Page 1


1


‫محتوا‬ ‫‪ -١‬مقدمه ________________________________________________________________ ‪١‬‬ ‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر _______________________________________________________ ‪٢‬‬ ‫دانش شناخت اعتیاد _________________________________________________________ ‪2‬‬ ‫مواد مخدر و مؽز __________________________________________________________ ‪5‬‬ ‫اعتیاد و سالمت انسان _______________________________________________________ ‪8‬‬

‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیاد آور ____________________________________________________ ‪١1‬‬ ‫‪ -١-٣‬افیون ها __________________________________________________________ ‪١١‬‬ ‫هروئین _____________________________________________________________ ‪11‬‬ ‫تریاک _____________________________________________________________ ‪12‬‬ ‫مرفین و کدئین _________________________________________________________ ‪13‬‬ ‫متادون _____________________________________________________________ ‪15‬‬

‫‪ -٢-٣‬کوکائین و کراک _____________________________________________________ ‪١1‬‬ ‫معرفی کوکائین و کراک ___________________________________________________ ‪11‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪11‬‬

‫‪ -٣-٣‬الکل ____________________________________________________________ ‪٢1‬‬ ‫معرفی الکل __________________________________________________________ ‪22‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪21‬‬

‫‪ -4-٣‬آمفتامین ها ________________________________________________________ ‪٢٣‬‬ ‫معرفی آمفتامین ها ______________________________________________________ ‪23‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪23‬‬ ‫‪ -5-٣‬حشیش ___________________________________________________________ ‪22‬‬ ‫معرفی حشیش _________________________________________________________ ‪25‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪25‬‬ ‫‪ -6-٣‬آرام بخش ها _______________________________________________________ ‪21‬‬ ‫معرفی آرامبخش ها ______________________________________________________ ‪21‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪21‬‬

‫‪ -1-٣‬نیکوتین __________________________________________________________ ‪٣1‬‬ ‫معرفی تنباکو _________________________________________________________ ‪32‬‬ ‫عوارض و تاثیرات ______________________________________________________ ‪31‬‬ ‫‪ -8-٣‬سایر مواد اعتیاد آور __________________________________________________ ‪33‬‬ ‫اکستازی (قرص اکس) ____________________________________________________ ‪34‬‬ ‫ال اس دی ___________________________________________________________ ‪36‬‬


‫استروئیدها ___________________________________________________________ ‪31‬‬ ‫ترکیب مواد مخدر _______________________________________________________ ‪38‬‬

‫‪ -4‬مواد مخدر و بیماری ها____________________________________________________ ‪٣3‬‬ ‫اچ آی وی و ایدز _________________________________________________________ ‪33‬‬ ‫هپاتیت _______________________________________________________________ ‪42‬‬ ‫عوارض قلبی و عروقی _____________________________________________________ ‪42‬‬ ‫مشکالت دستگاه تنفسی ______________________________________________________ ‪41‬‬ ‫آسیب های کبد و کلیه _______________________________________________________ ‪41‬‬ ‫مشکالت مؽز و اعصاب _____________________________________________________ ‪41‬‬ ‫مشکالت بهداشت روانی _____________________________________________________ ‪41‬‬ ‫سرطان _______________________________________________________________ ‪42‬‬ ‫عوارض دوران بارداری _____________________________________________________ ‪42‬‬ ‫سایر اثرات سالمتی ________________________________________________________ ‪42‬‬

‫‪ -5‬خطرات تزریق _________________________________________________________ ‪4٣‬‬ ‫علت استفاده از روش تزریقی __________________________________________________ ‪43‬‬ ‫عوارض و خطرات ________________________________________________________ ‪43‬‬ ‫کاهش دادن خطرات تزریق ___________________________________________________ ‪45‬‬

‫‪ -6‬اوردوز ______________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫اوردوز چیست___________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫خطرات اوردوز __________________________________________________________ ‪46‬‬ ‫نشانه های اوردوز ________________________________________________________ ‪41‬‬ ‫باورهای نادرست _________________________________________________________ ‪41‬‬ ‫کمک های اولیه __________________________________________________________ ‪48‬‬ ‫وضعیت بهبودی __________________________________________________________ ‪48‬‬

‫فهرست تصاویر و جدول ها ___________________________________________________ ‪43‬‬


‫‪ -١‬مقدمه‬ ‫بسیاری از مردم به دالیل مختلفی اقدام به مصرف مواد مخدر می کنند‪ .‬برخی به دلیل کنجکاوی یا فشار های اجتماعی و‬ ‫برخی نیز بر مبنای تجویز پزشک مصرف مواد را آغاز می کنند‪ .‬اما دسته ای از مواد مخدر وجود دارند که اگر بیش از‬ ‫اندازه مصرف شوند‪ ،‬خطر مبتال شدن به بیماری اعتیاد را افزایش می دهند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در خصوص هر یک از‬ ‫انواع مواد مخدر و خطراتی که برای سالمتی فرد مصرف کننده دارند ارائه شده است‪.‬‬ ‫بخش خطرات مصرف مواد مخدر به قسمت های زیر تقسیم شده است ‪:‬‬

‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر‬ ‫برخالؾ باورهای قدیمی و بر مبنای اطالعات و دانش کنونی در مورد مؽز انسان‪ ،‬ثابت شده است که اعتیاد یک مشکل‬ ‫اخالقی و یا ضعؾ اراده نیست؛ بلکه نوعی بیماری ذهنی است‪ .‬در این قسمت خالصه ای از این تحقیقات علمی در رابطه با‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر آورده شده است تا با مطالعه آن از چگونگی تاثیرگذاری مواد بر سالمت جسم و روح معتادان آگاه شوید‪.‬‬

‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیادآور‬ ‫در این قسمت برخی از مواد مخدری که مصرؾ آنان باعث بوجود آمدن بیماری اعتیاد می شود معرفی شده اند‪ .‬این اطالعات‬ ‫شامل شکل ظاهری‪ ،‬عوارض و تاثیرات‪ ،‬و خطراتی است که مصرؾ اینگونه مواد برای مصرؾ کنندگان ایجاد می کنند‪.‬‬

‫‪ -4‬مواد مخدر و بیماری ها‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند بیشتر در معرض بیماری های مزمن و حاد قرار می گیرند‪ .‬بیماری های خونی مانند‬ ‫ایدز و هپاتیت رایج ترین علت مرگ د ر بین این افراد است‪ .‬برای افزایش آگاهی در خصوص خطرات سالمتی مصرؾ مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬در این قسمت برخی از رایج ترین این بیماری های و عفونت ها شرح داده شده است‪.‬‬

‫‪ -5‬خطرات تزریق‬ ‫هیچ راه کامال بی خطری برای تزریق کردن مواد مخدر وجود ندارد‪ .‬در مقایسه با سایر روش های مصرؾ مواد مانند کشیدن‬ ‫از بینی‪ ،‬دود کردن‪ ،‬و یا بلعیدن‪ ،‬تزریق مواد خطر دچار شدن به اوردوز (مصرؾ بیش از حد)‪ ،‬پارگی رگ ها‪ ،‬و عفونت را‬ ‫افزایش می دهد‪ .‬در این قسمت برخی از خطرات سالمتی تزریق کردن مواد شرح داده شده است‪.‬‬

‫‪ -6‬اوردوز‬ ‫اوردوز یکی از رایج ترین عوارضی است که جان مصرؾ کنندگان مواد مخدر را به خطر می اندازد؛ به خصوص کسانی که‬ ‫مواد را تزریق کرده و یا چند ماده مخدر را همزمان با هم مصرؾ می کنند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در مورد خطرات ناشی‬ ‫از مصرؾ بیش از حد‪ ،‬و اقداماتی که در صورت مواجه شدن با این حالت می بایست انجام گیرد ارائه شده است‪.‬‬

‫‪1‬‬


‫‪ -٢‬اعتیاد و مواد مخدر‬ ‫در این قسمت کتابچه " دانش شناخت اعتیاد ‪ -‬مواد مخدر‪ ،‬مغز و رفتار" که در سال ‪ ٢111‬میالدی از سوی موسسه ملی‬ ‫تحقیقات مصرف مواد مخدر – بخشی از وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا – منتشر شده‪ ،‬به صورت خالصه ارائه‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫دانش شناخت اعتیاد‬ ‫مواد مخدر و مؽز انسان‬ ‫اعتیاد و سالمت انسان‬

‫دانش شناخت اعتیاد‬ ‫چگونه علم انقالبی در شناخت ما از اعتیاد به وجود آورده است‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫در طول بخش عمده ای از قرن گذشته‪ ،‬دانشمندان و پژوهشگرانی که درباره اعتیاد به مواد مخدر مطالعه می کردند‬ ‫همواره با برداشت های ؼلط و نادرستی درباره ماهیت اعتیاد دست به گریبان بوده اند‪ .‬زمانی که در دهه ‪1332‬‬ ‫میالدی دانشمندان مطالعات عملی درباره رفتار های ناشی از اعتیاد راآؼاز کردند‪ ،‬معتادان به عنوان افرادی بی بند‬ ‫و بار بوده و بدون اراده به شمار می آمدند‪ .‬همین نگرش به فرد معتاد باعث شده بود تا برداشت و واکنش جامعه‬ ‫نسبت به اعتیاد نیز تحت تاثیر قرار گرفته و اعتیاد به عنوان یک نقص اخالقی و نه به عنوان یک بیماری شناخته‬ ‫شود‪ .‬همچنین چنین نگرشی باعث می شد تا به جای اتخاذ تدابیری برای پیشگیری و درمان این بیماری‪ ،‬بر اتخاذ‬ ‫تدابیر تنبیهی تاکید شود‪ .‬خوشبختانه امروزه در پرتو پیشرفت های شگرؾ علمی‪ ،‬شناخت و واکنش ما نسبت به‬ ‫مصرؾ مواد مخدر در مقایسه با گذشته کامالً تؽییر کرده است‪ .‬یافته های خیره کننده درباره مؽز انسان دیدگاه و‬ ‫درک ما از اعتیاد به مواد مخدر را کامال دگرگون ساخته و سبب شده است تا در برابر این مشکل رفتارهایی موثرتر‬ ‫و سازنده تر از خود نشان دهیم‪.‬‬ ‫با توجه به یافته های علمی‪ ،‬اکنون ما می دانیم که اعتیاد از جمله بیماری هایی است که هم عملکرد مؽز انسان و هم‬ ‫رفتار او را تحت تاثیر قرار می دهد‪ .‬ما به بسیاری از عوامل زیستی (بیولوژیک) و محیطی موثر در بیماری اعتیاد‬ ‫پی برده ایم و اکنون در مرحله جستجو برای یافتن تؽییرات ژنتیکی هستیم که در ایجاد‪ ،‬پیشرفت‪ ،‬و حادتر شدن‬ ‫بیماری اعتیاد ایفای نقش می کنند‪ .‬دانشمندان تالش می کنند تا با بهره گیری از یافته های جدید روش های موثری را‬ ‫برای پیشگیری و درمان این بیماری پیدا کرده و بتوانند میزان مصائب و مشکالتی که مصرؾ مواد مخدر برای‬ ‫معتادان‪ ،‬خانواده آنها و جامعه ایجاد می کنند را کاهش دهند‪.‬‬ ‫با وجود چنین پیشرفت هائی‪ ،‬هنوز هم بسیاری از مردم نمی دانند که چرا افراد به مواد مخدر معتاد می شوند یا این‬ ‫که مصرؾ مواد مخدر چه تاثیری بر روی مؽز معتادان می گذارد که آنها مجبور به مصرؾ معتادگونه مواد مخدر‬ ‫می شوند‪ .‬هدؾ از انتشار این کتابچه پاسخ دادن به پرسش هائی در این زمینه و ارائه اطالعات علمی درباره بیماری‬ ‫اعتیاد از جمله برخی از پی آمدهای زیانبار مصرؾ مواد مخدر و رویکردهای اولیه ای است که برای پیشگیری و‬ ‫مداوای این بیماری ارائه شده اند‪ .‬در موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬ما بر این باوریم که آگاهی بیشتر در‬ ‫باره مسائل و نکات اولیه مربوط به بیماری اعتیاد افراد را قادر خواهد ساخت تا درباره زندگی خود تصمیم آگاهانه‬ ‫تری بگیرند‪ ،‬سیاست ها و برنامه هایی علمی برای کاستن از میزان مصرؾ مخدر و شمار معتادان در جوامع اتخاذ‬ ‫شود‪ ،‬و در نهایت از تحقیقات علمی که در زمینه مقابله با اعتیاد صورت می گیرد حمایت بیشتری به عمل آید‪.‬‬

‫" دکتر نورا د‪ .‬ولکو مدیر موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر "‬

‫‪2‬‬


‫اعتیاد به مواد مخدر چیست؟‬ ‫اعتیاد نوعی بیماری مؽزی مزمن‪ ،‬پیشرونده و عود کننده است که باعث می شود با وجود پی آمدهای زیانبار مصرؾ‬ ‫مواد‪ ،‬فرد معتاد باز هم برای به دست آوردن یا مصرؾ مواد مخدر خود را به آب و آتش بزند‪ .‬اعتیاد از آن جهت بیماری‬ ‫محسوب می شود که مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬ساختار مؽز و نحوه کارکرد و فعالیت آن را تؽییر می دهد‪ .‬تؽییراتی که بر اثر‬ ‫مصرؾ مواد مخدر در مؽز انسان به وجود می آید ممکن است پایدار و بلند مدت باشد و به ایجاد رفتارهایی زیانبار در‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند منجر شود‪.‬‬ ‫اعتیاد کامال شبیه به سایر بیماری های مزمن همچون بیماری قلبی است‪ .‬چراکه در هر دوی این بیماری هافعالیت عادی‬ ‫و سالم یکی از اندام های بدن مختل شده و پی آمدهای زیانباری به همراه می آورد‪ .‬باید توجه داشت که این بیماری ها‬ ‫قابل پیشگیری و قابل درمان هستند‪ ،‬ولی چنانچه اقدامی در مورد آنها صورت نگیرد تا پایان عمر ادامه پیدا خواهند کرد‪.‬‬ ‫‪ :‬اثزات هْاد افیًْی تز طاختار هغش‪ 1‬ػکل‬

‫چرا افراد مواد مخدر مصرف می کنند؟‬ ‫افراد به دالیل مختلفی به مصرؾ مواد مخدر روی می آورند‪:‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫برای اینکه احساس خوبی داشته باشند ‪ -‬بسیاری از انواع مواد مخدر در انسان لذت فراوانی ایجاد می کنند‪.‬‬ ‫این احساس سرخوشی اولیه با پی آمدهای دیگری نیز همراه است که از یک ماده مخدر به ماده دیگر تفاوت می‬ ‫کند‪ .‬برای مثال ماده مخدر تحریک کننده ای چون کوکائین عالوه بر سرخوشی و نشئگی‪ ،‬با احساس قدرت‪،‬‬ ‫اعتماد به نفس و انرژی بیشتر همراه است‪ .‬در مقابل‪ ،‬ماده مخدر افیونی ماننده هروئین‪ ،‬پس از سرخوشی و‬ ‫نشئگی‪ ،‬حالت خلسه و رضایت خاطر برای فرد ایجاد می کند‪.‬‬ ‫برای داشتن احساس بهتر – برخی از افرادی که از نگرانی های اجتماعی‪ ،‬ناهنجاری های اضطراب آور و‬ ‫افسردگی رنج می برند برای کاستن از میزان اضطراب خود به مصرؾ مواد مخدر روی می آورند‪ .‬اضطراب‬ ‫نقش مهمی در آؼاز کردن و ادامه دادن مصرؾ‪ ،‬یا روی آوردن دوباره بیماران در حال بهبودی به مواد مخدر‬ ‫ایفا می کند‪.‬‬ ‫بهتر انجام دادن کارها – فشار فراوانی که برخی از افراد برای تقویت توان جسمی یا فکری خود احساس می‬ ‫کنند می تواند به تجربه کردن اولیه نوبت مصرؾ و سپس تداوم یافتن آن منجر شود‪.‬‬ ‫کنجاوی و مشاهده مصرف کردن دیگران ‪ -‬نوجوانان بیش از گروهای سنی دیگر آسیب پذیر هستند چراکه نفوذ‬ ‫شدید همشاگردی ها و همقطاران باعث می شود که آنها نیز رفتارهای هیجان انگیز و جسارت آمیزی از خود‬ ‫نشان داده و مثال برای حفظ آبرو و اعتبار خود در بین آنها دست به مصرؾ مواد مخدر بزنند‪.‬‬

‫‪3‬‬


‫اگر مصرف مواد مخدر باعث می شود تا افراد احساس خوبی داشته باشند و کارها را بهتر انجام دهند‬ ‫در آن صورت مصرف مواد مخدر چه اشکالی دارد؟‬ ‫در ابتدا ممکن است مردم تنها به آنچه که تاثیر مثبت مواد مخدر محسوب می شود توجه نشان دهند‪ .‬آنها در عین حال‬ ‫ممکن است چنین تصور کنند که می توانند مصرؾ مواد مخدر خود را تحت کنترل داشته باشند‪ ،‬اما واقعیت این است که‬ ‫مواد مخدر به سرعت زندگی آنها را تحت کنترل خود در می آورد‪ .‬توجه داشته باشید فردی که از روی تفنن و در‬ ‫حضور جمع به خوردن مشروبات الکلی می پردازد‪ ،‬ممکن است بر اثر زیاده روی به شدت مست شود و با نشستن در‬ ‫پشت فرمان خودرو‪ ،‬رانندگی که فعالیتی لذت بخش است را برای خود و دیگران به یک فاجعه تبدیل کند‪ .‬چنانچه‬ ‫مصرؾ مواد مخدر برای مدتی طوالنی ادامه پیدا کند‪ ،‬فعالیتی که از روی تفنن و لذت جوئی آؼاز شده است دیگر‬ ‫سرخوشی و لذت قبلی را در فردایجاد نخواهد کرد و وی صرفا برای اینکه حالت عادی خود را حفظ کند به مصرؾ مواد‬ ‫مخدر نیاز خواهد داشت‪ .‬مصرؾ کنندگان مواد مخدر به نقطه ای می رسند که علیرؼم آگاهی از مشکالت عظیمی که‬ ‫مصرؾ مواد مخدر برای آنها‪ ،‬اعضای خانواده و اطرافیانشان ایجاد کرده است دیگر نمی توانند از مصرؾ این گونه‬ ‫مواد دست بردارند و همواره در پی تهیه کردن و مصرؾ مواد هستند‪ .‬برخی از افراد ممکن است حتی از همان اوایل‬ ‫روی آوردن به مصرؾ مواد مخدر‪ ،‬مقدار و دفعات مصرؾ خود را افزایش دهند‪.‬‬

‫آیا تداوم مصرف مواد مخدر کاری است که از روی میل انجام می شود؟‬ ‫نخستین تصمیمی که برای مصرؾ مواد مخدر گرفته می شود اؼلب حالت داوطلبانه داشته و از روی میل و اراده است‪.‬‬ ‫اما وقتی که مصرؾ مواد مخدر طوالنی و گریز ناپذیر می شود‪ ،‬شخص معتاد دیگر نمی تواند مصرؾ مواد را به‬ ‫راحتی کنترل کند‪ .‬تصاویر گرفته شده از مؽز افراد معتاد نشان می دهد که قسمت هائی از مؽز که نقش مهمی در تصمیم‬ ‫گیری‪ ،‬قضاوت‪ ،‬یادگیری‪ ،‬حافظه و کنترل رفتار دارند در این افراد تؽییر فیزیکی پیدا کرده اند‪ .‬هفت دانشمند در تحقیقات‬ ‫خود به این نتیجه رسیده اند که این تؽییرات چگونگی عملکرد و کارکرد مؽز را تحت تاثیر قرار داده و عامل بروز‬ ‫رفتارهای ویرانگر و ؼیر قابل کنترلی از سوی افراد معتاد می شود‪.‬‬

‫چرا برخی از افراد به مواد مخدر معتاد می شوند و برخی دیگر نمی شوند؟‬ ‫همانند سایر بیماری ها‪ ،‬میزان آسیب پذیری افراد مختلؾ در برابر بیماری اعتیاد نیز تفاوت دارد‪ .‬در مجموع هر چه‬ ‫عوامل آسیب پذیری در فرد زیاد تر باشد امکان اینکه وی با مصرؾ مواد مخدر به این گونه مواد معتاد شود بیشتر‬ ‫خواهد بود‪ .‬عوامل دفاعی سبب می شود تا میزان خطر و آسیب پذیری فرد در مقابل اعتیاد کاهش پیدا کند‪.‬‬ ‫‪ :‬عْاهل تزّس تیواری اعتیاد‪ 2‬ػکل‬

‫چه عواملی باعث می شوند تا یک فرد معتاد شود؟‬ ‫هیچ عاملی به تنهائی باعث معتاد شدن فرد نمی شود‪ .‬ساختار بیولوژپک بدن فرد می تواند به گونه ای باشد که احتمال‬ ‫اعتیاد وی را باال ببرد‪ .‬حتی عواملی چون جنسیت‪ ،‬قومیت‪ ،‬مرحله بلوغ فکری‪ ،‬محیط اجتماعی اطراؾ (برای مثال‬ ‫وضعیت خانه ‪ ،‬مدرسه و محله) نیز می توانند در معتاد شدن فرد دخیل و سهیم باشند‪.‬‬

‫‪4‬‬


‫چه عوامل بیولوژیکی خطر اعتیاد را افزایش می دهد؟‬ ‫دانشمندان بر این باورند که عوامل ژنتیکی بین ‪ 32‬تا ‪ 02‬درصد در آسیب پذیری فرد در برابر اعتیاد دخیل هستند‪.‬‬ ‫نوجوانان و افرادی که از ناهنجاری های روانی رنج می برند بیش از دیگران با خطر اعتیاد روبرو هستند‪.‬‬

‫کدام عوامل محیطی در افزایش خطر ابتال به اعتیاد سهیم هستند؟‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫خانه و خانواده – محیط خانه معموال بیش از هر عامل دیگری بر چگونگی شکل گیری شخصیت کودک تاثیر می‬ ‫گذارد‪ .‬والدین یا پدر بزرگ ها و مادر بزرگ هائی که مواد مخدر مصرؾ می کنند یا فعالیت های تبهکارانه دارند‬ ‫می توانند مشوقی برای روی آوردن فرزندان یا نوه های خود به مواد مخدر باشند‪.‬‬ ‫دوستان و مدرسه – در دوران نوجوانی‪ ،‬دوستان و آشنایان بیش از هر کس دیگری افراد را تحت تاثیر قرار می‬ ‫دهند‪ .‬دوستانی که مواد مخدر مصرؾ می کنند می توانند حتی نوجوانانی که هیچ عامل خاصی برای افزایش ضریب‬ ‫ابتالی آنها به بیماری اعتیاد وجود ندارد را تحریک کنند تا فرد را برای نخستین بار مواد مخدر را تجربه کند‪.‬‬ ‫شکست و ناکامی در تحصیالت دانشگاهی یا مهارت های اندک اجتماعی نیز می تواند کودک و نوجوان را با خطر‬ ‫مصرؾ مواد مخدر روبرو کند‪.‬‬

‫چه عوامل دیگری باعث می شوند تا احتمال اعتیاد به مواد مخدر افزایش پیدا کند؟‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مصرف زدود هنگام مواد مخدر ‪ -‬گرچه مصرؾ مواد مخدر در هر سنی می تواند به اعتیاد منجر شود اما تحقیقات‬ ‫نشان می دهد که هر چه سن فرد هنگام آؼاز مصرؾ مواد مخدر پائین تر باشد امکان ادامه دادن مصرؾ و تبدیل‬ ‫شدن وی به معتاد مزمن بیشتر خواهد بود‪ .‬مصرؾ مواد مخدر در سنین پائین‪ ،‬آسیب دیدگی مؽز بر اثر اعتیاد را به‬ ‫خوبی نشان دهد‪ .‬ممکن است مجموعه ای از عوامل اولیه بیولوژیک و آسیب پذیری اجتماعی از جمله استعداد‬ ‫ژنتیکی ‪ ،‬بیماری روانی‪ ،‬روابط متزلزل و نابسامان خانوادگی و قرار گرفتن در معرض سوء استفاده جنسی به آؼاز‬ ‫زودهنگام مصرؾ مواد مخدر از سوی افراد منجر شود‪ .‬با وجود این‪ ،‬نمی توان این نکته را انکار کرد که مصرؾ‬ ‫مواد مخدر در سنین پائین می تواند مشکالت فراوانی در پی داشته باشد که در میان آنها می توان به تداوم مصرؾ و‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر اشاره کرد‪.‬‬ ‫شکل و چگونگی مصرف مواد مخدر ‪ -‬کشیدن مواد مخدر یا تزریق مستقیم آن به جریان خون‪ ،‬اعتیاد آور بودن ماده‬ ‫مخدر را افزایش می دهد‪ .‬کشیدن مواد مخدر یا تزریق آن به رگ سبب می شود تا ماده مخدر ظرؾ چند ثانیه به مؽز‬ ‫رسیده و احساس سرخوشی و لذت فراوانی ایجاد کند‪ .‬اما این حالت سرخوشی و نشئگی شدید چند دقیقه ای بیشتر‬ ‫دوام نمی آورد و فرد پس از مدت کوتاهی مجددا به حالت عادی خود باز می گردد‪ .‬این حالت در واقع عکس حالت‬ ‫نشئگی است و خماری نام دارد‪ .‬دانشمندان اعتقاد دارند که خماری سبب می شود افراد برای تکرار تجربه نشئگی و‬ ‫سرخوشی‪ ،‬مصرؾ مواد مخدر را تکرار کنند‪.‬‬ ‫مؽز انسان تا دوران بلوغ به طور دائم در حال رشد می باشد و در دوران نوجوانی نیز تؽییرات چشمگیری در آن‬ ‫ایجاد می شود‪ .‬یکی از قسمت های مؽز انسان که در دوران نوجوانی نیز همچنان به رشد خود ادامه می دهد ناحیه‬ ‫جلوی مؽز است‪ .‬این قسمت از مؽز انسان را قادر می سازد تا وضعیت خود را ارزیابی کرده و تصمیمات منطقی‬ ‫بگیرد و در ضمن احساسات و خواسته های خود را نیز کنترل کند‪ .‬از آنجا که این قسمت از مؽز یک نوجوان‬ ‫همچنان در حال شکل گیری است‪ ،‬اینکه آنها در معرض خطر تصمیم گیری های نادرست همچون تجربه کردن مواد‬ ‫مخدر و سپس ادامه دادن مصرؾ آن قرار بگیرند محتمل است‪ .‬در دورانی که مؽز انسان در حال شکل گیری و رشد‬ ‫است مصرؾ مواد مخدر می تواند تاثیری عمیق و پایداری بر مؽز بگذارد‪.‬‬

‫مواد مخدر و مغز‬ ‫تشریح مغز انسان‬ ‫مؽز پیچیده ترین عضو بدن انسان است‪ .‬این توده خاکستری رنگ که حدود یک و نیم کیلو وزن دارد در واقع کانون همه‬ ‫فعالیت های انسان است‪ .‬برای رانندگی کردن‪ ،‬لذت بردن از ؼذا‪ ،‬نفس کشیدن‪ ،‬خلق یک شاهکار هنری و لذت بردن از‬ ‫فعالیت های روز مره و هر فعالیت دیگری این مؽز انسان است که فرمان می دهد‪ .‬به طور خالصه مؽز انسان عملکرد و‬ ‫فعالیت بدن انسان را تنظیم می کند‪ ،‬اعمال انجام شده را ارزیابی کرده و واکنش نشان می دهد‪ ،‬و افکار و احساسات وی‬ ‫را شکل دهد‪ .‬مؽز از قسمت های مختلفی تشکیل شده است و همه آنها همراه با یکدیگر و همانند یک تیم یا گروه کار می‬ ‫کنند‪ .‬هر یک از قسمت های مؽز مسئول هماهنگ ساختن و انجام اقدامات خاصی هستند‪ .‬مصرؾ مواد مخدر می تواند‬

‫‪5‬‬


‫قسمت های مهمی از مؽز انسان که برای سامان دادن به زندگی روزمره ضروری است را تحت تاثیر قرار داده و سبب‬ ‫شود تا فرد بدون آنکه اراده ای از خود داشته باشد به مصرؾ مواد مخدر ادامه دهد و سرانجام معتاد شود‪.‬‬ ‫‪ ‬ریشه نخاع ‪ -‬فعالیت های اصلی و حیاتی بدن انسان همچون تنظیم ضربان قلب‪ ،‬تنفس و خواب را کنترل می‬ ‫کند‪.‬‬ ‫‪ ‬سیستم لیمبیک – قسمت لذت جوئی مربوط به مؽز را کنترل می کند‪ .‬این قسمت قسمت های مختلؾ مؽز که‬ ‫سبب می شوند تا ما احساس لذت کنیم را کنترل می کند‪ .‬احساس لذت سبب می شود تا ما توانائی خود برای‬ ‫تکرار برخی از رفتارها همانند ؼذا خوردن را که برای دامه حیات ما نقشی اساسی دارند تنظیم کنیم‪ .‬این قسمت‬ ‫از مؽز هنگام انجام این گونه اقدامات و همچنین مصرؾ مواد مخدر فعال می شود‪ .‬قسمت لیمبیک مؽز در عین‬ ‫حال مسئول ارزیابی ما از احساسات مثبت و منفی است و همین قسمت است که خاصیت روان گردان بودن‬ ‫بسیاری از مواد مخدر را نشان می دهد‪.‬‬ ‫‪ ‬کورتکس یا قشر مغز‪ -‬این قسمت از مؽز به بخش های مختلفی تقسیم شده است و هر قسمت نوع خاصی از‬ ‫فعالیت های انسان را کنترل می کند‪ .‬بخش های مختلؾ کورتکس مؽز اطالعات دریافتی از حس های مختلؾ را‬ ‫دریافت و آنها را پردازش می کنند و ما را قادر می سازند تا ببینیم‪ ،‬بشنویم‪ ،‬طعم های مختلؾ را تشخیص دهیم‬ ‫و احساس داشته باشیم‪ .‬قسمت جلوی کورتکس یا قسمت جلوی مؽز‪ ،‬مرکز تفکر و اندیشه است‪ .‬این قسمت ما را‬ ‫قادر می سازد تا فکر کنیم و برای مشکالت راه حل پیدا کنیم و تصمیم بگیریم‪.‬‬

‫مغز چگونه ارتباط برقرار می کند؟‬ ‫مؽز در واقع یک مرکز ارتباطی است که از میلیارد ها عصب و سلول های عصبی تشکیل شده است‪ .‬شبکه هائی از‬ ‫نورون ها اطالعات را در قسمت های مختلؾ مؽز از جمله نخاع و سیستم های عصبی جانبی از نقطه ای به نقطه دیگر‬ ‫منتقل می کنند‪ .‬این شبکه ها هر آنچه که ما احساس می کنیم یا درباره آن فکر می کنیم و انجام می دهیم را کنترل و‬ ‫هماهنگ می کنند‪.‬‬ ‫‪ ‬از نورون تا نورون – هر سلول عصبی مؽز اطالعاتی را به شکل حرکات الکتریکی دریافت و ارسال می کند‪.‬‬ ‫زمانی که یکی از سلول ها یک رشته از پیام ها را دریافت می کند آنها را به نورون های دیگر منتقل می‬ ‫سازند‪.‬‬ ‫‪ ‬فرستنده های نورونی – پیام رسان های شیمیائی مؽز‬ ‫پیام ها بین نورون ها به وسیله عناصر شیمیائی که فرستنده های نورونی نامیده می شوند از نورونی به نورون‬ ‫دیگر انتقال می یابند‪.‬‬ ‫‪ ‬دریافت کنندگان – دریافت کنندگان عناصر شیمیائی مؽز‪ :‬نورون های فرستند به قسمت های خاصی از سلول‬ ‫های دریافت کننده که گیرنده نامیده می شوند می چسبند‪ .‬فرستند و گیرنده نورونی همانند قفل و کلید عمل می‬ ‫کنند؛ نوعی مکانیزم و ساز و کار خاص و جالبی که باعث می شود تا هر گیرنده ای پیام مناسب را تنها پس از‬ ‫برقراری ارتباط با نورون فرستنده متناسب‪ ،‬به سلول های دیگر منتقل کند‪.‬‬ ‫‪ ‬حامل ها و فعالیت شیمیائی مغز ‪ -‬به گردش درآورنده ها‪ :‬به گردش درآورنده ها در سلول هائی قرار گرفته اند‬ ‫که فرستنده های نورونی تولید می کنند و حمل كننده ها این فرستنده های نورونی را به گردش درمی آورند‬ ‫(برای مثال‪ ،‬آنها را به همان سلولی که ایجادشان کرده است باز می گردانند) و به این ترتیب عالئم را بین‬ ‫نورون های پس و پیش می برند‪ .‬برای ارسال یک پیام‪ ،‬سلول مؽزی یک ماده شیمیائی كه همان فرستنده نورون‬ ‫اس ت در فضای موجود بین دو سلول که سیناپس نامیده می شود ایجاد می کند‪ .‬نورون فرستنده از سیناپس عبور‬ ‫کرده و به پروتئین ( گیرنده) در سلول دریافت کننده مؽز می چسبد‪ .‬این کار سبب می شود تا در سلول گیرنده‬ ‫مؽز تؽییراتي ایجاد شود و پیام منتقل گردد‪.‬‬

‫مواد مخدر چگونه بر مغز تاثیر می گذارد؟‬ ‫مواد مخدر موادی شیمیائی هستند كه پس از مصرؾ وارد سیستم ارتباطی مؽز شده و فرایند عادی ارسال‪ ،‬دریافت و‬ ‫پردازش اطالعات از سوی سلول های عصبی را مختل می کنند‪ .‬ساختار شیمیائی برخی از مواد مخدر از جمله‬ ‫ماریجوانا و هروئین شبیه نورون های فرستنده طبیعی مؽز است و در نتیجه نورون ها را تحریک می کند‪ .‬شباهت‬ ‫ساختار شیمیائی این گونه مواد مخدر به نورون های فرستنده طبیعي سبب می شود تا سلول های گیرنده مؽز فریب خورده‬ ‫و اجازه دهند تا مواد مخدر وارد سلول های عصبی شده و آنها را تحریک کنند‪ .‬گرچه ساختار شیمیائی این گونه مواد‬

‫‪6‬‬


‫مخدر شبیه ساختار مواد شیمیائی مؽز است اما سلول های عصبی مؽز را به طور طبیعی تحریک و فعال نمی کنند و‬ ‫سبب می شوند تا پیام های ؼیر عادی در شبکه عصبی مؽز جریان پیدا کنند‪.‬‬ ‫برخی دیگر از مواد مخدر همچون امفتامین و کوکائین باعث می شوند تا سلول های عصبی مؽز به مقدار بسیار زیادی‬ ‫نورون های فرستنده طبیعی ایجاد کند یا از گردش عادی این مواد شیمیائی در مؽز جلوگیری می کنند‪ .‬ایجاد چنین‬ ‫اختاللی سبب می شود تا یک پیام بسیار قوی در مؽز ایجاد شده و کانال های ارتباطی مؽز مختل شود‪ .‬تفاوت میان طنین‬ ‫پیام طبیعی و پیامی که بر اثر مصرؾ این گونه مواد مخدر در مؽز ایجاد می شوند شبیه تفاوت میان سخنانی است که‬ ‫کسی در گوش شما زمزمه کند و صدائی که با فریاد کشیدن در برابر میکروفون ایجاد می شود‪.‬‬

‫مواد مخدر چگونه در مغز انسان احساس سرخوشی و نشئگی ایجاد می کنند؟‬ ‫بیشتر انواع مواد مخدر به طور مستقیم یا ؼیر مستقیم سیستم با سرازیر کردن مقادیر زیادی از دوپامین‪ ،‬مدار احساس‬ ‫لذت در مؽز را هدؾ قرار می دهند‪ .‬دوپامین یک فرستنده عصبی است که در قسمت هائی از مؽز که حرکات بدن‬ ‫انسان‪ ،‬احساسات‪ ،‬درک و شناخت‪ ،‬انگیزه و احساس لذت و سرخوشی را تنظیم می کند وجود دارد‪ .‬تحریک شدن بیش از‬ ‫اندازه این سیستم باعث می شود که از رفتارهای عادی خود احساس لذت کنیم‪ .‬حالت های سرخوشی و نشئگی که‬ ‫مصرؾ کنندگان مواد مخدر خواستار آن هستند به این ترتیب در مؽز آنها ایجاد شده و به آنها یاد می دهد تا مصرؾ مواد‬ ‫مخدر را تکرار کنند‪.‬‬ ‫‪ :‬طیظتن ارتثاطی هغش تحت تاثیز هْاد‪ 3‬ػکل‬

‫تحریک شدن مدار لذت مغز چگونه به ما می آموزد که به مصرف مواد مخدر ادامه دهیم؟‬ ‫مؽز ما به گونه ای تنظیم شده است که باعث می شود فعالیت هایی که برای ادامه زندگی ضروری هستند را با پیوند دادن‬ ‫به فعالیت هائی که از انجام آنها احساس رضایت خاطر یا سرخوشی می کنیم تکرار کنیم‪ .‬برای مثال هنگامی که گرسنگی‬ ‫و تشنگی خود را رفع می کنیم‪ ،‬و یا خودمان را از یک خطر احتمالی دور می کنیم‪ ،‬نوعی احساس لذت و رضایت در ما‬ ‫ایجاد می کند تا ناخودآگاه ما را به انجام چنین کارهایی ترؼیب کند‪ .‬هر زمان که این مدار احساس رضایت و سرخوشي‬ ‫تحریک و فعال می شود مؽز متوجه می شود که رویداد مهمی در حال رخ دادن است که باید آنرا به خاطر بسپارد و به‬ ‫ما یاد می دهد که بدون توجه و فکر کردن به آن‪ ،‬این عمل را مجددا تکرار کنیم‪ .‬از آنجاکه مواد مخدر نیز همین مدار را‬ ‫تحریک می کنند ما نیز مصرؾ مواد مخدر را همانند دیگر رفتارهای ضروری تکرار مي کنیم‪.‬‬

‫چرا مصرف مواد مخدر بیشتر از احساس لذت طبیعی اعتیاد آور است؟‬ ‫پس از مصرؾ برخی از مواد مخدر‪ ،‬میزان دوپامینی بین ‪ 2‬تا ‪ 12‬برابر بیشتر از احساس رضایت خاطر و لذت طبیعی‬ ‫در مؽز آزاد می شود‪ .‬در برخی از مواقع آزاد شدن دوپامین در مؽز تقریبا بالفاصله پس از آؼاز مصرؾ مواد مخدر‬ ‫صورت گرفته و تاثیر آن به مراتب بیشتر از حالت سرخوشی طبیعی باقي می ماند‪ .‬احساس سرخوشی و رضایت‬ ‫خاطری که مصرؾ مواد مخدر در مؽز انسان ایجاد می شود به حدی زیاد است که احساس رضایت خاطر ناشی از‬ ‫رفتارهای طبیعی همچون خوردن و روابط جنسی در برابر آن بسیار ناچیز است‪ .‬تاثیر احساس سرخوشی بسیار شدید‬

‫‪7‬‬


‫ناشی از مصرؾ مواد مخدر باعث می شود تا افراد به مصرؾ مواد مخدر ادامه دهند‪ .‬به همین علت است که برخی از‬ ‫دانشمندان می گویند مصرؾ مواد مخدر کاری است که ما به خوبی آنرا یاد می گیریم‪.‬‬

‫اگر به مصرف مواد مخدر ادامه دهید چه اختاللی در مغز شما ایجاد می شود؟‬ ‫همانگونه كه ما صدای رادیو را وقتی که بیش از اندازه بلند است کم می کنیم‪ ،‬مؽز ما نیز هنگامی که با مقادیر بسیار‬ ‫زیاد دوپامین و دیگر نورون های فرستنده روبرو می شود‪ ،‬میزان دوپامین کمتری تولید می کند یا برای دریافت عالئم‬ ‫کمتر‪ ،‬تعداد گیرنده ها را کاهش می دهد‪ .‬به این ترتیب مقدار دوپامین ایجاد شده در مؽز فردی که مواد مخدر مصرؾ‬ ‫می کند به گونه ای ؼیر عادی کاهش پیدا می کند و قابلیت آن برای احساس هر گونه سرخوشی و لذت دیگر به شدت‬ ‫کاهش می یابد‪ .‬به همین علت است که معتادان در نهایت احساس خماری‪ ،‬بی رمقی و افسردگی می کنند و نمی توانند از‬ ‫کارهائی که پیش از این از انجام آنها احساس رضایت می کردند لذت ببرند‪ .‬در این مرحله است که آنها ناچار می شوند تا‬ ‫برای تولید دوپامین کافی و رساندن آن به حد و اندازه عادی و طبیعی نیز مواد مخدر مصرؾ کنند‪ .‬آنها ناگزیر می شوند‬ ‫مقدار مصرؾ مواد مخدر را در مقایسه با مقداری که در ابتدا مصرؾ می کردند افزایش دهند تا دوپامین بیشتری در‬ ‫مؽزشان تولید شود؛ پدیده ای که از آن به عنوان تولرانس یا باال رفتن مقاومت بدن یاد می شود‪.‬‬

‫مصرف طوالنی مدت مواد مخدر چگونه برمدارهای مغزی تاثیر می گذارند؟‬ ‫می دانیم عواملی که سبب می شوند تا تلورانس ایجاد شود همان عواملی هستند که باعث ایجاد تؽییرات عمیق در نورون‬ ‫ها و مدارهای مؽز می شوند و در بلند مدت نیز سالمت جسمی مؽز را به خطر می اندازند‪ .‬برای مثال‪ ،‬گالتامیت یکی‬ ‫دیگر از فرستنده های نورون است که مدار احساس لذت و سرخوشی و توان فراگیری را تحت تاثیر قرار می دهد‪.‬‬ ‫زمانی که میزان مطلوب گالتامیت بر اثر مصرؾ مواد مخدر تؽییر می کند‪ ،‬مؽز تالش می کند تا خود را با این تؽییر‬ ‫هماهنگ سازد و به این ترتیب است که قابلیت ادراک و تشخیص فرد مختل می شود‪ .‬مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر‬ ‫در عین حال می تواند سازگار شدن با سیستم های عادت یا حافظه ؼیرارادی را نیز تحریک کند‪ .‬شرطی شدن از جمله‬ ‫نمونه های یادگیری است که بر اثر آن عوامل و نشانه های محیطی با تجربه مصرؾ مواد مخدر ارتباط پیدا کرده و‬ ‫باعث می شود تا در صورت قرار گرفتن در معرض این گونه عالئم و نشان ها حتی بدون اینکه مواد مخدر در دسترس‬ ‫قرار داشته باشد‪ ،‬وسوسه یا ویار ؼیر قابل کنترلی در فرد ایجاد شود‪ .‬این حالت شرطی شدن از چنان قدرتی برخوردار‬ ‫است که می تواند حتی سال ها پس از قطع مصرؾ مواد مخدر بازهم در شخص ایجاد شده و وی را به مصرؾ مجدد‬ ‫مواد ترؼیب کند‪.‬‬

‫مصرف مواد مخدر چه تغییرات دیگری در مغز ایجاد می کند؟‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر چگونگی ارتباط ساختار های مهم مؽز با یکدیگر را مختل کرده و بنابراین قدرت‬ ‫کنترل و جلوگیری از رفتارهای ناشی از مصرؾ مواد را نیز از مؽز سلب می کند‪ .‬بعالوه مصرؾ طوالنی مدت مواد‬ ‫مخدر سبب می شود تا مقاومت و تلورانس فرد معتاد در برابر مواد مخدر افزایش پیدا کرده و به بیان دیگر به مصرؾ‬ ‫مقدار بیشتری از مواد مخدر نیاز پیدا کند‪ .‬این پدیده ممکن است به اعتیاد منجر شود و باعث شود که فرد بی اراده و بی‬ ‫اختیار به سمت مصرؾ مواد مخدر کشانده شود‪.‬‬

‫اعتیاد و سالمت انسان‬ ‫اعتیاد به مواد مخدر چه تاثیری بر سالمت انسان می گذارد؟‬ ‫افرادی که به مواد مخدر اعتیاد دارند معموال از یک یا چند عارضه ناشی از اعتیاد همچون ناراحتی ها ریوی‪ ،‬قلبی‪،‬‬ ‫سکته‪ ،‬سرطان و ناراحتی ها روانی رنج می برند‪ .‬تصاویر اسکن‪ ،‬رادیولوژی و آزمایش خون افراد معتاد نشان می دهد‬ ‫که مصرؾ مواد مخدر همه اندام های آنها را تحت تاثیر قرار داده است‪ .‬برای مثال ‪ ،‬مصرؾ دخانیات عاملی برای‬ ‫بروز سرطان دهان‪ ،‬حنجره‪ ،‬نای‪ ،‬خون‪ ،‬ریه‪ ،‬معده‪ ،‬پانکراس ( لوزالمعده )‪ ،‬کلیه ها‪ ،‬مثانه و دهانه رحم محسوب می‬ ‫شود‪ .‬عالوه بر این‪ ،‬برخی از مواد مخدر از جمله موادی که از راه بینی مصرؾ می شوند به سلول های عصبی نیز‬ ‫آسیب های فراوانی رسانده و ممکن است باعث نابودی آنها شود‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص عوارض و بیماری های ناشی از مصرف مواد مخدر‪ ،‬لطفا به قسمت مواد مخدر و بیماری‬ ‫ها رجوع کنید‪.‬‬

‫‪8‬‬


‫ػکل‪ : 4‬كؼبلیت هـش تست تبثیز هْاد‬

‫آیا مواد مخدر باعث ناهنجاری های روانی می شوند یا برعکس این ناراحتی های روانی هستند که‬ ‫باعث اعتیاد می شوند؟‬ ‫مصرؾ مواد مخدر و ناهنجاری های روانی در بیشتر مواقع یکدیگر را همراهی مي كنند‪ .‬در برخی از موارد مصرؾ‬ ‫مواد مخدر به ویژه در کسانی که از آسیب پذیری خاصی رنج می برند ممکن است ناراحتی های روانی را تشدید کند‪.‬‬

‫اعتیاد چگونه به افراد دیگر نیز صدمه وارد می کند؟‬ ‫مصرؾ مواد مخدر افزون بر آسیب رساندن به فرد معتاد برای سالمتی دیگران نیز مشکالت زیادی ایجاد می کند‪ .‬در‬ ‫اینجا به سه مورد از این آسیب ها اشاره می کنیم‪:‬‬ ‫‪ ‬اثرات منفی مصرف مواد مخدر در دوران بارداری بر نوزادان و کودکان ‪ -‬این احتمال وجود دارد کودکانی که‬ ‫در معرض مواد مخدر قرار داشته اند برای برطرؾ ساختن برخی از نارسائی های رفتاری‪ ،‬تمرکز و یادگیری‬ ‫خود در کالس درس‪ ،‬به حمایت های تحصیلی و آموزشی نیاز داشته باشند‪ .‬بررسی هائی در جریان است تا‬ ‫معلوم شود که آیا نارسائی های ناشی از قرار گرفتن در معرض مواد مخدر تا دوران نوجوانی نیز ادامه می یابد‬ ‫و در این مرحله از زندگی نیز مشکالتی در زمینه رشد و تکامل نوجوان ایجاد می کند یا خیر‪.‬‬ ‫‪ ‬تاثیرات ناشی از قرار گرفتن در معرض دودی که از مصرف مواد مخدر ایجاد می شود ‪ -‬دود موسوم به دود‬ ‫دست دوم ناشی از مصرؾ دخانیات که به آن دود تنباکوی محیط گفته می شود منشاء بسیاری از عناصر و‬ ‫موادی است که قرار گرفتن در معرض آنها برای سالمت انسان به ویژه کودکان زیانبار است‪ .‬براساس گزارش‬ ‫سازمان پزشکی قانونی آمریکا در سال ‪ 2220‬قرار گرفتن ناخواسته در معرض دود ناشی از مصرؾ تنباکو‬ ‫توسط دیگران‪ ،‬خطر ابتال به بیماری های قلبی و ریوی را بین ‪ 22‬تا ‪ 32‬درصد در مقایسه با کسانی که هرگز‬ ‫دخانیات مصرؾ نکرده و در معرض دود دست دوم هم قرار نگرفته اند افزایش می دهد‪.‬‬ ‫‪ ‬افزایش احتمال ابتال به بیماری های عفونی ‪ -‬تزریق مواد مخدر از جمله هروئین‪ ،‬کوکائین و متامفتامین عامل‬ ‫یک سوم از موارد ابتال به بیماری ایدز است‪ .‬در عین حال تزریق مواد مخدر عامل مهمی در ابتال به هپاتیت‬ ‫نوع ‪ C‬محسوب می شود که نوعی بیماری مرگبار کبدی است‪ .‬تنها تزریق مواد مخدر نیست که باعث شیوع‬ ‫بیماری های عفونی می شود بلکه مصرؾ هر گونه مواد مخدر به هر شکل ممکن نیز باعث مسمومیت بدن‬ ‫انسان‪ ،‬کاهش یافتن قدرت تشخیص و قضاوت انسان‪ ،‬و گرفتار شدن در معرض رفتارهای جنسی و در نتیجه‬ ‫افزایش میزان خطر پذیری می شود‪ .‬همین رفتارهای مخاطره آمیز است که خود به گسترش بیماری ایدز‪،‬‬ ‫هپاتیت ‪ B‬و ‪ ،C‬و دیگر بیماری های واگیردار جنسی منجر می شود‪.‬‬ ‫اطالعات فوق با اجازه موسسه ملی تحقیقات مصرؾ مواد مخدر (نیدا) که بخشی از وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا محسوب می شود به‬ ‫صورت چکیده در آمده و به فارسی ترجمه شده است‪.‬‬

‫‪9‬‬


‫‪ -٣‬معرفی مواد اعتیاد آور‬ ‫در این قسمت برخی از مواد مخدری که مصرؾ آنان باعث بوجود آمدن بیماری اعتیاد می شود معرفی شده اند‪ .‬این اطالعات‬ ‫شامل شکل ظاهری‪ ،‬عوارض و تاثیرات‪ ،‬و خطراتی است که مصرؾ اینگونه مواد برای مصرؾ کنندگان ایجاد می کنند‪.‬‬ ‫‪-1-3‬‬ ‫‪-2-3‬‬ ‫‪-3-3‬‬ ‫‪-4-3‬‬ ‫‪-5-3‬‬ ‫‪-6-3‬‬ ‫‪-1-3‬‬ ‫‪-8-3‬‬

‫افیون ها‬ ‫کوکائین و کراک‬ ‫الکل‬ ‫آمفتامین ها‬ ‫حشیش‬ ‫آرامبخش ها‬ ‫نیکوتین‬ ‫سایر مواد اعتیاد آور‬

‫‪11‬‬


‫‪ -١-٣‬افیون ها‬ ‫اکثر مواد مخدری که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم از گیاه خشخاش به دست می آیند و مصرف آنها معموال با احساس‬ ‫بی حسی و کرختی‪ ،‬تسکین درد‪ ،‬و خواب های عمیق به همراه است را افیون می نامند‪ .‬افیون ها به شکل انواع مختلفی از‬ ‫مواد تولید شده و برای مصارف پزشکی و دارویی و یا مصارف غیر قانونی مورد استفاده قرار می گیرند‪ .‬در این قسمت‬ ‫مهمترین مواد مخدر افیونی که از خشخاش و یا محصوالت جانبی آن مشتق می شود معرفی شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬هروئین‬ ‫‪ .2‬تریاک‬ ‫‪ .3‬مرفین و کدئین‬ ‫‪ .4‬متادون‬

‫‪ -١‬هروئین‬ ‫هروئین چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هروئین (دیامورفین) یکی از انواع افیون هایی‬ ‫است که از گیاه خشخاش به دست می آید‪ .‬با‬ ‫کشیدن تیػ بر روی کاسبرگ گیاه خشخاش شیره‬ ‫سفیدی از آن خارج می شود که پس از خشک‬ ‫شدن تؽییر رنگ داده و به آن تریاک گفته می‬ ‫شود‪ .‬تریاک دارای مرفین و کدئین است که هر‬ ‫دو خاصیت تسکین درد دارند‪ .‬مهمترین منبع‬ ‫تولید هروئین خیابانی‪ ،‬کشورهای هالل طالیی‬ ‫آسیا شامل افؽانستان‪ ،‬ایران‪ ،‬و پاکستان هستند‪.‬‬ ‫هروئین از مرفین به دست می آید و نوع خالص‬ ‫آن به صورت یک پودر سفید رنگ می باشد‪ ،‬با‬ ‫این حال هروئینی که امروزه برای مصارؾ‬ ‫معتادان به فروش می رسد به رنگ خاکستری‪،‬‬ ‫یا قهوه ای یافت می شود‪ .‬هروئین را معموالً در‬ ‫بسته های پالستیکی کوچک بسته بندی می كنند‬ ‫و سر آن را با آتش میبندند‪ .‬در این حالت آب در‬ ‫آن نفوذ نکرده و در مواقع خطر می توانند آنرا‬ ‫بلعیده و پس از دفع از آن استفاده كنند‪.‬‬ ‫هروئینی که برای مصارؾ پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد اؼلب به صورت قرص مصرؾ شده و یا به‬ ‫صورت محلول تزریق می شود‪ .‬تعدادی از افیون های صنعتی از خانواده مرفین (اپیویید ها) که برای مصارؾ‬ ‫پزشکی و دارویی تولید می شوند‪ ،‬خواصی مشابه هرویین دارند‪ .‬از جمله این مواد می توان به دی هیدرو کدوین‬ ‫(‪ ، )DF 118s‬پتیدین (که اؼلب برای کاهش درد زایمان استفاده می شود)‪ ،‬دیکونال‪ ،‬پالفیوم‪ ،‬ترامادول‪ ،‬و متادون‬ ‫(که اؼلب در برنامه های درمانی به عنوان جایگزینی برای اعتیاد به هروئین تجویز می شود) اشاره نمود‪.‬‬ ‫هروئین را عالوه بر کشیدن (دود کردن)‪ ،‬از طریق کشیدن از بینی‪ ،‬و یا تزریق نیز می توان استفاده نمود‪ .‬اپیوئیدها‬ ‫برای مصارؾ پزشکی و اؼلب به صورت قرص و یا محلول تزریقی تولید می شوند‪ ،‬با این حال خصوصا توسط‬ ‫معتادانی که به هرویین دسترسی ندارند‪ ،‬می تواند برای مصارؾ ؼیر پزشکی نیز استفاده شوند‪ .‬متادون اؼلب به‬ ‫صورت شربت ساخته شده و نوشیده می شود‪ .‬در برخی از کشور ها از متادون به عنوان دارویی برای متوقؾ‬ ‫کردن و یا سم زدایی استفاده می شود‪ .‬اگرچه استفاده از متادون باعث کاهش یافتن برخی از نشانه های فیزیکی‬ ‫خماری ناشی از اعتیاد به هروئین می شود‪ ،‬اما نه عوارض روانی بیماری اعتیاد را کاهش می دهد‪ ،‬و نه ریشه‬ ‫اصلی مشکل را از بین می برد‪ .‬در بین معتادان به هروئین‪ ،‬متادون به عنوان ماده ای معروؾ است که سم زدایی آن‬ ‫به نسبت هروئین مشکل تر می باشد‪ .‬در کشورهای ؼربی از جنبه قانونی مرفین‪ ،‬تریاک‪ ،‬متادون‪ ،‬پتیدین‪ ،‬و دیکونال‬ ‫مواد کالس ‪ ،A‬کدئین‪ ،‬دی هیدروکدئین (‪ )DF118‬کالس ‪ ،B‬و تمگزیک و دیستالجزک در زمره مواد کالس ‪C‬‬ ‫هستند‪.‬‬

‫‪11‬‬


‫عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هروئین و سایر افیون ها دارای خاصیت آرام بخشی بوده و سیستم عصبی بدن را مختل می کنند‪ .‬مصرؾ این افیون‬ ‫ها سرعت عملکرد بدن را کاهش داده و دردهای جسمی و روحی را به طور موقت از بین می برد‪ .‬تاثیرات هروئین‬ ‫در بدن بالفاصله پس از مصرؾ آؼاز شده و بسته به نحوه و میزان مصرؾ آن تا چند ساعت به طول می انجامد‪.‬‬ ‫برخی از این اثرات عبارتند از‪ :‬احساس گرمی در بدن‪ ،‬احساس سرخوشی و آرامش‪ ،‬و از بین رفتن اضطراب و‬ ‫سایر احساسات ناخوشایند‪.‬‬ ‫مصرؾ هروئین برای اولین بار احتماال باعث ایجاد احساس تهوع و یا استفراغ می شود‪ .‬ولی به تدریج و با مصرؾ‬ ‫بیشتر‪ ،‬این عوارض از بین می روند‪ .‬مصرؾ میزان زیاد هروئین باعث بروز بی حسی شدید‪ ،‬رفتن به حالت کما‪ ،‬و‬ ‫یا حتی مرگ ناشی از اختالل در تنفس می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت هروئین باعث به وجود آمدن حالت تلورانس شده و فرد برای رسیدن به همان لذت و‬ ‫سرخوشی سابق باید میزان بیشتری مواد مصرؾ کند‪ .‬بعالوه‪ ،‬همزمان با مصرؾ مداوم مواد‪ ،‬بیماری اعتیاد نیز‬ ‫توسعه می یابد‪ .‬خماری فیزیکی ناشی از اعتیاد به هروئین عالئمی مانند سرماخوردگی بعالوه درد‪ ،‬لرزش‪ ،‬تعریق‪،‬‬ ‫و اسپاسم عضالنی ایجاد می کند‪ .‬بسته به وضعیت جسمانی فرد‪ ،‬این عالئم معموال از یک هفته تا ده روز پس از‬ ‫قطع مصرؾ مواد ادامه پیدا می کنند و پس از آن به تدریج از بین می روند‪ .‬اما این امکان وجود دارد که احساس‬ ‫ناخوشی و یا احساس ضعؾ در بدن برای مدت طوالنی تری باقی بماند‪ .‬اگرچه بسیاری از معتادان به هروئین می‬ ‫توانند اعتیاد خود را ترک کنند‪ ،‬ولی پاک ماندن روزانه و پرهیز کامل از هروئین می تواند بسیار مشکل باشد‪ .‬به‬ ‫همین دلیل کارکرد برنامه های ‪ 12‬قدمی و استفاده از حمایت انجمن معتادان گمنام یکی از موثرترین روش هایی‬ ‫است که می تواند به بهبودی این دسته از معتادان کمک کند‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص نحوه ترک اعتیاد به مواد مخدر با استفاده از برنامه های ‪ ١٢‬و حمایت‬ ‫انجمن های گمنام‪ ،‬لطفا به قسمت بهبودی ‪ ١٢‬قدم رجوع کنید‪.‬‬ ‫مصرؾ بیش از حد هروئین می تواند عواقب مرگباری به همراه داشته باشد؛ به خصوص زمانی که معتادان پس از‬ ‫یک دوره پاکی‪ ،‬مجددا اقدام به مصرؾ مواد به همان میزان اولیه کرده و یا هروئین را با سایر مواد مانند الکل‪،‬‬ ‫آرامبخش ها‪ ،‬و یا سایر مواد مخدر ترکیب و پس از آن مصرؾ کنند‪ .‬بسیاری از معتادان به هروئین‪ ،‬در شرایطی‬ ‫که دسترسی به هرویین نداشته باشند اقدام به مصرؾ سایر افیون ها و یا قرص های آرام بخش می کنند‪.‬‬ ‫کیفیت و خلوص هروئینی که معتادان تهیه می کنند بسیار متفاوت است چراکه گاهی برای کسب سود بیشتر‪ ،‬مواد‬ ‫مختلؾ دیگری به آن اضافه می شود‪ .‬مصرؾ تزریقی هروئین میزان ریسک مصرؾ را افزایش داده و آنها را در‬ ‫خطر ابتال به بیماری هایی مانند هپاتیت و یا ایدز که بر اثر استفاده از سرنگ های آلوده مشترک ایجاد می شود‪،‬‬ ‫قرار می دهد‪ .‬عوارض فیزیکی ناشی از مصرؾ بلند مدت هروئین به ندرت خطرناک می شود‪ .‬برخی از این‬ ‫عوارض عبارتند از‪ :‬یبوست مزمن‪ ،‬بروز اختالل و بی نظمی در عادت های ماهانه زنان‪ ،‬ذات الریه‪ ،‬و کاهش‬ ‫مقاومت در برابر عفونت ها و بیماری های مختلؾ‪ .‬در صورتی که این عوارض با رفتارهایی مانند بی نظمی در‬ ‫ؼذا خوردن‪ ،‬بی توجهی نسبت به وضعیت شخصی‪ ،‬و یا بی سرپناهی همراه شود‪ ،‬می تواند تاثیرات بدتری نیز‬ ‫داشته باشد‪ .‬تزریق مکرر می تواند باعث بروز صدماتی مانند آسیب دیدگی رگ ها‪ ،‬بی نظمی در ضربان قلب‪ ،‬و یا‬ ‫اختالالت تنفسی شود‪ .‬همچنین استفاده از افیون ها در دوران بارداری‪ ،‬می تواند باعث اختالل در رشد جنین‪ ،‬و‬ ‫بروز عالئم خماری در نوزاد بالفاصله پس از تولد شود‪.‬‬

‫‪ -٢‬تریاک‬ ‫تریاک چیست‬

‫‪‬‬

‫تریاک ماده مخدر صمػ مانندی است که از گیاه خشخاش به دست‬ ‫می آید‪ .‬با خراش دادن کاسبرگ گیاه خشخاش‪ ،‬شیره سفید رنگی از‬ ‫آن خارج می شود که پس از باقی ماندن در مجاورت هوا و اکسید‬ ‫شدن‪ ،‬سفت شده و به رنگ سیاه در می آید‪ .‬تریاک به صورت‬ ‫لول‪ ،‬حبه قند و یا کیک بسته بندی و حمل می شود‪ .‬این ماده مخدر‬ ‫دارای ‪ %16‬مرفین و آلکالوئید است که اؼلب از آن جهت تولید‬ ‫هروئین و فروش در بازارهای سیاه استفاده می شود‪ .‬کشت‬ ‫خشخاش و استعمال تریاک برای مصارؾ ؼذایی‪ ،‬بیهوشی‪ ،‬و در‬ ‫مناسبت ها‪ ،‬به اواخر دوران نوسنگی باز می گردد‪ .‬سومری ها‪،‬‬ ‫آشوری ها‪ ،‬مصری ها‪ ،‬یونانی ها‪ ،‬رومانیایی ها و ایرانیان باستان‪،‬‬ ‫همگی به طور گسترده ای از تریاک به عنوان قوی ترین ماده آرام‬ ‫بخش و ضد درد استفاده می کرده اند‪ .‬همچنین آنها از تریاک برای‬

‫‪12‬‬


‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫انجام جراحی های خود استفاده می کرده اند‪.‬‬ ‫مرفین‪ ،‬اصلی ترین ماده شیمیایی بیولوژیک فعال در ساختار تریاک است که دارای دو نوع اصلی از آلکالوئید ها‬ ‫می شود‪ .‬افرادی که از تریاک استفاده می کنند در حقیقت به انواع مختلفی از افیون ها مانند مرفین‪ ،‬کدئین و سایر‬ ‫ترکیبات مخدر موجود در آن وابسته می شوند‪.‬‬ ‫مرفین متداول ترین و اصلی ترین آلکالوئید موجود در تریاک می باشد که حدود ‪ %12‬الی ‪ %16‬از آن را تشکیل‬ ‫می دهد‪ .‬بعالوه مرفین عامل اصلی عوارض و آسیب هایی است که به بدن وارد می شود‪ .‬از جمله این آسیب ها می‬ ‫توان به آسیب به ریه و ایجاد مشکالت تنفسی‪ ،‬کما‪ ،‬ایست قلبی و‪ ...‬اشاره نمود‪ .‬تنها ‪ 2‬گرم از ماده مخدر تریاک‪،‬‬ ‫حدودا ‪ 122‬الی ‪ 152‬میلی گرم مرفین وجود دارد که دز بسیار باالیی است‪.‬‬ ‫رایج ترین روش استعمال تریاک دود کردن و کشیدن آن است‪ .‬در کشور های خاور میانه از جمله ایران این کار را‬ ‫با استفاده از وافور و یا روشی به نام سیخ و سنگ انجام می دهند‪ .‬در این روش با استفاده از یک جسم داغ تریاک‬ ‫را سوزانده و سپس با استفاده از یک جسم لوله ای (مثال لوله خودکار) دود حاصل از سوختن تریاک را به درون‬ ‫سیستم تنفسی خود هدایت می کنند‪ .‬براساس پژوهشی در سال ‪ ،1332‬این روش شایعترین روش برای تدخین و‬ ‫کشیدن تریاک در ایران است و نزدیک به ‪ 23۵‬از مصرؾ تریاک ایران‪ ،‬به این روش انجام میشود‪ .‬در مواردی‬ ‫نیز سوخته تریاک که ماده ای به رنگ قهوه ای تیره و قیر مانند است را در چایی حل کرده و یا آن را به تنهایی می‬ ‫بلعند‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات تریاک‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مرفین پس از وارد شدن به بدن به گیرنده های عصبی اپیویید در مؽز‪ ،‬نخاع‪ ،‬معده و روده ها چسبیده و کارکرد آن‬ ‫را دچار اختالل می کند و از این طریق باعث به وجود آمدن خاصیت ضد درد در بدن می شود‪ .‬مصرؾ طوالنی‬ ‫مدت و مداوم مرفین باعث مقاوم شدن بدن و به وجود آمدن تلورانس‪ ،‬و در نتیجه بروز اعتیاد می شود‪ .‬معتادان‬ ‫مزمن کشور چین در سال ‪ 1326‬یا معتادان مدرن امروزی در کشور ایران به طور روزانه حدود ‪ 8‬گرم مرفین‬ ‫مصرؾ می کنند‪.‬‬ ‫ایجاد خاصیت ضد درد و اعتیاد به مواد مخدر‪ ،‬هر دو از عملکردهای گیرنده های عصبی اپیویید هستند‪ .‬انوع‬ ‫مختلؾ گیرنده های عصبی اپیویید اولین بار به واسطه نحوه پاسخ دهی آنها به مرفین شناسایی شد‪.‬‬ ‫د ر دنیای صنعتی کنونی‪ ،‬ایاالت متحده آمریکا بزرگترین مصرؾ کننده اوپیوییدهای تجویزی‪ ،‬و ایتالیا کمترین‬ ‫مصرؾ کننده آن است‪ .‬بیشترین میزان تریاک که به کشور آمریکا وارد می شود‪ ،‬به طور قانونی یا ؼیر قانونی به‬ ‫اجزای تشکیل دهنده آن شکسته می شود‪ .‬بیشترین میزان مصرؾ مواد مخدر از مشتقات تریاک مانند هرویین می‬ ‫باشد و تنها میزان ناچیزی از تریاک به طور مستقیم و خالص مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫تزریق وریدی هروئین رایج ترین نوع مصرؾ این ماده مخدر می باشد‪ .‬در قیاس با روش تزریقی‪ ،‬حرارت دادن‬ ‫هروئین به همراه باربیتال بر روی یک قطعه فویل‪ ،‬و یا مصرؾ تدخینی (کشیدن) پودر هروئین‪ ،‬به ترتیب ‪ %42‬و‬ ‫‪ % 22‬کارایی دارند‪ ،‬به همین دلیل اکثر معتادان ترجیح می دهند که هروئین را مستقیما به داخل جریان خون خود‬ ‫تزریق کنند‪ .‬اکثر مرگ و میرهای ناشی از مصرؾ هروئین‪ ،‬نه به دلیل مصرؾ بیش از حد‪ ،‬بلکه به علت مصرؾ‬ ‫همزمان تریاک با سایر مواد آرام بخش‪ ،‬الکل‪ ،‬و یا بنزودیازپام اتفاق می افتد‪.‬‬

‫‪ -٣‬مرفین و کدئین‬ ‫مرفین چیست‬

‫‪‬‬

‫مرفین یک ماده مخدر و ضد درد قوی است که ماده اصلی آن‬ ‫از عصاره خشخاش استحصال شده و سپس طی واکنش های‬ ‫شیمیایی در آزمایشگاه تولید شده و یا با سایر مواد ترکیب می‬ ‫شود‪ .‬مانند سایر مواد افیونی از جمله هروین‪ ،‬مرفین نیز به‬ ‫طور مستقیم بر روی سیستم عصبی مرکزی تاثیر گذاشته و‬ ‫باعث تسکیل درد می شود‪ .‬مطالعات و تحقیقات علمی نشان‬ ‫داده است که از میان همه مواد مخدر افیون دار‪ ،‬مرفین بهترین‬ ‫و موثرترین ماده برای تسکین دردهای شدید است؛ با این حال‪،‬‬ ‫از لحاظ میزان اعتیادآور بودن‪ ،‬و تلورانس نیز در قیاس با‬ ‫سایر مواد بسیار قوی تر بوده و مصرؾ کننده را به سرعت‬ ‫از لحاظ جسمی و روحی به خود وابسته می کند‪ .‬مدت زیادی‬ ‫است که مرفین به عنوان یک ماده تاثیرگذار بر گیرنده های‬ ‫عصبی در سیستم مرکزی اعصاب که خواص آرام بخشی و‬

‫‪13‬‬


‫‪‬‬

‫تسکین درد دارد شناخته می شود‪ .‬مرفین قانونی‪ ،‬اؼلب به منظور تولید کدئین مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫استفاده های قانونی مرفین عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬به عنوان مسکن و آرام بخش در بیمارستان ها‬ ‫‪ o‬برای تسکین دردهای مزمن شدید‬ ‫‪ o‬ماده کمکی برای بیهوشی عمومی‬ ‫‪ o‬ضد سرفه در موارد سرفه بسیار شدید‬ ‫‪ o‬ضد اسهال در شرایط اسهال مزمن‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مرفین یک ماده مخدر بسیار قوی و اعتیاد آور است که در مقایسه با هروئین‪ ،‬وابستگی روانی و جسمی شدیدتری‬ ‫ایجاد می کند‪ .‬در یک مطالعه برای مقایسه تاثیرات روانی و ذهنی بین هروئین و مرفین‪ ،‬که بر روی معتادان‬ ‫تزریقی انجام می شد‪ ،‬مشخص شد که هیچیک از این دو ماده بر دیگری اولویت نداشته و معموال معتادان تفاوتی بین‬ ‫آنان قائل نمی شوند‪.‬‬ ‫نشانه های خماری ناشی از اعتیاد به مرفین‪ ،‬معموال اندکی قبل از زمان تعیین شده برای مصرؾ دوز بعدی آؼاز‬ ‫می شوند‪ .‬این مدت که معموال بین ‪ 6‬تا ‪ 12‬ساعت به طول می انجامد‪ ،‬در برخی از موارد حتی به چند ساعت پس‬ ‫از مصرؾ نیز می رسد‪.‬‬ ‫نشانه های اولیه مصرؾ مرفین عبارتند از‪ :‬میل و اشتیاق شدید به مواد مخدر‪ ،‬ترشح اشک‪ ،‬بی خوابی‪ ،‬اسهال‪،‬‬ ‫آبریزش بینی‪ ،‬خمیازه کشیدن پی در پی‪ ،‬بیقراری‪ ،‬و عرق کردن‪ .‬با ادامه یافتن مصرؾ مواد و گسترش یافتن‬ ‫تاثیرات مصرؾ مرفین‪ ،‬عوارض زیر ظاهر خواهند شد‪ :‬بی قراری‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬از دست دادن اشتها‪ ،‬بدن درد‪،‬‬ ‫درد شدید شکم‪ ،‬تهوع و استفراغ‪ ،‬لرزش‪ ،‬و حرص و ولع بسیار شدید برای مصرؾ مواد‪ .‬افسردگی شدید و استفراغ‬ ‫از جمله مهمترین عوارض مصرؾ مرفین هستند‪ .‬همچنین ضربان قلب و فشار خون نیز افزایش می یابد‪ .‬گرم شدن‬ ‫بیش از حد و گر گرفتن‪ ،‬عادت لگد زدن پاها‪ ،‬و تعریق بیش از حد‪ ،‬درد شدید در استخوان ها و عضالت پشت و‬ ‫اسپاسم های عضالنی نیز از جمله نشانه های بارز باشد‪.‬‬ ‫عمده نشانه های خماری ناشی از عدم مصرؾ مرفین‪ ،‬معموال بین ‪ 48‬تا ‪ 36‬ساعت پس از مصرؾ رخ داده و‬ ‫عوارض جانبی نیز بین ‪ 8‬تا ‪ 12‬روز به طول می انجامند‪ .‬اگرچه خماری ناشی از ترک اعتیاد مرفین خطر کمتری‬ ‫نسبت به الکل یا باربیتوریک دارد‪ ،‬اما در مواردی می تواند برای افرادی که از سالمتی کامل برخوردار نیستند و‬ ‫وابستگی شدیدی نیز به مرفین دارند‪ ،‬خطرناک باشد‪.‬‬ ‫وابستگی روانی ناشی از اعتیاد به مرفین بسیار پیچیده و طوالنی مدت است‪ .‬ممکن است سال ها پس از ترک اعتیاد‬ ‫فیزیکی و عدم مصرؾ مرفین‪ ،‬فرد معتاد اؼلب به فکر کردن یا صحبت کردن در مورد مصرؾ آن (یا سایر مواد‬ ‫مخدر) اد امه داده و هنگام انجام فعالیت های عادی و روزمره خود ‪ ،‬احساس بی قراری داشته باشد‪ .‬خماری روانی‬ ‫ناشی از ترک اعتیاد به مرفین‪ ،‬یک فرایند بسیار طوالنی و دردناک است و معتادان اؼلب از افسردگی‪ ،‬عصبانیت‪،‬‬ ‫بی خوابی‪ ،‬نوسانات اخالقی‪ ،‬فراموشی‪ ،‬خود کوچک بینی‪ ،‬سردرگمی‪ ،‬پارانویا‪ ،‬و سایر اختالالت روانی شدید رنج‬ ‫می برند‪ .‬همچنین به احتمال بسیار زیاد‪ ،‬این دسته از معتادان تا آخر عمر از نظر روانی به مرفین وابسته خواهند‬ ‫بود‪.‬‬ ‫در صورتی که نه شرایط محیطی و نه انگیزه های رفتاری فرد معتاد برای مصرؾ مواد تؽییری نکنند‪ ،‬به احتمال‬ ‫بسیار زیاد وی حتی پس از تحمل عوارض خماری‪ ،‬باز هم دچار لؽزش شده و به مصرؾ مرفین روی می آورد‪.‬‬ ‫گواه و مدرک این مدعا نیز میزان باالی لؽزش این دسته از معتادان است‪ .‬معتادانی که مرفین یا هروئین مصرؾ می‬ ‫کنند در مقایسه با معتادان به سایر مواد از جمله انواع دیگر اپیوییدها‪ ،‬کوکائین‪ ،‬یا متامفتامین‪ ،‬دارای آمار لؽزش‬ ‫بسیار باالتری هستند‪ .‬از دیگر پیچیدگی های اعتیاد به مرفین که در بلند مدت ایجاد شده و در داروهای اعتیاد آور‬ ‫دیگ ر یافت نمی شود‪ ،‬آسیب به سیستم عصبی و مؽز می باشد‪ .‬هنوز هم کامال مشخص نشده است که مرفین چگونه‬ ‫باعث بروز این عارضه می شود‪ ،‬ولی احتماال متابولیت موجود در مرفین عامل اصلی آن می باشد‪.‬‬ ‫برای کسب اطالعات بیشتر در خصوص مراحل لغزش‪ ،‬و نحوه پیشگیری از آن لطفا به قسمت لغزش اعتیاد رجوع‬ ‫کنید‪.‬‬

‫‪14‬‬


‫‪ -٤‬متادون‬ ‫متادون چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫متادون یکی از انواع مواد مخدر صنعتی‬ ‫است که از خشخاش به دست می آید‪ .‬این‬ ‫ماده که در دسته اپیوییدها جای دارد‪ ،‬به‬ ‫منظور مصارؾ پزشکی و درمانی تولید‬ ‫شده و تاثیرات آن مشابه هروئین می باشد‪.‬‬ ‫متادون و بوپرنورفین در برخی از‬ ‫کشورها به عنوان یک ماده کمکی برای‬ ‫ترک اعتیاد به هروئین مورد استفاده قرار‬ ‫می گیرد‪ .‬مانند سایر مواد افیونی دیگر‪،‬‬ ‫متادون نیز سیستم عصبی بدن را تحت‬ ‫تاثیر قرار داده و باعث التیام یافتن درد‬ ‫می شود‪ .‬پس از مصرؾ متادون معموال‬ ‫احساس گرمی در بدن‪ ،‬سرخوشی و رها‬ ‫شدن از اضطراب و تشویش به فرد دست‬ ‫می دهد‪.‬‬ ‫متادونی که برای رها شدن اعتیاد افراد به هروئین خیابانی تجویز می شود‪ ،‬معموال به صورت مایع بوده و نوشیده‬ ‫می شود‪ .‬با این حال متادون در قالب قرص و مایع تزریقی نیز تولید می شود‪ .‬بوپرنورفین نیز که خواصی مشابه‬ ‫متادون دارد به صورت مکیدنی بوده و در داخل دهان حل می شود‪ .‬تاثیرات این ماده بالفاصله پس از مصرؾ آؼاز‬ ‫شده و تا چندین ساعت ادامه پیدا می کند‪.‬‬ ‫متادونی که توسط پزشک تجویز شده است‪ ،‬مانند انواه دیگر داروها‪ ،‬تحت کنترل و نظارت شدید تولید شده و لذا‬ ‫مصرؾ کنندگان آن می توانن د از خلوص و قدرت آن اطمینان حاصل کنند‪ .‬با این حال‪ ،‬متادونی که از بازارهای سیاه‬ ‫و ؼیر قانونی تهیه می شود قابل اعتماد نبوده و مصرؾ کنندگان نمی توانند از خلوص یا میزان اثرگذاری آن مطمئن‬ ‫باشند‪ .‬این احتمال وجود دارد که این نوع متادون دارای قدرت و یا اثر گذاری بیشتری بوده و مشکالتی را برای‬ ‫مصرؾ کننده به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات متادون‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫پس از اولین بار مصرؾ‪ ،‬افراد ممکن است بیمار شده و یا به یبوست دچار شوند‪.‬‬ ‫در صورتی که دز زیادی از متادون مصرؾ شود‪ ،‬خاصیت تسکین دهنده آن افزایش یافته و فرد دچار خواب آلودگی‬ ‫می شود‪ .‬مصرؾ بیشتر‪ ،‬باعث کما و یا بروز اختالالت تنفسی خواهد شد‪.‬‬ ‫زنانی که به طور مداوم از متادون یا سایر اپیوییدها استفاده می کنند عادت ماهانه خود را از دست داده و پریود نمی‬ ‫شوند‪ .‬تنها زمانی که مصرؾ خود را قطع کنند سیستم بدن آنها به حالت طبیعی بازگشته و پریود می شوند‪ .‬بنابراین‬ ‫در صورتی که در طول این دوره از قرص های پیشگیری از بارداری استفاده نکنند‪ ،‬احتمال بارداری نیز زیاد‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫مواد افیونی احتمال سقط جنین و یا تولد کودکان زیر وزن استاندارد و یا به صورت نارس را افزایش می دهد‪ .‬در‬ ‫صورتی که فرد معتاد به موا د مخدر باردار باشد‪ ،‬قطع ناگهانی مصرؾ توصیه نمی شود‪ ،‬چراکه این کار خطر سقط‬ ‫جنین و یا تولد زود هنگام کودک را افزایش می دهد‪ .‬در چنین شرایطی بهتر است که مصرؾ متادون تا پایان دوره‬ ‫بارداری ادامه پیدا کند‪.‬‬

‫‪15‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف افیْى ُا‪1‬‬

‫جذّل‬

‫خذّل‪ : 2‬ػْارف طالهتی هـزف اكیْى ُب‬

‫‪16‬‬


‫‪ -٢-٣‬کوکائین و کراک‬ ‫‪ .1‬معرفی کوکائین و کراک‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی کوکائین و کراک‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫کوکائین نوعی ماده مخدر است که از برگ های گیاه کوکا که‬ ‫در مناطق کوهستانی کشورهای جنوب آمریکا مانند بولیوی‪،‬‬ ‫کلمبیا و پرو رشد می کند ساخته می شود‪ .‬استحصال کوکائین از‬ ‫برگ گیاه کوکا برای اولین بار در سال ‪ 1855‬صورت گرفت و‬ ‫پس از آن در سال ‪ 1812‬استفاده از این ماده به عنوان یک ماده‬ ‫محرک بدن و تقویت کننده برای درمان اکثر بیماری ها رواج‬ ‫یافت‪ .‬همچنین در آن زمان دکترها از کوکائین به عنوان یک‬ ‫داروی بیهوشی برای جراحی های موضوعی چشم و دندان‬ ‫استفاده می کردند‪.‬‬ ‫رایج ترین شکل کوکائین در انگلستان و آمریکا به صورت یک‬ ‫پودر کریستالی سفید رنگ است‪ .‬بیشتر مصرؾ کنندگان‪،‬‬ ‫کوکائین را با استفاده از یک قطعه کاؼذ لوله شده‪ ،‬یا یک نی به‬ ‫داخل بینی خود می کشند‪ .‬گاهی نیز آن را در آب حل کرده و‬ ‫محلول را به داخل جریان خون تزریق می کنند‪.‬‬ ‫کراک نیز نوعی از کوکائین است که به شکل تکه های کوچک‬ ‫کلوخ مانند بوده و قابل کشیدن است‪ .‬معموال کراک را با استفاده‬ ‫از پیپ‪ ،‬لوله های شیشه ای‪ ،‬بطری های پالستیکی و یا فویل و‬ ‫زرورق حرارت داده و دود می کنند؛ در مواقعی نیز آن را در آب حل کرده و به صورت وریدی تزریق می کنند‪.‬‬ ‫این ماده مخدر بسیار خطرناک هنگامی که حرارت داده می شود‪ ،‬صدایی مانند شکستن و یا خورد شدن از خود‬ ‫ساطع می کند و نام آن را نیز به همین دلیل کراک نامیده اند‪.‬‬ ‫کوکائین و کراک مواد مخدری بسیار قوی هستند که طول مدت تاثیر گذاری آنها نسبتا پایین است‪ .‬از میان همه انواع‬ ‫مواد مخدر‪ ،‬مصرؾ کراک مانند هروئین‪ ،‬چندان گسترده نیست و تنها ‪ % 2.1‬از معتادان بین ‪ 16‬تا ‪ 52‬سال در‬ ‫کشورهای ؼربی از آن استفاده می کنند‪ .‬همچنین کراک ماده مخدری است که از نظر نژادی بیشتر توسط جوانان‬ ‫سیاه پوست استفاده می شود‪ .‬بر خالؾ کوکائین‪ ،‬استفاده از کراک بیشتر در مناطؾ خاصی از شهرها و به علت‬ ‫محرومیت های اجتماعی و مالی رواج یافته است‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫کوکائین و کراک مواد مخدر محرکی هستند که تاثیری بسیار قوی اما کوتاه مدت دارند‪ .‬مصرؾ آنها باعث ایجاد‬ ‫احساس نشاط‪ ،‬قدرت و هوشیاری می شود‪ .‬بسیاری از کسانی که اقدام به مصرؾ کراک یا کوکائین می کنند ادعا‬ ‫می کنند که پس از مصرؾ احساس اعتماد به نفس‪ ،‬قدرت جسمی‪ ،‬و قدرت تمرکز ذهنی بیشتری به دست می آورند‪.‬‬ ‫اثرات جسمی مصرؾ این مواد عبارت است از‪ :‬خشک شدن دهان‪ ،‬عرق کردن‪ ،‬افزایش ضربان قلب و فشار خون‪،‬‬ ‫و بی اشتهایی‪ .‬در دوز های باالتر افراد دچار اضطراب و دستپاچگی شدید می شوند‪ .‬تاثیرات کشیدن کوکائین از راه‬ ‫بینی بالفاصله بعد از مصرؾ آؼاز شده و در صورتی که مصرؾ تکرار نشود‪ ،‬تا حدود ‪ 32‬دقیقه ادامه پیدا می کند‪.‬‬ ‫اثرات کشیدن کراک بسیار زودتر از این آؼاز شده و زودتر نیز از بین می رود‪ .‬مصرؾ دوز باالی این مواد‪ ،‬یا‬ ‫تکرار مصرؾ همان دوز قبلی در طول یک ساعت‪ ،‬می تواند باعث بروز اضطراب شدید‪ ،‬بدبینی و توهم شود‪ .‬با‬ ‫دفع شدن مواد از بدن‪ ،‬اثرات آن نیز به تدریج از بین می رود‪ .‬مصرؾ کنندگان این مواد‪ ،‬در زمان مصرؾ احساس‬ ‫نئشگی و پرانرژی بودن کرده و بالفاصله بعد از ناپدید شدن این اثرات‪ ،‬دچار خستگی و افسردگی می شوند‪.‬‬ ‫مصرؾ دوز بسیار زیاد می تواند باعث بروز اختالالت تنفسی و یا ایست قلبی شود‪.‬‬ ‫گاهی کوکائین با سایر مواد و ناخالصی ها ترکیب می شود تا صرفه اقتصادی بیشتری برای فروشندگان داشته باشد‪.‬‬ ‫در این شرایط تزریق کردن محلول آن می تواند بسیار خطرناک باشد‪ .‬در مورد این موضوع که استفاده دائمی از‬ ‫کوکائین یا کراک نشانه های تلورانس (مقاوم شدن بدن) و خماری را نشان می دهد یا خیر بحث وجود دارد‪ .‬با این‬ ‫حال‪ ،‬اگرچه مصرؾ کراک یا کوکائین خالص‪ ،‬اعتیاد آوری فیزیکی کمتری به نسبت موادی مانند هروئین دارد‪ ،‬اما‬

‫‪17‬‬


‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اعتیاد روانی به آن می تواند به همان اندازه شدید و عذاب آور باشد‪ .‬با مصرؾ طوالنی مدت کوکایین یا کرک و‬ ‫توسعه یافتن بیماری اعتی اد‪ ،‬بدن فرد معتاد به شدت نسبت به مواد مقاوم شده و برای کارکرد عادی و روزمره خود‬ ‫به آن وابسته می شود‪ .‬مانند سایر انواع اعتیاد‪ ،‬برای فرد معتاد به این دو ماده مخدر نیز بسیار دشوار و بعید به نظر‬ ‫می رسد که بتواند میزان مصرؾ خود را کنترل یا متوقؾ کرده و یا بتواند با اتکا به خواست و اراده خود‪ ،‬و بدون‬ ‫کمک گرفتن از سایرین اعتیاد خود را ترک کند‪.‬‬ ‫برخالؾ کوکائین‪ ،‬سرعت معتاد شدن افرادی که کرک مصرؾ می کنند بسیار زیاد است‪ .‬کراک ماده مخدری است‬ ‫که مصرؾ کننده را شدیدا مشتاق و تشنه مصرؾ کرده و او را به مصرؾ بیشتر تحریک می کند که همین امر‬ ‫موجب رشد و گسترش سریع بیماری اعتیاد می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ کراک به صورت موقت باعث به وجود آمدن احساس قدرت و انرژی در فرد مصرؾ کننده می شود‪.‬‬ ‫بالفاصله پس از از بین رفتن اثر مواد‪ ،‬فرد دچار یک احساس متناقض شده و بسیار افسرده می شود‪ .‬همین احساس‬ ‫متفاوت باعث م ی شود تا فرد مجددا اقدام به مصرؾ مواد کند‪ .‬افرادی که کراک مصرؾ می کنند معموال به تؽذیه و‬ ‫خواب خود اهمیت چندانی نمی دهند و لذا به عوارضی چون افزایش ضربان قلب‪ ،‬اسپاسم های عضالنی‪ ،‬و یا تشنج‬ ‫دچار می شوند‪ .‬مصرؾ کراک باعث به وجود آمدن احساس خصومت‪ ،‬بدگمانی‪ ،‬و عصبانیت‪ ،‬حتی در زمانی که‬ ‫فرد مواد مصرؾ نکرده است می شود‪.‬‬ ‫صرفنظر از میزان و یا تکرر مصرؾ کوکائین یا کراک‪ ،‬این مواد می توانند ریسک حمالت قلبی‪ ،‬سکته مؽزی‪،‬‬ ‫تشنج‪ ،‬و نارسایی های تنفسی را افزایش دهند که ممکن است منجر به مرگ ناگهانی نیز بشود‪.‬‬ ‫کشیدن کراک‪ ،‬خطر بیشتری برای مصرؾ کننده به همراه خواهد داشت‪ ،‬چراکه معموال آن را با سایر مواد ترکیب‬ ‫می کنند و این ناخالصی های موجود به هنگام سوختن می تواند دودهای سمی تولید کرده و خطرات زیادی برای فرد‬ ‫به همراه داشته باشد‪ .‬از آنجا که دود کراک چندان قوی نیست‪ ،‬برای تدخین آن از پیپ یا سایر ابزارهای کوتاه‬ ‫استفاده می کنند‪ .‬به همین دلیل لب های افرادی که دائما کراک می کشند‪ ،‬بر اثر تماس با لبه های داغ پیپ‪ ،‬ترک‬ ‫خورده و تاول می زند‪ .‬همچنین عالوه بر عوارض مصرؾ کوکائین‪ ،‬افرادی که کراک مصرؾ می کنند به‬ ‫مشکالت تنفسی شدیدتری نیز مبتال می شوند که از این جمله می توان به سرفه های شدید‪ ،‬تنفس کوتاه و سطحی‪ ،‬و‬ ‫آسیب ها یا خون ریزی های ریوی اشاره کرد‪.‬‬ ‫مصرؾ طوالنی مدت کوکائین و کراک به قلب‪ ،‬کبد‪ ،‬و کلیه ها آسیب وارد کرده و مصرؾ کننده را در معرض‬ ‫بیماری های عفونی بیشتری قرار می دهد‪ .‬مصرؾ روزانه و دائمی این مواد باعث بروز اختالل در خواب و از بین‬ ‫رفتن اشتها شده و بدن فرد معتاد را به شدت ضعیؾ می کند‪ .‬همچنین دود کردن و کشیدن کراک باعث بروز‬ ‫رفتارهای خشن و تهاجمی می شود‪ .‬از آنجایی که کراک و کوکائین بر فرایندهای شیمیایی مؽز تاثیر می گذارند‪ ،‬فرد‬ ‫معتاد برای اینکه بتواند عم لکردی عادی داشته باشد دائما به مصرؾ مواد احساس نیاز می کند‪ .‬مانند همه معتادان‪،‬‬ ‫افراد معتاد به این دو ماده مخدر نیز به اندازه کافی به سایر جنبه های زندگیشان توجه نشان نمی دهند و بر اثر‬ ‫افسردگی پس از مصرؾ مواد‪ ،‬دائما سرخورده تر و از لحاظ روحی ضعیؾ تر می شوند‪ .‬همین امر باعث می شود‬ ‫تا برای تهیه و مصرؾ کردن مواد‪ ،‬به هر کاری حتی قتل و جنایت نیز دست بزنند‪ .‬افسردگی و سرخوردگی ناشی‬ ‫از عدم دسترسی به مواد‪ ،‬گاها باعث می شود که فرد معتاد اقدام به آسیب رساندن به خود کرده و یا خود کشی کند‪.‬‬

‫‪18‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف کْکائیي ّ کزاک‪3‬‬

‫‪19‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٣-٣‬الکل‬ ‫‪ .1‬معرفی الکل‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی الکل‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫الکل نوعی ماده مخدر است که در مقایسه با سایر مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬راحت تر در اجتماع پذیرفته می شود‪ .‬با این حال‪،‬‬ ‫قدرت اعتیادآوری آن به هیچ عنوان کمتر از سایر انواع‬ ‫مواد نیست‪ .‬از لحاظ علمی‪ ،‬الکل در زمره موادی دسته‬ ‫بندی می شود که فعالیت بدن را کند کرده و سرعت‬ ‫عملکرد های حیاتی آن را کاهش می دهد‪ .‬در نتیجه فردی‬ ‫که الکل مصرؾ می کند به سختی راه می رود‪ ،‬بریده‬ ‫بریده صحبت می کند‪ ،‬و قادر نیست که به سرعت از خود‬ ‫عکس العمل نشان دهد‪.‬‬ ‫الکل پس وارد شدن به بدن‪ ،‬از طریق مویرگ های موجود‬ ‫در دیواره معده و روده کوچک به آرامی وارد جریان‬ ‫خون شده و ظرؾ مدت چند دقیقه از زمان نوشیده شدن‪،‬‬ ‫از طریق سیستم گردش خون‪ ،‬به مؽز می رسد‪ .‬در این‬ ‫زمان تاثیرگذاری الکل بر بدن آؼاز شده و سرعت عملکرد‬ ‫سلول های عصبی بدن کاهش پیدا می کند‪ .‬همچنین الکل‬ ‫موجود در جریان خون به داخل کبد نیز وارد شده و در‬ ‫آنجا طی فرایندی تصفیه شده و به یک ماده ؼیر سمی تبدیل می شود‪ .‬در هر نوبت‪ ،‬کبد تنها قادر به تصفیه کردن‬ ‫میزان خاصی الکل می باشد و در صورتی که حجم الکل مصرؾ شده از آن مقدار بیشتر باشد‪ ،‬تصفیه نشده و به‬ ‫گردش در جریان خون ادامه می دهد‪ .‬مصرؾ بسیار زیاد الکل‪ ،‬باعث کند شدن فرایند تنفس شده و به علت کمبود و‬ ‫نرسیدن اکسیژن کافی به مؽز‪ ،‬می تواند باعث کما و یا حتی مرگ شود‪.‬‬ ‫الکل با اثرگذاری بر عملکرد پیام رسان های شیمیایی مؽز (نوروترانسمیترها)‪ ،‬باعث بروز اختالل در عملکرد‬ ‫عادی آن می شود‪ .‬از جمله مهمترین تاثیرات الکل در ساختار شیمیایی مؽز‪ ،‬بر هم زدن تعادل بین پیام رسان های‬ ‫"مهار کننده" و "تحریک کننده" می باشد‪ .‬استفاده کوتاه مدت از الکل باعث افزایش میزان پیام رسان های مهار کننده‬ ‫شده و تعداد پیام رسان های تحریک کننده را کاهش می دهد؛ بنابراین سرعت عملکرد بدن کاهش یافته و فرد‬ ‫رفتارهایی مانند آرام صحبت کردن‪ ،‬و یا تلو تلو خوردن موقع راه رفتن را از خود بروز می دهد که در اصطالح به‬ ‫آن مست شدن گفته می شود‪ .‬به طور همزمان‪ ،‬الکل میزان لذت در بدن را نیز افزایش داده و به فرد احساس‬ ‫رضایت می دهد‪ .‬در صورتی که مصرؾ الکل ادامه دار بوده و به یک عادت بلند مدت تبدیل شود‪ ،‬مؽز وادار می‬ ‫شود تا تعدل بین این پیام رسان ها را مجددا برقرار کند و لذا با کاهش دادن میزان پیام رسان های مهار کننده‪ ،‬پیام‬ ‫رسان های تحریک کننده را افزایش می دهد که این کار باعث بروز حالتی می شود که از آن با عنوان "مقاوم شدن‬ ‫بدن" یا "تلورانس" یاد می شود‪ .‬مقاوم شدن بدن به این معنی است که برای دستیابی به همان میزان لذت و رضایت‬ ‫قبلی‪ ،‬مقدار بسیار بیشتری الکل باید وارد جریان خون شود‪ .‬در صورتی که نوشیدن الکل به طور مداوم تکرار شود‪،‬‬ ‫این مقاوم شدن بدن‪ ،‬باعث پیدایش و توسعه یافتن بیماری اعتیاد به الکل یا "الکلیسم" می شود‪.‬‬ ‫الکل در انواع مختلؾ نوشیدنی ها یافت می شود اما مشروبات الکلی که از آنها با نام اسپیریت یاد می شود‪ ،‬میزان‬ ‫الکل بیشتری نسبت به شراب یا آبجو دارند‪ .‬همچنین اگرچه که چنین به نظر نمی رسد‪ ،‬اما انواع نوشیدنی های‬ ‫تقطیری مخلوط با آب میوه که به آن کوکتل می گویند نیز‪ ،‬میزان الکل بیشتری نسبت به شراب و یا آبجو دارد‪ .‬به‬ ‫طور کلی می توان گفت که مشروبات الکلی که با استفاده از فرایند تخمیر تولید می شوند مانند شراب‪ ،‬یا آبجو میزان‬ ‫الکلی در حدود ‪ 2‬الی ‪ 22‬درصد‪ ،‬و مشروباتی که به صورت تقطیری تهیه می شوند مانند ویسکی یا ودکا حاوی ‪42‬‬ ‫تا ‪ 52‬درصد الکل می باشند‪.‬‬

‫‪21‬‬


‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫هنگامی که فرد معتاد به الکل قصد می کند تا مصرؾ خود را قطع کند‪ ،‬مؽز وی نیز تالش برای عملکرد عادی‬ ‫بدون نیاز به حضور الکل را آؼاز می کند‪ .‬این تالش مؽز برای بازگشتن به حالت عادی‪ ،‬با عوارض و عواقبی به‬ ‫همراه است که باعث بروز خماری در فرد معتاد می شود‪ .‬فرد مؽز معتاد با بروز رفتارهایی مانند افسردگی‪،‬‬ ‫عصبانیت و یا استرس (که متعادل کننده های روانی مربوط به درد فیزیکی هستند) سعی می کند تا تعادل از دست‬ ‫رفته خود که بر اثر حضور دائمی الکل و مختل شدن کارکرد طبیعی مؽز به وجود آمده است را مجددا به دست‬ ‫بیاورد‪ .‬همین نشانه های جسمی و روحی خماری هستند که باعث می شود تا معتادان به الکل نتوانند به راحتی‬ ‫مصرؾ الکل را کنترل کرده و یا به کل کنار بگذارند‪.‬‬ ‫مصرؾ مداوم الکل به طرق بسیار زیادی بر جسم فرد معتاد تاثیر می گذارد‪ .‬معتادان به الکل اؼلب معموال به‬ ‫ترکیبی از چندین نوع عارضه خطرناک از جمله‪ :‬حمالت قلبی‪ ،‬ایست قلبی‪ ،‬دیابت‪ ،‬بیماری های ریوی‪ ،‬و یا‬ ‫اختالالت کبدی دچار می شوند‪.‬‬ ‫مصرؾ بیش از حد الکل (اوردوز) و مسمویت ناشی از الکل می توانند باعث مرگ شوند‪ .‬این خطر مخصوصا‬ ‫برای دسته از مصرؾ کنندگان که به طور دائم مصرؾ خود را قطع کرده و پس از مدتی مجددا مقدار زیادی‬ ‫مصرؾ می کنند بیشتر و جدی تر می باشد‪ .‬خطر اوردوز و مصرؾ بیش از حد الکل‪ ،‬تنها به کسانی که در یک‬ ‫نوبت مقدار زیادی مصرؾ می کنند محدود نمی شود‪ ،‬بلکه افرادی که به طور مداوم میزان زیادی الکل مصرؾ می‬ ‫کنند و کبد و جریان خون آنها دائما در معرض الکل قرار دارد نیز ممکن است به این حالت دچار شوند‪" .‬هذیان‬ ‫خمری" یا "جنون الکلی" نیز از جمله عوارض خماری معتادان به الکل می باشد که باعث بروز اختالالت روانی و‬ ‫عصبی شده و گاها می تواند کشنده نیز باشد‪ .‬استفاده طوالنی مدت و دائمی از الکل باعث مزمن شدن بیماری شده و‬ ‫برای مصرؾ کننده مشکالت جسمی‪ ،‬رفتاری‪ ،‬و اجتماعی زیادی به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫الکلی هایی که تحت عمل جراحی قرار می گیرند با عوارض بعد از عمل خطرناک تری رو به رو هستند که از آن‬ ‫جمله می توان به‪ :‬عفونت‪ ،‬خونریزی‪ ،‬کاهش عملکرد قلب و ریه‪ ،‬و تاخیر در بهبودی زخم ها اشاره کرد‪ .‬همچنین‬ ‫عوارض خماری بعد از عمل جراحی نیز به موارد فوق اضافه شده و بهبودی آنان را به تاخیر می اندازد‪.‬‬

‫‪‬‬

‫به طور کلی عوارض مصرف الکل عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬لکنت زبان‬ ‫‪ o‬خواب آلودگی‬ ‫‪ o‬استفراغ‬ ‫‪ o‬اسهال‬ ‫‪ o‬ناراحتی معده‬ ‫‪ o‬سردرد‬ ‫‪ o‬مشکالت تنفسی‬ ‫‪ o‬انحراؾ دید و شنوایی‬ ‫‪ o‬تصمیمات ؼیر منطقی‬ ‫‪ o‬کاهش ادراک و هماهنگی‬ ‫‪ o‬عدم هوشیاری‬ ‫‪ o‬کم خونی (از دست رفتن سلول های قرمز خون)‬ ‫‪ o‬اؼماء‬ ‫‪ o‬از دست دادن حافظه‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪21‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف الکل‪4‬‬

‫‪22‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٤-٣‬آمفتامین ها‬ ‫‪ .1‬معرفی امفتامین ها‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی آمفتامین ها‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫آمفتامین ها نوعی از مواد مخدر تحریک کننده و محرک‬ ‫هستند و اثراتی شبیه به کوکائین دارند‪ .‬این مواد با تاثیر‬ ‫گذاری بر پیام رسان های عصبی مؽز‪ ،‬سرعت ارتباط‬ ‫بین مؽز و بدن را افزایش می دهند‪ .‬برخی از انواع‬ ‫آمفتامین به صورت قانونی توسط پزشکان برای بیماری‬ ‫هایی چون "اختالل کاهش تمرکز و بیش فعالی"‬ ‫(‪ )ADHD‬و یا "حمله خواب" یا "خواب بارگی" (میل‬ ‫ؼیر قابل کنترل به خوابیدن) تجویز می شود‪ .‬با این حال‬ ‫نوعی از آمفتامین ها که از آنها با نام های "سرعت"‪،‬‬ ‫"سریع"‪" ،‬باالتر" و‪ ..‬نام برده می شود در حقیقت در‬ ‫زمره مواد مخدر و ؼیر قانونی بوده و برای نشئه شدن‬ ‫مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬آمفتامین خیابانی معموال در‬ ‫آزمایشگاه های خانگی و ؼیر استاندارد تولید شده و گاها‬ ‫با سایر مواد نیز ترکیب می شود؛ بنابراین می تواند‬ ‫تاثیراتی به مراتب مخرب تر برجای بگذارد‪.‬‬ ‫آمفتامین به شکل پودر‪ ،‬قرص‪ ،‬کپسول و یا کریستال (شیشه) تولید‪ ،‬و در فویل های آلومینیومی یا بسته های‬ ‫پالستیکی بسته بندی شده و به طور ؼیر قانونی فروخته می شود‪ .‬آمفتامین های پودری شکل بویی تند‪ ،‬مزه ای تلخ‪،‬‬ ‫و گستره رنگ وسیعی داشته و از سفید روشن گرفته تا قهوه ای‪ ،‬و حتی در مواردی به رنگ نارنجی یا بنفش تیره‬ ‫نیز یافت می شوند‪ .‬قرص ها و کپسول های آمفتامین نیز تنوع رنگ بسیار زیادی داشته و انواع ناخالص آن می‬ ‫تواند محتوی انواع مواد مخدر‪ ،‬کافئین‪ ،‬شکر و یا مواد چسبنده باشد‪ .‬کریستال های آمفتامین که یکی از قوی ترین‬ ‫انواع آن است نیز به شکل صفحات کریستالی و یا به شکل پودر کریستال موجود می باشد‪.‬‬ ‫آمفتامین ها را با انواع روش های بلعیدن‪ ،‬کشیدن‪ ،‬تزریق و یا حتی کشیدن از طریق بینی مصرؾ می کنند‪ .‬افراد به‬ ‫دالیل بسیار زیادی اقدام به مصرؾ آمفتامین ها می کنند‪ .‬برخی برای نشئگی و انرژی که به دست می آورند‪ ،‬و‬ ‫برخی نیز برای کاهش خستگی‪ ،‬افزایش قدرت جسمانی‪ ،‬بیدار ماندن طولی‪ ،‬افزایش تمرکز‪ ،‬بهبود کارایی در زمان‬ ‫ورزش یا کار و یا برای افزایش اعتماد به نفس اقدام به مصرؾ این نوع مواد می کنند‪.‬‬ ‫مصرؾ ترکیبی و همزمان آمفتامین ها با سایر مواد مانند الکل و یا داروهای تجویزی معموال ؼیر قابل پیش بینی و‬ ‫خطرناک است‪ .‬همچنین ترکیب کردن آمفتامین ها با سایر مواد محرک مانند کوکائین و یا اکستازی (قرص اکس)‪،‬‬ ‫باعث تحریک شدن بیش از حد بدن شده و فشار زیادی به قلب و سایر اندام ها وارد می کند‪.‬‬ ‫افرادی که به طور دائم از آمفتامین ها استفاده می کنند به تدریج به بیماری اعتیاد مبتال شده و به مصرؾ این ماده‬ ‫معتاد می شوند‪ .‬در چنین شرایطی قطع ناگهانی مصرؾ‪ ،‬باعث بروز عالئم خماری در فرد می شود‪ .‬برخی از نشانه‬ ‫های خماری عبارتند از‪ :‬کاهش میزان تمرکز و انرژی‪ ،‬بی تفاوتی‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬افسردگی‪ ،‬اضطراب‪ ،‬هراس‪،‬‬ ‫پارانویا‪ ،‬خستگی مفرط و دائمی‪ ،‬درد در کل بدن‪ ،‬گرسنگی دائمی‪ ،‬افزایش اشتها‪ ،‬بی قراری و اختالالت خواب‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫تاثیرات مصرؾ آمفتامین ها نیز مانند همه انواع مواد مخدر در بین افراد متفاوت است‪ .‬جسه بدن‪ ،‬وزن‪ ،‬جنسیت‪،‬‬ ‫میزان سالمتی‪ ،‬و معتاد بودن فرد می تواند نوع تاثیر گذاری آمفتامین ها بر بدن را تعیین کند‪ .‬همچنین نحوه و میزان‬ ‫مصرؾ نیز تاثیر زیادی در بروز عوارض خواهد داشت‪.‬‬ ‫بسته به نوع آمفتامینی که مصرؾ شده است‪ ،‬اثرات آن بالفاصله بعد از کشیدن یا تزریق‪ ،‬و حدودا نیم ساعت بعد از‬ ‫بلعیدن یا کشیدن از بینی ظاهر می شود‪ .‬ماندگاری آمفتامین در صورتی که از راه دهان مصرؾ شده باشد حدودا نیم‬ ‫ساعت است‪ .‬در موارد تزریقی تاثیرات مصرؾ حتی تا ‪ 6‬ساعت نیز ادامه خواهد داشت‪ .‬نشئگی ناشی از مصرؾ‬ ‫آمفتامین ها معموال با یک کسالت آرام و طوالنی بعد از آن همراه خواهد بود‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف آهفتاهیي ُا‪5‬‬

‫‪24‬‬

‫جذّل‬


‫‪ -٥-٣‬حشیش‬ ‫‪ .1‬معرفی حشیش‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی حشیش‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫حشیش از جمله مواد کند کننده فرایند های بدن‬ ‫است‪ ،‬بدین معنی که با تاثیرگذاشتن بر پیام رسان‬ ‫های عصبی‪ ،‬سرعت انتقال آنها از مؽز به بدن را‬ ‫کاهش می دهد‪ .‬حشیش نوعی آرام بخش خفیؾ‬ ‫است که مصرؾ آن باعث احساس آرامش و‬ ‫خوابیدن عمیق می شود‪ .‬بعالوه این ماده مخدر‬ ‫دارای خاصیت توهم زایی خفیؾ نیز می باشد‪،‬‬ ‫بدین معنی که فرد تاحدودی واقعیت ها را با اوهام‬ ‫و خیاالت ترکیب می کند‪.‬‬ ‫حشیش را با نام های مختلفی از جمله ماریجوانا‪،‬‬ ‫علؾ‪ ،‬گراس‪ ،‬وید‪ ،‬بنگ و یا سیگاری می شناسند‪.‬‬ ‫این ماده معموال به صورت کشیدنی و یا خوردنی‬ ‫مصرؾ می شود و به سه شکل زیر موجود است‪:‬‬ ‫‪ .1‬برگ خشک شده گیاه که در سیگار خالی یا لول های کاؼذی ریخته شده و کشیده می شود (سیگاری) و رایج‬ ‫ترین روش مصرؾ حشیش به شمار می آید‪.‬‬ ‫‪ .2‬شیره خشک شدن گیاه که معموال به تنباکو مخلوط شده و سپس کشیده می شود و یا گاهی از آن برای تهیه ؼذا یا‬ ‫پختن کیک و شیرینی استفاده می شود‪.‬‬ ‫‪ .3‬به صورت قرص و یا اسپری دهانی برای درمان برخی از بیماری های مزمن‬ ‫هنگامی که دود حشیش از طریق ریه ها وارد بدن می شود‪ ،‬اجزای آن به سرعت وارد جریان خون شده و به سمت‬ ‫مؽز و سایر قسمت های بدن هدایت می شوند‪ .‬احساس نشئگی و لذتی که از مصرؾ حشیش به فرد دست می دهد‬ ‫ناشی از چسبیدن عناصر تشکیل دهنده آن به گیرنده های کانابینوئیدی در مؽز می باشد‪ .‬گیرنده های عصبی نوعی از‬ ‫سلول های مؽز هستند که برخی از مواد می توانند برای مدتی به آن چسبیده و تاثیرات خاصی را در بدن ایجاد کنند‪.‬‬ ‫عناصر موجود در دود حشیش نیز بر روی همین سلول ها و پالس های عصبی آن تاثیر می گذارند‪ .‬اکثر این گیرنده‬ ‫های عصبی در قسمت ی از مؽز قرار دارند که به طور مستقیم در احساس لذت‪ ،‬حافظه‪ ،‬تمرکز‪ ،‬احساسات و درک از‬ ‫زمان نقش دارند و بنابراین تاثیرات مصرؾ حشیش نیز باعث تحریک و یا اختالل در این قسمت ها می شود‪ .‬عالوه‬ ‫بر قسمت های فوق‪ ،‬اجزای تشکیل دهنده حشیش‪ ،‬چشم ها‪ ،‬گوش ها‪ ،‬پوست و معده را نیز تحت تاثیر قرار می دهند‪.‬‬ ‫اثرات مصرؾ حشیش به صورت خوراکی حدودا یک ساعت بعد ظاهر می شوند و همین باعث می شود که مصرؾ‬ ‫کنندگان بتوانند به سادگی حجم زیادی از آن را مصرؾ کنند‪ .‬در صورتی که حشیش کشیده شود‪ ،‬اثرات آن به‬ ‫سرعت پدیدار می شوند‪ .‬با این حال مصرؾ تدخینی به صورت طوالنی مدت می تواند اثرات جانبی بیشتری برای‬ ‫فرد به همراه داشته باشد‪ .‬حشیش به شکل صنعتی (مصنوعی) نیز تولید می شود که خطر مصرؾ آن به مراتب‬ ‫بیشتر از حشیش طبیعی است‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اگرچه بسیاری از افراد تصور می کنند چون حشیش یک گیاه است و به صورت طبیعی تولید می شود مصرؾ آن‬ ‫خطر چندانی به همراه ندارد‪ ،‬ولی حقیقت این است که مانند تنباکو‪ ،‬مواد شیمیایی موجود در حشیش نیز خطرناک‬ ‫بوده و می توانند مشکالت زیادی برای سالمتی فرد در پی داشته باشند‪.‬‬ ‫مصرؾ دائمی حشیش‪ ،‬ریسک بروز اختالالت روانی آن را تا دو برابر افزایش داده و می تواند باعث ابتال به‬ ‫شیزوفرنی شود‪ .‬مطالعات انجام شده نشان داده است که بین مصرؾ حشیش در گذشته و بروز عوارض ذهنی در‬ ‫آینده به خصوص برای کسانی که از لحاظ ژنتیکی آسیب پذیر هستند‪ ،‬رابطه محکمی وجود دارد‪ .‬در صورتی که فرد‬ ‫سابقه مشکالت روحی و روانی‪ ،‬افسردگ ی و یا پارانویا را داشته باشد‪ ،‬مصرؾ حشیش باعث بدتر شدن اوضاع و‬ ‫تشدید این گونه مشکالت خواهد شد‪.‬‬

‫‪25‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫برای کسانی که دچار مشکالت قلبی هستند‪ ،‬مصرؾ حشیش باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شده و می تواند‬ ‫خطر ساز باشد‪ .‬عالوه بر آن‪ ،‬مصرؾ طوالنی مدت و دائمی حشیش می تواند باعث ایجاد احساس خستگی مفرط و‬ ‫بی انگیزگی و همچنین کاهش میزان تمرکز و کیفیت یادگیری می شود‪ .‬عالوه بر این استفاده دائمی از حشیش باعث‬ ‫کاهش کیفیت اسپرم در مردان‪ ،‬و جلوگیری از تخمک گذاری در زنان می شود‪ .‬مصرؾ حشیش در زمان بازداری‬ ‫باعث آسیب رسیدن به جنین می شود‪.‬‬ ‫مصرؾ مداوم حشیش باعث توسعه یافتن بیماری اعتیاد و مزمن شدن آن می شود‪ .‬معتادان به حشیش همه وقت خود‬ ‫را صرؾ پیدا کردن‪ ،‬خریدن‪ ،‬و مصرؾ کردن آن می کنند‪ .‬آنها حتی در شرایطی که سایر جنبه های زندگی مانند‬ ‫خانواده‪ ،‬تحصیل و یا کارشان به شدت تحت تاثیر قرار می گیرد نیز نمی توانند اعتیاد خودشان را کنترل کنند‪.‬‬ ‫معتادان حشیش دچار تلورانس و مقاوم شدن بدن می شوند و برای رسیدن به همان لذت و نشئگی قبلی باید مقدار‬ ‫بیشتری مواد مصرؾ کنند‪ .‬در صورتی که آنها نتوانند میزان کافی مواد مصرؾ کرده و یا تصمیم به متوقؾ کردن‬ ‫مصرؾ بگیرند با عوار ض خماری رو به رو می شوند‪ .‬برخی از این عوارض عبارتند از‪ :‬حرص و ولع مصرؾ‪،‬‬ ‫کاهش اشتها‪ ،‬مشکالت خواب‪ ،‬از دست دادن وزن‪ ،‬پرخاشگری و عصبانیت‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬بی قراری و کابوس‬ ‫های شبانه‪ .‬این عوارض معموال ‪ 12‬ساعت پس از قطع مصرؾ آؼاز شده و تا یک هفته ادامه پیدا می کنند‪.‬‬ ‫‪ :‬عْارض هصزف حؼیغ‪ 6‬جذّل‬

‫‪26‬‬


‫‪ -٦-٣‬آرام بخش ها‬ ‫‪ .1‬معرفی آرام بخش ها‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی آرامبخش ها‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫آرامبخش ها گونه ای از دارو ها هستند که باعث بوجود آمدن‬ ‫احساس رضایت و تسکین در فرد مصرؾ کننده می شود‪ .‬این‬ ‫داروها اؼلب برای افرادی که به بیماری های روانی و یا‬ ‫عصبانیت های شدید مبتال هستند تجویز می شود‪ .‬همچنین آرام‬ ‫بخش ها برای عمل های جراحی‪ ،‬خواب آوری‪ ،‬و یا کاهش دادن‬ ‫میزان عوارض خماری در افرادی که تحت سم زدائی اعتیادهای‬ ‫مصرفی هستند نیز مورد استفاده قرار می گیرد‪.‬‬ ‫آرام بخش ها منحصرا به شکل قرص یا کپسول تولید می شوند‪.‬‬ ‫این داروها از طریق تاثیر بر سیستم مرکزی اعصاب‪ ،‬فعالیت‬ ‫های بدن را کند کرده و به مصرؾ کننده احساس آرامش و یا‬ ‫خواب آلودگی می دهند‪ .‬آن ها سرعت فرایندهای عادی مؽز را‬ ‫کاهش داده و تاثیراتی همچون سطحی شدن تنفس‪ ،‬صحبت کردن‬ ‫بریده بریده‪ ،‬کندی‪ ،‬خستگی‪ ،‬سردرگمی‪ ،‬و گشاد شدن مردمک‬ ‫چشم از خود به جای می گذارند‪ .‬همه داروهای خواب آور‪ ،‬شل‬ ‫کننده‪ ،‬ضد اسپاسم‪ ،‬مسکن‪ ،‬و یا داروهای مخصوص افراد‬ ‫روانپریش در زمره دارو های آرام بخش قرار می گیرد‪.‬‬ ‫آرام بخش ها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند‪ :‬آرام بخش های قوی‪ ،‬و آرام بخش های ضعیؾ‪ .‬آرام بخش های‬ ‫قوی در حقیقت در زمره داروهای ضد روانپریشی قرار می گیرند چراکه اؼلب برای درمان اختالالت روانی مانند‬ ‫شیزوفرنی استفاده می شوند‪ .‬داروهای آرامبخش تحت نام های تجاری مالریل‪ ،‬هالدول‪ ،‬ناوانه‪ ،‬تورازین‪ ،‬پرولیکسین‬ ‫تولید می شوند‪ .‬داروهای آرامبخش ضعیؾ در دسته بنزودیازپین ها قرار می گیرند و تحت عنواینی چون زاناکس‪،‬‬ ‫والیوم‪ ،‬لیبریوم‪ ،‬آتیوان‪ ،‬کلونوپین تولید می شوند‪ .‬از این دارو ها برای درمان اختالالت روانی و عصبی‪ ،‬خماری‬ ‫اعتیاد‪ ،‬بی خوابی‪ ،‬اسپاسم های عضالنی‪ ،‬و تشنج استفاده می شود‪.‬‬ ‫در دز هایی که برای مصارؾ درمانی استفاده می شوند‪ ،‬آرامبخش ها تاثیراتی چون تسکین دادن اضطراب و‬ ‫عصبانیت و یا کنترل احساسات از خود به جا می گذارند‪ .‬بسیاری از داروهای آرام بخش برای کمک به خواب بهتر‬ ‫و راحت تر مورد استفاده قرار می گیرند‪ .‬با افزایش دوز مصرؾ‪ ،‬میزان کند شدن مکانیزم بدن نیز افزایش پیدا‬ ‫کرده و بدن دچار حالت لختی‪ ،‬خواب آلودگی‪ ،‬آشفتگی ذهنی‪ ،‬و ناتوانی جسمی می شود‪ .‬بسیاری از افراد پس از‬ ‫مصرؾ قرص های آرام بخش دچار حاالت بی حالی‪ ،‬خواب آلودگی و سرگیجه می شوند‪ .‬سایر عوارض جانبی این‬ ‫دارو ها عبارت است از‪ :‬کاهش انگیزه‪ ،‬تحریک پذیری‪ ،‬حالت تهوع‪ ،‬سردرد‪ ،‬بثورات پوستی‪ ،‬اختالل در عملکرد‬ ‫جنسی‪ ،‬بی نظمی قاعدگی‪ ،‬لرزش‪ ،‬از دست دادن یا افزایش اشتها‪ ،‬بی حالی و خواب آلودگی بیش از حد‪ ،‬و رویاهای‬ ‫زنده (توهم)‪ .‬استفاده دائمی و طوالنی مدت قرص های آرام بخش باعث به وجود آمدن وابستگی جسمی و روحی شده‬ ‫و می تواند اعتیادآور باشد‪ .‬نحوه اعتیاد به آرام بخش ها مشابه اعتیاد به باربیتورات ها می باشد‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫از مهمترین تفاوت بین آرام بخش های قوی و ضعیؾ این است که مصرؾ دائمی و طوالنی مدت نوع ضعیؾ‪ ،‬به‬ ‫منظور شادی و سرخوشی‪ ،‬آنان را در معرض سوء استفاده از مواد قرار داده و باعث توسعه یافتن بیماری اعتیاد‬ ‫می شود‪ .‬بعالوه به دلیل این که این نوع داروها به طور گسترده ای توسط پزشکان تجویز می شوند‪ ،‬مصرؾ‬ ‫کنندگان اؼلب به را حتی قادر به تهیه آن هستند‪ .‬برخی از مصرؾ کنندگان آرام بخش ها را به صورت تفریحی‪ ،‬و یا‬ ‫به صورت همزمان با سایر مواد کند کننده بدن مانند هروئین مصرؾ می کنند که می تواند خطرات زیادی برای‬ ‫سالمتی فرد به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫عوامل متعددی در شکل گیری اعتیاد به قرص های آرام بخش دخیل هستند‪ .‬افرادی که به طور دائمی از این داروها‬ ‫استفاده می کنند به تدریج به آن وابسته شده و برای دستیابی به همان میزان آرامش قبلی‪ ،‬مجبور به مصرؾ میزان‬ ‫بیشتری از آن هستند‪ .‬با مصرؾ دوزهای باالتر‪ ،‬فرد دچار تلورانس و مقاومت بدن شده و نه تنها به مصرؾ آرام‬ ‫بخش ها وابسته می شود‪ ،‬بلکه میزان مصرؾ خود را نیز دائما افزایش می دهد‪ .‬عامل دیگری که باعث وابستگی‬ ‫افراد می شود‪ ،‬بعد روانی نیاز به مصرؾ است‪ .‬برای مثال افرادی که برای درمان عصبانیت تحت تجویز قرص‬ ‫های آرامبخش قرار می گیرند‪ ،‬از نظر روحی نیز به آن وابسته شده و عادت می کند تا برای پیشگیری از بروز‬ ‫عصبانیت‪ ،‬همواره به قرص های آرام بخش پناه ببرند‪ .‬این افراد به احساس آرامش و نشئگی ناشی از مصرؾ مواد‬ ‫وابسته شده و به سرعت باعث رشد و توسعه بیماری اعتیاد می شوند‪ .‬معتادان به آرام بخش ها استفاده از این قرص‬ ‫ها را به عنوان یک راه حل موقت برای تسکین دردهای جسمی و روحی خود انتخاب کرده و خواه ناخواه مرز بین‬ ‫مصرؾ درمانی‪ ،‬و سوء استفاده از مواد را گم می کنند‪ .‬همی امر سبب می شود که به راحتی در دام چرخه اعتیاد‬ ‫گرفتار شده و باعث گسترش هرچه بیشتر این وابستگی شوند‪.‬‬ ‫استفاده ؼیر قانونی و سوء مصرؾ داروهای آرام بخش عالوه بر اثرات روحی‪ ،‬آسیب های جسمی فراوانی نیز به‬ ‫فرد وارد می کند‪ .‬این داروها مکانیزم عادی فعالیت بدن را مختل کرده و در صورت مصرؾ مداوم می توانند به‬ ‫مرگ منجر شوند‪ .‬همچنین از نظر اجتماعی نیز وابستگی به داروهای آرام بخش مشکل زا بوده و می تواند باعث‬ ‫لطمه وارد شدن به سایر جنبه های زندگی فرد معتاد از جمله خانواده‪ ،‬کار و امور مالی شود و تا زمانی که وی به‬ ‫مصرؾ اینگونه قرص ها ادامه داده و برای درمان خود به پزشک معالجه نکند‪ ،‬بیماری او درمان نخواهد شد‪.‬‬ ‫در صورت قطع مصرؾ مواد آرامبخش و یا تصمیم به ترک اعتیاد‪ ،‬بدن از خود واکنش نشان داده و وابستگی شدید‬ ‫خود به این داروها را به صورت عوارض خماری ظاهر می کند‪ .‬نشانه های خماری در افراد مختلؾ‪ ،‬بسته به‬ ‫میزان مصرؾ با سایرین متفاوت است‪ .‬به دلیل شدت عوارض و خطرات احتمالی که خماری به همراه دارد‪ ،‬توصیه‬ ‫می ش ود که این مرحله تحت نظر و نظارت پزشک متخصص صورت بگیرد‪ .‬نشانه های خماری بدن حدودا ‪ 6‬الی‬ ‫‪ 36‬ساعت بعد از آخرین بار مصرؾ آؼاز شده و یک الی دو روز بعد از آعاز به نقطه اوج خود می رسد‪ .‬در‬ ‫شرایط خاصی‪ ،‬برای کاهش دادن میزان فشار ناشی از خماری در معتادان به قرص های آرام بخش‪ ،‬داروهای‬ ‫خاصی توسط پزشک تجویز می شود‪ .‬برخی از نشانه های خماری عبارتند از‪ :‬تشنج‪ ،‬حمالت روانی‪ ،‬لرز‪،‬‬ ‫گرگرفتگی‪ ،‬از دست دادن اشتها‪ ،‬تعریق شبانه‪ ،‬تنفس سریع‪ ،‬گیجی‪ ،‬توهم‪ ،‬درد عضالنی‪ ،‬تحریک پذیری و خشم‪.‬‬

‫‪28‬‬


‫جذّل‪7‬‬

‫‪ :‬عْارض هصزف آرام تخغ ُا‬

‫‪29‬‬


‫‪ -1-3‬نیکوتین‬ ‫‪ .1‬معرفی حشیش‬ ‫‪ .2‬عوارض و تاثیرات‬

‫‪ -١‬معرفی تنباکو‬ ‫‪‬‬

‫تنباکو یا توتون‪ ،‬گیاهی با برگهای پهن است که به منظور استعمال دخانیات کشت می شود‪ .‬برگ های خشک و‬ ‫بریده شده این گیاه را به صورت سیگار یا قلیان مصرؾ کرده و برگ های برش نخورده را نیز به صورت سیگار‬ ‫برگ مصرؾ می کنند‪ .‬دود حاصل از سوختن تنباکو دارای ماده ای به نام نیکوتین است‪ .‬پس از کشیدن (تدخین) دود‬ ‫تنباکو‪ ،‬نیکوتین موجود در آن ظرؾ چند ثانیه وارد جریان خون شده و به مؽز می رسد‪ .‬نیکوتینی که به مؽز می‬ ‫رسد باعث ترشح شدن لحظه ای آدرنالین در خون‪ ،‬و احساس لذت و انرژی می شود‪ .‬اثر آدرنالین تولید شده سریعا‬ ‫از بین رفته و باعث خستگی و کسل شدن فرد می شود‪ .‬در این شرایط فرد مجددا به همان احساس ناشی از ترشح‬ ‫آدرنالین نیاز پیدا کرده و مجددا اقدام به مصرؾ می کند‪ .‬به این دلیل که بدن به سرعت نسبت به نیکوتین مقاوم شده‬ ‫و تلورانس پیدا می کند‪ ،‬فرد برای دستیابی به لذت اولیه‪ ،‬مصرؾ خود را بیشتر و بیشتر کرده و از ظاهر شدن‬ ‫عالئم خماری پیشگیری می کند‪ .‬این سیکل احساس لذت و احساس نیاز بارها و بارها ادامه پیدا کرده و باعث بوجود‬ ‫آمدن بیماری اعتیاد به نیکوتین می شود‪.‬‬ ‫ػکل‪ : 5‬هْاد ػیویایی هْجْد در طیگار‬

‫‪‬‬

‫درحدود ‪ 4222‬نوع ترکیب شیمیایی در دود سیگار وجود که حداقل ‪ 252‬عدد از آنان برای سالمتی انسان مضر‬ ‫هستند‪ .‬در زیر تعدادی از این ترکیبات شیمیایی شرح داده شده اند‪:‬‬

‫‪31‬‬


‫‪ .١‬بوتادیان نوعی ماده شیمیایی است که از آن در فرایند تولید الستیک استفاده می شود‪ .‬بنابر تعریؾ مرکز‬ ‫کنترل و پیشگیری بیماری در آمریکا‪ ،‬این ماده خطر ابتال به سرطان ؼدد لنفاوی‪ ،‬سرطان معده‪ ،‬و سرطان‬ ‫خون را افزایش می دهد‬ ‫‪ .٢‬آکرولین نوعی گاز است که باعث بروز سرطان ریه می شود‪ .‬این ماده مانع از ترمیم ‪ DNA‬در بدن شده‬ ‫و با از بین بردن پوشش ریه ها‪ ،‬باعث بروز بیماری های ریوی می شود‪.‬‬ ‫‪ .٣‬آرسنیک ماده ای است که از آن برای نگهداری از چوب استفاده می شود‪ .‬این ماده در بدن انسان باعث‬ ‫بروز بیماری های قلبی و سرطان می شود‪.‬‬ ‫‪ .٤‬بنزن ماده اولیه تولید بسیاری از مواد شیمیایی است‪ .‬این ماده باعث بروز انواع سرطان به خصوص‬ ‫سرطان خون می شود‪.‬‬ ‫‪ .٥‬کادمیم نوعی فلز است که از آن در فرایند تولید باطری استفاده می شود‪ .‬کادمیم باعث اختالل در فرایند‬ ‫ترمیم دی ان ای شده و به سرخ رگ ها و کبد نیز آسیب می رساند‪.‬‬ ‫‪ .٦‬کروم عنصری است که در ساخت برخی آلیاژها و رنگ مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬ثابت شده است که‬ ‫کروم رابطه مستقیمی با سرطان ریه دارد‪.‬‬ ‫‪ .1‬فرمالدئید نوعی ماده شیمیایی است که برای کشتن باکتری ها و محافظت از انسان ها و حیوانات مورد‬ ‫استفاده قرار می گیرد‪ .‬این ماده بسیار سمی تاثیر زیادی در مبتال شدن فرد به بیماری های رسوی دارد‪.‬‬ ‫‪ .8‬پلونیوم ‪ ٢١1‬نوعی ماده رادیواکتیو است که با استنشاق دود سیگار مستقیما وارد شش ها می شود‪ .‬برخی‬ ‫از پژوهش ها نشان داده اند که کسانی که روزانه حدود ‪ 32‬نخ سیگار مصرؾ می کنند‪ ،‬در معرض‬ ‫میزان رادیواکتیوی برابر با تشعشعات یک سال ایکس‪-‬ری ‪ 322‬قرار می گیرند‪.‬‬ ‫‪ .3‬تار (قطران) یک ماده جامد است که در بدن باعث افزایش خطر سرطان می شود‪ .‬این ماده بر روی دندان‬ ‫ها‪ ،‬شش ها‪ ،‬و ناخن ها پسماندی چسبناک و قهوه ای رنگ از خود به جا می گذارد‪.‬‬ ‫‪ .12‬مونوکسید کربن و نیکوتین ترکیب مضری از گازها است که بر اثر کشیدن دود تنباکو وارد ریه ها و‬ ‫سپس جریان خون می شود‪ .‬مونوکسید کربن میزان اکسیژنی که توسط گلوبول های قرمز حمل می شود را‬ ‫کاهش می دهد‪ .‬همچنین باعث افزایش میزان کلسترول خون شده و به تدریج رگ های خونی را تنگ تر‬ ‫می کند که این امر موجب ابتال به بیماری های قلبی‪ ،‬گرفتگی رگ های خونی و حمالت قلبی می شود‪.‬‬ ‫نیکوتین ماده شیمیایی سمی و خطرناکی است که بسیار اعتیاد آور است‪ .‬این ماده باعث افزایش فشار خون‪،‬‬ ‫افزایش ضربان قلب‪ ،‬و تنگی عروق و رگ های می شود که در نهایت می توان به سکته قلبی منجر شود‪.‬‬ ‫بسته به میزان و تکرار مصرؾ نیکوتین‪ ،‬این ماده بین ‪ 6‬تا ‪ 8‬ساعت پس از کشیدن سیگار یا قلیان در بدن‬ ‫باقی می ماند‪ .‬به عنوان اعتیادآور ترین نوع مواد‪ ،‬نیکوتین دارای عوارض جانبی خماری نیز می باشد‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫نیکوتین ماده ای بسیار اعتیادآور است‪ .‬بالفاصله پس از استعمال دود تنباکو‪ ،‬نیکوتین وارد جریان خون شده و ظرؾ‬ ‫تنها ‪ 12‬ثانیه به مؽز می رسد‪ .‬در آنجا با تاثیرگذاری روی مدارهای پاداش مؽز باعث به وجود آمدن احساس لذت و‬ ‫نشاط می شود‪ ،‬هرچند این حالت تنها چند دقیقه دوام می آورد‪ .‬بنابراین فرد مصرؾ کننده اشتیاق بیشتری به مصرؾ‬ ‫پیدا کرده و برای ادامه یافتن احساس لذت و پیشگیری از بروز عالئم خماری بازهم اقدام به مصرؾ می کند‪ .‬در بلند‬ ‫مدت‪ ،‬مصرؾ نیکوتین باعث ایجاد تلورانس و مقاوم شدن بدن می شود‪ .‬بنابراین علیرؼم همه مستنداتی که مبنی بر‬ ‫زیان آور بودن مصرؾ دخانیات وجود دارد‪ ،‬این افراد نمی توانند مصرؾ خود را کنترل کنند چرا که بیماری اعتیاد‬ ‫در آنها توسعه یافته و آنها را معتاد کرده است‪.‬‬ ‫نیکوتین باعث افزایش خطر ابتال به بیماری کرون و آرتریت روماتوئید شده و نقش به سزایی در بروز نشانه های‬ ‫بیماری های خود ایمنی دارد‪.‬‬ ‫مطالعات اخیر نشان داده است که ارتباط مستقیمی بین مصرؾ تنباکو و کاهش میزان تراکم استخوان وجود دارد‪.‬‬ ‫استعمال دود تنباکو در کنار عوامل مانند وزن‪ ،‬نوشیدن الکل‪ ،‬و میزان تحرک جسمی در مبتال شدن فرد به بیماری‬ ‫پوکی استخوان و افزایش احتمال شکستگی استخوان تاثیر به سزایی دارد‪ .‬همچنین استخوان های بدن زنان و مردان‬ ‫مسنی که سیگار مصرؾ می کنند به تدریج ضعیؾ شده و تحلیل می رود‪ .‬متوقؾ کردن استعمال دخانیات می تواند‬ ‫بعد از چندین سال‪ ،‬احتمال شکستگی استخوان را کاهش دهد‪ .‬همچنین میزان ریسک مصرؾ زود هنگام دخانیات در‬ ‫زنان بسیار بیشتر از مردان بوده و آنان را در معرض خطر پوکی استخوان قرار می دهد‪ .‬همچنین سطح استروژن‬ ‫خون آنان را کاهش داده و باعث قائدگی زودهنگام می شود‪.‬‬

‫‪31‬‬


‫‪‬‬

‫مواد شیمیایی موجود در دود تنباکو به گلوبول های قرمز خون و به عملکرد قلب آسیب می زند‪ .‬این آسیب ها‬ ‫خطرات زیر را نیز به همراه دارد‪:‬‬ ‫‪ o‬آترواسکلروز – نوعی بیماری است که که باعث تولید یک ماده مومی شکل به نام پالک شده و رگ ها و‬ ‫شریان های خون رسانی بدن را مسدود می کند‪.‬‬ ‫‪ o‬آنوریسم – که باعث بزرگ شدن و بیرون زدن دیواره سرخرگ ها و پارگی ناگهانی آنها شده و به مرگ‬ ‫منجر شود‪.‬‬ ‫‪ o‬بیماری های عروق کرونر قلب (‪ – )PA‬حالتی که در آن پالک ها مسیر رسیدن خون به مؽز و سایر اندام‬ ‫ها را مسدود کرده و باعث آسیب رسیدن به آنها می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬سکته مؽزی – که بر اثر نرسیدن خون به مؽز و یا خون ریزی ایجاد می شود‪.‬‬ ‫استنشاق دود تنباکو می تواند باعث بروز تؽییرات شیمیایی در خون شده و با مسدود کردن و باریک کردن رگ ها‪،‬‬ ‫به آنان آسیب برساند‪ .‬هر یک نخ سیگار یا پک زدن قلیان‪ ،‬باعث زخم شدن ریه ها و آسیب رسیدن به سیستم تنفسی‬ ‫شود‪ .‬عالوه بر آن عوارض زیر را نیز به همراه دارد‪:‬‬ ‫‪ o‬بیماری مزمن انسداد ریوی (‪ – )COPD‬بیماری که به مرور زمان باعث خس خس کردن ریه‪ ،‬تنگی‬ ‫نفس‪ ،‬و بروز سایر عالئم می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬امفیزم – بیماری که بر اثر آن جداره شش ها خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و یا بر اثر پارگی‬ ‫ؼشاء ریوی‪ ،‬تنفس کردن برای فرد مشکل می شود‪.‬‬ ‫‪ o‬برونشیت مزمن – که باعث متورم شدن پوشش لوله های برونشیتی شده و میزان هوای ورودی به ریه ها‬ ‫را کاهش می دهد‪.‬‬ ‫‪ o‬ذات الریه ‪ -‬عفونتی است که منجر به التهاب و پرشدن فضاهای داخل ریه و مجاری هوایی از مایع‬ ‫میگردد‪.‬‬ ‫دود کردن تنباکو عالوه بر سایر قسمت های بدن‪ ،‬برای چشم ها نیز زیان آور است‪ .‬مطالعات نشان می دهد که‬ ‫استعمال دخانیات خطر ابتال به آب مروارید‪ ،‬و آسیب عصب بینایی را نیز افزایش می دهد که هر دوی این ها می‬ ‫توانند منجر به از دست دادن بینایی و کوری شوند‪.‬‬ ‫حداقل ‪ 12‬نوع از سموم موجود در دود سیگار به طور مستقیم و ؼیر مستقیم در مبتال شدن به سرطان نقش دارند‪ .‬از‬ ‫جمله این آسیب ها می توان به بیماری های زیر اشاره نمود‪:‬‬ ‫‪ o‬سرطان مثانه‬ ‫‪ o‬سرطان خون و مؽز استخوان‬ ‫‪ o‬سرطان دهانه رحم‬ ‫‪ o‬سرطان مری‬ ‫‪ o‬سرطان های کلیه و حالب‬ ‫‪ o‬سرطان حنجره‬ ‫‪ o‬سرطان ریه‬ ‫‪ o‬سرطان های دهان‪ ،‬بینی‪ ،‬و گلو‬ ‫‪ o‬سرطان پانکراس‬ ‫‪ o‬سرطان معده‬ ‫‪ o‬سرطان نای‬

‫‪‬‬

‫اوردوز و مصرؾ بیش از اندازه نیکوتین بسیار به ندرت رخ می دهد چون میزان نیکوتینی که از طریق کشیدن به‬ ‫بدن وارد می شود باعث اوردوز نمی شود‪ .‬با این حال‪ ،‬نیکوتین ماده ای سمی است و مصرؾ مقدار زیاد آن می‬ ‫تواند خطرناک باشد‪ .‬مصرؾ بیش از حد نیکوتین باعث به وجود آمدن احساس گیجی‪ ،‬و پایین آمدن فشار خون و‬ ‫میزان تنفس می شود که در مواردی ممکن است منجر به مرگ شود‪.‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪32‬‬


‫جذّل‪8‬‬

‫‪ :‬عْارض هصزف تٌثاکْ‬

‫‪33‬‬


‫‪ -8-٣‬سایر مواد اعتیاد آور‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اکستازی‬ ‫ال اس دی‬ ‫استروئیدها‬ ‫ترکیب مواد مخدر‬

‫اکستازی (قرص اکس)‬ ‫معرفی اکستازی‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اکستازی نوعی ماده مخدر تحریک کننده و‬ ‫روانگردان است‪ .‬مصرؾ اکستازی باعث افزایش‬ ‫دمای بدن‪ ،‬ضربان قلب‪ ،‬و فشار خون شده و فشار‬ ‫زیادی به قلب وارد می کند‪ .‬قرص های اکس‬ ‫محتویات چندان مشخصی ندارند و اؼلب اوؼات به‬ ‫صورت ترکیبی از سایر مواد ساخته می شوند‪ .‬از‬ ‫جمله مواد تشکیل دهنده قرص های اکستازی می توان‬ ‫به ال اس دی‪ ،‬کوکائین‪ ،‬هروئین‪ ،‬آمفتامین‪ ،‬متافتامین‪،‬‬ ‫کافئین و یا حتی موادی مانند مرگ موش و یا‬ ‫داروهای ضد انگل سگ نیز اشاره نمود‪ .‬به همین‬ ‫دلیل فردی که اقدام به مصرؾ اینگونه قرص ها می‬ ‫کند به هیچ عنوان نمی تواند از محتویات آن مطمئن‬ ‫باشد‪ .‬خطر اصلی زمانی رخ می دهد که فرد به‬ ‫منظور دستیابی به همان میزان لذت و نشئگی قبلی‬ ‫اقدام به مصرؾ دوز مشخصی از مواد نماید‪ ،‬در‬ ‫صورتی که اطالعی از خلوص ماده مصرفی خود نیز‬ ‫ندارد‪ .‬این امر می تواند خطر اوردوز را به شدت‬ ‫افزایش داده و حتی باعث مرگ مصرؾ کننده شود‪.‬‬ ‫ماده مخدر اکستازی معموال به شکل قرص های اکس یافت می شود‪ ،‬با این حال به روش های دیگری مانند تزریق‬ ‫کردن نیز مصرؾ می شود‪ .‬اکستازی مایع همان گاما هیدروکسی بوتانوئیک اسید (‪ )GHB‬است که باعث کند شدن‬ ‫انتقال پیام های عصبی از مؽز به بدن شده و در موادی مانند تمیز کننده های فاضالب‪ ،‬زمین شو ها‪ ،‬و حالل های‬ ‫چربی نیز به کار برده می شود‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫قرص های اکستازی را " قرص عشق " نیز می نامند‪ .‬چراکه مصرؾ آنها باعث افزایش میزان درک و احساس از‬ ‫رنگ ها‪ ،‬صداها و تماس های فیزیکی شده و مثال در حین سکس احساس بهتری به افراد می دهد‪ .‬عالوه بر این‪،‬‬ ‫قرص های اکستازی حاوی مواد توهم زا بوده و باعث می شود تا فرد چیزهایی را ببیند و حس کند که در حقیقت‬ ‫وجود خارجی ندارند‪ .‬اثر توهم زایی این قرص ها بسیار خطرناک بوده و ممکن است اصطالحا فرد را به فاز های‬ ‫مختلفی هدایت کند‪ .‬برای مثال ممکن است فرد خاطرات اندوهبار گذشته را به یاد آورده و بدون دلیل ؼمگین شود‪.‬‬ ‫مصرؾ اکستازی باعث از بین رفتن سیگنال های هشدار دهنده بدن می شود و در نتیجه قدرت ریسک و خطر‬ ‫پذیری فرد‪ ،‬از محدودیت های فیزیکی و توانایی های او بیشتر می شود‪ .‬برای مثال فرد پس از مصرؾ اکستازی‬ ‫ممکن است نتواند گرم شدن بدن خود را تشخیص دهد و همین امر باعث گرمازدگی و یا حتی مرگ او شود‪.‬‬

‫‪34‬‬


‫‪ :‬عْارض هصزف اکظتاسی‪9‬‬

‫‪35‬‬

‫جذّل‬


‫ال اس دی‬ ‫معرفی اکستازی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫ال اس دی یکی از قوی ترین مواد شیمیایی روانگردان‬ ‫است‪ .‬ماده اصلی این ماده مخدر اسید لیزرجیک دی اتیل‬ ‫آمید است که از نوعی قارچ به اسم ارگوت که بر روی‬ ‫چاودار و سایر ؼالت رشد می کند به دست می آید و سپس‬ ‫در آزمایشگاه های ؼیر قانونی و زیر زمینی به کریستال‬ ‫های ال اس دی تبدیل می شود‪ .‬کریستال ها نیز به راحتی‬ ‫برای مصرؾ به مایعی بدون بو‪ ،‬بدون رنگ و تلخ مزه‬ ‫تبدیل می شود‪.‬‬ ‫ال اس دی به شکل قرص‪ ،‬کپسول و یا کپسول های‬ ‫ژالتینی به صورت ؼیر قانونی تولید شده و با نام های‬ ‫مستعار زیادی از جمله " اسید " در خیابان ها فروخته می‬ ‫شود‪ .‬ال اس دی مایع معموال به ندرت فروخته می شود اما‬ ‫گاهی نوع مایع ال اس دی را در کاؼذ های جذب کننده‬ ‫مایع ریخته و سپس این کاؼذها را به مربع های کوچک تقسیم می کنند‪ .‬در مواردی این تکه های کاؼذی را با‬ ‫تصاویر کارتونی و یا نوشته هایی نیز تزئین می کنند‪ .‬صرفنطر از شکل ماده مخدر ال اس دی‪ ،‬مصرؾ آن یک‬ ‫نتیجه یکسان دارد که آن قطع ارتباط مصرؾ کننده با دنیای واقعی و اسیر شدن در اوهام و خیاالت می باشد‪.‬‬ ‫مصرؾ کنندگان ال اس دی این توهمات که گاهی تا ‪ 12‬ساعت به طول می انجامد را سفر می نامند‪ .‬در صورتی که‬ ‫تجربه آنها خوب و خوشایند باشد آن را سفر خوب‪ ،‬و در صورتی که این سفر ناخوشایند باشد آن را سفر بد و یا‬ ‫زندگی در جهنم می نامند‪.‬‬

‫عوارض و تاثیرات‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫به طور کلی تاثیراتی که مصرؾ ال اس دی بر انسان می گذارد ؼیر قابل پیش بینی می باشد‪ .‬این عوارض بسته به‬ ‫میزان مصرؾ‪ ،‬شخصیت فرد‪ ،‬حالت روحی او در زمان مصرؾ و شرایط محیطی وی تؽییر می کند‪ .‬حالت های‬ ‫فرد پس از هر بار مصرؾ مانند تاس انداختن است‪ .‬هر تجربه مصرؾ اینگونه مواد می تواند بسیار خوب و لذت‬ ‫بخش و یا بسیار بد و وحشتناک باشد‪.‬‬ ‫به طور معمول اولین نشانه های مصرؾ ال اس دی حدودا ‪ 32‬الی ‪ 32‬دقیقه پس از مصرؾ ظاهر می شود‪ .‬در این‬ ‫مرحله معموال مردمک چشم گشاد شده و دمای بدن فرد به شدت باال یا پایین می رود‪ .‬افزایش ضربان قلب‪ ،‬فشار‬ ‫خون و عرق کردن و لرزیدن نیز از جمله نشانه های مصرؾ اینگونه مواد می باشد‪.‬‬ ‫افرادی که ال اس دی مصرؾ می کنند معموال اشتهای خود را از دست می دهند بی خواب می شوند و یا مداوم‬ ‫دهانشان خشک می شود‪ .‬همچنین درک بصری فرد دچار تؽییر شده و ممکن است اطراؾ خود را به یک رنگ‬ ‫بخصوص مشاهده کند‪ .‬تؽییرات شدید رفتاری و شخصیتی نیز از جمله عوارض رایج می باشد‪ .‬با این حال مهمترین‬ ‫عارضه ای که فرد مصرؾ کننده آن دچار می شود عدم توانایی تشخیص واقعیت و حقیقت است در زمان مصرؾ‬ ‫است‪.‬‬ ‫برخی از مصرؾ کنندگان ال اس دی پس از مصرؾ دچار لذت شدیدی می شوند که باعث می شود زندگی روزمره‬ ‫خود را رها کرده و دائما به دنباب مصرؾ مواد و تکرار چنین تجربیاتی باشند‪ .‬برخی نیز پس از مصرؾ به‬ ‫احساسات عجیب و ؼریب‪ ،‬ترس و وحشت زیاد‪ ،‬و احساس مرگ دچار می شوند ولی هنگامی که این تجربه آؼاز‬ ‫می شود هیچ راهی برای متوقؾ کردن آن و بازگشت به حالت عادی وجود ندارد و آنها ممکن است تا ‪ 12‬ساعت‬ ‫نی ز در چنین حالتی به سر ببرند‪ .‬برخی از افراد هیچگاه از تجربه سفر بد خود رها نشده و تا آخر عمر عوارض‬ ‫مصرؾ این نوع ماده مخدر را تجربه می کنند‪.‬‬ ‫در صورتی که مصرؾ ال اس دی بسیار زیاد باشد فرد دچار هذیان گویی و توهم بصری می شود‪ .‬زمان‪ ،‬اندازه ها‬ ‫و تصور فرد از خودش دچار تؽییر می شود‪ .‬اشیا به حرکت در آمده و رنگ ها و صداها حالتی ؼیر عادی به خود‬ ‫می گیرند‪ .‬در چنین شرایطی حتی یک احساس لمس کردن ساده نیز می تواند احساساتی عجیب و یا ترسناک با خود‬ ‫به همراه داشته باشد‪ .‬توهم ناشی از مصرؾ ال اس دی به گونه ای است که فرد دچار روی هم افتادگی احساسات‬ ‫می شود به گونه ای که ممکن است بعضی از رنگ ها را شنیده و یا صداها را مشاهده نماید‪ .‬اینگونه احساسات‬ ‫بسیار شدید بوده و ممکن است باعث ترس و وحشت فرد شود‪.‬‬

‫‪36‬‬


‫‪‬‬

‫ا فرادی که به طور مداوم از این ماده استفاده می کنند به تریج نسبت به آن مقاوم شده و مجبور می شوند برای تجربه‬ ‫احساسات قبلی‪ ،‬مقدار بیشتری از این ماده را مصرؾ کنند‪ .‬این چرخه تلورانس و مصرؾ‪ ،‬رفته رفته باعث پیشرفت‬ ‫و گسترش بیماری اعتیاد شده و فرد را به مصرؾ این ماده معتاد می کند‪.‬‬ ‫جذّل‪ : 10‬عْارض هصزف ال اص دی‬

‫استروئیدها‬ ‫معرفی اکستازی‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫استروئیدها موادی هستند که با تقلید از هورمون‬ ‫های طبیعی بدن‪ ،‬قسمت های خاصی را تحریک‬ ‫می کنند‪ .‬برای مثال استروئیدها‪ ،‬پیام رسان های‬ ‫عصبی مربوط به رشد بافت های ماهیچه را‬ ‫تحریک کرده و باعث رشد آنها می شوند‪.‬‬ ‫هورمون های طبیعی موجود در بدن انسان مانند‬ ‫یک کلید عمل کرده و می تواند دسترسی به این‬ ‫پیام رسان ها را کنترل کند‪ .‬استروئیدها نیز به‬ ‫دلیل ساختار مشابهی که با این هورمون ها دارند‬ ‫می توانند باعث فعال شدن این پیام رسان ها شده‬ ‫و یک فرایند دومینو مانند را در بدن آؼاز کنند‪.‬‬ ‫بدین ترتیب مصرؾ استروئیدها‪ ،‬باعث تحریک‬ ‫شدن پیام رسان های عصبی و در نتیجه رشد‬ ‫بافت های ماهیچه ای بدن می شود‪.‬‬ ‫استروئیدها به شکل قرص‪ ،‬کپسول‪ ،‬و یا مایعات قابل تزریق یافت می شوند‪ .‬مصرؾ این داروها سرعت بازسازی و‬ ‫ترمیم بافت های عضالنی را افزایش داده و لذا فرد قادر به تمرین کردن با وزنه های سنگین تر‪ ،‬و در زمان های‬ ‫طوالنی تر خواهد بود‪ .‬همین امر باعث افزایش ضخامت و بزرگ تر شدن بافت های ماهیچه در یک زمان کوتاه می‬ ‫شود‪ .‬البته مصرؾ استروئیدها باعث نگهداری مایعات در بافت عضالنی و پؾ کردن و نرم شدن آنان نیز می شود‪.‬‬

‫‪37‬‬


‫عوارض و تاثیرات‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اگرچه استروئیدها در مواردی برای درمان برخی از بیماری ها تجویز می شوند‪ ،‬ولی اؼلب به منظور دستیابی به‬ ‫اندامی زیبا و ورزیده‪ ،‬و افزایش قدرت عضالنی مورد استفاده قرار می گیرد‪ .‬در حقیقت دلیل اصلی استفاده از‬ ‫استروئیدها‪ ،‬افزایش دادن اندازه ماهیچه ها یا كاهش دادن میزان چربي بدن است‪ .‬افرادی كه به این دالیل از‬ ‫استروئید ها استفاده مي كنند اؼلب به نوعي بیماری رفتاری دچار می شوند كه درآن مردان با وجودی كه مقدار‬ ‫زیادي ماهیچه دارند‪ ،‬تصور مي كنند که بدنی ضعیؾ و الؼر داشته و زنان با وجود اینکه الؼر هستند‪ ،‬تصور مي‬ ‫كنند بسیار چاق هستند ‪ .‬در شرایطی که فرد دائما به دنبال عضالنی بودن و یا حجیم بودن عضالت خود باشد‪ ،‬به‬ ‫سختی خواهد توانست مصرؾ استروئیدها را قطع کنند‪ .‬برخی از این افراد مصرؾ استروئیدها را تا مرز آسیب‬ ‫رساندن به سالمتی خود ادامه می دهند‪ .‬در صورتی که مصرؾ این دارو طوالنی مدت شود‪ ،‬فرد به آن وابستگی‬ ‫پیدا کرده و در صورت قطع مصرؾ‪ ،‬عالئم روانی اعتیاد به آن در قالب خشم و عصبانیت و یا افسردگی ظاهر‬ ‫خواهد شد‪ .‬سایر عالئم اعتیاد به این نوع داروها عبارتند از‪ :‬آکنه شدید‪ ،‬بیماری های قلبی‪ ،‬بیماری های کبدی‪ ،‬لرز‪،‬‬ ‫بیماری های عفونی‪ ،‬افسردگی و یا مرگ‪.‬‬ ‫عوارض مصرف طوالنی مدت استروئیدها عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ o‬آسیب به ؼدد جنسی (بیضه ها و تخمدانها)‬ ‫‪ o‬بیماری های کبدی‬ ‫‪ o‬اختالالت کلیوی‬ ‫‪ o‬خشونت‬ ‫‪ o‬پارانویا‬ ‫‪ o‬نوسانات خلقی شدید از جمله افسردگی‬ ‫‪ o‬آکنه شدید‬ ‫‪ o‬افزایش میزان کلسترول خون‬ ‫‪ o‬فشار خون باال‬ ‫‪ o‬صدمات به تاندون ها‬ ‫‪ o‬توهم قدرت و شکست ناپذیری‬ ‫‪ o‬تجمع مایعات در بدن‬ ‫‪ o‬لرزش عضالت‬ ‫‪ o‬توقؾ رشد استخوان ها در نوجوانان‬

‫ترکیب مواد مخدر‬ ‫‪‬‬

‫ترکیب کردن و یا مصرؾ همزمان‬ ‫مواد مخدر اقدامی بسیار خطرناک‬ ‫است‪ .‬این ترکیب کردن می تواند مواد‬ ‫مخدر قانونی مانند نیکوتین و الکل‪،‬‬ ‫ترکیب کردن انواع قرص ها و‬ ‫داروها‪ ،‬و یا ترکیب بسیار خطرناک‬ ‫هروئین و کوکائین‪ ،‬با فنتانیل (نوعی‬ ‫داروی مخدر ضد درد) را شامل‬ ‫شود‪ .‬صرفنظر از نوع ترکیباتی که‬ ‫به طور همزمان مصرؾ می شود‪،‬‬ ‫باید به این نکته توجه داشت که این‬ ‫کار باعث تداخل یافتن اثرات این‬ ‫داروها بر سیستم بدن شده و می تواند‬ ‫اثرات زیان بار و جبران ناپذیری‬ ‫برای فرد به همراه داشته باشد‪.‬‬

‫‪38‬‬


‫‪ -٤‬مواد مخدر و بیماری ها‬ ‫کسانی که مواد مخدر مصرف می کنند بیشتر در معرض بیماری های مزمن و حاد قرار می گیرند‪ .‬بیماری های خونی مانند‬ ‫ایدز و هپاتیت رایج ترین علت مرگ در بین این افراد است‪ .‬برای افزایش آگاهی در خصوص خطرات سالمتی مصرف مواد‬ ‫مخدر‪ ،‬در این قسمت برخی از رایج ترین این بیماری های و عفونت ها شرح داده شده است‪.‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬

‫اچ‪.‬آی‪.‬وی و ایدز‬ ‫هپاتیت‬ ‫عوارض قلبی عروقی‬ ‫مشکالت دستگاه تنفسی‬ ‫آسیب های کبد و کلیه‬ ‫مشکالت مؽز و اعصاب‬ ‫مشکالت بهداشت روانی‬ ‫سرطان‬ ‫عوارض دوران بارداری‬ ‫سایر اثرات سالمتی‬

‫اچ آی وی و ایدز‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫از سال ‪ 1382‬میالدی که بیماری ایدز به صورت یک اپیدمی در آمد‪ ،‬مصرؾ مواد مخدر و اعتیاد به طور جدایی‬ ‫ناپذیری با این بیماری مرتبط دانسته شد‪ .‬این ارتباط به دلیل قابلیت منتقل شدن این بیماری بین افرادی است که مواد‬ ‫مخدر را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند‪ .‬این بیماری که در زبان فارسی "ویروس نقص ایمنی انسانی" نام‬ ‫دارد باعث می شود تا بدن قدرت مقابله با عفونت ها را از دست داده و حتی در برابر ساده ترین آنها نیز آسیب پذیر‬ ‫شود‪ .‬این بیماری از طریق خون و یا سایر مایعات بدن فرد مبتال به دیگران منتقل می شود و بنابراین معتادانی که‬ ‫برای تزریق مواد از یک سرنگ مشترک استفاده می کنند و یا افرادی که روابط جنسی محافظت نشده برقرار می‬ ‫کنند احتماال در معرض این بیماری خطرناک قرار می گیرند‪ .‬همچنین زنانی که باردار هستند این بیماری را در‬ ‫دوران حاملگی‪ ،‬وضع حمل و یا شیردهی به نوزادان خود منتقل می کنند‪.‬‬ ‫در حال حاضر هیچ نوع روش درمانی و یا واکسنی برای بیماری ایدز کشؾ نشده است و تنها راه مقابله با این‬ ‫بیماری پیشگیری از انتقال آن می باشد‪ .‬البته داروهایی برای جلوگیری از پیشرفت این بیماری وجود دارند که از‬ ‫گسترش یافتن بیماری اچ آی وی و تبدیل شدن آن به ایدز پیشگیری می کنند و باعث افزایش طول عمر افراد مبتال‬ ‫می شود‪.‬‬ ‫بسیاری از مردم اطالع دارند که بیماری اچ آی وی از طریق سرنگ های مشترکی که به این ویروس آلوده باشند به‬ ‫دیگران منتقل می شود؛ اما نکته ای که احتماال بسیاری از آن آگاهی ندارند نقش کلی مصرؾ مواد مخدر در گسترش‬ ‫این بیماری است‪ .‬برای مثال‪ ،‬فردی که تحت تاثیر مصرؾ مواد مخدر قرار گرفته باشد به احتمال زیاد رفتارهای‬ ‫جنسی حفاظت نشده و پرخطر زیادی نیز خواهد داشت و یا ممکن است که برای تهیه مواد و یا پول‪ ،‬اقدام به‬ ‫برقر اری رابطه با دیگران کند‪ ،‬که این امر در نهایت باعث گسترش یافتن هرچه بیشتر این بیماری می شود‪.‬‬ ‫هیچ کس در برابر مبتال شدن به بیماری ایدز مصون نیست‪ .‬اگرچه افرادی که از سرنگ های مشترک استفاده می‬ ‫کنند شانس بیشتری برای مبتال شدن به این بیماری دارند‪ ،‬اما هر فردی که اقدام به برقراری روابط جنسی حفاظت‬ ‫نشده کند نیز در معرض خطر قرار دارد‪ .‬در صورتی که یک معتاد به بیماری ایدز مبتال شود‪ ،‬با عوارض بسیار‬ ‫بیشتری نسبت به افراد عادی رو به رو خواهد شد که باعث آسیب های عصبی و اختالالت شناختی نیز می شود‪ .‬از‬ ‫اوایل دهه ‪ 82‬تا اواسط دهه ‪ 32‬میالدی که دوران اپیدمیک شدن بیماری ایدز و اچ آی وی می باشد‪ ،‬مبتال شدن به‬ ‫ویروس اچ آی وی‪ ،‬با بیماری ایدز و مرگ برابر بود‪ ،‬اما از سال ‪ 1336‬میالدی که روش های موثری برای درمان‬ ‫ایدز معرفی شد‪ ،‬میزان مرگ و میرها تا حد زیادی کاهش یافت‪ .‬روش درمان ضد رترو ویروسی بسیار فعال‬ ‫(‪ )HAART‬روشی است که در آن ترکیبی از چند نوع دارو برای مقابله با این بیماری استفاده می شود‪ .‬با اینکه این‬ ‫روش نیز قادر به از بین بردن این ویروس در بدن نیست‪ ،‬اما با کنترل کردن و کاهش دادن سرعت تکثیر آن در‬ ‫جریان خون‪ ،‬ابتال به بیماری ایدز را به تعویق انداخته و باعث افزایش طول عمر افراد اچ آی وی مثبت می شود‪.‬‬

‫‪39‬‬


‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اصلی ترین عالئم مبتال شدن به بیماری هایی که از طریق خون و فراورده های آن منتقل می شوند معموال چند روز‬ ‫بعد از آلوده شدن فرد‪ ،‬و به صورت گرفتگی و یا آبریزش بینی‪ ،‬از دست دادن قدرت چشایی و بویایی‪ ،‬و احساس‬ ‫سنگینی در سر ظاهر شده و اؼلب با احساس ضعؾ و درد نیز همراه می شود‪ .‬در صورتی که این عوارض حدود‬ ‫‪ 4‬الی ‪ 8‬روز بعد از آلوده شدن بدن ظاهر شوند‪ ،‬به احتمال زیاد مربوط به بیماری هپاتیت می باشند‪ ،‬که البته مربوط‬ ‫به ویروس اچ آی وی نیز می تواند باشد‪ .‬صرفنظر از نوع بیماری‪ ،‬این عالئم در میان همه مبتالیان مشترک می‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫عالوه بر عالئمی که در باال به آنها اشاره شد‪ ،‬عرق سرد و بیخوابی شدید نیز از نشانه های ابتال به اچ ای وی و یا‬ ‫ایدز می باشند‪ .‬این عوارض معموال طی ‪ 2‬تا ‪ 3‬روز از میان رفته و فرد مجددا سالمت خود را باز می یابد‪ .‬به‬ ‫همین دلیل فردی که دچار این عارضه شده است ممکن است تاچندین سال متوجه بیماری خود نشده و به چنین‬ ‫عوارضی نیز دچار نشود‪ .‬در خصوص بیمار شدن معتادان‪ ،‬روش تزریقی احتمال مبتال شدن به بیماری ایدز را‬ ‫بسیار تشدید می کند؛ چرا که وارد شدن سوزن سرنگ به داخل بدن‪ ،‬همه سیستم های دفاعی که برای مقابله با‬ ‫ویروس ها‪ ،‬باکتری ها‪ ،‬و اجسام خارجی مفید هستند را رد کرده و مستقیما وارد جریان خون می شود‪ .‬بنابراین تا‬ ‫زمانی که مبتال شدن به بیماری ایدز مد نظر باشد‪ ،‬روش هایی مانند کشیدن از بینی‪ ،‬دود کردن و یا بلعیدن خطر‬ ‫کمتری به همراه خواهد داشت‪.‬‬ ‫تنها راه مطمئن شدن درخصوص ابتال به بیماری ایدز‪ ،‬انجام آزمایش اچ آی وی می باشد‪ .‬این آزمایش بسیار ساده‬ ‫بوده و در برخی از موارد نتیجه آن ظرؾ ‪ 22‬دقیقه مشخص می شود‪ .‬توجه داشته باشید که در ‪ 6‬الی ‪ 8‬هفته اول‬ ‫پس از ابتال به این ویروس‪ ،‬میزان آنتی بادی های موجود در حون هنوز به حدی نرسیده است که به راحتی در‬ ‫آزمایش اچ آی وی معلوم شود‪ ،‬لذا نتایج آزمایش در این مدت چندان دقیق نخواهد بود‪.‬‬

‫هپاتیت‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫هپاتیت ‪ C‬نوعی بیماری واگیردار کبدی است که بر اثر وارد شدن ویروسی به همین نام به بدن ایجاد می شود‪ .‬این‬ ‫بیماری می تواند به صورت یک بیماری مالیم چند هفته ای‪ ،‬و یا یک بیماری جدی مزمن نمایان شود‪ .‬معتادانی که‬ ‫از روش تزریقی برای مصرؾ مواد استفاده می کنند شانس بیشتری برای مبتال شدن به این بیماری دارند‪ .‬تخمین‬ ‫زده شده است که حدود ‪ %01‬از معتادان تزریقی به بیماری هپاتیت ‪ C‬مبتال هستند و اؼلب آنها به علت استفاده از‬ ‫سرنگ های آلوده ناقل این ویروس‪ ،‬به این بیماری مبتال شده اند‪ .‬ارتباط جنسی با فرد آلوده به این بیماری‪ ،‬و یا‬ ‫استفاده از لوازم شخصی فرد مبتال نیز از جمله روش های آلوده شدن به هپاتیت است که البته سهم کمتری به نسبت‬ ‫سکس دارند‪.‬‬ ‫طول دوره رشد هپاتیت ‪ C‬بین ‪ 2‬هفته الی ‪ 0‬ماه است‪ .‬پس از این دوره‪ ،‬حدود ‪ %82‬از بیماران هیچگونه عالمتی‬ ‫از خود نشان نمی دهند‪ .‬آن دسته از بیمارانی که عالئم آلوده شدن را اشکار می کنند به عوارضی چون تب باال‪،‬‬ ‫خستگی‪ ،‬کاهش اشتها‪ ،‬حالت تهوع‪ ،‬استفراغ‪ ،‬دردهای شکمی‪ ،‬ادرار تیره‪ ،‬مدفوع خاکستری رنگ‪ ،‬درد مفاصل‪ ،‬و‬ ‫یرقان (زرد شدن پوست و سفید شدن چشم) دچار می شوند‪ .‬حدود ‪ 12‬الی ‪ 82‬درصد از افرادی که تازه به این‬ ‫ویروس مبتال شده اند‪ ،‬دچار پیشرفت و مزمن شدن این بیماری شده و از بین آنها نیز ‪ -0‬الی ‪ 12‬درصد به بیماری‬ ‫های مزمن کبدی دچار می شوند‪ .‬از بین افراد حدود ‪ 2‬الی ‪ 22‬درصد به سیروز کبدی مبتال شده و ‪ 1‬الی ‪ 2‬درصد‬ ‫آنان بر اثر بیماری سیروز کبدی و یا سرطان کبد می میرند‪.‬‬ ‫اگرچه واکسن هایی نیز برای پیشگیری از ابتال به هپاتیت ‪ C‬وجود دارد‪ ،‬اما بهترین راه‪ ،‬پرهیز کردن از رفتارهای‬ ‫زیر می باشد‪:‬‬ ‫‪ o‬اطتلبدٍ اس طزًگ هؼتزک ثزای تشرین هْاد هخذر‬ ‫‪ o‬رّاثن خٌظی هسبكظت ًؼذٍ‬ ‫‪ o‬اطتلبدٍ اس ّطبئل ػخـی دیگزاى کَ هی تْاًذ ثب خْى ّی آلْدٍ ػذٍ ثبػذ (هثال تیؾ‪ ،‬ریغ تزاع‪ ،‬هظْاک)‬

‫عوارض قلبی و عروقی‬ ‫‪‬‬

‫پژوهش های اخیر ثابت کرده است که رابطه مشخصی بین استفاده از مواد مخدر و بروز عوارض قلبی و عروقی‬ ‫وجود دارد‪ .‬گرفتگی رگ های قلب‪ ،‬آسیب رسیدن به شریان ها‪ ،‬ؼیر منظم شدن ضربان قلب‪ ،‬و یا سکته قلبی از‬ ‫رایج ترین این عوارض هستند‪ .‬بعالوه افرادی که مواد مخدر را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند‪ ،‬به پیامدهایی‬ ‫چون ویروسی شدن رگ های خونی و دریچه های قلب و رخم شدن یا پارگی رگ ها نیز دچار می شوند‪ .‬افرادی که‬ ‫مواد مخدر مصرؾ می کنند اؼلب پروتئین کمی دریافت می کنند که همین امر باعث تحلیل رفتن ماهیچه ها شده و‬ ‫رسوب چربی داخل عروق و فشار خون را نیز افزایش می دهد‪.‬‬

‫‪41‬‬


‫مشکالت دستگاه تنفسی‬ ‫‪‬‬

‫مصرؾ مواد مخدر تاثیرات زیادی بر سالمت دستگاه تنفسی انسان می گذارد‪ .‬برای مثال کشیدن سیگار عامل بروز‬ ‫بسیاری از بیماری های ریوی مانند برونشیت‪ ،‬امفیزم و سرطان ریه می باشد‪ .‬برونشیت بیماری است که در آن‬ ‫دیواره لوله های برونش یا نایژه ها‪ ،‬که نای را به شش ها متصل می کنند ملتهب شده و بنابراین میزان هوای کمتری‬ ‫به شش ها می رسد و در مسیر راه های هوایی نیز خلط های سنگینی ایجاد می شود‪ .‬برونشیت مزمن معموال با‬ ‫سرفه های بسیار خشن و خلط دار همراه است‪ .‬افراد مبتال به برونشیت مزمن درجات مختلفی از مشکالت تنفسی را‬ ‫تجربه می کنند‪ .‬این بیماری را با نام های " بیماری انسدادی مزمن ریوی" یا " بیماری انسدادی مزمن راه های‬ ‫هوایی" نیز می شناسند‪ .‬این واژه ها نشان می دهند که مهمترین عارضه دود کردن مواد‪ ،‬سخت شدن ورود و‬ ‫خروج هوا به شش ها است و همین موضوع است که باعث ایجاد مشکالت تنفسی می شود‪ .‬اکثر مواد مخدری مانند‬ ‫سیگار‪ ،‬تریاک‪ ،‬حشیش‪ ،‬شیشه‪ ،‬هروئین و‪ ...‬که به صورت تدخینی یا کشیدنی مصرؾ می شوند حاوی گازهای‬ ‫سمی و خطرناکی همچون مونواکسید کربن بوده و مصرؾ طوالنی مدت آنها باعث تخریب ریه ها می شود‪ .‬گاهی‬ ‫این تخریب بهحدی زیاد می شود که قسمت عمده ای از ریه ها از کار افتاده و فرد از کوچک ترین فعالیت های‬ ‫روزمره خود نیز عاجز شده و یا به پیوند ریه نیاز پیدا می کند‪ .‬عالوه بر آن احتمال بروز سرطان ریه نیز برای‬ ‫افرادی که از مواد مخدر دود می کند بسیار بیشتر است‪.‬‬

‫آسیب های کبد و کلیه‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدری چون هروئین‪ ،‬و استروئیدها باعث بروز صدمات زیادی به کبد می شود‪ .‬برای‬ ‫مثال‪ ،‬از جمله مهمترین عوارض فیزیکی سوء مصرؾ الکل‪ ،‬بیماری های کبدی است‪ .‬مصرؾ طوالنی مدت الکل‬ ‫باعث چرب شدن کبد و افزایش احتمال ابتال به سیروز کبدی می شود‪ .‬بر اساس آمارهایی که در سال های ‪ 2223‬و‬ ‫‪ 2224‬میالدی ارائه شده است‪ ،‬تنها در ایاالت متحده آمریکا بیش از‪ 322٫222‬نفر به سیروز کبدی مبتال بوده اند که‬ ‫درحدود ‪ %33‬از این افراد به دلیل مصرؾ بیش از حد الکل به این بیماری دچار شده اند‪ .‬اگرچه با قطع مصرؾ‬ ‫الکل می توان از پیشرفت بیماری سیروز جلوگیری کرد‪ ،‬ولی درمان این بیماری بسیار دشوار بوده و آسیب های‬ ‫وارد شده به کبد را نیز نمی توان بهبود بخشید‪.‬‬ ‫برخی از مواد مخدر با افزایش داد ن درجه حرارت بدن و یا تخریب های عضالنی به صورت مستقیم و یا ؼیر‬ ‫مستقیم باعث تخریب کلیه های می شوند‪ .‬در برخی از موارد افرادی که معتاد می شوند به اندازه کافی مایعات‬ ‫مصرؾ نمی کنند و از این طریق به کلیه های خود فشار آورده و احتمال تشکیل سنگ در کلیه ها را افزایش می‬ ‫دهند‪.‬‬

‫مشکالت مغز و اعصاب‬ ‫‪‬‬

‫مشکالت مؽز و اعصاب از جمله شایع ترین عوارض مصرؾ مواد مخدر است‪ .‬همه انواع مواد مخدر با‬ ‫تاثیرگذاشتن بر عملکرد مؽز باعث بروز حالت نشئگی و لذت می شوند و به همین دلیل مصرؾ طوالنی مدت آنها‬ ‫باعث بروز مشکالت اساسی در کارکرد مؽز و اعصاب می شود‪ .‬بسیاری از مواد مخدر مانند قرص های اکس‪،‬‬ ‫ماریجوانا‪ ،‬و یا کوکائین تاثیرات مخربی بر مؽز گذاشته و می توانند باعث از دست رفتن حافظه‪ ،‬از دست دادن‬ ‫قدرت تصمیم گیری‪ ،‬و اختالل حواس شوند‪ .‬برای مثال با ورود آمفتامین ها به سیستم عصبی مرکزی‪ ،‬و آزاد شدن‬ ‫شدن ناگهانی واسطه شیمیایی دوپامین در مؽز‪ ،‬سلولهای مؽزی تحریک شده و حاالت تحاجمی و پرخاشگرانه تشدید‬ ‫می شود‪ .‬همچنین این ماده در همان ابتدای مصرؾ خسارات جبران ناپذیری را در مؽز وارد میآورد که افت‬ ‫حافظه‪ ،‬پرخاشگری و تهاجم و رفتارهای جنون آمیز از نتایج این آسیب های مؽزی می باشند‪.‬‬

‫مشکالت بهداشت روانی‬ ‫‪‬‬

‫استفاده طوالنی مدت از مواد مخدر‪ ،‬روانگردان ها و یا آرامبخش‪ ،‬باعث ایجاد تؽییرات ماندگار در مؽز شده و می‬ ‫تواند موجب بروز پارانویا‪ ،‬افسردگی‪ ،‬و یا توهم شود‪ .‬بعالوه وابستگی عاطفی فرد معتاد به مصرؾ مواد مخدر‬ ‫بسیار شدید بوده و در مواردی ممکن است تا آخر عمر در وجود وی باقی بماند‪ .‬عوارض جانبی مصرؾ مواد مخدر‬ ‫به تدریج باعث بروز مشکالت روانی نیز می شوند‪ .‬برای مثال مصرؾ طوالنی مدت مواد مخدر باعث کاهش میل‬ ‫و قوای جنسی شده و همین امر موجب بروز مشکالت روانی و حتی مشکالت خانوادگی و طالق می شود‪ .‬فشار‬ ‫روحی ناشی از ناتوانی جنسی و یا مشکالت خانوادگی به طور ؼیر مستقیم در کاهش سالمت روانی فرد نقش خواهد‬ ‫داشت‪ .‬همچنین کاهش کارایی فرد معتاد در محل کار که منجر به وقوع مشکالت کاری و مالی می شود‪ ،‬فشارهای‬ ‫روانی زیادی به معتادان وارد کرده و تعادل روانی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد‪.‬‬

‫‪41‬‬


‫سرطان‬ ‫‪‬‬

‫مصرؾ طوالنی مدت هر یک از انواع مواد مخدر باعث آسیب رسیدن به قسمت های خاصی از بدن و متعاقبا مبتال‬ ‫شدن به سرطان می شود‪ .‬برای مثال اعتیاد به سیگار که یکی از رایج ترین انواع اعتیاد است نقش بسیار زیادی در‬ ‫ابتال به سرطان دارد‪ .‬سیگار کشیدن با سرطان های دهان‪ ،‬گردن‪ ،‬معده‪ ،‬ریه‪ ،‬خون و‪ ...‬در ارتباط می باشد‪.‬‬ ‫سرطانهای مربوط به مصرؾ الکل شامل سرطان اوروفارنکس‪ ،‬مری‪ ،‬معده‪ ،‬پانکراس‪ ،‬پستان و رکتوم هستند‪.‬‬

‫عوارض دوران بارداری‬ ‫‪‬‬

‫در حال حاضر همه تاثیراتی که اعتیاد مادر باردار بر روی نوزاد دارد به طور کامل شناسایی نشده است‪ .‬با این‬ ‫حال مطالعات اخیر نشان داده است که مصرؾ انواع مواد مخدر در دوران بارداری می تواند باعث تولد زودهنگام‪،‬‬ ‫سقط جنین‪ ،‬وزن کم هنگام تولد‪ ،‬و سایر مشکالت رفتاری نوزاد شود که گاهی تا آخر عمر گریبانگیر او خواهند بود‪.‬‬ ‫در حقیقت در صورتی که مادر نوزاد در دورا ن بارداری اقدام به مصرؾ مواد مخدر کند‪ ،‬این مواد از طریق جفت‬ ‫به نوزاد منتقل شده و در حقیقت بدن او را نیز به مصرؾ مواد وابسته می کند‪ .‬همین موضوع باعث می شود که‬ ‫نوزاد پس از به دنیا آمدن نشانه های خماری را از خود بروز داده و به مشکالت زیادی دچار شود‪.‬‬

‫سایر اثرات سالمتی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫عالوه بر تاثیراتی که مصرؾ مواد مخدر بر برخی اندام ها و قسمت های خاص می گذارد‪ ،‬تاثیرات کلی نیز بر بدن‬ ‫و کارکرد آن دارد‪ .‬برای مثال میزان اشتهای معتادان بسیار تؽییر کرده و دمای بدن آنها افزایش می یابد که همین‬ ‫موضوع عامل بسیاری از مشکالت سالمتی است‪ .‬همچنین خماری ناشی از عدم مصرؾ مواد نیز باعث بروز‬ ‫بسیاری از مشکالت از جمله تؽییرات اخالقی و شخصیتی‪ ،‬مشکالت خواب‪ ،‬خستگی‪ ،‬دردهای عضالنی‪ ،‬اسهال و‬ ‫استفراغ می باشد‪ .‬همچنین مصرؾ مواد مخدر سیستم ایمنی بدن را ضعیؾ کرده و آنها را نسبت به بیماری های‬ ‫معمولی نیز آسیب پذیر تر می کند‬ ‫از جمله مهمترین آسیب هایی که مصرؾ مواد مخدر بر سالمتی فرد دارد کاهش قوای جنسی در بلند مدت است‪.‬‬ ‫اگرچه برخی از مواد مخدر در لحظه باعث افزایش میل جنسی و برانگیختگی می شوند‪ ،‬ولی اکثر آنها در طوالنی‬ ‫مدت قوای جنسی را کاهش می دهند‪ .‬برای مثال مصرؾ متادون سبب کاهش و از بین رفتن میل جنسی‪ ،‬اختالل‬ ‫نعوظ و اختالل در انزال می گردند‪ .‬حدود ‪ 15‬درصد از معتادان به متادون‪ ،‬از کاهش و یا از بین رفتن میل جنسی‬ ‫شکایت دارند‪ .‬حدود ‪ 12‬درصد دارای مشکل در برانگیختگی جنسی و ‪ 62‬درصد دارای مشکل در رسیدن به‬ ‫ارضاء جنسی هستند‪.‬‬ ‫از اوایل دهه ‪ 82‬میالدی‪ ،‬مرگ و میر ناشی از مصرؾ مواد مخدر دو برابر شده است‪ .‬امار نشان می دهد که‬ ‫امروز از بین هر چهار نفر‪ ،‬یک نفر بر اثر عوارض ناشی از مصرؾ الکل‪ ،‬تنباکو و مواد مخدر جان خود را از‬ ‫دست می دهد‪ .‬انواع مختلؾ سرطان‪ ،‬اوردوز‪ ،‬و رفتارهای ؼیر معقول پس از مصرؾ مواد از جمله عواملی هستند‬ ‫که باعث مرگ معتادان می شوند‪ .‬همچنین مصرؾ مواد مخدری که خلوص باالیی نداشته و با مواد افزودنی‬ ‫نامشخص ترکیب می شوند نیز میزان عوارض مصرؾ و مرگ ناشی از آن را افزایش داده است‪.‬‬

‫‪42‬‬


‫‪ -٥‬خطرات تزریق‬ ‫برای تزریق کردن مواد مخدر‪ ،‬هیچ راه کامال بی خطری وجود ندارد‪ .‬در مقایسه با سایر روش های مصرف مانند کشیدن از‬ ‫بینی‪ ،‬دود کردن‪ ،‬و یا بلعیدن‪ ،‬تزریق مواد خطر دچار شدن اوردوز (به مصرف بیش از حد)‪ ،‬پارگی رگ ها‪ ،‬و عفونت را‬ ‫افزایش می دهد‪ .‬در این قسمت برخی از خطرات سالمتی تزریق کردن مواد شرح داده شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬علت استفاده از روش تزریقی‬ ‫‪ .2‬عوارض و خطرات‬ ‫‪ .3‬کاهش دادن خطرات تزریق‬

‫‪ -١‬علت استفاده از روش تزریقی‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫ػلیزؿن ایٌکَ هْاد هخذر ثَ رّع ُبی هتلبّتی هبًٌذ دّد کزدى‪ ،‬کؼیذى اس ثیٌی‪ ّ ،‬ثلؼیذى ًیش هـزف هی ػْد‪،‬‬ ‫ثزخی اس هؼتبداى ثَ دلیل هیشاى تبثیز گذاری ّ طزػت سیبد رّع تشریوی‪ ،‬اهذام ثَ ّارد کزدى هظتوین هْاد هخذر ثَ‬ ‫خزیبى خْى خْد هی کٌٌذ‪ .‬تشرین کزدى رّػی اطت کَ در آى هْاد هخذر (هثال ُزّئیي) را ثب اطتلبدٍ اس یک طزًگ‬ ‫ثَ داخل ثذى خْد تشرین کزدٍ ّ تٌِب ‪ 5‬تب ‪ 01‬ثبًیَ ثؼذ اثزات آى را ازظبص هی کٌٌذ‪ .‬ایي تشرین هی تْاًذ ثَ ؿْرت‬ ‫ػلالًی ثْدٍ ّ یب هظتویوب ثَ داخل رگ ُب ّارد ػْد – کَ اؿلت هؼتبداى رّع دّم را اًتخبة هی کٌٌذ‪ ،‬چزاکَ هْاد‬ ‫ثَ طزػت ثَ هـش رطیذٍ ّ ازظبص لذت ّ ًؼئگی ثیؼتزی ثَ ُوزاٍ خْاُذ داػت‪.‬‬ ‫تشرین کزدى هْاد‪ ،‬اّلیي هکبًیشم دكبػی کجذ – کَ تـلیَ کٌٌذٍ طوْم ّارد ػذٍ ثَ ثذى اطت – را پؼت طز گذاػتَ ّ‬ ‫ثبػث هی ػْد کَ هْاد ثب دّس ثیؼتزی ثَ هـش ّارد ػْد ّ لذت ثیؼتزی ثَ ُوزاٍ داػتَ ثبػذ‪ .‬ثؼالٍّ تشرین کزدى‬ ‫ثبػث هی ػْد کَ ثزای رطیذى ثَ یک هشاى لذت ّ ًؼئگی هؼخؾ‪ ،‬هیشاى هْاد کوتزی هْرد ًیبس ثْدٍ ّ ثٌبثزایي‬ ‫ُشیٌَ کوتزی ًیش ثَ ُوزاٍ داػتَ ثبػذ‪ُ .‬ویي دالیل ثبػث هی ػْد تب ػلیزؿن خطزاتی کَ در پی دارد‪ ،‬ثزخی اس‬ ‫هؼتبداى تشرین کزدى را ثَ طبیز رّع ُبی هـزف تزخیر ثذٌُذ‪.‬‬ ‫رایح تزیي هخذرُبیی کَ ثَ ؿْرت تشریوی هـزف هی ػًْذ ػجبرتٌذ اس‪ُ :‬زّئیي‪ ،‬کْکبئیي‪ ،‬آهلتبهیي ُب ّ ثزخی اس‬ ‫هْاد اكیًْی – کَ هیشاى رّاج ُز یک اس آى ُب در کؼْرُبی هختلق‪ ،‬هتلبّت اطت‪ .‬ثزای هثبل‪ ،‬در کؼْرُبی‬ ‫ارّپبی ؿزثی تشرین ُزّئیي در اكزاد هظي تز‪ ّ ،‬تشرین آهلتبهیي ُب در خْاى تز ُب ثظیبر هؼبُذٍ هی ػْد‪ .‬ثَ دلیل‬ ‫کویبة ثْدى ّ ُشیٌَ ثبالی تْلیذ ُزّئیي در کؼْرُبی خبّر هیبًَ‪ ،‬هـزف کٌٌذگبى تشرین را ثَ کؼیذى تزخیر هی‬ ‫دٌُذ‪.‬‬

‫‪ -٢‬عوارض و خطرات‬ ‫مهمترین خطراتی که مصرف کنندگان به روش تزریقی را تهدید می کند عبارتند از‪:‬‬ ‫ػکل‪ : 6‬خطزات طالهتی تشریق هْاد‬

‫‪43‬‬


‫‪ .١‬خطر عفونت‬ ‫اکثز هـزف کٌٌذگبى ثَ رّع تشریوی‪ ،‬اس ّطبئل هؼتزکی اطتلبدٍ هی کٌٌذ ّ ثَ ُویي دلیل ُن در هؼزف خطز ثیؼتزی‬ ‫هزار هی گیزًذ‪ .‬ػلًْت ُبی هزثْم ثَ اطتلبدٍ اس طزًگ ُبی هؼتزک ثبػث ثْخْد آهذى ثیوبری ُبیی هبًٌذ ایذس ّ ُپبتیت‬ ‫هی ػْد‪ .‬ثؼالٍّ خطز هجتال ػذى ایي اكزاد ثَ اًْاع ثیوبری ُبی هوبرثتی ًیش ثظیبر سیبدتز اطت‪ .‬اکثز آًبى ّطبیل اطتزیل ّ‬ ‫كذ ػلًْی در اختیبر ًذاػتَ ّ در اهبکي ؿیز ثِذاػتی اهذام ثَ تشرین هْاد هی کٌٌذ‪ُ .‬ویي اهز ثبػث ّارد ػذى آلْدگی ثَ‬ ‫خزیبى خْى آًبى ػذٍ ّ ازتوبل هٌتول ػذى ثیوبری اس مزین رّاثن خٌظی ًیش اكشایغ هی یبثذ‪.‬‬

‫‪ .٢‬خطر اوردوز (مصرف بیش از حد)‬ ‫کظبًی کَ هْاد هخذر را ثَ ؿْرت تذخیٌی ّ یب کؼیذى اس مزین ثیٌی هـزف هی کٌٌذ‪ ،‬ثَ رازتی هبدر خْاٌُذ ثْد تب‬ ‫هیشاى هـزف خْد در ُز ًْثت را تؼییي کزدٍ ّ ثَ ُوبى هیشاًی کَ ًیبس دارًذ هْاد هـزف کٌٌذ؛ ّ ثذیي تزتیت ازتوبل‬ ‫هـزف ثیغ اس زذ را کبُغ هی دٌُذ‪ .‬ایي در زبلی اطت کَ در رّع تشریوی‪ ،‬هْاد ثَ مْر هظتوین ّ كیلتز ًؼذٍ ّارد‬ ‫خزیبى خْى ػذٍ ّ كزد هبدر ًخْاُذ ثْد تب هیشاى هْرد ًیبس خْد را تؼییي کٌذ‪.‬‬

‫‪ .٣‬زخم شدن و پارگی رگ ها‬ ‫اس آًدب کَ هؼتبداى ًظجت ثَ ػزاین ّ اثشارُبی تشرین هْاد تْخَ کبكی ًؼبى ًذادٍ ّ ازتوبال ثزای تشرین اس طزًگ ُبی‬ ‫دطت دّم ّ یب طْسى ُبی کٌذ ػذٍ اطتلبدٍ هی کٌٌذ‪ ،‬ازتوبل آطیت دیذگی ّ یب پبرگی رگ ُبی آًبى اكشایغ هی یبثذ‪ .‬ایي‬ ‫ػبركَ ثَ خـْؽ در هکبى ُبیی ه بًٌذ سًذاى ُب کَ اكزاد ثَ طزًگ ُبی ًْ ّ اطتزیل دطتزطی ًذارًذ ػبیغ تز اطت‪.‬‬ ‫اطتلبدٍ مْالًی هذت اس طزًگ ُبی کٌذ‪ ،‬ثبػث ثْخْد آهذى ّ هبًذگبر ػذى سخن رگ هی ػْد‪ .‬اگزچَ تـییز دادى هسل‬ ‫تشرین در ثذى هی تْاًذ تب زذّدی اس ثزّس هؼکل خلْگیزی کٌذ‪ ،‬اهب تکزار کزدى چٌیي تشرین ُبیی در ًِبیت هوکي اطت‬ ‫هٌدز ثَ پبرٍ ػذى رگ ُب ّ خًْزیشی داخلی ػْد‪.‬‬

‫‪ .٤‬آسیب های شریانی‬ ‫آطیت ُبی ػزیبًی در ثخغ ُبیی اس ثذى کَ هْاد هخذر ثَ مْر دائن تشرین هی ػًْذ رش هی دٌُذ‪ .‬در ؿْرت پبرٍ ػذى‬ ‫ػزیبى ُب ازتوبل اثتال ثَ گبًگزى (هبًوبریب) ّ ایظکوی دیظتبل (پروگزیمال لخته) اكشایغ هی یبثذ‪ .‬ثَ دلیل آطیت دیذگی ّ‬ ‫ؿیز هبثل تشرین ػذى هظظوت ُبیی اس ثذى کَ دائوب تست تشرین هزار هی گیزًذ‪ ،‬هؼتبداى اهذام ثَ تشرین کزدى هْاد در‬ ‫هظوت ُبیی هی کٌٌذ کَ خطز سیبدتزی ثَ ُوزاٍ دارد‪ .‬تشرین هْاد در ّریذ كوْرال ثظیبر رایح ثْدٍ ّ هی تْاًذ ثبػث‬ ‫تزّهجْس ّریذ ػووی (‪ ،)DVT‬طپتی طوی (گٌذخًْی)‪ ،‬خًْزیشی ػزیبًی ّ درد ًْرّپبتیک ػْد‪ُ .‬وچٌیي تشرین هْاد در‬ ‫رگ ُبی گزدى ًیش ثَ دلیل ّخْد رگ ُبی اؿلی‪ ،‬اػـبة‪ً ،‬بی‪ ّ ،‬هزی ثَ ّكْذ ثظیبر خطزًبک هی ثبػذ‪ .‬تشرین در‬ ‫رگ ُبی پظتبى ًیش هی تْاى هْخت ّرم کزدى پظتبى ُب ػْد‪ .‬هؼتبداًی کَ ثَ دلیل تشرین هذاّم ّ اطتلبدٍ اس ُوَ هظوت‬ ‫ُبی ثذى خْد گشیٌَ دیگزی در اختیبر ًذارًذ اس رگ ُبی آلت تٌبطلی خْد اطتلبدٍ هی کٌٌذ کَ ثظیبر خطزًبک ثْدٍ ّ هی‬ ‫تْاًذ هْخت ثزّس ػْاركی هبًٌذ ًؼْظ دائن ػْد‪ .‬اس هیبى اًْاع هْاد هخذر‪ ،‬تشرین کزدى کْکبئیي خطز ثیؼتزی ثَ‬ ‫ُوزاٍ دارد؛ ثَ ایي دلیل کَ ایي هبدٍ هخذر دارای خبؿیت ثی زض کٌٌذگی هْكؼی ثْدٍ ّ در ؿْرت تکزار تشرم‪ ،‬كزد‬ ‫ًوی هتْخَ آطیت ّاردٍ ثَ ایي ًبزیَ ػْد‪ .‬ثؼالٍّ ازظبص هذرت ّ تظلطی کَ هـزف کْکبئیي ثَ كزد هی دُذ‪ ،‬ثبػث هی‬ ‫ػْد تب ّی هلشّهبت تشرین ؿسیر را ً بدیذٍ گزكتَ ّ آطیت ثیؼتزی ثَ ثذى خْد ّارد کٌذ‪ .‬تزسین تزکیجی ُزّئیي ّ کزاک‬ ‫کَ در ثزخی اس هٌبمن ثظیبر رّاج دارد ًیش هی تْاًذ هْخت ثزّس آطیت ُبی ّریذی ّ ػلًْت ُبی داخلی ػْد‪ .‬تشرین‬ ‫توبسپبم کَ ًْػی اس ثٌشّدیبسپیي ُب اطت ًیش ثزای رگ ُب ثظیبر خطزًبک اطت‪ .‬اکثز هْاد هخذر خیبثبًی ثب هْاد هسزک‬ ‫دیگزی ُوچْى پْدرُبی طلیذ کٌٌذٍ ّ پْدر تبلک هخلْم ُظتٌذ ّ ثزای تشرین آًِب ثبیذ اس زالل ُبیی چْى اطیذ طیتزیک‬ ‫اطتلبدٍ ػْد کَ ُوگی ایي هْاد هی تْاًٌذ آطیت ُبی خذی ثَ ثذى ّارد کٌٌذ‪.‬‬

‫‪ .٥‬ابتال به بیماری اعتیاد‬ ‫ثَ دلیل ایٌکَ هـزف هْاد هخذ ر ثَ رّع تشریوی لذت ّ ركبیت ثیؼتزی ایدبد هی کٌذ‪ ،‬اكزاد توبیل ثیؼتزی ثزای‬ ‫هـزف کزدى هدذد ّ تکزار ًؼئگی پیذا کزدٍ ّ خطز هجتال ػذى ثَ ثیوبری اػتیبد اكشایغ هی یبثذ‪ .‬اؿلت کظبًی کَ اهذام‬ ‫ثَ تشرین هْاد هی کٌٌذ‪ ،‬هجال ثَ ثیوبری اػتیبد دچبر ػذٍ اًذ‪ ،‬چزاکَ ثذى آًِب ثب زدن سیبدی اس هْاد هخذر هْاخَ ػذٍ ّ‬ ‫ًظجت ثَ آى هوبّم ػذٍ اطت‪ُ .‬ویي اهز ثبػث هی ػْد تب اكزاد ثزای دطتیبثی ثَ ُوبى هیشاى طزخْػی ّ ًؼئگی طبثن‪ ،‬ثَ‬ ‫هوذار ثیؼتزی هْاد ًیبس پیذا کٌٌذ‪.‬‬

‫‪44‬‬


‫‪ -٣‬کاهش دادن خطرات تزریق‬ ‫در صورتی که شما جزو افرادی هستید که به صورت تزریقی مواد مصرف می کنید و در حال حاضر تمایلی برای قطع‬ ‫کردن مصرف خود ندارید‪ ،‬با استفاده از توصیه های زیر می توانید تزریق ایمن تر و کم خطر تری داشته باشید‪:‬‬ ‫‪ )1‬هرگز از سرنگ‪ ،‬آب‪ ،‬و سایر وسائلی که دیگران قبال از آن استفاده کرده اند‪ ،‬برای تزریق خود استفاده نکنید‪.‬‬ ‫‪ )2‬در هر نوبت تزریق‪ ،‬از یک سرنگ استریل و نو استفاده کنید تا خطر آسیب رساندن به رگ های خود را کاهش‬ ‫دهید‪ .‬در کشور هایی که سیاست کاهش دادن آسیب ها را اجرا می کنند‪ ،‬شما می توانید سرنگ های استریل را از‬ ‫داروخانه ها‪ ،‬یا اماکن تعویض سرنگ تهیه نمایید‪.‬‬ ‫‪ )3‬فقط از سرنگ هایی که می دانید از کجا تهیه شده اند استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )4‬جهت آماده کردن مواد برای تزریق‪ ،‬از آب استریل و تمیز و یا آب معدنی استفاده کنید‪ .‬در صورت عدم دسترسی به‬ ‫آب پاکیزه بهتر است آب را به مدت ‪ 5‬دقیقه بجوشانید‪.‬‬ ‫‪ )5‬در هر نوبت مصرؾ از ظروؾ و قاشق های پاکیزه‪ ،‬و از یک فیلتر تازه استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )6‬قبل از وارد کردن سوزن در پوست‪ ،‬محل تزریق را با الکل ضد عفونی کنید‪.‬‬ ‫‪ )1‬پس از هر بار مصرؾ‪ ،‬سرنگ خود را به طور بی خطر دور بیاندازید‪.‬‬ ‫‪ )8‬برای پیشگیری از ابتال به بیماری های مقاربتی در روابط جنسی خود‪ ،‬حتما از کاندوم استفاده کنید‪.‬‬ ‫‪ )3‬حداقل هر یک سال یک بار اقدام به آزمایش ایدز و یا تست هپاتیت را انجام داده و از سالمت خود مطمئن شوید‪.‬‬

‫‪45‬‬


‫‪ -٦‬اوردوز‬ ‫اوردز یکی از رایج ترین عوارضی است که جان مصرف کنندگان مواد مخدر را به خطر می اندازد؛ به خصوص کسانی که‬ ‫مواد را تزریق کرده و یا چند ماده مخدر را همزمان با هم مصرف می کنند‪ .‬در این قسمت اطالعاتی در مورد خطرات ناشی‬ ‫از مصرف بیش از حد‪ ،‬و اقداماتی که در صورت مواجه شدن با این حالت می بایست انجام گیرد ارائه شده است‪.‬‬ ‫‪ .1‬اوردوز چیست‬ ‫‪ .2‬خطرات اوردوز‬ ‫‪ .3‬نشانه های اوردوز‬ ‫‪ .4‬باورهای نادرست‬ ‫‪ .5‬کمک های اولیه‬ ‫‪ .6‬وضعیت بهبودی‬

‫‪ -١‬اوردوز چیست‬ ‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫‪‬‬

‫اّردّس (‪ )overdose‬یب هـزف ثیغ اس زذ‪ّ ،‬كؼیتی اطت کَ می آى هیشاى سیبدی هْاد هخذر هـزف ػذٍ ّ‬ ‫ثبػث هظوْهن ػذى ثذى ّ یب هزگ هی ػْد‪ .‬اّردّس در دّ زبلت اتلبم هی اكتذ‪ :‬اّل در زبلتی کَ هیشاى سیبدی هْاد‬ ‫هخذر در یک ًْثت هـزف ّارد ثذى ػْد‪ ّ ،‬دّم در زبلتی کَ در یک دّرٍ سهبًی ثَ مْر دائن هْاد هـزف ػذٍ‬ ‫ّ اثزات آت در ثذى ثبهی ثوبًذ‪ .‬هْاد هخذر ؿیز هبًًْی کَ هـزف ثیغ اس زذ آًِب هْخت ثزّس اّردّس هی ػْد‬ ‫هؼوْال ػجبرتٌذ اسُزّئیي‪ ،‬کزاک‪ ،‬کْکبئیي‪ ،‬الکل‪ ،‬آراهجخغ ُب‪ ّ ،‬دارُّبی ؿیز هدبس‪ .‬هؼوْال در ػزایطی کَ‬ ‫هْاد هـزف ػذٍ هوذار سیبد‪ ّ ،‬درخَ خلْؿی ثبالتز اس زذ اًتظبر كزد داػتَ ثبػذ ّ پض اس یک دّرٍ ػذم هـزف‬ ‫ّ یب ثَ ؿْرت ُوشهبى ثب طبیز هْاد هبًٌذ الکل اطتلبدٍ ػْد خطز ثزّس اّردّس ثیؼتز هی ػْد‪ .‬هیشاى هوبّهت ثذى‬ ‫كزد در ثزاثز اّردّس ثَ طي‪ّ ،‬كؼیت طالهتی‪ً ،‬سٍْ هـزف هْاد ّ‪ ...‬ثظتگی دارد‪ .‬در ؿْرتی کَ ثذى كزد هبدر‬ ‫ًجبػذ تب طوْم ّارد ػذٍ ثَ ثذى را تـلیَ ّ یب دكغ کٌذ‪ ،‬دچبر زبلت اّردّس ػذٍ ّ هی تْاًذ هٌدز ثَ خطزات ػذیذ ّ‬ ‫یب هزگ ػْد‪.‬‬ ‫اّردّس ؿزكب هخـْؽ اكزاد هؼتبد ّ یب هـزف کٌٌذگبى ززكَ ای ًیظت؛ ثلکَ اكزاد تبسٍ کبر ّ کظبًی کَ ثزای‬ ‫اّلیي ثبر هْاد هـزف هی کٌٌذ ًیش هوکي اطت ثَ ایي زبلت دچبر ػًْذ‪ .‬ثزای هثبل ثذى كزدی کَ ثزای اّلیي ثبر‬ ‫اهذام ثَ تشرین ُزّئیي هی کٌذ‪ ،‬هوبّهت چٌذاًی در ثزاثز هْاد ًذاػتَ ّ هوکي اطت ثب دسُبی کن ًیش دچبر ػبركَ‬ ‫هـزف ثیغ اس زذ ػْد‪ .‬اّردّس ُ ویؼَ ثَ ؿْرت اتلبهی ًجْدٍ ّ گبُی هوکي اطت اس رّی ػوذ رش ثذُذ‪ .‬هثال‬ ‫اكزادی کَ دچبر اكظزدگی ّ ًباهیذی ػذیذ ُظتٌذ ّ هـذ خْدکؼی دارًذ‪ ،‬هیشاى سیبدی هْاد هخذر را ثَ ثذى خْد‬ ‫تشرین هی کٌٌذ تب دچبر اّردّس ّ هزگ ػًْذ‪ .‬اکثز کظبًی کَ دچبر اّردّس هی ػًْذ هؼوْال ثؼذ اس ‪ 2‬الی ‪ 3‬طبػت‬ ‫پض اس تشرین ُزّئیي هی هیزًذ‪ ،‬ثَ خـْؽ در ػزایطی کَ هْاد دیگزی هبًٌذ الکل یب هتبدّى ًیش ثَ مْر‬ ‫ُوشهبى ثب تشرین هـزف ػْد چزاکَ هْاد هخذر ثلؼیذٍ ػذٍ ثَ سهبى ثیؼتزی ثزای تبثیزگذاری ًیبس دارًذ‪.‬‬ ‫اوردوز ناشی از مصرؾ مواد مخدر کند کننده بدن مانند هروئین باعث بروز بی خوابی‪ ،‬تنفس کوتاه و سطحی‪ ،‬و‬ ‫یا حتی بی هوشی می شود‪ .‬در حالی که مواد مخدر تحریک کننده مانند کوکائین‪ ،‬باعث هیجان بیش از حد‪ ،‬افزایش‬ ‫ضربان قلب‪ ،‬و تنفس سریع خواهند شد‪ .‬اوردوز ناشی از مواد توهم زا مانند ال س دی (‪ )LCD‬و یا قرص‬ ‫اکستازی نیز موجب بروز پارانویا‪ ،‬توهم‪ ،‬و یا رفتارهای تهاجمی می شود‪ .‬اوردوز ناشی از مصرؾ حشیش می‬ ‫تواند باعث بروز احساس لختی‪ ،‬بر هم خوردن تعادل‪ ،‬و افزایش اشتها می شود‪ .‬در نهایت مصرؾ بیش از اندازه‬ ‫از داروهای تجویز شده برای مصارؾ درمانی‪ ،‬به منطور دستیابی به حالت نشئگی‪ ،‬می توان باعث بروز‬ ‫اختالالت ذهنی و عدم توانایی در تصمیم گیری شود‪.‬‬

‫‪ -٢‬خطرات اوردوز‬ ‫عوامل اصلی که باعث بروز اوردوز می شوند عبارتند از‪:‬‬

‫‪ .١‬تزریق مواد مخدر‬ ‫کسانی که هروئین را به صورت تزریقی مصرؾ می کنند ‪ 13‬برابر بیشتر از کسانی که از روش های مصرؾ‬ ‫دیگر استفاده می کنند‪ ،‬در معرض اوردوز قرار دارند‪.‬‬

‫‪46‬‬


‫‪ .٢‬مصرف همزمان الکل و مواد مخدر‬ ‫اؼلب موارد اوردوز در حالتی اتفاق می افتد که عالوه بر مواد مخدری مانند هروئین‪ ،‬سایر مواد آرام بخش و کند‬ ‫کننده سیستم بدن مانند الکل‪ ،‬آرامبخش ها و یا والیوم نیز در بدن وجود داشته باشند‪.‬‬

‫‪ .٣‬مصرف افیون ها در حالتی که مقاومت بدن کم باشد‬ ‫در صورتی که فردی پس از یک دوره قطع یا کاهش مصرؾ مواد‪ ،‬مجددا اقدام به مصرؾ کند‪ ،‬بدن او مقاومت قبل‬ ‫را نداشته و ممکن است نتواند این حجم از مواد را تحمل کند‪ .‬این حالت برای افرادی که پس از یک دوره سم زدایی‬ ‫مجددا اقدام به مصرؾ می کنند بسیار اتفاق می افتد‪ .‬به این دلیل که آنها تصور می کنند بدنشان مانند قبل مقاوم بوده‬ ‫و برای رسیدن به نشئگی و لذت به همان میزان موادی نیاز دارند که قبال مصرؾ می کرده اند‪.‬‬

‫‪ -٣‬نشانه های اوردوز‬ ‫ػالئن ّ ًؼبًَ ُبی هـزف ثیغ اس زذ هْاد ثظتَ ثَ ًْع هبدٍ هـزكی ثظیبر هتلبّت هی ثبػٌذ‪ .‬اهب ثَ مْر کلی هی تْاى ثَ‬ ‫ػْارف سیز اػبرٍ ًوْد‪:‬‬ ‫‪ o‬ثیِْػی ّ کوب‬ ‫‪ o‬لزسع ّ تؼٌح‬ ‫‪ o‬هؼکالت تٌلظی‬ ‫‪ o‬تُْن‪ُ ،‬ذیبى گلتي یب پبراًْئیذ‬ ‫‪ o‬خْاة آلْدگی‬ ‫‪ o‬تِْع ّ اطتلزاؽ‬ ‫‪ o‬تـییز ؿیز مجیؼی اًذاسٍ هزدهک چؼن‬ ‫‪ o‬ػذم ّاکٌغ هزدهک چؼن‬ ‫‪ o‬راٍ ركتي ًبپبیذار‬ ‫‪ o‬ػزم کزدى‪ ،‬خؼک ػذى یب داؽ ػذى پْطت‬ ‫‪ o‬ركتبرُبی خؼًْت آهیش ّ تِبخوی‬ ‫‪ o‬هزگ‬

‫‪ -٤‬باورهای نادرست‬ ‫در هْرد اهذاهبتی کَ ثزای ًدبت دادى كزد در زبلت اّردّس هْثز اطت ایذٍ ُب ّ ثبّرُبی ًبدرطت ثظیبری ّخْد دارد کَ اًدبم‬ ‫دادى آًِب ثظیبر خطزًبک ثْدٍ ّ هی تْاًذ اّكبع را ثذتز اس هجل کٌذ‪ .‬زویوت ایي اطت کَ ثزای ثَ ُْع آّردى یب ثیذار کزدى‬ ‫هؼتبدی کَ دچبر اّردّس ػذٍ اطت‪ ،‬کبری خش خجز کزدى آهجْالًض ًوی تْاى اًدبم داد‪ .‬اهذادگزاى ّ پشػکبى ثزای هْاخَِ ثب‬ ‫چٌیي ػزایطی آهْسع دیذٍ اًذ ّ در ثزخی اس هْارد هی تْاًٌذ پبدسُز هبدٍ هـزف ػذٍ را ًیش ثَ كزد تشرین کزدٍ ّ اس هزگ‬ ‫اّ خلْگیزی کٌٌذ‪.‬‬ ‫در اداهَ تَ تزخی اس ایي تاّرُای غلظ اػارٍ ػذٍ اطت‪:‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪ّ" - 1‬ادار کزدى هعتاد تَ راٍ رفتي‪ ،‬تَ ُْػیاری اّ کوک هی کٌذ"‬ ‫تالع ثزای ّادارکزدى ػخؾ ثَ راٍ ركتي هوکي اطت اّكبع را خزاة تز کٌذ چْى ثبػث اتالف ّهت هیی ػیْد‪ُ .‬وچٌییي‬ ‫ایي خطز ّخْد دارد کَ كزد سهیي خْردٍ ّ هـذّم ػْد‪ .‬ثؼالٍّ راٍ ركتي ّ یب ززکت دادى اػلبی ثذى هْخیت ثیبال ركیتي‬ ‫كزثبى هلت ػذٍ ّ خذة هْاد هخذر ّ یب اًتوبل آى را طزیغ تز هی کٌذ‪.‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪" - 2‬دّع گزفتي یا قزاردادى فزد هعتاد در آب طزد اّ را تَ ُْع هی آّرد"‬

‫اگز ػٌیذٍ ایذ کَ ثزخی اس اكزاد پض اس دّع گزكتي ثب آة طزد یب هزار دادٍ ػذى در ّاى آّة ثَ ُْع آهذٍ اًذ‪ ،‬تٌِب ثَ دلییل‬ ‫خْع ػبًظی آًِب‪ّ ،‬یب هـزف کن هْاد هخذر ثْدٍ اطت‪ .‬هزار دادى كزد در آة طزد ًَ تٌِب ُیی کوکیی ثیَ ثِتیز ػیذى زیبل‬ ‫اّ ًوی کٌذ‪ ،‬ثلکَ سهبى ثب ارسػی کَ هی تْاًذ ؿزف رطیذى آهجْالًض ثَ هسل ػْد را ًیش تلق هی کٌذ‪.‬‬

‫تاّر ًادرطت ‪ " - 3‬ضزتَ سدى تَ هعتاد‪ُْ ،‬ػیاری اّ را تاس هی گزداًذ "‬ ‫ایي تلکز کَ كزثَ سدى یب طیْساًذى كیزد هؼتیبد ثبػیث ُْػییبر ػیذى ّی هیی ػیْد‪ ،‬تـیْری ؿلین ّ ًبدرطیت اطیت‪ .‬ثیزای‬ ‫تؼخیؾ خْاة ثْدى یب ثیِْع ثْدى اّ هی تْاًیذ ًْک اًگؼتبى خْد را رّی هظوت هیبًی هلظَ طییٌَ كیزد ثکؼییذ‪ .‬اگیز اییي‬ ‫کبر اّ را ثیذار ًکٌذ ازتوبال ّی ثیِْع ػیذٍ اطیت ّ ػیوب ثبییذ ثبییذ آهجیْالًض خجیز کیزدٍ ّ کویک ُیبی اّلییَ را آؿیبس کٌییذ‪.‬‬ ‫اًدبم دادى ُز کبر دیگزی ثَ ؿیز اس ایي‪ ،‬تٌِب تلق کزدى ّهت ثْدٍ ّ گبُب هی تْاًذ ثبػث ثزّس ؿذهبت ثیؼتز ػْد‪.‬‬

‫‪47‬‬


‫تاّر ًادرطت ‪" - 4‬تشریق آب ًوک هاًٌذ یک پادسُز تْدٍ ّ تاعث اس تیي رفتي اثز هْاد هی ػْد"‬ ‫ثزخی اس هزدم كکز هی کٌٌذ کَ تشرین آة ًوک ثَ ػخـی کَ دچبر اّردّس ػذٍ اطت ثبػیث ثیَ ُیْع آهیذى اّ هیی ػیْد‪.‬‬ ‫ّلی زویوت ایي اطت کَ ایي کبر ًَ تٌِب سهبى مالیی ًدبت دادى ّی را اس ثیي هیی ثیزد‪ ،‬ثلکیَ هیی تْاًیذ ثبػیث اًتویبل ییبكتي‬ ‫اهزاف ّ ػلًْت ُب اس مزین طزًگ آلْدٍ ثَ ثذى ّی ػْد‪.‬‬

‫‪ -٥‬کمک های اولیه‬ ‫در صْرتی کَ تا فزد اّردّس کزدٍ هْاجَ ػذیذ تِتز اطت اقذاهات سیز را اًجام دُیذ‪:‬‬ ‫‪ .1‬خًْظزدی خْد را زلع کزدٍ ّ یک آهجْالًض خجز کٌیذ‪.‬‬ ‫‪ .2‬هظیزُبی تٌلظی ّ ًجق اّ را ثزرطی کٌیذ‪ .‬در ؿْرتی کَ كزد کوبکبى ًلض هی کؼذ‪ ،‬ثب ازتیبم ثذى اّ را در‬ ‫ّكؼیت ثِجْدی یب ریکبّری هزار دُیذ‪ً( .‬سٍْ هزار دادى ثذى در ّكؼیت ثِجْدی در اداهَ آّردٍ ػذٍ اطت)‬ ‫‪ .3‬در صورتی که فرد هوشیار است‪ ،‬لباس تن او را سبک تر کرده ولی او را گرم نگه دارید‪ .‬سعی کنید تا از ادامه‬ ‫دادن مصرؾ مواد جلوگیری کرده و وی را دلداری دهید‪.‬‬ ‫‪ .4‬سعی کنید متوجه شوید که چه نوع ماده یا موادی مصرؾ شده است‪ .‬برای این کار می توانید ابزارهای مصرؾ مواد‬ ‫و یا جعبه های خالی را نگه داری کنید تا در صورت لزوم اطالعات کافی را در اختیار امدادگران قرار دهید‪.‬‬ ‫‪ .5‬حتی در صورتی که خودتان باعث بوجود آمدن حالت اوردوز وی شده اید سعی نکنید تا برای رها شدن از مخمصه‬ ‫وی را تنها بگذارید‪ .‬واقعیت این است که اوردوز ناشی از مصرؾ مواد‪ ،‬صرفا یک وضعیت اورژانسی است و‬ ‫امدادگرانی که برای نجات دادن فرد به محل اعزام می شوند به دنبال یافتن مقصر و یا بازجویی از شما نیستند‪.‬‬ ‫‪ .6‬از خودتان در برابر رفتارهای ؼیر منتظره فرد محافظت کنید‪ .‬برخی از افرادی که دچار اوردوز می شوند‬ ‫رفتارهای تهاجمی و ؼیر قابل پیش بینی از خود نشان می دهند که ممکن است امنیت شما را به خطر بیندازد‪.‬‬ ‫‪ .1‬به جای نصیحت کردن‪ ،‬سرزنش کردن‪ ،‬و یا بحث کردن با فرد اوردوز کرده‪ ،‬که تنها باعث اتالؾ وقت می شود‪،‬‬ ‫سعی کنید اوضاع را تحت کنترل بگیرید و منتظر رسیدن آمبوالنس شوید‪.‬‬

‫‪ -٦‬وضعیت بهبودی‬ ‫در صْرتی کَ تا فزد اّردّس کزدٍ هْاجَ ػذیذ السم اطت کَ تذى اّ را در ّضعیت ریکاّری یا تِثْدی قزار دُیذ‪ .‬تذیي‬ ‫هٌظْر تایذ هزاحل سیز را طی کٌیذ‪:‬‬ ‫ػکل‪ّ : 7‬ضعیت تِثْدی در حالت اّردّس‬

‫‪.1‬‬ ‫‪.2‬‬ ‫‪.3‬‬ ‫‪.4‬‬ ‫‪.5‬‬

‫در زبلت خْاثیذٍ‪ ،‬طز كزد را ثَ طوت ػوت چزخبًذٍ ّ چبًَ اّ را ثبال ثکؼیذ‪ ،‬ثَ مْری کَ هظیز تٌلض ّی ثبس ػْد‪.‬‬ ‫ثذى كزد را ثَ رّی یکی اس پِلْ ُب ؿلطبًذٍ ّ دطتبى ّی را سیز طز ّ گًَْ اع هزار دُیذ تب هبًغ اس توبص طز ثب‬ ‫سهیي ّ یب چزخیذى آى ػْد‪.‬‬ ‫ساًْی ثبالیی را ثَ طوت ثبال کؼیذٍ ّ خن کٌیذ تب ثَ ؿْرت یک تکیَ گبٍ رّی سهیي هزار ثگیزد‪.‬‬ ‫هدذدا ّكؼیت هظیز تٌلظی ّی را کٌتزل کزدٍ ّ طز اّ را ثَ طوت ػوت ثکؼیذ تب تٌلض ّی رازت تز ػْد‪.‬‬ ‫ثب ػوبرٍ اّرژاًض توبص گزكتَ ّ تب سهبى رطیذى آهجْالًض در کٌبر ّی ثوبًیذ‪.‬‬

‫‪48‬‬


‫فهرست تصاویر و جدول ها‬ ‫تصاویر‬ ‫اثرات مواد افیونی بر ساختار مؽز __________________________________________________ ‪3‬‬ ‫عوامل بروز بیماری اعتیاد ______________________________________________________ ‪4‬‬ ‫سیستم ارتباطی مؽز تحت تاثیر مواد _________________________________________________ ‪1‬‬ ‫فعالیت مؽز تحت تاثیر مواد ______________________________________________________ ‪3‬‬ ‫مواد شیمیایی موجود در سیگار ___________________________________________________ ‪32‬‬ ‫خطرات سالمتی تزریق مواد ____________________________________________________ ‪43‬‬ ‫وضعیت بهبودی در حالت اوردوز _________________________________________________ ‪48‬‬

‫جذّل ُا‬ ‫عوارض مصرؾ افیون ها ______________________________________________________‬ ‫عوارض سالمتی مصرؾ افیون ها _________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ کوکائین و کراک _________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ الکل ________________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ آمفتامین ها ____________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ حشیش ______________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ آرام بخش ها ___________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ تنباکو _______________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ اکستازی _____________________________________________________‬ ‫عوارض مصرؾ ال اس دی ____________________________________________________‬

‫‪49‬‬

‫‪16‬‬ ‫‪16‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪22‬‬ ‫‪24‬‬ ‫‪26‬‬ ‫‪23‬‬ ‫‪33‬‬ ‫‪35‬‬ ‫‪31‬‬


‫درتارٍ ُوزاٍ‬ ‫اهزّسٍ ػْاُذ علوی ًؼاى هي دُذ كَ اعتیاد یک ًْع تیواری ػٌاختَ ػذٍ اطت ّ تزًاهَ‬ ‫ُای ‪ 12‬قذهي هْثزتزیي رّع تِثْدی تزای ایي تیواری ُظتٌذ‪ .‬تز ایي اطاص "ُوزاٍ" کَ‬ ‫در کؼْر اًگلیض تَ ثثت رطیذٍ‪ ،‬ارائَ دٌُذٍ اطالعات درتارٍ تیواری اعتیاد‪ ،‬اػکال ّ جٌثَ‬ ‫ُای گًْاگْى آى‪ ّ ،‬تاثیزات ایي تیواری تز اعضای خاًْادٍ اطت‪.‬‬ ‫اهیذ ّ ُذف ها در ُوزاٍ ایي اطت کَ اگز ػوا تحت تاثیز اعتیاد در رًج ّ عذاب تَ طز هی‬ ‫تزیذ‪ ،‬تا آگاُی ّ ػٌاخت اًجوي ُا ّ تزًاهَ ُای دّاسدٍ قذهي راٍ حل هٌاطثی پیذا کزدٍ ّ‬ ‫قذرت درهاى ّ حزکت در هظیز تِثْدی را تَ دطت آّریذ‪ .‬تذیي تزتیة یک راٍ ّ رّع جذیذ‬ ‫تزای سًذگی عاری اس اعتیاد ّ طزػار اس آراهغ ّ آسادی را تجزتَ خْاُیذ کزد‪.‬‬ ‫اطالعات ارائَ ػذٍ تزای افزاد ّ گزٍّ ُای سیز هٌاطة هی تاػذ‪:‬‬ ‫‪ -0‬كظبًي کَ اس اًْاع هختلق ثیوبری اػتیبد ًظیز اػتیبد ثَ هْاد هـزكی ّ اػتیبدُبی ركتبری‬ ‫در ػذاة ُظتٌذ‪.‬‬ ‫‪ -2‬هؼتبداى در زبل ثِجْدی كَ هـذ ثِزٍ هٌذی اس هشایب ّ زوبیت ُبی اًدوي ُبی ‪ 02‬هذهی را‬ ‫دارًذ‪.‬‬ ‫‪ -3‬خبًْادٍ هؼتبداًی کَ تست تأثیز اػتیبد یکي اس ػشیشاًؼبى ثْدٍ ّ هـذ دارًذ تب ثب اطتلبدٍ اس‬ ‫ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذهی زوبیت اس خبًْادٍ ثِجْد یبثٌذ‪.‬‬ ‫‪ - ۴‬خبهؼَ كبرطی سثبًبى ّ ایزاًیبى هوین خبرج کَ ثَ امالػبتی درثبرٍ ثیوبری اػتیبد ّ ثِجْدی‬ ‫اس مزین اًدوي ُب ّ ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذهی ػالهوٌذ ُظتٌذ‪.‬‬ ‫‪ - ۵‬هتخــبًی کَ هی خْاٌُذ آگبُی ّ داًغ خْد درثبرٍ ثِجْدی اس اػتیبد ثب اطتلبدٍ اس‬ ‫اًدوي ُب ّ ثزًبهَ ُبی ‪ 02‬هذم را اكشایغ دٌُذ تب اس ثیوبراى ایزاًی هؼتبد خْد در هظیز‬ ‫ثِجْدی زوبیت کٌٌذ‪.‬‬

‫‪51‬‬


51


52

خطرات مواد مخدر  

بسیاری از معتادان به دلیل عدم آگاهی از خطراتی که سوء مصرف مواد، مثلا ترکیب کردن مواد مخدر با سایر مواد تاثیرگذار بر ذهن مانند الکل، اقدام به...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you