Page 10

18

ΑΠΌ ΤΟΝ ΠΡΏΙΜΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΆΦΟ ΣΤΗ ΜΑΖΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ

σταση. Θα μπορούσε βέβαια κανείς να εκφράσει ενδοιασμούς για την επιστημονική υπόσταση της αφηγηματικότητας, δεδομένου ότι η αφήγηση, η αναπαράσταση, όπως υποστηρίζει ο Hayden White, προηγείται της ερμηνείας στον ιστορικό λόγο.3 Στη συγκεκριμένη όμως προσέγγιση περιορίζεται το εννοιολογικό πλαίσιο, επειδή προσδιορίζεται η επιστημονικότητα από «τη δυνατότητα να εδραιωθεί ένα σύνολο κανόνων που να επιτρέπει τον “έλεγχο” των πράξεων που εφαρμόζονται στην παραγωγή καθορισμένων αντικειμένων».4 Σ’ αυτή λοιπόν την περίπτωση η ιστορία εκλαμβάνεται ως επιχείρημα και διαδικασία που ερευνά ορισμένα στοιχεία του παρελθόντος. Μετατρέπει δηλαδή σε οργανωμένη αφήγηση το χαοτικό και περίπλοκο παρελθόν, εξετάζοντας όσο γίνεται διεξοδικότερα τα συγκεντρωμένα τεκμήρια. Η διεξοδική εξέταση των τεκμηρίων όμως εξαρτάται από τα ερωτήματα που τίθενται σχετικά με το αντικείμενο έρευνας και τα κριτήρια ανάλυσης των ιστορικών στοιχείων. Συγκεκριμένα για τον κινηματογράφο, ακολουθώντας την παλιά διχοτόμηση μεταξύ έργου τέχνης και βιομηχανικού προϊόντος, έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο παλαιότερες ιστοριογραφικές απόπειρες να έχουν ως αποκλειστικό αντικείμενο έρευνας είτε το περιεχόμενο των ταινιών είτε την επιχειρηματική διάρθρωση των εταιρειών παραγωγής. Όμως, ακόμη κι όταν δεν υποστηρίζεται ρητά η διχοτόμηση έργου τέχνης και βιομηχανικού προϊόντος, κυρίως ιδεολογικοί και όχι τόσο πρακτικοί λόγοι διαχωρίζουν την αισθητική ανάλυση από την εξέταση της διαδικασίας παραγωγής. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι η επιστημονική μέθοδος δεν ταυτίζεται τόσο με την αντικειμενικότητα όσο, απεναντίας, προϋποθέτει αυτογνωσία ως προς τον υποκειμενικό λόγο, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της πολύπλευρης και ορθολογικής μεθόδου, ελέγχοντας τις προσωπικές μνήμες και τις προκαταλήψεις. Συνακόλουθα, η αντιπαράθεση των ιστορικών με τις προκαταλήψεις φέρνει στο προσκήνιο «τη Ethnography, Literature, and Art, Κέμπριτζ, Μασαχουσέτη: Harvard University Press, 1988, σελ. 21. 3. Hayden White, The Content of the Form, Βαλτιμόρη: Johns Hopkins University Press, 1987, σελ. 28. 4. Michel de Certeau, «Το ιστοριογραφικό έργο», στο Jacques Le Goff και Pierre Nora (επιμ.), Το έργο της ιστορίας, τ. 1, μετ. Κλ. Μιτσοτάκη, Αθήνα: Ράππα, 1981, σελ. 58.

Από τον Πρώιμο στον Σύγχρονο Ελληνικό Κινηματογράφο (Επιμ. Μ. Παραδείση, Α. Νικολαΐδου)  

Το παρόν βιβλίο είναι μια απόπειρα διερεύνησης της εγχώριας κινηματογραφικής παραγωγής. Στις δύο ενότητές του, «Από τον πρώιμο ελληνικό κινη...