Page 1

Europa Handiaren unibertsoan zehar bidaiatzea Abenturen istorio bat


Oso egiteko espazial

berezi bat!

Bukatu du gaurkoz eskolak. Lasai zoaz etxera, egin behar dituzun etxeko lanak eta eskolara joan aurretik ari zinen jolasak gogoan dituzula‌ Ai! Zerbait erori zaizu burura! Baina ez da ezer, ez dizu minik eman. Barre ere egiten duzu, meteorito bat Lurrera erori dela pentsatuta. Eta arrazoi osoa duzu! Eroritako objektua jasotzen duzu. Kutxa txiki bat da, zeru-kolore urdinekoa, izar horiz apainduta. Irekitzen duzunean, ahots misteriotsu batek hau esaten dizu‌

2


«Ongi etorri Europa Handiaren unibertsora…, hau da zure egitekoa: Kutxa magiko horretatik askatzea Europa Handiko nazio guztientzat oso inportantea izango den mezu bat. Zure geltoki espazialari, Europako Kontseiluari, eman behar diozu berehala informazioa. Baina, zure estazio espazialera iritsi aurretik eta abentura hau arrakastaz bukatu baino lehenago, zenbait galaxiatatik bidaiatu beharko duzu, baita enigma guztiak konpondu ere. Hau bezalako urrezko izar bat ezkutatzen da orri bakoitzean. 12 urrezko izarrak kutxa urdinean bildu ondoren, mezua askatuko da. Baina kontuz ibili eta erne egon tranpekin! Zorte ona zure abenturarekin! Orain zu zaitut! Ez ahaztu zure herrialdearen ordezkaria zarela eta, agian, Europa Handiko haur guztiak ere beren herrialdeen ordezkariak izango direla».

Bat-batean, zeruak oso sakona dirudi…«galaxiak», «estazio espaziala», «Europako Kontseilua», «urrezko izarrak», «Europa Handia»… Sinestezina da! Oraindik ez duzu hitz horien guztien esanahia ulertzen baina hurrengo orriek gidatuko zaituzte Europa Handiaren unibertsoan zehar egingo duzun bidaian.

etanizarra era n o h at orri ko Bila ezazu oen urrez laxia b ! a g ezkutatuta dna… beste g. orrian eta orduan zaitez, 20 joa 3


Jolastu,

e

Galaxia honetan, ibilgailu espazialak irteera-lerroan daude ilaran. Lehiaketa bat hastear dago. Azkar, zure taldea aukera ezazu! Lasterketa honen arauak eta, oro har, kirolaren erregelak ezagutzen al dituzu?

4


ez ezazu

Kirola, ezer baino lehen eta batez ere, joko bat da. Baina batzuetan indarkeria eragiten du, baita zorigaiztoko ondorioak, kirol estadioetako ikusleen artean batez ere, eragiten dituzten tragediak ere. Europako Kontseiluak, kirol ekitaldiak direla-eta gertatzen den indarkeriari buruzko 1985eko hitzarmenean hau dio: indarkeriari ez!

tranparik egin!

Kirola guztientzat da: haurrentzat, helduentzat, zaharrentzat, elbarrituentzat, atzerritarrentzat, gizon eta emakumeentzat. Atleta batzuek azkarrago, urrunago joan nahi dute baina, zein preziotan? Beren osasunaren kalterako diren drogak hartzen dituzte. Europako Kontseiluak kirolean dopinga ezabatzearen alde egiten du borroka.

etanizarra tera n o h ba orri ko Bila ezazu oen urrez alaxian! g g ezkutatuta dan‌ beste 6. orria a 1 eta ordu n zaitez, joa

5


Lurrera itzultzea! Huts egin duzu bidean! Lurrera erori zara!

Ez da dena galdu, ordea; Europa Handiko bandera guztiak ditugu hemen. Zure herrialdeko bandera ikusi al duzu? Fondo urdin baten gaineko 12 urrezko izar: hau da Europako bandera. 12 zenbakia ez da ausaz aukeratutako zifra. Ez al dizu ezer esaten? Agian urtek 12 hilabeteak al dira? Ba al dakizu zirkulua dela herrialde guztien batasunaren sinboloa? Europako Kontseiluak 1955ean sortu zuen bandera hau; ondoren, gaur egun 27 estatu kidek osatzen duten Europako Batasunak hartu zuen 1986an. 1971n Europako Kontseiluak bere ereserki europarra aukeratu zuen, Beethovenen 9. Sinfoniako ÂŤalaitasunaren himnoaÂť. 1986an Europako Batasuna erabiltzen hasi zen. Gaur egun Europa guztiaren himnoa da.

6


n a neta izarr iro o h i orr ko rr Bila ezazu oen urrezitez bekin! g ezkutatuta dan‌ hasi zanturare eta orduaorriko abe 2. Au

str

ia Alb

Su

itz

Irla

nd

lan

Ar

Ma z Ju Erre edon go pu iak sla bli o via ca ro hia E Fe rrus de iak raz o ioa

Su

ed

Lie

ch

ten

ste

in

nte

ne

An

xe

nb

urg

No

rue

Ge

ma

Dinamark

org

rea

lov

Portu

aki

ia

Malta

k

a

gal

a

Slove

nia

Belg

Turkia

Polon

ia

Ukrain

Errum

ika

Espainia

Hungaria

a Leton

rbe

a

ia

Grezia

ani

ijan

nia

o

He

Es

rra

Azerba

ga

ia rbi

do

ia

Er re Ba sum tua a

Litu

gro

Se

ek

dia Lu

Mo

nia

Ale

a an

me

re Tx

dia

Isl

ia

a Zip

Fin

an

Estonia

Kroazia

Mona

ania

Bulgaria

ko

San M

Molda

Bosnia Herzegovina

Frantzia

Italia

via

arino

a

7


Identitatea aniztasun Hau galaxia ikaragarria! Ez dago bi izar berdinik, ez dago bi antzeko espaziontzirik‌ Identitatearen misterioa aniztasunaren bidez! Aldatzen den, mugitzen den eta sentimenduak adierazten dituen aurpegi bat bezalakoa da Europa. Europaren barruan mugak sarritan aldatu dira historian zehar eta pertsonak gero eta gehiago mugitu eta herrialde batetik bestera joaten dira. Horrek gutxiengoen eta gehiengoaren arteko oreka aldatzen du.

Gehiengoa, gutxiengoa, magikoa da! Zeure herrialdean bizi zara zu eta, horregatik, gehiengoan zaudela esaten dute. Beste herrialde bateko pertsonak –gutxiago direnak– gutxiengoan daude. Orain, eman dezagun zeure jaioterria uzten duzula eta beste herrialde batera bizitzera joaten zarela. Orduan, magiaz, bat-batean gutxiengo bihurtzen zara beste herrialdean.

8


naren bidez Mutila edo neska zara zu. Haur eta heldu guztiek kolore desberdineko azala dute. Batzuk ezin dira ibili, gaixotasun bat dute edo ez dute zuk bezala pentsatzen. Hots, denok desberdinak gara baina denok eskubide berberak ditugu, gizakiak garen aldetik ditugun eskubideak. Denok desberdinak

baina berdinak gara!

Itxuraz gu bezalakoa ez den edo desberdin bizi den batekiko hartzen dugun jarrera da arrazakeria edo xenofobia. Eraso bortitza edo atzerritarrei buruzko broma izan daiteke. Arrazakeriaren kontra egin behar dugu borroka, bidegabea delako eta kalte handia egin ahal duelako.

Identitatea aniztasunaren bidez. Ulertzen al duzu orain galaxiaren mezu hau? Azken finean, Europan kontraste anitz izan ezean, ez zen Europa izango!

etanizarra tera n o h ba orri ko Bila ezazu oen urrezgalaxian! g ezkutatuta daan‌ beste4. orria eta ordu n zaitez, 2 joa

9


Hemen dago

ZURE galaxia,

haurren galaxia! Dena hain txikia da hemen, izarrak eta planetak esate baterako. Haurren eskubideak hain txikiak al dira? Eskubide txikirik ez ‌ Helduek bezala, oinarrizko es-

kubideak dituzu: jateko, janzteko eta babestua sentitzeko eskubidea, giza beroa eta zainketak jasotzeko eskubidea. Baina, halaber, baduzu ikasi, hitz egin eta gozatzeko eskubidea.

‌ ez da babes txikirik ere! Babesa eman behar

zaie haurrei, batzuetan helduei baino handiagoa, gizartearen arriskuen kontra, ondorengoak esate baterako: behartutako lana, esklabotasuna, sexu abusuak, tratu txarrak, drogak, bahiketa, esplotazioa edo etxean gertatzen den krudelkeria. Edozein tokitan agertu ahal da haurren kontrako indarkeria: kalean, eskolan, ospitalean, komunikabideetan edo

10


Toki guztietan eman behar zaie haurrei babesa. Internet-en, atxiloketa-zentroetan edo etxean.

Guztiek jakin beharko lukete hau, eta zeuk lehena!

Heldu bati zaplazteko bat ematea? Ondo egongo

al litzateke heldu batek beste bati, harekin ados ez egoteagatik edo egin duena ondo ez dagoela pentsatzen duelako, zaplazteko bat ematea? Noski ezetz! Badira haur bat hezteko beste era asko, indarkeriarekin eta umilazioarekin zerikusirik ez dutenak. Horregatik, Europako Kontseiluak kanpaina bat gauzatu zuen 2008ko ekainean, haurrak jo ez zitzaten pertsona guztiak animatzeko. Haurraren eskubideak defenditzera eta indarkeriari aurre egitera deitzen ditu Europako Kontseiluak herrialdeak.

haurrentzat eta haurrekin Europa bat eraiki izeneko kanpaina bat eraman zuen aurrera 2005ean.

Espazio-misio honek bukatu ondoren, zure eskubideak gehiago ezagutu nahi badituzu eta ondo erabili nahi baduzu, wild web woods-en bidez bidaia ezazu, www.wildwebood.org web orrian.

etanizarra tera n o h ba orri ko Bila ezazu oen urrez alaxia! g g ezkutatuta dan‌ beste . orrian eta ordua n zaitez, 8 joa

11


Giza eskubideen Mila eta milaka konstelaziok Libraren sinboloa osatzen dute galaxia honetan. Balantzak, justiziaren eta eskubideen sinboloa‌

12

galaxia


zehan edo ez io a a z ir d in a g e n ere!, b ari men espazioa itzarmen den u H a a it n d a e b e ta , Eskubid , etxean debekatu , kalean zin diztzuk eta e a u b . Adierad du. a a n n z ir e Eskolan u k d te a z g n rk e o n t u in a akez k haz raren esate b dira ere egin ditz kubidea rrespetuaz eta tortu ude aina ba rengoak s o B , e d a . n a k e o u id iz , tz b g k a batzu zaren e bezala, ko esku ina bada beste b eskubide naz, bizit ea, Zu neko. Ba bre izate u e li id te s o b s , g ta u e gizon a a k a b e d s k s e id n u dug kizu bideak, pen a eskub u ateko in z k g iz o s e t k e z a e a it n z b b h it ea z a, inen ilia biz ere: lan bentzioa ile etork eskubide terako: k g idea, fam re u o n b p k tz u la a te k , s b a a u e jo n esk eko kubide rdintasu a, pobre eskolara pentsatz ubideak beste es k rteko be n babes ubidea, s a e k e n s n o k e e a s e e o rt ri iz k m e o :g ku ih tp lan egite eta ema tokitik a k, alderd skubidea n ti e a la . o g a k e ir ta e a rr d e b tz o , o H ak stu t iago besa jas egiteko. beste te koz geh eskubide a s k k a o a u rr la ta il o e e e b ir ts ek tzen d n kontra ako Kon bide hori errespeta a- ziare o, Europ k n ig e b ta z a e rt n ti a ÂŤ z h u e Karta. guztiak pazioan k toki g eren es ko Gizart k egin kubidea b a s u p e tz k ro a goak iza e a u b e iz E ld G du, arau erria teretsua h n o b re , te u o z o o g k u in e in it k a o eti r d kb segurtatz jasotzek aren ald akumea tu beha g a m ta e k e e b n ia p o k k te s h a a z e tz n a h err Giz izo nu i tratu tzekoÂť stuan ze z dago g azterrea tseiluak. k baino te b E n e o n n e e K ta m u n o o u it e k k k d as den pa ma zen i-tzarm H n zehar o edo e ditu Euro etzen ari a k ak azalt b ri ti te n o z to h e u is e n g H a e id p ubid zoirik. nero-berhori Euro a eskub giza esk lako arra aigu ge Egoera z ek. Giz i. ri n , e o e e z h m it u u ak ri. geld reziaren dira ara zaie em testu ho ko. Pob e luzea e a id lz d b rt ia a a lo rr r ir ik e r d , d izaten olitikan n orain tek? H Europa men ba a. Giza Es- arre suna, lanean eta p aren lehen biktimak t eskubir a z it h du inta bat d ntza darkeri o balio iluko d io idatzi akumee du Europako ren eta in m a e z e a t ik Zertarak inen arteko akord a Europako Kontse n e la a egiten Gizon erd o borrok Europarr kumeak k a e de desb n m e tz e a rm rt a u n Hitz erak seg a da. kubidee de berb rtanteen o p a in b ik n ak. uste hitzarme ontseilu ez dela K n e tz a r ta e e parr t erresp egi Euro ala, Giza etako ba it e z id u b u A k s n idee ik bez Zure e a Eskub o. Edozein epaiteg iz G , u z u d atzek ezu, kex jo dezak

tan arra ra e n o rri h ezko iz bate o u z a z rr ia Bila e oen u e galax ez! g a d a t u t ezkutat zait ‌ bes eta orduaonrrian, joan 10.

13


Galaxia zoragarri batera sartzen ari zara. Hemen izarraren hauts partikula bakoitza bakarra eta ezin baliotsuagoa da, baita hauskorra ere. Argi urteetara dauden urrutiko planetak existitzen dira eta ez dira hondatu behar. Babesten ez badituzu, desager litezke‌ Kulturari eta naturari esker da altxor bat Europa Lehenaldiaren sinbolo bat, eraikin bat, beste garai batzuetako aztarna bat, altzari zahar bat, teknika bat, baita paisaia bat ere, Europako Kontseiluak babestu eta onartzera animatzen gaituen kultur ondarearen adibideak dira, harekin batera bizi gaitezen. Bikingoen urratsen atzetik ibiltzea, Zetazko Ibilbidetik bidaiatzea edo Mozart bizi izan zen tokiak bisitatzea dira zure ametsak. Errepideak dira gure aberastasunak eta kultur ibilbideak deritzoten jardunaldiak antolatzen ditu Europako Kontseiluak,

14

Kultur natur babestu beha eta

altxor ez baliotsuago


ra ra: ar diren

zin oak

denok partekatzen dugun oroimenean dauden toki horiek gogorarazteko. Urtero, iraileko asteburu batean, 30.000 monumentuk, museok, liburutegik, jauregik eta etxandik beren ateak dohain irekitzen dizkiete milioika europarri. Europako Kontseilua izan zen Europako Ondarearen egunei hasiera eman zien erakundea.

Eurimagesen bidez, Europako Kontseiluak ere ematen die Europaz hitz egiten diguten zinematografia ekoizpenei laguntza.

Unibertsoan edo lurrean, bizitzeko erak nahiko era naturalean agertu edo desagertu daitezke baina giza jarduerak batzuetan bilakaera hori aldatu ahal du. Europako Kontseiluak natura, animaliak, landareak, lurra, ura eta airea babestearen alde egiten du borroka eta Bernako Hitzarmenaren (1979) bidez gauzatzen du borroka hori. Hitzarmen hori 45 herrialdek, Afrikako batzuek barne, berretsitako testu bat da. Izan ere, natura Europako mugetatik haraindira doa! Oso ondo! Haien energia sortzen duten izarrak erabiliz bidaiatzen duzu espazio batean. Horrela ez duzu ingurugiroa kutsatuko. Pertsona guztiak ura eta erregaia aurrezten ahalegintzen badira eta geroago botatzeko hainbeste erosteari uzten badiote, gure planetako bizitza erabilgarria luzatuko da. Hau da Europako Kontseiluak herrialde kideen artean sustatzen duen garapen iraunkorra.

tau k n ez uan‌ a t e hon ta ord e i r r o Bila ezazu o izarra eeko bidrria! t o k tzen den urrezbatera joa. edo 4. beste galaxiara ezazu: 6 e zuzena auk 15


Europa osasun onean 16


Oso ondo, gure egiteko espazialak behar bezala aurreratzen du. Geldi zaitez pixka bat gure osasunaz hitz egiten digun galaxia honetan! Haur eta heldu gehiegik ez dute arreta medikua jasotzeko edo, behar dutenean, ospitale batera joan ahal izateko aukerarik. Inork ez dezan behar duen arreta medikua jasotzeko oztoporik eduki bilatzen ditu irtenbideak Europako Kontseiluak. Tratamendua eskubi-

de bat da guztientzat!

Gaixotzen bazara, pastilla bat edo edateko zerbait ematen al dizute hobeto sentitzeko? Baina, ziur al gaude hartzen dituzun botikak onak direla? Nola dakigu? Europako Kontseiluari eta haren Farmakopea Europarrari eman ahal dizkiozu eskerrak, botika guztiek, pilula huts batetik tratamendurik konplexuenera arte, kalitate-araurik zorrotzenak bete ditzaten borroka egiten duelako, baita albaitariaren arreta jasotzeko ere. Europako Kontseiluaren lanak odol-transfusioak eta organoen transplanteak ere hartzen ditu. Legez kanpoko drogak arazo bat dira Europa osoan. Europako Kon­ tseiluak, bere Pompidou taldearekin, orain dela 30 urte baino gehiago Europan drogen kontsumo eta trafikoaren kontra egiten du borroka, baita biktimei laguntza emateko ere. Esperimentuak egitea gustatzen al zaizu? Ikerketa medikuaren sektoreari ere gustatzen zaio baina, batzuetan, urrunegi joan daiteke eta, ondorioz, arriskutsua izan daiteke gizateriarentzat. Horregatik, bioetika esaten zaien portaera moralaren arauak ezarri ditu Europako Kontseiluak.

tau k n ez uan‌ a t e i hon eta ordide r r o u Bila ezaz o izarra oan b rria! d k tzen den urrezbaterantzdo 26. o beste galaxieazazu: 12. e ona aukera

17


Egiteko

betea!

Zorionak! Galaxia guztietatik bidaiatzea lortu duzu Europa Handiaren unibertsoan. Orain zure estazio espazialera, Europako Kontseilura, joan zaitez. Arreta handiz bildu dituzun 12 izarrak dirdai egiten ari dira. Bat-batean, letra eta hitzen hodei bat kutxatik ateratzen da. Esaldiak zure aurrean forma hartzen hasten dira. Ez duzu mezua hedatzen. Hizkuntza ezezaguna al da? Itxaron‌! Testua alderantziz idatzita dago! Ispilu magikoa aurki ezazu eta mezua ozenki irakurri ahal izango duzu‌

‌ Ez ahaztu eskua altxatu behar duzula beste ikasleen aurrean hitz egin aurretik!

www.coe.int

18


74 okidnaH aporuE“ evil ohw snaeporuE noillim 008 eht fo eno ma I‘ okaporuE .zian tab kitaterraporue ioilim 008 nerid izib nateedlairreh .ad atekalotna nerroh ostrebinu auliestnoK ate -kaedibukse azig -eduad kaedibukse nugikzid nize udnek kronI .alazeb keudleh ,ugutid kaedibukse ere korruah kanikiare ,kaiasiap ,arutan : tutid utikrua karroxtla neraidnaH aporuE arroxtla neud natiab ereb kaztiokab ikazig atiab aniab ,kailamina ate .ihan aeztregased keiroh tud zE .arutluk :ere ate okeztaketrap keiroh roxtla etugid netame ketekapot ate keiadiB naerebreb aztnukzih ,arekua okeztitnes alerag karraporue koitzug .nerra ze utaztnim alerag kanidreb ,ere alah ,aniab aleekzetiag nazi kanidrebsed koitzuG .ere aletzutid raheb nazi karebreb edibukse iteb kerruah atiab ,tud isaki laha nige kuztab laizapse aiadib etseb ruiz ate tud okutiarraj netzaH .aladutid ognazi !tud orepse aetzah nikerin aporuE ,alerroh keiroH

19


Demokraziaren g Galaxia espaziontziz, izarrez, meteoritoz, estazio espazialez, ezin konta ahala planeta txundigarriz… beteta dago eta, hala ere, ez dago leherketarik, ezta kolisiorik ere. Horregatik, zeure buruari galdetzen diozu: nork zuzentzen du hain ondo galaxia hori?

Boterea herritar guztien eskura dagoenean existitzen da. Herritarrek beren buruzagia nor izango den aukeratzen dute. Hazten zarenean, bozka eman ahal izango duzu, baita beste batzuen ordezkaria izateko hauteskundeetara aurkeztea ere. Europako Kontseilua demokraziaren zaindaria da bere 47 herrialdeetan! Europako Kontseiluak ordezkariak izendatzen ditu, funtzio hauek betetzeko: … erabaki dezaten: Ministroen Kontseilua osatzen dute. … Asanblada Parlamentarioan testuak eztabaidatu eta onartu ditzaten. … Europako Herri eta Eskualde mailako Botereen Biltzarrean herrialde bakoitzaren izenean hitz egin dezaten.

20


galaxia! bere iritziak emateko eta informazioa jasotzeko librea izan behar du, Demokrazia orotan norberak

komunikabideei- egunkariei, irratiari, telebistari eta Internet-i esker. Ideiek libreki zirkulatu behar dute mugetan zehar. Herrialdeek askatasun horiek errespetatzeaz arduratzen da Europako Kontseilua eta horrek hau dakar, adibidez: kazetariek beren lana egin ahal izatea, baita krisi garaian edo hauteskundeetan ere, eta komunikabideek iritzi bat baino gehiago jakinarazi ahal izatea. Imajinatu europar bakoitzak urtean 25 euro zentimo aurreztu eta itsulapiko handi batean sartzen dituela (Ai, zein zaila den buruarekin kalkuluak egitea! Nahi baduzu, idatziz egin ditzakezu). Zifra

hau da gutxi gorabeherako urteko aurrekontua, Europako Kontseiluari bere proiektuak gauzatzeko aukera ematen diona. Errealitatea pixka bat desberdina da, herrialde bakoitzak diru kopuru desberdina ematen duelako, haren populazio eta aberas-

25 zentimo x 800 milioi europar = 200 milioi europar: hau da Europako Kontseiluaren aurrekontua- itsulapikoa! tasunaren arabera.

uta k z ‌ an e duan na t e n r o o orri h ra eta o bide u z a z e a l i r B n doa ia! ko iza tzen den urrezbaterantz 12. orr o beste galaxiau: 22.,6. ed z aukera eza

21


Europeraz

mintzatzen al zara? Galaxia honetan, ahots bakoitza hizkuntza bakarra da. Izar iheskorrek mezuak ematen dituzte oraindik ulertzen ez duzun hizkuntza batean Hizkuntza zehatz bat, edo agian gehiago, hitz egiten duzu. Agian bata zure familiarekin eta bestea eskolan? Argi dago, bada: europarrei ulertzeko, estatu kideetako hizkuntzak hitz egin behar dituzu, europera hizkuntza bat ez delako.

200 hizkuntza baino gehiagoko altxor ezkutua da Europa.

Herrialde bateko hizkuntza ofiziala dago, biztanle gehienek hitz egiten dutena . Herrialde batzuetan pertsonek, hizkuntza ofizialaz gain, beste hizkuntza batzuk hitz egiten dituzte.

22


Herrialde bakoitzeko historiak bere data garrantzitsuak, bere bataila ospetsuak ditu. Europako Kontseilua hor dago, herrialde desberdinetako ikasle eta irakasleak historia irakatsi eta ikasteko metodoak partekatzera animatzeko asmoz, agian inoiz ezagutu ez duzun XX. mendeko historia nahasia batez ere. Europako historiak narratzea da kontua, oroimen komuna sortzeko eta, beraz, nazioen arteko ulermenari, tolerantziari eta adiskidetasunari laguntzeko‌

tau k z ‌ an e duan na t e n r o o orri h ra eta o bide u z a z e r Bila n ko iza ntz doa ia! z e r r u n e r tzen d baterao 16. or a i x a l a g d e t s e e b zu: 14. aukera eza

23


Gaztea zarenea Arretaz begira iezaiozu galaxia horri. Etengabe handitzen ari dela dirudi. Itxuraz, zein gazte diren planetak! Elkarrengana hurbiltzen ari dira.

Haurra zara oraindik baina, agian egun batean Europa deskubritu nahiko duzu, ikasi edo lan egiteko beste herrialde batzuk bisitatu. Europako Kontseiluak, bidaiatu eta Europako kulturak deskubritzera ez ezik, haien herrialdeko bizitza politika demokratikoan parte hartzera ere adoretzen ditu gazte europarrak.

24


an ‌

Bidaiak guztientzat: Europako Kontseiluak eta Trenbideen

Nazioarteko Batasunak fondo batean, Gazteen Mugikortasunerako Elkartasun Fondoan, sartzen dute dirua, gizarte-egoera ahuleko gazteei laguntzeko asmoz. Diru horrek ematen die gazterik pobreenei taldeka dohainik bidaiatzeko aukera, pertsonak beste herrialde batzuetan nola bizi diren deskubritu eta ulertzeko.

Gazte europarrak Gazteriaren Zentro Europarretan elkartu ahal dira, Estrasburgon (Frantzia) eta Budapesten (Hungaria). Demokraziari, giza eskubideei, gutxiengoei, kulturen arteko topaketei eta Europako bakeari buruzko oinarrizko ideietan pentsatzen dute elkarrekin. Orduan ideia horiek haien herrialdeetan bidaian parte hartu ez duten pertsonekin partekatzen dituzte.

tau k n ez uan‌a a t e hon ta ord de on i r r o Bila ezazu o izarra e oan biia! d k tzen den urrezbaterantzo 14. orr beste galaxiau: 22., 6. ed z aukera eza

25


Europa ez da planeta bat! Bada lurrera itzultzeko eta Europa planeta bat ez dela ulertzeko ordua. Europa Handiak munduko beste alderdi batzuekin lotura handiak izaten ditu. Europako Kontseilua 1949ko maiatzaren 5ean ezarri

zen, Bigarren Mundu Gerrak bukatu eta berehala. Estrasburgo (Frantzia) da Europako Kontseiluaren egoitza eta gaur egun 47 estatu kidek osatutako erakunde bat da. Hau da Europa Handia, 800 milioi europar bizi diren lurralde bat Europako Kontseiluak ere mundu osoko behatzaileak hartzen ditu, Japonia, Kanada eta Estatu Batuetakoak batez ere, nazioarteko bileretarako. Haren hitzarmen batzuk Europatik at izenpetzen dira. Gaur egun ez dago isolaturik bizi ahal den herrialderik. Zuk beste toki batzuetatik datozen ondasunak erosten dituzu. Zuk bidaiatzen duzu. Zure gurasoek beste eskualde batzuetan egiten dute lan, baita Europatik at ere. Zure familiako kide batzuk munduaz bestaldean bizi dira eta orain, espazioan egindako bidaia batetik itzuli berria zaren honetan, ez zarela Europako herritarra, beste zerbait, munduko herritarra, baizik agian pentsatuko duzu. Baina, kontuz! Ez dituzu Europako Kontseilua eta Europako Batasuna nahasi behar. Europako Batasuna, beste estazio espazial bat? 1957an sortu zen eta gaur egun 27 estatu kide ditu.

Aurki ezazu orri honetan ezkutatzen den hamabigarren urrezko izarra. Izar bat falta bazaizu, 20. orrira itzul zaitez, biltzen bukatzeko.

26


Egitekoa betetzeko azken urratsa. Erantzuna eman iezaiezu lehiaketa espazial honen 10 galderei! 1. Zenbat herrialde dira Europako Kontseiluko kide? 2. Gutxi gorabehera, zenbat pertsona bizi dira Europa Handian? 3. Boterea herritar guztien eskura dagoela esan nahi du demokraziak; 4. Zeintzuk dira inori kendu ezin zaizkion eskubideak?

egia edo

gezurra?

5. Lan bera egiten dute Europako Kontseiluak eta Europako Batasunak. 6. Europar guztiak desberdinak dira. Egia edo gezurra? 7. Gutxi gorabehera, zenbat hizkuntza hitz egiten dira Europan? 27,

47, edo

Egia edo

gezurra?

200 baino gehiago?

8. Haurrek, txikiagoak direlako, dute eskubide gutxiago. Egia edo 9. Haurrek eskubide berberak al dituzte. Egia edo gezurra? 10. Lurra babestearekin batera aurrerapenak egiteari garapen

gezurra?

esaten zaio. (Falta den hitza aurki ezazu).

i ztie u zu. g u a r d e in gald Zorionak, ntzuna! bat za a eman diezu eren sorpresa k 18. orrian az

27

1. 47; 2. 800 milioi; 3.a egia; 4.a giza eskubideak; 5.a gezurra; 6.a egia; guztiok desberdinak gara baina eskubide berberak ditugu; 7.a, 200 baino gehiago; 8.a gezurra; 9.a egia; 10.a iraunkorra.


Presta ezazu zeure burua abentura espazial bat Europa Handiaren unibertsoan izateko! Hain egiteko espazial honetan Europako Kontseilua, Europa Handiko 47 herrialdeen erakundea, ezagutuko duzu. Europako Kontseiluaren jarduerak gehiago ezagutu nahi izanez gero, web tokia bisita ezazu:

www.coe.int

Itzulpena Europako Kontseiluarekin batera argitaratuta dago eta erantzunkizun bakarra itzultzailearena da. Argitaratzailea: Sophie Jeleff Koordinazioa eta argitalpen produkzioa: Europako Kontseiluko Harreman Publikoetarako Zerbitzua Ilustrazioak: Aurélie Guillerey Formatua: Juliette Robert © Europako Kontseiluko Komunikazio Zuzendaritzak egindakoa 2008ko azaroa

Euskerazko edizioaren argitaraldia: 1.a, 2009ko iraila Euskerazko edizioaren argitaratzailea: Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioa. Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia - Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco Donostia- San Sebastián, 1 - 01010 Vitoria-Gasteiz Inprimaketa: Estudios Gráficos ZURE, S. A.

Lege gordailua: BI-2834-09

Europa Handiaren unibertsoan  

Bukatu du gaurkoz eskolak. Lasai zoaz etxera, egin behar dituzun etxeko lanak eta eskolara joan aurretik ari zinen jolasak gogoan dituzula…...

Europa Handiaren unibertsoan  

Bukatu du gaurkoz eskolak. Lasai zoaz etxera, egin behar dituzun etxeko lanak eta eskolara joan aurretik ari zinen jolasak gogoan dituzula…...