Issuu on Google+


1


‫محتوا‬ ‫‪ -١‬مقدمه ________________________________________________________________ ‪١‬‬ ‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر _______________________________________________________ ‪٢‬‬ ‫دانش شناخت اعتیاد _________________________________________________________ ‪2‬‬ ‫مواد مخدر و مؽز __________________________________________________________ ‪5‬‬ ‫اعتیاد و سالمت انسان _______________________________________________________ ‪8‬‬

‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیاد آور ____________________________________________________ ‪١1‬‬ ‫‪ -١-٣‬افیون ها __________________________________________________________ ‪١١‬‬ ‫هروئین _____________________________________________________________ ‪11‬‬ ‫تریاک _____________________________________________________________ ‪12‬‬ ‫مرفین و کدئین _________________________________________________________ ‪13‬‬ ‫متادون _____________________________________________________________ ‪15‬‬

‫‪ -٢-٣‬کوکائین و کراک _____________________________________________________ ‪١1‬‬ ‫معرفی کوکائین و کراک ___________________________________________________ ‪11‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪11‬‬

‫‪ -٣-٣‬الکل ____________________________________________________________ ‪٢1‬‬ ‫معرفی الکل __________________________________________________________ ‪22‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪21‬‬

‫‪ -4-٣‬آمفتامین ها ________________________________________________________ ‪٢٣‬‬ ‫معرفی آمفتامین ها ______________________________________________________ ‪23‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪23‬‬ ‫‪ -5-٣‬حشیش ___________________________________________________________ ‪22‬‬ ‫معرفی حشیش _________________________________________________________ ‪25‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪25‬‬ ‫‪ -6-٣‬آرام بخش ها _______________________________________________________ ‪21‬‬ ‫معرفی آرامبخش ها ______________________________________________________ ‪21‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪21‬‬

‫‪ -1-٣‬نیکوتین __________________________________________________________ ‪٣1‬‬ ‫معرفی تنباکو _________________________________________________________ ‪32‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪31‬‬ ‫‪ -8-٣‬سایر مواد اعتیاد آور __________________________________________________ ‪33‬‬ ‫اکستازی (قرص اکس) ____________________________________________________ ‪34‬‬ ‫ال اس دی ___________________________________________________________ ‪36‬‬


‫استروئیدها ___________________________________________________________ ‪31‬‬ ‫ترکیب مواد مخدر _______________________________________________________ ‪38‬‬

‫‪ -4‬مواد مخدر و بیماری ها____________________________________________________ ‪٣3‬‬ ‫اچ آی وی و ایدز _________________________________________________________ ‪33‬‬ ‫هپاتیت _______________________________________________________________ ‪42‬‬ ‫عوارض قلبی و عروقی _____________________________________________________ ‪42‬‬ ‫مشکالت دستگاه تنفسی ______________________________________________________ ‪41‬‬ ‫آسیب های کبد و کلیه _______________________________________________________ ‪41‬‬ ‫مشکالت مؽز و اعصاب _____________________________________________________ ‪41‬‬ ‫مشکالت بهداشت روانی _____________________________________________________ ‪41‬‬ ‫سرطان _______________________________________________________________ ‪42‬‬ ‫عوارض دوران بارداری _____________________________________________________ ‪42‬‬ ‫سایر اثرات سالمتی ________________________________________________________ ‪42‬‬

‫‪ -5‬خطرات تزریق _________________________________________________________ ‪4٣‬‬ ‫علت استفاده از روش تزریقی __________________________________________________ ‪43‬‬ ‫عوارض و خطرات ________________________________________________________ ‪43‬‬ ‫کاهش دادن خطرات تزریق ___________________________________________________ ‪45‬‬

‫‪ -6‬اوردوز ______________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫اوردوز چیست___________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫خطرات اوردوز __________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫نشانه های اوردوز ________________________________________________________ ‪41‬‬ ‫باورهای نادرست _________________________________________________________ ‪41‬‬ ‫کمک های اولیه __________________________________________________________ ‪48‬‬ ‫وضعیت بهبودی __________________________________________________________ ‪48‬‬

‫فهرست تصاویر و جدول ها ___________________________________________________ ‪43‬‬


‫‪ -١‬مقدمه‬ ‫بسیاری از مردم به دالیل مختلفی اقدام به مصرف مواد مخدر می کنند‪ .‬برخی به دلیل کنجکاوی یا فشار های اجتماعی و‬ ‫برخی نیز بر مبنای تجویز پزشک مصرف مواد را آغاز می کنند‪ .‬اما دسته ای از مواد مخدر وجود دارند که اگر بیش از‬ ‫اندازه مصرف شوند‪ ،‬خطر مبتال شدن به بیماری اعتیاد را افزایش می دهند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در خصوص هر یک از‬ ‫انواع مواد مخدر و خطراتی که برای سالمتی فرد مصرف کننده دارند ارائه شده است‪.‬‬ ‫بخش خطرات مصرف مواد مخدر به قسمت های زیر تقسیم شده است ‪:‬‬

‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر‬ ‫برخالؾ باورهای قدیمی و بر مبنای اطالعات و دانش کنونی در مورد مؽز انسان‪ ،‬ثابت شده است که اعتیاد یک مشکل‬ ‫اخالقی و یا ضعؾ اراده نیست؛ بلکه نوعی بیماری ذهنی است‪ .‬در این قسمت خالصه ای از این تحقیقات علمی در رابطه با‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر آورده شده است تا با مطالعه آن از چگونگی تاثیرگذاری مواد بر سالمت جسم و روح معتادان آگاه شوید‪.‬‬

‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیادآور‬ ‫در این قسمت برخی از مواد مخدری که مصرؾ آنان باعث بوجود آمدن بیماری اعتیاد می شود معرفی شده اند‪ .‬این اطالعات‬ ‫شامل شکل ظاهری‪ ،‬عوارض و تاثیرات‪ ،‬و خطراتی است که مصرؾ اینگونه مواد برای مصرؾ کنندگان ایجاد می کنند‪.‬‬

‫‪ -4‬مواد مخدر و بیماری ها‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند بیشتر در معرض بیماری های مزمن و حاد قرار می گیرند‪ .‬بیماری های خونی مانند‬ ‫ایدز و هپاتیت رایج ترین علت مرگ د ر بین این افراد است‪ .‬برای افزایش آگاهی در خصوص خطرات سالمتی مصرؾ مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬در این قسمت برخی از رایج ترین این بیماری های و عفونت ها شرح داده شده است‪.‬‬

‫‪ -5‬خطرات تزریق‬ ‫هیچ راه کامال بی خطری برای تزریق کردن مواد مخدر وجود ندارد‪ .‬در مقایسه با سایر روش های مصرؾ مواد مانند کشیدن‬ ‫از بینی‪ ،‬دود کردن‪ ،‬و یا بلعیدن‪ ،‬تزریق مواد خطر دچار شدن به اوردوز (مصرؾ بیش از حد)‪ ،‬پارگی رگ ها‪ ،‬و عفونت را‬ ‫افزایش می دهد‪ .‬در این قسمت برخی از خطرات سالمتی تزریق کردن مواد شرح داده شده است‪.‬‬

‫‪ -6‬اوردوز‬ ‫اوردوز یکی از رایج ترین عوارضی است که جان مصرؾ کنندگان مواد مخدر را به خطر می اندازد؛ به خصوص کسانی که‬ ‫مواد را تزریق کرده و یا چند ماده مخدر را همزمان با هم مصرؾ می کنند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در مورد خطرات ناشی‬ ‫از مصرؾ بیش از حد‪ ،‬و اقداماتی که در صورت مواجه شدن با این حالت می بایست انجام گیرد ارائه شده است‪.‬‬

‫‪1‬‬


‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر‬ ‫در این قسمت کتابچه " دانش شناخت اعتیاد ‪ -‬مواد مخدر‪ ،‬مغز و رفتار" که در سال ‪ ٢111‬میالدی از سوی موسسه ملی‬ ‫تحقیقات مصرف مواد مخدر – بخشی از وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا – منتشر شده‪ ،‬به صورت خالصه ارائه‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫دانش شناخت اعتیاد‬ ‫مواد مخدر و مؽز انسان‬ ‫اعتیاد و سالمت انسان‬

‫دانش شناخت اعتیاد‬ ‫چگونه علم انقالبی در شناخت ما از اعتیاد به وجود آورده است‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫در طول بخش عمده ای از قرن گذشته‪ ،‬دانشمندان و پژوهشگرانی که درباره اعتیاد به مواد مخدر مطالعه می کردند‬ ‫همواره با برداشت های ؼلط و نادرستی درباره ماهیت اعتیاد دست به گریبان بوده اند‪ .‬زمانی که در دهه ‪1332‬‬ ‫میالدی دانشمندان مطالعات عملی درباره رفتار های ناشی از اعتیاد راآؼاز کردند‪ ،‬معتادان به عنوان افرادی بی بند‬ ‫و بار بوده و بدون اراده به شمار می آمدند‪ .‬همین نگرش به فرد معتاد باعث شده بود تا برداشت و واکنش جامعه‬ ‫نسبت به اعتیاد نیز تحت تاثیر قرار گرفته و اعتیاد به عنوان یک نقص اخالقی و نه به عنوان یک بیماری شناخته‬ ‫شود‪ .‬همچنین چنین نگرشی باعث می شد تا به جای اتخاذ تدابیری برای پیشگیری و درمان این بیماری‪ ،‬بر اتخاذ‬ ‫تدابیر تنبیهی تاکید شود‪ .‬خوشبختانه امروزه در پرتو پیشرفت های شگرؾ علمی‪ ،‬شناخت و واکنش ما نسبت به‬ ‫مصرؾ مواد مخدر در مقایسه با گذشته کامالً تؽییر کرده است‪ .‬یافته های خیره کننده درباره مؽز انسان دیدگاه و‬ ‫درک ما از اعتیاد به مواد مخدر را کامال دگرگون ساخته و سبب شده است تا در برابر این مشکل رفتارهایی موثرتر‬ ‫و سازنده تر از خود نشان دهیم‪.‬‬ ‫با توجه به یافته های علمی‪ ،‬اکنون ما می دانیم که اعتیاد از جمله بیماری هایی است که هم عملکرد مؽز انسان و هم‬ ‫رفتار او را تحت تاثیر قرار می دهد‪ .‬ما به بسیاری از عوامل زیستی (بیولوژیک) و محیطی موثر در بیماری اعتیاد‬ ‫پی برده ایم و اکنون در مرحله جستجو برای یافتن تؽییرات ژنتیکی هستیم که در ایجاد‪ ،‬پیشرفت‪ ،‬و حادتر شدن‬ ‫بیماری اعتیاد ایفای نقش می کنند‪ .‬دانشمندان تالش می کنند تا با بهره گیری از یافته های جدید روش های موثری را‬ ‫برای پیشگیری و درمان این بیماری پیدا کرده و بتوانند میزان مصائب و مشکالتی که مصرؾ مواد مخدر برای‬ ‫معتادان‪ ،‬خانواده آنها و جامعه ایجاد می کنند را کاهش دهند‪.‬‬ ‫با وجود چنین پیشرفت هائی‪ ،‬هنوز هم بسیاری از مردم نمی دانند که چرا افراد به مواد مخدر معتاد می شوند یا این‬ ‫که مصرؾ مواد مخدر چه تاثیری بر روی مؽز معتادان می گذارد که آنها مجبور به مصرؾ معتادگونه مواد مخدر‬ ‫می شوند‪ .‬هدؾ از انتشار این کتابچه پاسخ دادن به پرسش هائی در این زمینه و ارائه اطالعات علمی درباره بیماری‬ ‫اعتیاد از جمله برخی از پی آمدهای زیانبار مصرؾ مواد مخدر و رویکردهای اولیه ای است که برای پیشگیری و‬ ‫مداوای این بیماری ارائه شده اند‪ .‬در موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬ما بر این باوریم که آگاهی بیشتر در‬ ‫باره مسائل و نکات اولیه مربوط به بیماری اعتیاد افراد را قادر خواهد ساخت تا درباره زندگی خود تصمیم آگاهانه‬ ‫تری بگیرند‪ ،‬سیاست ها و برنامه هایی علمی برای کاستن از میزان مصرؾ مخدر و شمار معتادان در جوامع اتخاذ‬ ‫شود‪ ،‬و در نهایت از تحقیقات علمی که در زمینه مقابله با اعتیاد صورت می گیرد حمایت بیشتری به عمل آید‪.‬‬

‫" دکتر نورا د‪ .‬ولکو مدیر موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر "‬

‫‪2‬‬


‫اعتیاد به مواد مخدر چیست؟‬ ‫اعتیاد نوعی بیماری مؽزی مزمن‪ ،‬پیشرونده و عود کننده است که باعث می شود با وجود پی آمدهای زیانبار مصرؾ‬ ‫مواد‪ ،‬فرد معتاد باز هم برای به دست آوردن یا مصرؾ مواد مخدر خود را به آب و آتش بزند‪ .‬اعتیاد از آن جهت بیماری‬ ‫محسوب می شود که مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬ساختار مؽز و نحوه کارکرد و فعالیت آن را تؽییر می دهد‪ .‬تؽییراتی که بر اثر‬ ‫مصرؾ مواد مخدر در مؽز انسان به وجود می آید ممکن است پایدار و بلند مدت باشد و به ایجاد رفتارهایی زیانبار در‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند منجر شود‪.‬‬ ‫اعتیاد کامال شبیه به سایر بیماری های مزمن همچون بیماری قلبی است‪ .‬چراکه در هر دوی این بیماری هافعالیت عادی‬ ‫و سالم یکی از اندام ��ای بدن مختل شده و پی آمدهای زیانباری به همراه می آورد‪ .‬باید توجه داشت که این بیماری ها‬ ‫قابل پیشگیری و قابل درمان هستند‪ ،‬ولی چنانچه اقدامی در مورد آنها صورت نگیرد تا پایان عمر ادامه پیدا خواهند کرد‪.‬‬ ‫‪ :‬اثزات هْاد افیًْی تز طاختار هغش‪ 1‬ػکل‬

‫چرا افراد مواد مخدر مصرف می کنند؟‬ ‫افراد به دالیل مختلفی به مصرؾ مواد مخدر روی می آورند‪:‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫برای اینکه احساس خوبی داشته باشند ‪ -‬بسیاری از انواع مواد مخدر در انسان لذت فراوانی ایجاد می کنند‪.‬‬ ‫این احساس سرخوشی اولیه با پی آمدهای دیگری نیز همراه است که از یک ماده مخدر به ماده دیگر تفاوت می‬ ‫کند‪ .‬برای مثال ماده مخدر تحریک کننده ای چون کوکائین عالوه بر سرخوشی و نشئگی‪ ،‬با احساس قدرت‪،‬‬ ‫اعتماد به نفس و انرژی بیشتر همراه است‪ .‬در مقابل‪ ،‬ماده مخدر افیونی ماننده هروئین‪ ،‬پس از سرخوشی و‬ ‫نشئگی‪ ،‬حالت خلسه و رضایت خاطر برای فرد ایجاد می کند‪.‬‬ ‫برای داشتن احساس بهتر – برخی از افرادی که از نگرانی های اجتماعی‪ ،‬ناهنجاری های اضطراب آور و‬ ‫افسردگی رنج می برند برای کاستن از میزان اضطراب خود به مصرؾ مواد مخدر روی می آورند‪ .‬اضطراب‬ ‫نقش مهمی در آؼاز کردن و ادامه دادن مصرؾ‪ ،‬یا روی آوردن دوباره بیماران در حال بهبودی به مواد مخدر‬ ‫ایفا می کند‪.‬‬ ‫بهتر انجام دادن کارها – فشار فراوانی که برخی از افراد برای تقویت توان جسمی یا فکری خود احساس می‬ ‫کنند می تواند به تجربه کردن اولیه نوبت مصرؾ و سپس تداوم یافتن آن منجر شود‪.‬‬ ‫کنجاوی و مشاهده مصرف کردن دیگران ‪ -‬نوجوانان بیش از گروهای سنی دیگر آسیب پذیر هستند چراکه نفوذ‬ ‫شدید همشاگردی ها و همقطاران باعث می شود که آنها نیز رفتارهای هیجان انگیز و جسارت آمیزی از خود‬ ‫نشان داده و مثال برای حفظ آبرو و اعتبار خود در بین آنها دست به مصرؾ مواد مخدر بزنند‪.‬‬

‫‪3‬‬


‫اگر مصرف مواد مخدر باعث می شود تا افراد احساس خوبی داشته باشند و کارها را بهتر انجام دهند‬ ‫در آن صورت مصرف مواد مخدر چه اشکالی دارد؟‬ ‫در ابتدا ممکن است مردم تنها به آنچه که تاثیر مثبت مواد مخدر محسوب می شود توجه نشان دهند‪ .‬آنها در عین حال‬ ‫ممکن است چنین تصور کنند که می توانند مصرؾ مواد مخدر خود را تحت کنترل داشته باشند‪ ،‬اما واقعیت این است که‬ ‫مواد مخدر به سرعت زندگی آنها را تحت کنترل خود در می آورد‪ .‬توجه داشته باشید فردی که از روی تفنن و در‬ ‫حضور جمع به خوردن مشروبات الکلی می پردازد‪ ،‬ممکن است بر اثر زیاده روی به شدت مست شود و با نشستن در‬ ‫پشت فرمان خودرو‪ ،‬رانندگی که فعالیتی لذت بخش است را برای خود و دیگران به یک فاجعه تبدیل کند‪ .‬چنانچه‬ ‫مصرؾ مواد مخدر برای مدتی طوالنی ادامه پیدا کند‪ ،‬فعالیتی که از روی تفنن و لذت جوئی آؼاز شده است دیگر‬ ‫سرخوشی و لذت قبلی را در فردایجاد نخواهد کرد و وی صرفا برای اینکه حالت عادی خود را حفظ کند به مصرؾ مواد‬ ‫مخدر نیاز خواهد داشت‪ .‬مصرؾ کنندگان مواد مخدر به نقطه ای می رسند که علیرؼم آگاهی از مشکالت عظیمی که‬ ‫مصرؾ مواد مخدر برای آنها‪ ،‬اعضای خانواده و اطرافیانشان ایجاد کرده است دیگر نمی توانند از مصرؾ این گونه‬ ‫مواد دست بردارند و همواره در پی تهیه کردن و مصرؾ مواد هستند‪ .‬برخی از افراد ممکن است حتی از همان اوایل‬ ‫روی آوردن به مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬مقدار و دفعات مصرؾ خود را افزایش دهند‪.‬‬

‫آیا تداوم مصرف مواد مخدر کاری است که از روی میل انجام می شود؟‬ ‫نخستین تصمیمی که برای مصرؾ مواد مخدر گرفته می شود اؼلب حالت داوطلبانه داشته و از روی میل و اراده است‪.‬‬ ‫اما وقتی که مصرؾ مواد مخدر طوالنی و گریز ناپذیر می شود‪ ،‬شخص معتاد دیگر نمی تواند مصرؾ مواد را به‬ ‫راحتی کنترل کند‪ .‬تصاویر گرفته شده از مؽز افراد معتاد نشان می دهد که قسمت هائی از مؽز که نقش مهمی در تصمیم‬ ‫گیری‪ ،‬قضاوت‪ ،‬یادگیری‪ ،‬حافظه و کنترل رفتار دارند در این افراد تؽییر فیزیکی پیدا کرده اند‪ .‬هفت دانشمند در تحقیقات‬ ‫خود به این نتیجه رسیده اند که این تؽییرات چگونگی عملکرد و کارکرد مؽز را تحت تاثیر قرار داده و عامل بروز‬ ‫رفتارهای ویرانگر و ؼیر قابل کنترلی از سوی افراد معتاد می شود‪.‬‬

‫چرا برخی از افراد به مواد مخدر معتاد می شوند و برخی دیگر نمی شوند؟‬ ‫همانند سایر بیماری ها‪ ،‬میزان آسیب پذیری افراد مختلؾ در برابر بیماری اعتیاد نیز تفاوت دارد‪ .‬در مجموع هر چه‬ ‫عوامل آسیب پذیری در فرد زیاد تر باشد امکان اینکه وی با مصرؾ مواد مخدر به این گونه مواد معتاد شود بیشتر‬ ‫خواهد بود‪ .‬عوامل دفاعی سبب می شود تا میزان خطر و آسیب پذیری فرد در مقابل اعتیاد کاهش پیدا کند‪.‬‬ ‫‪ :‬عْاهل تزّس تیواری اعتیاد‪ 2‬ػکل‬

‫چه عواملی باعث می شوند تا یک فرد معتاد شود؟‬ ‫هیچ عاملی به تنهائی باعث معتاد شدن فرد نمی شود‪ .‬ساختار بیولوژپک بدن فرد می تواند به گونه ای باشد که احتمال‬ ‫اعتیاد وی را باال ببرد‪ .‬حتی عواملی چون جنسیت‪ ،‬قومیت‪ ،‬مرحله بلوغ فکری‪ ،‬محیط اجتماعی اطراؾ (برای مثال‬ ‫وضعیت خانه ‪ ،‬مدرسه و محله) نیز می توانند در معتاد شدن فرد دخیل و سهیم باشند‪.‬‬

‫‪4‬‬


‫چه عوامل بیولوژیکی خطر اعتیاد را افزایش می دهد؟‬ ‫دانشمندان بر این باورند که عوامل ژنتیکی بین ‪ 32‬تا ‪ 02‬درصد در آسیب پذیری فرد در برابر اعتیاد دخیل هستند‪.‬‬ ‫نوجوانان و افرادی که از ناهنجاری های روانی رنج می برند بیش از دیگران با خطر اعتیاد روبرو هستند‪.‬‬

‫کدام عوامل محیطی در افزایش خطر ابتال به اعتیاد سهیم هستند؟‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫خانه و خانواده – محیط خانه معموال بیش از هر عامل دیگری بر چگونگی شکل گیری شخصیت کودک تاثیر می‬ ‫گذارد‪ .‬والدین یا پدر بزرگ ها و مادر بزرگ هائی که مواد مخدر مصرؾ می کنند یا فعالیت های تبهکارانه دارند‬ ‫می توانند مشوقی برای روی آوردن فرزندان یا نوه های خود به مواد مخدر باشند‪.‬‬ ‫دوستان و مدرسه – در دوران نوجوانی‪ ،‬دوستان و آشنایان بیش از هر کس دیگری افراد را تحت تاثیر قرار می‬ ‫دهند‪ .‬دوستانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند می توانند حتی نوجوانانی که هیچ عامل خاصی برای افزایش ضریب‬ ‫ابتالی آنها به بیماری اعتیاد وجود ندارد را تحریک کنند تا فرد را برای نخستین بار مواد مخدر را تجربه کند‪.‬‬ ‫شکست و ناکامی در تحصیالت دانشگاهی یا مهارت های اندک اجتماعی نیز می تواند کودک و نوجوان را با خطر‬ ‫مصرؾ مواد مخدر روبرو کند‪.‬‬

‫چه عوامل دیگری باعث می شوند تا احتمال اعتیاد به مواد مخدر افزایش پیدا کند؟‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مصرف زدود هنگام مواد مخدر ‪ -‬گرچه مصرؾ مواد مخدر در هر سنی می تواند به اعتیاد منجر شود اما تحقیقات‬ ‫نشان می دهد که هر چه سن فرد هنگام آؼاز مصرؾ مواد مخدر پائین تر باشد امکان ادامه دادن مصرؾ و تبدیل‬ ‫شدن وی به معتاد مزمن بیشتر خواهد بود‪ .‬مصرؾ مواد مخدر در سنین پائین‪ ،‬آسیب دیدگی مؽز بر اثر اعتیاد را به‬ ‫خوبی نشان دهد‪ .‬ممکن است مجموعه ای از عوامل اولیه بیولوژیک و آسیب پذیری اجتماعی از جمله استعداد‬ ‫ژنتیکی ‪ ،‬بیماری روانی‪ ،‬روابط متزلزل و نابسامان خانوادگی و قرار گرفتن در معرض سوء استفاده جنسی به آؼاز‬ ‫زودهنگام مصرؾ مواد مخدر از سوی افراد منجر شود‪ .‬با وجود این‪ ،‬نمی توان این نکته را انکار کرد که مصرؾ‬ ‫مواد مخدر در سنین پائین می تواند مشکالت فراوانی در پی داشته باشد که در میان آنها می توان به تداوم مصرؾ و‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر اشاره کرد‪.‬‬ ‫شکل و چگونگی مصرف مواد مخدر ‪ -‬کشیدن مواد مخدر یا تزریق مستقیم آن به جریان خون‪ ،‬اعتیاد آور بودن ماده‬ ‫مخدر را افزایش می دهد‪ .‬کشیدن مواد مخدر یا تزریق آن به رگ سبب می شود تا ماده مخدر ظرؾ چند ثانیه به مؽز‬ ‫رسیده و احساس سرخوشی و لذت فراوانی ایجاد کند‪ .‬اما این حالت سرخوشی و نشئگی شدید چند دقیقه ای بیشتر‬ ‫دوام نمی آورد و فرد پس از مدت کوتاهی مجددا به حالت عادی خود باز می گردد‪ .‬این حالت در واقع عکس حالت‬ ‫نشئگی است و خماری نام دارد‪ .‬دانشمندان اعتقاد دارند که خماری سبب می شود افراد برای تکرار تجربه نشئگی و‬ ‫سرخوشی‪ ،‬مصرؾ مواد مخدر را تکرار کنند‪.‬‬ ‫مؽز انسان تا دوران بلوغ به طور دائم در حال رشد می باشد و در دوران نوجوانی نیز تؽییرات چشمگیری در آن‬ ‫ایجاد می شود‪ .‬یکی از قسمت های مؽز انسان که در دوران نوجوانی نیز همچنان به رشد خود ادامه می دهد ناحیه‬ ‫جلوی مؽز است‪ .‬این قسمت از مؽز انسان را قادر می سازد تا وضعیت خود را ارزیابی کرده و تصمیمات منطقی‬ ‫بگیرد و در ضمن احساسات و خواسته های خود را نیز کنترل کند‪ .‬از آنجا که این قسمت از مؽز یک نوجوان‬ ‫همچنان در حال شکل گیری است‪ ،‬اینکه آنها در معرض خطر تصمیم گیری های نادرست همچون تجربه کردن مواد‬ ‫مخدر و سپس ادامه دادن مصرؾ آن قرار بگیرند محتمل است‪ .‬در دورانی که مؽز انسان در حال شکل گیری و رشد‬ ‫است مصرؾ مواد مخدر می تواند تاثیری عمیق و پایداری بر مؽز بگذارد‪.‬‬

‫مواد مخدر و مغز‬ ‫تشریح مغز انسان‬ ‫مؽز پیچیده ترین عضو بدن انسان است‪ .‬این توده خاکستری رنگ که حدود یک و نیم کیلو وزن دارد در واقع کانون همه‬ ‫فعالیت های انسان است‪ .‬برای رانندگی کردن‪ ،‬لذت بردن از ؼذا‪ ،‬نفس کشیدن‪ ،‬خلق یک شاهکار هنری و لذت بردن از‬ ‫فعالیت های روز مره و هر فعالیت دیگری این مؽز انسان است که فرمان می دهد‪ .‬به طور خالصه مؽز انسان عملکرد و‬ ‫فعالیت بدن انسان را تنظیم می کند‪ ،‬اعمال انجام شده را ارزیابی کرده و واکنش نشان می دهد‪ ،‬و افکار و احساسات وی‬ ‫را شکل دهد‪ .‬مؽز از قسمت های مختلفی تشکیل شده است و همه آنها همراه با یکدیگر و همانند یک تیم یا گروه کار می‬ ‫کنند‪ .‬هر یک از قسمت های مؽز مسئول هماهنگ ساختن و انجام اقدامات خاصی هستند‪ .‬مصرؾ مواد مخدر می تواند‬

‫‪5‬‬


‫قسمت های مهمی از مؽز انسان که برای سامان دادن به زندگی روزمره ضروری است را تحت تاثیر قرار داده و سبب‬ ‫شود تا فرد بدون آنکه اراده ای از خود داشته باشد به مصرؾ مواد مخدر ادامه دهد و سرانجام معتاد شود‪.‬‬ ‫‪ ‬ریشه نخاع ‪ -‬فعالیت های اصلی و حیاتی بدن انسان همچون تنظیم ضربان قلب‪ ،‬تنفس و خواب را کنترل می‬ ‫کند‪.‬‬ ‫‪ ‬سیستم لیمبیک – قسمت لذت جوئی مربوط به مؽز را کنترل می کند‪ .‬این قسمت قسمت های مختلؾ مؽز که‬ ‫سبب می شوند تا ما احساس لذت کنیم را کنترل می کند‪ .‬احساس لذت سبب می شود تا ما توانائی خود برای‬ ‫تکرار برخی از رفتارها همانند ؼذا خوردن را که برای دامه حیات ما نقشی اساسی دارند تنظیم کنیم‪ .‬این قسمت‬ ‫از مؽز هنگام انجام این گونه اقدامات و همچنین مصرؾ مواد مخدر فعا�� می شود‪ .‬قسمت لیمبیک مؽز در عین‬ ‫حال مسئول ارزیابی ما از احساسات مثبت و منفی است و همین قسمت است که خاصیت روان گردان بودن‬ ‫بسیاری از مواد مخدر را نشان می دهد‪.‬‬ ‫‪ ‬کورتکس یا قشر مغز‪ -‬این قسمت از مؽز به بخش های مختلفی تقسیم شده است و هر قسمت نوع خاصی از‬ ‫فعالیت های انسان را کنترل می کند‪ .‬بخش های مختلؾ کورتکس مؽز اطالعات دریافتی از حس های مختلؾ را‬ ‫دریافت و آنها را پردازش می کنند و ما را قادر می سازند تا ببینیم‪ ،‬بشنویم‪ ،‬طعم های مختلؾ را تشخیص دهیم‬ ‫و احساس داشته باشیم‪ .‬قسمت جلوی کورتکس یا قسمت جلوی مؽز‪ ،‬مرکز تفکر و اندیشه است‪ .‬این قسمت ما را‬ ‫قادر می سازد تا فکر کنیم و برای مشکالت راه حل پیدا کنیم و تصمیم بگیریم‪.‬‬

‫مغز چگونه ارتباط برقرار می کند؟‬ ‫مؽز در واقع یک مرکز ارتباطی است که از میلیارد ها عصب و سلول های عصبی تشکیل شده است‪ .‬شبکه هائی از‬ ‫نورون ها اطالعات را در قسمت های مختلؾ مؽز از جمله نخاع و سیستم های عصبی جانبی از نقطه ای به نقطه دیگر‬ ‫منتقل می کنند‪ .‬این شبکه ها هر آنچه که ما احساس می کنیم یا درباره آن فکر می کنیم و انجام می دهیم را کنترل و‬ ‫هماهنگ می کنند‪.‬‬ ‫‪ ‬از نورون تا نورون – هر سلول عصبی مؽز اطالعاتی را به شکل حرکات الکتریکی دریافت و ارسال می کند‪.‬‬ ‫زمانی که یکی از سلول ها یک رشته از پیام ها را دریافت می کند آنها را به نورون های دیگر منتقل می‬ ‫سازند‪.‬‬ ‫‪ ‬فرستنده های نورونی – پیام رسان های شیمیائی مؽز‬ ‫پیام ها بین نورون ها به وسیله عناصر شیمیائی که فرستنده های نورونی نامیده می شوند از نورونی به نورون‬ ‫دیگر انتقال می یابند‪.‬‬ ‫‪ ‬دریافت کنندگان – دریافت کنندگان عناصر شیمیائی مؽز‪ :‬نورون های فرستند به قسمت های خاصی از سلول‬ ‫های دریافت کننده که گیرنده نامیده می شوند می چسبند‪ .‬فرستند و گیرنده نورونی همانند قفل و کلید عمل می‬ ‫کنند؛ نوعی مکانیزم و ساز و کار خاص و جالبی که باعث می شود تا هر گیرنده ای پیام مناسب را تنها پس از‬ ‫برقراری ارتباط با نورون فرستنده متناسب‪ ،‬به سلول های دیگر منتقل کند‪.‬‬ ‫‪ ‬حامل ها و فعالیت شیمیائی مغز ‪ -‬به گردش درآورنده ها‪ :‬به گردش درآورنده ها در سلول هائی قرار گرفته اند‬ ‫که فرستنده های نورونی تولید می کنند و حمل كننده ها این فرستنده های نورونی را به گردش درمی آورند‬ ‫(برای مثال‪ ،‬آنها را به همان سلولی که ایجادشان کرده است باز می گردانند) و به این ترتیب عالئم را بین‬ ‫نورون های پس و پیش می برند‪ .‬برای ارسال یک پیام‪ ،‬سلول مؽزی یک ماده شیمیائی كه همان فرستنده نورون‬ ‫اس ت در فضای موجود بین دو سلول که سیناپس نامیده می شود ایجاد می کند‪ .‬نورون فرستنده از سیناپس عبور‬ ‫کرده و به پروتئین ( گیرنده) در سلول دریافت کننده مؽز می چسبد‪ .‬این کار سبب می شود تا در سلول گیرنده‬ ‫مؽز تؽییراتي ایجاد شود و پیام منتقل گردد‪.‬‬

‫مواد مخدر چگونه بر مغز تاثیر می گذارد؟‬ ‫مواد مخدر موادی شیمیائی هستند كه پس از مصرؾ وارد سیستم ارتباطی مؽز شده و فرایند عادی ارسال‪ ،‬دریافت و‬ ‫پردازش اطالعات از سوی سلول های عصبی را مختل می کنند‪ .‬ساختار شیمیائی برخی از مواد مخدر از جمله‬ ‫ماریجوانا و هروئین شبیه نورون های فرستنده طبیعی مؽز است و در نتیجه نورون ها را تحریک می کند‪ .‬شباهت‬ ‫ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر به نورون های فرستنده طبیعي سبب می شود تا سلول های گیرنده مؽز فریب خورده‬ ‫و اجازه دهند تا مواد مخدر وارد سلول های عصبی شده و آنها را تحریک کنند‪ .‬گرچه ساختار شیمیائی این گونه مواد‬

‫‪6‬‬


‫مخدر شبیه ساختار مواد شیمیائی مؽز است اما سلول های عصبی مؽز را به طور طبیعی تحریک و فعال نمی کنند و‬ ‫سبب می شوند تا پیام های ؼیر عادی در شبکه عصبی مؽز جریان پیدا کنند‪.‬‬ ‫برخی دیگر از مواد مخدر همچون امفتامین و کوکائین باعث می شوند تا سلول های عصبی مؽز به مقدار بسیار زیادی‬ ‫نورون های فرستنده طبیعی ایجاد کند یا از گردش عادی این مواد شیمیائی در مؽز جلوگیری می کنند‪ .‬ایجاد چنین‬ ‫اختاللی سبب می شود تا یک پیام بسیار قوی در مؽز ایجاد شده و کانال های ارتباطی مؽز مختل شود‪ .‬تفاوت میان طنین‬ ‫پیام طبیعی و پیامی که بر اثر مصرؾ این گونه مواد مخدر در مؽز ایجاد می شوند شبیه تفاوت میان سخنانی است که‬ ‫کسی در گوش شما زمزمه کند و صدائی که با فریاد کشیدن در برابر میکروفون ایجاد می شود‪.‬‬

‫مواد مخدر چگونه در مغز انسان احساس سرخوشی و نشئگی ایجاد می کنند؟‬ ‫بیشتر انواع مواد مخدر به طور مستقیم یا ؼیر مستقیم سیستم با سرازیر کردن مقادیر زیادی از دوپامین‪ ،‬مدار احساس‬ ‫لذت در مؽز را هدؾ قرار می دهند‪ .‬دوپامین یک فرستنده عصبی است که در قسمت هائی از مؽز که حرکات بدن‬ ‫انسان‪ ،‬احساسات‪ ،‬درک و شناخت‪ ،‬انگیزه و احساس لذت و سرخوشی را تنظیم می کند وجود دارد‪ .‬تحریک شدن بیش از‬ ‫اندازه این سیستم باعث می شود که از رفتارهای عادی خود احساس لذت کنیم‪ .‬حالت های سرخوشی و نشئگی که‬ ‫مصرؾ کنندگان مواد مخدر خواستار آن هستند به این ترتیب در مؽز آنها ایجاد شده و به آنها یاد می دهد تا مصرؾ مواد‬ ‫مخدر را تکرار کنند‪.‬‬ ‫‪ :‬طیظتن ارتثاطی هغش تحت تاثیز هْاد‪ 3‬ػکل‬

‫تحریک شدن مدار لذت مغز چگونه به ما می آموزد که به مصرف مواد مخدر ادامه دهیم؟‬ ‫مؽز ما به گونه ای تنظیم شده است که باعث می شود فعالیت هایی که برای ادامه زندگی ضروری هستند را با پیوند دادن‬ ‫به فعالیت هائی که از انجام آنها احساس رضایت خاطر یا سرخوشی می کنیم تکرار کنیم‪ .‬برای مثال هنگامی که گرسنگی‬ ‫و تشنگی خود را رفع می کنیم‪ ،‬و یا خودمان را از یک خطر احتمالی دور می کنیم‪ ،‬نوعی احساس لذت و رضایت در ما‬ ‫ایجاد می کند تا ناخودآگاه ما را به انجام چنین کارهایی ترؼیب کند‪ .‬هر زمان که این مدار احساس رضایت و سرخوشي‬ ‫تحریک و فعال می شود مؽز متوجه می شود که رویداد مهمی در حال رخ دادن است که باید آنرا به خاطر بسپارد و به‬ ‫ما یاد می دهد که بدون توجه و فکر کردن به آن‪ ،‬این عمل را مجددا تکرار کنیم‪ .‬از آنجاکه مواد مخدر نیز همین مدار را‬ ‫تحریک می کنند ما نیز مصرؾ مواد مخدر را همانند دیگر رفتارهای ضروری تکرار مي کنیم‪.‬‬

‫چرا مصرف مواد مخدر بیشتر از احساس لذت طبیعی اعتیاد آور است؟‬ ‫پس از مصرؾ برخی از مواد مخدر‪ ،‬میزان دوپامینی بین ‪ 2‬تا ‪ 12‬برابر بیشتر از احساس رضایت خاطر و لذت طبیعی‬ ‫در مؽز آزاد می شود‪ .‬در برخی از مواقع آزاد شدن دوپامین در مؽز تقریبا بالفاصله پس از آؼاز مصرؾ مواد مخدر‬ ‫صورت گرفته و تاثیر آن به مراتب بیشتر از حالت سرخوشی طبیعی باقي می ماند‪ .‬احساس سرخوشی و رضایت‬ ‫خاطری که مصرؾ مواد مخدر در مؽز انسان ایجاد می شود به حدی زیاد است که احساس رضایت خاطر ناشی از‬ ‫رفتارهای طبیعی همچون خوردن و روابط جنسی در برابر آن بسیار ناچیز است‪ .‬تاثیر احساس سرخوشی بسیار شدید‬

‫‪7‬‬


‫ناشی از مصرؾ مواد مخدر باعث می شود تا افراد به مصرؾ مواد مخدر ادامه دهند‪ .‬به همین علت است که برخی از‬ ‫دانشمندان می گویند مصرؾ مواد مخدر کاری است که ما به خوبی آنرا یاد می گیریم‪.‬‬

‫اگر به مصرف مواد مخدر ادامه دهید چه اختاللی در مغز شما ایجاد می شود؟‬ ‫همانگونه كه ما صدای رادیو را وقتی که بیش از اندازه بلند است کم می کنیم‪ ،‬مؽز ما نیز هنگامی که با مقادیر بسیار‬ ‫زیاد دوپامین و دیگر نورون های فرستنده روبرو می شود‪ ،‬میزان دوپامین کمتری تولید می کند یا برای دریافت عالئم‬ ‫کمتر‪ ،‬تعداد گیرنده ها را کاهش می دهد‪ .‬به این ترتیب مقدار دوپامین ایجاد شده در مؽز فردی که مواد مخدر مصرؾ‬ ‫می کند به گونه ای ؼیر عادی کاهش پیدا می کند و قابلیت آن برای احساس هر گونه سرخوشی و لذت دیگر به شدت‬ ‫کاهش می یابد‪ .‬به همین علت است که معتادان در نهایت احساس خماری‪ ،‬بی رمقی و افسردگی می کنند و نمی توانند از‬ ‫کارهائی که پیش از این از انجام آنها احساس رضایت می کردند لذت ببرند‪ .‬در این مرحله است که آنها ناچار می شوند تا‬ ‫برای تولید دوپامین کافی و رساندن آن به حد و اندازه عادی و طبیعی نیز مواد مخدر مصرؾ کنند‪ .‬آنها ناگزیر می شوند‬ ‫مقدار مصرؾ مواد مخدر را در مقایسه با مقداری که در ابتدا مصرؾ می کردند افزایش دهند تا دوپامین بیشتری در‬ ‫مؽزشان تولید شود؛ پدیده ای که از آن به عنوان تولرانس یا باال رفتن مقاومت بدن یاد می شود‪.‬‬

‫مصرف طوالنی مدت مواد مخدر چگونه برمدارهای مغزی تاثیر می گذارند؟‬ ‫می دانیم عواملی که سبب می شوند تا تلورانس ایجاد شود همان عواملی هستند که باعث ایجاد تؽییرات عمیق در نورون‬ ‫ها و مدارهای مؽز می شوند و در بلند مدت نیز سالمت جسمی مؽز را به خطر می اندازند‪ .‬برای مثال‪ ،‬گالتامیت یکی‬ ‫دیگر از فرستنده های نورون است که مدار احساس لذت و سرخوشی و توان فراگیری را تحت تاثیر قرار می دهد‪.‬‬ ‫زمانی که میزان مطلوب گالتامیت بر اثر مصرؾ مواد مخدر تؽییر می کند‪ ،‬مؽز تالش می کند تا خود را با این تؽییر‬ ‫هماهنگ سازد و به این ترتیب است که قابلیت ادراک و تشخیص فرد مختل می شود‪ .‬مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر‬ ‫در عین حال می تواند سازگار شدن با سیستم های عادت یا حافظه ؼیرارادی را نیز تحریک کند‪ .‬شرطی شدن از جمله‬ ‫نمونه های یادگیری است که بر اثر آن عوامل و نشانه های محیطی با تجربه مصرؾ مواد مخدر ارتباط پیدا کرده و‬ ‫باعث می شود تا در صورت قرار گرفتن در معرض این گونه عالئم و نشان ها حتی بدون اینکه مواد مخدر در دسترس‬ ‫قرار داشته باشد‪ ،‬وسوسه یا ویار ؼیر قابل کنترلی در فرد ایجاد شود‪ .‬این حالت شرطی شدن از چنان قدرتی برخوردار‬ ‫است که می تواند حتی سال ها پس از قطع مصرؾ مواد مخدر بازهم در شخص ایجاد شده و وی را به مصرؾ مجدد‬ ‫مواد ترؼیب کند‪.‬‬

‫مصرف مواد مخدر چه تغییرات دیگری در مغز ایجاد می کند؟‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر چگونگی ارتباط ساختار های مهم مؽز با یکدیگر را مختل کرده و بنابراین قدرت‬ ‫کنترل و جلوگیری از رفتارهای ناشی از مصرؾ مواد را نیز از مؽز سلب می کند‪ .‬بعالوه مصرؾ طوالنی مدت مواد‬ ‫مخدر سبب می شود تا مقاومت و تلورانس فرد معتاد در برابر مواد مخدر افزایش پیدا کرده و به بیان دیگر به مصرؾ‬ ‫مقدار بیشتری از مواد مخدر نیاز پیدا کند‪ .‬این پدیده ممکن است به اعتیاد منجر شود و باعث شود که فرد بی اراده و بی‬ ‫اختیار به سمت مصرؾ مواد مخدر کشانده شود‪.‬‬

‫اعتیاد و سالمت انسان‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر چه تاثیری بر سالمت انسان می گذارد؟‬ ‫افرادی که به مواد مخدر اعتیاد دارند معموال از یک یا چند عارضه ناشی از اعتیاد همچون ناراحتی ها ریوی‪ ،‬قلبی‪،‬‬ ‫سکته‪ ،‬سرطان و ناراحتی ها روانی رنج می برند‪ .‬تصاویر ا��کن‪ ،‬رادیولوژی و آزمایش خون افراد معتاد نشان می دهد‬ ‫که مصرؾ مواد مخدر همه اندام های آنها را تحت تاثیر قرار داده است‪ .‬برای مثال ‪ ،‬مصرؾ دخانیات عاملی برای‬ ‫بروز سرطان دهان‪ ،‬حنجره‪ ،‬نای‪ ،‬خون‪ ،‬ریه‪ ،‬معده‪ ،‬پانکراس ( لوزالمعده )‪ ،‬کلیه ها‪ ،‬مثانه و دهانه رحم محسوب می‬ ‫شود‪ .‬عالوه بر این‪ ،‬برخی از مواد مخدر از جمله موادی که از راه بینی مصرؾ می شوند به سلول های عصبی نیز‬ ‫آسیب های فراوانی رسانده و ممکن است باعث نابودی آنها شود‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص عوارض و بیماری های ناشی از مصرف مواد مخدر‪ ،‬لطفا به قسمت مواد مخدر و بیماری‬ ‫ها رجوع کنید‪.‬‬

‫‪8‬‬


‫ػکل‪ : 4‬كؼبلیت هـش تست تبثیز هْاد‬

‫آیا مواد مخدر باعث ناهنجاری های روانی می شوند یا برعکس این ناراحتی های روانی هستند که‬ ‫باعث اعتیاد می شوند؟‬ ‫مصرؾ مواد مخدر و ناهنجاری های روانی در بیشتر مواقع یکدیگر را همراهی مي كنند‪ .‬در برخی از موارد مصرؾ‬ ‫مواد مخدر به ویژه در کسانی که از آسیب پذیری خاصی رنج می برند ممکن است ناراحتی های روانی را تشدید کند‪.‬‬

‫اعتیاد چگونه به افراد دیگر نیز صدمه وارد می کند؟‬ ‫مصرؾ مواد مخدر افزون بر آسیب رساندن به فرد معتاد برای سالمتی دیگران نیز مشکالت زیادی ایجاد می کند‪ .‬در‬ ‫اینجا به سه مورد از این آسیب ها اشاره می کنیم‪:‬‬ ‫‪ ‬اثرات منفی مصرف مواد مخدر در دوران بارداری بر نوزادان و کودکان ‪ -‬این احتمال وجود دارد کودکانی که‬ ‫در معرض مواد مخدر قرار داشته اند برای برطرؾ ساختن برخی از نارسائی های رفتاری‪ ،‬تمرکز و یادگیری‬ ‫خود در کالس درس‪ ،‬به حمایت های تحصیلی و آموزشی نیاز داشته باشند‪ .‬بررسی هائی در جریان است تا‬ ‫معلوم شود که آیا نارسائی های ناشی از قرار گرفتن در معرض مواد مخدر تا دوران نوجوانی نیز ادامه می یابد‬ ‫و در این مرحله از زندگی نیز مشکالتی در زمینه رشد و تکامل نوجوان ایجاد می کند یا خیر‪.‬‬ ‫‪ ‬تاثیرات ناشی از قرار گرفتن در معرض دودی که از مصرف مواد مخدر ایجاد می شود ‪ -‬دود موسوم به دود‬ ‫دست دوم ناشی از مصرؾ دخانیات که به آن دود تنباکوی محیط گفته می شود منشاء بسیاری از عناصر و‬ ‫موادی است که قرار گرفتن در معرض آنها برای سالمت انسان به ویژه کودکان زیانبار است‪ .‬براساس گزارش‬ ‫سازمان پزشکی قانونی آمریکا در سال ‪ 2220‬قرار گرفتن ناخواسته در معرض دود ناشی از مصرؾ تنباکو‬ ‫توسط دیگران‪ ،‬خطر ابتال به بیماری های قلبی و ریوی را بین ‪ 22‬تا ‪ 32‬درصد در مقایسه با کسانی که هرگز‬ ‫دخانیات مصرؾ نکرده و در معرض دود دست دوم هم قرار نگرفته اند افزایش می دهد‪.‬‬ ‫‪ ‬افزایش احتمال ابتال به بیماری های عفونی ‪ -‬تزریق مواد مخدر از جمله هروئین‪ ،‬کوکائین و متامفتامین عامل‬ ‫یک سوم از موارد ابتال به بیماری ایدز است‪ .‬در عین حال تزریق مواد مخدر عامل مهمی در ابتال به هپاتیت‬ ‫نوع ‪ C‬محسوب می شود که نوعی بیماری مرگبار کبدی است‪ .‬تنها تزریق مواد مخدر نیست که باعث شیوع‬ ‫بیماری های عفونی می شود بلکه مصرؾ هر گونه مواد مخدر به هر شکل ممکن نیز باعث مسمومیت بدن‬ ‫انسان‪ ،‬کاهش یافتن قدرت تشخیص و قضاوت انسان‪ ،‬و گرفتار شدن در معرض رفتارهای جنسی و در نتیجه‬ ‫افزایش میزان خطر پذیری می شود‪ .‬همین رفتارهای مخاطره آمیز است که خود به گسترش بیماری ایدز‪،‬‬ ‫هپاتیت ‪ B‬و ‪ ،C‬و دیگر بیماری های واگیردار جنسی منجر می شود‪.‬‬ ‫اطالعات فوق با اجازه موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر (نیدا) که بخشی از وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا محسوب می شود به‬ ‫صورت چکیده در آمده و به فارسی ترجمه شده است‪.‬‬

‫‪9‬‬


‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیاد آور‬ ‫در این قسمت برخی از مواد مخدری که مصرؾ آنان باعث بوجود آمدن بیماری اعتیاد می شود معرفی شده اند‪ .‬این اطالعات‬ ‫شامل شکل ظاهری‪ ،‬عوارض و تاثیرات‪ ،‬و خطراتی است که مصرؾ اینگونه مواد برای مصرؾ کنندگان ایجاد می کنند‪.‬‬ ‫‪-1-3‬‬ ‫‪-2-3‬‬ ‫‪-3-3‬‬ ‫‪-4-3‬‬ ‫‪-5-3‬‬ ‫‪-6-3‬‬ ‫‪-1-3‬‬ ‫‪-8-3‬‬

‫افیون ها‬ ‫کوکائین و کراک‬ ‫الکل‬ ‫آمفتامین ها‬ ‫حشیش‬ ‫آرامبخش ها‬ ‫نیکوتین‬ ‫سایر مواد اعتیاد آور‬

‫‪11‬‬


‫‪ -١-٣‬افیون ها‬ ‫اکثر مواد مخدری که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم از گیاه خشخاش به دست می آیند و مصرف آنها معموال با احساس‬ ‫بی حسی و کرختی‪ ،‬تسکین درد‪ ،‬و خواب های عمیق به همراه است را افیون می نامند‪ .‬افیون ها به شکل انواع مختلفی از‬ ‫مواد تولید شده و برای مصارف پزشکی و دارویی و یا مصارف غیر قانونی مورد استفاده قرار می گیرند‪ .‬در این قسمت‬ ‫مهمترین مواد مخدر افیونی که از خشخاش و یا محصوالت جانبی آن مشتق می شود معرفی شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬هروئین‬ ‫‪ .2‬تریاک‬ ‫‪ .3‬مرفین و کدئین‬ ‫‪ .4‬متادون‬

‫‪ -١‬هروئین‬ ‫هروئین چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هروئین (دیامورفین) یکی از انواع افیون هایی‬ ‫است که از گیاه خشخاش به دست می آید‪ .‬با‬ ‫کشیدن تیػ بر روی کاسبرگ گیاه خشخاش شیره‬ ‫سفیدی از آن خارج می شود که پس از خشک‬ ‫شدن تؽییر رنگ داده و به آن تریاک گفته می‬ ‫شود‪ .‬تریاک دارای مرفین و کدئین است که هر‬ ‫دو خاصیت تسکین درد دارند‪ .‬مهمترین منبع‬ ‫تولید هروئین خیابانی‪ ،‬کشورهای هالل طالیی‬ ‫آسیا شامل افؽانستان‪ ،‬ایران‪ ،‬و پاکستان هستند‪.‬‬ ‫هروئین از مرفین به دست می آید و نوع خالص‬ ‫آن به صورت یک پودر سفید رنگ می باشد‪ ،‬با‬ ‫این حال هروئینی که امروزه برای مصارؾ‬ ‫معتادان به فروش می رسد به رنگ خاکستری‪،‬‬ ‫یا قهوه ای یافت می شود‪ .‬هروئین را معموالً در‬ ‫بسته های پالستیکی کوچک بسته بندی می كنند‬ ‫و سر آن را با آتش میبندند‪ .‬در این حالت آب در‬ ‫آن نفوذ نکرده و در مواقع خطر می توانند آنرا‬ ‫بلعیده و پس از دفع از آن استفاده كنند‪.‬‬ ‫هروئینی که برای مصارؾ پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد اؼلب به صورت قرص مصرؾ شده و یا به‬ ‫صورت محلول تزریق می شود‪ .‬تعدادی از افیون های صنعتی از خانواده مرفین (اپیویید ها) که برای مصارؾ‬ ‫پزشکی و دارویی تولید می شوند‪ ،‬خواصی مشابه هرویین دارند‪ .‬از جمله این مواد می توان به دی هیدرو کدوین‬ ‫(‪ ، )DF 118s‬پتیدین (که اؼلب برای کاهش درد زایمان استفاده می شود)‪ ،‬دیکونال‪ ،‬پالفیوم‪ ،‬ترامادول‪ ،‬و متادون‬ ‫(که اؼلب در برنامه های درمانی به عنوان جایگزینی برای اعتیاد به هروئین تجویز می شود) اشاره نمود‪.‬‬ ‫هروئین را عالوه بر کشیدن (دود کردن)‪ ،‬از طریق کشیدن از بینی‪ ،‬و یا تزریق نیز می توان استفاده نمود‪ .‬اپیوئیدها‬ ‫برای مصارؾ پزشکی و اؼلب به صورت قرص و یا محلول تزریقی تولید می شوند‪ ،‬با این حال خصوصا توسط‬ ‫معتادانی که به هرویین دسترسی ندارند‪ ،‬می تواند برای مصارؾ ؼیر پزشکی نیز استفاده شوند‪ .‬متادون اؼلب به‬ ‫صورت شربت ساخته شده و نوشیده می شود‪ .‬در برخی از کشور ها از متادون به عنوان دارویی برای متوقؾ‬ ‫کردن و یا سم زدایی استفاده می شود‪ .‬اگرچه استفاده از متادون باعث کاهش یافتن برخی از نشانه های فیزیکی‬ ‫خماری ناشی از اعتیاد به هروئین می شود‪ ،‬اما نه عوارض روانی بیماری اعتیاد را کاهش می دهد‪ ،‬و نه ریشه‬ ‫اصلی مشکل را از بین می برد‪ .‬در بین معتادان به هروئین‪ ،‬متادون به عنوان ماده ای معروؾ است که سم زدایی آن‬ ‫به نسبت هروئین مشکل تر می باشد‪ .‬در کشورهای ؼربی از جنبه قانونی مرفین‪ ،‬تریاک‪ ،‬متادون‪ ،‬پتیدین‪ ،‬و دیکونال‬ ‫مواد کالس ‪ ،A‬کدئین‪ ،‬دی هیدروکدئین (‪ )DF118‬کالس ‪ ،B‬و تمگزیک و دیستالجزک در زمره مواد کالس ‪C‬‬ ‫هستند‪.‬‬

‫‪11‬‬


‫عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هروئین و سایر افیون ها دارای خاصیت آرام بخشی بوده و سیستم عصبی بدن را مختل می کنند‪ .‬مصرؾ این افیون‬ ‫ها سرعت عملکرد بدن را کاهش داده و دردهای جسمی و روحی را به طور موقت از بین می برد‪ .‬تاثیرات هروئین‬ ‫در بدن بالفاصله پس از مصرؾ آؼاز شده و بسته به نحوه و میزان مصرؾ آن تا چند ساعت به طول می انجامد‪.‬‬ ‫برخی از این اثرات عبارتند از‪ :‬احساس گرمی در بدن‪ ،‬احساس سرخوشی و آرامش‪ ،‬و از بین رفتن اضطراب و‬ ‫سایر احساسات ناخوشایند‪.‬‬ ‫مصرؾ هروئین برای اولین بار احتماال باعث ایجاد احساس تهوع و یا استفراغ می شود‪ .‬ولی به تدریج و با مصرؾ‬ ‫بیشتر‪ ،‬این عوارض از بین می روند‪ .‬مصرؾ میزان زیاد هروئین باعث بروز بی حسی شدید‪ ،‬رفتن به حالت کما‪ ،‬و‬ ‫یا حتی مرگ ناشی از اختالل در تنفس می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت هروئین باعث به وجود آمدن حالت تلورانس شده و فرد برای رسیدن به همان لذت و‬ ‫سرخوشی سابق باید میزان بیشتری مواد مصرؾ کند‪ .‬بعالوه‪ ،‬همزمان با مصرؾ مداوم مواد‪ ،‬بیماری اعتیاد نیز‬ ‫توسعه می یابد‪ .‬خماری فیزیکی ناشی از اعتیاد به هروئین عالئمی مانند سرماخوردگی بعالوه درد‪ ،‬لرزش‪ ،‬تعریق‪،‬‬ ‫و اسپاسم عضالنی ایجاد می کند‪ .‬بسته به وضعیت جسمانی فرد‪ ،‬این عالئم معموال از یک هفته تا ده روز پس از‬ ‫قطع مصرؾ مواد ادامه پیدا می کنند و پس از آن به تدریج از بین می روند‪ .‬اما این امکان وجود دارد که احساس‬ ‫ناخوشی و یا احساس ضعؾ در بدن برای مدت طوالنی تری باقی بماند‪ .‬اگرچه بسیاری از معتادان به هروئین می‬ ‫توانند اعتیاد خود را ترک کنند‪ ،‬ولی پاک ماندن روزانه و پرهیز کامل از هروئین می تواند بسیار مشکل باشد‪ .‬به‬ ‫همین دلیل کارکرد برنامه های ‪ 12‬قدمی و استفاده از حمایت انجمن معتادان گمنام یکی از موثرترین روش هایی‬ ‫است که می تواند به بهبودی این دسته از معتادان کمک کند‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص نحوه ترک اعتیاد به مواد مخدر با استفاده از برنامه های ‪ ١٢‬و حمایت‬ ‫انجمن های گمنام‪ ،‬لطفا به قسمت بهبودی ‪ ١٢‬قدم رجوع کنید‪.‬‬ ‫مصرؾ بیش از حد هروئین می تواند عواقب مرگباری به همراه داشته باشد؛ به خصوص زمانی که معتادان پس از‬ ‫یک دوره پاکی‪ ،‬مجددا اقدام به مصرؾ مواد به همان میزان اولیه کرده و یا هروئین را با سایر مواد مانند الکل‪،‬‬ ‫آرامبخش ها‪ ،‬و یا سایر مواد مخدر ترکیب و پس از آن مصرؾ کنند‪ .‬بسیاری از معتادان به هروئین‪ ،‬در شرایطی‬ ‫که دسترسی به هرویین نداشته باشند اقدام به مصرؾ سایر افیون ها و یا قرص های آرام بخش می کنند‪.‬‬ ‫کیفیت و خلوص هروئینی که معتادان تهیه می کنند بسیار متفاوت است چراکه گاهی برای کسب سود بیشتر‪ ،‬مواد‬ ‫مختلؾ دیگری به آن اضافه می شود‪ .‬مصرؾ تزریقی هروئین میزان ریسک مصرؾ را افزایش داده و آنها را در‬ ‫خطر ابتال به بیماری هایی مانند هپاتیت و یا ایدز که بر اثر استفاده از سرنگ های آلوده مشترک ایجاد می شود‪،‬‬ ‫قرار می دهد‪ .‬عوارض فیزیکی ناشی از مصرؾ بلند مدت هروئین به ندرت خطرناک می شود‪ .‬برخی از این‬ ‫عوارض عبارتند از‪ :‬یبوست مزمن‪ ،‬بروز اختالل و بی نظمی در عادت های ماهانه زنان‪ ،‬ذات الریه‪ ،‬و کاهش‬ ‫مقاومت در برابر عفونت ها و بیماری های مختلؾ‪ .‬در صورتی که این عوارض با رفتارهایی مانند بی نظمی در‬ ‫ؼذا خوردن‪ ،‬بی توجهی نسبت به وضعیت شخصی‪ ،‬و یا بی سرپناهی همراه شود‪ ،‬می تواند تاثیرات بدتری نیز‬ ‫داشته باشد‪ .‬تزریق مکرر می تواند باعث بروز صدماتی مانند آسیب دیدگی رگ ها‪ ،‬بی نظمی در ضربان قلب‪ ،‬و یا‬ ‫اختالالت تنفسی شود‪ .‬همچنین استفاده از افیون ها در دوران بارداری‪ ،‬می تواند باعث اختالل در رشد جنین‪ ،‬و‬ ‫بروز عالئم خماری در نوزاد بالفاصله پس از تولد شود‪.‬‬

‫‪ -٢‬تریاک‬ ‫تریاک چیست‬

‫‪‬‬

‫تریاک ماده مخدر صمػ مانندی است که از گیاه خشخاش به دست‬ ‫می آید‪ .‬با خراش دادن کاسبرگ گیاه خشخاش‪ ،‬شیره سفید رنگی از‬ ‫آن خارج می شود که پس از باقی ماندن در مجاورت هوا و اکسید‬ ‫شدن‪ ،‬سفت شده و به رنگ سیاه در می آید‪ .‬تریاک به صورت‬ ‫لول‪ ،‬حبه قند و یا کیک بسته بندی و حمل می شود‪ .‬این ماده مخدر‬ ‫دارای ‪ %16‬مرفین و آلکالوئید است که اؼلب از آن جهت تولید‬ ‫هروئین و فروش در بازارهای سیاه استفاده می شود‪ .‬کشت‬ ‫خشخاش و استعمال تریاک برای مصارؾ ؼذایی‪ ،‬بیهوشی‪ ،‬و در‬ ‫مناسبت ها‪ ،‬به اواخر دوران نوسنگی باز می گردد‪ .‬سومری ها‪،‬‬ ‫آشوری ها‪ ،‬مصری ها‪ ،‬یونانی ها‪ ،‬رومانیایی ها و ایرانیان باستان‪،‬‬ ‫همگی به طور گسترده ای از تریاک به عنوان قوی ترین ماده آرام‬ ‫بخش و ضد درد استفاده می کرده اند‪ .‬همچنین آنها از تریاک برای‬

‫‪12‬‬


‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫انجام جراحی های خود استفاده می کرده اند‪.‬‬ ‫مرفین‪ ،‬اصلی ترین ماده شیمیایی بیولوژیک فعال در ساختار تریاک است که دارای دو نوع اصلی از آلکالوئید ها‬ ‫می شود‪ .‬افرادی که از تریاک استفاده می کنند در حقیقت به انواع مختلفی از افیون ها مانند مرفین‪ ،‬کدئین و سایر‬ ‫ترکیبات مخدر موجود در آن وابسته می شوند‪.‬‬ ‫مرفین متداول ترین و اصلی ترین آلکالوئید موجود در تریاک می باشد که حدود ‪ %12‬الی ‪ %16‬از آن را تشکیل‬ ‫می دهد‪ .‬بعالوه مرفین عامل اصلی عوارض و آسیب هایی است که به بدن وارد می شود‪ .‬از جمله این آسیب ها می‬ ‫توان به آسیب به ریه و ایجاد مشکالت تنفسی‪ ،‬کما‪ ،‬ایست قلبی و‪ ...‬اشاره نمود‪ .‬تنها ‪ 2‬گرم از ماده مخدر تریاک‪،‬‬ ‫حدودا ‪ 122‬الی ‪ 152‬میلی گرم مرفین وجود دارد که دز بسیار باالیی است‪.‬‬ ‫رایج ترین روش استعمال تریاک دود کردن و کشیدن آن است‪ .‬در کشور های خاور میانه از جمله ایران این کار را‬ ‫با استفاده از وافور و یا روشی به نام سیخ و سنگ انجام می دهند‪ .‬در این روش با استفاده از یک جسم داغ تریاک‬ ‫را سوزانده و سپس با استفاده از یک جسم لوله ای (مثال لوله خودکار) دود حاصل از سوختن تریاک را به درون‬ ‫سیستم تنفسی خود هدایت می کنند‪ .‬براساس پژوهشی در سال ‪ ،1332‬این روش شایعترین روش برای تدخین و‬ ‫کشیدن تریاک در ایران است و نزدیک به ‪ 23۵‬از مصرؾ تریاک ایران‪ ،‬به این روش انجام میشود‪ .‬در مواردی‬ ‫نیز سوخته تریاک که ماده ای به رنگ قهوه ای تیره و قیر مانند است را در چایی حل کرده و یا آن را به تنهایی می‬ ‫بلعند‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات تریاک‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مرفین پس از وارد شدن به بدن به گیرنده های عصبی اپیویید در مؽز‪ ،‬نخاع‪ ،‬معده و روده ها چسبیده و کارکرد آن‬ ‫را دچار اختالل می کند و از این طریق باعث به وجود آمدن خاصیت ضد درد در بدن می شود‪ .‬مصرؾ طوالنی‬ ‫مدت و مداوم مرفین باعث مقاوم شدن بدن و به وجود آمدن تلورانس‪ ،‬و در نتیجه بروز اعتیاد می شود‪ .‬معتادان‬ ‫مزمن کشور چین در سال ‪ 1326‬یا معتادان مدرن امروزی در کشور ایران به طور روزانه حدود ‪ 8‬گرم مرفین‬ ‫مصرؾ می کنند‪.‬‬ ‫ایجاد خاصیت ضد درد و اعتیاد به مواد مخدر‪ ،‬هر دو از عملکردهای گیرنده های عصبی اپیویید هستند‪ .‬انوع‬ ‫مختلؾ گیرنده های عصبی اپیویید اولین بار به واسطه نحوه پاسخ دهی آنها به مرفین شناسایی شد‪.‬‬ ‫د ر دنیای صنعتی کنونی‪ ،‬ایاالت متحده آمریکا بزرگترین مصرؾ کننده اوپیوییدهای تجویزی‪ ،‬و ایتالیا کمترین‬ ‫مصرؾ کننده آن است‪ .‬بیشترین میزان تریاک که به کشور آمریکا وارد می شود‪ ،‬به طور قانونی یا ؼیر قانونی به‬ ‫اجزای تشکیل دهنده آن شکسته می شود‪ .‬بیشترین میزان مصرؾ مواد مخدر از مشتقات تریاک مانند هرویین می‬ ‫باشد و تنها میزان ناچیزی از تریاک به طور مستقیم و خالص مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫تزریق وریدی هروئین رایج ترین نوع مصرؾ این ماده مخدر می باشد‪ .‬در قیاس با روش تزریقی‪ ،‬حرارت دادن‬ ‫هروئین به همراه باربیتال بر روی یک قطعه فویل‪ ،‬و یا مصرؾ تدخینی (کشیدن) پودر هروئین‪ ،‬به ترتیب ‪ %42‬و‬ ‫‪ % 22‬کارایی دارند‪ ،‬به همین دلیل اکثر معتادان ترجیح می دهند که هروئین را مستقیما به داخل جریان خون خود‬ ‫تزریق کنند‪ .‬اکثر مرگ و میرهای ناشی از مصرؾ هروئین‪ ،‬نه به دلیل مصرؾ بیش از حد‪ ،‬بلکه به علت مصرؾ‬ ‫همزمان تریاک با سایر مواد آرام بخش‪ ،‬الکل‪ ،‬و یا بنزودیازپام اتفاق می افتد‪.‬‬

‫‪ -٣‬مرفین و کدئین‬ ‫مرفین چیست‬

‫‪‬‬

‫مرفین یک ماده مخدر و ضد درد قوی است که ماده اصلی آن‬ ‫از عصاره خشخاش استحصال شده و سپس طی واکنش های‬ ‫شیمیایی در آزمایشگاه تولید شده و یا با سایر مواد ترکیب می‬ ‫شود‪ .‬مانند سایر مواد افیونی از جمله هروین‪ ،‬مرفین نیز به‬ ‫طور مستقیم بر روی سیستم عصبی مرکزی تاثیر گذاشته و‬ ‫باعث تسکیل درد می شود‪ .‬مطالعات و تحقیقات علمی نشان‬ ‫داده است که از میان همه مواد مخدر افیون دار‪ ،‬مرفین بهترین‬ ‫و موثرترین ماده برای تسکین دردهای شدید است؛ با این حال‪،‬‬ ‫از لحاظ میزان اعتیادآور بودن‪ ،‬و تلورانس نیز در قیاس با‬ ‫سایر مواد بسیار قوی تر بوده و مصرؾ کننده را به سرعت‬ ‫از لحاظ جسمی و روحی به خود وابسته می کند‪ .‬مدت زیادی‬ ‫است که مرفین به عنوان یک ماده تاثیرگذار بر گیرنده های‬ ‫عصبی در سیستم مرکزی اعصاب که خواص آرام بخشی و‬

‫‪13‬‬


‫‪‬‬

‫تسکین درد دارد شناخته می شود‪ .‬مرفین قانونی‪ ،‬اؼلب به منظور تولید کدئین مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫استفاده های قانونی مرفین عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬به عنوان مسکن و آرام بخش در بیمارستان ها‬ ‫‪ o‬برای تسکین دردهای مزمن شدید‬ ‫‪ o‬ماده کمکی برای بیهوشی عمومی‬ ‫‪ o‬ضد سرفه در موارد سرفه بسیار شدید‬ ‫‪ o‬ضد اسهال در شرایط اسهال مزمن‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مرفین یک ماده مخدر بسیار قوی و اعتیاد آور است که در مقایسه با هروئین‪ ،‬وابستگی روانی و جسمی شدیدتری‬ ‫ایجاد می کند‪ .‬در یک مطالعه برای مقایسه تاثیرات روانی و ذهنی بین هروئین و مرفین‪ ،‬که بر روی معتادان‬ ‫تزریقی انجام می شد‪ ،‬مشخص شد که هیچیک از این دو ماده بر دیگری اولویت نداشته و معموال معتادان تفاوتی بین‬ ‫آنان قائل نمی شوند‪.‬‬ ‫نشانه های خماری ناشی از اعتیاد به مرفین‪ ،‬معموال اندکی قبل از زمان تعیین شده برای مصرؾ دوز بعدی آؼاز‬ ‫می شوند‪ .‬این مدت که معموال بین ‪ 6‬تا ‪ 12‬ساعت به طول می انجامد‪ ،‬در برخی از موارد حتی به چند ساعت پس‬ ‫از مصرؾ نیز می رسد‪.‬‬ ‫نشانه های اولیه مصرؾ مرفین عبارتند از‪ :‬میل و اشتیاق شدید به مواد مخدر‪ ،‬ترشح اشک‪ ،‬بی خوابی‪ ،‬اسهال‪،‬‬ ‫آبریزش بینی‪ ،‬خمیازه کشیدن پی در پی‪ ،‬بیقراری‪ ،‬و عرق کردن‪ .‬با ادامه یافتن مصرؾ مواد و گسترش یافتن‬ ‫تاثیرات مصرؾ مرفین‪ ،‬عوارض زیر ظاهر خواهند شد‪ :‬بی قراری‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬از دست دادن اشتها‪ ،‬بدن درد‪،‬‬ ‫درد شدید شکم‪ ،‬تهوع و استفراغ‪ ،‬لرزش‪ ،‬و حرص و ولع بسیار شدید برای مصرؾ مواد‪ .‬افسردگی شدید و استفراغ‬ ‫از جمله مهمترین عوارض مصرؾ مرفین هستند‪ .‬همچنین ضربان قلب و فشار خون نیز افزایش می یابد‪ .‬گرم شدن‬ ‫بیش از حد و گر گرفتن‪ ،‬عادت لگد زدن پاها‪ ،‬و تعریق بیش از حد‪ ،‬درد شدید در استخوان ها و عضالت پشت و‬ ‫اسپاسم های عضالنی نیز از جمله نشانه های بارز باشد‪.‬‬ ‫عمده نشانه های خماری ناشی از عدم مصرؾ مرفین‪ ،‬معموال بین ‪ 48‬تا ‪ 36‬ساعت پس از مصرؾ رخ داده و‬ ‫عوارض جانبی نیز بین ‪ 8‬تا ‪ 12‬روز به طول می انجامند‪ .‬اگرچه خماری ناشی از ترک اعتیاد مرفین خطر کمتری‬ ‫نسبت به الکل یا باربیتوریک دارد‪ ،‬اما در مواردی می تواند برای افرادی که از سالمتی کامل برخوردار نیستند و‬ ‫وابستگی شدیدی نیز به مرفین دارند‪ ،‬خطرناک باشد‪.‬‬ ‫وابستگی روانی ناشی از اعتیاد به مرفین بسیار پیچیده و طوالنی مدت است‪ .‬ممکن است سال ها پس از ترک اعتیاد‬ ‫فیزیکی و عدم مصرؾ مرفین‪ ،‬فرد معتاد اؼلب به فکر کردن یا صحبت کردن در مورد مصرؾ آن (یا سایر مواد‬ ‫مخدر) اد امه داده و هنگام انجام فعالیت های عادی و روزمره خود ‪ ،‬احساس بی قراری داشته باشد‪ .‬خماری روانی‬ ‫ناشی از ترک اعتیاد به مرفین‪ ،‬یک فرایند بسیار طوالنی و دردناک است و معتادان اؼلب از افسردگی‪ ،‬عصبانیت‪،‬‬ ‫بی خوابی‪ ،‬نوسانات اخالقی‪ ،‬فراموشی‪ ،‬خود کوچک بینی‪ ،‬سردرگمی‪ ،‬پارانویا‪ ،‬و سایر اختالالت روانی شدید رنج‬ ‫می برند‪ .‬همچنین به احتمال بسیار زیاد‪ ،‬این دسته از معتادان تا آخر عمر از نظر روانی به مرفین وابسته خواهند‬ ‫بود‪.‬‬ ‫در صورتی که نه شرایط محیطی و نه انگیزه های رفتاری فرد معتاد برای مصرؾ مواد تؽییری نکنند‪ ،‬به احتمال‬ ‫بسیار زیاد وی حتی پس از تحمل عوارض خماری‪ ،‬باز هم دچار لؽزش شده و به مصرؾ مرفین روی می آورد‪.‬‬ ‫گواه و مدرک این مدعا نیز میزان باالی لؽزش این دسته از معتادان است‪ .‬معتادانی که مرفین یا هروئین مصرؾ می‬ ‫کنند در مقایسه با معتادان به سایر مواد از جمله انواع دیگر اپیوییدها‪ ،‬کوکائین‪ ،‬یا متامفتامین‪ ،‬دارای آمار لؽزش‬ ‫بسیار باالتری هستند‪ .‬از دیگر پیچیدگی های اعتیاد به مرفین که در بلند مدت ایجاد شده و در داروهای اعتیاد آور‬ ‫دیگ ر یافت نمی شود‪ ،‬آسیب به سیستم عصبی و مؽز می باشد‪ .‬هنوز هم کامال مشخص نشده است که مرفین چگونه‬ ‫باعث بروز این عارضه می شود‪ ،‬ولی احتماال متابولیت موجود در مرفین عامل اصلی آن می باشد‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص مراحل لغزش‪ ،‬و نحوه پیشگیری از آن لطفا به قسمت لغزش اعتیاد رجوع‬ ‫کنید‪.‬‬

‫‪14‬‬


‫‪ -٤‬متادون‬ ‫متادون چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫متادون یکی از انواع مواد مخدر صنعتی‬ ‫است که از خشخاش به دست می آید‪ .‬این‬ ‫ماده که در دسته اپیوییدها جای دارد‪ ،‬به‬ ‫منظور مصارؾ پزشکی و درمانی تولید‬ ‫شده و تاثیرات آن مشابه هروئین می باشد‪.‬‬ ‫متادون و بوپرنورفین در برخی از‬ ‫کشورها به عنوان یک ماده کمکی برای‬ ‫ترک اعتیاد به هروئین مورد استفاده قرار‬ ‫می گیرد‪ .‬مانند سایر مواد افیونی دیگر‪،‬‬ ‫متادون نیز سیستم عصبی بدن را تحت‬ ‫تاثیر قرار داده و باعث التیام یافتن درد‬ ‫می شود‪ .‬پس از مصرؾ متادون معموال‬ ‫احساس گرمی در بدن‪ ،‬سرخوشی و رها‬ ‫شدن از اضطراب و تشویش به فرد دست‬ ‫می دهد‪.‬‬ ‫متادونی که برای رها شدن اعتیاد افراد به هروئین خیابانی تجویز می شود‪ ،‬معموال به صورت مایع بوده و نوشیده‬ ‫می شود‪ .‬با این حال متادون در قالب قرص و مایع تزریقی نیز تولید می شود‪ .‬بوپرنورفین نیز که خواصی مشابه‬ ‫متادون دارد به صورت مکیدنی بوده و در داخل دهان حل می شود‪ .‬تاثیرات این ماده بالفاصله پس از مصرؾ آؼاز‬ ‫شده و تا چندین ساعت ادامه پیدا می کند‪.‬‬ ‫متادونی که توسط پزشک تجویز شده است‪ ،‬مانند انواه دیگر داروها‪ ،‬تحت کنترل و نظارت شدید تولید شده و لذا‬ ‫مصرؾ کنندگان آن می توانن د از خلوص و قدرت آن اطمینان حاصل کنند‪ .‬با این حال‪ ،‬متادونی که از بازارهای سیاه‬ ‫و ؼیر قانونی تهیه می شود قابل اعتماد نبوده و مصرؾ کنندگان نمی توانند از خلوص یا میزان اثرگذاری آن مطمئن‬ ‫باشند‪ .‬این احتمال وجود دارد که این نوع متادون دارای قدرت و یا اثر گذاری بیشتری بوده و مشکالتی را برای‬ ‫مصرؾ کننده به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات متادون‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫پس از اولین بار مصرؾ‪ ،‬افراد ممکن است بیمار شده و یا به یبوست دچار شوند‪.‬‬ ‫در صورتی که دز زیادی از متادون مصرؾ شود‪ ،‬خاصیت تسکین دهنده آن افزایش یافته و فرد دچار خواب آلودگی‬ ‫می شود‪ .‬مصرؾ بیشتر‪ ،‬باعث کما و یا بروز اختالالت تنفسی خواهد شد‪.‬‬ ‫زنانی که به طور مداوم از متادون یا سایر اپیوییدها استفاده می کنند عادت ماهانه خود را از دست داده و پریود نمی‬ ‫شوند‪ .‬تنها زمانی که مصرؾ خود را قطع کنند سیستم بدن آنها به حالت طبیعی بازگشته و پریود می شوند‪ .‬بنابراین‬ ‫در صورتی که در طول این دوره از قرص های پیشگیری از بارداری استفاده نکنند‪ ،‬احتمال بارداری نیز زیاد‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫مواد افیونی احتمال سقط جنین و یا تولد کودکان زیر وزن استاندارد و یا به صورت نارس را افزایش می دهد‪ .‬در‬ ‫صورتی که فرد معتاد به موا د مخدر باردار باشد‪ ،‬قطع ناگهانی مصرؾ توصیه نمی شود‪ ،‬چراکه این کار خطر سقط‬ ‫جنین و یا تولد زود هنگام کودک را افزایش می دهد‪ .‬در چنین شرایطی بهتر است که مصرؾ متادون تا پایان دوره‬ ‫بارداری ادامه پیدا کند‪.‬‬

‫‪15‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف افیْى ُا‪1‬‬

‫جذّل‬

‫خذّل‪ : 2‬ػْارف طالهتی هـزف اكیْى ُب‬

‫‪16‬‬


‫‪ -٢-٣‬کوکائین و کراک‬ ‫‪ .1‬معرفی کوکائین و کراک‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی کوکائین و کراک‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫کوکائین نوعی ماده مخدر است که از برگ های گیاه کوکا که‬ ‫در مناطق کوهستانی کشورهای جنوب آمریکا مانند بولیوی‪،‬‬ ‫کلمبیا و پرو رشد می کند ساخته می شود‪ .‬استحصال کوکائین از‬ ‫برگ گیاه کوکا برای اولین بار در سال ‪ 1855‬صورت گرفت و‬ ‫پس از آن در سال ‪ 1812‬استفاده از این ماده به عنوان یک ماده‬ ‫محرک بدن و تقویت کننده برای درمان اکثر بیماری ها رواج‬ ‫یافت‪ .‬همچنین در آن زمان دکترها از کوکائین به عنوان یک‬ ‫داروی بیهوشی برای جراحی های موضوعی چشم و دندان‬ ‫استفاده می کردند‪.‬‬ ‫رایج ترین شکل کوکائین در انگلستان و آمریکا به صورت یک‬ ‫پودر کریستالی سفید رنگ است‪ .‬بیشتر مصرؾ کنندگان‪،‬‬ ‫کوکائین را با استفاده از یک قطعه کاؼذ لوله شده‪ ،‬یا یک نی به‬ ‫داخل بینی خود می کشند‪ .‬گاهی نیز آن را در آب حل کرده و‬ ‫محلول را به داخل جریان خون تزریق می کنند‪.‬‬ ‫کراک نیز نوعی از کوکائین است که به شکل تکه های کوچک‬ ‫کلوخ مانند بوده و قابل کشیدن است‪ .‬معموال کراک را با استفاده‬ ‫از پیپ‪ ،‬لوله های شیشه ای‪ ،‬بطری های پالستیکی و یا فویل و‬ ‫زرورق حرارت داده و دود می کنند؛ در مواقعی نیز آن را در آب حل کرده و به صورت وریدی تزریق می کنند‪.‬‬ ‫این ماده مخدر بسیار خطرناک هنگامی که حرارت داده می شود‪ ،‬صدایی مانند شکستن و یا خورد شدن از خود‬ ‫ساطع می کند و نام آن را نیز به همین دلیل کراک نامیده اند‪.‬‬ ‫کوکائین و کراک مواد مخدری بسیار قوی هستند که طول مدت تاثیر گذاری آنها نسبتا پایین است‪ .‬از میان همه انواع‬ ‫مواد مخدر‪ ،‬مصرؾ کراک مانند هروئین‪ ،‬چندان گسترده نیست و تنها ‪ % 2.1‬از معتادان بین ‪ 16‬تا ‪ 52‬سال در‬ ‫کشورهای ؼربی از آن استفاده می کنند‪ .‬همچنین کراک ماده مخدری است که از نظر نژادی بیشتر توسط جوانان‬ ‫سیاه پوست استفاده می شود‪ .‬بر خالؾ کوکائین‪ ،‬استفاده از کراک بیشتر در مناطؾ خاصی از شهرها و به علت‬ ‫محرومیت های اجتماعی و مالی رواج یافته است‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫کوکائین و کراک مواد مخدر محرکی هستند که تاثیری بسیار قوی اما کوتاه مدت دارند‪ .‬مصرؾ آنها باعث ایجاد‬ ‫احساس نشاط‪ ،‬قدرت و هوشیاری می شود‪ .‬بسیاری از کسانی که اقدام به مصرؾ کراک یا کوکائین می کنند ادعا‬ ‫می کنند که پس از مصرؾ احساس اعتماد به نفس‪ ،‬قدرت جسمی‪ ،‬و قدرت تمرکز ذهنی بیشتری به دست می آورند‪.‬‬ ‫اثرات جسمی مصرؾ این مواد عبارت است از‪ :‬خشک شدن دهان‪ ،‬عرق کردن‪ ،‬افزایش ضربان قلب و فشار خون‪،‬‬ ‫و بی اشتهایی‪ .‬در دوز های باالتر افراد دچار اضطراب و دستپاچگی شدید می شوند‪ .‬تاثیرات کشیدن کوکائین از راه‬ ‫بینی بالفاصله بعد از مصرؾ آؼاز شده و در صورتی که مصرؾ تکرار نشود‪ ،‬تا حدود ‪ 32‬دقیقه ادامه پیدا می کند‪.‬‬ ‫اثرات کشیدن کراک بسیار زودتر از این آؼاز شده و زودتر نیز از بین می رود‪ .‬مصرؾ دوز باالی این مواد‪ ،‬یا‬ ‫تکرار مصرؾ همان دوز قبلی در طول یک ساعت‪ ،‬می تواند باعث بروز اضطراب شدید‪ ،‬بدبینی و توهم شود‪ .‬با‬ ‫دفع شدن مواد از بدن‪ ،‬اثرات آن نیز به تدریج از بین می رود‪ .‬مصرؾ کنندگان این مواد‪ ،‬در زمان مصرؾ احساس‬ ‫نئشگی و پرانرژی بودن کرده و بالفاصله بعد از ناپدید شدن این اثرات‪ ،‬دچار خستگی و افسردگی می شوند‪.‬‬ ‫مصرؾ دوز بسیار زیاد می تواند باعث بروز اختالالت تنفسی و یا ایست قلبی شود‪.‬‬ ‫گاهی کوکائین با سایر مواد و ناخالصی ها ترکیب می شود تا صرفه اقتصادی بیشتری برای فروشندگان داشته باشد‪.‬‬ ‫در این شرایط تزریق کردن محلول آن می تواند بسیار خطرناک باشد‪ .‬در مورد این موضوع که استفاده دائمی از‬ ‫کوکائین یا کراک نشانه های تلورانس (مقاوم شدن بدن) و خماری را نشان می دهد یا خیر بحث وجود دارد‪ .‬با این‬ ‫حال‪ ،‬اگرچه مصرؾ کراک یا کوکائین خالص‪ ،‬اعتیاد آوری فیزیکی کمتری به نسبت موادی مانند هروئین دارد‪ ،‬اما‬

‫‪17‬‬


‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اعتیاد روانی به آن می تواند به همان اندازه شدید و عذاب آور باشد‪ .‬با مصرؾ طوالنی مدت کوکایین یا کرک و‬ ‫توسعه یافتن بیماری اعتی اد‪ ،‬بدن فرد معتاد به شدت نسبت به مواد مقاوم شده و برای کارکرد عادی و روزمره خود‬ ‫به آن وابسته می شود‪ .‬مانند سایر انواع اعتیاد‪ ،‬برای فرد معتاد به این دو ماده مخدر نیز بسیار دشوار و بعید به نظر‬ ‫می رسد که بتواند میزان مصرؾ خود را کنترل یا متوقؾ کرده و یا بتواند با اتکا به خواست و اراده خود‪ ،‬و بدون‬ ‫کمک گرفتن از سایرین اعتیاد خود را ترک کند‪.‬‬ ‫برخالؾ کوکائین‪ ،‬سرعت معتاد شدن افرادی که کرک مصرؾ می کنند بسیار زیاد است‪ .‬کراک ماده مخدری است‬ ‫که مصرؾ کننده را شدیدا مشتاق و تشنه مصرؾ کرده و او را به مصرؾ بیشتر تحریک می کند که همین امر‬ ‫موجب رشد و گسترش سریع بیماری اعتیاد می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ کراک به صورت موقت باعث به وجود آمدن احساس قدرت و انرژی در فرد مصرؾ کننده می شود‪.‬‬ ‫بالفاصله پس از از بین رفتن اثر مواد‪ ،‬فرد دچار یک احساس متناقض شده و بسیار افسرده می شود‪ .‬همین احساس‬ ‫متفاوت باعث م ی شود تا فرد مجددا اقدام به مصرؾ مواد کند‪ .‬افرادی که کراک مصرؾ می کنند معموال به تؽذیه و‬ ‫خواب خود اهمیت چندانی نمی دهند و لذا به عوارضی چون افزایش ضربان قلب‪ ،‬اسپاسم های عضالنی‪ ،‬و یا تشنج‬ ‫دچار می شوند‪ .‬مصرؾ کراک باعث به وجود آمدن احساس خصومت‪ ،‬بدگمانی‪ ،‬و عصبانیت‪ ،‬حتی در زمانی که‬ ‫فرد مواد مصرؾ نکرده است می شود‪.‬‬ ‫صرفنظر از میزان و یا تکرر مصرؾ کوکائین یا کراک‪ ،‬این مواد می توانند ریسک حمالت قلبی‪ ،‬سکته مؽزی‪،‬‬ ‫تشنج‪ ،‬و نارسایی های تنفسی را افزایش دهند که ممکن است منجر به مرگ ناگهانی نیز بشود‪.‬‬ ‫کشیدن کراک‪ ،‬خطر بیشتری برای مصرؾ کننده به همراه خواهد داشت‪ ،‬چراکه معموال آن را با سایر مواد ترکیب‬ ‫می کنند و این ناخالصی های موجود به هنگام سوختن می تواند دودهای سمی تولید کرده و خطرات زیادی برای فرد‬ ‫به همراه داشته باشد‪ .‬از آنجا که دود کراک چندان قوی نیست‪ ،‬برای تدخین آن از پیپ یا سایر ابزارهای کوتاه‬ ‫استفاده می کنند‪ .‬به همین دلیل لب های افرادی که دائما کراک می کشند‪ ،‬بر اثر تماس با لبه های داغ پیپ‪ ،‬ترک‬ ‫خورده و تاول می زند‪ .‬همچنین عالوه بر عوارض مصرؾ کوکائین‪ ،‬افرادی که کراک مصرؾ می کنند به‬ ‫مشکالت تنفسی شدیدتری نیز مبتال می شوند که از این جمله می توان به سرفه های شدید‪ ،‬تنفس کوتاه و سطحی‪ ،‬و‬ ‫آسیب ها یا خون ریزی های ریوی اشاره کرد‪.‬‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت کوکائین و کراک به قلب‪ ،‬کبد‪ ،‬و کلیه ها آسیب وارد کرده و مصرؾ کننده را در معرض‬ ‫بیماری های عفونی بیشتری قرار می دهد‪ .‬مصرؾ روزانه و دائمی این مواد باعث بروز اختالل در خواب و از بین‬ ‫رفتن اشتها شده و بدن فرد معتاد را به شدت ضعیؾ می کند‪ .‬همچنین دود کردن و کشیدن کراک باعث بروز‬ ‫رفتارهای خشن و تهاجمی می شود‪ .‬از آنجایی که کراک و کوکائین بر فرایندهای شیمیایی مؽز تاثیر می گذارند‪ ،‬فرد‬ ‫معتاد برای اینکه بتواند عم لکردی عادی داشته باشد دائما به مصرؾ مواد احساس نیاز می کند‪ .‬مانند همه معتادان‪،‬‬ ‫افراد معتاد به این دو ماده مخدر نیز به اندازه کافی به سایر جنبه های زندگیشان توجه نشان نمی دهند و بر اثر‬ ‫افسردگی پس از مصرؾ مواد‪ ،‬دائما سرخورده تر و از لحاظ روحی ضعیؾ تر می شوند‪ .‬همین امر باعث می شود‬ ‫تا برای تهیه و مصرؾ کردن مواد‪ ،‬به هر کاری حتی قتل و جنایت نیز دست بزنند‪ .‬افسردگی و سرخوردگی ناشی‬ ‫از عدم دسترسی به مواد‪ ،‬گاها باعث می شود که فرد معتاد اقدام به آسیب رساندن به خود کرده و یا خود کشی کند‪.‬‬

‫‪18‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف کْکائیي ّ کزاک‪3‬‬

‫‪19‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٣-٣‬الکل‬ ‫‪ .1‬معرفی الکل‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی الکل‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫الکل نوعی ماده مخدر است که در مقایسه با سایر مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬راحت تر در اجتماع پذیرفته می شود‪ .‬با این حال‪،‬‬ ‫قدرت اعتیادآوری آن به هیچ عنوان کمتر از سایر انواع‬ ‫مواد نیست‪ .‬از لحاظ علمی‪ ،‬الکل در زمره موادی دسته‬ ‫بندی می شود که فعالیت بدن را کند کرده و سرعت‬ ‫عملکرد های حیاتی آن را کاهش می دهد‪ .‬در نتیجه فردی‬ ‫که الکل مصرؾ می کند به سختی راه می رود‪ ،‬بریده‬ ‫بریده صحبت می کند‪ ،‬و قادر نیست که به سرعت از خود‬ ‫عکس العمل نشان دهد‪.‬‬ ‫الکل پس وارد شدن به بدن‪ ،‬از طریق مویرگ های موجود‬ ‫در دیواره معده و روده کوچک به آرامی وارد جریان‬ ‫خون شده و ظرؾ مدت چند دقیقه از زمان نوشیده شدن‪،‬‬ ‫از طریق سیستم گردش خون‪ ،‬به مؽز می رسد‪ .‬در این‬ ‫زمان تاثیرگذاری الکل بر بدن آؼاز شده و سرعت عملکرد‬ ‫سلول های عصبی بدن کاهش پیدا می کند‪ .‬همچنین الکل‬ ‫موجود در جریان خون به داخل کبد نیز وارد شده و در‬ ‫آنجا طی فرایندی تصفیه شده و به یک ماده ؼیر سمی تبدیل می شود‪ .‬در هر نوبت‪ ،‬کبد تنها قادر به تصفیه کردن‬ ‫میزان خاصی الکل می باشد و در صورتی که حجم الکل مصرؾ شده از آن مقدار بیشتر باشد‪ ،‬تصفیه نشده و به‬ ‫گردش در جریان خون ادامه می دهد‪ .‬مصرؾ بسیار زیاد الکل‪ ،‬باعث کند شدن فرایند تنفس شده و به علت کمبود و‬ ‫نرسیدن اکسیژن کافی به مؽز‪ ،‬می تواند باعث کما و یا حتی مرگ شود‪.‬‬ ‫الکل با اثرگذاری بر عملکرد پیام رسان های شیمیایی مؽز (نوروترانسمیترها)‪ ،‬باعث بروز اختالل در عملکرد‬ ‫عادی آن می شود‪ .‬از جمله مهمترین تاثیرات الکل در ساختار شیمیایی مؽز‪ ،‬بر هم زدن تعادل بین پیام رسان های‬ ‫"مهار کننده" و "تحریک کننده" می باشد‪ .‬استفاده کوتاه مدت از الکل باعث افزایش میزان پیام رسان های مهار کننده‬ ‫شده و تعداد پیام رسان های تحریک کننده را کاهش می دهد؛ بنابراین سرعت عملکرد بدن کاهش یافته و فرد‬ ‫رفتارهایی مانند آرام صحبت کردن‪ ،‬و یا تلو تلو خوردن موقع راه رفتن را از خود بروز می دهد که در اصطالح به‬ ‫آن مست شدن گفته می شود‪ .‬به طور همزمان‪ ،‬الکل میزان لذت در بدن را نیز افزایش داده و به فرد احساس‬ ‫رضایت می دهد‪ .‬در صورتی که مصرؾ الکل ادامه دار بوده و به یک عادت بلند مدت تبدیل شود‪ ،‬مؽز وادار می‬ ‫شود تا تعدل بین این پیام رسان ها را مجددا برقرار کند و لذا با کاهش دادن میزان پیام رسان های مهار کننده‪ ،‬پیام‬ ‫رسان های تحریک کننده را افزایش می دهد که این کار باعث بروز حالتی می شود که از آن با عنوان "مقاوم شدن‬ ‫بدن" یا "تلورانس" یاد می شود‪ .‬مقاوم شدن بدن به این معنی است که برای دستیابی به همان میزان لذت و رضایت‬ ‫قبلی‪ ،‬مقدار بسیار بیشتری الکل باید وارد جریان خون شود‪ .‬در صورتی که نوشیدن الکل به طور مداوم تکرار شود‪،‬‬ ‫این مقاوم شدن بدن‪ ،‬باعث پیدایش و توسعه یافتن بیماری اعتیاد به الکل یا "الکلیسم" می شود‪.‬‬ ‫الکل در انواع مختلؾ نوشیدنی ها یافت می شود اما مشروبات الکلی که از آنها با نام اسپیریت یاد می شود‪ ،‬میزان‬ ‫الکل بیشتری نسبت به شراب یا آبجو دارند‪ .‬همچنین اگرچه که چنین به نظر نمی رسد‪ ،‬اما انواع نوشیدنی های‬ ‫تقطیری مخلوط با آب میوه که به آن کوکتل می گویند نیز‪ ،‬میزان الکل بیشتری نسبت به شراب و یا آبجو دارد‪ .‬به‬ ‫طور کلی می توان گفت که مشروبات الکلی که با استفاده از فرایند تخمیر تولید می شوند مانند شراب‪ ،‬یا آبجو میزان‬ ‫الکلی در حدود ‪ 2‬الی ‪ 22‬درصد‪ ،‬و مشروباتی که به صورت تقطیری تهیه می شوند مانند ویسکی یا ودکا حاوی ‪42‬‬ ‫تا ‪ 52‬درصد الکل می باشند‪.‬‬

‫‪21‬‬


‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫هنگامی که فرد معتاد به الکل قصد می کند تا مصرؾ خود را قطع کند‪ ،‬مؽز وی نیز تالش برای عملکرد عادی‬ ‫بدون نیاز به حضور الکل را آؼاز می کند‪ .‬این تالش مؽز برای بازگشتن به حالت عادی‪ ،‬با عوارض و عواقبی به‬ ‫همراه است که باعث بروز خماری در فرد معتاد می شود‪ .‬فرد مؽز معتاد با بروز رفتارهایی مانند افسردگی‪،‬‬ ‫عصبانیت و یا استرس (که متعادل کننده های روانی مربوط به درد فیزیکی هستند) سعی می کند تا تعادل از دست‬ ‫رفته خود که بر اثر حضور دائمی الکل و مختل شدن کارکرد طبیعی مؽز به وجود آمده است را مجددا به دست‬ ‫بیاورد‪ .‬همین نشانه های جسمی و روحی خماری هستند که باعث می شود تا معتادان به الکل نتوانند به راحتی‬ ‫مصرؾ الکل را کنترل کرده و یا به کل کنار بگذارند‪.‬‬ ‫مصرؾ مداوم الکل به طرق بسیار زیادی بر جسم فرد معتاد تاثیر می گذارد‪ .‬معتادان به الکل اؼلب معموال به‬ ‫ترکیبی از چندین نوع عارضه خطرناک از جمله‪ :‬حمالت قلبی‪ ،‬ایست قلبی‪ ،‬دیابت‪ ،‬بیماری های ریوی‪ ،‬و یا‬ ‫اختالالت کبدی دچار می شوند‪.‬‬ ‫مصرؾ بیش از حد الکل (اوردوز) و مسمویت ناشی از الکل می توانند باعث مرگ شوند‪ .‬این خطر مخصوصا‬ ‫برای دسته از مصرؾ کنندگان که به طور دائم مصرؾ خود را قطع کرده و پس از مدتی مجددا مقدار زیادی‬ ‫مصرؾ می کنند بیشتر و جدی تر می باشد‪ .‬خطر اوردوز و مصرؾ بیش از حد الکل‪ ،‬تنها به کسانی که در یک‬ ‫نوبت مقدار زیادی مصرؾ می کنند محدود نمی شود‪ ،‬بلکه افرادی که به طور مداوم میزان زیادی الکل مصرؾ می‬ ‫کنند و کبد و جریان خون آنها دائما در معرض الکل قرار دارد نیز ممکن است به این حالت دچار شوند‪" .‬هذیان‬ ‫خمری" یا "جنون الکلی" نیز از جمله عوارض خماری معتادان به الکل می باشد که باعث بروز اختالالت روانی و‬ ‫عصبی شده و گاها می تواند کشنده نیز باشد‪ .‬استفاده طوالنی مدت و دائمی از الکل باعث مزمن شدن بیماری شده و‬ ‫برای مصرؾ کننده مشکالت جسمی‪ ،‬رفتاری‪ ،‬و اجتماعی زیادی به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫الکلی هایی که تحت عمل جراحی قرار می گیرند با عوارض بعد از عمل خطرناک تری رو به رو هستند که از آن‬ ‫جمله می توان به‪ :‬عفونت‪ ،‬خونریزی‪ ،‬کاهش عملکرد قلب و ریه‪ ،‬و تاخیر در بهبودی زخم ها اشاره کرد‪ .‬همچنین‬ ‫عوارض خماری بعد از عمل جراحی نیز به موارد فوق اضافه شده و بهبودی آنان را به تاخیر می اندازد‪.‬‬

‫‪‬‬

‫به طور کلی عوارض مصرف الکل عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬لکنت زبان‬ ‫‪ o‬خواب آلودگی‬ ‫‪ o‬استفراغ‬ ‫‪ o‬اسهال‬ ‫‪ o‬ناراحتی معده‬ ‫‪ o‬سردرد‬ ‫‪ o‬مشکالت تنفسی‬ ‫‪ o‬انحراؾ دید و شنوایی‬ ‫‪ o‬تصمیمات ؼیر منطقی‬ ‫‪ o‬کاهش ادراک و هماهنگی‬ ‫‪ o‬عدم هوشیاری‬ ‫‪ o‬کم خونی (از دست رفتن سلول های قرمز خون)‬ ‫‪ o‬اؼماء‬ ‫‪ o‬از دست دادن حافظه‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪21‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف الکل‪4‬‬

‫‪22‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٤-٣‬آمفتامین ها‬ ‫‪ .1‬معرفی امفتامین ها‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی آمفتامین ها‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمفتامین ها نوعی از مواد مخدر تحریک کننده و محرک‬ ‫هستند و اثراتی شبیه به کوکائین دارند‪ .‬این مواد با تاثیر‬ ‫گذاری بر پیام رسان های عصبی مؽز‪ ،‬سرعت ارتباط‬ ‫بین مؽز و بدن را افزایش می دهند‪ .‬برخی از انواع‬ ‫آمفتامین به صورت قانونی توسط پزشکان برای بیماری‬ ‫هایی چون "اختالل کاهش تمرکز و بیش فعالی"‬ ‫(‪ )ADHD‬و یا "حمله خواب" یا "خواب بارگی" (میل‬ ‫ؼیر قابل کنترل به خوابیدن) تجویز می شود‪ .‬با این حال‬ ‫نوعی از آمفتامین ها که از آنها با نام های "سرعت"‪،‬‬ ‫"سریع"‪" ،‬باالتر" و‪ ..‬نام برده می شود در حقیقت در‬ ‫زمره مواد مخدر و ؼیر قانونی بوده و برای نشئه شدن‬ ‫مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬آمفتامین خیابانی معموال در‬ ‫آزمایشگاه های خانگی و ؼیر استاندارد تولید شده و گاها‬ ‫با سایر مواد نیز ترکیب می شود؛ بنابراین می تواند‬ ‫تاثیراتی به مراتب مخرب تر برجای بگذارد‪.‬‬ ‫آمفتامین به شکل پودر‪ ،‬قرص‪ ،‬کپسول و یا کریستال (شیشه) تولید‪ ،‬و در فویل های آلومینیومی یا بسته های‬ ‫پالستیکی بسته بندی شده و به طور ؼیر قانونی فروخته می شود‪ .‬آمفتامین های پودری شکل بویی تند‪ ،‬مزه ای تلخ‪،‬‬ ‫و گستره رنگ وسیعی داشته و از سفید روشن گرفته تا قهوه ای‪ ،‬و حتی در مواردی به رنگ نارنجی یا بنفش تیره‬ ‫نیز یافت می شوند‪ .‬قرص ها و کپسول های آمفتامین نیز تنوع رنگ بسیار زیادی داشته و انواع ناخالص آن می‬ ‫تواند محتوی انواع مواد مخدر‪ ،‬کافئین‪ ،‬شکر و یا مواد چسبنده باشد‪ .‬کریستال های آمفتامین که یکی از قوی ترین‬ ‫انواع آن است نیز به شکل صفحات کریستالی و یا به شکل پودر کریستال موجود می باشد‪.‬‬ ‫آمفتامین ها را با انواع روش های بلعیدن‪ ،‬کشیدن‪ ،‬تزریق و یا حتی کشیدن از طریق بینی مصرؾ می کنند‪ .‬افراد به‬ ‫دالیل بسیار زیادی اقدام به مصرؾ آمفتامین ها می کنند‪ .‬برخی برای نشئگی و انرژی که به دست می آورند‪ ،‬و‬ ‫برخی نیز برای کاهش خستگی‪ ،‬افزایش قدرت جسمانی‪ ،‬بیدار ماندن طولی‪ ،‬افزایش تمرکز‪ ،‬بهبود کارایی در زمان‬ ‫ورزش یا کار و یا برای افزایش اعتماد به نفس اقدام به مصرؾ این نوع مواد می کنند‪.‬‬ ‫مصرؾ ترکیبی و همزمان آمفتامین ها با سایر مواد مانند الکل و یا داروهای تجویزی معموال ؼیر قابل پیش بینی و‬ ‫خطرناک است‪ .‬همچنین ترکیب کردن آمفتامین ها با سایر مواد محرک مانند کوکائین و یا اکستازی (قرص اکس)‪،‬‬ ‫باعث تحریک شدن بیش از حد بدن شده و فشار زیادی به قلب و سایر اندام ها وارد می کند‪.‬‬ ‫افرادی که به طور دائم از آمفتامین ها استفاده می کنند به تدریج به بیماری اعتیاد مبتال شده و به مصرؾ این ماده‬ ‫معتاد می شوند‪ .‬در چنین شرایطی قطع ناگهانی مصرؾ‪ ،‬باعث بروز عالئم خماری در فرد می شود‪ .‬برخی از نشانه‬ ‫های خماری عبارتند از‪ :‬کاهش میزان تمرکز و انرژی‪ ،‬بی تفاوتی‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬افسردگی‪ ،‬اضطراب‪ ،‬هراس‪،‬‬ ‫پارانویا‪ ،‬خستگی مفرط و دائمی‪ ،‬درد در کل بدن‪ ،‬گرسنگی دائمی‪ ،‬افزایش اشتها‪ ،‬بی قراری و اختالالت خواب‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫تاثیرات مصرؾ آمفتامین ها نیز مانند همه انواع مواد مخدر در بین افراد متفاوت است‪ .‬جسه بدن‪ ،‬وزن‪ ،‬جنسیت‪،‬‬ ‫میزان سالمتی‪ ،‬و معتاد بودن فرد می تواند نوع تاثیر گذاری آمفتامین ها بر بدن را تعیین کند‪ .‬همچنین نحوه و میزان��� ‫مصرؾ نیز تاثیر زیادی در بروز عوارض خواهد داشت‪.‬‬ ‫بسته به نوع آمفتامینی که مصرؾ شده است‪ ،‬اثرات آن بالفاصله بعد از کشیدن یا تزریق‪ ،‬و حدودا نیم ساعت بعد از‬ ‫بلعیدن یا کشیدن از بینی ظاهر می شود‪ .‬ماندگاری آمفتامین در صورتی که از راه دهان مصرؾ شده باشد حدودا نیم‬ ‫ساعت است‪ .‬در موارد تزریقی تاثیرات مصرؾ حتی تا ‪ 6‬ساعت نیز ادامه خواهد داشت‪ .‬نشئگی ناشی از مصرؾ‬ ‫آمفتامین ها معموال با یک کسالت آرام و طوالنی بعد از آن همراه خواهد بود‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف آهفتاهیي ُا‪5‬‬

‫‪24‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٥-٣‬حشیش‬ ‫‪ .1‬معرفی حشیش‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی حشیش‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫حشیش از جمله مواد کند کننده فرایند های بدن‬ ‫است‪ ،‬بدین معنی که با تاثیرگذاشتن بر پیام رسان‬ ‫های عصبی‪ ،‬سرعت انتقال آنها از مؽز به بدن را‬ ‫کاهش می دهد‪ .‬حشیش نوعی آرام بخش خفیؾ‬ ‫است که مصرؾ آن باعث احساس آرامش و‬ ‫خوابیدن عمیق می شود‪ .‬بعالوه این ماده مخدر‬ ‫دارای خاصیت توهم زایی خفیؾ نیز می باشد‪،‬‬ ‫بدین معنی که فرد تاحدودی واقعیت ها را با اوهام‬ ‫و خیاالت ترکیب می کند‪.‬‬ ‫حشیش را با نام های مختلفی از جمله ماریجوانا‪،‬‬ ‫علؾ‪ ،‬گراس‪ ،‬وید‪ ،‬بنگ و یا سیگاری می شناسند‪.‬‬ ‫این ماده معموال به صورت کشیدنی و یا خوردنی‬ ‫مصرؾ می شود و به سه شکل زیر موجود است‪:‬‬ ‫‪ .1‬برگ خشک شده گیاه که در سیگار خالی یا لول های کاؼذی ریخته شده و کشیده می شود (سیگاری) و رایج‬ ‫ترین روش مصرؾ حشیش به شمار می آید‪.‬‬ ‫‪ .2‬شیره خشک شدن گیاه که معموال به تنباکو مخلوط شده و سپس کشیده می شود و یا گاهی از آن برای تهیه ؼذا یا‬ ‫پختن کیک و شیرینی استفاده می شود‪.‬‬ ‫‪ .3‬به صورت قرص و یا اسپری دهانی برای درمان برخی از بیماری های مزمن‬ ‫هنگامی که دود حشیش از طریق ریه ها وارد بدن می شود‪ ،‬اجزای آن به سرعت وارد جریان خون شده و به سمت‬ ‫مؽز و سایر قسمت های بدن هدایت می شوند‪ .‬احساس نشئگی و لذتی که از مصرؾ حشیش به فرد دست می دهد‬ ‫ناشی از چسبیدن عناصر تشکیل دهنده آن به گیرنده های کانابینوئیدی در مؽز می باشد‪ .‬گیرنده های عصبی نوعی از‬ ‫سلول های مؽز هستند که برخی از مواد می توانند برای مدتی به آن چسبیده و تاثیرات خاصی را در بدن ایجاد کنند‪.‬‬ ‫عناصر موجود در دود حشیش نیز بر روی همین سلول ها و پالس های عصبی آن تاثیر می گذارند‪ .‬اکثر این گیرنده‬ ‫های عصبی در قسمت ی از مؽز قرار دارند که به طور مستقیم در احساس لذت‪ ،‬حافظه‪ ،‬تمرکز‪ ،‬احساسات و درک از‬ ‫زمان نقش دارند و بنابراین تاثیرات مصرؾ حشیش نیز باعث تحریک و یا اختالل در این قسمت ها می شود‪ .‬عالوه‬ ‫بر قسمت های فوق‪ ،‬اجزای تشکیل دهنده حشیش‪ ،‬چشم ها‪ ،‬گوش ها‪ ،‬پوست و معده را نیز تحت تاثیر قرار می دهند‪.‬‬ ‫اثرات مصرؾ حشیش به صورت خوراکی حدودا یک ساعت بعد ظاهر می شوند و همین باعث می شود که مصرؾ‬ ‫کنندگان بتوانند به سادگی حجم زیادی از آن را مصرؾ کنند‪ .‬در صورتی که حشیش کشیده شود‪ ،‬اثرات آن به‬ ‫سرعت پدیدار می شوند‪ .‬با این حال مصرؾ تدخینی به صورت طوالنی مدت می تواند اثرات جانبی بیشتری برای‬ ‫فرد به همراه داشته باشد‪ .‬حشیش به شکل صنعتی (مصنوعی) نیز تولید می شود که خطر مصرؾ آن به مراتب‬ ‫بیشتر از حشیش طبیعی است‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اگرچه بسیاری از افراد تصور می کنند چون حشیش یک گیاه است و به صورت طبیعی تولید می شود مصرؾ آن‬ ‫خطر چندانی به همراه ندارد‪ ،‬ولی حقیقت این است که مانند تنباکو‪ ،‬مواد شیمیایی موجود در حشیش نیز خطرناک‬ ‫بوده و می توانند مشکالت زیادی برای سالمتی فرد در پی داشته باشند‪.‬‬ ‫مصرؾ دائمی حشیش‪ ،‬ریسک بروز اختالالت روانی آن را تا دو برابر افزایش داده و می تواند باعث ابتال به‬ ‫شیزوفرنی شود‪ .‬مطالعات انجام شده نشان داده است که بین مصرؾ حشیش در گذشته و بروز عوارض ذهنی در‬ ‫آینده به خصوص برای کسانی که از لحاظ ژنتیکی آسیب پذیر هستند‪ ،‬رابطه محکمی وجود دارد‪ .‬در صورتی که فرد‬ ‫سابقه مشکالت روحی و روانی‪ ،‬افسردگ ی و یا پارانویا را داشته باشد‪ ،‬مصرؾ حشیش باعث بدتر شدن اوضاع و‬ ‫تشدید این گونه مشکالت خواهد شد‪.‬‬

‫‪25‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫برای کسانی که دچار مشکالت قلبی هستند‪ ،‬مصرؾ حشیش باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شده و می تواند‬ ‫خطر ساز باشد‪ .‬عالوه بر آن‪ ،‬مصرؾ طوالنی مدت و دائمی حشیش می تواند باعث ایجاد احساس خستگی مفرط و‬ ‫بی انگیزگی و همچنین کاهش میزان تمرکز و کیفیت یادگیری می شود‪ .‬عالوه بر این استفاده دائمی از حشیش باعث‬ ‫کاهش کیفیت اسپرم در مردان‪ ،‬و جلوگیری از تخمک گذاری در زنان می شود‪ .‬مصرؾ حشیش در زمان بازداری‬ ‫باعث آسیب رسیدن به جنین می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ مداوم حشیش باعث توسعه یافتن بیماری اعتیاد و مزمن شدن آن می شود‪ .‬معتادان به حشیش همه وقت خود‬ ‫را صرؾ پیدا کردن‪ ،‬خریدن‪ ،‬و مصرؾ کردن آن می کنند‪ .‬آنها حتی در شرایطی که سایر جنبه های زندگی مانند‬ ‫خانواده‪ ،‬تحصیل و یا کارشان به شدت تحت تاثیر قرار می گیرد نیز نمی توانند اعتیاد خودشان را کنترل کنند‪.‬‬ ‫معتادان حشیش دچار تلورانس و مقاوم شدن بدن می شوند و برای رسیدن به همان لذت و نشئگی قبلی باید مقدار‬ ‫بیشتری مواد مصرؾ کنند‪ .‬در صورتی که آنها نتوانند میزان کافی مواد مصرؾ کرده و یا تصمیم به متوقؾ کردن‬ ‫مصرؾ بگیرند با عوار ض خماری رو به رو می شوند‪ .‬برخی از این عوارض عبارتند از‪ :‬حرص و ولع مصرؾ‪،‬‬ ‫کاهش اشتها‪ ،‬مشکالت خواب‪ ،‬از دست دادن وزن‪ ،‬پرخاشگری و عصبانیت‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬بی قراری و کابوس‬ ‫های شبانه‪ .‬این عوارض معموال ‪ 12‬ساعت پس از قطع مصرؾ آؼاز شده و تا یک هفته ادامه پیدا می کنند‪.‬‬ ‫‪ :‬عْارض هصزف حؼیغ‪ 6‬جذّل‬

‫‪26‬‬


‫‪ -٦-٣‬آرام بخش ها‬ ‫‪ .1‬معرفی آرام بخش ها‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی آرامبخش ها‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫آرامبخش ها گونه ای از دارو ها هستند که باعث بوجود آمدن‬ ‫احساس رضایت و تسکین در فرد مصرؾ کننده می شود‪ .‬این‬ ‫داروها اؼلب برای افرادی که به بیماری های روانی و یا‬ ‫عصبانیت های شدید مبتال هستند تجویز می شود‪ .‬همچنین آرام‬ ‫بخش ها برای عمل های جراحی‪ ،‬خواب آوری‪ ،‬و یا کاهش دادن‬ ‫میزان عوارض خماری در افرادی که تحت سم زدائی اعتیادهای‬ ‫مصرفی هستند نیز مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫آرام بخش ها منحصرا به شکل قرص یا کپسول تولید می شوند‪.‬‬ ‫این داروها از طریق تاثیر بر سیستم مرکزی اعصاب‪ ،‬فعالیت‬ ‫های بدن را کند کرده و به مصرؾ کننده احساس آرامش و یا‬ ‫خواب آلودگی می دهند‪ .‬آن ها سرعت فرایندهای عادی مؽز را‬ ‫کاهش داده و تاثیراتی همچون سطحی شدن تنفس‪ ،‬صحبت کردن‬ ‫بریده بریده‪ ،‬کندی‪ ،‬خستگی‪ ،‬سردرگمی‪ ،‬و گشاد شدن مردمک‬ ‫چشم از خود به جای می گذارند‪ .‬همه داروهای خواب آور‪ ،‬شل‬ ‫کننده‪ ،‬ضد اسپاسم‪ ،‬مسکن‪ ،‬و یا داروهای مخصوص افراد‬ ‫روانپریش در زمره دارو های آرام بخش قرار می گیرد‪.‬‬ ‫آرام بخش ها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند‪ :‬آرام بخش های قوی‪ ،‬و آرام بخش های ضعیؾ‪ .‬آرام بخش های‬ ‫قوی در حقیقت در زمره داروهای ضد روانپریشی قرار می گیرند چراکه اؼلب برای درمان اختالالت روانی مانند‬ ‫شیزوفرنی استفاده می شوند‪ .‬داروهای آرامبخش تحت نام های تجاری مالریل‪ ،‬هالدول‪ ،‬ناوانه‪ ،‬تورازین‪ ،‬پرولیکسین‬ ‫تولید می شوند‪ .‬داروهای آرامبخش ضعیؾ در دسته بنزودیازپین ها قرار می گیرند و تحت عنواینی چون زاناکس‪،‬‬ ‫والیوم‪ ،‬لیبریوم‪ ،‬آتیوان‪ ،‬کلونوپین تولید می شوند‪ .‬از این دارو ها برای درمان اختالالت روانی و عصبی‪ ،‬خماری‬ ‫اعتیاد‪ ،‬بی خوابی‪ ،‬اسپاسم های عضالنی‪ ،‬و تشنج استفاده می شود‪.‬‬ ‫در دز هایی که برای مصارؾ درمانی استفاده می شوند‪ ،‬آرامبخش ها تاثیراتی چون تسکین دادن اضطراب و‬ ‫عصبانیت و یا کنترل احساسات از خود به جا می گذارند‪ .‬بسیاری از داروهای آرام بخش برای کمک به خواب بهتر‬ ‫و راحت تر مورد استفاده قرار می گیرند‪ .‬با افزایش دوز مصرؾ‪ ،‬میزان کند شدن مکانیزم بدن نیز افزایش پیدا‬ ‫کرده و بدن دچار حالت لختی‪ ،‬خواب آلودگی‪ ،‬آشفتگی ذهنی‪ ،‬و ناتوانی جسمی می شود‪ .‬بسیاری از افراد پس از‬ ‫مصرؾ قرص های آرام بخش دچار حاالت بی حالی‪ ،‬خواب آلودگی و سرگیجه می شوند‪ .‬سایر عوارض جانبی این‬ ‫دارو ها عبارت است از‪ :‬کاهش انگیزه‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬حالت تهوع‪ ،‬سردرد‪ ،‬بثورات پوستی‪ ،‬اختالل در عملکرد‬ ‫جنسی‪ ،‬بی نظمی قاعدگی‪ ،‬لرزش‪ ،‬از دست دادن یا افزایش اشتها‪ ،‬بی حالی و خواب آلودگی بیش از حد‪ ،‬و رویاهای‬ ‫زنده (توهم)‪ .‬استفاده دائمی و طوالنی مدت قرص های آرام بخش باعث به وجود آمدن وابستگی جسمی و روحی شده‬ ‫و می تواند اعتیادآور باشد‪ .‬نحوه اعتیاد به آرام بخش ها مشابه اعتیاد به باربیتورات ها می باشد‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫از مهمترین تفاوت بین آرام بخش های قوی و ضعیؾ این است که مصرؾ دائمی و طوالنی مدت نوع ضعیؾ‪ ،‬به‬ ‫منظور شادی و سرخوشی‪ ،‬آنان را در معرض سوء استفاده از مواد قرار داده و باعث توسعه یافتن بیماری اعتیاد‬ ‫می شود‪ .‬بعالوه به دلیل این که این نوع داروها به طور گسترده ای توسط پزشکان تجویز می شوند‪ ،‬مصرؾ‬ ‫کنندگان اؼلب به را حتی قادر به تهیه آن هستند‪ .‬برخی از مصرؾ کنندگان آرام بخش ها را به صورت تفریحی‪ ،‬و یا‬ ‫به صورت همزمان با سایر مواد کند کننده بدن مانند هروئین مصرؾ می کنند که می تواند خطرات زیادی برای‬ ‫سالمتی فرد به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫عوامل متعددی در شکل گیری اعتیاد به قرص های آرام بخش دخیل هستند‪ .‬افرادی که به طور دائمی از این داروها‬ ‫استفاده می کنند به تدریج به آن وابسته شده و برای دستیابی به همان میزان آرامش قبلی‪ ،‬مجبور به مصرؾ میزان‬ ‫بیشتری از آن هستند‪ .‬با مصرؾ دوزهای باالتر‪ ،‬فرد دچار تلورانس و مقاومت بدن شده و نه تنها به مصرؾ آرام‬ ‫بخش ها وابسته می شود‪ ،‬بلکه میزان مصرؾ خود را نیز دائما افزایش می دهد‪ .‬عامل دیگری که باعث وابستگی‬ ‫افراد می شود‪ ،‬بعد روانی نیاز به مصرؾ است‪ .‬برای مثال افرادی که برای درمان عصبانیت تحت تجویز قرص‬ ‫های آرامبخش قرار می گیرند‪ ،‬از نظر روحی نیز به آن وابسته شده و عادت می کند تا برای پیشگیری از بروز‬ ‫عصبانیت‪ ،‬همواره به قرص های آرام بخش پناه ببرند‪ .‬این افراد به احساس آرامش و نشئگی ناشی ��ز مصرؾ مواد‬ ‫وابسته شده و به سرعت باعث رشد و توسعه بیماری اعتیاد می شوند‪ .‬معتادان به آرام بخش ها استفاده از این قرص‬ ‫ها را به عنوان یک راه حل موقت برای تسکین دردهای جسمی و روحی خود انتخاب کرده و خواه ناخواه مرز بین‬ ‫مصرؾ درمانی‪ ،‬و سوء استفاده از مواد را گم می کنند‪ .‬همی امر سبب می شود که به راحتی در دام چرخه اعتیاد‬ ‫گرفتار شده و باعث گسترش هرچه بیشتر این وابستگی شوند‪.‬‬ ‫استفاده ؼیر قانونی و سوء مصرؾ داروهای آرام بخش عالوه بر اثرات روحی‪ ،‬آسیب های جسمی فراوانی نیز به‬ ‫فرد وارد می کند‪ .‬این داروها مکانیزم عادی فعالیت بدن را مختل کرده و در صورت مصرؾ مداوم می توانند به‬ ‫مرگ منجر شوند‪ .‬همچنین از نظر اجتماعی نیز وابستگی به داروهای آرام بخش مشکل زا بوده و می تواند باعث‬ ‫لطمه وارد شدن به سایر جنبه های زندگی فرد معتاد از جمله خانواده‪ ،‬کار و امور مالی شود و تا زمانی که وی به‬ ‫مصرؾ اینگونه قرص ها ادامه داده و برای درمان خود به پزشک معالجه نکند‪ ،‬بیماری او درمان نخواهد شد‪.‬‬ ‫در صورت قطع مصرؾ مواد آرامبخش و یا تصمیم به ترک اعتیاد‪ ،‬بدن از خود واکنش نشان داده و وابستگی شدید‬ ‫خود به این داروها را به صورت عوارض خماری ظاهر می کند‪ .‬نشانه های خماری در افراد مختلؾ‪ ،‬بسته به‬ ‫میزان مصرؾ با سایرین متفاوت است‪ .‬به دلیل شدت عوارض و خطرات احتمالی که خماری به همراه دارد‪ ،‬توصیه‬ ‫می ش ود که این مرحله تحت نظر و نظارت پزشک متخصص صورت بگیرد‪ .‬نشانه های خماری بدن حدودا ‪ 6‬الی‬ ‫‪ 36‬ساعت بعد از آخرین بار مصرؾ آؼاز شده و یک الی دو روز بعد از آعاز به نقطه اوج خود می رسد‪ .‬در‬ ‫شرایط خاصی‪ ،‬برای کاهش دادن میزان فشار ناشی از خماری در معتادان به قرص های آرام بخش‪ ،‬داروهای‬ ‫خاصی توسط پزشک تجویز می شود‪ .‬برخی از نشانه های خماری عبارتند از‪ :‬تشنج‪ ،‬حمالت روانی‪ ،‬لرز‪،‬‬ ‫گرگرفتگی‪ ،‬از دست دادن اشتها‪ ،‬تعریق شبانه‪ ،‬تنفس سریع‪ ،‬گیجی‪ ،‬توهم‪ ،‬درد عضالنی‪ ،‬تحریک پذیری و خشم‪.‬‬

‫‪28‬‬


‫جذّل‪7‬‬

‫‪ :‬عْارض هصزف آرام تخغ ُا‬

‫‪29‬‬


‫‪ -1-3‬نیکوتین‬ ‫‪ .1‬معرفی حشیش‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی تنباکو‬ ‫‪‬‬

‫تنباکو یا توتون‪ ،‬گیاهی با برگهای پهن است که به منظور استعمال دخانیات کشت می شود‪ .‬برگ های خشک و‬ ‫بریده شده این گیاه را به صورت سیگار یا قلیان مصرؾ کرده و برگ های برش نخورده را نیز به صورت سیگار‬ ‫برگ مصرؾ می کنند‪ .‬دود حاصل از سوختن تنباکو دارای ماده ای به نام نیکوتین است‪ .‬پس از کشیدن (تدخین) دود‬ ‫تنباکو‪ ،‬نیکوتین موجود در آن ظرؾ چند ثانیه وارد جریان خون شده و به مؽز می رسد‪ .‬نیکوتینی که به مؽز می‬ ‫رسد باعث ترشح شدن لحظه ای آدرنالین در خون‪ ،‬و احساس لذت و انرژی می شود‪ .‬اثر آدرنالین تولید شده سریعا‬ ‫از بین رفته و باعث خستگی و کسل شدن فرد می شود‪ .‬در این شرایط فرد مجددا به همان احساس ناشی از ترشح‬ ‫آدرنالین نیاز پیدا کرده و مجددا اقدام به مصرؾ می کند‪ .‬به این دلیل که بدن به سرعت نسبت به نیکوتین مقاوم شده‬ ‫و تلورانس پیدا می کند‪ ،‬فرد برای دستیابی به لذت اولیه‪ ،‬مصرؾ خود را بیشتر و بیشتر کرده و از ظاهر شدن‬ ‫عالئم خماری پیشگیری می کند‪ .‬این سیکل احساس لذت و احساس نیاز بارها و بارها ادامه پیدا کرده و باعث بوجود‬ ‫آمدن بیماری اعتیاد به نیکوتین می شود‪.‬‬ ‫ػکل‪ : 5‬هْاد ػیویایی هْجْد در طیگار‬

‫‪‬‬

‫درحدود ‪ 4222‬نوع ترکیب شیمیایی در دود سیگار وجود که حداقل ‪ 252‬عدد از آنان برای سالمتی انسان مضر‬ ‫هستند‪ .‬در زیر تعدادی از این ترکیبات شیمیایی شرح داده شده اند‪:‬‬

‫‪31‬‬


‫‪ .١‬بوتادیان نوعی ماده شیمیایی است که از آن در فرایند تولید الستیک استفاده می شود‪ .‬بنابر تعریؾ مرکز‬ ‫کنترل و پیشگیری بیماری در آمریکا‪ ،‬این ماده خطر ابتال به سرطان ؼدد لنفاوی‪ ،‬سرطان معده‪ ،‬و سرطان‬ ‫خون را افزایش می دهد‬ ‫‪ .٢‬آکرولین نوعی گاز است که باعث بروز سرطان ریه می شود‪ .‬این ماده مانع از ترمیم ‪ DNA‬در بدن شده‬ ‫و با از بین بردن پوشش ریه ها‪ ،‬باعث بروز بیماری های ریوی می شود‪.‬‬ ‫‪ .٣‬آرسنیک ماده ای است که از آن برای نگهداری از چوب استفاده می شود‪ .‬این ماده در بدن انسان باعث‬ ‫بروز بیماری های قلبی و سرطان می شود‪.‬‬ ‫‪ .٤‬بنزن ماده اولیه تولید بسیاری از مواد شیمیایی است‪ .‬این ماده باعث بروز انواع سرطان به خصوص‬ ‫سرطان خون می شود‪.‬‬ ‫‪ .٥‬کادمیم نوعی فلز است که از آن در فرایند تولید باطری استفاده می شود‪ .‬کادمیم باعث اختالل در فرایند‬ ‫ترمیم دی ان ای شده و به سرخ رگ ها و کبد نیز آسیب می رساند‪.‬‬ ‫‪ .٦‬کروم عنصری است که در ساخت برخی آلیاژها و رنگ مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬ثابت شده است که‬ ‫کروم رابطه مستقیمی با سرطان ریه دارد‪.‬‬ ‫‪ .1‬فرمالدئید نوعی ماده شیمیایی است که برای کشتن باکتری ها و محافظت از انسان ها و حیوانات مورد‬ ‫استفاده قرار می گیرد‪ .‬این ماده بسیار سمی تاثیر زیادی در مبتال شدن فرد به بیماری های رسوی دارد‪.‬‬ ‫‪ .8‬پلونیوم ‪ ٢١1‬نوعی ماده رادیواکتیو است که با استنشاق دود سیگار مستقیما وارد شش ها می شود‪ .‬برخی‬ ‫از پژوهش ها نشان داده اند که کسانی که روزانه حدود ‪ 32‬نخ سیگار مصرؾ می کنند‪ ،‬در معرض‬ ‫میزان رادیواکتیوی برابر با تشعشعات یک سال ایکس‪-‬ری ‪ 322‬قرار می گیرند‪.‬‬ ‫‪ .3‬تار (قطران) یک ماده جامد است که در بدن باعث افزایش خطر سرطان می شود‪ .‬این ماده بر روی دندان‬ ‫ها‪ ،‬شش ها‪ ،‬و ناخن ها پسماندی چسبناک و قهوه ای رنگ از خود به جا می گذارد‪.‬‬ ‫‪ .12‬مونوکسید کربن و نیکوتین ترکیب مضری از گازها است که بر اثر کشیدن دود تنباکو وارد ریه ها و‬ ‫سپس جریان خون می شود‪ .‬مونوکسید کربن میزان اکسیژنی که توسط گلوبول های قرمز حمل می شود را‬ ‫کاهش می دهد‪ .‬همچنین باعث افزایش میزان کلسترول خون شده و به تدریج رگ های خونی را تنگ تر‬ ‫می کند که این امر موجب ابتال به بیماری های قلبی‪ ،‬گرفتگی رگ های خونی و حمالت قلبی می شود‪.‬‬ ‫نیکوتین ماده شیمیایی سمی و خطرناکی است که بسیار اعتیاد آور است‪ .‬این ماده باعث افزایش فشار خون‪،‬‬ ‫افزایش ضربان قلب‪ ،‬و تنگی عروق و رگ های می شود که در نهایت می توان به سکته قلبی منجر شود‪.‬‬ ‫بسته به میزان و تکرار مصرؾ نیکوتین‪ ،‬این ماده بین ‪ 6‬تا ‪ 8‬ساعت پس از کشیدن سیگار یا قلیان در بدن‬ ‫باقی می ماند‪ .‬به عنوان اعتیادآور ترین نوع مواد‪ ،‬نیکوتین دارای عوارض جانبی خماری نیز می باشد‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫نیکوتین ماده ای بسیار اعتیادآور است‪ .‬بالفاصله پس از استعمال دود تنباکو‪ ،‬نیکوتین وارد جریان خون شده و ظرؾ‬ ‫تنها ‪ 12‬ثانیه به مؽز می رسد‪ .‬در آنجا با تاثیرگذاری روی مدارهای پاداش مؽز باعث به وجود آمدن احساس لذت و‬ ‫نشاط می شود‪ ،‬هرچند این حالت تنها چند دقیقه دوام می آورد‪ .‬بنابراین فرد مصرؾ کننده اشتیاق بیشتری به مصرؾ‬ ‫پیدا کرده و برای ادامه یافتن احساس لذت و پیشگیری از بروز عالئم خماری بازهم اقدام به مصرؾ می کند‪ .‬در بلند‬ ‫مدت‪ ،‬مصرؾ نیکوتین باعث ایجاد تلورانس و مقاوم شدن بدن می شود‪ .‬بنابراین علیرؼم همه مستنداتی که مبنی بر‬ ‫زیان آور بودن مصرؾ دخانیات وجود دارد‪ ،‬این افراد نمی توانند مصرؾ خود را کنترل کنند چرا که بیماری اعتیاد‬ ‫در آنها توسعه یافته و آنها را معتاد کرده است‪.‬‬ ‫نیکوتین باعث افزایش خطر ابتال به بیماری کرون و آرتریت روماتوئید شده و نقش به سزایی در بروز نشانه های‬ ‫بیماری های خود ایمنی دارد‪.‬‬ ‫مطالعات اخیر نشان داده است که ارتباط مستقیمی بین مصرؾ تنباکو و کاهش میزان تراکم استخوان وجود دارد‪.‬‬ ‫استعمال دود تنباکو در کنار عوامل مانند وزن‪ ،‬نوشیدن الکل‪ ،‬و میزان تحرک جسمی در مبتال شدن فرد به بیماری‬ ‫پوکی استخوان و افزایش احتمال شکستگی استخوان تاثیر به سزایی دارد‪ .‬همچنین استخوان های بدن زنان و مردان‬ ‫مسنی که سیگار مصرؾ می کنند به تدریج ضعیؾ شده و تحلیل می رود‪ .‬متوقؾ کردن استعمال دخانیات می تواند‬ ‫بعد از چندین سال‪ ،‬احتمال شکستگی استخوان را کاهش دهد‪ .‬همچنین میزان ریسک مصرؾ زود هنگام دخانیات در‬ ‫زنان بسیار بیشتر از مردان بوده و آنان را در معرض خطر پوکی استخوان قرار می دهد‪ .‬همچنین سطح استروژن‬ ‫خون آنان را کاهش داده و باعث قائدگی زودهنگام می شود‪.‬‬

‫‪31‬‬


‫‪‬‬

‫مواد شیمیایی موجود در دود تنباکو به گلوبول های قرمز خون و به عملکرد قلب آسیب می زند‪ .‬این آسیب ها‬ ‫خطرات زیر را نیز به همراه دارد‪:‬‬ ‫‪ o‬آترواسکلروز – نوعی بیماری است که که باعث تولید یک ماده مومی شکل به نام پالک شده و رگ ها و‬ ‫شریان های خون رسانی بدن را مسدود می کند‪.‬‬ ‫‪ o‬آنوریسم – که باعث بزرگ شدن و بیرون زدن دیواره سرخرگ ها و پارگی ناگهانی آنها شده و به مرگ‬ ‫منجر شود‪.‬‬ ‫‪ o‬بیماری های عروق کرونر قلب (‪ – )PA‬حالتی که در آن پالک ها مسیر رسیدن خون به مؽز و سایر اندام‬ ‫ها را مسدود کرده و باعث آسیب رسیدن به آنها می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬سکته مؽزی – که بر اثر نرسیدن خون به مؽز و یا خون ریزی ایجاد می شود‪.‬‬ ‫استنشاق دود تنباکو می تواند باعث بروز تؽییرات شیمیایی در خون شده و با مسدود کردن و باریک کردن رگ ها‪،‬‬ ‫به آنان آسیب برساند‪ .‬هر یک نخ سیگار یا پک زدن قلیان‪ ،‬باعث زخم شدن ریه ها و آسیب رسیدن به سیستم تنفسی‬ ‫شود‪ .‬عالوه بر آن عوارض زیر را نیز به همراه دارد‪:‬‬ ‫‪ o‬بیماری مزمن انسداد ریوی (‪ – )COPD‬بیماری که به مرور زمان باعث خس خس کردن ریه‪ ،‬تنگی‬ ‫نفس‪ ،‬و بروز سایر عالئم می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬امفیزم – بیماری که بر اثر آن جداره شش ها خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و یا بر اثر پارگی‬ ‫ؼشاء ریوی‪ ،‬تنفس کردن برای فرد مشکل می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬برونشیت مزمن – که باعث متورم شدن پوشش لوله های برونشیتی شده و میزان هوای ورودی به ریه ها‬ ‫را کاهش می دهد‪.‬‬ ‫‪ o‬ذات الریه ‪ -‬عفونتی است که منجر به التهاب و پرشدن فضاهای داخل ریه و مجاری هوایی از مایع‬ ‫میگردد‪.‬‬ ‫دود کردن تنباکو عالوه بر سایر قسمت های بدن‪ ،‬برای چشم ها نیز زیان آور است‪ .‬مطالعات نشان می دهد که‬ ‫استعمال دخانیات خطر ابتال به آب مروارید‪ ،‬و آسیب عصب بینایی را نیز افزایش می دهد که هر دوی این ها می‬ ‫توانند منجر به از دست دادن بینایی و کوری شوند‪.‬‬ ‫حداقل ‪ 12‬نوع از سموم موجود در دود سیگار به طور مستقیم و ؼیر مستقیم در مبتال شدن به سرطان نقش دارند‪ .‬از‬ ‫جمله این آسیب ها می توان به بیماری های زیر اشاره نمود‪:‬‬ ‫��� o‬سرطان مثانه‬ ‫‪ o‬سرطان خون و مؽز استخوان‬ ‫‪ o‬سرطان دهانه رحم‬ ‫‪ o‬سرطان مری‬ ‫‪ o‬سرطان های کلیه و حالب‬ ‫‪ o‬سرطان حنجره‬ ‫‪ o‬سرطان ریه‬ ‫‪ o‬سرطان های دهان‪ ،‬بینی‪ ،‬و گلو‬ ‫‪ o‬سرطان پانکراس‬ ‫‪ o‬سرطان معده‬ ‫‪ o‬سرطان نای‬

‫‪‬‬

‫اوردوز و مصرؾ بیش از اندازه نیکوتین بسیار به ندرت رخ می دهد چون میزان نیکوتینی که از طریق کشیدن به‬ ‫بدن وارد می شود باعث اوردوز نمی شود‪ .‬با این حال‪ ،‬نیکوتین ماده ای سمی است و مصرؾ مقدار زیاد آن می‬ ‫تواند خطرناک باشد‪ .‬مصرؾ بیش از حد نیکوتین باعث به وجود آمدن احساس گیجی‪ ،‬و پایین آمدن فشار خون و‬ ‫میزان تنفس می شود که در مواردی ممکن است منجر به مرگ شود‪.‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪32‬‬


‫جذّل‪8‬‬

‫‪ :‬عْارض هصزف تٌثاکْ‬

‫‪33‬‬


‫‪ -8-٣‬سایر مواد اعتیاد آور‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اکستازی‬ ‫ال اس دی‬ ‫استروئیدها‬ ‫ترکیب مواد مخدر‬

‫اکستازی (قرص اکس)‬ ‫معرفی اکستازی‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اکستازی نوعی ماده مخدر تحریک کننده و‬ ‫روانگردان است‪ .‬مصرؾ اکستازی باعث افزایش‬ ‫دمای بدن‪ ،‬ضربان قلب‪ ،‬و فشار خون شده و فشار‬ ‫زیادی به قلب وارد می کند‪ .‬قرص های اکس‬ ‫محتویات چندان مشخصی ندارند و اؼلب اوؼات به‬ ‫صورت ترکیبی از سایر مواد ساخته می شوند‪ .‬از‬ ‫جمله مواد تشکیل دهنده قرص های اکستازی می توان‬ ‫به ال اس دی‪ ،‬کوکائین‪ ،‬هروئین‪ ،‬آمفتامین‪ ،‬متافتامین‪،‬‬ ‫کافئین و یا حتی موادی مانند مرگ موش و یا‬ ‫داروهای ضد انگل سگ نیز اشاره نمود‪ .‬به همین‬ ‫دلیل فردی که اقدام به مصرؾ اینگونه قرص ها می‬ ‫کند به هیچ عنوان نمی تواند از محتویات آن مطمئن‬ ‫باشد‪ .‬خطر اصلی زمانی رخ می دهد که فرد به‬ ‫منظور دستیابی به همان میزان لذت و نشئگی قبلی‬ ‫اقدام به مصرؾ دوز مشخصی از مواد نماید‪ ،‬در‬ ‫صورتی که اطالعی از خلوص ماده مصرفی خود نیز‬ ‫ندارد‪ .‬این امر می تواند خطر اوردوز را به شدت‬ ‫افزایش داده و حتی باعث مرگ مصرؾ کننده شود‪.‬‬ ‫ماده مخدر اکستازی معموال به شکل قرص های اکس یافت می شود‪ ،‬با این حال به روش های دیگری مانند تزریق‬ ‫کردن نیز مصرؾ می شود‪ .‬اکستازی مایع همان گاما هیدروکسی بوتانوئیک اسید (‪ )GHB‬است که باعث کند شدن‬ ‫انتقال پیام های عصبی از مؽز به بدن شده و در موادی مانند تمیز کننده های فاضالب‪ ،‬زمین شو ها‪ ،‬و حالل های‬ ‫چربی نیز به کار برده می شود‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫قرص های اکستازی را " قرص عشق " نیز می نامند‪ .‬چراکه مصرؾ آنها باعث افزایش میزان درک و احساس از‬ ‫رنگ ها‪ ،‬صداها و تماس های فیزیکی شده و مثال در حین سکس احساس بهتری به افراد می دهد‪ .‬عالوه بر این‪،‬‬ ‫قرص های اکستازی حاوی مواد توهم زا بوده و باعث می شود تا فرد چیزهایی را ببیند و حس کند که در حقیقت‬ ‫وجود خارجی ندارند‪ .‬اثر توهم زایی این قرص ها بسیار خطرناک بوده و ممکن است اصطالحا فرد را به فاز های‬ ‫مختلفی هدایت کند‪ .‬برای مثال ممکن است فرد خاطرات اندوهبار گذشته را به یاد آورده و بدون دلیل ؼمگین شود‪.‬‬ ‫مصرؾ اکستازی باعث از بین رفتن سیگنال های هشدار دهنده بدن می شود و در نتیجه قدرت ریسک و خطر‬ ‫پذیری فرد‪ ،‬از محدودیت های فیزیکی و توانایی های او بیشتر می شود‪ .‬برای مثال فرد پس از مصرؾ اکستازی‬ ‫ممکن است نتواند گرم شدن بدن خود را تشخیص دهد و همین امر باعث گرمازدگی و یا حتی مرگ او شود‪.‬‬

‫‪34‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف اکظتاسی‪9‬‬

‫‪35‬‬

‫جذّل‬


‫ال اس دی‬ ‫معرفی اکستازی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫ال اس دی یکی از قوی ترین مواد شیمیایی روانگردان‬ ‫است‪ .‬ماده اصلی این ماده مخدر اسید لیزرجیک دی اتیل‬ ‫آمید است که از نوعی قارچ به اسم ارگوت که بر روی‬ ‫چاودار و سایر ؼالت رشد می کند به دست می آید و سپس‬ ‫در آزمایشگاه های ؼیر قانونی و زیر زمینی به کریستال‬ ‫های ال اس دی تبدیل می شود‪ .‬کریستال ها نیز به راحتی‬ ‫برای مصرؾ به مایعی بدون بو‪ ،‬بدون رنگ و تلخ مزه‬ ‫تبدیل می شود‪.‬‬ ‫ال اس دی به شکل قرص‪ ،‬کپسول و یا کپسول های‬ ‫ژالتینی به صورت ؼیر قانونی تولید شده و با نام های‬ ‫مستعار زیادی از جمله " اسید " در خیابان ها فروخته می‬ ‫شود‪ .‬ال اس دی مایع معموال به ندرت فروخته می شود اما‬ ‫گاهی نوع مایع ال اس دی را در کاؼذ های جذب کننده‬ ‫مایع ریخته و سپس این کاؼذها را به مربع های کوچک تقسیم می کنند‪ .‬در مواردی این تکه های کاؼذی را با‬ ‫تصاویر کارتونی و یا نوشته هایی نیز تزئین می کنند‪ .‬صرفنطر از شکل ماده مخدر ال اس دی‪ ،‬مصرؾ آن یک‬ ‫نتیجه یکسان دارد که آن قطع ارتباط مصرؾ کننده با دنیای واقعی و اسیر شدن در اوهام و خیاالت می باشد‪.‬‬ ‫مصرؾ کنندگان ال اس دی این توهمات که گاهی تا ‪ 12‬ساعت به طول می انجامد را سفر می نامند‪ .‬در صورتی که‬ ‫تجربه آنها خوب و خوشایند باشد آن را سفر خوب‪ ،‬و در صورتی که این سفر ناخوشایند باشد آن را سفر بد و یا‬ ‫زندگی در جهنم می نامند‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫به طور کلی تاثیراتی که مصرؾ ال اس دی بر انسان می گذارد ؼیر قابل پیش بینی می باشد‪ .‬این عوارض بسته به‬ ‫میزان مصرؾ‪ ،‬شخصیت فرد‪ ،‬حالت روحی او در زمان مصرؾ و شرایط محیطی وی تؽییر می کند‪ .‬حالت های‬ ‫فرد پس از هر بار مصرؾ مانند تاس انداختن است‪ .‬هر تجربه مصرؾ اینگونه مواد می تواند بسیار خوب و لذت‬ ‫بخش و یا بسیار بد و وحشتناک باشد‪.‬‬ ‫به طور معمول اولین نشانه های مصرؾ ال اس دی حدودا ‪ 32‬الی ‪ 32‬دقیقه پس از مصرؾ ظاهر می شود‪ .‬در این‬ ‫مرحله معموال مردمک چشم گشاد شده و دمای بدن فرد به شدت باال یا پایین می رود‪ .‬افزایش ضربان قلب‪ ،‬فشار‬ ‫خون و عرق کردن و لرزیدن نیز از جمله نشانه های مصرؾ اینگونه مواد می باشد‪.‬‬ ‫افرادی که ال اس دی مصرؾ می کنند معموال اشتهای خود را از دست می دهند بی خواب می شوند و یا مداوم‬ ‫دهانشان خشک می شود‪ .‬همچنین درک بصری فرد دچار تؽییر شده و ممکن است اطراؾ خود را به یک رنگ‬ ‫بخصوص مشاهده کند‪ .‬تؽییرات شدید رفتاری و شخصیتی نیز از جمله عوارض رایج می باشد‪ .‬با این حال مهمترین‬ ‫عارضه ای که فرد مصرؾ کننده آن دچار می شود عدم توانایی تشخیص واقعیت و حقیقت است در زمان مصرؾ‬ ‫است‪.‬‬ ‫برخی از مصرؾ کنندگان ال اس دی پس از مصرؾ دچار لذت شدیدی می شوند که باعث می شود زندگی روزمره‬ ‫خود را رها کرده و دائما به دنباب مصرؾ مواد و تکرار چنین تجربیاتی باشند‪ .‬برخی نیز پس از مصرؾ به‬ ‫احساسات عجیب و ؼریب‪ ،‬ترس و وحشت زیاد‪ ،‬و احساس مرگ دچار می شوند ولی هنگامی که این تجربه آؼاز‬ ‫می شود هیچ راهی برای متوقؾ کردن آن و بازگشت به حالت عادی وجود ندارد و آنها ممکن است تا ‪ 12‬ساعت‬ ‫نی ز در چنین حالتی به سر ببرند‪ .‬برخی از افراد هیچگاه از تجربه سفر بد خود رها نشده و تا آخر عمر عوارض‬ ‫مصرؾ این نوع ماده مخدر را تجربه می کنند‪.‬‬ ‫در صورتی که مصرؾ ال اس دی بسیار زیاد باشد فرد دچار هذیان گویی و توهم بصری می شود‪ .‬زمان‪ ،‬اندازه ها‬ ‫و تصور فرد از خودش دچار تؽییر می شود‪ .‬اشیا به حرکت در آمده و رنگ ها و صداها حالتی ؼیر عادی به خود‬ ‫می گیرند‪ .‬در چنین شرایطی حتی یک احساس لمس کردن ساده نیز می تواند احساساتی عجیب و یا ترسناک با خود‬ ‫به همراه داشته باشد‪ .‬توهم ناشی از مصرؾ ال اس دی به گونه ای است که فرد دچار روی هم افتادگی احساسات‬ ‫می شود به گونه ای که ممکن است بعضی از رنگ ها را شنیده و یا صداها را مشاهده نماید‪ .‬اینگونه احساسات‬ ‫بسیار شدید بوده و ممکن است باعث ترس و وحشت فرد شود‪.‬‬

‫‪36‬‬


‫‪‬‬

‫ا فرادی که به طور مداوم از این ماده استفاده می کنند به تریج نسبت به آن مقاوم شده و مجبور می شوند برای تجربه‬ ‫احساسات قبلی‪ ،‬مقدار بیشتری از این ماده را مصرؾ کنند‪ .‬این چرخه تلورانس و مصرؾ‪ ،‬رفته رفته باعث پیشرفت‬ ‫و گسترش بیماری اعتیاد شده و فرد را به مصرؾ این ماده معتاد می کند‪.‬‬ ‫جذّل‪ : 10‬عْارض هصزف ال اص دی‬

‫استروئیدها‬ ‫معرفی اکستازی‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫استروئیدها موادی هستند که با تقلید از هورمون‬ ‫های طبیعی بدن‪ ،‬قسمت های خاصی را تحریک‬ ‫می کنند‪ .‬برای مثال استروئیدها‪ ،‬پیام رسان های‬ ‫عصبی مربوط به رشد بافت های ماهیچه را‬ ‫تحریک کرده و باعث رشد آنها می شوند‪.‬‬ ‫هورمون های طبیعی موجود در بدن انسان مانند‬ ‫یک کلید عمل کرده و می تواند دسترسی به این‬ ‫پیام رسان ها را کنترل کند‪ .‬استروئیدها نیز به‬ ‫دلیل ساختار مشابهی که با این هورمون ها دارند‬ ‫می توانند باعث فعال شدن این پیام رسان ها شده‬ ‫و یک فرایند دومینو مانند را در بدن آؼاز کنند‪.‬‬ ‫بدین ترتیب مصرؾ استروئیدها‪ ،‬باعث تحریک‬ ‫شدن پیام رسان های عصبی و در نتیجه رشد‬ ‫بافت های ماهیچه ای بدن می شود‪.‬‬ ‫استروئیدها به شکل قرص‪ ،‬کپسول‪ ،‬و یا مایعات قابل تزریق یافت می شوند‪ .‬مصرؾ این داروها سرعت بازسازی و‬ ‫ترمیم بافت های عضالنی را افزایش داده و لذا فرد قادر به تمرین کردن با وزنه های سنگین تر‪ ،‬و در زمان های‬ ‫طوالنی تر خواهد بود‪ .‬همین امر باعث افزایش ضخامت و بزرگ تر شدن بافت های ماهیچه در یک زمان کوتاه می‬ ‫شود‪ .‬البته مصرؾ استروئیدها باعث نگهداری مایعات در بافت عضالنی و پؾ کردن و نرم شدن آنان نیز می شود‪.‬‬

‫‪37‬‬


‫عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اگرچه استروئیدها در مواردی برای درمان برخی از بیماری ها تجویز می شوند‪ ،‬ولی اؼلب به منظور دستیابی به‬ ‫اندامی زیبا و ورزیده‪ ،‬و افزایش قدرت عضالنی مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬در حقیقت دلیل اصلی استفاده از‬ ‫استروئیدها‪ ،‬افزایش دادن اندازه ماهیچه ها یا كاهش دادن میزان چربي بدن است‪ .‬افرادی كه به این دالیل از‬ ‫استروئید ها استفاده مي كنند اؼلب به نوعي بیماری رفتاری دچار می شوند كه درآن مردان با وجودی كه مقدار‬ ‫زیادي ماهیچه دارند‪ ،‬تصور مي كنند که بدنی ضعیؾ و الؼر داشته و زنان با وجود اینکه الؼر هستند‪ ،‬تصور مي‬ ‫كنند بسیار چاق هستند ‪ .‬در شرایطی که فرد دائما به دنبال عضالنی بودن و یا حجیم بودن عضالت خود باشد‪ ،‬به‬ ‫سختی خواهد توانست مصرؾ استروئیدها را قطع کنند‪ .‬برخی از این افراد مصرؾ استروئیدها را تا مرز آسیب‬ ‫رساندن به سالمتی خود ادامه می دهند‪ .‬در صورتی که مصرؾ این دارو طوالنی مدت شود‪ ،‬فرد به آن وابستگی‬ ‫پیدا کرده و در صورت قطع مصرؾ‪ ،‬عالئم روانی اعتیاد به آن در قالب خشم و عصبانیت و یا افسردگی ظاهر‬ ‫خواهد شد‪ .‬سایر عالئم اعتیاد به این نوع داروها عبارتند از‪ :‬آکنه شدید‪ ،‬بیماری های قلبی‪ ،‬بیماری های کبدی‪ ،‬لرز‪،‬‬ ‫بیماری های عفونی‪ ،‬افسردگی و یا مرگ‪.‬‬ ‫عوارض مصرف طوالنی مدت استروئیدها عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬آسیب به ؼدد جنسی (بیضه ها و تخمدانها)‬ ‫‪ o‬بیماری های کبدی‬ ‫‪ o‬اختالالت کلیوی‬ ‫‪ o‬خشونت‬ ‫‪ o‬پارانویا‬ ‫‪ o‬نوسانات خلقی شدید از جمله افسردگی‬ ‫‪ o‬آکنه شدید‬ ‫‪ o‬افزایش میزان کلسترول خون‬ ‫‪ o‬فشار خون باال‬ ‫‪ o‬صدمات به تاندون ها‬ ‫‪ o‬توهم قدرت و شکست ناپذیری‬ ‫‪ o‬تجمع مایعات در بدن‬ ‫‪ o‬لرزش عضالت‬ ‫‪ o‬توقؾ رشد استخوان ها در نوجوانان‬

‫ترکیب مواد مخدر‬ ‫‪‬‬

‫ترکیب کردن و یا مصرؾ همزمان‬ ‫مواد مخدر اقدامی بسیار خطرناک‬ ‫است‪ .‬این ترکیب کردن می تواند مواد‬ ‫مخدر قانونی مانند نیکوتین و الکل‪،‬‬ ‫ترکیب کردن انواع قرص ها و‬ ‫داروها‪ ،‬و یا ترکیب بسیار خطرناک‬ ‫هروئین و کوکائین‪ ،‬با فنتانیل (نوعی‬ ‫داروی مخدر ضد درد) را شامل‬ ‫شود‪ .‬صرفنظر از نوع ترکیباتی که‬ ‫به طور همزمان مصرؾ می شود‪،‬‬ ‫باید به این نکته توجه داشت که این‬ ‫کار باعث تداخل یافتن اثرات این‬ ‫داروها بر سیستم بدن شده و می تواند‬ ‫اثرات زیان بار و جبران ناپذیری‬ ‫برای فرد به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫‪38‬‬


‫‪ -٤‬مواد مخدر و بیماری ها‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرف می کنند بیشتر در معرض بیماری های مزمن و حاد قرار می گیرند‪ .‬بیماری های خونی مانند‬ ‫ایدز و هپاتیت رایج ترین علت مرگ در بین این افراد است‪ .‬برای افزایش آگاهی در خصوص خطرات سالمتی مصرف مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬در این قسمت برخی از رایج ترین این بیماری های و عفونت ها شرح داده شده است‪.‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اچ‪.‬آی‪.‬وی و ایدز‬ ‫هپاتیت‬ ‫عوارض قلبی عروقی‬ ‫مشکالت دستگاه تنفسی‬ ‫آسیب های کبد و کلیه‬ ‫مشکالت مؽز و اعصاب‬ ‫مشکالت بهداشت روانی‬ ‫سرطان‬ ‫عوارض دوران بارداری‬ ‫سایر اثرات سالمتی‬

‫اچ آی وی و ایدز‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫از سال ‪ 1382‬میالدی که بیماری ایدز به صورت یک اپیدمی در آمد‪ ،‬مصرؾ مواد مخدر و اعتیاد به طور جدایی‬ ‫ناپذیری با این بیماری مرتبط دانسته شد‪ .‬این ارتباط به دلیل قابلیت منتقل شدن این بیماری بین افرادی است که مواد‬ ‫مخدر را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند‪ .‬این بیماری که در زبان فارسی "ویروس نقص ایمنی انسانی" نام‬ ‫دارد باعث می شود تا بدن قدرت مقابله با عفونت ها را از دست داده و حتی در برابر ساده ترین آنها نیز آسیب پذیر‬ ‫شود‪ .‬این بیماری از طریق خون و یا سایر مایعات بدن فرد مبتال به دیگران منتقل می شود و بنابراین معتادانی که‬ ‫برای تزریق مواد از یک سرنگ مشترک استفاده می کنند و یا افرادی که روابط جنسی محافظت نشده برقرار می‬ ‫کنند احتماال در معرض این بیماری خطرناک قرار می گیرند‪ .‬همچنین زنانی که باردار هستند این بیماری را در‬ ‫دوران حاملگی‪ ،‬وضع حمل و یا شیردهی به نوزادان خود منتقل می کنند‪.‬‬ ‫در حال حاضر هیچ نوع روش درمانی و یا واکسنی برای بیماری ایدز کشؾ نشده است و تنها راه مقابله با این‬ ‫بیماری پیشگیری از انتقال آن می باشد‪ .‬البته داروهایی برای جلوگیری از پیشرفت این بیماری وجود دارند که از‬ ‫گسترش یافتن بیماری اچ آی وی و تبدیل شدن آن به ایدز پیشگیری می کنند و باعث افزایش طول عمر افراد مبتال‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫بسیاری از مردم اطالع دارند که بیماری اچ آی وی از طریق سرنگ های مشترکی که به این ویروس آلوده باشند به‬ ‫دیگران منتقل می شود؛ اما نکته ای که احتماال بسیاری از آن آگاهی ندارند نقش کلی مصرؾ مواد مخدر در گسترش‬ ‫این بیماری است‪ .‬برای مثال‪ ،‬فردی که تحت تاثیر مصرؾ مواد مخدر قرار گرفته باشد به احتمال زیاد رفتارهای‬ ‫جنسی حفاظت نشده و پرخطر زیادی نیز خواهد داشت و یا ممکن است که برای تهیه مواد و یا پول‪ ،‬اقدام به‬ ‫برقر اری رابطه با دیگران کند‪ ،‬که این امر در نهایت باعث گسترش یافتن هرچه بیشتر این بیماری می شود‪.‬‬ ‫هیچ کس در برابر مبتال شدن به بیماری ایدز مصون نیست‪ .‬اگرچه افرادی که از سرنگ های مشترک استفاده می‬ ‫کنند شانس بیشتری برای مبتال شدن به این بیماری دارند‪ ،‬اما هر فردی که اقدام به برقراری روابط جنسی حفاظت‬ ‫نشده کند نیز در معرض خطر قرار دارد‪ .‬در صورتی که یک معتاد به بیماری ایدز مبتال شود‪ ،‬با عوارض بسیار‬ ‫بیشتری نسبت به افراد عادی رو به رو خواهد شد که باعث آسیب های عصبی و اختالالت شناختی نیز می شود‪ .‬از‬ ‫اوایل دهه ‪ 82‬تا اواسط دهه ‪ 32‬میالدی که دوران اپیدمیک شدن بیماری ایدز و اچ آی وی می باشد‪ ،‬مبتال شدن به‬ ‫ویروس اچ آی وی‪ ،‬با بیماری ایدز و مرگ برابر بود‪ ،‬اما از سال ‪ 1336‬میالدی که روش های موثری برای درمان‬ ‫ایدز معرفی شد‪ ،‬میزان مرگ و میرها تا حد زیادی کاهش یافت‪ .‬روش درمان ضد رترو ویروسی بسیار فعال‬ ‫(‪ )HAART‬روشی است که در آن ترکیبی از چند نوع دارو برای مقابله با این بیماری استفاده می شود‪ .‬با اینکه این‬ ‫روش نیز قادر به از بین بردن این ویروس در بدن نیست‪ ،‬اما با کنترل کردن و کاهش دادن سرعت تکثیر آن در‬ ‫جریان خون‪ ،‬ابتال به بیماری ایدز را به تعویق انداخته و باعث افزایش طول عمر افراد اچ آی وی مثبت می شود‪.‬‬

‫‪39‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اصلی ترین عالئم مبتال شدن به بیماری هایی که از طریق خون و فراورده های آن منتقل می شوند معموال چند روز‬ ‫بعد از آلوده شدن فرد‪ ،‬و به صورت گرفتگی و یا آبریزش بینی‪ ،‬از دست دادن قدرت چشایی و بویایی‪ ،‬و احساس‬ ‫سنگینی در سر ظاهر شده و اؼلب با احساس ضعؾ و درد نیز همراه می شود‪ .‬در صورتی که این عوارض حدود‬ ‫‪ 4‬الی ‪ 8‬روز بعد از آلوده شدن بدن ظاهر شوند‪ ،‬به احتمال زیاد مربوط به بیماری هپاتیت می باشند‪ ،‬که البته مربوط‬ ‫به ویروس اچ آی وی نیز می تواند باشد‪ .‬صرفنظر از نوع بیماری‪ ،‬این عالئم در میان همه مبتالیان مشترک می‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫عالوه بر عالئمی که در باال به آنها اشاره شد‪ ،‬عرق سرد و بیخوابی شدید نیز از نشانه های ابتال به اچ ای وی و یا‬ ‫ایدز می باشند‪ .‬این عوارض معموال طی ‪ 2‬تا ‪ 3‬روز از میان رفته و فرد مجددا سالمت خود را باز می یابد‪ .‬به‬ ‫همین دلیل فردی که دچار این عارضه شده است ممکن است تاچندین سال متوجه بیماری خود نشده و به چنین‬ ‫عوارضی نیز دچار نشود‪ .‬در خصوص بیمار شدن معتادان‪ ،‬روش تزریقی احتمال مبتال شدن به بیماری ایدز را‬ ‫بسیار تشدید می کند؛ چرا که وارد شدن سوزن سرنگ به داخل بدن‪ ،‬همه سیستم های دفاعی که برای مقابله با‬ ‫ویروس ها‪ ،‬باکتری ها‪ ،‬و اجسام خارجی مفید هستند را رد کرده و مستقیما وارد جریان خون می شود‪ .‬بنابراین تا‬ ‫زمانی که مبتال شدن به بیماری ایدز مد نظر باشد‪ ،‬روش هایی مانند کشیدن از بینی‪ ،‬دود کردن و یا بلعیدن خطر‬ ‫کمتری به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫تنها راه مطمئن شدن درخصوص ابتال به بیماری ایدز‪ ،‬انجام آزمایش اچ آی وی می باشد‪ .‬این آزمایش بسیار ساده‬ ‫بوده و در برخی از موارد نتیجه آن ظرؾ ‪ 22‬دقیقه مشخص می شود‪ .‬توجه داشته باشید که در ‪ 6‬الی ‪ 8‬هفته اول‬ ‫پس از ابتال به این ویروس‪ ،‬میزان آنتی بادی های موجود در حون هنوز به حدی نرسیده است که به راحتی در‬ ‫آزمایش اچ آی وی معلوم شود‪ ،‬لذا نتایج آزمایش در این مدت چندان دقیق نخواهد بود‪.‬‬

‫هپاتیت‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هپاتیت ‪ C‬نوعی بیماری واگیردار کبدی است که بر اثر وارد شدن ویروسی به همین نام به بدن ایجاد می شود‪ .‬این‬ ‫بیماری می تواند به صورت یک بیماری مالیم چند هفته ای‪ ،‬و یا یک بیماری جدی مزمن نمایان شود‪ .‬معتادانی که‬ ‫از روش تزریقی برای مصرؾ مواد استفاده می کنند شانس بیشتری برای مبتال شدن به این بیماری دارند‪ .‬تخمین‬ ‫زده شده است که حدود ‪ %01‬از معتادان تزریقی به بیماری هپاتیت ‪ C‬مبتال هستند و اؼلب آنها به علت استفاده از‬ ‫سرنگ های آلوده ناقل این ویروس‪ ،‬به این بیماری مبتال شده اند‪ .‬ارتباط جنسی با فرد آلوده به این بیماری‪ ،‬و یا‬ ‫استفاده از لوازم شخصی فرد مبتال نیز از جمله روش های آلوده شدن به هپاتیت است که البته سهم کمتری به نسبت‬ ‫سکس دارند‪.‬‬ ‫طول دوره رشد هپاتیت ‪ C‬بین ‪ 2‬هفته الی ‪ 0‬ماه است‪ .‬پس از این دوره‪ ،‬حدود ‪ %82‬از بیماران هیچگونه عالمتی‬ ‫از خود نشان نمی دهند‪ .‬آن دسته از بیمارانی که عالئم آلوده شدن را اشکار می کنند به عوارضی چون تب باال‪،‬‬ ‫خستگی‪ ،‬کاهش اشتها‪ ،‬حالت تهوع‪ ،‬استفراغ‪ ،‬دردهای شکمی‪ ،‬ادرار تیره‪ ،‬مدفوع خاکستری رنگ‪ ،‬درد مفاصل‪ ،‬و‬ ‫یرقان (زرد شدن پوست و سفید شدن چشم) دچار می شوند‪ .‬حدود ‪ 12‬الی ‪ 82‬درصد از افرادی که تازه به این‬ ‫ویروس مبتال شده اند‪ ،‬دچار پیشرفت و مزمن شدن این بیماری شده و از بین آنها نیز ‪ -0‬الی ‪ 12‬درصد به بیماری‬ ‫های مزمن کبدی دچار می شوند‪ .‬از بین افراد حدود ‪ 2‬الی ‪ 22‬درصد به سیروز کبدی مبتال شده و ‪ 1‬الی ‪ 2‬درصد‬ ‫آنان بر اثر بیماری سیروز کبدی و یا سرطان کبد می میرند‪.‬‬ ‫اگرچه واکسن هایی نیز برای پیشگیری از ابتال به هپاتیت ‪ C‬وجود دارد‪ ،‬اما بهترین راه‪ ،‬پرهیز کردن از رفتارهای‬ ‫زیر می باشد‪:‬‬ ‫‪ o‬اطتلبدٍ اس طزًگ هؼتزک ثزای تشرین هْاد هخذر‬ ‫‪ o‬رّاثن خٌظی هسبكظت ًؼذٍ‬ ‫‪ o‬اطتلبدٍ اس ّطبئل ػخـی دیگزاى کَ هی تْاًذ ثب خْى ّی آلْدٍ ػذٍ ثبػذ (هثال تیؾ‪ ،‬ریغ تزاع‪ ،‬هظْاک)‬

‫عوارض قلبی و عروقی‬ ‫‪‬‬

‫پژوهش های اخیر ثابت کرده است که رابطه مشخصی بین استفاده از مواد مخدر و بروز عوارض قلبی و عروقی‬ ‫وجود دارد‪ .‬گرفتگی رگ های قلب‪ ،‬آسیب رسیدن به شریان ها‪ ،‬ؼیر منظم شدن ضربان قلب‪ ،‬و یا سکته قلبی از‬ ‫رایج ترین این عوارض هستند‪ .‬بعالوه افرادی که مواد مخدر را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند‪ ،‬به پیامدهایی‬ ‫چون ویروسی شدن رگ های خونی و دریچه های قلب و رخم شدن یا پارگی رگ ها نیز دچار می شوند‪ .‬افرادی که‬ ‫مواد مخدر مصرؾ می کنند اؼلب پروتئین کمی دریافت می کنند که همین امر باعث تحلیل رفتن ماهیچه ها شده و‬ ‫رسوب چربی داخل عروق و فشار خون را نیز افزایش می دهد‪.‬‬

‫‪41‬‬


‫مشکالت دستگاه تنفسی‬ ‫‪‬‬

‫مصرؾ مواد مخدر تاثیرات زیادی بر سالمت دستگاه تنفسی انسان می گذارد‪ .‬برای مثال کشیدن سیگار عامل بروز‬ ‫بسیاری از بیماری های ریوی مانند برونشیت‪ ،‬امفیزم و سرطان ریه می باشد‪ .‬برونشیت بیماری است که در آن‬ ‫دیواره لوله های برونش یا نایژه ها‪ ،‬که نای را به شش ها متصل می کنند ملتهب شده و بنابراین میزان هوای کمتری‬ ‫به شش ها می رسد و در مسیر راه های هوایی نیز خلط های سنگینی ایجاد می شود‪ .‬برونشیت مزمن معموال با‬ ‫سرفه های بسیار خشن و خلط دار همراه است‪ .‬افراد مبتال به برونشیت مزمن درجات مختلفی از مشکالت تنفسی را‬ ‫تجربه می کنند‪ .‬این بیماری را با نام های " بیماری انسدادی مزمن ریوی" یا " بیماری انسدادی مزمن راه های‬ ‫هوایی" نیز می شناسند‪ .‬این واژه ها نشان می دهند که مهمترین عارضه دود کردن مواد‪ ،‬سخت شدن ورود و‬ ‫خروج هوا به شش ها است و همین موضوع است که باعث ایجاد مشکالت تنفسی می شود‪ .‬اکثر مواد مخدری مانند‬ ‫سیگار‪ ،‬تریاک‪ ،‬حشیش‪ ،‬شیشه‪ ،‬هروئین و‪ ...‬که به صورت تدخینی یا کشیدنی مصرؾ می شوند حاوی گازهای‬ ‫سمی و خطرناکی همچون مونواکسید کربن بوده و مصرؾ طوالنی مدت آنها باعث تخریب ریه ها می شود‪ .‬گاهی‬ ‫این تخریب بهحدی زیاد می شود که قسمت عمده ای از ریه ها از کار افتاده و فرد از کوچک ترین فعالیت های‬ ‫روزمره خود نیز عاجز شده و یا به پیوند ریه نیاز پیدا می کند‪ .‬عالوه بر آن احتمال بروز سرطان ریه نیز برای‬ ‫افرادی که از مواد مخدر دود می کند بسیار بیشتر است‪.‬‬

‫آسیب های کبد و کلیه‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدری چون هروئین‪ ،‬و استروئیدها باعث بروز صدمات زیادی به کبد می شود‪ .‬برای‬ ‫مثال‪ ،‬از جمله مهمترین عوارض فیزیکی سوء مصرؾ الکل‪ ،‬بیماری های کبدی است‪ .‬مصرؾ طوالنی مدت الکل‬ ‫باعث چرب شدن کبد و افزایش احتمال ابتال به سیروز کبدی می شود‪ .‬بر اساس آمارهایی که در سال های ‪ 2223‬و‬ ‫‪ 2224‬میالدی ارائه شده است‪ ،‬تنها در ایاالت متحده آمریکا بیش از‪ 322٫222‬نفر به سیروز کبدی مبتال بوده اند که‬ ‫درحدود ‪ %33‬از این افراد به دلیل مصرؾ بیش از حد الکل به این بیماری دچار شده اند‪ .‬اگرچه با قطع مصرؾ‬ ‫الکل می توان از پیشرفت بیماری سیروز جلوگیری کرد‪ ،‬ولی درمان این بیماری بسیار دشوار بوده و آسیب های‬ ‫وارد شده به کبد را نیز نمی توان بهبود بخشید‪.‬‬ ‫برخی از مواد مخدر با افزایش داد ن درجه حرارت بدن و یا تخریب های عضالنی به صورت مستقیم و یا ؼیر‬ ‫مستقیم باعث تخریب کلیه های می شوند‪ .‬در برخی از موارد افرادی که معتاد می شوند به اندازه کافی مایعات‬ ‫مصرؾ نمی کنند و از این طریق به کلیه های خود فشار آورده و احتمال تشکیل سنگ در کلیه ها را افزایش می‬ ‫دهند‪.‬‬

‫مشکالت مغز و اعصاب‬ ‫‪‬‬

‫مشکالت مؽز و اعصاب از جمله شایع ترین عوارض مصرؾ مواد مخدر است‪ .‬همه انواع مواد مخدر با‬ ‫تاثیرگذاشتن بر عملکرد مؽز باعث بروز حالت نشئگی و لذت می شوند و به همین دلیل مصرؾ طوالنی مدت آنها‬ ‫باعث بروز مشکالت اساسی در کارکرد مؽز و اعصاب می شود‪ .‬بسیاری از مواد مخدر مانند قرص های اکس‪،‬‬ ‫ماریجوانا‪ ،‬و یا کوکائین تاثیرات مخربی بر مؽز گذاشته و می توانند باعث از دست رفتن حافظه‪ ،‬از دست دادن‬ ‫قدرت تصمیم گیری‪ ،‬و اختالل حواس شوند‪ .‬برای مثال با ورود آمفتامین ها به سیستم عصبی مرکزی‪ ،‬و آزاد شدن‬ ‫شدن ناگهانی واسطه شیمیایی دوپامین در مؽز‪ ،‬سلولهای مؽزی تحریک شده و حاالت تحاجمی و پرخاشگرانه تشدید‬ ‫می شود‪ .‬همچنین این ماده در همان ابتدای مصرؾ خسارات جبران ناپذیری را در مؽز وارد میآورد که افت‬ ‫حافظه‪ ،‬پرخاشگری و تهاجم و رفتارهای جنون آمیز از نتایج این آسیب های مؽزی می باشند‪.‬‬

‫مشکالت بهداشت روانی‬ ‫‪‬‬

‫استفاده طوالنی مدت از مواد مخدر‪ ،‬روانگردان ها و یا آرامبخش‪ ،‬باعث ایجاد تؽییرات ماندگار در مؽز شده و می‬ ‫تواند موجب بروز پارانویا‪ ،‬افسردگی‪ ،‬و یا توهم شود‪ .‬بعالوه وابستگی عاطفی فرد معتاد به مصرؾ مواد مخدر‬ ‫بسیار شدید بوده و در مواردی ممکن است تا آخر عمر در وجود وی باقی بماند‪ .‬عوارض جانبی مصرؾ مواد مخدر‬ ‫به تدریج باعث بروز مشکالت روانی نیز می شوند‪ .‬برای مثال مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر باعث کاهش میل‬ ‫و قوای جنسی شده و همین امر موجب بروز مشکالت روانی و حتی مشکالت خانوادگی و طالق می شود‪ .‬فشار‬ ‫روحی ناشی از ناتوانی جنسی و یا مشکالت خانوادگی به طور ؼیر مستقیم در کاهش سالمت روانی فرد نقش خواهد‬ ‫داشت‪ .‬همچنین کاهش کارایی فرد معتاد در محل کار که منجر به وقوع مشکالت کاری و مالی می شود‪ ،‬فشارهای‬ ‫روانی زیادی به معتادان وارد کرده و تعادل روانی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد‪.‬‬

‫‪41‬‬


‫سرطان‬ ‫‪‬‬

‫مصرؾ طوالنی مدت هر یک از انواع مواد مخدر باعث آسیب رسیدن به قسمت های خاصی از بدن و متعاقبا مبتال‬ ‫شدن به سرطان می شود‪ .‬برای مثال اعتیاد به سیگار که یکی از رایج ترین انواع اعتیاد است نقش بسیار زیادی در‬ ‫ابتال به سرطان دارد‪ .‬سیگار کشیدن با سرطان های دهان‪ ،‬گردن‪ ،‬معده‪ ،‬ریه‪ ،‬خون و‪ ...‬در ارتباط می باشد‪.‬‬ ‫سرطانهای مربوط به مصرؾ الکل شامل سرطان اوروفارنکس‪ ،‬مری‪ ،‬معده‪ ،‬پانکراس‪ ،‬پستان و رکتوم هستند‪.‬‬

‫عوارض دوران بارداری‬ ‫‪‬‬

‫در حال حاضر همه تاثیراتی که اعتیاد مادر باردار بر روی نوزاد دارد به طور کامل شناسایی نشده است‪ .‬با این‬ ‫حال مطالعات اخیر نشان داده است که مصرؾ انواع مواد مخدر در دوران بارداری می تواند باعث تولد زودهنگام‪،‬‬ ‫سقط جنین‪ ،‬وزن کم هنگام تولد‪ ،‬و سایر مشکالت رفتاری نوزاد شود که گاهی تا آخر عمر گریبانگیر او خواهند بود‪.‬‬ ‫در حقیقت در صورتی که مادر نوزاد در دورا ن بارداری اقدام به مصرؾ مواد مخدر کند‪ ،‬این مواد از طریق جفت‬ ‫به نوزاد منتقل شده و در حقیقت بدن او را نیز به مصرؾ مواد وابسته می کند‪ .‬همین موضوع باعث می شود که‬ ‫نوزاد پس از به دنیا آمدن نشانه های خماری را از خود بروز داده و به مشکالت زیادی دچار شود‪.‬‬

‫سایر اثرات سالمتی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫عالوه بر تاثیراتی که مصرؾ مواد مخدر بر برخی اندام ها و قسمت های خاص می گذارد‪ ،‬تاثیرات کلی نیز بر بدن‬ ‫و کارکرد آن دارد‪ .‬برای مثال میزان اشتهای معتادان بسیار تؽییر کرده و دمای بدن آنها افزایش می یابد که همین‬ ‫موضوع عامل بسیاری از مشکالت سالمتی است‪ .‬همچنین خماری ناشی از عدم مصرؾ مواد نیز باعث بروز‬ ‫بسیاری از مشکالت از جمله تؽییرات اخالقی و شخصیتی‪ ،‬مشکالت خواب‪ ،‬خستگی‪ ،‬دردهای عضالنی‪ ،‬اسهال و‬ ‫استفراغ می باشد‪ .‬همچنین مصرؾ مواد مخدر سیستم ایمنی بدن را ضعیؾ کرده و آنها را نسبت به بیماری های‬ ‫معمولی نیز آسیب پذیر تر می کند‬ ‫از جمله مهمترین آسیب هایی که مصرؾ مواد مخدر بر سالمتی فرد دارد کاهش قوای جنسی در بلند مدت است‪.‬‬ ‫اگرچه برخی از مواد مخدر در لحظه باعث افزایش میل جنسی و برانگیختگی می شوند‪ ،‬ولی اکثر آنها در طوالنی‬ ‫مدت قوای جنسی را کاهش می دهند‪ .‬برای مثال مصرؾ متادون سبب کاهش و از بین رفتن میل جنسی‪ ،‬اختالل‬ ‫نعوظ و اختالل در انزال می گردند‪ .‬حدود ‪ 15‬درصد از معتادان به متادون‪ ،‬از کاهش و یا از بین رفتن میل جنسی‬ ‫شکایت دارند‪ .‬حدود ‪ 12‬درصد دارای مشکل در برانگیختگی جنسی و ‪ 62‬درصد دارای مشکل در رسیدن به‬ ‫ارضاء جنسی هستند‪.‬‬ ‫از اوایل دهه ‪ 82‬میالدی‪ ،‬مرگ و میر ناشی از مصرؾ مواد مخدر دو برابر شده است‪ .‬امار نشان می دهد که‬ ‫امروز از بین هر چهار نفر‪ ،‬یک نفر بر اثر عوارض ناشی از مصرؾ الکل‪ ،‬تنباکو و مواد مخدر جان خود را از‬ ‫دست می دهد‪ .‬انواع مختلؾ سرطان‪ ،‬اوردوز‪ ،‬و رفتارهای ؼیر معقول پس از مصرؾ مواد از جمله عواملی هستند‬ ‫که باعث مرگ معتادان می شوند‪ .‬همچنین مصرؾ مواد مخدری که خلوص باالیی نداشته و با مواد افزودنی‬ ‫نامشخص ترکیب می شوند نیز میزان عوارض مصرؾ و مرگ ناشی از آن را افزایش داده است‪.‬‬

‫‪42‬‬


‫‪ -٥‬خطرات تزریق‬ ‫برای تزریق کردن مواد مخدر‪ ،‬هیچ راه کامال بی خطری وجود ندارد‪ .‬در مقایسه با سایر روش های مصرف مانند کشیدن از‬ ‫بینی‪ ،‬دود کردن‪ ،‬و یا بلعیدن‪ ،‬تزریق مواد خطر دچار شدن اوردوز (به مصرف بیش از حد)‪ ،‬پارگی رگ ها‪ ،‬و عفونت را‬ ‫افزایش می دهد‪ .‬در این قسمت برخی از خطرات سالمتی تزریق کردن مواد شرح داده شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬علت استفاده از روش تزریقی‬ ‫‪ .2‬عوارض و خطرات‬ ‫‪ .3‬کاهش دادن خطرات تزریق‬

‫‪ -١‬علت استفاده از روش تزریقی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫ػلیزؿن ایٌکَ هْاد هخذر ثَ رّع ُبی هتلبّتی هبًٌذ دّد کزدى‪ ،‬کؼیذى اس ثیٌی‪ ّ ،‬ثلؼیذى ًیش هـزف هی ػْد‪،‬‬ ‫ثزخی اس هؼتبداى ثَ دلیل هیشاى تبثیز گذاری ّ طزػت سیبد رّع تشریوی‪ ،‬اهذام ثَ ّارد کزدى هظتوین هْاد هخذر ثَ‬ ‫خزیبى خْى خْد هی کٌٌذ‪ .‬تشرین کزدى رّػی اطت کَ در آى هْاد هخذر (هثال ُزّئیي) را ثب اطتلبدٍ اس یک طزًگ‬ ‫ثَ داخل ثذى خْد تشرین کزدٍ ّ تٌِب ‪ 5‬تب ‪ 01‬ثبًیَ ثؼذ اثزات آى را ازظبص هی کٌٌذ‪ .‬ایي تشرین هی تْاًذ ثَ ؿْرت‬ ‫ػلالًی ثْدٍ ّ یب هظتویوب ثَ داخل رگ ُب ّارد ػْد – کَ اؿلت هؼتبداى رّع دّم را اًتخبة هی کٌٌذ‪ ،‬چزاکَ هْاد‬ ‫ثَ طزػت ثَ هـش رطیذٍ ّ ازظبص لذت ّ ًؼئگی ثیؼتزی ثَ ُوزاٍ خْاُذ داػت‪.‬‬ ‫تشرین کزدى هْاد‪ ،‬اّلیي هکبًیشم دكبػی کجذ – کَ تـلیَ کٌٌذٍ طوْم ّارد ػذٍ ثَ ثذى اطت – را پؼت طز گذاػتَ ّ‬ ‫ثبػث هی ػْد کَ هْاد ثب دّس ثیؼتزی ثَ هـش ّارد ػْد ّ لذت ثیؼتزی ثَ ُوزاٍ داػتَ ثبػذ‪ .‬ثؼالٍّ تشرین کزدى‬ ‫ثبػث هی ػْد کَ ثزای رطیذى ثَ یک هشاى لذت ّ ًؼئگی هؼخؾ‪ ،‬هیشاى هْاد کوتزی هْرد ًیبس ثْدٍ ّ ثٌبثزایي‬ ‫ُشیٌَ کوتزی ًیش ثَ ُوزاٍ داػتَ ثبػذ‪ُ .‬ویي دالیل ثبػث هی ػْد تب ػلیزؿن خطزاتی کَ در پی دارد‪ ،‬ثزخی اس‬ ‫هؼتبداى تشرین کزدى را ثَ طبیز رّع ُبی هـزف تزخیر ثذٌُذ‪.‬‬ ‫رایح تزیي هخذرُبیی کَ ثَ ؿْرت تشریوی هـزف هی ػًْذ ػجبرتٌذ اس‪ُ :‬زّئیي‪ ،‬کْکبئیي‪ ،‬آهلتبهیي ُب ّ ثزخی اس‬ ‫هْاد اكیًْی – کَ هیشاى رّاج ُز یک اس آى ُب در کؼْرُبی هختلق‪ ،‬هتلبّت اطت‪ .‬ثزای هثبل‪ ،‬در کؼْرُبی‬ ‫ارّپبی ؿزثی تشرین ُزّئیي در اكزاد هظي تز‪ ّ ،‬تشرین آهلتبهیي ُب در خْاى تز ُب ثظیبر هؼبُذٍ هی ػْد‪ .‬ثَ دلیل‬ ‫کویبة ثْدى ّ ُشیٌَ ثبالی تْلیذ ُزّئیي در کؼْرُبی خبّر هیبًَ‪ ،‬هـزف کٌٌذگبى تشرین را ثَ کؼیذى تزخیر هی‬ ‫دٌُذ‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و خطرات‬ ‫مهمترین خطراتی که مصرف کنندگان به روش تزریقی را تهدید می کند عبارتند از‪:‬‬ ‫ػکل‪ : 6‬خطزات طالهتی تشریق هْاد‬

‫‪43‬‬


‫‪ .١‬خطر عفونت‬ ‫اکثز هـزف کٌٌذگبى ثَ رّع تشریوی‪ ،‬اس ّطبئل هؼتزکی اطتلبدٍ هی کٌٌذ ّ ثَ ُویي دلیل ُن در هؼزف خطز ثیؼتزی‬ ‫هزار هی گیزًذ‪ .‬ػلًْت ُبی هزثْم ثَ اطتلبدٍ اس طزًگ ُبی هؼتزک ثبػث ثْخْد آهذى ثیوبری ُبیی هبًٌذ ایذس ّ ُپبتیت‬ ‫هی ػْد‪ .‬ثؼالٍّ خطز هجتال ػذى ایي اكزاد ثَ اًْاع ثیوبری ُبی هوبرثتی ًیش ثظیبر سیبدتز اطت‪ .‬اکثز آًبى ّطبیل اطتزیل ّ‬ ‫كذ ػلًْی در اختیبر ًذاػتَ ّ در اهبکي ؿیز ثِذاػتی اهذام ثَ تشرین هْاد هی کٌٌذ‪ُ .‬ویي اهز ثبػث ّارد ػذى آلْدگی ثَ‬ ‫خزیبى خْى آًبى ػذٍ ّ ازتوبل هٌتول ػذى ثیوبری اس مزین رّاثن خٌظی ًیش اكشایغ هی یبثذ‪.‬‬

‫‪ .٢‬خطر اوردوز (مصرف بیش از حد)‬ ‫کظبًی کَ هْاد هخذر را ثَ ؿْرت تذخیٌی ّ یب کؼیذى اس مزین ثیٌی هـزف هی کٌٌذ‪ ،‬ثَ رازتی هبدر خْاٌُذ ثْد تب‬ ‫هیشاى هـزف خْد در ُز ًْثت را تؼییي کزدٍ ّ ثَ ُوبى هیشاًی کَ ًیبس دارًذ هْاد هـزف کٌٌذ؛ ّ ثذیي تزتیت ازتوبل‬ ‫هـزف ثیغ اس زذ را کبُغ هی دٌُذ‪ .‬ایي در زبلی اطت کَ در رّع تشریوی‪ ،‬هْاد ثَ مْر هظتوین ّ كیلتز ًؼذٍ ّارد‬ ‫خزیبى خْى ػذٍ ّ كزد هبدر ًخْاُذ ثْد تب هیشاى هْرد ًیبس خْد را تؼییي کٌذ‪.‬‬

‫‪ .٣‬زخم شدن و پارگی رگ ها‬ ‫اس آًدب کَ هؼتبداى ًظجت ثَ ػزاین ّ اثشارُبی تشرین هْاد تْخَ کبكی ًؼبى ًذادٍ ّ ازتوبال ثزای تشرین اس طزًگ ُبی‬ ‫دطت دّم ّ یب طْسى ُبی کٌذ ػذٍ اطتلبدٍ هی کٌٌذ‪ ،‬ازتوبل آطیت دیذگی ّ یب پبرگی رگ ُبی آًبى اكشایغ هی یبثذ‪ .‬ایي‬ ‫ػبركَ ثَ خـْؽ در هکبى ُبیی ه بًٌذ سًذاى ُب کَ اكزاد ثَ طزًگ ُبی ًْ ّ اطتزیل دطتزطی ًذارًذ ػبیغ تز اطت‪.‬‬ ‫اطتلبدٍ مْالًی هذت اس طزًگ ُبی کٌذ‪ ،‬ثبػث ثْخْد آهذى ّ هبًذگبر ػذى سخن رگ هی ػْد‪ .‬اگزچَ تـییز دادى هسل‬ ‫تشرین در ثذى هی تْاًذ تب زذّدی اس ثزّس هؼکل خلْگیزی کٌذ‪ ،‬اهب تکزار کزدى چٌیي تشرین ُبیی در ًِبیت هوکي اطت‬ ‫هٌدز ثَ پبرٍ ػذى رگ ُب ّ خًْزیشی داخلی ػْد‪.‬‬

‫‪ .٤‬آسیب های شریانی‬ ‫آطیت ُبی ػزیبًی در ثخغ ُبیی اس ثذى کَ هْاد هخذر ثَ مْر دائن تشرین هی ػًْذ رش هی دٌُذ‪ .‬در ؿْرت پبرٍ ػذى‬ ‫ػزیبى ُب ازتوبل اثتال ثَ گبًگزى (هبًوبریب) ّ ایظکوی دیظتبل (پروگزیمال لخته) اكشایغ هی یبثذ‪ .‬ثَ دلیل آطیت دیذگی ّ‬ ‫ؿیز هبثل تشرین ػذى هظظوت ُبیی اس ثذى کَ دائوب تست تشرین هزار هی گیزًذ‪ ،‬هؼتبداى اهذام ثَ تشرین کزدى هْاد در‬ ‫هظوت ُبیی هی کٌٌذ کَ خطز سیبدتزی ثَ ُوزاٍ دارد‪ .‬تشرین هْاد در ّریذ كوْرال ثظیبر رایح ثْدٍ ّ هی تْاًذ ثبػث‬ ‫تزّهجْس ّریذ ػووی (‪ ،)DVT‬طپتی طوی (گٌذخًْی)‪ ،‬خًْزیشی ػزیبًی ّ درد ًْرّپبتیک ػْد‪ُ .‬وچٌیي تشرین هْاد در‬ ‫رگ ُبی گزدى ًیش ثَ دلیل ّخْد رگ ُبی اؿلی‪ ،‬اػـبة‪ً ،‬بی‪ ّ ،‬هزی ثَ ّكْذ ثظیبر خطزًبک هی ثبػذ‪ .‬تشرین در‬ ‫رگ ُبی پظتبى ًیش هی تْاى هْخت ّرم کزدى پظتبى ُب ػْد‪ .‬هؼتبداًی کَ ثَ دلیل تشرین هذاّم ّ اطتلبدٍ اس ُوَ هظوت‬ ‫ُبی ثذى خْد گشیٌَ دیگزی در اختیبر ًذارًذ اس رگ ُبی آلت تٌبطلی خْد اطتلبدٍ هی کٌٌذ کَ ثظیبر خطزًبک ثْدٍ ّ هی‬ ‫تْاًذ هْخت ثزّس ػْاركی هبًٌذ ًؼْظ دائن ػْد‪ .‬اس هیبى اًْاع هْاد هخذر‪ ،‬تشرین کزدى کْکبئیي خطز ثیؼتزی ثَ‬ ‫ُوزاٍ دارد؛ ثَ ایي دلیل کَ ایي هبدٍ هخذر دارای خبؿیت ثی زض کٌٌذگی هْكؼی ثْدٍ ّ در ؿْرت تکزار تشرم‪ ،‬كزد‬ ‫ًوی هتْخَ آطیت ّاردٍ ثَ ایي ًبزیَ ػْد‪ .‬ثؼالٍّ ازظبص هذرت ّ تظلطی کَ هـزف کْکبئیي ثَ كزد هی دُذ‪ ،‬ثبػث هی‬ ‫ػْد تب ّی هلشّهبت تشرین ؿسیر را ً بدیذٍ گزكتَ ّ آطیت ثیؼتزی ثَ ثذى خْد ّارد کٌذ‪ .‬تزسین تزکیجی ُزّئیي ّ کزاک‬ ‫کَ در ثزخی اس هٌبمن ثظیبر رّاج دارد ًیش هی تْاًذ هْخت ثزّس آطیت ُبی ّریذی ّ ػلًْت ُبی داخلی ػْد‪ .‬تشرین‬ ‫توبسپبم کَ ًْػی اس ثٌشّدیبسپیي ُب اطت ًیش ثزای رگ ُب ثظیبر خطزًبک اطت‪ .‬اکثز هْاد هخذر خیبثبًی ثب هْاد هسزک‬ ‫دیگزی ُوچْى پْدرُبی طلیذ کٌٌذٍ ّ پْدر تبلک هخلْم ُظتٌذ ّ ثزای تشرین آًِب ثبیذ اس زالل ُبیی چْى اطیذ طیتزیک‬ ‫اطتلبدٍ ػْد کَ ُوگی ایي هْاد هی تْاًٌذ آطیت ُبی خذی ثَ ثذى ّارد کٌٌذ‪.‬‬

‫‪ .٥‬ابتال به بیماری اعتیاد‬ ‫ثَ دلیل ایٌکَ هـزف هْاد هخذ ر ثَ رّع تشریوی لذت ّ ركبیت ثیؼتزی ایدبد هی کٌذ‪ ،‬اكزاد توبیل ثیؼتزی ثزای‬ ‫هـزف کزدى هدذد ّ تکزار ًؼئگی پیذا کزدٍ ّ خطز هجتال ػذى ثَ ثیوبری اػتیبد اكشایغ هی یبثذ‪ .‬اؿلت کظبًی کَ اهذام‬ ‫ثَ تشرین هْاد هی کٌٌذ‪ ،‬هجال ثَ ثیوبری اػتیبد دچبر ػذٍ اًذ‪ ،‬چزاکَ ثذى آًِب ثب زدن سیبدی اس هْاد هخذر هْاخَ ػذٍ ّ‬ ‫ًظجت ثَ آى هوبّم ػذٍ اطت‪ُ .‬ویي اهز ثبػث هی ػْد تب اكزاد ثزای دطتیبثی ثَ ُوبى هیشاى طزخْػی ّ ًؼئگی طبثن‪ ،‬ثَ‬ ‫هوذار ثیؼتزی هْاد ًیبس پیذا کٌٌذ‪.‬‬

‫‪44‬‬


‫‪ -٣‬کاهش دادن خطرات تزریق‬ ‫در صورتی که شما جزو افرادی هستید که به صورت تزریقی مواد مصرف می کنید و در حال حاضر تمایلی برای قطع‬ ‫کردن مصرف خود ندارید‪ ،‬با استفاده از توصیه های زیر می توانید تزریق ایمن تر و کم خطر تری داشته باشید‪:‬‬ ‫‪ )1‬هرگز از سرنگ‪ ،‬آب‪ ،‬و سایر وسائلی که دیگران قبال از آن استفاده کرده اند‪ ،‬برای تزریق خود استفاده نکنید‪.‬‬ ‫‪ )2‬در هر نوبت تزریق‪ ،‬از یک سرنگ استریل و نو استفاده کنید تا خطر آسیب رساندن به رگ های خود را کاهش‬ ‫دهید‪ .‬در کشور هایی که سیاست کاهش دادن آسیب ها را اجرا می کنند‪ ،‬شما می توانید سرنگ های استریل را از‬ ‫داروخانه ها‪ ،‬یا اماکن تعویض سرنگ تهیه نمایید‪.‬‬ ‫‪ )3‬فقط از سرنگ هایی که می دانید از کجا تهیه شده اند استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )4‬جهت آماده کردن مواد برای تزریق‪ ،‬از آب استریل و تمیز و یا آب معدنی استفاده کنید‪ .‬در صورت عدم دسترسی به‬ ‫آب پاکیزه بهتر است آب را به مدت ‪ 5‬دقیقه بجوشانید‪.‬‬ ‫‪ )5‬در هر نوبت مصرؾ از ظروؾ و قاشق های پاکیزه‪ ،‬و از یک فیلتر تازه استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )6‬قبل از وارد کردن سوزن در پوست‪ ،‬محل تزریق را با الکل ضد عفونی کنید‪.‬‬ ‫‪ )1‬پس از هر بار مصرؾ‪ ،‬سرنگ خود را به طور بی خطر دور بیاندازید‪.‬‬ ‫‪ )8‬برای پیشگیری از ابتال به بیماری های مقاربتی در روابط جنسی خود‪ ،‬حتما از کاندوم استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )3‬حداقل هر یک سال یک بار اقدام به آزمایش ایدز و یا تست هپاتیت را انجام داده و از سالمت خود مطمئن شوید‪.‬‬

‫‪45‬‬


‫‪ -٦‬اوردوز‬ ‫اوردز یکی از رایج ترین عوارضی است که جان مصرف کنندگان مواد مخدر را به خطر می اندازد؛ به خصوص کسانی که‬ ‫مواد را تزریق کرده و یا چند ماده مخدر را همزمان با هم مصرف می کنند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در مورد خطرات ناشی‬ ‫از مصرف بیش از حد‪ ،‬و اقداماتی که در صورت مواجه شدن با این حالت می بایست انجام گیرد ارائه شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬اوردوز چیست‬ ‫‪ .2‬خطرات اوردوز‬ ‫‪ .3‬نشانه های اوردوز‬ ‫‪ .4‬باورهای نادرست‬ ‫‪ .5‬کمک های اولیه‬ ‫‪ .6‬وضعیت بهبودی‬

‫‪ -١‬اوردوز چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اّردّس (‪ )overdose‬یب هـزف ثیغ اس زذ‪ّ ،‬كؼیتی اطت کَ می آى هیشاى سیبدی هْاد هخذر هـزف ػذٍ ّ‬ ‫ثبػث هظوْهن ػذى ثذى ّ یب هزگ هی ػْد‪ .‬اّردّس در دّ زبلت اتلبم هی اكتذ‪ :‬اّل در زبلتی کَ هیشاى سیبدی هْاد‬ ‫هخذر در یک ًْثت هـزف ّارد ثذى ػْد‪ ّ ،‬دّم در زبلتی کَ در یک دّرٍ سهبًی ثَ مْر دائن هْاد هـزف ػذٍ‬ ‫ّ اثزات آت در ثذى ثبهی ثوبًذ‪ .‬هْاد هخذر ؿیز هبًًْی کَ هـزف ثیغ اس زذ آًِب هْخت ثزّس اّردّس هی ػْد‬ ‫هؼوْال ػجبرتٌذ اسُزّئیي‪ ،‬کزاک‪ ،‬کْکبئیي‪ ،‬الکل‪ ،‬آراهجخغ ُب‪ ّ ،‬دارُّبی ؿیز هدبس‪ .‬هؼوْال در ػزایطی کَ‬ ‫هْاد هـزف ػذٍ هوذار سیبد‪ ّ ،‬درخَ خلْؿی ثبالتز اس زذ اًتظبر كزد داػتَ ثبػذ ّ پض اس یک دّرٍ ػذم هـزف‬ ‫ّ یب ثَ ؿْرت ُوشهبى ثب طبیز هْاد هبًٌذ الکل اطتلبدٍ ػْد خطز ثزّس اّردّس ثیؼتز هی ػْد‪ .‬هیشاى هوبّهت ثذى‬ ‫كزد در ثزاثز اّردّس ثَ طي‪ّ ،‬كؼیت طالهتی‪ً ،‬سٍْ هـزف هْاد ّ‪ ...‬ثظتگی دارد‪ .‬در ؿْرتی کَ ثذى كزد هبدر‬ ‫ًجبػذ تب طوْم ّارد ػذٍ ثَ ثذى را تـلیَ ّ یب دكغ کٌذ‪ ،‬دچبر زبلت اّردّس ػذٍ ّ هی تْاًذ هٌدز ثَ خطزات ػذیذ ّ‬ ‫یب هزگ ػْد‪.‬‬ ‫اّردّس ؿزكب هخـْؽ اكزاد هؼتبد ّ یب هـزف کٌٌذگبى ززكَ ای ًیظت؛ ثلکَ اكزاد تبسٍ کبر ّ کظبًی کَ ثزای‬ ‫اّلیي ثبر هْاد هـزف هی کٌٌذ ًیش هوکي اطت ثَ ایي زبلت دچبر ػًْذ‪ .‬ثزای هثبل ثذى كزدی کَ ثزای اّلیي ثبر‬ ‫اهذام ثَ تشرین ُزّئیي هی کٌذ‪ ،‬هوبّهت چٌذاًی در ثزاثز هْاد ًذاػتَ ّ هوکي اطت ثب دسُبی کن ًیش دچبر ػبركَ‬ ‫هـزف ثیغ اس زذ ػْد‪ .‬اّردّس ُ ویؼَ ثَ ؿْرت اتلبهی ًجْدٍ ّ گبُی هوکي اطت اس رّی ػوذ رش ثذُذ‪ .‬هثال‬ ‫اكزادی کَ دچبر اكظزدگی ّ ًباهیذی ػذیذ ُظتٌذ ّ هـذ خْدکؼی دارًذ‪ ،‬هیشاى سیبدی هْاد هخذر را ثَ ثذى خْد‬ ‫تشرین هی کٌٌذ تب دچبر اّردّس ّ هزگ ػًْذ‪ .‬اکثز کظبًی کَ دچبر اّردّس هی ػًْذ هؼوْال ثؼذ اس ‪ 2‬الی ‪ 3‬طبػت‬ ‫پض اس تشرین ُزّئیي هی هیزًذ‪ ،‬ثَ خـْؽ در ػزایطی کَ هْاد دیگزی هبًٌذ الکل یب هتبدّى ًیش ثَ مْر‬ ‫ُوشهبى ثب تشرین هـزف ػْد چزاکَ هْاد هخذر ثلؼیذٍ ػذٍ ثَ سهبى ثیؼتزی ثزای تبثیزگذاری ًیبس دارًذ‪.‬‬ ‫اوردوز ناشی از مصرؾ مواد مخدر کند کننده بدن مانند هروئین باعث بروز بی خوابی‪ ،‬تنفس کوتاه و سطحی‪ ،‬و‬ ‫یا حتی بی هوشی می شود‪ .‬در حالی که مواد مخدر تحریک کننده مانند کوکائین‪ ،‬باعث هیجان بیش از حد‪ ،‬افزایش‬ ‫ضربان قلب‪ ،‬و تنفس سریع خواهند شد‪ .‬اوردوز ناشی از مواد توهم زا مانند ال س دی (‪ )LCD‬و یا قرص‬ ‫اکستازی نیز موجب بروز پارانویا‪ ،‬توهم‪ ،‬و یا رفتارهای تهاجمی می شود‪ .‬اوردوز ناشی از مصرؾ حشیش می‬ ‫تواند باعث بروز احساس لختی‪ ،‬بر هم خوردن تعادل‪ ،‬و افزایش اشتها می شود‪ .‬در نهایت مصرؾ بیش از اندازه‬ ‫از داروهای تجویز شده برای مصارؾ درمانی‪ ،‬به منطور دستیابی به حالت نشئگی‪ ،‬می توان باعث بروز‬ ‫اختالالت ذهنی و عدم توانایی در تصمیم گیری شود‪.‬‬

‫‪ -٢‬خطرات اوردوز‬ ‫عوامل اصلی که باعث بروز اوردوز می شوند عبارتند از‪:‬‬

‫‪ .١‬تزریق مواد مخدر‬ ‫کسانی که هروئین را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند ‪ 13‬برابر بیشتر از کسانی که از روش های مصرؾ‬ ‫دیگر استفاده می کنند‪ ،‬در معرض اوردوز قرار دارند‪.‬‬

‫‪46‬‬


‫‪ .٢‬مصرف همزمان الکل و مواد مخدر‬ ‫اؼلب موارد اوردوز در حالتی اتفاق می افتد که عالوه بر مواد مخدری مانند هروئین‪ ،‬سایر مواد آرام بخش و کند‬ ‫کننده سیستم بدن مانند الکل‪ ،‬آرامبخش ها و یا والیوم نیز در بدن وجود داشته باشند‪.‬‬

‫‪ .٣‬مصرف افیون ها در حالتی که مقاومت بدن کم باشد‬ ‫در صورتی که فردی پس از یک دوره قطع یا کاهش مصرؾ مواد‪ ،‬مجددا اقدام به مصرؾ کند‪ ،‬بدن او مقاومت قبل‬ ‫را نداشته و ممکن است نتواند این حجم از مواد را تحمل کند‪ .‬این حالت برای افرادی که پس از یک دوره سم زدایی‬ ‫مجددا اقدام به مصرؾ می کنند بسیار اتفاق می افتد‪ .‬به این دلیل که آنها تصور می کنند بدنشان مانند قبل مقاوم بوده‬ ‫و برای رسیدن به نشئگی و لذت به همان میزان موادی نیاز دارند که قبال مصرؾ می کرده اند‪.‬‬

‫‪ -٣‬نشانه های اوردوز‬ ‫ػالئن ّ ًؼبًَ ُبی هـزف ثیغ اس زذ هْاد ثظتَ ثَ ًْع هبدٍ هـزكی ثظیبر هتلبّت هی ثبػٌذ��� .‬اهب ثَ مْر کلی هی تْاى ثَ‬ ‫ػْارف سیز اػبرٍ ًوْد‪:‬‬ ‫‪ o‬ثیِْػی ّ کوب‬ ‫‪ o‬لزسع ّ تؼٌح‬ ‫‪ o‬هؼکالت تٌلظی‬ ‫‪ o‬تُْن‪ُ ،‬ذیبى گلتي یب پبراًْئیذ‬ ‫‪ o‬خْاة آلْدگی‬ ‫‪ o‬تِْع ّ اطتلزاؽ‬ ‫‪ o‬تـییز ؿیز مجیؼی اًذاسٍ هزدهک چؼن‬ ‫‪ o‬ػذم ّاکٌغ هزدهک چؼن‬ ‫‪ o‬راٍ ركتي ًبپبیذار‬ ‫‪ o‬ػزم کزدى‪ ،‬خؼک ػذى یب داؽ ػذى پْطت‬ ‫‪ o‬ركتبرُبی خؼًْت آهیش ّ تِبخوی‬ ‫‪ o‬هزگ‬

‫‪ -٤‬باورهای نادرست‬ ‫در هْرد اهذاهبتی کَ ثزای ًدبت دادى كزد در زبلت اّردّس هْثز اطت ایذٍ ُب ّ ثبّرُبی ًبدرطت ثظیبری ّخْد دارد کَ اًدبم‬ ‫دادى آًِب ثظیبر خطزًبک ثْدٍ ّ هی تْاًذ اّكبع را ثذتز اس هجل کٌذ‪ .‬زویوت ایي اطت کَ ثزای ثَ ُْع آّردى یب ثیذار کزدى‬ ‫هؼتبدی کَ دچبر اّردّس ػذٍ اطت‪ ،‬کبری خش خجز کزدى آهجْالًض ًوی تْاى اًدبم داد‪ .‬اهذادگزاى ّ پشػکبى ثزای هْاخَِ ثب‬ ‫چٌیي ػزایطی آهْسع دیذٍ اًذ ّ در ثزخی اس هْارد هی تْاًٌذ پبدسُز هبدٍ هـزف ػذٍ را ًیش ثَ كزد تشرین کزدٍ ّ اس هزگ‬ ‫اّ خلْگیزی کٌٌذ‪.‬‬ ‫در اداهَ تَ تزخی اس ایي تاّرُای غلظ اػارٍ ػذٍ اطت‪:‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪ّ" - 1‬ادار کزدى هعتاد تَ راٍ رفتي‪ ،‬تَ ُْػیاری اّ کوک هی کٌذ"‬ ‫تالع ثزای ّادارکزدى ػخؾ ثَ راٍ ركتي هوکي اطت اّكبع را خزاة تز کٌذ چْى ثبػث اتالف ّهت هیی ػیْد‪ُ .‬وچٌییي‬ ‫ایي خطز ّخْد دارد کَ كزد سهیي خْردٍ ّ هـذّم ػْد‪ .‬ثؼالٍّ راٍ ركتي ّ یب ززکت دادى اػلبی ثذى هْخیت ثیبال ركیتي‬ ‫كزثبى هلت ػذٍ ّ خذة هْاد هخذر ّ یب اًتوبل آى را طزیغ تز هی کٌذ‪.‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪" - 2‬دّع گزفتي یا قزاردادى فزد هعتاد در آب طزد اّ را تَ ُْع هی آّرد"‬

‫اگز ػٌیذٍ ایذ کَ ثزخی اس اكزاد پض اس دّع گزكتي ثب آة طزد یب هزار دادٍ ػذى در ّاى آّة ثَ ُْع آهذٍ اًذ‪ ،‬تٌِب ثَ دلییل‬ ‫خْع ػبًظی آًِب‪ّ ،‬یب هـزف کن هْاد هخذر ثْدٍ اطت‪ .‬هزار دادى كزد در آة طزد ًَ تٌِب ُیی کوکیی ثیَ ثِتیز ػیذى زیبل‬ ‫اّ ًوی کٌذ‪ ،‬ثلکَ سهبى ثب ارسػی کَ هی تْاًذ ؿزف رطیذى آهجْالًض ثَ هسل ػْد را ًیش تلق هی کٌذ‪.‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪ " - 3‬ضزتَ سدى تَ هعتاد‪ُْ ،‬ػیاری اّ را تاس هی گزداًذ "‬ ‫ایي تلکز کَ كزثَ سدى یب طیْساًذى كیزد هؼتیبد ثبػیث ُْػییبر ػیذى ّی هیی ػیْد‪ ،‬تـیْری ؿلین ّ ًبدرطیت اطیت‪ .‬ثیزای‬ ‫تؼخیؾ خْاة ثْدى یب ثیِْع ثْدى اّ هی تْاًیذ ًْک اًگؼتبى خْد را رّی هظوت هیبًی هلظَ طییٌَ كیزد ثکؼییذ‪ .‬اگیز اییي‬ ‫کبر اّ را ثیذار ًکٌذ ازتوبال ّی ثیِْع ػیذٍ اطیت ّ ػیوب ثبییذ ثبییذ آهجیْالًض خجیز کیزدٍ ّ کویک ُیبی اّلییَ را آؿیبس کٌییذ‪.‬‬ ‫اًدبم دادى ُز کبر دیگزی ثَ ؿیز اس ایي‪ ،‬تٌِب تلق کزدى ّهت ثْدٍ ّ گبُب هی تْاًذ ثبػث ثزّس ؿذهبت ثیؼتز ػْد‪.‬‬

‫‪47‬‬


‫تاّر ًادرطت ‪" - 4‬تشریق آب ًوک هاًٌذ یک پادسُز تْدٍ ّ تاعث اس تیي رفتي اثز هْاد هی ػْد"‬ ‫ثزخی اس هزدم كکز هی کٌٌذ کَ تشرین آة ًوک ثَ ػخـی کَ دچبر اّردّس ػذٍ اطت ثبػیث ثیَ ُیْع آهیذى اّ هیی ػیْد‪.‬‬ ‫ّلی زویوت ایي اطت کَ ایي کبر ًَ تٌِب سهبى مالیی ًدبت دادى ّی را اس ثیي هیی ثیزد‪ ،‬ثلکیَ هیی تْاًیذ ثبػیث اًتویبل ییبكتي‬ ‫اهزاف ّ ػلًْت ُب اس مزین طزًگ آلْدٍ ثَ ثذى ّی ػْد‪.‬‬

‫‪ -٥‬کمک های اولیه‬ ‫در صْرتی کَ تا فزد اّردّس کزدٍ هْاجَ ػذیذ تِتز اطت اقذاهات سیز را اًجام دُیذ‪:‬‬ ‫‪ .1‬خًْظزدی خْد را زلع کزدٍ ّ یک آهجْالًض خجز کٌیذ‪.‬‬ ‫‪ .2‬هظیزُبی تٌلظی ّ ًجق اّ را ثزرطی کٌیذ‪ .‬در ؿْرتی کَ كزد کوبکبى ًلض هی کؼذ‪ ،‬ثب ازتیبم ثذى اّ را در‬ ‫ّكؼیت ثِجْدی یب ریکبّری هزار دُیذ‪ً( .‬سٍْ هزار دادى ثذى در ّكؼیت ثِجْدی در اداهَ آّردٍ ػذٍ اطت)‬ ‫‪ .3‬در صورتی که فرد هوشیار است‪ ،‬لباس تن او را سبک تر کرده ولی او را گرم نگه دارید‪ .‬سعی کنید تا از ادامه‬ ‫دادن مصرؾ مواد جلوگیری کرده و وی را دلداری دهید‪.‬‬ ‫‪ .4‬سعی کنید متوجه شوید که چه نوع ماده یا موادی مصرؾ شده است‪ .‬برای این کار می توانید ابزارهای مصرؾ مواد‬ ‫و یا جعبه های خالی را نگه داری کنید تا در صورت لزوم اطالعات کافی را در اختیار امدادگران قرار دهید‪.‬‬ ‫‪ .5‬حتی در صورتی که خودتان باعث بوجود آمدن حالت اوردوز وی شده اید سعی نکنید تا برای رها شدن از مخمصه‬ ‫وی را تنها بگذارید‪ .‬واقعیت این است که اوردوز ناشی از مصرؾ مواد‪ ،‬صرفا یک وضعیت اورژانسی است و‬ ‫امدادگرانی که برای نجات دادن فرد به محل اعزام می شوند به دنبال یافتن مقصر و یا بازجویی از شما نیستند‪.‬‬ ‫‪ .6‬از خودتان در برابر رفتارهای ؼیر منتظره فرد محافظت کنید‪ .‬برخی از افرادی که دچار اوردوز می شوند‬ ‫رفتارهای تهاجمی و ؼیر قابل پیش بینی از خود نشان می دهند که ممکن است امنیت شما را به خطر بیندازد‪.‬‬ ‫‪ .1‬به جای نصیحت کردن‪ ،‬سرزنش کردن‪ ،‬و یا بحث کردن با فرد اوردوز کرده‪ ،‬که تنها باعث اتالؾ وقت می شود‪،‬‬ ‫سعی کنید اوضاع را تحت کنترل بگیرید و منتظر رسیدن آمبوالنس شوید‪.‬‬

‫‪ -٦‬وضعیت بهبودی‬ ‫در صْرتی کَ تا فزد اّردّس کزدٍ هْاجَ ػذیذ السم اطت کَ تذى اّ را در ّضعیت ریکاّری یا تِثْدی قزار دُیذ‪ .‬تذیي‬ ‫هٌظْر تایذ هزاحل سیز را طی کٌیذ‪:‬‬ ‫ػکل‪ّ : 7‬ضعیت تِثْدی در حالت اّردّس‬

‫‪.1‬‬ ‫‪.2‬‬ ‫‪.3‬‬ ‫‪.4‬‬ ‫‪.5‬‬

‫در زبلت خْاثیذٍ‪ ،‬طز كزد را ثَ طوت ػوت چزخبًذٍ ّ چبًَ اّ را ثبال ثکؼیذ‪ ،‬ثَ مْری کَ هظیز تٌلض ّی ثبس ػْد‪.‬‬ ‫ثذى كزد را ثَ رّی یکی اس پِلْ ُب ؿلطبًذٍ ّ دطتبى ّی را سیز طز ّ گًَْ اع هزار دُیذ تب هبًغ اس توبص طز ثب‬ ‫سهیي ّ یب چزخیذى آى ػْد‪.‬‬ ‫ساًْی ثبالیی را ثَ طوت ثبال کؼیذٍ ّ خن کٌیذ تب ثَ ؿْرت یک تکیَ گبٍ رّی سهیي هزار ثگیزد‪.‬‬ ‫هدذدا ّكؼیت هظیز تٌلظی ّی را کٌتزل کزدٍ ّ طز اّ را ثَ طوت ػوت ثکؼیذ تب تٌلض ّی رازت تز ػْد‪.‬‬ ‫ثب ػوبرٍ اّرژاًض توبص گزكتَ ّ تب سهبى رطیذى آهجْالًض در کٌبر ّی ثوبًیذ‪.‬‬

‫‪48‬‬


‫فهرست تصاویر و جدول ها‬ ‫تصاویر‬ ‫اثرات مواد افیونی بر ساختار مؽز __________________________________________________ ‪3‬‬ ‫عوامل بروز بیماری اعتیاد ______________________________________________________ ‪4‬‬ ‫سیستم ارتباطی مؽز تحت تاثیر مواد _________________________________________________ ‪1‬‬ ‫فعالیت مؽز تحت تاثیر مواد ______________________________________________________ ‪3‬‬ ‫مواد شیمیایی موجود در سیگار ___________________________________________________ ‪32‬‬ ‫خطرات سالمتی تزریق مواد ____________________________________________________ ‪43‬‬ ‫وضعیت بهبودی در حالت اوردوز _________________________________________________ ‪48‬‬

‫جذّل ُا‬ ‫عوارض مصرؾ افیون ها ______________________________________________________‬ ‫عوارض سالمتی مصرؾ افیون ها _________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ کوکائین و کراک _________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ الکل ________________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ آمفتامین ها ____________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ حشیش ______________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ آرام بخش ها ___________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ تنباکو _______________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ اکستازی _____________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ ال اس دی ____________________________________________________‬

‫‪49‬‬

‫‪16‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪22‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪26‬‬ ‫‪23‬‬ ‫‪33‬‬ ‫‪35‬‬ ‫‪31‬‬


‫درتارٍ ُوزاٍ‬ ‫اهزّسٍ ػْاُذ علوی ًؼاى هي دُذ كَ اعتیاد یک ًْع تیواری ػٌاختَ ػذٍ اطت ّ تزًاهَ‬ ‫ُای ‪ 12‬قذهي هْثزتزیي رّع تِثْدی تزای ایي تیواری ُظتٌذ‪ .‬تز ایي اطاص "ُوزاٍ" کَ‬ ‫در کؼْر اًگلیض تَ ثثت رطیذٍ‪ ،‬ارائَ دٌُذٍ اطالعات درتارٍ تیواری اعتیاد‪ ،‬اػکال ّ جٌثَ‬ ‫ُای گًْاگْى آى‪ ّ ،‬تاثیزات ایي تیواری تز اعضای خاًْادٍ اطت‪.‬‬ ‫اهیذ ّ ُذف ها در ُوزاٍ ایي اطت کَ اگز ػوا تحت تاثیز اعتیاد در رًج ّ عذاب تَ طز هی‬ ‫تزیذ‪ ،‬تا آگاُی ّ ػٌاخت اًجوي ُا ّ تزًاهَ ُای دّاسدٍ قذهي راٍ حل هٌاطثی پیذا کزدٍ ّ‬ ‫قذرت درهاى ّ حزکت در هظیز تِثْدی را تَ دطت آّریذ‪ .‬تذیي تزتیة یک راٍ ّ رّع جذیذ‬ ‫تزای سًذگی عاری اس اعتیاد ّ طزػار اس آراهغ ّ آسادی را تجزتَ خْاُیذ کزد‪.‬‬ ‫اطالعات ارائَ ػذٍ تزای افزاد ّ گزٍّ ُای سیز هٌاطة هی تاػذ‪:‬‬ ‫‪ -0‬كظبًي کَ اس اًْاع هختلق ثیوبری اػتیبد ًظیز اػتیبد ثَ هْاد هـزكی ّ اػتیبدُبی ركتبری‬ ‫در ػذاة ُظتٌذ‪.‬‬ ‫‪ -2‬هؼتبداى در زبل ثِجْدی كَ هـذ ثِزٍ هٌذی اس هشایب ّ زوبیت ُبی اًدوي ُبی ‪ 02‬هذهی را‬ ‫دارًذ‪.‬‬ ‫‪ -3‬خبًْادٍ هؼتبداًی کَ تست تأثیز اػتیبد یکي اس ػشیشاًؼبى ثْدٍ ّ هـذ دارًذ تب ثب اطتلبدٍ اس‬ ‫ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذهی زوبیت اس خبًْادٍ ثِجْد یبثٌذ‪.‬‬ ‫‪ - ۴‬خبهؼَ كبرطی سثبًبى ّ ایزاًیبى هوین خبرج کَ ثَ امالػبتی درثبرٍ ثیوبری اػتیبد ّ ثِجْدی‬ ‫اس مزین اًدوي ُب ّ ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذهی ػالهوٌذ ُظتٌذ‪.‬‬ ‫‪ - ۵‬هتخــبًی کَ هی خْاٌُذ آگبُی ّ داًغ خْد درثبرٍ ثِجْدی اس اػتیبد ثب اطتلبدٍ اس‬ ‫اًدوي ُب ّ ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذم را اكشایغ دٌُذ تب اس ثیوبراى ایزاًی هؼتبد خْد در هظیز‬ ‫ثِجْدی زوبیت کٌٌذ‪.‬‬

‫‪51‬‬


51


52


خطرات مواد مخدر