie usług rachunkowo-księgowych z polskim biurem. Ogólnie rzecz biorąc, do wyboru prowadzącego rachunkowość (w tym księgowość) należy podchodzić bardzo rzetelnie. Rejestracja firmy jako płatnika podatku VAT zajęła nam około miesiąca, ponieważ kilka razy musieliśmy dostarczać dodatkowe dokumenty i składać wyjaśnienia na temat przyszłej działalności. Jeśli chodzi o prowadzenie rachunkowości, możliwe są różne warianty. W Polsce są bardzo popularne firmy, które świadczą usługi z prowadzenia rachunkowości i akt osobowych. Małym firmom finansowo bardziej się opłaca zlecić prowadzenie rachunkowości innej firmie niż zatrudniać własnego księgowego. Koszt prowadzenia księgowości w takich firmach wynosi od 300 zł/miesięcznie (80$). Wynajem siedziby spółki, do której przychodzi cała korespondencja, średnio kosztuje 100 zł/miesięcznie (25$). Prowadzenie biznesu nie jest czymś skomplikowanym. Za drobne przekroczenia, które mogą się przydarzyć osobie stawiającej pierwsze kroki w prowadzeniu biznesu w obcym państwie, zazwyczaj urząd skarbowy nie nakłada grzywny. Pouczają tylko o wykroczeniach, a następnie każą wracać do pracy, z przestrogą, by w przyszłości nie powtarzać popełnionych błędów. W ciągu roku nie miałem żadnej kontroli. Zwrot nadpłaty podatku VAT zawsze przychodził w odpowiednich, przewidzianych w prawie, terminach. W zasadzie wszystkie pytania z urzędem skarbowym wyjaśnia księgowy. Na przestrzeni roku tylko raz byłem w urzędzie skarbowym, w celu uzyskania zaświadczenia, że firma nie ma długów. Zaświadczenie zazwyczaj jest wystawiane w ciągu 7 dni, ale na moje zapytanie, czy można przyśpieszyć procedurę, dokument został wystawiony w ciągu 15 minut od momentu zgłoszenia. Ani razu nie musiałem przedstawiać w banku umowy z kontrahentem, żeby potwierdzić źródło, z którego wpływają koszty na moje konto bankowe, niezależna sprzedaż/kupno walut odbywa się zgodnie z kursem na runku walutowym”. Dlatego wam wyliczać ryzyk i wyznaczać, gdzie zacząć swoją sprawę — na Ukrainie czy w Polsce.

21 21


22 22

ЛЕЦ ЧЦЕИИНФ ФИДРРЕІ ИИ А/ СІІДПИТТОРАРРГЕЕАНННОДДСИИТ И К А

МИ — НАЙБІЛЬША ПОЛОНІЙНА ОРГАНІЗАЦІЯ НА БАЛКАНАХ JESTEŚMY NAJWIĘKSZĄ ORGANIZACJĄ POLONIJNA NA BAŁKANACH

Лешек ВОНТРУБСКІ

Leszek Wątróbski

РОЗМОВА З МАРІЄЮ ДАЧЕВСЬКОЮ — ГОЛОВОЮ ПОЛЬСЬКОГО КУЛЬТУРНООСВІТНЬОГО ТОВАРИСТВА ІМ. ВАРНЕНЬЧИКА У БОЛГАРІЇ

— ROZMOWA Z MARIĄ DACZEWSKĄ, PREZESEM POLSKIEGO STOWARZYSZENIA KULTURALNOOŚWIATOWEGO IM. W. WARNEŃCZYKA W BUŁGARII

— Як і коли Ви поселилися у Болгарії? — До Болгарії я приїжджала з екскурсіями Almaturu, до того як познайомилася зі своїм чоловіком. Я була тоді працівником компанії PLL LOT і я мала можливість співпрацювати з польськими молодіжними туристичними фірмами. З чоловіком познайомилася під час спільної подорожі. Він працював тоді у Болгарських авіалініях Балкан. Сьогодні можна було б назвати цю подорож інтеграційною. Це був 1977 рік. Перший раз ми зустрілися на летовищі, разом з цілою групою з Польщі. Я провела тоді два тижні у здравниці „Дружба”, який сьогодні носить назву Sweti Konstantin і Sweta Elena, біля Чорного Моря. Це було кохання з першого погляду. Минули два роки, які підтвердили, що телефонних розмов нам замало, та й вони занадто дорогі. Отож, ми вирішили побратися. — Потім відбулося Ваше весілля. Весілля відбулося 1979 року саме у Болгарії з дуже прозаїчної причини. Тут ми мали більшу сім'ю. Додатковим аргументом для шлюбу у Болгарії були плани на постійне проживання на Балканах знову ж із прозаїчної причини — квартирної. Тут у Софії ми мали окрему квартиру. Такої можливості в Польщі

— Jak i kiedy zamieszkała Pani w Bułgarii? — Do Bułgarii przyjeżdżałam z wycieczkami Almaturu, zanim jeszcze poznałam swego męża. Byłam wówczas pracownikiem PLL LOT i miałam możliwość współpracy z polskimi turystycznymi biurami młodzieżowymi. Z mężem poznałam się na wyjeździe grupowym. On pracował wówczas w bułgarskich Liniach Lotniczych Bałkan, ja PLL „LOT”. Dziś można byłoby nazwać ten wyjazd integracyjnym. To był rok 1977. Pierwszy raz spotkaliśmy się na płycie lotniska, razem z całą grupą z Polski. Spędziłam wówczas dwa tygodnie w uzdrowisku Drużba, noszącym dziś nazwę Sweti Konstantin i Sweta Elena, nad Morzem Czarnym. Była to miłość od pierwszego wejrzenia. Minęły dwa lata i stwierdziliśmy, że rozmowy telefoniczne już nam nie wystarczają i są zbyt drogie. Postanowiliśmy się pobrać. — Potem odbył się Wasz ślub… — Ślub odbył się w roku 1979 w Bułgarii z bardzo prozaicznej przyczyny. Tu mieliśmy większą rodzinę. Dodatkowym argumentem za ślubem w Bułgarii były plany zamieszkania na Bałkanach na stałe, z prozaicznej przyczyny — mieszkaniowej. Tu w Sofii, mieliśmy możliwość samodzielnego mieszkania.


F A K DT IYA SI PT OR RE AN D Y тоді не було. Про своє рішення я не шкодую до сьогодні. Пам'ятаю також, що коли поселилася у Болгарії, економічна ситуація у цій країні була значно краща, ніж того часу у Польщі, сьогодні навпаки. Я потрапила до дуже доброї сім'ї, в яку мене прийняли і вважають за доньку. Я була їхньою першою невісткою, що тут на Балканах дуже важливе. Ніхто мені не дотикав моїм польським походженням. Мене голубили і допомагали. Знаю натомість, що чимало моїх польських подруг у сімейному житті мали різне. То були дуже цікаві роки. Було це вже після польського Урсуса і келецького погрому, влаштованого польськими і радянськими спецслужбами. Мушу додати, що в Польщі я мешкала саме в Урсусі. Перед переїздом до Болгарії я мусила закінчити свою роботу в Польщі і уладнати справи з документами, потрібними для виїзду з країни. Я одержала також відповідну згоду (адже працювала в PLL LOT) на безкоштовне перевезення літаком до Болгарії свого майна. Отже я привезла до Софії все, що мені тут знадобилося. Все, що зазвичай молода дівчина повинна мати. Лишилися мені в країні всього лише важкі книжки, які я перевожу сюди безперервно, навіть до сьогодні. — Як Ви згадуєте початок свого життя на болгарській землі? — Початок мого життя у Болгарії в цілому не був важким. Болгарську мову я почала вчити ще в Польщі 1978 року, коли ми вирішили одружитися, у Болгарському інституті Культури у Варшаві. Потім, вже у Болгарії, я практикувала мову в розмовах з вагітною сусідкою, чоловік якої навчав мене загальної мови і жаргону. Я слухала також радіо і дивилася телебачення. А були то ще часи, в яких лектори говорили чисто і правильно. Отже моя болгарська ставала щораз кращою і кращою. Тоді

Takiej możliwości w Polsce wówczas nie było. Swej decyzji do dzisiaj nie żałuję. Pamiętam też, że kiedy zamieszkałam w Bułgarii sytuacja ekonomiczna tego kraju była zdecydowanie lepsza niż w tym samym okresie w Polsce, odwrotnie niż dzisiaj. Trafiłam do bardzo dobrej rodziny, w której przyjęto mnie i traktowano jak córkę. Byłam ich pierwszą synową, co tu na Bałkanach jest bardzo ważne. Nikt mi też nie wytykał mego polskiego pochodzenia. Raczej hołubiono mnie i pomagano. Wiem natomiast, że sporo moich polskich koleżanek miało z tym różne. To były bardzo ciekawe lata. Było już po polskim Ursusie i pogromie kieleckim inspirowanym przez polskie i radzieckie służby specjalne. Muszę dodać, że w Polsce mieszkałam właśnie w Ursusie. Przed przyjazdem na stałe do Bułgarii musiałam zakończyć swoją pracę w Polsce i załatwić wszystkie dokumenty potrzebne na stały wyjazd z kraju. Dostałam też odpowiednią zgodę, bo pracowałam przecież w PLL LOT, na bezpłatne przewiezienie samolotem do Bułgarii swojego dobytku. Przywiozłam więc do Sofii wszystko, co mi tu było potrzebne. Wszystko co zwykle panna młoda mieć powinna. Zostały mi w kraju jedynie ciężkie książki, które przewożę tu ciągle, do dnia dzisiejszego. — Jak wspomina Pani swoje początki na ziemi bułgarskiej? — Początki w Bułgarii nie były wcale takie trudne. Języka bułgarskiego zaczęłam się uczyć jeszcze w Polsce, od roku 1978, kiedy to podjęliśmy decyzję o naszym ślubie. Języka uczyłam się w Bułgarskim Instytucie Kultury w Warszawie. Potem, już w Bułgarii, poznawałam język praktycznie w rozmowach z sąsiadką, która była w ciąży i mężem, który uczył mnie mowy potocznej i żargonu . Słuchałam też radia i oglądałam telewizję. A były to jeszcze czasy, w których lektorzy mówili czysto i poprawnie. Mój bułgarski stawał się więc coraz lepszy i lepszy. Był taki okres, że po bułgarsku mówiłam już bardzo dobrze. Później,

23 23


24 24

Л Е ЧЦЕИНФИ ДРЕІ И А/ С ІДПИТОАРРГЕАННОДС ИТ И К А

по-болгарські я говорила вже дуже добре. Пізніше, через три роки, я разом з чоловіком була навіть перекладачем у болгарському NOT. Я водила також тоді численні делегації, які приїжджали до Софії на декілька днів. 1984 року донька пішла до садочка, а я розпочала роботу в польському представництві – передусім в POLMOT, а потім в PEKAES — до кінця, тобто до його хвилини ліквідації в 2001 році. Причиною ліквідації представництва PEKAES у Болгарії була велика конкуренція міжнародних фірм, які перевозили товар за демпінговими цінами. Тепер працюю в сімейній фірмі. Між цими періодами я була у Польщі, де працювала в бюро нерухомості. Донька в той час навчалася в Польщі, потім же виїхала до США і нарешті повернулася до Болгарії. Я лишилася в Польщі без доньки і швидко також вирішила повернутися. — Коли і як дійшло до Вашого залучення в життя полонії? Полоній ну діяльність я розпочала через кілька років. Я знала щоправда багатьох наших співвітчизників і була їм прихильною від самого початку. Я була також співзасновницею Польського культурно-освітнього товариства ім. Владислава Варненьчика у Болгарії. Потім був такий період, під час якого я не була його активним діячем. Однак завжди я отримувала інформацію про те, що в ньому діється. Коли я перебувала в Польщі, спілкувалася з нашою доброю знайомою — пані Урсулою Мільчевською, головою Польського культурно-освітнього Товариства ім. В. Варненьчика. Від неї через свого чоловіка я дізнавалася про щоденні справи і діяльність полонійної організації. Всерйоз я розпочала роботу в товаристві вісім років тому. Вибрали мене тоді скарбником. Головою був Станіслав Гафтарчик. У наступній каденції я

przez okres trzech lat, byłam nawet razem z mężem tłumaczem w bułgarskim NOT-cie. Oprowadzałam też wówczas liczne delegacje, które przyjeżdżały do Sofii na kilka dni. W roku 1984 córka poszła do przedszkola, a ja rozpoczęłam pracę w polskim przedstawicielstwie — najpierw w POLMOT, a następnie w PEKAES — aż do końca, tzn. do chwili jego likwidacji w roku 2001. Przyczyną likwidacji przedstawicielstwa PEKAES w Bułgarii była duża konkurencja firm międzynarodowych, które przewoziły towar po cenach dumpingowych. Teraz pracuję w rodzinnej firmie. W międzyczasie byłam, przez okres 4 lat, w Polsce, gdzie pracowałam w biurze nieruchomości. Córka w tym czasie studiowała w Polsce, potem zaś wyjechała do USA i w końcu wróciła do Bułgarii. Zostałam więc w Polsce bez córki i szybko zdecydowałam się także na powrót. — Kiedy i jak doszło do Pani zaangażowania się w życie polonijne? — Działalność polonijną podjęłam dopiero po latach. Znałam wprawdzie wielu naszych rodaków i kibicowałam im od początku. Byłam też współzałożycielką Polskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego im. Władysława Warneńczyka w Bułgarii. Potem był taki okres, w czasie którego nie byłam jego aktywnym działaczem. Zawsze jednak docierały do mnie informacje, co w nim się dzieje. Kiedy przebywałam w Polsce kontaktowałam się z naszą dobra znajomą — panią Urszulą Milczewską, przewodniczącą Polskiego Stowarzyszenia KulturalnoOświatowego im. W. Warneńczyka. Od niej to, poprzez swojego męża, dowiadywałam się o codziennych sprawach i działalności naszej polonijnej organizacji. — Aktywną pracę w Stowarzyszeniu podjęła Pani niedawno…


Ц И ФDРI ИA SІ PТ OР ЕRНAД И працювала знову як скарбник з головою Марком Сорочиньскім. Протягом останніх років дуже змінилися форми отримання дотації. Раніше ці питання вирішував сенат через товариство "Польська спільнота". Сьогодні дотації надає Міністерство зовнішніх справ Польщі. Мусить минути трохи часу, щоб ми до цього призвичаїлися. Гроші надаються на конкретні проекти. Що то однак є гарний проект, того нам не говорять. Можна тільки здогадуватися, що гарний — це польський і такий, що стосується нашої Вітчизни. Коли відкидають проект, то часто не надають причин цього рішення — з якого приводу не був прийнятий. Ми не маємо також жодної зворотної інформації. Не є це тільки наша болгарська проблема, але всіх полоній них організацій світу. Ми розмовляли про те багато разів на нараді голів полоній них організацій. Так, справді, не знаємо, як їх писати. Ми не можемо також розраховувати на місцеві гроші, від болгарської держави. Якби ми були визнаною ними нацменшиною, то справа виглядала б значно краще. Ми зареєстровані як безприбуткове товариство, що не здійснює жодної господарської діяльності, тобто не заробляє. — У жовтні цього року ви будете святкувати ювілей Варненьчика... — Плануючи 30-річний ювілей нашого товариства в 2014 році, ми потребували додаткових ресурсів. Гроші також потрібні на благочинну діяльність для наших членів, самотніх старших людей і хворих. Пенсії у Болгарії невеликі, і люди дуже часто мусять жити нижче соціального мінімуму. Їхні діти виїхали десь заробляти на хліб, тому немає кому їм допомогти. Згідно з болгарським законодавством, не можна двічі тій самій особі вручити фінансову допомогу. Наприклад, ми маємо в Софії подругу, у якої недавно помер чоловік. Вона має 120 левів (1 700 гривень) пенсії і все життя працювала в польській установі. Прожити на ці гроші майже неможливе.

— Na poważnie rozpoczęłam prace w Stowarzyszeniu 8 lat temu. Wybrano mnie wówczas na skarbnika. Przewodniczącym był Stanisław Haftarczyk. W kolejnej kadencji współpracowałam ponownie, jako skarbnik, z prezesem Markiem Soroczyńskim. W ciągu ostatnich lat bardzo zmieniły się formy otrzymywania dotacji. Dawniej decydował o nich Senat poprzez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”. Dziś dotacje przyznaje MSZ. Musi minąć trochę czasu, abyśmy się do tego przyzwyczaili. Pieniądze przyznawane są na konkretne projekty. Co to jednak jest dobry projekt, tego się nam nie mówi. Można się tylko domyślać, że dobry - to znaczy polski i dotyczący naszej Ojczyzny. Kiedy odrzuca się projekt, to często nie podaje się składającym przyczyn takiej decyzji — z jakiego powodu nie został przyjęty. Nie mamy też żadnej informacji zwrotnej. Nie jest to tylko nasz bułgarski problem, ale wszystkich organizacji polonijnych na całym świecie. Rozmawialiśmy o tym wielokrotnie na naradzie prezesów organizacji polonijnych. Tak naprawdę, to nie wiemy jak je pisać. — W październiku br. obchodzić będziecie Państwo jubileusz Warneńczyka… — Planując jubileusz 30-lecia naszego Stowarzyszenia w roku 2014 będziemy potrzebowali dodatkowych środków. Pieniądze są także potrzebne na działalność charytatywną dla naszych, często już samotnych, starych i schorowanych członków. Emerytury w Bułgarii są niewielkie i ludzie bardzo często muszą żyć poniżej minimum socjalnego. Ich dzieci wyjechały gdzieś za chlebem i nie bardzo ma kto im pomóc. Według obowiązujących tu przepisów nie można dwukrotnie, tej samej osobie, wręczyć pomoc finansową. Mamy tu np. w Sofii koleżankę, której niedawno zmarł mąż. Ona ma 120 lewa emerytury i całe życie pracowała w polskiej instytucji. Przeżyć za te pieniądze jest prawie niemożliwe…

25 25


26 26

Л Е ЧЦЕИНФИ П РЕО ИЛ/ І ІДТ ИИТ АРКГЕАННОДС ИТ И К А

ПОЛЬСЬКИЙ ДОСВІД РЕФОРМУВАННЯ ОРГАНІВ МІСЦЕВОГО САМОВРЯДУВАННЯ POLSKIE DOŚWIADCZENIE REFORMOWANIA ORGANÓW SAMORZĄDU MIEJSCOWEGO Костянтин СИЛЬВЕЙСТРОВ

Загальною ознакою для більшості країн у третьому тисячолітті став пошук шляхів соціально-економічної, політичної, правової та духовної трансформації. Одним із їхніх пріоритетів є розвиток місцевого самоврядування. Аналіз сучасних систем місцевого самоврядування свідчить, що воно будується на поєднанні різних теорій, концепцій і відповідно на поєднанні різних варіантів взаємодії як громадських, так і державних елементів. На пострадянському просторі теорії та моделі місцевого самоврядування слугують інтегрувальним орієнтиром правової ідеології, що нерідко ускладнює розвиток місцевого самоврядування, бо досить часто ці проблеми розв’язуються без урахування позитивного зарубіжного досвіду сучасних модернізацій муніципального управління. Україна зараз перебуває на такому етапі, коли потрібно чітко вибрати шлях, яким ми підемо далі. Необхідним є реформування системи органів місцевого самоврядування. Минулого року українська влада почала рухатись у цьому напрямку, але цих зусиль замало для отримання позитивних результатів. Оскільки часу на спроби та помилки в України немає,

Konstanty SYLWEJSTROW Ogólną oznaką dla większości krajów w trzecim tysiącleciu stało się poszukiwanie dróg transformacji społeczno-ekonomicznej, politycznej, prawnej i duchownej. Jednym z ich priorytetów jest rozwój samorządu miejscowego. Analiza współczesnych systemów samorządu miejscowego świadczy, że ono buduje się na pojednaniu różnych teorii, koncepcji i odpowiednio na pojednaniu różnych wariantów współdziałania elementów jak społecznych, tak i państwowych. Na postsowieckim obszarze teorii i modelu miejscowego samorządu służą punktem orientacyjnym ideologii prawnej, co nierzadko komplikuje rozwój samorządu miejscowego, bo dosyć często te problemy rozwiązują się bez uwzględnienia pozytywnego doświadczenia zagranicznego współczesnych modernizacji kierowania municypalnego. Ukraina teraz przebywa na takim etapie, kiedy trzeba wyraźnie wybrać drogę, którą pójdziemy dalej. Potrzebne jest reformowanie systemu organów samorządu miejscowego. W zeszłym roku władzy ukraińskie zaczęły poruszać się w tym kierunku, lecz tych wysiłków zbyt mało dla otrzymania pozytywnych wyników.


Ц И ФPРOИL ІI TТ YР ЕK НAД И то потрібно слідувати досвіду іншої країни. А найкраще у цій справі підійде досвід Польщі. На мою думку, саме Польща є тим орієнтиром, досвідом якого ми просто зобов’язані скористатись, адже важко знайти інші два таких народи, які б були так тісно історично, культурно та духовно пов’язані між собою. Метою адміністративної реформи в Польщі було наближення влади до людей, створення самоврядування за зразком країн Євросоюзу. Перший крок по створенню органів місцевого самоврядування (гмін) зроблений Польщею в 1990 році. Другий етап почався 1 січня 1999 року зі вступом в силу територіального розподілу країни на воєводства (області), повіти (райони) і гміни (сільські ради). До повноважень низових органів самоврядування — гмін — віднесені питання, пов’язані з безпосереднім обслуговуванням населення: в їх веденні знаходяться початкові школи, поліклініки, частина дорожньотранспортного господарства, весь об’єм комунальних послуг тощо. Повіти виконують ту ж роль, але на більш високому рівні, забезпечуючи рішення таких суспільних задач, які гмінам не під силу. Вони відповідають за середні учбові заклади, установи культури, соціального забезпечення, відомства по працевлаштуванню, охорону навколишнього середовища, сімейному господарству. Воєводство (на рівні якого функціонують як органи самоврядування, так і урядова адміністрація) несе відповідальність за регіональну політику, спрямовану на поліпшення умов життя його громадян. Ідея реформи самоврядування дуже проста: дати більше прав і можливостей низовим органам влади. З 12 тисяч різного роду установ, що відносяться, в першу чергу, до сфери освіти, охорони здоров’я, соціального забезпечення і культури, майже 7,5 тисяч вже передано у ведення місцевих органів самоврядування. Відбулося скорочення чисельності працівників урядової адміністрації. Так, у воєводських сеймиках (обласних

Метою іністративної реформи в Польщі було наближення влади до людей

Ponieważ czasu na próby i błędy Ukraina nie ma, trzeba ufać doświadczeniu innego kraju. Najlepiej podejdzie doświadczenie Polski. Moim zdaniem, właśnie Polska jest tamtym punktem orientacyjnym, którego doświadczeniem jesteśmy zobowiązani się skorystać, przecież ciężko znaleźć inne dwa narody, które były by tak ciasno powiązane między sobą historycznie, kulturalnie i duchownie. Celem reformy administracyjnej w Polsce było zbliżenie się władz do ludzi, stworzenia samorządu za wzórem krajów Unii Europejskiej. Pierwszy krok w sprawie stworzenia organów samorządu miejscowego (gmin) jest zrobiony Polską w 1990 roku. Drugi etap zaczął się 1 stycznia 1999 roku na mocy terytorialnego podziału kraju na województwa (obwody), повіти (rejony) i gminy (rady wiejskie). Do uprawnień dołowych organów samorządu —gmin — odniesione pytania, związana z bezpośrednią obsługą ludności: w ich prowadzeniu znajdują się powszechniaki, polikliniki, część gospodarstwa transportowo-drogowego, cała objętość usług media. Powiaty wykonują tęż rolę, lecz na bardziej wysokim poziomie, zabezpieczając decyzje takich społecznych zadań, które gminom ponad siłę. One odpowiadają za średnie uczelni, instytucje kultury, ubezpieczenia społecznego, resortu ds. zatrudnienia, ochronę środowiska naturalnego, rodzinnemu gospodarstwu. Województwo (na poziomie którego funkcjonują jak organy samorządu, tak i rządowa administracja) ponosi odpowiedzialność za regionalną politykę, skierowaną na poprawę warunków życia jego obywateli. Idea reformy samorządu jest bardzo prosta: wylegitymować więcej i możliwości dołowym organom władzy. Z 12 tys. różnego rodzaju instytucji, co odnosi się, w pierwszej kolejności, do zakresu edukacji, lecznictwa, ubezpieczenia społecznego i kultury, prawie 7,5 tys. już przekazano w prowadzenie miejscowych organów samorządu. Odbyło się zmniejszenie liczebności

27 27


28 28

ЦЦ ИИ ФФПРРОИИЛ І І Т ТИТ РРКЕЕАНН ДД ИИ радах) чисельність працівників складає від 25 до 50 чоловік, а в правліннях (виконкомах) — 5 чоловік. Крім того, в Польщі є 12 великих міст, які здавна були центрами воєводств. За ініціативою нинішньої і старовинної польських столиць — Варшави і Кракова 12 жовтня 1990 року в Кракові був організований Союз польських метрополій, метою якого є зміцнення співпраці між всіма центрами регіонів у напрямі створення цивільного суспільства, встановлення партнерських контактів з європейськими містами і забезпечення швидкого соціально-економічного розвитку. Це був черговий етап реформи — надання великим містам більше самостійності і повноважень. При цьому, міста були добре підготовлені до реформи: у них були необхідні кадри, групи експертів і жителі з великим досвідом фінансового управління. Протягом 1996-1997 років було розроблене і упроваджене механізм фінансування крупних міст-метрополій, що стало підставою для їх планового розвитку. Глобальною метою адміністративної реформи, яка проводилася в Польщі, було наближення влади до людей, створення самоврядування за зразком країн Євросоюзу і таким чином організовувати процеси управління, щоб забезпечити плідну взаємодію між владою і населенням. Для цього були притягнуті суспільні організації, які працюють на кожній конкретній території і пропонують реальні механізми для вирішення різних соціальних проблем. В Польщі таких організацій настільки багато, що навіть на виборах до органів місцевого самоврядування поляки більше уваги приділяють саме кандидатам від суспільних організацій, а не політичних партій. В процесі реформування місцевого самоврядування в Польщі беруть активну участь чотири суспільні організації: Спілка польських метрополій, об’єднуючі 12 великих міст; Спілка польських міст, об’єднуючий понад 240 середніх міст; Спілка польських городків, об’єднуючий гміни з населенням менше 40 тис. жителів; Спілка сільських гмін, об’єднуючий більше 350 гмін. Ці організації, що уклали угоду про інтелектуальну співпрацю, звертаються в уряд зі спільними заявами з тих або інших питань. Мета подібного об’єднання — досягнення консенсусу у сфері законодавчих актів,

Odbyło się zmniejszenie liczebności pracowników rządowej administracji.

pracowników rządowej administracji. Tak, w wojewódzkich sejmikach (obwodowych radach) liczebność pracowników składa od 25 do 50 osób, a w rządzeniach (komitetach wykonawczych) — 5 osób. Poza tym w Polsce są 12 dużych miast, które od dawna były centrami województw. Z inicjatywy dzisiejszej i prastarej polskich stolic — Warszawy i Krakowa 12 października 1990 roku w Krakowie był zorganizowany Związek polskich metropolii, celem którego jest umocnienie współpracy między całymi centrami regionów w kierunku stworzenia cywilnego społeczeństwa, ustalenia partnerskich kontaktów z europejskimi miastami i zabezpieczenia szybkiego społeczno-ekonomicznego


F A KPTOY L I TTYRKEAN D Y

що стосуються місцевого самоврядування. За рахунок громадських організацій в Польщі розв’язуються проблеми безробіття, соціальної реабілітації інвалідів, а також ряд побутових проблем територіальних громад — починаючи від вивозу сміття і закінчуючи організацією виборчого процесу. В Україні ж поки все йде прямо протилежно, проте, ухвалюючи обдумані і обґрунтовані рішення, все це можна вирішити. Процеси реформування територіального устрою і бюджетної системи Польщі у напрямі її децентралізації мали позитивний вплив на організацію діяльності органів місцевого самоврядування. Після серйозних політичних і системних змін у Польщі,

rozwoju. To był kolejny etap reformy — nadanie dużym miastom więcej samodzielności i uprawnień. Przy czym, miasta były dobrze przygotowane do reformy: oni mieli konieczne kadry, grupy ekspertów i mieszkańców z dużym doświadczeniem finansowego kierowania. W ciągu 19961997 lat było opracowane i zaprowadzone mechanizm finansowania dużych miast-metropolii, co stało się podstawą dla ich planowego rozwoju. Globalnym celem administracyjnej reformy, który przeprowadzał się w Polsce, było zbliżenie się władzy do ludzi, stworzenie samorządu na wzór krajów Unii europejskiej i w ten sposób organizować procesy kierowania, żeby zabezpieczyć płodne współdziałanie między władzą i ludnością. Dla tego były przyciągnięte organizacje społeczne, które pracują na każdym konkretnym terytorium i proponują realne mechanizmy do rozstrzygnięcia różnych problemów socjalnych. W Polsce takich organizacji na tyle dużo, że nawet na wyborach do organów miejscowego samorządu Polacy więcej uwagi użycza właśnie kandydatom od społecznych organizacji, a nie politycznych partii. W trakcie reformowania miejscowego samorządu w Polsce biorą aktywny udział cztery organizacje społeczne: Związek Polskich Metropolii, jednoczące 12 dużych miast; Związek Polskich Miast, jednoczący ponad 240 średnich miast; Związek Polskich Słupków, jednoczący gminy z ludnością mniej 40 tys. mieszkańców; Związek Gmin Wiejskich, jednoczący więcej 350 gmin. Te organizacje zawarły ugodę o współpracy intelektualnej i zwracają się do rządu z wspólnymi oświadczeniami w tych albo innych sprawach. Cel podobnego zjednoczenia - osiągnięcie konsensusu w zakresie prawodawczych akt, co dotyczy miejscowego samorządu. Kosztem społecznych organizacji w Polsce rozwiązują się problemy bezrobocia, socjalnej rehabilitacji inwalidów, a także szereg bytowych problemów terytorialnych gromad — zaczynając od wywozu śmiecia i zakończając organizacją wyborczego procesu. W Ukrainie że tymczasem wszystko idzie wprost przeciwnie, jednak, podejmując przemyślane i uzasadnione decyzje, wszystko to można rozstrzygnąć. Procesy reformowania terytorialnego ustroju i budżetowego systemu Polski w kierunku jej

29 29


30 30

Ц И ФП РО ИЛ І І Т ИТ РК ЕА Н Д И які відбулися після 1990 року, зміна адміністративнотериторіального поділу країни диктувалася не лише потребою проведення ефективнішої територіальної економічної політики, а й міжнародними чинниками. Інтеграція на рівні регіонів у рамках Європейського Союзу зумовила необхідність приведення адміністративно-територіальної системи країни у відповідність до загальноєвропейських стандартів, тобто спричинила укрупнення адміністративних одиниць. За роки перетворень місцевої влади стало можливим створення територіальних органів самоврядування і проведення виборів до структур місцевого самоврядування на основі багатопартійності. Однак при цьому гмінам не вдалося позбавитися централізованого управління, а також домогтися проведення реформ, які дали б змогу затвердити їхнє майнове право. Досі 90 відсотків фінансових коштів Польщі перебувають у віданні держави, що є слабким місцем у реформуванні інституту місцевого самоврядування. Польща пройшла дві основні фази реформ: політичну, пов’язану зі створенням інституційних умов демократизації муніципальної сфери, й адміністративну, що стосується перебудови її структурних і процедурних елементів. Загалом, діяльність органів місцевого самоврядування в Польщі регулюється Конституційним актом 1992 року та постійно вдосконалюється. Велику роль у цій роботі відіграє Інститут демократії Східної Європи, головна штаб-квартира якого розташована у Варшаві. Після серйозних політичних і системних змін у Польщі, які відбулися після 1990 року, зміна адміністративнотериторіального поділу країни диктувалася не лише потребою проведення ефективнішої територіальної економічної політики, а й міжнародними чинниками. Інтеграція на рівні регіонів у рамках Європейського Союзу зумовила необхідність приведення

decentralizacji miały pozytywny wpływ na organizację działalności organów miejscowego samorządu. Po poważnych politycznych i systemowych przemianach w Polsce, które odbyły się po 1990 roku, przemiana administracyjno-terenowego podziału kraju dyktowała się nie tylko potrzebą przeprowadzenia efektywnej polityki terytorialnej i ekonomicznej, ale i międzynarodowymi czynnikami. Integracja na poziomie regionów w ramach Unii Europejskiej uwarunkowała konieczność przywiedzenia administracyjno-terenowego systemu kraju w odpowiedniość do ogólnoeuropejskich standardów, czyli spowodowała zwiększenie administracyjnych jednostek. Za lata przekształceń władz miejscowzch stało się możliwym stworzenie terytorialnych organów samorządu i przeprowadzenia wyborów do struktur miejscowego samorządu na podstawie wielopartyjnej. Jednak, przy czym gminom nie udało się pozbywać centralizowanego kierowania, a także domagać się przeprowadzenia reform, które dały by możliwość zatwierdzić ich majątkowe prawo. Dotychczas 90 odsetków kosztów finansowych Polski przebywają w віданні państwa, co jest słabym miejscem w reformowaniu instytutu miejscowego samorządu. Polska przeszła dwie główne fazy reform: polityczną, związaną z stworzeniem instytucjonalnych warunków demokratyzacji municypalnego zakresu, i administracyjną, która dotyczy przebudowy jej strukturalnych i proceduralnych elementów. W ogóle, działalność organów miejscowego samorządu w Polsce reguluje się Konstytucyjnym aktem 1992 roku i stale doskonali się. Dużą rolę w tej pracy odgrywa Instytut demokracji Wschodniej Europy, główna kwatera główna którego jest rozmieszczona w Warszawie. Po poważnych politycznych i systemowych przemianach w Polsce, które odbyły się po 1990 roku, przemiana administracyjno-terenowego podziału kraju dyktowała się nie tylko potrzebą przeprowadzenia efektywnej terytorialnej ekonomicznej polityki, ale i międzynarodowymi czynnikami. Integracja na poziomie regionów w ramach Unii


POLITYKA

адміністративно-територіальної системи країни у відповідність до загальноєвропейських стандартів, тобто спричинила укрупнення адміністративних одиниць. Наостанок слід зазначити, що польський досвід реформування місцевого самоврядування може бути успішно використаний в Україні, особливо в аспекті вдосконалення територіальної основи місцевого самоврядування, що є нагальною проблемою сучасного стану вітчизняного політико-правового розвитку.

Europejskiej uwarunkowała konieczność przywiedzenia administracyjno-terenowego systemu kraju w odpowiedniość do ogólnoeuropejskich standardów, czyli spowodowała zwiększenie administracyjnych jednostek. W końcu należy wskazać, że polskie doświadczenie reformowania miejscowego samorządu może być pomyślnie wykorzystane w Ukrainie, zwłaszcza w aspekcie doskonalenia terytorialnej podstawy miejscowego samorządu, co jest nagłym problemem współczesnego stanu ojczystego polityczno-prawnego rozwoju.

31 31


Урок польської мови № 5 Bluzka — блюска — блузка Dżinsy — джінси — джинси Kołnierz — колнєш — комір Rajstory — райстопи — колготи Garnitur— гарнітур — чоловічий костюм Podkoszulek — поткошулєк — майка Pończochy — поньчохи — панчохи Marynarka — маринарка — піджак Piźama — піжама — піжама Rękawiczki (skórzane) — ренкавічкі (скужане) — рукавички (шкіряні) Koszula — кошуля — сорочка Sukienka — сукєнка — сукня Szlafrok — шляфрок — халат Skarpety — скарпети — шкарпетки Spodnie — споднє — штани Gdzie jest dział? — гджє єст джял? — Де (у Вас) відділ? Szukam fajną koszulę — шукам файнон кошулє — Я шукаю гарну сорочку Noszę czterdziesty czwarty rozmiar — ноше чтерджєсти чфарти розмяр — Я ношу 44 розмір Czy macie lustro? — чи мачє люстро? — У Вас є дзеркало? Czy można to przymierzyć? — Чи можна то пшимєжичь? — Це можна приміряти? Gdzie jest przymierzalnia? — гджє єст пшимєжальня? — Де примірювальна? Poproszę większy (mniejszy) rozmiar — попроше вєнькши (мнєйши) розмяр — Дайте мені більший (менший) розмір To mi nie pasuje — то мі нє пасує — Це мені не личить Ten rozmiar mi odpowiada — тен розмяр мі отповяда — Цей розмір підходить

Handel PU №6  
Handel PU №6  
Advertisement