Page 1

• •

ORTAOKUL VE İMAM HATİP ORTAOKULU

DERS IKITABI YAZARLAR Sabri CEYLAN Kadir DURU Gülten ERKEK Murat PASTUTMAZ

DEVLET KİTAPLARI

BİRİ NC İ BASKI ............... .........., 201 8


Mİ LLİ EG iTiM BAKANLIGI YAYINLARI ...... ..... .................................................................. : 6651 DERS KİTAPLAR! DİZİSİ ....... ........... ........................................ .....................................: 1726

Her hakkı

saklıdır

ve MillT Eğitim Bakanlı (jına a ittir. Kitabın metin, soru ve kısmen de olsa hiçbir surette alınıp yayımlanamaz.

şekill eri

EDİTC>RLER

Doç. Dr. Ze erya BATUR Sabri EYLAN

GORSEL TASARIIM UZMANLARI Hayrullai~ ORHAN Halil ~·MŞEK Ali AYDOGAN

ISBN 978-975-11-4597-0

Milli

Eğitim Bakanlığı .

ile ders

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 28.05.2018 gün ve 78 sayılı kararı olarak kabul edilmiş, Destek Hi,ımetleri Genel Müdürlüğünün 03.07.2018 gün ve 12720204 sayılı yazısı ile birinci defa 676.763 adet basılmıştır.

kitabı


lSTIKLAJL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Bastığın yerleri toprak diyerek geçme, tanı: Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.

Çatma, kurban olayun, çehreni ey nazlı hilal! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celal? Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal. Hakkıdır Hakk' a tapan milletimin istiklal.

Kiın bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda! Canı, cananı, bütün varımı alsın da Huda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşanın. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşanın! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşanın. Yırtarun dağlan, enginlere sığmam, taşanın.

Ruhumun senden ilahi, şudur ancak emeli: Değmesin mabedimin göğsüne nanıahreın eli. Bu ezanlar -ki şehadetleri dinin temeliEbedi yurdumun üstünde benim inlemeli.

Garbın af'akını sannışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddiın var. musun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar, Medeniyyet dediğin tek dişi kalmış canavar?

O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- taşını, Her cerihamdan ilahi, boşanıp kanlı yaşını, Fışkırır ruh-ı mücerret gibi yerden na'şım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım.

Arkadaş, yurduma alçakları uğratma sakın; Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın. Doğacaktır sana va'dettiği günler Hakk'ın; Kiın bilir, belki yarın, belki yarından da yakın .

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal! Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal. Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmilılal; Hakkıdır hür yaşamış bayrağınun hürriyyet; Hakkıdır Hakk' a tapan milletimin istiklal!

Mehmet Akif E rsoy


GENÇLİGE HİTABE

Ey Türk gençliği! Birinci vazifon, Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegane temeli budur. Bu temel. senin en kıymetli

hazinendir. İstikbalde dahi , seni bu hazineden mahrum etmek

isteyecek dahilı ve haricı

bedhahların olacaktır.

müdafaa mecburiyetine

düşersen,

vaziyetin imkan ve

vazifeye

Bir gün, istiklal ve cumhuriyeti

atılmak

şeraitini düşünmeyeceksin!

için, içinde

Bu imkan ve

bulunacağın şerait,

çok

namüsait bir mahiyette tezahür edebilir. İstiklal ve cumhuriyetine kastedecek düşmanlar.

bütün dünyada emsali

olabilirler. Cebren ve hile ile aziz

vaıtanın

tersanelerine girilmiş, bütün orduları işgal edilmiş

görülmemiş

bir galibiyetin mümessili

bütün kaleleri zapt

dağıtılmış

edilmiş,

bütün

ve memleketin her köşesi bilfiil

olabilir. Bütün bu şeraitten daha elim ve daha vahim olmak üzere,

memleketin dahilinde iktidara sahip olanlar gaflet ve dalalet ve hatta hıyanet içinde

bulunabilirler.

müstevlilerin

siyası

Hatta

bu iktidar sahipleri

şahsı

menfaatlerini,

emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde

harap ve bitap düşmüş olabilir. Ey Türk istikbalinin evladı! İşt,e, bu ahval ve şerait içinde dahi vazifen, Türk istiklal ve cumhuriyetini damarlarındaki

kurtarmaktır.

Muhtaç

olduğun

kudret,

asil kanda mevcuttur.

Mustafa Kemal Atatürk


'

MUSTAFA KEIMAL ATATÜRK


ORGANİZASYON Ş EMAS I

3, TEMA ~l--------TemaAdı Bilim ve Teknolojl

Derse

Hazırl ı k

Ça lışmaları • AZIZ SAHCAR

• I\ISAN.J>R ZAMI\NI E5l<D8ıl NASL Ct.ÇEliOI?

Yazar Biyografisi

• TEKNOLOJi e.A61MUUal

• BAK l'05TAO GB.lYOR SEL.AA4 VERiYOR (Dıı,ı..,,. Moını)

• ATATÜRK'ÜN GEOMETRi 13TA& (Setb•ıt- Okumo Mıtnl)

HAUIUtl, ÇAµŞMALMI

İşl enecek

Metinler ve Serbest Okuma Metni

Okuma, Dinleme/ İzleme Yönergesi

1. Anado!u·d• ı..unılan ru,t dnlt.tkrivlt Jtp1i \-.ptıl;ııııı oroştırmo ,oııııı:u tide cttltinıt tııııacri orbdo~nıtio. ~tııı. 2,Anado!u"nunsıri f.ft ~ok etkileyen ONlii"baı:wsidirl rıedenıe,me a~ııldıymıı.

ıı.o r,,ıı, ~ tıs6sı.1'49 I

- --+-

~l.ıt,c.lelEl mt:tııi nolctdıımıı ~etlerine dikkat e~rek ,eg, olruywwı.

Şoir, filozof. HK, &«,ı.oıje ~ tllıiıw(• 1 ~ o dr, ~ t!Htn'\I 'S.taı-1 Ônınnı• odllı lıftolıırdo

ı.ı.""'!I","""""'·

İ şle n en

Metn in İsmi - - - - - - - -- '- --.ANADOLU

lii'li9

Metin Etkinlikleri

Gelecek De rse Hazırlık Çalışmaları

olduiıın için :"Sen tal:ıiidaimıı gijlcrsin!" dcmİ1IN.

GÖi.fiit voı

Adam bfr l:ere daha 90lmüş, "'ı'ıınıtıyorsı.ınw, rıemae 90t yltlıWyOrsunı.ıı. Ben tıavstte mvııar­ fik oldutum ıc-, e'(l~rum, Tam tersırıe., eoı­ diiiiiırn içiııh-vıı,tta muwfhık oh.ıyoıı.ını." dıemiJ.

9u s6z bo}unt söyletımlf bit sıu. aetHdlr, içt'ıoe bi!inmt::$İ gt:rt'km bir hakibt 'SilÖI. şe,d:etRAOO gQl~ınıı. btı;n

bo.-.

ce bire! g~U: ~n söze b6yıt tıeşıaoını.

lA. cııklnlldııırl yıııbncbkl mııtindon h;arobtlo 'fJpıııa.

ICoııı.quıiıen 'JÖı:c bo;,lodtglnıt sınıdıı bıq,n,z:.

caa•ıının ~nnıçıttı«ırı.•sık bit .sunıu. ını khııw~nııkııılır.

L oıo.ıd.gwnw rr.ecrıe g3,re-, lıofıw;mıı hteg!rı.,;.. nodit?

ıllta.ıın


·En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.· Must afa Kemal Atatürk

·Jlım ilim bilmektir. / ilim kendin bilmektir. / Sen kendini bilmezsen, / Ya nice okumaktır?· Yunus Emre ·En iyi kitap ların okunması, geçmiş yüzyılların en büyük insanlarıyla konuşmak gibidir.· Rene Descartes (Rene Dekart)

1. TEMA Okuma Kültürü

• BU DA BENİM ÖYKÜM • J~RIYORUM • CANIM KİTAPLIGIM • HEYKELİ Dİ Kİ LEN ESEK (Dinle,me Metni)

• CEPHANE SANDIGINDA KİTAP (Serbest Okuma Metni)


1. TEMA - Okuma Kültürü HAZIRLIK ÇALIŞ MALARI 1. Kitap o kumayı sever misiniz? Niçin? 2. Hangi tür kitapları okumayı seviyorsunuz? Nedenleriyle açıklayınız.

*

Mıne

Öğretmeniniz metni okurken

dikkatle dinleyiniz. Ardından siz de metni, noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

SOYSAL (1959-... ) Çocuk edebiyatımızda önemli yer edinen birçok kitabın yazarıdır. Başlıca eserleri: Ala Çocuk Yotlarda, Eylülde Aşklar, Eyvah Kitap, İstanbul Masalı, Uzakta ...

BU DA BENİM ÖYKÜM Ben kitap

okumayı sevemediğini

çocuktum. Denize girmek, bahçede

sanan bir

oyuıı

oyna-

mak, bisikletle kaybolmak, uyumak ya da yığınla harika

başka şey

yapmak dururken kitap oku-

maktan çok sıkılırdım. Oysa iki ablam da sürekli kitap okur ve bundan mutluluk duyarlardı.

Nasıl

yazarını

:Bugün ne :konusu,

geçtiği

ne

adını hatırlıyorum. kahramanları,

yerler,

,aklımda.

Şimdi

baktığımda,

geriye dönüp

alta imrenirdim onlara.

,ama bir türlü açmaya cesaret

kitap

tutuşturdu.

Çok

kalındı. Duraksadığımı

görünce üstüme düşmedi, dene!" dedi. Denedim. de

bitirivermiştim

koca

biri elime bir

yalnızca

"Korkma, bir

Harikaydı!

Birkaç gün-

kitabı.

benim "büyülü kitabım" oldu.

O,

o kitap sa-

:yesinde beynimin bir yerlerinde kilitli duran, ,arkasında

ablalarımdan

hatta ne

;giydiklerine varmcaya kadar birçok ayrıntısı hala

böyle olabildiklerini hiç anlamaz, yine de alttan

Günün birinde

Ama

kapılardan

ne

olduğunu

hep çok merak

birini ilk kez

:Sonraları bazı kitapları ,okuyamadım, sıkıldım. ,açıldı.

Her kitapta, o

ettiğim

edemediğim

dev

araladığımı anlıyorum.

çok sevdim,

Zamanla kapı

eşikten

bazılarını ardına

dek

korkusuzca geçmeyi


öğrendim.

Çünkü öte tarafta renkler, sesler, in-

sanlar, olaylar ve bilinmeyenlerle dolu gizemli ve· baş döndürücü güzellikte düşsel

bir dünya keşfet-

miştim. Muhteşemdi!

(... ) Dağların

küten kimi neşelendiren binbir sesin arasında yürürken bir pınar çıkıverir bazen iıısanın karşısına.

Artık kitap okumak sıkıntı vermiyordu.

Tersi-

Seriıı

ve

ne hoşuma giden bir kitabı okurken kendiıni çok nirsiniz. iyi hissediyordum. Bir anda,

yaşadığım

oyalıyor,

güldürüyor, korkutuyor,

eğlendiriyordu. mediğim

şaşırtıyor,,

Beni tanıınadığun insanlarla, git-

ülkelerle, yaşamadığım dönemlerle, bil-

mediğim dillerle buluşturuyordu . Hayatunı bütü-

nüyle etkileyen ve keşfetmiştim.

değiştiren

Pınarın

giderir, dinle-

küçük sesleri bir anda

ormanın

suyunu, küçük şırıltılarını ve serinliğini nız.

Kitaplar da

bürtüsü

içiııde

pınarlar

bize

gibidir.

duyarsı­

Yaşamın

sessizliği sağlarlar.

güm-

Sessizlik

olmazsa yorgunluklardan, gerilinıden, huzursuzJuk ve korkularunızdan kurtulamayız.

ikinci büyük gücü.

Birincisi, yolculuk etınekti; ikincisi,,

okumak oldu. Çok gezen ve sürekli kitap okuyarak yaşayabilen biri oldum.

berraktır. Susuzluğunuzu

zaman- koca gürültüsünü duyulmaz kılar. Sadece berrak

dan ve yerden alıp götürüyordu beni. Sıkıldığımda

eteklerindeki ormanlarda, kimi ür-

Mine SOYSAL


1. TEMA - Okuma Kültürü 1. Etkinlik:

A) Metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını belirleyerek bunların anlamlarıın ı tahmin ediniz.

K.elime veya K.elime 6rubu

Tahminim

--B) Tahminlerinizin doğruluğunu TDK (Türk Dil Kurumu) Türkçe Sözlük'ten kontrol ediniz.

*

öğreneceiiniz

grupları

Tema boyunca kelime ve kelime ile bunlarırı anlamlarırıı ders kitabırıızm sonunda yer alan "Kelime T>efterim" böliimiiıvıe yazırıız. Bu uygulamaya yıl boyunca alevam ediniz.

2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları okuduğunuz meti den hareketle cevaplayınız. 1. Yazar, tanıştığı ilk kitaptan neden "büyülü kitabım" diye söz etmektedir? 2. Yazar, kitaplarda

nasıl

bir dünya

keşfetmiştir? Açıklayınız.

3. Kitaplar, yazarda hangi duyguları

uyandırmıştır?

4. Sizin de büyülü bir kitabınız olsaydı neler an latmasını isterdiniz? 5. Bir insana kitap okuma

alışkanlığı kazandırmanın

en etkili yolu sizce nedir?

Düşüncelerinizi

arkadaşlarınızla paylaşınız.

6. Bir yazarla tanışma

fırsatınız olsaydı

kiminle ta ınışmak ve ona ne sormak isterdiniz? Anlatınız .


3. Etkinlik: Aşağıdaki görselleri inceleyiniz.

A)

Yukarıdaki

görseller

arasındaki farkları açıkla,yınız.

B) Yukarıdaki görsellerden hangisi sizin günlük vaşamınızı yansıtmaktadır?

C) Hangi görseldeki ailenin bir üyesi olmak isterdiniz? Nedenleriyle açıklayınız .

4. Etkinlik: Seneca

(Seneka)'nın

öğretmeninizin açıklayacağı

5. Etkinlik:

Aşağıdaki

"Bir kütüphan bin hapishane kapatır.'' sözünden hareketle konuşma kuralları a uygun bir konuşma yapınız.

ifadelerde

boş bırakılan

. . yerleri duygu ve

düşüncelerinize

uygun

şekilde

tamamlayınız.

A) Kitaplar ............... .......................................... €:ibidir. Çünkü ............................................................. . B) Kitaplar

hayatımızda

önemli bir yere sahip

o lm alıdır.

Ama .......................................................... .

C) Bir yazar olsayd ım ................................................................................................................................ . isterdim. Ayrıca ........................................................................................................................................ ..


1. TEMA - Okuma Kültürü 6. Etkinlik: Aşağıdaki metni okuyunuz. Metind yandaki bölüme örnekteki gibi yazınız.

varlı kları karşılayan kelimeleri belirleyerek

HAZlNE SANDIGI

.... k.i.t~P. ........................................................... .

Kitap, en büyük hazinedir. Çünkü bir kitap satın aldığımızda yalmzca yarım kilo kağıt, mürekkep ve tutkal satın almış olmayız; tamamıyla yeni bir yaşamı da almış oluruz. Bu nedenle bilgi ve heyecan dolu bir kitabı, Karun'un hazinelerine bile değişmem. Benim kitaplığım aynı zamanda hazine sandığımdır. Aklımı ve kalbimi bu sandıktaki mücevherlerle doldurw; her kitapta bambaşka hayallere koşarım.

Doğa AYDIN

7. Etkinlik: Aşağıda bir kütüphanenin okuma salo unda yer alan masalar verilmişti r. Masalardaki oturma düzenini, yönergeler doğrultusu n da bulu uz ve soruları cevaplayınız.

1 !€9

1

I.P (

1 YÖNERGELER

1. Kare masada size göre soldaki sandalyede Halil oturmaktadır. 2. Dikdörtgen masada size göre sağdaki sandalyede Zeynep oturmaktadır. 3. Halil'in oturuş yönüne göre soldaki sandalyede Aynur vard ı r. 4. Zeynep ile sırt sırta oturan kişi Emine'dir. 5. Yuvarlak masada size göre sağdaki sandalyede Mustafa oturmaktadır. 6. Aynur'un karşısındaki sandalyede Onur vardır. 7. Zeynep'in oturuş yönüne göre solunda İpek, lpek' in karşısında ise İ lker oturmaktad ı r. 8. Yuvarlak masada Mustafa'n ı n oturuş yönüne göre sağında Kema l vardır. 9. Zeynep'in ka rşısında Özer oturmaktadır.

~

SORULAR

1. Sırt sırta oturan

kişileri,

size göre soldan

sağa doğru sıra l ayı nız.

2. Hangi kişile rin karşısındaki sandalyeler boştur?

3. A) Hangi masada oturan kişi sayısı daha fazladır?

8) Bu masadaki kişi l erin adları a lfabetik olarak sıra landığında sondan ikinci kişi kim olur?


8. Etkinlik

A} Aşağıdaki metni noktalamıa işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.

Artık, güneş doğmaya başladı.

Biraz sonra da tıkırtılar başlar. Ah, işte küçük beyimiz de geldi! Ne güzel bir bebek/ Hanımım da burada. Ne güzel her şeyi Şu tahtalarımırı üzerinde serili olan halı sıcacık tutuyor beni. Pencere/erimdeki dantelli perdeler, hanımımın küçük beye okuduğu masal kitapları. .. Ne kadar da mutluyum! Hele şu kış günleri sıcacık oluyorum. Dışarısı buz gibiyken ben sıcacığım. Her şey çok güzeldi. Ta ki o güne kadar. .. Ailem gidiyor. Nereye gidiyorlar bilmiyorum. Halımı

aldılar, kitaplığımı boşalttılar, dılar, bomboş kaldım.

beni? Günlerce

perdelerimi çıkar­ Neden gittiler, bıraktılar

düşündüm. Bulamadım. Yavaş

yavaş çatırdamaya başladım. Sıva/arım

dökü-

lüyor, tahta/arımı kurtlar kemiriyor. Ağlıyorum hep. Beni ne duyan var ne anlayan. Korkuyorum çok. Artık kışları sıcak değilim. Kitaplarıyla beni keyiflendiren, ocağımı yakan yok. Çok üşüyo­ rum. Ailemi istiyorum. Bekliyorum günlerdir ama onlar gelmiyor. Günseli ORAL

B} Yukarıdaki metinde hangi varlık konuşturulmıuştur?

C} Okul kütüphanesindeki bir kitabı konuşturarak aşağıya onun duygularını anlatan, hikaye edici bir metin yazınız. Metninizi yazarken yazım ve noktalama kurallarına uymayı unutmayınız. Metninize uygun bir başlı k yazınız.

*

GELECEK DERSE HAZIRLJK

Karamanoğlu Mehmet Be~ jı9 onun Türkçe~e katkıları ıle

ilgili araştı ;ma ~apınız.


1. TEMA - Okuma Kültürü HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Karamanoğlu Mehmet Bey ile ilgili yaptığınız araştırma sonucunda edindiğiniz bilgileri arkadaşları­ nızla paylaşınız.

2. Günlük hayatınızda karşılaştığınız iş yeri adları ve tabelalardaki ilgili ne düşünüyorsunuz? Örneklerle açıklayınız.

*Öğretmeniniz metni okurken dikkatle dinleyiniz. Ardında n siz de şiire uygun vurgu ve tonlamalarla şiiri sesli okuyunuz.

yabancı

kelimelerin

ku ll anım ıyla

Yusuf YANÇ (194t-...) Eğiti m ci ve yazar. Deneme ve şi i r türlerinde eserleri bulunmaktadı r.

Bazı şi i rleri : O Evin Hikô~esi, Tohum, Emeğin Bereketi...

ARIYORUM Karamanoğlu Mehmet Bey'i arıyorum, Görenini2;, bileniniz, duyanınız var mı? Bir ferman yayınlamıştı:

(!JVÇ'O!JmE!N

s~ tj)11/.Jl!Nll).JI

<D'E1lf].MP1)( (JJ.JI.~ 5f#ECLİJ"flE 'fı'.E

"Bugünden sonra, divanda, dergahta, bargahta, mecliste, meydanda Türkçeden başka dil konuşulmaya!" diye, Hatırlayanınız var mı? Dolanın

yurdun dört bir yanını, Çarşıyı, pazarı, köyü, şehri, Fermana uyanınız var mı?

!Mffi'Y'1JJ1.!Ml).J[

'l'O~ÇEID'E!I{ <11Jl}"l()1 (J)fC 'J(.V .Cı;.JIML­

'lq~C){1(,"D~

VVl!MJl!NO(l.cv !Mif:HM~}J:

Nutkum tutuldu, şaşırdım, merak ettim, Dolandığınız yerlerdeki Türkçe olmayan isimlere, Gördükleırine, duyduklarına üzüleniniz var mı? Tanıtımın

demo, sunucunun spiker, Gösteri adamının showmen, radyo sunucusunun diskjokey, Hanım ağanın fırstlady olduğuna şaşıranınız var mı?

~,y Dükkanını

store, bakkalın market, torbasının poşet, Mağazanın siiper, hiper, gros market, Ucuzluğun damping olduğuna kananınız var m ı? İlan tahtru;ının bilboard, sayı tabelasının skorboard, Bilgi alışmın brifing, bildirgenin deklarasyon, Merakın, uğraşın hobby olduğuna güleniniz var mı ?


Bırakın

eli, özün bile seyrek uğradığı, Beldelerin girişinde welcome, Çıkışında goodbye okuyaııın12 var mı?

Korumanın, muhafızın

bodyguard, Sanat ve meslek pirlerinin duayen, İtibarın, saygınlığın prestij olduğunu bileniniz var mı?

-

Sekinin, alanın platform, merkezin center, Büyüğün mega, küçüğün mikro, sonun final, Özlemin, hasretin nostalji olduğunu öğreneniniz var mı? İş hanımızı plaza, bedestenimizi galeria, Sergi yerlerimizi centerroom, showroom, Büyükşehirlerimizi mega kent diye gezeniniz var mı? (...) İki katlı evinizi dubleks, üç katlı komşu evini tripleks, Köşklerimizi villa, eşiğimizi antre, Bahçe çiçeklerini flora diye koklayanıııız var mı?

Sevimlinin sempatik, sevimsiziıı antipatik, Vurguncunun spekülatör, eşkıyanın mafya, Desteğe, bilemediniz koltuk çıkmaya sponsorluk diyeniniz var mı? (... ) Çarpıcı, önemli haberler flash haber, Yaşa, varol sevinçleri oley oley, Yıldızları star diye seyredeniniz var mı? Vırvırık dağının tepesindeki köyde, Cafeshop levhasının altında, Acının da acısı kahve içeniniz var mı? Toprağımızı, bayrağımızı, inancımızı çaldıı:mayallım

derken

Dilimizin çalındığına, talan edildiğine, Özün el diline özendiğine içi yaııaııınız var mı? Masallarımızı,

tekerlemelerimizi, atasözlerimizi unuttuk, türkülerimizi, ninnilerimizi kaybettik, Türkçemiz elden gidiyor, dizini döveniııiz var mı? Şarkılarımızı,

Karamaııoğlu Mehmet Bey'i arıyorum,

Göreniniz, bileniniz, duyanınız var mı? Bir ferman yayınlamıştı. H ayal meyal hatırlayıp da sahip çıkanıııız var mıi' YuslllfYANÇ

*Karamanoğlu Mehmet Bey'in görseldeld fermanmda yer alan tarihin özel bir anlamı vardır: 13 fvtayıs her yıl "Türk l>il Bayramı" olarak kutlanmaktadır.


1. TEMA - Okuma Kültürü 1. Etkinlik: Aşağıdaki kelimeleri anlamlarıyla örn kteki gibi eşleştiriniz .

ferman divan

Eskiden

dervişlerin toplanır ibadet ve tören yaptıkları yer, tekke.

Oturmak

içirı

evlerin

örıürıe taş

ve

çamıırdarı yapıları

set.

dergah 6,ezirıti

seki mesire

I

yeri, gezilecek yer.

Bugmk, ,.,;,.

ilan

Yüksek düze9deki devlet

'dam/armıııı kurduğu

büyük meclis.

2. Etkinlik: Aşağıdaki deyimlerin anlamlarını, a asözleri ve deyimler Bu deyimleri cümlelerdeki boşluklara uygun biç mde yerleştiriniz. nutku tutulmak

koltuk çıkmak

talar~ etmet_}

sözlüğünden araştırınız.

dizini dövmek

elden gitmek

A) ....................................... .. ....................... ....................................... istemiyorsan tedbirli olmalısın. B) Çocuk, odasındaki bütün oyuncak ları .................... .. ................................................. ..................... . C) Düzensiz beslendiği için sağl ığı ...................... ................................................................................ .. D) Okuyup iyi yerlere gelmeleri için çalışkan çocuklara ............................................. .................... .. ... . E) Birdenbire ............... ............ ............ ........................ . ve bütün gayretlerine rağmen konuşamad ı .

3. Etkinlik: Aşağıdaki

soruları okuduğunuz

1. Şair,

Mehmet Bey'i niçin aramaktadır?

Karamanoğlu

meti den hareketle cevaplayınız .

2. Karamanoğlu Mehmet Bey yayın ladığı fermanla ne yapılmasını istemektedir? 3. Şiirde, dilimize yabancı dillerden girmiş Bu kelimelerin Türkçe

karşılıklarını

baz ı

kelimeler kullanılmışnr. Bu kelimeler hangileridir?

bularak söyleyiniz.

4. Şiirde geçen yabancı kelimeleri günlük hayannızda kullanıyor musunuz? Örneklendiriniz. 5. Sizce dilimizde kullanılan yabancı kelimelerin arnş sebebi ne olabilir? Açı klayınız. 6. Dilimizde yabancı dillere ait kelimeler hızla artarsa bunun ne tür sonuçları olabilir? Örneklerle anlannız.


A} Yabancı dillerden dilimize giren kelimelerin bazıları aşağıda verilmiştir. Bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını, okuduğunuz metinden bulunuz. Bulduğunuz Türkçe kelimeleri kullanarak hikaye edici bir metin yazınız.

4. Etkinlik

market

poşet

piaza

sempatik

center

:

...........................................................................

o o o o

1

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

o

o o o o o B} Dilimizde kullanılan bilirsiniz.

yabancı

kelimelerin Türkçe karşılıklarını TDK'nin İnternet sayfasında bula-

8

Yabancı Sözlere Ka,.,ılıklar Kılavuzu

J O_ ._ bi_ e1<tı.....t_ _ _ _ __.J Yabaneı sô<d• ç

o

I

ö

ş

o

ob)ektll Fr. objoctıl /sl. rıosnel Bre)'fl l\lşisel gero1llnden bagımo ız olan

6

1

o

-

Cl

X


1. TEMA - Okuma Kültürü 5. Etkinlik: Aşağıda "Arıyorum" şiirinde geçen ke lime ve kelime gruplarıyla hazırlanan "Kelime Oyunu"nun nasıl oynanacağı ile ilgili bilgiler veri imiştir. Bu bilgileri dikkatle okuyunuz. Ders kitabınızın sonundaki "Kelime Defterim" bölümüne yazacağınız kelime ve kelime gruplarını Kelime Oyunu kağıtları haline getirerek biriktirnr1eye başlayınız. Birkaç metin sonra oyun için yeterli kağıt sayısına ula şacaksınız. Yıl boyunca öğreneceğiniz yeni kelimelerle de oyununuzu zenginleştiriniz. Kelime Oyunu ile keyifli zaman ge,çirirken kelime hazineniz zenginleşecek ve sözlü anlatım beceriniz gelişecektir.

Her metinden sonra birkaç öğrenci, öğretmen tarafından, Kelime Oyunu kağı tları nı hazırlama kla görevlendirilir. Kelime Oyunu kağıtlarında yeni öğrenilen kelime veya kelime grubu, örnekteki gibi en üste yazı lıp altı çizilir. Çizginin altına o kelimeyle i l işkili olan birkaç yasak kelime yazı lır. Kelime Oyunu kağıtları öğretmen ya da görevlendirilen bir öğrenci ta rafında n biriktirilir. Yeterli sayıda kağıda ulaş ı ldıkta n sonra öğretmen kontrolünde, sınıf iki gruba ayrılarak oyuna başlanı r. Bu oyunda amaç bir dakika içerisinde, yasak kelimeleri kullanmadan, o labildiği n ce çok sayıda kelimeyi anlatmaya çalışmaktır. ~

NUTKU TUTULMAK. Konuşmak

Öfke Şaşkınlık

Korku

sonra her gruptan bir kiş i, haz ı rlanan kağıtlardaki kelimeleri, yasak kelimeleri kullanmadan kendi grubuna anlatmaya çalış ı r. (Örneğin, "Nutku Tutulmak" kelime gru bu için "kon uşmak" kelimesi yasak kelimeyse "konu'.şuyorum, ko n uşamıyoru m, kon uşama z, konu'.şacaks ı n ... " gibi kelimeler de kull a n ılama z. Bu kel ime grubu "Çok ilginç bir olay ya da duru mla karş ı laştım ancak hiçbir şey an l atam ı yorum, söyleyemiyoru m." gibi dolayl ı yollarla an l atılab i l i r. ) Süre

Anlatım esnasında karşı

gruptan bir de yasak kelimeleri kontrol etmek için an l atıcının yanında bulunur. Her grup, anlatı lan kelime sayısı kadar puan kazanır. Yasak kelimelerden herhangi biri kullanı­ lırsa o kelime iptal edilerek grubun puanından düşülür. Oyunun sonunda en çok kelime bilen grup, oyunun kazananı olur. kişi

baş l atıld ı ktan


6. Etkinlik:

Aşağıdaki

kütüphane üyelik formu u doldurunuz. İL HALK KÜTÜPHANESİ ÜYELİI< FORMU

~~

T.C. Kimlik Numarası: ........................................................

~~

Doğum Tarihi (Gün/ Ay/ Yıl) : .......... / .......... / .......... .

KÜLTÜR VE TURiZM BAKANLIGI

Adı Soyadı: .................................................................. ..... ..

T.C.

Okul ve S ınıf Bilgileri : .................................................................................................................................. . Adres: .............................................................................................................................................................. Telefon: ................................................................... . Kütüphanemizde Okumak İstediğiniz Üç Kitap: 1. ...................................................................................................................................................................

2 ................................................................................................................................................................... . 3 ................................................................................................................................................................... . Kütüphanemizde Görmek İstediğiniz Dergi ve Gazeteler:

1....................................................................................................................................................................

2 ................................................................................................................................................................... . 3 ....................................................................................................................................................................... Yukarıdaki bilgilerin doğru o l duğunu, kütüphane kullanım ve kitap ödünç alma kural l arına uyacağı­ m ı, aldığım kitabı zamanında getireceğimi kabu l ederim.

Tarih: .......... / .......... / .......... İmza: ......................................

7. Etkinlik: "Arıyorum" şiirinden hareketle olu şturacağınız öznel ve nesnel cümleleri örnekteki gibi aşağıya yazınız.

.

.

Kar.4m.4YJ.Qğfu..11.eh.me.t. .8.~y•..T.iir.kç~rı irı..krı.lJ.ım.ı.Y.(ı!l.g./.4.. i/9ill .bir..f.e.r.m<J.rı. gnyı nla mı$tı.r., ..CN~ş».e/). ...... .


1. TEMA - Okuma Kültürü 8 . Etkinlik:

Aşağıdaki

hikaye

unsurlarını

kullanar k hikaye edici bir metin yazınız.

" Olay: Öğrencilerin kütüphanede ' öğretmenleriyle kitaplar üzerine sohbet etmeleri

Kahramanlar: Eren Öğretmen, Hüseyin, Çetin, Demet ve Gü lşah

..................................... ................................. ·ı

(Başlı k)

Yer: Okul kütüphanesi

Zaman: Cuma günü okul çıkışı


9. Etkinlik

A) Aşağıdaki şiiri vu rgu ve tonılamalara dikkat ederek okuyunuz.

GÜZEL TÜRKÇE

(... )

İlkyazın ormanlarda ağaçlar yeşerirken

Kuvtu yerlerden keskin, o yanık sesler gelir. Bu şakıyan ses beıni titretir yüreğimden, Bülbül sesi değil o, benim güzel Türkçemdir.

.

)

Yağmurlar yağar,

c,lur bir serin ince dere, 'Bır gümüş kemer gibi ovadan akıverir, • 1 Kıvrılır, döner, gider, getirir bolluk yere; • ·I Çağlayan dere değll, benim güzel Türkçemdlr.

B) Yukarıdaki şiir ana dili sevgisini anlatmaktadıır. Bu şiirden hareketle ana d ili sevgisini anlatan bir şiir yazınız. Şiirinize başlık koymayı unutmayını:ı .

Şair:

*

......................................................

GELECEK 1 ERSE HAZIRLIK

Sevdiğiniz bir kitabı arkadaşla cınıza tanıtmak için sınrfa getiriniz.


HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Sınıfa getirdiğiniz kitabı arkada şlarınıza tanıtınız. 2. Sizce iyi bir kitap hangi özelliklere sahip ,olmalıdır?

CANINI KİTAPLIGIM Bir sürü kitabım oldu. Küçük kitaplığımın raflarını doldurdular. Hepsini seviyorum. Sevilmez mi? Kitap bu! Hele en güzeliyse ... Önce öğretmenimin önerdiklerini aklım . Okudum da. Bende okuma merakı geliştiğini gören annem, babam, ağabeyim ve akrabalardan kimileri fırsat buldukça bana kitap armağan ettiler. Bunlara, birkaç yaş günümde arkadaşlarımın verdiklerini de eklersek varın siz hesap edin ne kadar çoğalmış. Hepsini okuyamadım. Birden yığıldılar. Ama büyük bir hızla okumayı sürdürüyorum. Yakında bitireceğim. (... ) Benim kitaplarım hep çiçek kokar. Renk renk ;güzellik kokar. Barış ve sevgi yayılır onların ortamından. Belki bu yüzden, kitaplarımla birlikte evimizde daha güzel bir dünya oluştu. En güzeli de ben daha anlayışlı, daha bir içten, daha bir seven ve sevilen biri oluverdim. Kuşlarla, kelebeklerle, ağaçlarla, bulutlarla dost olmak, onları bizim "iınsan" yaşamımızla bütünleyerek değerlendirmek ne zevkli, ne yararlı bir oyunmuş meğer! Ben, ,dostluğun ve arkadaşlığın bu denli kıvanç verici olduğunu daha önceleri bilmezdim. Oysa kitaplanmla, onlardaki kahramanlarla yaşayarak öğren­ dim hepsini. ( ... ) Yalnız bir dakika! Şu başımdan geçeni dinlem(:den acele edip kitapçıya koşmayın. Azıcık bekleyin, birkaç dakika kulak verin bana. İki üç gündür kitaplığımda bir gariplik var. N,e zaman önünden geçsem sanki gerçekten kuşlar öter, kanat çırpardı kitaplığımda. (...) Kırlarda, yeşilin cümbüşünde tatlı tatlı esen rüzgarların kokusu, kitaplığımın aracılığıyla yüzüme, kulağıma, saçlarıma dolanırdı. O kadar zamandan sonra şu iki üç gündür hiç de öyle değil yansıyanlar. Şimdi sanki "cennet" ülke değil de "cehennem" yeri oluvermiş benim canım kitaplığım. (...) Doğruca kitaplığa koştum. Annemler de geldiler. Rafın birinde yabancı bir kitap vardı. İki gün önce ağabeyim Ankaraaan getirmişti "armağan" diye. Onu yerinden çektim, ağabeyime uzattım: - Al bu kitabı! Beni düşündüğün için teşekkür ederim ama istemiyorum. - Neden ama sevgili kardeşim? Beğenmiyorsan okuma. Böyle öfkelenmene gerek yok. - Canım ağabeyciğim, sen nasıl olur da böyle bir kitabı bana armağan diye getirirsin? Kitap


seçmeyi bilmiyor musun? Gücendim sanat Ağabeyim, babam, annem kitabın kapağına baktılar. Annem eğildi, beni kollarına aldı, sıktı. Bir de alnımdan öptü. Babam, ağabeyime baktı: - Yalnız kapağı değil içindekiler de öyle. Nasıl getirdin bunu? Ağabeyim belli ki üzülmüştü. Yüzü kızardı. - Şimdi anladım. Beni iyice utandırdın kardeşim. Senden özür dilerim. Bak, anlatayım: Trende bir arkadaşımla beraberdik. Birlikte geldik. Onun da senin kadar bir kardeşi varmış. Burada indiğimizde ayrılırken birden durdu, "Az daha unıutuyordum:' dedi, "Bak, şunu da kardeşine ver. Bizimki çok sever, belki seninki de hoşlanır:· Hemen almıştım. Sarılıydı, açıp bakmamıştım bile. Sonra getirdim, yine açmadan sana verdim. Ne bileyim böyle olacağını? Kusura bakma. Babam söze karıştı: - Oğlumun öğretmeni hangi kitapların yararlı olduğunu öğrencilerine çok iyi öğretmiş. Benim oğlum işte böyledir! Babam bunu söyler söylemez ağabeyim kapağında, elindeki kocaman silahtan duman yayılan korkunç bir adamın resmi bulunan kitabı, okunmuş gazetelerin altına koydu. Sonra ağabeyim heyecanla yanıma geldi. - Gel, seni bir güzel öpeyim. Benim biricik kardeşim, kitap seçmedeki yetkinliğini görmekten nasıl kıvanç duydum, anlatamam. Bak bundan sonra sana ne kitaplar alacağım. Hemen şimdi, haydi, çabuk giyin! Doğruca kitapçıya gidiyoruz. Annem kahvaltıyı hazırlayıncaya kadar gider geliriz. Ağabeyimle dışarı çıkarken dönüp kitaplığıma şöyle bir kulak verdim. Sanki tüm dünya güzellikleri benim kitap evrenimde toplanmış. Çalışkan ve iyi yürekli Arı Maya'nın tatlı vızıltısı, Heidi (Haydi)'nin dağları saran neşesi, Gülibik'in "Üüü.rüüüüü!" ötüşleri hep orada, hep orada ... Belki inanmazsınız. Küçük İzo Mizo'nun bıyıkları kitaptan sarkmış, bana el sallıyor gibiydi. Ben de el ettim. Merdivenlerden inerken kendimi şöyle bir toparladım. Kitap seçiminde aldanmamak için öylesine tetikteyim ki. .. Darısı başınıza ... Celal ÖZCAN


1. TEMA - Okuma Kültürü 1. Etkinlik: Aşağıdaki bulmacayı metinde geçen k limelerden hareketle ö rnekteki gibi doldurunuz. 2 G

1

3

y

T

L

L 4

M

C

ş

6

A

s

K

N

V

ç

N

1. Yığma işine konu olmak veya yığma işi yapılmak, çok sayıda birikmek, toplanmak. 2. Acayip, tuhaf. 3. Yetkin olma durumu, olgunluk, kemal, mükemmeliyet. 4. Eğlence, canlılık, coşku. 5. Övünç, iftihar. 6. Samimi, yürekten, candan.

2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları okuduğun uz me

1. Kitapların yazara kazandırdıkları nelerdir? Örneklerle anlatınız . 2. Yazar, kitaplığında nası l bir gariplik fark etmiştir

3. Yazar, ağabeyine neden gücenmiştir? Açıkl ayınız. 4. Metnin konusu ve ana fikri nedir? 5. Doğru kitap seçimi niçin önemlidir? Örnekleri!~ açıklayınız. 6. Okuyucu için en doğru

kitapların

seçilebilmesi

amacıyla

neler yapılabilir?


......

onulu bilgilendirici bir metin

yazÄąnÄąz.

Metninize


1. TEMA - Okuma Kültürü

.

.

5. Etkinlik: Aşağıdaki grafikte bir kitaplıktaki ki grafikten hareketle grafiğin altındaki cümlelerde yer alan

Kitap

boşlukları

doldurunuz.

Sayıları

.....................................

25

:

20 ···················~

15 ····················}···· ···········t······························ ....... ···········~ :

,o

:

5

.

:

J.::·.:·.·····················.· : :

I

J·.··························~.: ...............

:

:

~

. . . ---~--~------·--~--.. . ---""'!"-->•

ı----

ı::

ro

E o c::

QJ

>-

<!il

.!::: vi,

QJ

ı::

<(

ro ro

E

V,

ı::

~

QJ

~

:İ:

QJ

o

QJ

Kitap Türleri

ro ro

~

~

A) Kitap lıkta en faz la ................................. türünde kitap vardır. B) En az kitap sayısı ................................. ve ................................. türlerindedir. C) Şiir v.e anı türlerindeki kitap sayı l arı toplamı ................................. türündeki kitap sayısına eşittir. D) Şiir ve makale türlerinin kitap sayı ları arasındaki benzerlik ................................. ve ...................... . türleri arasında da görülmektedir. E) Bana göre bir kütüphanede bu kitap türlerinden en faz la ........................................ bulunmalıdır. 6. Etkinlik: Dize başlarındaki harflerden hareketi

aşağıya

" kitap sevgisi"

temalı akrostiş

bir şiir

yazınız.

c. ...................................................................... A....................................................................... N............. ......................... .. ........................ ... ....

IK................ ........................... ........................... .

1.. ........ ... ........................... .............................. .

ii ••......••••••...... •.•.. •........•••••.......••.•.. ......••••••.......

M.................................... ........................... ....... .

T....... ............................................................... .

.A..... ......................... ......................... ... ............. . iP....... ............................................................... .

Şair:

.... ................... ......................... .... ..

1


1. TEMA - Okuma Kültürü HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Kütüphanede uyulması gereken kuralları arkada~llarınız l a tartışınız.

2. Kütüphanelerin kurulma

amaçları

neler olabilir?

Düşüncelerin izi a rkadaşlarınızla paylaşınız.

HEYKELİ DİKİLEN EŞEK

*

(Dinleme Metni)

keliıııe,

açık

Anahtar bir metinde konuyu en biçimde yansrtan kelime veya kelime grubudur. Metninizi dinlerken metnin anahtar kelimelerini ınot alınız.

Ahmet Şerif İZGÖREN (1965- ... ) Yazar, kişisel gelişim kitaplanyla tanınmaktadı r. Çocuklar için yazdığı kitapları da vardı r. Başlıca eserleri: Şu Hortumlu Dünyada Fil Yalnız Bir Hoyvandır, Dikkat Vücudumuz Konuşuyor...


A)

1. Etkinlik

Aşağıda,

"Heykeli Dikilen Eşek" metninde geçen bazı kelimelerin eş anlamBu kelimeleri metinde geçen uygun kelimelerle örnekteki gibi

lıları verilmiştir. eşleştiriniz.

·

şahane

fakir

eşek

ı rgat

B) Vagonlara yazdığınız kelimeleri aşağıdaki bLılmacada örnekteki gibi gösteriniz. Kelimeler, bulmacaya yukarıdan aşağıya veya soldan sağa yerleştirilmiştir.

H

u

R

K

~

2

N

M

ö

s u

T

y

u

ö

f

p

l)

F

M

C

A

K

2

N

I

o

p

o

Ü

ş

N

o

R

l)

ö

i

K

Ü

K

u

4

l)

V

f

I

A

s

l)

E

ş

A

o

1

R

T

o

C

1

M

H

ç

R

y

o

K

s u

L

M

T

A

s

A

R

I

V

B

T

E

l)

F

M

E

R

K

E

p

M

L

2

ö

if

i

ş

ç

i

N

l)

A

..

.


1. TEMA - Okuma Kültürü 2. Etkinlik:

Dinlediğiniz

metinden hareketle aş

ğıdaki soruları cevaplayınız.

1. Rasim Öğretmen'in kütüphane kurma fikrine köylülerin destek vermesini sağlayan olay

nedir? 2. Hacı Bekir Koca, uzak köylerdeki çocukl arın kitap okuyabilmesi için

nasıl

bir öneride

bulunmuştur? Anlatınız.

3. Bu hikayede anlatılan olay, yazarın başından rnı geçmiştir? Bunu nereden anlıyorsunuz? 4. Rasim Öğretmen'in kurduğu kütüphanenin ülkemiz açısından önemi nedir? Açıklayınız. 5. Dinlediğiniz metnin yazarı siz olsaydınız başlığ;ı ne koyardınız? 6. Bir insanın hedeflerine ulaşmasındaki kararlılığı, o insanın ve içinde yaşadığı toplumun hayatını nasıl etkiler? Örneklerle anlatınız . 3. Etkinlik: Kütüphanesi olmayan bir köy okulund öğretmen olarak görev yaptığınızı hayal ediniz. Okulunuzdaki ve yakın köylerdeki çocukların kitap okuyabilmesi için bir proje hazırlayınız. Hazırlayacağınız proje ile ilgili bilgileri aşağıya yaz nız.

1 1 1 1 1 1

~

Proje Proje

..................................................................................................................... .. Uygulayıcı/arı: ..................................................................................................... Adı:

•••• • • •••••• • • •O oo H, o H o Ooooo• o • •••••• • • •O oo HOOOO o Ooooo• o • ••• ••U • • •• • • • • •OOO o Oooooo o o o , , , u , , ,o,oo , 0000 0 000000 0 0 0,, , u , , u o oo , oooo o oooo

Projenin

Başlangıç

Proj enin

Bitiş

Tarihi: .... / .... I . ...

Tarihi: . . . . / . . . . / . . . .

: ) Proj enin

Amacı: ............................................................................................................

: ) Proj enin

Uygulanışı: .................................................................................................... .

~ :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

~

Projenin

Sonuçları:

............................. ......................................................................... .

..........................................................................................................................................

:, :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


4. Etkinlik

A) Aşağıdaki görselleri incelı!yiniz.

*

Z KÜTÜPHANE

. (Zenginleştirilmış Ku··t·· h içe rısın · · de internet h. . up aneJ ızmeti olan d ... . kıtap içerikleri ·ı ( . ' ıııtal zenginleştirilmiş .. ~ e e~kıta~, z-kitap)

destek vere'c~r:;~'.Yeh dılediği zaman up anelerdir.

B) Yukarıdaki Z-Kütüphane görsellerinden yararllanarak bir 2-Kütüphane ta sarlayınız . Tasarladığınız kütüphaneyi aşağıya çizdikten sonra arkadaşlarınıza tanıtınız. Tanıtımınızda dilimize henüz yerleş­ memiş yabancı kelimelerin Türkçelerini kullanmaya özen gösteriniz. '

'


1. TEMA - Okuma Kültürü 5. Etkinlik:

Aşağıdaki şiirin bazı

sayı bakımından

kelimeleri koyu hangileri birden ço

..

tek varlığı, taplıklara örnekteki gibi yerleştiri niz.

;Q.,

1 '

DÜNYAYI VERE LIM ÇOCUKLARA Dünyayı

d>

verelim çocuklara, hiç değilse bir günlüğüne Allı pullu bir balon gribi verelim oynasınlar, Oynasınlar türküler söylıeyerek yıldızlann arasında . Dünyayı çocıuklara verelim, Kocaman bir elma gibi verelim, sıcacık bir ekmek somuınu gibi, Bir günlüğüne de olsa öğrensin dünya arkadaşlığı. Çocuklar dünyay•ı alacak elimizden, Ölümsüz ağaıçlar dikecekler. Nazım Hikmet RAN

.

.

.


6. Etkinlik: Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. "-1 r / -ler" eklerinin cümlelere nekteki gibi bulunuz. ~------------------------------------------------------···-----... ( Vali Beyler, kütüphanemizin kurulmasma dı?stek 'ı

kattığı anlamları

ör-

r -···-··-···-···-···-···-···-,"\

\, __verdiler. -------------------------- --------------- _________)

( ....... ___________________________ alay/sitem ) __....

~

,...-----·-···-···-···-··-···- -,.

/

l Koraylar, her akşam evlerinde kitap okurlar.

)

···-···-··-···-···-··-···-··-···-···-··-···-···-··-···-···-··-····-··-----

r

l

benzerleri

'\

' -·-·-···-···-···-···-···-···_ )

\

.,.-- ------------------ ..

\ .....Ayşe ve Asil'in dünyalar kadar kitabı var. ··----~-/ ) ___________________________________________________________

!

r--·-------------------------------------------····-··)

,.-·----···-···----···- -.,

l Hammefendilerin okumaya hiç vakitleri yokr.ı uş.

1

"-·---------------···-------·-···----_.!··-·-..,)

.,,.,,---···-----------------···-·--

7. Etkinlik

\

)

'---···-···-···-···-···-···-···•'

l

!\_.____________________________ aile i __.ı

~----'.

{ B_~ topraklarda YOnus Emreler, Mehmet A 'fler J ·-.,Jukenmez. __________________________ _ __..,.,;

saygı

\

--·- ---···-----------~ abartma l \.._____________________________ /

(

A) Öğretmeninizle oluşturac:ağınız grubunuzla kitapların olmadığı bir dünyada ya şamın nasıl olacağını tartıışınız. Aşağıya, tartışma sonucu oluşturduğunuz fikirlerinizi not alınız.

B) Aldığınız notlardan hareketle hazırlıklı bir koınuşma yapınız .

*

GELECEK DERSE HAZIRLIK

'Çanakkale Savaşı ve Çanakkale Sovoşı'ndo Mustafa Kemal Atatür k' konulu bir araştırma ~opınız.


1. TEMA - Okuma Kültürü

CEPHANE SANl)l~INDA KİTAP

(Serbest Okuma

Atatürk, 16 ıq27'de

Mayıs ıqıq' da

fı1etnı)

Samsun'a gitmek için

ayrıldığı İstanbul' a, yıllar

ilk kez dönecekti.

Kütüphanecisi Nuri Ulusu' ya, gezide yanm( a götürmek

istediği

verdi. Liste o kadar uzundu ki Nuri Ulusu, ka~ton kutular bulup tirmeye

sonra

kitaplarm bir listesini

kitapları

kutulara

yerleş­

başladı.

O sırada kütüphaneye giren Atatürk, Ulusu' ya ne sordu. Nuri Ulusu, kitapları

yaptığmı

"İstediğiniz

kutulara koyup trene

taşıyacağım."

deyince Atatürk,

"l>ur, biraz bekle!" tüphaneden

dedı~

kü-

çıktı.

Blraz sonra, kütüphaneye muhafız birliğinden

iki er geldi.

. Ellerindeki cephane

sandıkları­

m

bırakıp çıktılar.

cephane

Nuri Ulusu,

sandıklarınırı

haneye niye

kütüp-

getirildiğini düşü­

nürken Atatürk yeniden geldi: "Ne o, Nuri değil

\

mi?"

oğlum, şaşırdırı


Nuri Ulusu' nun bir ni beklemeden

şey

söylemesi-

konuşmasırıa

devam

etti: "Şaşırma, şaşırma! Savaşta

larla cephane

taşıdık,

sen o zamanlar

çocuktun, bilemezsin. Bu

lıyor.

Şimdi

yeni bir savaşımız

haş-

mızdır

ve okumakla, kitapla olur.

şimdi,

cephane

larda artık

o

O da kültür ve sanat savaşı­ taşıdığımız

dıklara kitaplarımı taşırısırı.

'

sandıklar

benim için çok önemlidir. savaş hittı~

hun-

koy, hu

İşte

o sansandık­

Cephanenin yerini

kitaplar alsırı." Süleyman BULUT

~


1. TEMA - Okuma Kültürü

TEMA S() NU DEGERLENDİRME :Z. Metinde sözü edilen öğretmenin, öğrencile­ ıri için na sıl hayaller kurduğunu tahmin ederek yazınız.

KİTAP TUTKUSU Kitaplara olan tutkumu ilkokul öğretmenime borçluyum. İ lkoku l ikinci sınıftayken öğretmeni­ mizin sınıfa getirdiği çantalar dolusu ki tabın arasında başka başka dünyalara yaptığımız yolculuklar öyle eşsizdi ki... Rengarenk kitapların büyülü dünyası bize gülmeyi, düşünmeyi, anlamayı ve görmeyi öğreti rdi. Öğretmenimiz haftada bir gün elinde kitap dolu çantalarla sınıfa girer, kitap l a rı masası n ı n üzerine yığıp bizi de masan ı n baş ı na toplardı. Sonra bize, istediğim i z kitap l a rı alıp inceleyebileceği mizi söylerdi. Biz de her kitabı tek tek inceleyip beğendiğim i z bir tanesini öğretmen i mizden ödünç a l ı rdık. Bugün kitaplarla olan s ı kı dostluğum işte böyle baş l adı. San ı rım, kitap okuma alışkan lığ ı kazanabilmenin tek yolu, h ayatı m ı zın kapı l arını kitaplara açmaktan geçiyor. Kitaplara dokunmadan, on l a rı n koku ların ı duymadan kitaplarla bir bağ kurulmuyor. Kitapların arkadaşl arım ı z olmasını istiyorsak onları d ü nyam ı za davet etmemiz gerekiyor. Nara ROBERTS (Nora RABIRTS)

1-6. soruları metne gö re

cevaplayınız.

1. Metnin içeriğine uygun bir başlık da siz yazınız.

:3. Sizce bu metnin yazarı şu anda na sıl bir hayat yaşamaktadır? Tahminlerinizi nedenleriyle yazınız.

yerinde siz ol saydınız ,öğrencilerinize kitap okuma alışkanlığı kazanıdırmak için hangi yolları denerdiniz? Yazınız.

4. Metindeki

öğretmenin


5. Metnin ana fikrini yazınız.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tanım yapıl­ mıştır?

A) Kitaplar bizim kişi l iğim izi

ge l işti ri r.

B) Kitap, herhangi bir konuda ya zı lm ı ş eserdir. C) En de rin duygular ş i i rl erde

i şle n i r.

D) Usta sanatçı, özgün eserler vermelidir. 9.

Aşağıdakilerin

hangisinde birden fazla

varlığı

karşılayan

bir sözcük kullanılmıştır? A) Dünyalar kadar işim var. 6.

Aşağıdaki

cümleleri okuyunuz. Metne göre, B) Va li Beyler okulumuza gelecek.

doğru olanların ba şına şına

"Y"

"D", yanlış

olanların

ba-·

yazınız. al ı şkanlığın ı

(... ) Öğretmen, öğrenci l eri n kitapları ödünç almaizin vermektedir.

(... ) Öğretmen, sın ı fa her gün kitap getirmektedir. (... ) Kitaplar, yazara H ayatı m ı za

Hamza'ya hediye

düşünmeyi öğretm i şti r.

kitapları

etmiş.

i htiyacım ız

var.

kendi çaba-

s ıyla kazanm ı ştır.

(... )

Aldığı kitab ı

D) Merhametli insanlara

(... ) Yazar, kitap okuma

l a rı na

C)

sokmadan kitaplarla

10. İ n cecikten bir kar yağa r Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuş Gezer Elif Elif diye Yukarıdaki

dörtlükte

aşağıdakilerden

hangisi

konuşturulmuştur?

A) Elif

B) Abdal

C) Gönül

D) Toz

dost olamay ı z. Aşağıdaki

cümlelerin hangisinde, cümlenin verilen örtülü anlam çıkarılamaz? zı rlandı k. A) Bu kitabı ikinci kez okuyorum. (Bu kitabı daha il. Müzeye vardığ ı mızda sevincimiz görülmeye, önce o kumuştu m.) değerd i. B) Okulumuzun basketbol takımı bu yı l şampiyon 111. Öğretmen i miz yı l sonunda müzeye gideceoldu. (Basketbol takım ı m ı z geçen yıl şampiyon ğim izi söyleyince çok sevindik. oldu.) iV. Uzun zamandır öğretme n imizin bu haberi C) Müdür, öğretmenlerde n bazı l a rı na ödül verdi. vermesini bekliyorduk. (Ödül almayan öğretmenler vard ı r.) V. Çarşamba günü sabah okuldan müzeye ka- D) Sözlerimi sen de yan l ış an l adın . (Sözlerimi dar yürüdük. yanlış anlayan en az iki kişi var.)

7. 1. Okulun son

haftası geldiğinde

Yukarıdaki numaralandırılmış

ragraf oluşturulduğunda dakilerden hangisi olur? AJ ıv - ı - v -11-1 11 B)V -11-111-IV-I C) I- V- 111 - IV - II D) ııı-ı v -ı- v - ı ı

gezi için ha-

cümlelerle bir pa··

doğru sıralama aşağı··

11.

yanında

12. Aşağıdakilerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olabilir? A) Çok deği l, yirmi yı l önce da ha s ı kı dostl u kl arı­ mı z vard ı .

B) Günümüzdeki yaşam koşulları benim söylediklerimi kanıt lıyor. C) Çünkü toplumsal sorunların temelinde ba zı sorunlar yatı yo r. D) İ nsanın toplumsal değişi kli kle re bu yüzden uyması gere ki yor.


·Türk milleti, millı birlik ve beraberlikle güçlükleri ~enmesini bilmiştir. · Mustafa Kemal Atatürk ·vat,an, çalışkan insanlann omuzları üstünde ~ükselir.' Tevfik Fikret ·Ba~raklan ba~rak ~apan üstündeki kandı r. Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır. · M. Cemal Kunta~

2. TEMA Millı

Mücadele ve Atatürk

• TÜRK ASKERİNİN CESARETİ • YASLI NİNE • 15 TEMMUZ • 120 (Dınleme/İı:leme Metni)

• ÇANAKKALE TÜRKÜSÜNÜN Hİ KAYESİ (Serbest Okuma Metni)


2 . TEMA - Mıllı Mücadele ve Atatürk

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. "Çanakkale Savaşı ve Çanakkale Savaşı'nda Mus:tafa Kemal Atatürk"

konularında yaptığınız araştırma sonucu bdindiğiniz bilgileri

arkadaşlarınızla paylaşınız.

2. "Vatan" kelimesinin sizde çağrıştırdığı duygu

VE! düşünceler

nelerdir?

Açıklayınız.

*

İsmail BİLGİN (1964-...)

Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

Yakın tarih konularını ele alon

eserleri ile tanınan yazar, tarlhı hikô~eler ve gençlik romanları ~azdı. Bazı eserleri: Çanakkale İçinde Vurdular Beni, Evlı~a Çelebi Ferman Peşinde, Kut'ül Amare ...

TÜRK ASKERiİNİN CESARETİ Mehmetçiğe karşı savaşma bahtiyarlığına kavıuşmuş

olan ve Çanakkale Savaşı'nda teğmen olarak görev yapan daha sonra Avustralya Genel Valisi olan Lord Casey (Lord Keyzi}'nin anlattıkları şöyle:

"Biz Avustralyalılar, sizleri Gelibolu'da tanıdık ve sevdik. Ben de Çanakkale Savaşları'na teğ­ men rütbesiyle katılmış idim. Her iki tarafın da ımertçe sürdürdüğü savaşta edindiğim intibaları, hala aynı sıcaklıkla yüreğimde taşıyorum. Arıburnu Cephesi'ndeydik, siperler arasındaki mesafe 8-10 metre kadardı. Korkunç çarpış­ malar oluyordu. Yine cehennemi bir çatışmadan sonra, silah sesleri kesilmişti. Taraflar yavaş yavaş siperlerine çekildiler. Yaralılar ve ölüler İSE! savaş meydanındaydı. Bizim tarafta feryatlar, inlemeler vardı. İki siıper arasında kalmış yaralı bir İngiliz Yüzbaşı açıkta: 'İmdat! Kurtarın beni, yardım edin!' diyeı bağırıyordu. Biri siperlerden bağırdı: 'Biriniz gidip Yüzbaşı'yı alıp getirsin!' Askerler birbirler'ine: 'Git, sen getir!', 'Hayır, sen getir! Ölmek istemiyorum ... Zaten Yüzbaşı da biraz sonra ölocek. Ne gereği var? Cesareti varsa komutan getirsin.' diyorlardı.


İngiliz komutan ise kızgınlıkla hala bağırıyo,r: 'Çabuk getirin onu. O sizin komutanınız!' di-

yordu. Siperlerde bu tür

atışmalar

devam

ucuna takılmış beyaz bir mendil

ettiği

bir

sırada, karşımızdaki

yukarı kaldırılarak sallandı.

Türk siperlerinden

Her taraf sessizliğe

silahın

gömülmüştü.

Her iki tarafın askerleri silahlarını doğrultmu§, dikkatle mendili takip ediyorlardı. Siperin içinden iri yapılı bir er çıktı. Ucuna mendil bağladığı silahını yere attı. İki kolunu açtı. Sonra kendine güvenen tavırlarıyla yavaş yavaş yaralı Yıüzbaşı 'ya doğru yürümeye başladı. Karşı tarafla, çevresiyle, hiç kimseyle ilgilenmiyor; herkes ,donup

kalmış

bu cesur Türk askerini

hayranlıkla

seyrediyordu. Şaşkınlıktan kurtulabilen İngili;~ askerleri ise ona nişan almaya çalışıyorlardı. O ise hiçbir şeye

aldırmadan Yüzbaşı'nın yanına

geldi. Nazik ve

yumuşak

hareketlerle yara-

lının kıyafetini düzeltti. Onu yerden kaldırdı. Omuzlayarak yavaş yavaş bizim siperlere doğru

yöneldi. Siperimizin hemen önüne Yüzbaşı'yı yine nazikçe yatırdı. Sonra arkasını döndü. Yine kendinden emin adımlarla siperlerine doğru yürüdü. Hepimiz donmuştuk. Hayrete düşmüş­ tük. Sonradan her iki tarafın siperlerinden alkışlar ve ıslıklar yükseldi." İsmail BİLGİN


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A} Metinden a lınan aşağıdaki ke limelerin anlamlarını tahmin ederek ya-

1. Etkinlik

zınız.

Kelimeler

Tahminim

rıi arı

Mehmet ik

intiba si er fer at cesaret nazik

B} Tahminlerinizin sayfasındaki

doğruluğunu

*

TDK {Türk Dil

Kuırumu}

Türkçe Sözlük' ten veya

İnternet

(www.tdk.gov.tr} Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol ediniz.

Tema boyunca öğrerıe,ceğirıiz kelime ve kelime gruplarım ders kitabmızm sommda bulunan "Kelime Defterim" bö 1 • mürıe gazmız.


2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları metinden hare

tle cevaplayınız.

1. Metinde geçen olaylar kimin ağzından an latılmaktadır? 2. Avustra lyalı komutanın Türk askerlerini sevmesini ve onlara hayran olmasın ı

sağlayan

olay nedir?

3. Türk askeri, kendi hayatın ı tehlikeye atarak İnıgiliz Yüzbaşı'ya niçin yardım etmiş olabilir? Anlatınız. 4. Yaralı halde yatan İngiliz Yüzbaşı'ya Türk askerleri ateş etmeye devam etseydi, hatırayı anlatan Avustralyalı komutanın Ttirk

askerine bakışı na~.ı l olurdu? Açıklayınız. 5. Olayın yaşand ığı cephede bir asker o lsayd ı nı:z İngiliz Yüzbaşı'yı kurtaran cesur asker, sipere döndüğünde

ona neler söylerdiniz?

6. Bu metni siz yazmış olsaydı n ız metne hangi baş lığı

koyardınız?

. 3. Etkinlik: Aşağıdaki hikaye haritasını "Türk

.

skerinin Cesareti" metninden hareketle

doldurunuz.

Olay

l(ahramanlar

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Yer

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

K.'.onu ••••••••••••••••••••••••••••••••••• •••••••••••••••••••••••••••••••••••

Zı:ımı:ın

•••••••••••••••••••••••••••••••••••

Ana Fikir

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

......••...............................•• .................•.......................

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••


2. TEMA 4. Etkinlik

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Çanakkale Savaşı'nda komutan olduğunuzu ve taa rruza geçmeden önce askerlerinize bir konuşma yapacaüınızı hayal ediniz. Konuşma metninize etkileyici bir hitap ifadesiyle başlamayıı unutmayınız. Metninizde "özveri, sorumluluk, bayrak, vatan, bağımsızlık, şehitlik" kelimelerini kullanınız.

B) Konuşmanızı aşağıdaki plan doğrultusunda hazırlayarak arkada şlarınıza sununuz.

1

Konuşma Plonı

1 :> '"''"''"''"''"''"'"''"''"''"''"''"'''""''"''"''"''"''"'"''"''"''"''"''"'''""''"''"''"''"''"'"''"''"'' Konuşmama hangi hitap ifadesiyle başlayacağım?

1

Konuşmamda

nelerden bahsedeceğim?

:> '"''"''"''"''"''"'"''"''"''"''"''"'''""''"''"''"''" ''"'"''"''"''"''"''"'''""''"''"''"''"''"'"''"''"'

1 :> 1 :> 1 :> 1

Konuşmamda

askerleri etkilemek için ses tonumu ve beden dilimi

cağım?

Konuşmamda

hangi anahtar kelimeleri

kullanacağım?

Konuşmamı hangi ifadelerle sonlandıra,cağım?

nasıl

kullana-


. . 6. Etkinlik: Aşağıdaki yüz ifadelerini incel yiniz. Bu yüz ifadelerinden hangisi, Arıburnu Cephesi'nde yaralanan Yüzbaşı'nın sipere getir lmesini emreden İngiliz Komutan'ın takındığı yüz ifadesi olabilir?

Mustafa Kemal Atatür: ile ilgi li bir a nı araştırın ız.


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili araştırdığınız an ıyı arkadaşlarınızla paylaşınız.

2. Atatürk'ün Türk milleti için yaptığı örnekler veriniz.

*

1 fedakarlıklara

Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine! dikkat ederek sesli okuyunuz.

YAŞLI NİNE Sabiha Gökçen ile Atatürk, sık sık yaptıkları gibi, atlarına atlayıp geziye çıktılar. Köşk'ten biraz uzaklaşınca omzunda heybesiyle yol üzerine oturmuş, epey yaşlı bir kadınla karşılaştılar. Kadın, yorgun görünüyordu. Atım durdurup hemen ineıı Atatürk, yaşlı kadını tepeden tırnağa süzdü. Yaşlı kadın, elindeki değneğe dayanıp zorlukla doğruldu. O da Atatürk'ü süzdü. "Merhaba nine!" dedi Atatürk. Yaşlı kadın, kim olduğunu bilmediği adama, biraz çekinerek karşılık verdi: "Merhaba!" 'Atatürk bu kez, "Nereden gelip nereye gidiyorsun?" diye sordu. Yaşlı kadının bakışları değişti: "Neden sordun ki? Sen buraların

sahabı

mısın,

bekçisi mi?" Atatürk gülümsedi: "Ne sahibiyim ne bekçisi nine... Bu topraklar Ttirk milletinin malıdır, buranın bekçisi de milletin kendisidir. Şimdi nereden gelip nereye gittiğini söyleyecek misin?"

Süleyman BULUT (1954- .. .) Çocuk edebiyatçısı. Çeşitli radyo ve televizyon programlarına oyunlar ve masallar yazdı . Eserlerinden bazıları: Kar Tanesi, Kahraman, Büyük Atatürk'ten Küçük Öyküler...

Kadın başını salladı:

"Ben Sincaıiın köylerindenim Bey. Otun güç bittiği, atın geç yetiştiği kavruk köylerin birindenim. Bizim mıhtar bana bir bilet alıverdi. Trene bindirdi. Ankara'ya geldim:' "Muhtar niçin gönderdi seni nine?" "Gazi Paşamızı görmem için ... Başııu pek ağrıttım da. Benim iki torunum gavur harbinde şehit düştü. Memleketi gavurdan kurtaran kişiyi bir kez görmeden ölmeyeyim diye hep dua edip durdum. Rüyalarıma girdi Gazi Paşa. Ben de gün demeyip bunları mıhtara anlatınca o da bana bi bilet alıverip saldı Ankaraya. Geceleyin geldimdi. Yolu neyi bilmediğimden işte ahşamdan belli, böle kendimi ordan oraya vurup duruyom:' Onu gülümseyerek dinleyen Atatürk, bir süre sessiz kaldıktan sonra: "Senin Gazi Paşa'dan başka bir isteğin var mı?" diye L .sordu.


Kadının bakışları sertleşti, kaşları çatıldı:

"Töbe de Bey, töbe del Daha ne isteyebilirim ki? O bizim vatanımızı kurtardı. Şehitlerimizin mezarlarını onlara çiğnetmedi. Daha ne isteyebilirim ki ondan? Onun sayesinde şimdi istediğimiz gibi yaşayıp gidiyoruz. Buralara, bir defa yüzünü görmek, ona, "Sağ ol paşam!" demek için düştüm. Onu görmeden ölürsem gözlerim açık gidecek. Sen efendi bir adama benziyorsun, bana bir yardım ediver de Gazi Paşa'yı nerde bulacağımı deyiver:' Gözleri dolan Atatürk, Sabiha Gökçen'e döndü: "Görüyorsun ya Gökçen!" dedi, "işte, bu bizim insanımızdır. Benim köylüm, benim vefalı Türk anamdır bu:' Sabiha attan indi. Yaşlı kadının ellerini tuttu, 'i\ııacığım, sen gökte aradığını yerde buldun. İşte Atatürk karşında duruyor!" dedi. Yaşlı kadın Atatürk'e ve Sabiha'ya dikkatle

baktı,

durdu, düşündü ... Karşısındakilere güven gelince elindeki değneği atıp Atatürk'ün ellerine sarıldı. Yaşlı kadın ağlıyor, Atatürk de ağlıyordu.

Biraz sakinleşince omzundan heybesini indirdi yaşlı kadın. Beze sarılmış bir paket çıkardı içinden. Paketi Atatürk'e uzatırken "Tek hayvanımın sütünden kendi elimle yaptım Gazi Paşa. Bunu sana hediye getirdim. Seversen gene yapıp getiririm:' dedi. Atatürk, bezi açtı, peynirden yedi, çok beğendiğini söyledi. Birlikte Köşk'e gittiler. Atatürk, Köşk çalışanlarına: "Bu anamızı alın, burada iki gün konuk edin. Sonra köyüne götürün. Giderken de kendisine üç inek verin, a.rmağanım olsun:' dedi. Süleyman BULUT


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Metinde geçen bazı kelimeler aşağıda harfleri karışık olarak verilmiştir. Bu kelimeleri düzenleyerek anlamı.arıyla örnekteki gibi eşleştiriniz .

1. Etkinlik

armağan

maarğan

• Bahçe içindeı yapılmış süslü ev, kasır.

kuvrka

• Omza geçirilebilen tek gözlü bir çanta türü.

efvıla

• Elde taşınacak incelikte düzgün ağaç, sopa, çomak.

unkko

• Kavrulmuş olan, kurumaya yüz tutmuş .

eybhe

• Sevgi ve dostluk bağ larını sürdüren.

nekeğd

• Bir yere veya birinin evine kısa bir süre kalmak için gelen kimse.

şökk

• Birini sevindirmek, mutlu etmek, onurlandırmak, kutlamak için veya an ı olarak verilen şey, hediye.

B) Anlamları ile eşleştirdiğiniz kelimeleri kullanarak "vatan sevgisi" konulu bilgilendirici bir metin yazınız. Metne uygun bir başlık ekleyiniz.

A)

2. Etkinlik

Aşağıdaki soruları

metinden hareketle

cevaplayınız.

1. Yaşlı kadın Atatürk ile niçin görüşmek istemektedir? 2. Yaşlı kadının Atatürk'ten bir şey istememesini nasıl yorumluyorsunuz? Açıklayı nız . 3. Atatürk ile konuşma olanağınız olsaydı ona na:;ıl teşekkür ederdiniz? Örneklendiriniz. 4. Metnin ana fikri nedir?

B) Metinden hareketle arkadaşlarınıza yöneltmek üzere iki soru

hazırlayınız.

1 ................................................................................................................................................ . 2................................................................................................................................................ 3. Etkinlik:

Yaşlı kadının

nız sırasında

Atatürk ile karşılaştığı s hneyi sınıfınızda uygun jest ve mimikler kullanmayı nutmayınız.

canlandırınız. Canlandırma­


A) Aşağıda ve rilen bilgilerden hangile ri "Ya şlı Nine" metninin tür ö zelliklerine uygundur? Yanına çarpı (X) i;iareti koyarak belirtiniz.

4. Etkinlik

) Geçmişte yaşanan bir olay anlatılmıştır. ) Metinde anlatılan olaylar hayal ürünüdür.. ) Metnin kahramanları gerçek kişilerdir. ) Yer ve zaman bellidir. ) Metindeki olaylar günümüzde yaşanmaktadır. B)

Yukarıda

ö zellikle rini işaretlediğiniz metin türü A) Fabl B) Masal C) Anı

C) De fte rinize, Ya zdığınız

okudu ğunuz "Yaşlı

m etni

5. Etkinlik

aşağıdakilerd e n

ha ngisidir?

D) Haber yazısı

Nine" me1tninin tür ö ze lliklerine uygun bir m e tin

yazınız.

a rka daşlarınızla paylaşınız .

A) Aşağıdaki cümleleri inceleviniz. Altı çizili sözcüklerin ara sında nasıl bir anlam ili şkisi o lduğunu a çıklayınız.

Kurtuluş Savaşı'nda

gene yaşlı. kadın erkek herkes millı mücadeleye destek verdi.

Türk milleti, mill1' m ücadele

sırasında varını

y )ğunu ortaya

koymuştu r.

Büyük kücük demeden milletin t üm fe rtle ri vatan için cepheye koşm u ştu r. Atatü rk'ün "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'di~; ileri!" emrini duyan askerle r geri dö nmeyi düşünmeden taarruza geçtiler. B) Yukarıda verilen cümlelerdeki anlam a şağıya yazınız .

iliş kileri ne

Cümlelerinizde kelimelerin

zıtlı lk

benzer şekilde "vatan" ile ilgili cümleler kurarak

ö zelliklerinden faydalanınız .


2. TEMA 6. Etkinlik

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Aşağıdaki metni, noktalama işaretlerine dikkat ederek s essiz okuma tekniğiyle okuyunuz. Metni okurken koyu yazılmış kelimelerin metne kattığı anlama dikkat ediniz.

KAGNIYLA YAZILAN DESTAN On beş liseli arkadaşıyla Anadolu'ya kaçıp Kurtuluş Savaşı'na katılan ve cepheye cephane taşıyan kağnı kollarının komutanı anlatıyor: "Durmadan yol aılıyorduk. Sürekli çalışan araç yorulur ve bozulabilir ancak bizde ne yorulmak ne dinlenmek ne de bozulup yolda kalmak vardı. Otomobiller, kamyonlar her yeri aşamazlardı. Fakat bizim için aşılamayacak yol' yoktu. Ağır ama hep hareketliydik. Sürekli hedefe ilerliyor, hiç durmadan gidiyorduk. Metin AYDOGAN B) Aşağıya " Ulusal Bağımsızlık ve Cumhuriyet" konulu bilgilendirici bir metin yazınız. Yazınızı yazarken "ama, bununla birlikte, lakin, fakat, buna rağmen, ancak" kelime ve kelime gruplarını uygun yerlerde kullanınız. Yazınızda kullandığınız bu kelimelerin altlarını renkli kalemlerle çiziniz.

C) Yazınızı

yazım

ve noktalama

kuralları açısından öğretmeninizle

birlikte kontrol ediniz.


7. Etkinlik

1. 2. 3. 4.

5. 6. 7. 8.

9.

A) Aşağıda Anıtkabir krokisi ııe kroki üzerinde numaralandı­ rılmış yerlerin adları verilmi ştir. Krokiyi inceleyiniz.

Anıtkabir Girişi

Hürriyet Kulesi İstiklal Kulesi Aslanlı Yol Müdafaa-i Hukuk Kulesi Mehmetçik Kulesi Zafer Kulesi Barış Kulesi 23 Nisan Kulesi

10. 11. 12.

Bayrak inkı lap Kulesi

13.

Savaş Kabartmaları

14.

Cumhuriyet Kulesi Tören Alanı Şeref Holü Atatürk'ün Lahdi

ıs.

16. 17. 18.

Savaş Kabartmaları

Çıkış

B) Aşağıda ki boşlu kları Anıtkabir krokisine uyg~ın şeki lde doldurunuz.

1. .............................. .......................... ve ............................................. ......... girişe en yakı n kulelerdir. 2 . ............................................................................... müze çıkışına en yakın kuledir. 3. Gi rişten Tören Alanı' na .............................................................. .... ................. geçilerek ulaşılır. 4. Tören Alan ı 'nda, çarpı (X) işaretli yerde duran ve solunda Cumhuriyet Kulesi, sağında İnkılap Kulesi bulunan ziyaretçinin önünde An ıtkab ir'in ...... .... ........................................................................ .. ....... . ............................................................................ . ........ bölümleri bulunur. 5. Anıtkabir'in mimarı siz olsaydınız Anıtkabir'e hangi bölümleri eklemek isterdiniz? Anlatınız.

15 Temmuz

şehitlerinden bT nln yaşam öyküsünü araştırınız.


1. 15 Temmuz şehitlerinden biriyle ilgili araştırdığınız yaşam öyküsünü arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. Mehmet Akif Ersoy'un "Sahipsiz olan memleketin batması haktır./ Sen sahip olursan bu vatan batmayacaktır." dizelerinin sizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri anlatınız.


15 TEMMUZ (... ) M illetimiz, bütün dünyaya örnek olacak şeki ld,e darbenin karşısında durmuş ve kan lı darbe girişi­ mini engellemiştir. Türkiye Cumhuriyeti'ni ve kurumlarını canı pahasına koruyan bu aziz millet, her türlü övgü ve takdiri ziyadesiyle hak etmektedir. Bu uğurda canlarını veren şehitlerim i ze milletçe minnettarız ve o kahraman l arımız ı da asla unutmayacağız. Türkiye Büyük Millet Meclisi, bu aziz ve kahraman milletin temsilcisi olarak milletimizin verdiği yetkiyle, bombaları n ve kurşun ların altında görevini ifa etmiş, bir kez daha milletimize layık b ir Meclis o l duğunu göstermiştir. Unutulmamalıdır ki TBMM Kurtuluş Savaşı'nı yöneten, Türkiye'nin demokrasiye geçişini gerçekleştiren, demokratik parlamenter sistemi yıl l ar içinde ge liştirmiş, bir milleti yokluk ve yoksulluktan a lıp muası r medeniyet seviyesine çıkarma n ın mücadelesini vermiş bı i r meclistir. Meclisimiz tek yürek, tek vücut olarak büyük bir cesaretle darbeye ka rşı haysiyetli bir du ruş sergilemiştir. TBMM'nin, meşum darbe gi rişi­ mine ka rşı sergilediği kararl ılık, Türkiye'de demokrasinin daha da yerleşmesi ve gelişmesi adına da son derece değerlidir. Herkes bilmelidir ki bugün o l duğu gibi gelecekte de milletimize, m illı iradeye, Gazi Meclis'e uzanacak her el, karşısındaTB M M'n i n çelikten iradesini bu lacaktır. TBMM, milletin demokrasiye sarsılmaz i nancını yansıtmayı sürdüırecektir.

(... ) Darbeye direnirken vefat eden şeh i tlerimiz i saygı, minnet ve rahmetle anıyoruz. Yaralı l a rı mıza acil şifalar diliyor, milletimize geçmiş olsun d iyorıuz. Bu zor anında Türkiye'nin ve aziz milletimizin yanında duran, destek mesaj l arı ileten tüm dost ve ka rdeş ülkeleri de buradan selamlıyoruz. Meclis Bülteni TBMM Ortak Bildirisi

16.07.2016 (Kısaltı l mıştı r.)


2. TEMA 1. Etkinlik

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Aşağıdaki ke lime ve kelime gruplarının anlamlarını TDK Türkçe Sözlük' ten bulunuz.

K.elime veya YAII-A ,._. .....

Sözlükteki Anlamı

li

takdir ifa etmek

"

muasır 1.. - •• -: . .... ~

mesum minnet '

. -

-

.

il

B) Anlamını öğrendiğiniz kelimelerden üç tanesini s eçerek bu kelimeleri kullanacağınız bir konuş­ ma ya pınız. Konuşmanıza uygun bir hitap ifadesiyle başlayınız . 2. Etkinlik: Aşağıdaki

soruları

metinden hareketi

cevaplayınız.

1. Türk milleti, bütün dünyaya nas ıl örnek olmuştur? 2. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk milletinin teınsilcisi olarak kuruluşundan günümüze hangi mücadeleleri verm iştir? 3. TBMM'ye "Gazi Meclis" adının verilmesinin sebebi ne olabilir? Anlatınız. 4. Millı birlik ve beraberlik bir millete neler kazandırır? Düşünce lerin izi anlatı nız. 5. 15 Temmuz'da milletimiz

nası l

bir tehlike atlat

ıştır?

gelmiştir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaş! ız.

M illetimiz bu tehlikenin üstesinden

nası l


3. Etkinlik

A) Aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Görsellerle ilgili bilgileri okuyunuz.

Beştepe

15 Temmuz Şehitler Abidesi

15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi sırasın­ da darbecilere karşı mücadele ederken yaralanan ve şeh it olan vatandaşlarımızın anısını yaşatmak için bu abide inşa edilmiştir. Ülkemizi bölmek ve parçalamak isteyen terör örgütlerine ve onların iş birlikçilerine karşı ülkemizin birlik ve beraberliğini peki!1tirmeyi amaçlayan bir şekilde tasarlanmıştır.

Anıt yüksekl iği

31,4 metredi r. An rtı n toplam alanı 2500 metrekaredir. Anıt üzerinde 81 ili temsil eden insan silüetleri bulunmaktadır. Anrt alanında 250 şehidin isimleri ve taş baskı resimleri yer almaktad ı r. Anıtın en üstündeki ay yıldızı taş ıyan yedi insan figürü ülkemizin yedi bölgesini temsil etmektedir. B) Yukarıdaki görsellerden ve görsellerle ilgili vı!rilen bilgilerden hareketle 15 Temmuz Demokrasi Zaferi ve Şehitleri ile ilgili duygu ve düşüncele•rinizi sınıfınızda öğretmeniniz ve arkadaşlarınızla payla şınız.


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Aşağıdaki havuzda yer alanı kelime ve kelime gruplarını uygun yerlere

4. Etkinlik

örnekteki gibi yerleştiriniz. İstediğiniz kelime ve kelime grubunu birden fazla kullanabilirsiniz.

...................

~

. ~ Yönetim \C Şekli

ıj

~

Ö29ıırlıık

Birey

1

. . . . . . . . . .~ J

hükumet

~µ. · c~~· - -

"'"

h-ı/1/;

-

--

ege#ıen//1(

milli' irade

hukuk

B) Bu kelime ve kelime gruplarınd,an üç tanesini seçerek bir

konuşma yapınız .


5. Etkinlik

A) Aşağıda "birlik ve beraberlik" konulu bir özdeyiş ve atasözü yer almaktadır. Siz de "birlik ve beraberlik" !konulu

özdeyiş

ve atasözleri bularak ilgili yerlere

yazınız.

Özdeyişler

Atasözleri

"Türk milleti, mi/fi birlik ve beraberlikle güçlükleri !JeYımesini bilmiştir." Mustafa Kemal Atatürk

B)

Yukarıdaki

atasözleri ve

özdeyişlerden

Birlikten kuvvet

doğar.

seçtiklerinizi kullanarak "birlik ve beraberlik" konulu

bilgilendirici bir metin yazınız. Metninize uygun bir başlık koymayı unutmayınız .


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

A) Aşağıdaki şiiri dize sonlarındalci ses benzerliklerine d ikkat ederek o kuyunuz.

6. Etkinlik

ŞU SONSUZ KOŞU

Saınsu.n'a ayak basmış kahraman

bugün, Çayır, çimen yeşermiş zafer yolunda. Davul zurna sesinde şahlanır düğün, Gönlüm coşup öter bir bahar dalında .

(... )

Nasıl çıkmış

bir sabah Sanısu.n'dan yola Dağlardan dağlara o zafer türküsü, Şahlanıp bayrak çekmiş her eski kola, Taze bir bahar açmış yurdun gözünü. (... ) Ceyhun Atuf KANSU

B)

Yukarıd aki şiirde

dize

sonlarındaki

ses benzerlilclerini bulunuz. Bu benzerliklerin

ş iire

olan kat-

kısını açı klayınız.

C) Dize sonlarında ses benzerliği olacak şekilde "Atatürk, vatan, birlik ve beraberlik'' konularından biriyle ilgili en az iki dörtlükten oluşan bir şiir ya;ıınız. Şiirinize uygun bir başlık koymayı unutmayınız.

Yazdığınız şiiri arkadaşlarınızla paylaşınız.


7. Etkinlik:

Aşağıdaki

anlatacağınız

görselleri inceleyiniz. Bu görsellerin hikaye edici bir metin yazınız.

*

çağrıştırdığı

GELECEK DE~SE HAZIRLIK

'Vatan sevgisi' kon ulu bir şii r araştı rı nız.

duygu ve

düşüncelerinizi


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. "Vatan sevgisi" ile ilgili araştırdığınız şiiri

arkadaş a rınızla

paylaşınız.

2. Mehmet Akif Ersoy'un "Allah, bu millete bir daha İstiklal Marşı yazdırmasın!" sözü ile ilgili neler düşünüyors nuz7 Anlatınız.

*Filmi izlerken öğretmeniniz_in durduracağı yerlerde, filmin devamıyla ilgili tahminlerde bulununuz.

120 (Dinleme/İzleme Metni)

. .

.

.

Kelime veya Kelime 6rubu

2. Etkinlik:

Tahminim

Aşağıdaki soruları

.

..

...

Senar o

Ozharı

EREN

iniz ke limeleri aşağıya not a lı nız. Bu kelimelerin luğun u TDKTürkçe Sözlük'ten kontrol ediniz .

il

metinden hareket e cevaplayınız.

1. Oğl unun cephane taşı ması nı istemeyen babaya, oğl u nasıl bir tepki vermiştir? An l atınız. 2. Çocuklar yola çı kmadan önce yapılan hazırl ı klaı nelerdir?

3. Oğl unu cepheye göndermek istemeyen babanın yerinde siz olsanız nas ı l davranırdınız? Sebepleriyle açı klayınız. 4. Vatanımız için hangi fedakarl ıkları yapabilirsiniz? An l atınız. 5. "Vatan" konulu bir film çekecek olsaydınız filmi izde neleri vurgulamak isterdiniz? Anlatınız. 3. Etkinlik: İzlediğiniz "120" filminde çocuklar n mehter marşıyla cepheye uğurlanmasından sonraki sahnede sözlü olmayan bazı mesajlar ve ilmiştir. Bu mesajlar hakkındaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.


A) Aşağıdaki metni noktala n; a

4. Etkinlik

işaretlerine

di kkat edere k o kuyunuz.

03/01/20/7 Camm Ağabeylerim, Sizleri çok seviyorum. Çünkü sizler bu va;tam koruyan kahramarılarsmız. Siz olmasaydı­ mz biz yataklarımızda rahat uyuyamazdık. Şu arıda evime ve okuluma güvenli bir şekilde gidebiliyorsam bu sizin sayenizde. Sizi her gün televizyonda izliyorum, yatmadan önce sizlere bol bol dua ediyorum. İnşallah dualarım kabul olacak ve hiçbirinizin kılma bile zarar gelmeden hepiniz geri döneceksiniz. Ezan dinmez, bayrak inmez. Allah'a emıcmet olun. İpek Deniz YÖRÜK.

Adres: Orhan Mahallesi Çiçek Sokak No:S Serik/Antalya

B) Aşağıda verilen özelliklerden hangileri yukaırıdaki metinde görülmektedir? Yanlarına çarpı (X) koyara k işaretleyiniz .

.. Hitap ifadesiyle

başlamıştır.

.. Metne uygun bir başlık koyulmuştur.

.. Sağ

üst köşede tari h yer almıştır.

.. Uzaktaki biriyle haberl eşmek için yazılm ı ştır. Yazı ld ı ğı

yer be lirtilmiştir. il

C)

Yukarıda

A) Anı

özelliklerini

işaretlediğiniz

B) Mekt up

metin türü

aşağıdakilerden

C) Hikaye

hangisidir?

D) Masal

O) İzlediğiniz filmde as kerlerimize cephane taşı•van çocuklardan biri olduğunuzu hayal ederek defterinize, yukarıda okuduğunuz metnin özellikleırine uygun bir metin yazınız.


birlik ve beraberlik

Kurtuluş Savaşı

çalışmak

bayrak dil

millımarş

barış

şehit

Atatürk inanç sevgi

-

.

.-

şağıdaki cümleleri neden - sonuç ve

.-

iZ•

1. .............................................................. .

. .... için aileler çocuklarıyla

2. Baba, oğlununun cephane taşımasını

istıemediği

vedalaştılar.

için .. ......................... ... .............. .

3. Filmdeki çocuklar ordumuza yardım etmek için .................. ...... ............................. .

4. Şehirdeki büyükler .................... ........................................................................... .. . .................... ...... ................... ........... için çocuklar cephane taşımak zorunda kaldıla r.

J.·;) 66

1


. --.-

7. Etkinlik: Örnek olarak ve rilen cümlelerden abartmaları bulunuz.

.-

A) "Askerlerimiz aslan gibi kuvvetlidir." cümlesiııde askerlerimiz aslana benzetilmiştir. Siz de ğıda verilen dizelerdeki benzetmeleri bulunuz. Kükremiş

aşa­

sel gibiyim, bendimi çiğner aşarı Ey ana toprağı, ey Anadolu, Cennette bir yeşil meydan gibisin. Bin at l ı akınlarda çocuklar gibi şendik.

B) "Şehit analarının gözyaşları sel oldu." cümlesinde gözyaşlarının sel olması abartılı bir ifadedir. Siz de aşağıda verilen dizelerdeki abartılı ifadel !ri bulunuz.

Çanakkale içinde vurdular beni. Ölmeden mezara koydular beni.

Rüzgarlardan atım var. var. Göğs ümde al yapılı Gazilik beratını var. Şimşekten kanadım

C) Aşağıdaki şiirde kullanılan benzetme ve abartma ifadelerini bularak aşağıya yazınız. Bu ifadeler şiire nasıl bir anlam katmak adır? Açıklayınız. \ ı

~

BÜYÜK TAARRUZ (...) Sarışın bir kurda benziyordu Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı . Yüriidi:i upıruınun başuıa kadar, eğildi, durd Bıraksalar,

İnce

uzun bacakları üstünde yaylanarak Ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak Kocatepe'den Afyon Ovası.'ııa atlayacaktı. Nazım

Hikmet RAJ'lq

Benzetme ve Abartma İfadeleri: ....................... .. ............................................................................... ..

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: ::::::::::::::::::::::::::::::::ı:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

*

GELECEK D ·SE HAZIRLIK

Önemli bu luşlar yapmış Türk-lslam bil9ınlerl ile ilgili bir araştırma ~apınız.


ÇANAK.KALE TÜRK.ÜSÜ' NÜN HİKAYESİ

(Serbest Okuma Metnı) Çanakkale Türküsü' nün hikayesini biliyor mustmuz? Birinci l>ünya Savaşı sırasmda dünyanm birçok yerinde birçok cephe vardı ve Çanakkale bunlardan sadece biriydi. Osmanlı l>evleti ile İtilaf l>evletleri arasmda Çanakkale' de verilen bu savaş diğer cephelerden çok daha fazla önem aşır.

Çanakkale Cephesi o kadar önemlidir ki dünya tarihini etki/emiştir. Türk milletinin yoksulluk içinde, imkansızlıklarla savunmaya çalıştığı topraklarmda kazandığı çok büyük bir zaferdir. Üstelik Türk askerlerinin savunduğu topraklar tüm dünya için de çok değerli topraklardır. Bu nedenle Çanakkale'deki bu mücadele üzerine birçok türkü yakılmış ve şiirler yazılmıştır. Türk milleti açısmdan bu savaşm en önemli yönü ise Türk mi/Jetine mücadele edecek gücü ve bilinci kazandırmış olmasıdır. Millı Mücadele'nin ilk örnekleri bu cephede görülmüştür. Mustafa Kemal Atatürk de bu cephede verdiği mücadele ile Türk mi/Jetine kendini göstermiştir. ( ...) Çanakkale Türküsü, bu önemli ve zorlu savaşta şehit oları binlerce askerimiz için söylenmiştir. Çanakkale l>erıiz Savaşı henüz başlamadan önce· askerler harbe hazırlanırken oluşturulmuştur. Çanakkale yöresinde söylenen bir aşk türküsünün üzerine savaşla ilgili sözler ilave edilmiştir. Seyfullah isimli bir öğrerıcı~ İstarıbul'da yaşayan arırıesirıe 2q Eylül JqJ'ı tarihinde bir mektup yazmıştır. Mektubunda, "Birkaç gürıderı beri Çanakkale sokaklarından askerler geçiyor. 'Çanakkale içinde aynalı çarşı / Arırıe berı gidiyorum düşmana karşı' şarkısmı söylüyorlar." ifadeleri yer almaktadır. Savaşm öncesinde bu türkü doğmuş, savaş sırasmda askerler tarafmdarı söylenmiştir. Savaş bittikten sonra da askerlerin geri döndüğü topraklarm hepsine bu türkü askerlerin ağımda ıgitmiştir. Arıadolu'rıurı her yöresinde, dörıemirı bütün Osmanlı coğrafyasmda Çanakkale Türküsü ~öylerıir. C,ürıümüzde de bu türkü dilden dile aktarılarak söylenmeye devam etmektedir. Ünal l>İRLİK


ÇANAKKALE TÜRKÜSÜ Çanakkale içinde aynalı çarşı, Ana ben gidiyorum düşmana karşı, off, gençliğim eyvah! Çanakkale içinde bir uwn selvi, Kimimiz nişanlı, kimimiz evli, off, gençliğim eyvah! Çanakkale içinde bir kırık testi, Analar babalar ümidi kestı~ off, gençliğim eyvah! Çanakkale üstünü duman bürüdü, On üçüncü fırka harbe yürüdü, off, Çanakkale elinde toplar kuruld'u, Vay bizim uşaklar orda vuruldu, off,

gençliğim

gençliğim

Çanakkale köprüsü dardır geçiılmez, Al kan olmuş suları bir tas içi'lmez, off, Çanakkale'den çıktım yan bas,, basa, Ciğerlerim çürüdü kan kusa kusa, off,

eyvah!

eyvah!

gençliğim

gençliğim

eyvah!

eyvah!

Çanakkale'den çıktım başım s,elamet, Anafarta'ya varmadan koptu kıyamet, off, gençliğim eyvah! Çanakkale içinde vurdular beni, Ölmeden mezara koydular hem~ off, gençliğim eyvah! Çanakkale içinde sıra söğütler,, Altmda yatıyor aslan yiğitler, ff, gençliğim eyvah!"


2. TEMA -

Mıllı

Mücadele ve Atatürk

TEMA SONU DEGERLENDİRME .1-6. soruları şiire göre cevaplayınız .

.1. Şiirin birinci bölümünde, geçi ş ve bağlantı ifaıdesinin bulunduğu dizeyi bularak a şağıya yazı­ ınız.

:Z.

Şiirin

ikinci bölümünde yer alan "Bir cemre ıdü ştü yurdumuzun üstüne." ifadesiyle şair neyi ıanlatmak istemiştir? Açıklayınız.

MUSTAFA KEMAL' DEN KONUŞTUK

-Bir Nine Söyledi(... ) Anlatması güçtür oğul, Bir kara duman sarmıştı yurdumuzu. Dört koldan hain düşman sürüleri, Dört koldan vahşet, keder. Ama yitirmedik umudumuzu, Biliyorduk mavi gözlü kahraman Bir gün gelecekti.

:3.

-Bir Genç SöylediGerçi Ata'm biz görmedik seni, Gerçi seninle birlikte savaşamadık. Biz ki her şeyi hazır bulduk sizden, Bir rahat ömür yaşadık ve yaşamaktayız. (... ) Özker YAŞİN

üçüncü bölümünde konuşan genç, a şa­ hangisine vurgu yapmakta-

ıdır?

B) Vefa D) İ yil i kseve rl ik

A) Dürüstlük ıC)

-Bir Dede SöylediGelecekti ne demek, geldi! Bir cemre düştü yurdumuzun üstüne, /sındı damarlarımızda kan. Gayri Mustafa Kemal denen kahraman, Öl dese ölecektik. Samsun'da doğan bir ırmak gibi Köpüre köpüre Akdeniz'e dökülecektik. (... )

Şiirin

ığıdaki değerlerden

Azim

4. "Yurdumuz

i şgal edildiğinde

halk umutsuzlubu şiirden çıkarılamaya­ ıcak bir yargıdır. Çünkü şiirin birinci bölümünde '"halkın umudunu yitirmediği" dile getirilmekteıdir. Siz de bu örnekten hareketle, şiirden~ ilikle çıkarılamayacak bir yargıyı aşağıya yazarak ığa kapılmıştı." yargı sı,

ınedenini açıklayınız.


5. Bu

şiiri

siz

yazmış olsaydınız şiirinize

başlığı koyardınız? Aşağıya yazınız.

6. Okuduğunuz şiirin size vermek istediği ve dü şünceleri a çıklayınız.

hangii 9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetme ve abartma sanatları bir arada kullanılmıştır?

duyguı

Aşağıdaki

metni okuyunuz. 7 ve 8. soruları met·· ne göre cevaplayınız.

DÜZEN Düzenli çalışmayan insanların en büyük sorunu, işlerini zamanında bitirememe/eridir. SÜ·· rekli zaman darlığından şikayet eden bu insanlar, en küçük ve basit işlerini bile iğneyle kuyu kazma-· ya benzetirler. Oysa düzenli insanlar için durum hiç de bu kadar zor değildir. Onlar hedeflerini be-· lirler/er, planlarını yaparlar ve bütün işlerini za .. manında bitirerek başarılarının keyfini çıkarırlar. Remzi DEMİRKAZ/1<'

7. Metinde "çok zor bir i ş yapmak" kullanılan deyimi aşağıya yazınız.

anlamındaı

A) Bir of çeksem karşı ki dağlar yıkı l ı r. B) Dağ gibi çamaşırları ütülemek beni öldürdü. C) Elma yanaklı bir çocuktu. D) Tavşa n üzüntüden boynunu büktü.

10. (1) Sinemam ı z son yı l l arda dünya sineması ile yarışır hale geldi. (2) Filmlerimiz tüm dünyada büyük beğeni ile izleniyor. (3) Yeni sinema teknikleri sayesinde bambaşka dünya l arı seyretme olanağı buluyoruz. (4) Bu başarıda oyuncu l arımı z ın yeteneği n i n büyük bir pay ı var kuşkus u z. Yukarıdaki metinde numaralanmış cümlelerden hangisi parçanın anlam bütünlüğünü bozmaktadır?

A) 1

8)2

C) 3

0)4

11 . .... ....... Herkes evine çeki lm i ş, soba l arının başı n da uzun bir kış gecesine h a zı rlanıyordu. Sokaktan geçen araba lar da artık seyrekleşm işti. Akşama doğru açıla n hava, gecenin çok soğu k geçeceğinin belirtisiydi. Bu metnin başındaki boşluğa, metnin anlam bügöre aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?

tünlüğüne

8. Bu metne göre, aşağıdaki yargılardan doğruı A) Sabaha doğru so kağın hareketi artmıştı. olanların başına "D", yanlış olanların başına ise, B) Sokakta beklenen kalaba lık top l anmıştı. "Y" yazınız. C) Sokağın bu havada ten h a l aşması ilginçti. D) Akşam olunca sokakta kimse ka l mam ı ştı . (...... ) Düzenli ça l ışmayan insanlar her zaman başarısız olurlar. 12. Aşağıdakilerin hangisinde cümlenin anlamı (...... ) Bu metinde düzenli çalışan insanlarla düyay ayraç içindeki açıklamayla örtüşmez? zensiz çal ı şa n insanlar ka rşı l aştı rı lmıştır. (...... ) Düzenli çal ı şa n insan l arın zaman so ru n uı A) Konuyu açı kl ama k üzere söz alma k istedi. yoktur. (neden-sonuç) (...... ) Başarıya u l aşmak için plan yapmak gerekli B) Düzenli çalıştığı için başarılı oldu. değildi r. (neden-sonuç) (...... ) İşlerinizi zaman ı nda bitirirseniz güzel duyC) Otobüse binmek için durakta bekliyorlar. gular yaşayabil i rsin i z. (amaç-sonuç) (...... ) Hedef belirlemek, başarıya giden yoldaki ilk D) Vata n ımızı yükseltmek için çalışmaya h a zı rız. ad ı md ı r. (amaç-sonuç)


'Yükselmiş, i lerlemiş, medeni bir millet olarak medeniyet düzeyinin

üzerinde yaşayaca,ğız. Bu hayat ancak ilim ve fenle olur. İlim ve fen için kayıt ve şart yoktur." Mustafa Kemal Atat ürk 'Bıllım ve onun ürünü olan teknolojiyi üretmeyen

toplumlar; bağımsızlı klarını, do layı sıyla mutl uluklarını yitirirler." Ord. Prof. Cahlt Arf

'İ ki şey dünyaya hükmeder: biri kılıç, diğeri düşünce . Kılıç, eninde sonunda düşünceye yenilir." Napoleon Bonaparte (Napolyon Bonapart)

3. TEMA Bilim ve Teknoloji

• J~ZİZ SANCAR • İNSANLAR ZAMANI ESKİDEN NASIL ÖLCERDİ? • TEKNOLOJİ BAGIMLILIGI • BAK POSTACI GELİYOR SELAM VERİYOR (Dinleme Metni)

• ATATÜRK'ÜN GEOMETRİ KİTABI (Serbest O kuma Metni)


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

HAZIRLIK ÇALIŞ MALARI 1. Önemli buluşlar yapmış Türk- İslam bilginleri hakkıı nda yaptığın ı z araştırma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. Son zamanlarda bilim al anında ki gelişmelerden dikkatinizi çeken birini arkadaşlarınıza anlatınız.

*

Aşağıdaki metni olay akışına uygun bir şekilde ve görselleri takip ederek okuyunuz.

AZIZ SANCAR Ben, A2i2 Sancar! Bilim alarımda Nohel Ödülü alan ilk Türk bilim adamıyım . "!>NA Onarımı" admı verdiğim buluşum sayesinde 20/S ohel Kimya Ödülü' ne layık görüldüm.

Vücudumu2daki hücrelerin hasar gören l>N,A'ları nasıl onardığmı ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmalarım, tıp dünyasmm büyük huluşlarmdan biridir. Ô2e/Jikle kanser hastalığmm tedavisinde önemli bir adım sayılan buluşum, tüm dünyada büyük yankı uyandırdı. Benim hikay,emi öğrenmek ister misin?

ıqct6' da,

1,

;J/

()i''

Mardin' irı Savur ilçesinde doğdum. Evimi2 1-d~!!~;;:::==== taştan yapılmış yöresel mimarmin en gü2el örıııeklerirıdeı'I/ biriydi. Oldukça büyüktü. Kardeşlerim ve arkadaşltırımla hu gü2el evde oyunlar oynardık.

----"F: _;:


Yavrularım,

en büyük zenginlik

Eğitimsiz insanın kafası, hoş

eğitimdi'r.

bir çuva) gibidir. Kendinize, ailenize, vatanınıza ve insanlığa faydalı olmanın yolu eğitimden geçer. Onun için ne pahasma olursa olsun 1

okuyacaksınız!

1

Annemin bizlere söylediği hu sözler her zaman kulağımıza -: küpe oldu. Annemiz ve babamız okumamız için her fedakarlığı yaptılar. Bizi sevgiyle büyüttüler. Sofraya hep birlikte oturur- ~=-.::a:....,,. duk. Babam, tüm aile fertleri ,., bir araya gelmeden yemeğe -.;.c: başlamazdı. Küçükler, büyüklerine - saygıda kusur etmezdi. 4özlem yapan, araştırmayı seven, düşünen, . · sorgulayan bir çocuktum. Yüce Türk milletinin ~ l ~ l'il'l_muazzam gücünü ruhunda duyan; kültürel, millı ve m,ınevi değerlerimize gönülden bağlı biriydim.

r5! ~1 1

/,"~~~

.

/

'/:..En büyü)k hayalim çok çalışıp bilgilerimi artırmak,· 1 bilimsel' çalışmalar yaparak milletime, insanlığa \\ -:ııı;.c;~~ ~~ faydalı olabilmekti. Tıp ilgimi çekiyordu. Tıp ilmi ~ ô insanlıfa en faydalı olabilecek bir bilim dalıydı. ~ Umutla iyileşebilmek için çare bekleyen hastalarn' ~ iyileşme·sine yardımcı olabilirdim. Bu amaçla tıp

,.,.-;;f

~~~--------=~ !,_eğitimi

almaya karar verdim.


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

~

İlk

ve ortaöğrerıimimi Savur ve Mardin' de tamamladım. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesinden "" mezun oldum. Savur' da iki yıl doktor f ~ olarak çalıştım . Hastaların çektiği 1acıları ve çileleri görünce kanser ve bunun gibi hastalıkların tedavisi için bilimsel araştırmalar yapmam gerektiğini düşündüm. Kanser gibi hastalıklarm tedavisinin sırları belki de hücrelerimı'zirı yapı taşı l>NA m,oleküllerinde saklıdır. Bu gı'zemi çözmek için biyokimya alanmda bilimsel araştırmalar

j

yapmalıyım.

~'#,..

')lıt,,ı;

~ ~

\ o, . ~

.

Ot4r:ıa

AIIIIIMA

Yale (Yey/) Üniversitesinde yine l>NA onarımı dalmda doçentlik tezimi verdim. Biyokimya ve biyofizik alarılarmda çalışmaya haşladım . Hücrelerin l>NA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve biyolojik saat üzerine çalışmalar yaptım. 400' den fazla bilimsel makale ve bu makalelere yapıları /2'. binden fazla atıfla, bilimsel araştırmada büyük başarılara imza attııın. 33 kitap yayımladım.

!


-

Bilimsel çalışmalar yanındoı, kendi kültürel değerlerimize sahip çıkmak ve Amerika'ya gelen, burada yaşayan Türklere yardımcı olmak amacıyla biyokimya ve biyofizik profesörü eşim l;wen ( l;ıven) Sancar ile birlikte Amerika'da bir "Türk Evi" açtık. Burada Türk öğrencileri ve akademisyenleri kalır. Onlara yardımcı olunur. Türk Evi'nde Türk kültürü ile ilgili çeşitli sunular yapılır. Millı ve dinı bayramlarımı2:1 kutlarız. l>üzenlediğimiz etkinlikler, ABl>'liler tarafmdan çok büyük ilgi görmektedir. Bana verilen Vehbi K.oç Ödülü'nün tamammı bu projey;...V':,_ Türkiye' nin tamtımma harcadım.

Türklerin dünyaya yaptıkları kültürel katkmm doğru anlatı1 lmasmda Türk E.vi'nin büyük rolü olacağma in~myorum. Bu sebeple Nobel Ödülü' nden dolayı bana ~~verıJecek olaı~ para _,ödülünü de Türklüğe hizmet amacıyla Turk E.vı ne bağışlama kararı aldım .

.Sevgili Çocuklar, Biliyorsunuz. l>NA, tüm canlılarm, insanların,

bitkilerin yapı l>NA' mız.da baz.en zararlı ultraviyole/erle, baz.en kimyasallarla bozulmalar olur. Hücreler, boz.ulan l>NA'yı tamir eder. Bu bozulmaları tamir eden birkaç tane de mekanizma hayvanların,

taşıdır.

vardır.


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

Hücrelerin DNA onarım!Ylı yaptığı biliniyordu ancak bu orıarımlYI nasıl olduğu bilinmemekteydi. Bıkıp usanmadan uzun yıllar boyunca yaptığım bilimsel çalışmaların sonucunda bu tamir mekarıizmas!Ylı buldum.

-!~---Hımm! Onarım yapan askerler dinleniyor. Zarar veren askerler atakta!

.,6st';vi} ı ı ı ı:z z ı f f ~ Uzun bilimsel çalışmalar sonunda kanserli hücreleri~ DNA ~~~rım sisteminin haritasmı .,....... çıkararak kimya dal!Ylda 20/S Nohe/ Ödülü'nü kazanan 3 bilim insan!Yldan biri oldum. rrır~:::..B_u_n_ a memleketim ad!Yla çok sevindim. ~ \

-

~

Ödülümü İsveç'in başkenti Stockholm' de, İsveç Kralı Cari (Kari) 16. 6,ustaf'IYI elinden aldım. Bilim dallYlda Nobe/ Ödülü' nü alan ilk ürk olmuştum. Törende başarımı ülkeme borçlu olduğumu vurguladım.

tek mutlu olduğum an, ödülü ~ aldığım an değildi. Ödül töreninden iki gün önce "Nobe/ Kimya 20/S" adıyla bir konferans verdim. O gün, Türk bayrağı rozetimi takıp hayatımlYI en lıiı=::;:...-~~- güzel k,orıuşmas!Ylı yaptım. Ailemi ve memleketimi en ı'!j'i şekilde temsil ettiğim hu arı, en mutlu ~ - - - · - - - - olduğum arıdır. Nobe/

(

Alığım

,.?

ödül Türkiye' de büyük bir sevinçle karşılandı . Dev/etimizin yetkilileri benimle ilgilendi. Bu ilgi ve sevinç karşısmda "Bu ödülün Türkiye için hu kadar önemli olacağmı bilseydim iki kat çalışır ve 20 yıl önce alırdım ." dedim, gülüştük.

şenliklerinde

Türkiye bana üst düzey bir eğitim vermiştir ve bu, yurt dışlYldaki haşarım!YI kaynağı olmuştur. Bu bakımdan ana

vatamma

minnettarım.


Yurt

dışmda

"Türk'üm!" derseniz saygı görürsünüz. K.im olduğunuzu unutmaym! Türk olduğunuzu unutmayacaksmız! "Ben Türk' üm!" dediğinizde frendinizle gurur duyacaksmız ki karşmızdaki ~ kişi de size hürmet Jöstersin! Şunu

7

da asla unutmaym ki t>NA' mızı bozan en kötü alışkanlık sigaradır. Sigaradan uzak durun! İyi bir insan başkasma zarar vermeyen insandır. Akıllı ve iyi insanlar. en başta kendisine zarar vermemelidir!

' Bilim öğrenmek için yurt dışma gidin. Ama ülkenize dönün. Ben hayatımm büyük bir bölümünü ülkemi, ailemi özleyerek geçirdim. Bu öyle zor ki! K.endi ülkenize dönün! K.avgayı değil, birbirinize sevgi ve s,9ygı ile davranmayı tercih edin. Ulkenize ve milletinize ışık olun.

Sevgili Çocuklar, Şunu unutmaym ki Türkiye' nin güçlü olması, kalkmması, daha da gelişmesi ve insanlarm mutluluğu ancak bilim ıve teknolojiyle olacaktır! Bilimsel başarılarımdan dolayı benim çok zeki biri hatta bir deha olduğumu düşünüyor olahı'lirsiniz. Ama şunu unutmamalısınız ki başarınm sırrı zeki olmaktan çok hed,efine odaklanmak ve çok çalışmaktan geçer. Hı?rkes b ·r şekilde yaşar. Ama bazı insanlar iz bı.rakır. ,.___._ En büyük mutluluk, gelecek kuşakl,,;ıra bıraktığımız mirastır. Sizler de benim gibi bilime büyük katkılar sağlayabilir, çok büyük başarılara imza atabilirsini2:.


1

3. TEMA -

Bılım

1. Etkinlik: Aşağıda ibi tamamlayınız.

ve T eknolojl

anlamları

Kal ı tım

1. ~ EN ~ Ti K 2.

İF

3.M

ve

bazı

harfleri ver len kelimeleri metinden hare ketle örnekteki

bilimi.

Bedensel veya ruhsal bir hastalığın son bulması, ZZ M

Çok büyük, alışılmışın sınırlarını

aşan,

Sı r.

5. T

Bir s ınav kurulu önünde ,avunulan bilimsel eser.

7.

Uzman bir kişi tarafındaııı

R NS

yapılan

kurtulma.

güçlü.

4. G ZE

6. ON

hastalıktan

bilgilendirici konuşma.

Yakaya sembol olarak takılan küçük metal nesne.

OZ T

Saygı .

8. H_ RM

*Tema boyunca

öğreneceğiniz kelime ve kelime grupları ile bunların anlamlarını ders

kitabınızın

2. Etkinlik:

Okuduğunuz

hazırlayınız.

Bu

sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız.

m etinle ilg ili, SNlK arkadaşlarınıza yö neltini

soruları

Kim ?

Ne Zaman?

orularını

kullanarak örnekteki gibi sorular

Ne?

Nerede?

Aziz Sancar, Nohel Ödülü' nii ne zaman almıştır?

Niçin?

Na sıl?


3. Etkinlik: Aşağıdaki metinleri okuyunuz. Meti lerin

ıqgs yılmda

İstanbul' da

doğdum.

Çocukluk yıllarımda en büyük hayalim büyük bir geminin kaptam olmaktı. Bunun için çok çalışıp çok okudum. 2004 yılmda İstanbul Teknik Üniversitesi C,emi Mühendisliği Bölümünü kazandım. Okulu bitirdikten sonra İzmit'te bir firmada gemi tasarımcısı olarak çalışmaya başladım.

altında

yer alan

çalışmaları tamamlayınız.

e

19iS yılmda İstanbul' da doğdu. Çocukluk yıllarında en büyük hayali büyük bir geminin kaptam olmaktı. Bunun için çok çalışıp çok okudu. 2004 yılmda İstanbul Teknik Üniversitesi C,emi Mühendisliği Bölümünü kazandı. Okulu bitirdikten sonra İzmit'te bir firmada gemi tasarımcısı olarak çalışmaya başladı.

A) İki metnin anlatıcıları arasındaki fark nedir? !Örneklerle açıklayınız.

Bana "Zeynep, gelecekte nasıl bir hayalin var?" diye soranlara hep aym cevabı veriyorum: "l>ürıyayı silahlardan

temizlemek istiyorum." Bunun için çok çalışmam gerektiğini biliyorum. İyi bir

eğitim

alarak hayalime

adım adım

yürüyeceğim. Önümde uzun, zorlu bir

yol var. Ama ben de

kararlıyım.

B) Yanda ki m etni, C)metnindeki anlaözelliklerine uygun şe kild e yeniden

tım

yazınız .


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

4. Etkinlik: Aşağıdaki zaman çizelgesinde Aziz Sa ca r' ın hayatında ki bazı bölümler yer almaktadır. Bu olayların anlatımında boş bırakılan yerler metinden ya rarlanarak tamamlayınız.

>>>>>>/>1~>~>>>>>>> ))))))))))))))))))))))))) ıq6o

/

Hayalim

tıp

.l)J%

ı....v

kumaktı

,./,

:JJ~

_y

~

çünkü

~

ıq~6 yılında doğdum.

~ ~

.

iki yıl doktorluk \J yaptıktan sonra ~ Amerika'ya git,: tim. Burada ........

Jq'80 ,ı..&; ............................. .. ,<<<<<<<<<~' ...............................

k---?Poo

DNı+ üzerine yaptığım çalış'ma- ~ı..1..1..

far sırasmda

...............................

....................................................... ••Hooooooooıooı•ooo,OOooo ooooo,,ooooooo,ooooooooOooooo o

.................... ..................... ............ .. ...................... .. .......................... ................................................. ........................................... ....

~

l+merika'd.

t.&;

a

~

.

eşım/e

.............................

birlikte

\; . ................................ ... .............. . ~ .................................................... . y .............................. . ...... ... ......................... ................ .. .. .... .. ~

"y" ....... , ·········

"il "il "il

........................ . .................................

l\>>>ı,20/S >>

DNI+ çalışmaları yapmamm sebebi şuydu: .................... ..................................... .................. ...........................,.......... ·.·.·.·.·......... ·.·.·.·..... ·.·.·..··.·.·.·.·.·. ..

··········································· ....................................................

................................................ . ..

)

>)))))

(

»>

>>) >>>>>>

20/S yılında DNA alamnda yaıp-

tığım çalışmalar

····························· ··························································· ··························································· .··························································· .......................................................... ...... ............ .....................................

........................................................


5. Etkinlik: Gelecek ile ilgili hayallerinizi anla an bir konuşma yapınız. ı<onuşma nızda uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanınız. .

.... '''''' .kit~P........... .

'

EN GÜZEL H EDİYE Öğretmenim i z, elindeıki kitabı göstererek "Bunu okudunuz mu ,çocuklar?" diye sordu. Herkes kitaba !bakı yordu . Sevgi az parmağını kald ı rdı: "Ben okudum öğretmenim ."

"Sevgi Naz, sen bize kitabı biraz anlatabilir misin?''

---ı~

"Anlatayım öğretmenim . Ben geçen yaz

... .. ... ............... .. ...... .. .

Ankara'ya gitmiştim . Jreyzemle kitapçı l a rı geziyorduk. Kitabı ilk b ı arak orada gördüm, > ................................ .. çok beğe n d i m . Teyze rı de çok beğend i . Ona bu kitabı almak istediği mi söyledim. Teyzem de kitabı al ı p ana hediye etti. Bir gecede okudum ki tab ı . Daha önce böyle bir şey görme"lli ştim . Ben bilim i nsan l arı n ı n hayatla rı nı anlatan k i tap l arı çok ilginç bul uyorum. Onların h ayatların ı okudukça ben de onl,ır gibi olmak ... ...... ....................... .. istiyorum." / Öğretmenimiz araya girdi: "Kitap .hl.ınl.!ı./ hayatını a n latı yor Sevgi Naz?" "İ bn -i Sina' nın h ayatı nı an l atıyor öğretme n im."

Seçil VARDAR

*

GELECEK DERSE: HAZIRLIK

' Zaman· ile ilgil i at asözler imizi v e de~imlerimizi araştırı nız.


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Zamanla ilgili bulduğunuz atasözü ve deyimleri arkadaş l arınızla paylaşınız. 2. İnsanoğlu neden zamanı ölçme ihtiyacı hissetmiş olabilir? Açıklayınız.

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

İNSANLAR ZAMANI ESKİDEN NASIL ÖLÇERDİ? Bir an için çevrenizde hiç saat olmadığını Ne kol saatiniz ne masa saatiniz ne de duvar saatiniz var. Yatma zamanını, okula gidiş zamanını bilemezdiniz değil mi? Şimdi de çok ama çok uzun yıllar öncesine uzanalım . İnsanlar bugün kullandığımız saatler henüz icat edilmemişken zamanı nasıl ölçüyordu dersiniz? Tarih öncesi çağl arda yaşayan insanlar zaman ı yalnızca iki bölüme ayırırd ı : gündüz ve gece. Daha sonra nesnelerin gölge boylarının gün içinde değiştiğini fark ettiler. Bunu fark etmeleriyle birlikte toprağa saplad ı kları bir çubuğun gölge boyunu ve yönünü izleyerek zaman ı ölçmeye ça l ıştı l ar. Bunlar güneş saatinin ilk örnekleriydi. Eski Mıs ırlıl ar, güneş saatlerini ge l iştird il er ve zamanı daha hassas bir şeki l de ölçebildiler. Çinliler, Romalılar ve Yunanlar da farklı güneş saatleri düşünün.

gel i ştirerek bun l arı kullandılar. Güneş

saatleri, genellikle daire şeklinde

lbir taş ve ortada bulunan bir işaret çubuğun ­ ıdan oluşurdu. Taşın üzerinde zamanı gösteren :sayılar ve simgeler yer alırdı. İşaret çubuğunun ıgölgesinin hangi sayı ve simgelere denk geldiığine göre zamanı belirliyorlardı. Ancak güneş :saatleri, geceleri ve havanın kapalı olduğu günlerde kullanı­ llamıyordu.

İnsanlar tarih

!boyunca farklı :saatler geliştirdi ­ ller: su saati, kum :saati ve mum :saati ... İlk su sa;atleri büyük bir lkaptan oluşuyor­ ıdu . İç yüzeyinde iişaretler bulunan lbu kaplar suyla dolduruluyordu. Su, kabın

alt kısmında bulunan küçük bir delikten yavaş yavaş

dışarı boşalıyordu . Kabın azaldıkça

içindeki su seviyesi insanlar zamanın ne kadar ilerlediği ­

ni anlayab i liyorlardı. Başka şekillerde çalışan su saatleri de yapıldı. Ancak su saatleriyle çok hassas ölçümler yapılam ı yordu. Mum saatlerinin ça lışma ilkesi de su saatlerininkıne benziyordu. Zamanı ölçmek için üzeri


belirli aralıkl arla işa­ retl enmiş çok uzun bir mum kullanılıyordu. Bu mum yakıldıktan sonra yavaş yavaş eriyordu. Mumun üzerindeki işaretlere bakılarak ne kadar zaman geçtiği anlaşılabiliyordu. Mum saatlerinin de farklı çe-

bakılarak

şitleri vard ı.

sarkaçlı

Kum saatleri iki bölümlü bir cam hazneden oluşurdu. Bu haznenin içinde bir miktar ince kum bulunurdu. Bu kum, üstteki hazneden alttakine hep aynı süre içinde akard ı. Kum saati, yeniden kullanı lmak istendiğinde ters çevrilirdi. Böylece kum tekrar alt hazneye doğru akmaya başlardı. Ancak kum saat leri ya l nızca belirli zaman dilimlerini ölçebilirdi. 1300'1ü yıllara kadar kullan ı lan bu saat çeşitleri­ nin hiçbiri zama n ı tam olarak göstermiyordu. Bu yıllarda ilk mekanik saatler yapılmaya baş­ landı. Akrep ve yelkovanı olmayan bu saatler günümüzdekilere hiç benzem iyordu ve çok büyüklerdi. Bunlar belirli zaman aralıkla rıyla ses çıkarıyordu. Örneği n,

gang ya da çan çalarak zamanı haber veriyordu. Bazen birkaç dakika, bazen de saatlerce geri kalabiliyor ya da ileri gidebiliyordu. Hatta kendiliğ inden durduğu

bile oluyordu. Böyle durumlarda güneş saatine

yeniden ayarlanıyorlard ı . Daha sonra saatler bulundu. Bu saatlerde akrep ve yelkovan da va rdı. Yine zaman içinde saatlerin boyutla rı küçüldü. l SOO'lü yıllarda saatler taşınab i lecek büyüklüklerde yapı l maya başlandı. Artık giysilerin ceplerine bile sığabi len saatler yap ıl ıyordu. Sürekli yenilenen ve ge lişti rilen saat lerin kola takı l abilen l eri 1800'1ü yıllarda yap ıld ı.

1900'1ü yıllardan baş l ayarak yaşan­ tı mıza başka saat çeşit l eri de girdi. Pille ça l ışan kuvars saatler ve zamanı çok az hatayla ölçebilen atom saatleri bunlardan ikisi. Kim bilir, ge l işen teknolojiyle birlikte zaman ı ölçmek için kulla n d ı ğı mız araçlar nas ıl değişecek?

Bilge Nur KARAGÖZ


1

Bılım ve

3. TEMA -

T eknolojl

. . 1. Etkinlik: Metinde geçen bazı kelimelerin anla ları aşağıda verilmiştir. Bu anlamlardan ve bulmacadaki i uçlarından hareketle bulmaca ı ·· rne kteki ibi doldurunuz. 3 1. Bir şeyin top l and ığı, 2. Temel

düşünce,

biriktirildiği

H

temel inanç, umde, prensip.

3. Ölçme işi. 4.

Durağan

bir nokta çevresinde

le salınım yapan hareketli

katı

ağırlığının

4

etkisiy-

cisim.

s

N

6. Duyularla ifade edilemeyen bir şeyi belirten soişaret,

E

2

sembol.

7. İçinden sarkan tokmağının kenarlara vurmas ı ile

7

ses çıkaran madenden araç, kampana. 8.

ç

A

z

6

5. Makine ile yapılan. mut nesne veya

ö

1

yer, depo.

G

Buluş.

5 M

8 K

A

T Aşağıdaki soruları

2. Etkinlik:

1. Tari h öncesi çağla rda 2.

G ü neş

metinden hareketi

yaşayan

saatleriyle zaman

nas ı l

cevaplayınız.

insanlar zama n ı kaç bölüme ayırı rdı? Açıklayınız . belirlenirdi? Bu saatin

kullanı mındaki

3. Metinde hangi saat türlerinde n bahsedi l mektı~dir? Bu saat türleri

zorluklar nelerdi?

arasındaki

benzerlik ve fa rk-

lıl ı kları açı klayı nız.

4. Bir saat

tasarım ı yapsaydı n ı z

saatinizin hangi özelliklere sahip olmasını isterdiniz? Nedenleriyle

açıklayı n ı z .

3. Etkinlik Zamanı

ölçen

dünyada bir

araçların olmadığı

yaşamın nasıl olacağı

konuşma yapınız.

bir dünya haya I ediniz. Böyle bir

ile ilgili

düşünc•!lerinizi açıklayan


4. Etkinlik

A) Aşağıda

bazı

icat tasarım örnekleri verilmişti r. Metinleri sessiz okuyunuz.

Silecekli Gözlük Ben olsam gözlüğüme otomatik bir silecek tasarlardım. Camı kirlendiğinde silerdi. Buğulandığında silici onu temizlmdi. Böylelikle her şey çok güzel ve net olurdu. Seyyar Ev Bir ev icat etmek istiyorum. Ama öyle böyle bir ev değil! Bu evin altında tekerlekleri o l malı. Seyyar evimi balkondaki direksiyondan kontrol edebilmeliyim. Böylece ev istediğim yere gitmeli. Bazen bir deniz kıyıs ına, bazen bir parka, bazen kırlara evimi götürebilmeli ve oralarda yaşayabilmeliyim. Yan Silecekli Arsıba Arabanın arka !koltuğunda oturduğum için dışaırıyı hep yan camlardan seyrediyorum. Ancak yağışlı hava larda dışarıyı görmekte zorlanıyorum. Arabalarda ön ve arka camlarda bıulunan sileceklerden, yan camlar için de yapmak istiyorum. Su Toplayan Şem siye Ben bir şemsiye icat etmek istiyorum. Bu şemsiyen i n üzerine birkaç tane pet şişe yapıştırırd ı m. Yağmıurda yürürken bu pet şişelerin içi yağmur suyuyla dolardı ve bu suyu kullan ı rdık. B) Siz

olsaydınız nasıl

bir icat

yapardınız? Aşağıdaki

yönergeleri izleyerek

yazınız.

İcad ı mın ad ı :

..................... ......... ... ............ ... ............ ............ ................ ...... .......... .. . İcad ı m için ku llanacağım malzemeler:............... ............... ................ ...... .......... .. .

İ cadım ne işe yarayacak? ..................................... ...... ................... ...... ................... ...... ................... ...... .. İ cadımın

çizimi:


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

5. Etkin lik: Aşağıdaki metni okuyunuz ve ve ilen yö nergelerden hareketle örnekler yazınız.

yaşamınızdan

Bir kuyrukta sıra beklemek ne kadar uzun geliyor. Oysa bir gün bir bakıyoruz ki koskoca yıllar uçup gitmiş bile! Hem de nasıl olduğunu anlamadan ... Bawn de öyle anlar oluyor J..i sanki tüm duygularımızla yaşadığımız o birkaç saniye bize sonsuzmuş gibi geliy,or. Şaşırdınız mı? Siz de daha önce hiç böyle hissetmiş miydiniz? Gülizi ÖZEN Za man ı n

ço k yavaş geçtiği n i hissettiğim b ir an: ................. ....................... .... ........................ ............... .

................................................................................................................................................................ . . . . . 6. Etkinlik: Zamanda yolculuk yapma şan sınız o lsaydı hangi zamana gidip neler yapmak isterdiniz? Düşü ncelerinizi hi kaye edici bir metin ol ra k yazınız. Yazınıza uygun bir başlık koymayı unutma ınız.

~

-··············································································································································

r..::J,


7. Etkinlik

Şehrinizde

düzenlenecek olaın bilim şenliğine katılacaksınız. Ancak evinizdeki saatlerin hiçbiri doğru zamanı göstermiyor. Çünkü saatlerin ayarları bozulmuş. Saatlerden biri gerçek s aatten 3 dakika, biri 14 dakika, diğeri de 20 dakika geri kalmıştır. Saatleri karşılaştırıp gerçek saatin kaç olduğunu bularak arkadaşlarınız­ la paylaşınız .

,. l 5 .12· .

.,

,

-

1

15

• •••••

-----Doğru Saat

8. Etkinlik

A) Aşağıdaki metni okuyun1Jz. Metni okurken kişi adlarının yerine kullanılmış olan kelimeleri bularak altlnrını çiziniz.

Arkadaşlarım her yerde beni arıyormuş. Hall,uki onlara: "Siz parka gidin, benim eve uğramam gerekiyor. Ben yarım saat sonra gelip sizi bulurum." demiştim. Onlar da bana: "Tamam, o hal,le biz gidiyoruz, sen bize yetişirsin." demişlerdi. Anlaştığımızı zannediyordum. Şimdi nasıl ol,lu da onları bulamadım, anlayamıyorum. Acaba saatim mi i',ozuldu? Bazen böyle sorunlar yaşıyorum. Sizin de başınıza geliyor mu böyle şeyler?

B) Yukarıdaki metinde kişi adlarının yerine kullanılan üç kelimeyi seçerek bunları birer cümlede kullanınız.

*

GELECEK DERfE HAZIRLIK

Hıklkomori ha kkında

raştırma 8apınız.


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

HAZIRLIK ÇALI ŞMALARI 1. Hikikomori ile ilgili yaptığınız araştırma sonucundla elde

ettiğiniz

bilgileri arkadaşlarınızla

paylaşın ız.

2. Günlük yaşamınızda hangi teknolojik araçları kull.anıyorsunuz? Örnekler veriniz.

*

Aşağıdaki met ni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

TEK.NOLOJİ !~AGIMLILIGI

~--~~---,r~----------• • Sevgili Çocuklar, l>ünya her geçen gün yeni tE knoloji'k araç gereçlerle donatılmakta . Her gün kullandığımız ürünlerin y ni modelleri yapılmaktadır. Bu gelişmeler hayatımıza sayısız fayda sağlamaktadır. Bununla birlikte teknoloji kullammı üzerinde i kontrolümüzü kaybetmememiz gerekmektedir. Teknolojik ürünleri rullanırken ölçüsüz ve smırsız davranırsak sağlığımızı kaybederiz, ai mizin üyeleriyle ve diğer insanlarla iliş­ kilerimizde ciddi sorun/ r yaşarız. işte bu duruma "teknoloji bağımlılığı" adı verilir. Bağımlılık; bilgisayar, tablet ve cep telefonlarıyla interrıet televizyona ve başka bir oyun cihazma olabilmektedir. ir süre sonra kişi kendi temel ihtiyaçlarmı

dahi ihmj I ederek bütün vaktini teknolojik araçla geçirmeye b /ar.


Ba/ımlılıjm Belirtileri Nelerdi ? -4ece geç saatlere kadar bı1gisa rm

bowlması.

-Bilgisayar, tablet veya cep te/efo boşluktaymış gibi hissetmek.

-İnternette oyun oynamak için ye

başında kalarak uyku düzenimizin

/arından uzak kalmdığında gergin ve

öğünlerinden,

ek derslerden ödün vermek. - Ekran karşısında geçirdiğimiz zam in hakkında yalan söylemek. - Yiiz yüze arkadaşlıklar yerine sıklı a sanal ortamlarda konuşmak. -Bilgisayar başında uzun süre kalın ığı için duruş bozukluğu, haısizlik, ağrısı, sırt ağrıları, obezite gibi raht tsızlıkların baş göstermesi.

Kendimizi

r.

noloji Ba§ımlılı§ından

baş

••

Nasıl K.orugabiliri2?

İlk yapıla .ok şey sosyal ve sportif faaliyetlere katılmak.

Bağımlı olu ailece yapıl

an cihazı aı1enin ortak kullanımına açmak, ak etkinlikleri artırmak. Ardından cihazların gerini değiş (rmek, gelecek için kendimize hedefler koymak ve bu edefler doğrultusunda planlarımızı yaşama geçirmek. Üretken mak, yaşamı koordine ederken teknolo}iye yenik üşmemek ve teknolo.Ji'gi doğru ve gerinde kulla mak amaç edinı1melidir. (ierekirse bir uzmandan o yardım alınabı1ir. TSE Öncü Çocuk Dergisi


1

3. TEMA 1. Etkinlik

Bılım ve

T eknolojl

A) Metinde geçen anlamını bilm ,ediğiniz kelime ve kelime gruplarının nı TDK Türkçe Sözlük'ten bularak aşağıya yazınız.

anlamları­

Kelime veua Kelime 6rubu Sö2lükteJd Anlamı

,,

, ......_

.

.. B) Anlamlarını öğrendiğiniz kelimelerden üç tanesiini se çerek

2. Etkinlik:

Aşağıdaki soruları

metinden hareketi

bunları

birer cümlede

kullanınız.

cevaplayınız.

1. Teknoloji bağım lı l ığ ı nedir? Anlatın ı z. 2. Hangi teknoloj ik araçlar bağı mlılık yapmaktadı r? .Açı klayınız. 3. Tekn oloji bağım l ıl ığ ı belirtileri göst eren ki şi l er hangi davra n ış l arı sergilemektedir? 4. Kendimizi teknoloji bağımlı l ığı n dan korumak için neler yapabiliriz? Açıklayı nız . 5. Tekn olojinin ya ra rl arı ve za ra rl a rı hakkında neler d ü şü n üyors unuz? Düşü n ce l eri n izi örnekler vererek açı k l ayınız.


3. Etkinlik: Televizyon, bilgisayar, telefon, ce telefonu, akıllı telefon, İnternet, tablet derken teknoloji hayatın vazgeçilmezi oldu. Teknoloji i kullanacağız ama nasıl, ne kadar ve ne zaman? Aşağıdaki kavramları, bu sorular çerçevesind değerlendirip yorumlayınız. Sınırlı kullanım

(Ne kadar

kullanmalıyım?)

: ..................................................................................

Güvenli kullanım {Hangi siteleri kullanmalıyımi?) : .............................................................. ........ ..

Faydalı kullanım

(Ne amaçla kullanmalıyım?) : .......................................................................... ..

Sağlıklı kullanım (Kullanırken

ruh ve beden sağlığımı nasıl koruyabilirim?) : ............................... ..

. 4. Etkinlik: Telefonsuz, televizyonsuz ve intern tsiz bir gün hayal ediniz. Böyle bir günde arkadaşlarınızla ve ailenizle ilişkilerinizde neler değişir i? Aşağıya yazınız.


1

3 . TEMA - Bılım ve T eknolojl 5. Etkinlik: Teknolojinin birçok fayda sının yanın a, "Teknoloji Bağımlılığı" metninde de anlatıldığı gibi bazı olumsuzlukları da vardı r. Sosyal medyada aşağıdaki bilgileri paylaşman ın yol açabileceği olumsuzluklara örnekler yazınız.

Doğum

tarihim : ................. .................................................. .... .................... .......................... ......... ..

Bir fotoğrafım: ....... .......................... ......................... ......................... ....................... ....................... . Kimlik bilgilerim: .. ......................... ...... ............................................. ........................... ..................... .. Yed iğim yemeğin fotoğrafı:

Şu

anda

bu l unduğu m

.................. ... ..................... ......................... ......................... .. ............... ..

yer: ............... ........................................................ .......................... .............. .

Ev adresim : .. ............ ..... .............. ...... ............. ............. .. ....................... .... ..................... ...... ...............

6. Etkinlik

A) Aşağıda teknoloji bağımlılığına karşı geliştirilmiş bazı sloganlar bulunmaktadır. Bu sloganları okuyunuz.

İnternete bağlı oL bağımlı olma! Sos~al çevreni sos~al med~a ile kısıtlama! B) Sınıfta beyin fırtınası yöntemi ile benzer sloganllar üretiniz. Ürettiğiniz s loganlardan beğendikle­ rinizi uygun sosyal medya ortamında paylaşınız.

Bizim Sloga,nlarımız


s loganlardan birini seçe re k o kulunuzda, te knoloji bağımlılığı karşıtı bir kampanya ba şlatacağınızı hayal ediniz. Kampanya planlaması için aşağıdaki formu kullanınız.

C)

Yazdığınız

Kamparıyarıırı Adı:

Amaç (Kamparıya sorıurıda rıe elde etmek istıııoruz?):

Hedef Kitle (Bu kamparıya ile kimlere ulaşmaJ'<, kimlere sesimizi duyurmak istiyoruz?):

Kamparıyarıırı Başları9ıç ve Bitiş Tarihleri: ..................................................................................... Kamparıya Kapsamırıda qerçekleştiri/ecek

Kamparıyada

Etkinlikler: .................................................................

t;örev Alacak Kişiler ve Sorumlulukları: ....................................................................

7. Etkinlik: Aşağıdaki cümlelerde geçen zamiri eri ettiğini yanındaki sütuna örnekteki gibi yazını

bulunuz. Bu zamirlerin hangi

Cümle

Zam ir

İ şte okulum uzun bilgisayar sınıfı . Sunu m larımız ı burada yapıyoruz.

Burada

Bil im dergilerini okumayı seviyorum . Ötekileri daha az okuyorum . Bu bilgisayar bizim, beriki de Ahmet lerin. Şun l ar, yeni çıkan cep telefon l a rı .

Bu, çocuklar için oyun uym uş.

sakıncal ı

varlığı işaret

İ şa ret yoluyla yerin i t uttu ğu va rl ı k

Bil9isayar sırııfı

............................... .................................... ............................... .. ..................................

1

............................... ....................................

ıl

............................... .. ..................................

bir bilgisayar

*

D

GELECEK DERSE HAZIRLIK

Günümüzde kullanı lan iletişim araçları ile ilg ili bir araştırma ~apınız.


1

3 . TEMA - Bılım ve T eknolojl HAZIRLIK

ÇALIŞMALARI

1. Günümüzde kullanı l an iletişim araçlarıyla ilgili y:aptığınız araştırma sonucunda elde ettiğiniz bilgileri arkadaşların ı zla paylaşınız. 2. Günlük hayatı nızda en çok ku lland ığınız i l etişim aracı nedir? Nedenleriyle açıklayınız.

*

Dinleyeceğiniz metinde anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını not alınız.

BAK POSTACI GELİYOR SELAM VERİYOR (Di nl emıe Metni) Gökçe ÖIDER


.

.

1. Etkinlik: Metni dinlerken not aldığınız kelim eve kelime grupları ile bunların anlamlarını tahmin ederek aşağıya yazınız. Tahminlerinizin d ğruluğunu TDK Türkçe Sözlük'ten kontrol ediniz.

K.e/ime veua K.elime 6rubu Tahminim

il

'

'

,,,

l!!!!!ııı......

2. Etkinlik:

Haberleşme araçlarındaki gelişme( erle

ilgili görüşlerinizi,

tılanlarla ilişkilendirerek arkadaşlarınızla

payl

3. Etkinlik: Aşağıdaki

me 'nden hareketle

soruları dinlediğiniz

dinlediğiniz

metinde anla-

şınız.

cevaplayınız.

1. İnsanlar, yazı icat edilmeden önce nasıl habı~rleşiyorlardı? An l atınız. 2. Posta güvercinleriyle mektup göndermeden önce nelere dikkat edilirdi? 3. Mektup ile elektronik posta arasında hangi !benzerlik ve farklılıklar vardır? Açıklayınız. 4. Sizce mektup mı

yazıp cevabını

heyecanla beklemek mi yoksa

kısa

hızlı i letişim

kurmak

kullan ı labilir?

Fikirleri-

mesajlarla

daha zevkli olur? Tartış ınız.

5. Günümüzdeki gelişmiş nizi arkadaşlarınızla

haberleşme teknolojisi eğitimde

paylaşınız.

etkin olarak nasıl


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

4. Etkinlik: Metinden hareketle

Yazı İcat Edilmeden Önce

geçmişten

günü

üze

kullanılan iletişim araçlarını yazınız.

Yazı İcat Edildikten Sonra

5. Etkinlik: Arkadaşlarınızdan birine elektronik osta yazınız. ğı" metninde başlatuğınız kampanya ile ilgili bil iler veriniz.

B ... •

Ads,z • ileti (HTMQ

Günümüzde

Postanızda,

"Teknoloji

Bağımlılı­

D

X


6. Etkinlik

metinde Hakan Bey ve müşteri temsilcisi arasındaki telefon koyer almaktadır. Konuı;ma metnini okurken boş bırakılan yerleri metnin anlam akışına ve bütünlüğüne uygun şekilde tamamlayınız. Metinde geçen tutarsızlığı bulup etkinliğin B bıölümüne yazınız. A)

Aşağıdaki

nuşması

Müşteri Temsilcisi: İnternet Hizmetleri Çağrı Merkezine hoş

geldiniz. İsmim Çağla. Görüşmelerim i z kayıt altına alınmaktadır. N asıl yardımcı olabilirim? Hakan Bey: İyi günler Çağla Hanım. İnternete ba:ğlanmakta sıkıntı yaş ıyorum. Müşteri

Ne yapmam gerekiyor?

Temsilcisi: .................. ....... ... ............... ............ ........... .

Hakan Bey: İsmim Hakan Ça lışkan. Müşteri

Temsilcisi: ................................ ............... .. ....... .... .................. .

Hakan Bey: Ankara'dan arıyorum. Müşteri

Temsilcisi: Verdiğiniz bilgiler için teşekkür ederim efendim. Ne kadar süredir bağlantı

sorunu yaşıyorsunuz? Hakan Bey: .......................... ................... ...... ................... ...... ................... ...... ................... ...... .............. . Müşteri

Temsilcisi: Bu iki hafta l ık sürede sorunuınuzun giderilmesi için giri şimde bulundunuz mu?

Hakan Bey: Evet, bulundum efendim. Ama ........................... ...... ................... ...... ................... ...... ...... .

Müşteri

Temsilcisi:

Anl ı yorum.

Ben size teknik ekibimizi yönlend i receği m. Bugün

öğl eden

sonra

evinize gelip sorununuzla ilgilenecekler Hakan Bı~y. Hakan Bey: Tamam, Müşteri

öğleden

sonra bekliyorum.

Temsilcisi: Anlaştık Hakan Bey. Ekibimiz sabah 9.30'da gelir.

Yard ı mcı olab i leceği m başka

bir

konu var m ı ? Hakan Bey: .......................................................................... ...... ................... ...... ................... ...... ............... .

Müşteri

Temsilcisi: İyi günler dilerim Hakan Bey.

B) Metinde geçen tutarsızlık : ..................................................................................................................... .. .


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

C} Aşağıdaki formu doldurarak Hakan Bey ve

müşteri temsilcisi arasındaki görüşmeyi değerlendi­

riniz. Form üzerindeki i şaretlemele ri nizi çarpı (X} i;;aretiyle yapınız. Katı lıyoru m

Katılmıyoru m

Hakan Bey, yaşad ığı sorunu açık bir şekilde an l atabi l miştir. Çağla Hanım,

Hakan Bey'in yaşadığı sorunu tam olarak anlayabil-

miştir.

Çağla Han ı m

ve Hakan Bey nezaket kura ll arına u\ıgu n şeki l de

davranm ış l a rdır. Çağla Han ı m,

sorunu çözmek a macı yla gerekli yönlendirmeyi

yapm ı ştır.

7. Etkinlik: Aşağıda ki metinde geçen zamirleri b larak bun ları birer cümlede kullanınız .

BİLGİSAYAR

VE İNTERNET

Son yıllarda bilgisayar ve İnternet kullanımı b.:ış döndürücü bir hızla artmakta, çocuk ve ergenler bunları en çok kullanan yaş grupları olarak göze çarpmaktadır. Çocuk ve ergenleri bu teknol.ojilerle buluşturma zamanı, süresi ve biçimi konusunda herkes farklı görüşe sahiptir. Aslında kullanım biçimimize göre bu teknolojilerin olumlu ya da olumsuz sonuçlar doğurması bizim elimizdedir. Yavuz AKBULUT


8. Etkinlik: Aşağıdaki metni okuyarak etkinliği

tamamlayınız.

İnternet tasarımcısı olan Ziya Yılmaz, iki firmaya iş başvurusunda bulunmuş ve bu iki firmadan aşağıdaki e-postaları almıştır. İki firmadan da işe kabul edildiğini öğrenen Ziya Yılmaz, bu işlerden

birini tercih etmek durumundadır. Firmalardan Ziya Bey'e gönderilen e-postaları inceleyiniz. Bu e-postalardan hareketle kendinizi Ziya Bey'in yerine koyarak hangi işi kabul edeceğinizi nedenleriyle birlikte yazınız . 1.

Firmanın

Kim.. ] a.i!gi...

Cevap Mektubu:

ı

] ------------------------------------

"""" Sayın

Ziya YILMAZ,

Firmam ıza yaptığınız iş başvurunuz incelenmiş ve kabul edilmiştir. İş başvuru nuzda verdiğiniz

bilgiler, sizinle çalışmamız için yeterli bulunmuştur. Sizin için düşündüğümüz görevin ayrıntıl arı aşağıda veri lmiştir: Göreviniz: İ nternet sayfası tasarımcıs ı Görevinizin içeriği: Ticari firmaların İnternet sayfalarının tasarımını yapmak ve pazarlamak Haftalık çalı şma günleriniz ve saatleriniz: Hafta :son l arı hariç haftanın her günü 08.30 ile 17.30 arası Yıllı k izin hakkınız : 30 gün Aylı k kazancınız: 5.500 TL Saygı la rı mızla ... 1

2.

Firmanın

Kime-~, Bi!Qi...

"""'

Cevap Mektubu :

L L 1

Ziya YILMAZ, İş başvurunuzu inceledik. Bize gönderd iğ i n i z tasarım çalışmala rınız çok güzel ve heyecan verici. Sizi de aramı zda görmek istiyor ve bunun için sabırsız lanıyoruz . Biz, toplum yara rına ça lışan baz ı derneklerin İ nternet sayfası ve broşü r tasarım l arını yapıyoruz . İş yoğunluğuna bağl ı olarak bazen h aftan ı n her günü ça l ışmamı z gerekebiliyor. Amaı bazen de iki ay boyunca hiç sipariş a l mıyoruz ve ça lışan l a rı mı zı n evlerinde kalmalarına izin veriyoruz. Biz bu ça lışma sistemine "esnek mesai" diyoruz. Bizimle ça lışmayı kabul etiğin iz takdirde size ayl ık 3.000 TLmaaş ödemeyi düşünüyoruz. Cevab ı nızı bekler, iyi günler dileriz. Sayın

1•

. Ziya Bey'in yerinde ben olsaydım ............................................................................................................ ..

*

GELECEK DERSE 1-iAZIRLIK Vefa, cömertlik, fedakôrlık konulu atasözleri

araştırınız.


3. TEMA -

Bılım

ve Teknolo

1

ATATÜRK.' ÜN ı~EOfvf ETRİ KİTABI (Serbest Okuma Metni) Nokta, çizgi, doğru, düzlem ... Üçgen, dörtgen, kare, daire ... Tüm hu terimler geometriyle ilgili. ~eometri ne deme~:? Nasıl ortaya çıkmış? Tarihteki ilk geometri kitahırıı kim yazmış? Peki, At,atürk'ün de bir geometri kitabı yazdığırıı biliyor musunuz? Atatürk'ün "~eometri" adlı kitabı ülkemizde yayımlanan ilk Türkçe geometri kitabı. 'Daha önce de geometri kitapları yayımlanmıştı kuşkusuz ancak hu kitaplardaki matematik terimleri çoğunlukla Arapça ve Farsça kökenliydi. Kitaba gelince ... Yıl /q36. Atatürk, iki kişiyi İstanbul' daki bir kitabevine göndererek Fransızca geometri kitapları satın almalarını ister. Bu kitapları inceler ve kış ayları boyunca l>olmahahçe Sarayı'nda hu konu üzerinde çalışır. Kitap, dönemin Kültür Bakanlığı tarafırıdan ıq37 yılında yayımlanır. Kitap üç bölümden oluşuyor. ilk bölümde boyut, uzay, yüzey, çap, çember, açı, üçgen, dörtgen, artı, eksi, çarpı, bölü, eşit, toplam ve benzeri çok sayıda matematik terimi açıklanıyor. Bu terimlerin hepsi yeni ve Atatürk tarafırıdan türetilmiş.


Atatürk, bu terimleri türetirken bunların kolay anlaşılır olmalarını da sağlamaya çalışmış. Örneğin, "müselles" yerine türı~ttiği "üçgen" sözcüğü, "üç" ve "gen" hecelerinden oluşuyor. "üç", geometrik şeklin üç kenarlı olduğunu ifade ediyor, "gen" ise "genişlik" sözcüğünden geliyor. Atatürk, dört kenarlı geometrik şekil için de dörtgen terimini türetmiş. Kitabın ikinci bölümünde geometrik şekillerin alanlarının nasıl hesaplandığını anlatmış. Üçüncü hölümdeyse silindir, prizma, piramit gibi üç boyutlu geometrik şekillerin alan ve hacim hesaplama/arma yer verilmiş. Atatürk, yalnızca geometri kitabı ya.~makla kalmamış, matematik terimlerinin Türkçe karşılıklarının bulunması için bir gazetenin yarışma açmasına da önayak olmuş. Okulları dolaşarak matematik de•rslerine girmiş. Hatta bu gezilerin birinde şöyle bir anı yaşanmış: Sivas Lisesinde q, sınıflardan birinin geometri dersine girmiş. Bir kız öğrenciyi tahtaya kaldırmış ve ona sorular sormuş. Öğrencinin sorulara yanıt verirken Arapça sözcükleri söylemekte zorlandığını görmüş. Almış tebeşiri eline ve yeni Türkçe terimlerle geometri anlatmaya başlamış. Bu büyük devlet adamı aynı zamanda usta bir öğretmen. !>evlet adamı, öğretmen, lider, asker, düşünür, konuşmacı ... Atatürk'ün pek çok yönü v(,r. Siz, onun en çok hangi yönünden etkileniyorsunuz? Kendinize hangi yönlerim· örnek alıyorsunuz? Tuğba CAN 1

)


1

3. TEMA -

Bılım

ve T eknolojl

TEMA SONU DEGERLENDİRME .1-7. soruları okuduğunuz metne göre cevapla'Vınız.

DOSYA PAYLAŞ/MI

.1. Okuduğunuz metinde "çıkarılabilir ortam" ,olarak tanımlanan araçların ortak özelliği nedir? 'Yazarak açı k layınız.

Kişisel sayarların

manlarında paylaşımı

bilgiilk zadosya

11

çıkarıla­

bilir ortamlar yoluyla yapılırdı. Bilgisayarınıza sonradan takılıp çıkarı­ labilen ve birden fazla bilgisayarda kullanılabilen medyalara 11çıkarılabilir ortam,ı denir. Örneğin USB flaş bellekler veya DVD /er çıkarılabilir ortamdır. Bilgisayarlar İnternet gibi ortak bir ağa bağlı olmadığından oyunları diskette satın almanız veya dinlemek istediğiniz müziklerin kasetini (belki de CD'sini) satın almanız şarttı.

:Z.

Çıkarılabilir ortamlar, bilgisayarlarda hangi

ınedenle ve amaçla kullanılmaktadır? Aşağıya

1

'Yazınız.

(... ) Program CD'lerini, film DVD'lerini bir mağa­ zadan satın almak mümkün. Ancak içeriği fiziksel ortamda satın almak için mağazaya gitmek üzere vakit ve yol parası harcamanız, fiziksel bir ürün satın aldığınız için üretim maliyetini karşıla­ manız (daha yüksek bir bedel ödemeniz) ve fiziksel ürünleri saklamak için odanızda yer açmanız gerekiyor. Eğer aynı içeriğin internetten indirilen bir sürümü varsa -dosya boyutuna göre- dakikalar içinde indirip kullanıma hazır hale getirebiliyor, fiziksel bir maliyeti olmadığı için daha düşük bir ücret ödüyorsunuz. İçeriğin lisansına göre hiçbir ücret ödemeniz gerekmeyebilir de. Ayrıca bazı ürünleri fiziksel olarak bulabilmeniz mümkün değil. Müzikleri sadece internetten dağıtan sanatçıları veya Türkiye'ye yayımlanmayan TV dizilerini örnek gösterebiliriz. Bu durumda yapı­ lacak şey belli: indirmek. (... ) Erdal KAPLANSEREN

:3. Çıkarılabilir ortamlarda satın alınan ürünlerin ,dezavantajları

nelerdir? Maddeler halinde yazı­

ınız.

* * * * 4. Dijital içeriklerin günümüzdeki kullanım biçim i hakkında bilgi veriniz.


5. Dijital içeriklerin İnternet ortamındaki paylaşımı ne tür sorunlara yol açabilir? Dü şünceleri· nizi yazınız.

mümkün

değil.

Burada önemli olan, teknolojiyi nasıl kullanacağımızı iyi bilmemizdir. Teknolojinin yanlış kullanımı sonucunda dünyamızın başına ne türlü sıkıntılar açabileceğimizi çok iyi bilmemiz gerekiyor. Bir yandan kendi kişisel rahatımızı düşünürken bir yandan da gezegenimizi ve doğayı nasıl korumamız gerektiğini de öğrenmemiz kaçı­ nılmaz hale geliyor. Bu duyarlılığın geliştirilmesi, en az teknolojinin geliştirilmesi kadar önemlidir. Ayşin Ayla KALAN

6. Bu metnin anlam bütünlüğünden yola çıkarak (.... ...... ) Teknoloji, hayatı mı za faydadan çok zarar metnin sonuna, en az beş cümlelik bir paragraf' getirmektedir. da siz ekleyiniz. (.... ...... ) Teknolojik gelişmeler, doğay ı olumsuz etki leyebilmektedir. (.... ...... ) Doğanın re kmektedir.

korunması

(.... ...... ) Teknolojiyi

için bilinçlenme ge-

ge liştiri rke n

bir yandan da

doğaya ka rşı d u yarlı l ı k ge l işti ri lme l i d ir.

7. Okuduğunuz metnin ana

düşüncesini yazınız..

8. Aşağıdaki metni okuyunuz. Metinle ilgili verilen yargılardan metne göre doğru olanların, başına "D", yanlış olanların başına "Y" yazınız.

9. Aşağıdakilerin hangisinde bir sözcük kullanılmamıştır?

Teknoloji, her geçen gün hayatımızın vazgeçil-· mez, daha da büyük bir parçası haline geliyor. Ha-· yatımız, teknoloji sayesinde hem daha hızlı hem de daha verimli yaşadığımıza inanıyoruz. Tekno-· lojinin hayatımıza kattıklarını inkar etmemiz, bize, sağladığı faydaları görmezden gelmemiz elbette-

yerini tutan

A) Bilgisayar ku llan ı m ı h ızl a a rt maktad ır. B) Teknoloji bizi bazen olumsuz etkiler. C) Ki mileri uzayda hayat olduğu n u düşü n ü yo r. D) Diğe r gezegenleri ve bun l a rı n u yd u ların ı inceledim. 10.

TEKNOLOJİ

adın

Aşağıdaki

lamı

cümlelerden hangisinde soru anbir zamirle sağlanmıştır?

A) Bana nası l bir hediye aldı n ? B) Siz buraya gelecek misiniz? C) Dün neden okula gelmedin? D) Ka hvaltıda ne yemiş?


·yoldaşların en iyisi gıüzel ahlaktı r, arkadaşları n en iyisi akıldır, edep ve

terbiye, en iyi mi rastır ve kendini beğenmekten daha büyük gerilik ve cahillik olamaz.' Hz. Ali ·yalnız erdHmi bilmek yetmez; ona sahip olmak, onu yapmak

da gerekir.' Aristoteles ·Erdem, kötülükle iyilik arasında seçim yapabilmek demektir ve bilgili olmadan seçim yapmak olanaksızdı r.' Bernard Shaw (Bernard Şov)

4. TEMA Erdemler

• VERMEK COGALMAKTIR • SEVGİ DİYEN CAGLAR ASAR . . • GÜMÜS KANAT

• SIR TUTAMAYAN AT BAKICISI (Serbest Okuma Metni)


4. TEMA - Erdemler HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Vefa, cömertlik, fedakarlık ile ilgili araştırdığınız atasözlerini arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. Metnin başlığının ve görsellerinin sizde çağrıştıfidığ ı duygu ve düşünceleri anlatınız.

*

Aşağıdaki metni nolktalama işaretlerine dikkat ederek •·esli okuyunuz.

VERMEK ÇOGt,LMAKTIR Bir zamanlar bir köylü, bir medresenin kapısını

çaldı. Kapılara

talebe gelip kap ı yı

açtığında

nefis bir salkım üzüm

uzattı:

bakan köylü ona "Bunlar

benim bağımın en güzel üzümleri. Size hediye olarak getirdim." "Teşekkür ederim." "On ları

hemen

İkramınızdan

hocamıza götüreceğim.

çok memnun olacaktır."

"Hayır, hayır!" bunları

dedi talebe,

diye atıldı köylü, "Ben

sana getirdim."

"Bana mı?" Talebenin yüzü

kızardı.

Böyle güzel bir hediyeyi hak ettiğini düşünmüyordu.

"Evet!" diye

ısEar

etti köylü, "Çünkü

oe zaman bu kapıyı çalsam onu sen açıyorsun.

Ne zaman ürünlerim kurak-

lıktan kırılsa

bana her gün sen yiyecek

ekmek veriyorsun. İnşallah bu üzüm

salkımı

da sana gün_!=!ş

yağmur gibi

ışığı

gibi ılık ve

güzel ilahi rahmeti getirir.

Çünkü bak, ne güzel yaratılmışlar." Talebe o sabahı üzüm salkımını


tefekkür ederek geçirdi. Üzümler sahiden de harika yaratıl mışlardı. O yüzden salkımı

hocasına

ikram etmeye karar verdi. Çünkü kendilerine ilim ve hikmeti öğreten oydu. Hoca, talebenin bu ikramıyla

çok mutlu oldu.

Ama sonra hemen medresedeki hasta talebesini hatırladı: "Üzümleri ona hediye edeyim. Kim bilir belki onlarla sevinir ve daha çabuk şifa bulur." Düşündüğü

gibi de

yaptı.

Ama

üzümler hasta talebenin odasında da fazla

ka l mad ı.

şünmüştü:

Hasta talebe

şöyle

dü-

"Medresenin aşçısı

tırladı. Şefkatiyle,

beni günlerce en iyi yemeklerle

sıcaklığıyla

besledi. Eminim bu üzümleri o

o l muştu

daha çok hak ediyordur." Aşçı ona hediye etti:

sensin ve do layısıyla da bu ilahi sanat eseriyle ne yapılacağını en iyi sen bilirsin." güze lliğine

üzümlerin

Bu üzümlerin

güze l liğini

ve

hayran

olmuştu.

harikalığını

kimse

kitaplardan sorumlu talebeden fazla takdir edemezdi. O, tefekkürüyle ve ince düşünüşüyle medresede şöhret

kazanmış

bir gençti.

Üzümleri görür görmez en küçük şeyde bile ilahi sanat ve

nakışların

yansıyabileceğin i

de.

Yüreği

en yüksek derecede

derinden

kavrad ı

o talebe

"bu sanatı n ve güzelliğin sahibi"ne

sevgiyle doldu. Tam bu sırada, medreseye ilk ge ldiğinde

kendisine

kapıyı

yaşamasına

vesile

o arkadaşı da. Ve böylece daha

akşam

kımı kapıya

"Allah'ın yarattığı

sebze ve meyve gibi harikalarla en yakın olan

Aşçı,

benzer duyguları

olmadan, çiftçinin medreseye getirdiği üzüm sal-

ona öğle yemeğini getirdiğinde, üzüm salkımını

tevazusuyla, sevecenliğiyl e,

açan talebeyi ha-

bakan talebeye geri dönmüştü bil·e.

İşte o zaman bu talebe bu üzümlerin gerçek-

ten de kendi şeyi

daha

kısmeti olduğunu an ladı.

an ladı:

Ve bir

Cömertlik, dostluğun parlak bir

nişanıydı.

Göksu BİROL


4. TEMA - Erdemler

.

.

üzüm salkımlarında meti deki bazı kelimelerin harfleri karışık şekilde verilmiştir. Bu kelimelerin anlamlarından hareke le kelimeleri bulunuz. Bulduğunuz kelimeleri yapraklara örnekteki gibi yazınız. 1. Etkinlik:

Aşağıdaki

s

1.

Düşünme, düşünüş .

4. Birinin suçunu bağışlama, merhamet etme.

2. İslam ülkelerinde, genellikle İslam dini kural-

5. Bilgelik, öğüt verici söz.

larına uygun bilimlerin okutulduğu yer.

6. Alçak gönüllülük.

3. Öğrenci .

7. Sebep, elverişli durum.

*

Tema boyunca öğreneceğiniz kelime ve kelime grupları ile bunların anlamlarını ders kitabınızın sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız.

2. Etkinlik: Okuduğunuz metnin özetini aşağıya

azınız.


3. Etkinlik: Aşağıdaki

soruları

1. Köylü, medreseye niçin üzüm 2. Medresenin

kapıs ını

metinden harek tle cevaplayınız. getirmiştir?

açmakla görevli talebenin

kişilik

özellikleri

hakkı nda

neler söyleyebilirsiniz?

An latınız.

3. Kapıyı açan talebenin

hocas ı ,

üzümleri hasta bir talebesine neden vermişti r? Açıklayı nız.

4. Siz kapıyı açan talebenin yerinde olsaydınız üzümleri ilk olarak kime verirdiniz? Nedenleriyle açıklayınız.

5. Elimizdekileri başkalarıyla

payl aş mak

toplumda nas ıl bir etki yaratır?

Düş ü ncelerin izi

nedenleriyle

an latınız.

4. Etkinlik A) Yandaki afi şleri inceleyiniz. İki afiş arasında ki benzerlik ve farklılıkları aşağıya yazınız.

CN!kn letliıfl ~ in

AlOA.fAD 122 1 2 2050 50

<.- = ,

e

Farklılıkla r

B) Yu karıdaki

afişlerden

hangisi daha etkilidir? !D üşüncelerinizi

TURKKIZILAYI

Benzerlikler

arkadaşla rınızla payla şınız.


4. TEMA - Erdemler C} Kütüphanesi olmayan bir okula kütüphane kurma k amacıyla ğini zi

yardım kampanyası

düzenleyece-

hayal ediniz. Okul ola ra k dü zenleyeceğiniz bu yardım kampanyası için bir afiş tasarlayınız. panos unda sergileyiniz.

Afişinizi sınıf

5. Etkinlik Yandaki fotoğrafın betimlemesini, adları nitele yen uygun kelimelerle örnekteki gibi tamamlayınız.

Bu fotoğrafta ......küçük...... çocuklar görü9orum. Yere düşen çocuk ..................... bir kask takmış. Ona yardım eden çocuk ise ........................... bir tişört giymiş. Arkadaki ....................... ağaçlara bakılırsa bu çocuklar .............................. bir parkta oynuyorlar. Ayak. taki çocuk, arkadaşırıa yardım ettiğine göre ............................ bir çocuk olmalı . .................... . çimenler üzerinde oynayan bu çocuklar .................... patenleriyle çok eğleniyorlar.


6. Etkinlik A) Sınıf arkadaşlarınızla huzurevindeki yaşlıları 2:iyarete gitmek istiyorsunuz ancak yolu bilmiyors unuz. Size harita üzerinden huzurevinin yeri tarif edilecektir. Aşağıdaki krokide ok işareti olan yerde bulunuyorsunuz. Tarif yönergelerine göre çizgi çizerek yolu ta kip ediniz ve hedeflenen yere en kısa sürede ulaşmaya çalışınız. En sonunda bulduğuınuz huzurevi binasına çarpı (X) işareti koyunuz.

Yönergeler: 1. Bu l unduğun u z yerden ok yönünde yürümeye başla ­ yınız.

2. Yolun sonunda sola dönüp bir miktar daha yürü yünüz. 3. Karşınıza çıkan kavşaktan kuzeye doğru yürümeye devam ediniz. 4. Marketin bittiği yerden tam sola dönünüz. 5. Yürümeye devam ediniz. Sağda n dördüncü sokağa dönünüz. 6. Devam ediniz ve üçüncü sokaktan sola dönünüz. 7. Sola döndükten sonra sağdaki ilk bina tarif edilen bi n adı r.

B) Yaşlı insanlara yardım etmek için neler yapabiliriz? Düşüncelerinizi anlatacağınız bir konuşma yapınız.

*

GELECEK DER:SE HAZIRLIK

'Sevgi" temalı bir- şiir araştırınız.


1. Araştırdığınız "sevgi" temalı şiiri arkadaşlarınıızla paylaşınız. 2. Yunus Emre'nin "Yaratılanı hoş gör yaratandaın ötürü." sözünden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız .

*

Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine

Şiir, masal ve hikôye türlerind

dikkat ederek sesli okuyunuz.

eserleri bulunan yazar, yurt içi ve yurt dışı nda şiir dalında birçok ödül almıştır. Bazı eserleri: Gönül Fotoğrafı, Masal Denizi, Uçtu Uçtu Şiir Uçtu, Kalbini Kaybeden Adam...

SEVGİ DİYEN ÇAGLAR AŞAR Kılıcını koy kınına,

Yüreğinle yürü dostum. Şu dünyanın her yanına Yüreğinle yürü dostum.

Her adımın kor olsa da Yanmak sana yar olsa da Bu yolculuk zor olsa da Yüreğinle yürü dostum.

Nadanlara kulak asma, Gariplere sakın küsme, İnsanlıktan ümit kesme, Yüreğinle yürü dostum. Selam sevgi seherine, Başla gönül seferine, Karanlığın üzerine Yüreğinle yürü dostum. Nice fikir yorgun düşer, Göz yorulur, akıl şaşar, Sevgi diyen çağlar aşar, Yüreğinle yürü dostum.


1. Etkinlik: Aşağıda, şiirde geçen bazı kelimeler !arını tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğ

Kelime

.-

. . . . -

-

Tahminim

km

2. Etkinlik:

A) Aşağıdaki soruları metindeın ha reketle cevaplayınız.

1. Şair, şii rde hangi öğütleri vermektedir? An l atınız . 2. Şi i rin birinci dörtlüğünde yer alan "Kılıcını koy kı n ına/ Yüreğinle yürü dost um." dizeleriyle hangi karakter özellikleri vurgu lanmaktadır? 3. İnsanl ıktan ümidini kesmeyen kişiler neler başarabilirler? An latınız. 4. Her işini sevgi ile yapan bir insan hangi özellikllere sahip olur? Örneklerle anlatın ı z.

B) Metinden hareketle

arkadaşlarınıza

sormak ıüzere iki soru

hazırlayınız.

1..................... ... ... ... ............................................ .................................................. ......... ......... .

2 ..................... ... ... ... ............................................ ............................................... ............ ......... .

3. Etkinlik: Hz. Muhammed'in Veda Hutbesi' de dile getirdiği ifadelerden yola çıkarak öğretmeninizle oluşturacağınız grubunuzla "eşitlik e insan hakları" konulu bir konuşma hazırlayınız_ Hazırladığınız konuşmayı sunması için bir gru sözcüsü belirleyiniz.

(.. .)

"E~ insanlar! Rabbı ~iz birdir. Babanız da A

birdir. Hepiniz Adem'ı ise topra kta nd ı r. Ar

A

çocuklarısı nız, Adem

'ın Arap olma~ana,

A rap olma~anın da ~~rap üzerine üstünlüğü olma dığı gibi;

:ırm ızı tenlinin sl~ah

üzerinde, si~ahın da kırmızı tenli ü zerinde bir üstünlür ü ~oktur.·

(.. .)


4. TEMA - Erdemler Aşağıda,

soldaki kutucukta bulunan dörtlük Abdurrahim Karakoç'un "Tut Ellerimden" isimli şiirinden alınmıştır. Sağdaki kutucukta bulunan metin ise bu dörtlüğün düz yazıya çevrilmiş bıiçimidir. Bu metinleri dikkatle okuyunuz.

4. Etkinlik

TUT ELLERİMDEN

...

( )

Gönüldeki birlik kalkandır dışa Aldırma

ayaza, yele, yağışa

Giden ilkbahara, gelecek kışa Beraber göçelim tut ellerimden.

Gönüldeki birlik dışa za, yele,

...

( )

kalkandır.

yağışa aldırma.

Ellerimden

tut. Giden ilkbahara, gelecek Abdurrrahim KARAKOÇ

Aya-

kışa

be-

raber göçelim. Abdurrahim KARAKOÇ

A) Bu iki metin arasındaki farkları belirtiniz.

B) Sizce hangi metin daha etkili bir anlatıma sahipttir? Düşüncelerinizi nedenleriyle yazınız.

C) Sol kutucuktaki dörtlükte dize sonlarında yer alım ses benzerliklerine dikkat ediniz. Bu benzerliklerin şiirin anlatımına olan katkısını açıklayınız.

D) Aşağıya "sevgi" kelimesinin harflerini kullanaralk akrostiş bir şiir yazınız. da ses benzerliği olan kelimeler kullanmaya çalışınız.

s ..................................................................................................................... E ...................................................................................... ............................. . V .......................................................................................... ... ...................... .. G ..................................................................................... ................ ...... ........

i ..................................................................................... .............................. .

Şiirinizin

dize sonların­


5. Etkinlik

A)

Aşağıdaki

metni okuyunuz. Metinden hareketle verilen cümlelerden "O", yanlış oılanların başına "Y" yazınız.

doğru

olanların başına

BİLGİN VE GEMİCİ "Geçmiş zamanların birinde bir dil bilgini bir gemiye binmiş. Bilgisiyle övünmeyi sevdiği için, cahil bir kimse olan gemiciyi karşısına alıp bilgiç b,ir tavırla sormaya başlamış: 'Sen hiç dil bilgisi bilir misin?' Zavallı gemici: 'Hayır.' demiş. Bilgin: 'Öyleyse ömrünün yarısı boşa gitmiş, vah vah!' demiş. Gemici bu söze çok kırılmış ama susmuş, bir şey belli etmemiş. Bir zaman sonra hızlı esen bir rüzgar gemiyi sarsmaya başlamış. Gemide bulunanlar korkmuşlar, telaşlanmışlar, can derdine düşmüşler. Gemici, bilginin yanına gidip 'Yüzmesini bilir misiniz?' demiş."(... )

Mevlana Celaleddin

Rumı

(..... ) Gemici, bilgili ve öfkeli biridir. (..... ) Bilgin, bilgisiyle övünmeyi seven biridir. (..... ) Gemici, bilginin sözlerine hiç a l dırmamıştır. (..... ) Gemidekiler, gemi delinip su almaya başlad ı ğı için korkmuştur.

B) Gemicinin "Yüzmesini bilir misiniz?" sorusundan sonra hikaye

nasıl

devam

etmiş

olabilir? Aşa­

ğıya yazınız.

C) Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan isimlere "Nasıl?" sorusunu sorunuz. Bu soruya verdiğiniz cevabı

örnekteki gibi yazınız.

Bilgin, bilgiç bir tavırla sormuş.

Zavallı

Bilgiç

tavır

gemici "Hayır!" demiş.

Hızlı esen rüzgar gemiyi sarsm ı ş.

*

GELECEK DERSE HAZIRLIK

Yaşadığınız çevrede/şehirde

bulunan

~ardım kuruluşları hakkında araştı rma ~apınız.


4. TEMA - Erdemler HAZIRLIK

ÇALIŞMALARI

1. Araştırdığınız yardım kuruluşları ile ilgili edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

2. Bir iyilik yaptığınızda kendinizi nasıl hissediyorsunuz? Örneklerle anlatınız.

Cahıt UÇUK (1909-2004) Cumhuriyet döneminin ılk kadın yazarlarından olan Cahit Uçuk, yapıtları nda genellikle kadın hakları, kadının toplumdaki yeri, analık duygusu temala rı nı işledi. Bazı eserleri: Kirazlı Pınar, Türk Çocuğuna Masallar...

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

GÜMÜŞ KANAT (On bir yaşında olan Kemal, okul çıkışlarında babasının çalıştığı matbaaya giderdi. Orada babasını dikkatlice izlemeyi ve makineleri incelemeyi çok severdi. Kemal büyüyünce makine mühendisi olmak istiyordu. Ancak babası matbaada geçirdiği talihsiz bir kaza sonucu bir elinin dört parmağını kaybetmişti. Kemal, babası çalışamazsa okulu bırakmak zorunda kalmaktan korkuyordu. Gümüş Kanat ile karşılaşmalarının ardından hayatının güzelleşeceğinden habersizdi.)

Bir ses duyuldu. Bir

kuş

sesi. Sol taraftaki pencerenin ş ı ndan gelm i şti. Masasında ders çalışıyordu. İlk öncı~ aldırmadı. Kuşl ar e lbette öteceklerdi. Dersine devam etti. Fakat sonra bu seste bir yalvarış, bir çağırış var gibi geldi. Yerinden kalktı. Kare kare camlı, büyük pencerenin yarı aral ı k kanadını açarak baş ı n ı uzattı. Tepeleri binan ı n çatıs ı n ı aşan koca çınarların artı k kavrulmaya başlayan yaprakları aras ı nda, ince dallarda gözlerini gezdirdi. Birden yüreği hop l ad ı. İşte oradayd ı . Pencereye yakın bir dala, ufacık bir kuş, ayağından asılmıştı. Gümüş renkli kanatlarını çırpıyordu. Kendini dala çekmek istiyordu. Fakat kuvveti tükenmiş olacak ki çırp ı nmaktan vazgeçti. Öylece sallandı kaldı. Mini mini gözleri ile Kemal'e

dı­

bakıyordu.

Kemal, pencereden da la uzanırken kulağında anı­ nesinin sesi çın l adı: "Kemal, düşersin!" Kendini toplayarak pencereden çekildi. Şöyle, aradaki mesafeyi ölı;tü. Dönüp gözleri ile babasını aradı. O, ileride, yüksek ayakl ı masasında cilt yığınları aras ı nda çalışıyordu. - Baba, diye seslendi. Celil Usta duymad ı . Dalgıındı. Sıkışık iş zamanlarında böyle olurdu. Kaşla­ rı çatıktı. Babasına bakınca sevgi ve hayranlık duygusu yüreğini kapladı. Babası dalgalı sarı saçları


ile

tıpkı

arslana benziyordu. Gür ve kumral kaşl ı, uzun boylu, geniş omuzlu, kuwetli ve gençti. Böyle önüne bakarken kendisini görenlere çok ciddi bir insan hissini verirdi. Fakat başını kaldırınca bir çift tatlı ve mavi göz ılık, yumuşak bir ışıkla insanın yüreğine uzanırdı .

Kemal, bir daha fakat daha yüksek sesle: - Baba, dedi. Celil Usta, oğlunun sesine doğru başını kaldırdı. Bakışları ile "Ne istiyorsun yavrum?" diyor gibi idi. Kemal h ızl ı hızlı : - Babacığım, dedi. Gümüş kanatlı bir kuş, bir ayağından asılmış . Kolum yetişmiyor. Ama siz onu kurtarabilirsiniz. Celil Usta, cilt yığınının arasından çıktı. Sırtında lacivert renkli, iyi dikilmiş bir iş gömleği vardı. Birkaç adımda pencerenin önüne geldi. - Hani, kuş nerede? Kemal, yaprakların arasında artık hiç çırpınmayan kuşu gösterdi. -işte!

Celil Usta: - Vah zavallıcık, dedi. Bir damla canı kalmış . Pencerenin kenarından uzandı . Kemal, dikkat kesilmişti. Babasın ı n becerikli parmakları, kuşu ayağından dala b:ağlayan ip......-"""'!"'"1!!!!"-ıı. likleri çözmeye başlad ı . Bir yandan da anlatıyordu . - Bu yaramaz şeyler ayaklarına bir saç teli, bir iplik dolansa çözemezler. Sonra, böylece bir dala as ı l ı p

...

kalırlar.

Bir e li ile kuşu o büyük avucunda tutuyor, bir eli ile de incecik ayaktan iplikleri çözüyordu. Epeyce uğraştıktan sonra sevinçle: - Tamam, dedi. Geri çekilerek avucunu açtı. Bir zaman baba oğul kuşun uçmas ı nı beklediler. Fakat bir daml acık canında uçacak ha l kalmamıştı ki. Baba, o büyük fakat şefkatl i e lini Kemal'e doğru uzatarak: - Uçacak ha le gelinceye kadar buna bakmak l az ı m Kemal. Sonra azat edersin. Kemal, heyecandan soluğu kesilerek iki avucunu birleştirip babasına uzattı. Celil Usta, yavru kuşu oğl unun avuçl arına b ı raktı, iş i n i n başına döndü. Kemal, bir an ne yapacağını bilmez bir halde olduğu yerde kaldı . Avuçları a rasına bir yavru kuş değil de korkuyla, telaşla çarpan bir yürek konmuştu sanki. Vücudu terl emiş, ağzı kurumuştu . Su içmek i çi ı~ mus luğa koştu. Kuşu sol avucuna aldı. Su içti. Sonra parmaklarının ucunu ı sla ttı . Avucundaki kuşu rf yarı aralık ağzına damla damla su akıttı. (.. .) Cahit UÇUK


4. TEMA - Erdemler 1. Etkinlik: Aşağıdaki kelime ve kelime

mesafe

grupların ı anlamlarıyla

Bir eserin ay

ı ayrı basılan

Koyu sarı veya

açık

örnekteki gibi eşleştiriniz.

bölümlerinden her biri.

kestane rengi.

usta

Ara, aralı k,

uzakl ık.

gür

Herhangi bir sebeple acelecilik. Bol ve güçlü l:,larak çıkan veya fışkıran.

kumral

Bir zanaati g,ereği gibi öğrenmiş olan ve kendi dikkat kesilmek

yapa-

bilen kimse.

azat etmek

Bırakmak, salrıvermek.

soluğu

Bütün dikkatiini bir şey üzerinde toplamak.

kesilmek

Soluk alma duruma gelmek, aşırı heyecanlanmak, gücü

telaş

tükenmek.

2. Etkinlik 1. Kemal, 2. Kemal,

başına

A} Aşağıdaki

babasından

soruları

niçin yardım

avuçları arasındaki kuşu

metinden hareketle cevaplayınız.

istem i ştir? Anılatın ı z.

neye

benzetmiştir? An l atınız .

3. Sokak hayvanlarını koruyabilmek için neler yapabiliriz?

Düşünceleriniz i arkadaşların ı zla

payl aş ı n ı z.

B) Okuduğunuz metinden hareketle, arkadaşlarınıza sormak üzere üç soru hazırlayını z.

1 .......................................................................................................................... .

2.......................................................................................................................... .

3 .......................................................................................................................... .

C} Metnin ana fikri nedir? Açıklayınız .


3. Etkinlik

A) Aşağıdaki metni, noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.

Bir adam ve oğlu, ormanda yürüyüş yapıyorlaırmış. Çocuk birden takılıp düşmüş ve "Aaaah!" diye bağırmış. İleride, bir dağın tepesinde ''Aaaah!" diye bir ses duymuş ve şaşırmış. Merak edip "Sen kimsin?" diye bağırmış. Aldığı cevap "Sen kimsin?" olmuş. Çocuk bu cevaba kızıp "Sen bir korkaksın!" diye bağırmış. Dağdan gelen ses de "Sen bir korkaksın!" olmuş. İyice sinirlenen çocuk, babasına dönüp "Baba, ne oluyor böyle?" diye sormuş. Babası, "Oğlum, dinle ve öğren." demiş. Babası dağa dönüp "Sana hayranım!" diye ba1ğırmış. Gelen cevap "Sana hayranım!" olmuş. Baba tekrar seslenmiş, "Sen muhteşemsin!" Gelen cevap yine "Sen muhteşemsin!" olmuş. Çocuk çok şa­ şırmış ama ne olup bittiğine bir anlam verememiş. Babası açıklamış. "Oğlum, insanlar buna 'yankı' derler. Ama aslında insanların birbirlerine karşı d'avranışları da buna benzer." (... ) Yusuf Özkan ÖZBURUN

B) Sizce okuduğunuz bu hikaye nasıl devam etmiştir? Hikayenin kalan bölümünü siz tamamlayınız.

C) Tamamladığınız hikayeye uygun bir başlık öneriniz.


4. TEMA - Erdemler 4. Etkinlik: Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çiz li kelimeleri bulduracak şekilde sorular sorunuz. Bu soruları örnekteki gibi cevaplayınız.

Bu seste bir yalvarış var gibi geldi.

A

Kemal, Q pencerenin önünde oturuyordu.

A ..................... .

Bu ses.

Hangi ses?

Bu yaramaz kuşlar ayaklarına iplik dolansa özemezler. .ŞJ,! kuşu kurtaralım

5. Etkinlik

A)

baba.

Aşağıdaki

metni noktalama

işmetlerine

dikkat ederek okuyunuz.

SILAYIRAHİM Sılayırahim,

akrabalar ve yakınlar arasındaki bağı sağlam tutmak ve bu bağı koparmamaktır. Günümüzde unutmaya başladığımız önemli değerlerim i zden biridir. Oysa s ı layıra h im de bizim toplumumuza özgü, ki ml i ği miz i ortaya koya n niteliklerim izdendir. Sı l ay ı rah i m, topl umumuzu bir arada tutmaktadı r.

koridorunda arkadaşları tarafından oluşturulan panoda okudu bu yazıyı. Çok Çünkü uzun zamandır akrabalarını ziyaıret etmemiş, onları arayıp sormamıştı. Leyla o gün bir karar verdi: Her hafta bir akrabasını ziyaret edecekti. Leyla,

okullarının

etkilenmişti.

B) Leyla, ziyaretlerini planlayarak bir tablo haline getirmek istemektedir. Aşağıdaki yönergeleri kullanarak Leyla'nın ziyaret tablosunu tamamlayınıız.

Leyla' nm Anrıe Tarafmdarı

Mustafa Leyla'nın

dayı,

Akrabalar

Fatma teyze, Zeliha teyze

"

Aıkrabaları

Baba

Tarafmdarı

Hakkı

amca, Ali amca,

Akrabalar Şengül

hala

akraba ziyaretleri planıyla ilgili bildiklerimiz şunlardır: • Teyzelerini birbirini takip eden hafta larda ziyaret etmek istemektedir. • Amca l arından biri ni son hafta ziyaret etmE!k istemektedir. • Ze liha teyzesini ikinci hafta ziyaret edecek1tir. • İl k hafta baba tarafı nda n bir kadı n a krabas ı n ı ziyaret edecektir. • H a kkı amcasını, Ali amcas ı ndan önce ziyaret edecektir. • H a kkı amcasını ziyaretinde n sonraki hafta Mustafa dayı sını ziyaret etmek istemektedir.


Haftalar

I. Hafta

2 . Hafta

"

3. Hafta

t.ı .

Hafta

S. Hafta

6. Hafta

Ziyaret Edilecek Akraba

C) Aşağıda ki tabloya kendi

ziyaret edeceğiniz bir plan oluşturunuz. Oluşturduğu­ nu z planı arkadaş larınıza anlata cağınız bir yazıı yazınız .

Haftalar

/. Hafta

akraba la rınızı

2. Hafta

3.

.

ıı..ıafta

tı.

Hafta

S. Hafta

6. Hafta

Ziyaret Edeceğiniz Akrabalarınız

6. Etkinlik: Akraba ziyaretlerinin önemi hak ındaki duygu ve düşüncelerinizi bir konuşma yapınız. Konuşmanızda beden ilinizi etkili şekilde kullanınız.

*

GELECEK IDERSE HAZIRLIK

Fa bl türünd ~ bir metin araştırınız.

anlatacağınız


J

La Fontalne (La Fonten) (1621-1615)

BALIKÇIL { Di n lemı:ı

Metni)

~,;•

Özellikle fabl türünde verdiği eserlerle bilinen La Fontaine, ismini de bu tarzda ~azdığı özgün eserlerle du~urmuştur. Şiir, pi~es ve roman türünde de eserler vermiştir.


1. Etkinlik: Aşağıdaki görsellerin üzerinde yaz n kelime ve kelime gruplarını örnekteki gibi bir-

birleriyle ilişkilendiriniz. Hayal gücünüze göre kuracağınız ilişkileri örnekteki gibi rınız. Kuracağınız bu ilişkileri birer cümle ile if de ederek aşağıya yazınız.

lcüçülc görmek

numaralandı­

bolıkfıl

leziz

ııgsol

kogo

bolı/ı

açgözlü

9090

CI) $..~h.~f~? ..~f9.i!.?!il .r!~.vr.~.ı:ı.ç/,t§!..!f!r?. .P.fŞ.ı-rr]~t?.. gJm.ıı§.tf.f!.: ............................................ ..

0 . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

w . . . . . .. . . . . . . . . . . .. ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... . . . . . . . . .... . . . . . . . . .

CD . . . . . .... . . . . . . . . . ... ... . . .. . . . . . . .... . . . . . . . . .... .... . . . . . . . . . ... . . . . . . . . ..

m. . . . . ... . . . . . . . . . . ..... . . . . . . . . . .... . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . ...... . . . . . . .

tlDDl•IIWlfll&ıuDl·ld!Uil!l!ııl ·

Konu: ......... ........................... ........................... ...................... ............................................................. . Ana fikir: ............... ....................... .......................... ......................... .......................... ............................


4. TEMA - Erdemler 3. Etkinlik: Aşağıdaki soruları dinlediğiniz metin den hareketle cevaplayınız.

1. Metindeki olay nerede geçmektedir? 2. Metinde hangi varlık konuşturulmuştur? Örneklle r vererek an latınız. 3. Balıkçı lın turna ve yayın ba l ıklarını yemek istememe sebebi nedir? Açıklayınız. 4. Balıkçı lın yerinde siz olsaydınız nası l davranırdı ız? Neden? 5. Açgözlü olmanın hayatımız ı nası l etkileyebileceWni an latınız. 4. Etkinlik: Balıkçılın fiziksel özellikleri ile kişilik

~HIIIWLlılllffl:lliil·ılKişilik Özellikleri

Fiziksel Özellikler

5. Etkinlik: Dinlediğiniz metni özetleyiniz.

6. Etkinlik: Aşağıdaki yönergeleri uygulayarak " il Bakalım l<im?" oyununu oynayınız.

'ç;) ı;;~ _._,...,-.,_ ::,('j . .._ lf

• Kim o l duğunu sınıftakilerin tahmin etmeye çalışacağı bir arkadaşın ı zı belirleyiniz. • Hangi arkadaşınıı_ı belirlediğinizi dij~er arkadaşlarınıza söylemeyiniz.

• Öğretmeniniz sizi tahtaya kaldırdığında, belirlediği niz kişinin fiziksel özelliklerini ve kişilik

özelliklerini

(arkadaşlarınızı

• Sizin anlattığınız arkadaşınızı devam ettiriniz.

rencide etmeyecek şeki lde) anlatmaya başlayınız .

doğru

tahmin eden kişiyi tahtaya

çıkara rak

oyunu


7. Etkinlik: Aşağıdaki ifadeleri koşul-sonuç ani rek cümlelerinizi etkinliğin altına yazınız.

mı sağlayacak şekilde

c-~~~~~K-oş_u_l~~~~---)

'

i~Trafik sorununa çözüm bulunmalı.

[ '

\

::=::::::=:::::::::::::::::::::=::::::::::::::::=::::::::::::::::=:::::::::=} \ : 1

',

i Düzenli bir şekilde kitap okuyorum.

[

'\ .________________________________________________ ./ '

..

örnekteki gibi eşleştire-

.... -------------------------------------------------------.

( Kelime hazinem ve hayal gücüm gelişi!

\ ~~

·1

i

J

·----------------------------------------------"'

/.-------------------------------------------------·-'\

!Toplum içinde saygınlığımız artacaktır.

)

:.••• _h______________________________________ . . ,. . .,.)

tutmamız gerekiyor. \!. \ '-·------------------------------------- _)

!l Öğretmenlerimiz bize her konuda yar-

..-

~.

(,,--

...-

--------------------------------------,..,,,,

,,,,-,,-------------------------------------------- -

( Çevremizi temiz

- .\

'

[ Her öğrenci okul kurallarına uymalıdır.

\..._______________________________________) Öğretmenlerimizle iletişim içinde olmalıyız .

İnsa n la ra ka rşı saygıl ı ve dürüst davranma l ıyız .

'ıl dımcı olabilirler. ....... ____________________________________________ .,1

1

t

[

!

! Daha düzenli bir şehirde yaşayabiliriz.

\

'-- -----------------------------~ Okulumuzda güvenli ve huzurlu bir ortam o l uşur.

Doğan ı n

dengesi

Cümlelerim: Trafik sorununa çözüm bulunursa daha düzen/' bir şehirde yaşayabiliriz.

ko ru n muş

olacak.

'ill

·'

ı


4. TEMA - Erdemler

•ımıuıı11111:1ıa111umıı4Fuı-ıwc,•-•ıııımu• ··.• ,ı

/,.--

ıı

b'ırçok

,:::

.....

(~--

.l ...................... Her msan . deger/'d' ı ır.

!'

V

::~

~---------------J ------------------------------------------------:,

\\·--------~~~~~----)

\. .:::.::::.::.:::::.::::::.:.~:~::.:.: .: :.: .: :_!_~n~~u~~-~'..~!.~-~sa_-_:-_____________ )

;··- ···-···-···-··----.\

İ\ .... ________________ hiçbir l _.....;

(~ k b • t d v• '\ \ ......................................... a ra amı zıyare e ecegım. j ·--- --------------- -- ------------------------------------------- ·-.,.

-,

(

\'·-----------~~:___________) .-~-·-····-····-····-···

i•

,

bı.ıt - UY/ •.

'ıi

\·---------------------~' /"

[\.. _

bazı

...................... ............... zaman yılmayacağız.

..."\

_______________ j

)

Kütüphaned n ......................... kitap

9. Etkinlik: Aşağıdaki görselin sizde çağrıştırdığı uygu ve düşünceleri ma yapınız.

almayı planlıyorum.

anlatacağınız

bir konuş-


10. Etkinlik: l<ahramanları hayvanlar olan hika e edici bir metin turma, benzetme ve abartma" sanatlarından ararlanınız.

*

yazınız.

Hikayenizde

GELECEK DE ~SE HAZIRLIK

Dün~a'nın ve d iğer gezegen erin nasıl oluştuğunu araştı rınız.

"konuş­


4. TEMA - Erdemler

SIR TUTAMAYl~N AT BAKICISI (Serbest Okuma fıı1etnı) Vaktiyle güzel bir memlekette bir padişah yaşardı. Bu padişah ara sıra ava çıkmayı severdi. Yine av mevsimi gelip çatmıştı. Padişah, hizmetlilerini de yanma alıp avlanmak için yola koyuldu. Padişah, nişan aldığı bir hedefi çoğu zaman isabetli bir şekilde vururdu. Çok uzak mesafelerden dahi avma isabet ettirebiliyordu. Hedefi vururdu. Padişah vuruyor, hizmetlileri düşen avı getirmek için sağa sola koşuşuyordu. Bir ara padişahm etrafmda sadece birkaç kişi kalmıştı. Bunlardan biri de padişahm atı ile ilgilenen hizmet/isiydi. Padişah, atıyla ilgilenen hizmetlisine: - Haydi, seninle atlarımızı yarıştıralım. Bakalım hangimizin atı geçecek, dedi. Padişahm at/arma bakmakla görevli olan hizmetli derhal hazır/a,r,dı . Her ikisi de atlarmı aym yöne doğru hızla sürdüler. Epeyce yol aldıktan sonra padişah sakin bir yerde durdu ve hizmetlisine de durmasmı söyledi. Biraz dinlendiler. Ardmdan padişah hizmı?tlisine dönerek şöyle dedi: - Buraya kadar atlarımızı koşturmamızm nedeni yarış değildi. Asıl düşüncem seninle bir sır­ rımı paylaşmak idi. Böylelikle senden tam bir sadakatle sırrımı tutmam ve vereceğim hizmetleri yerine getirmeni istiyorum. At bakıcısı, padişahm kendisine sırrım açmasınm büyük bir nimet olduğunu biliyordu. Bu nimeti kendisine layık gördüğü için efendisine def:alarca teşekkür etti. Efendisine, kendisine tam hir güven duyabileceğini söyledi. Sırrım söylemesi için efendisini bekledi. Bir süre sonra padişah söze başladı: - Kardeşimin kıskançlığı beni korkutuyor. .Saltanatıma göz dikmiş olmalı. Benim için kötü niyet besliyor. Onun hile ve tuzaklarından emin olmam lazım. Ancak senin gibi güvenilir dostlarm yardımıyla onun hilelerinden korunah•ilirim. At bakıcısı, padişahı dikkatlice dinledi ve ona olan samimiyetim~ sadakatini tam bir güvenceyle yineledi: - P,adişahım sizin için gereken neyse yaparım. Siz sadece .bana yapmam gerekeni söyleyin yeter, dedi. Bunun üzerine padişah: - l>inle öyleyse. Seni kardeşimin durumunu gözlemen için görevlendiriyorum. Senin bundan sonraki işin onun tüm hal, hareket ve davramşlarım gözlemektir. Onunla ilgili her şeyi bana bildirmeni istiyorum. Bu süre içinde atlarla çok fazla ilgilenme. Senden sadece bu işte çalışmam istiyorum. At bakıcısı, padişahm verdiği görevi sevinerek kabul etti. _ _ Av dönüşü, atları ahırlara koyan bakıcı derhal padi~-şahm kı~rdeşi olan şehzadenin yanma gitti. Kendisini

-

~

--


sevdirebilmek için padişahırı sımYII ona açıkladı. Kardeşi sessiz kaldı, yorum yapmadı. Kader bu ya, padişah bir süre sonra aniden vefat etti. Kardeşi saltanat tahtırıa çıktı. Şehzadenin tahta çıkışma bizim at bakıcısı bir hayli sevindi. Çürı,kü kendisi, zamarımda şehzade hazretlerine büyük bir hizmette bulunduğunu düşünüyordu. Bunun mükôfatmı göreceğinden emindi. At bakıcısı, kendi halinde sevinedursun, geni padişahm ilk emri çok şaşırtıcıydı. Çünkü geni padişah at bakıcısmı cezalandırmaya karar veırmişti. Yıllarca padişahm at/arma bakıcılık yapan bu adam ödüllendirilmeyi beklerken cezaya çorptırılmıştı. Nasıl olurdu da kendisine padişahm sırrmı açıkladığı şehzade böyle bir kötülük gap•ardı? - Aman efendim! Ben size sadık kaldım. Sıizirı iyiliğinizi düşündüğüm için oları biteni hemen size söyledim. Sizin tarafmızı seçtim. Yaptıklaırımırı karşılığı bu muydu, deyince çiçeği burnunda padişah şu cevabı verdi: - Sen kardeşimin sana emanet ettiği sırları bana bildirdin. Aynen bunun gibi benim sırlarımı da başka/arma açıklamagacağıYII nereden bilece'ğim? qÜn gelir benim sırlarımı da açıklagıverirsirı. Senin gibi/ere güven mi olur? Bu gaptığm büyük bir hatadır. Cezası ağırdır, dedi ve adam/arma: - Alm artık şu düşük ahlaklı adamı huzurumdan, diyerek emir verdi. At bakıcısmm başma gelenler herkese ibret oldu. Olaydan ders çıkaranlar sırları açıklamanm cezasmm ne kadar kötü olabileceğini görmüş oldular. -~

~ :-

~

Neslihan BEYHAN


,olduğun

GÜLER YÜZ Asık

suratlı insanlardan hoş lanır mısınız,

desem tabii bana gülersiniz. Zaten ben de biraz gülmeniz için söze böyle başladım. Konuşurken söze başladığı nız sırada karşınızdakinin kaşlarını çattığın ı, asık bir suratla sizi dinlediğini görürseniz konuşmak hevesiniz kırılır. Lafı kısa kesip bu tatsız sohbeti bir an önce bitirmeye bakarsınız. Bir de karşınızdakinin sizi güler yüzle dinlediğini, hatta araya biraz da tatl ı söz karıştırarak sohbete renk verdiğini görecek olsanız konuştukça konuşacağınız gelir. Güler yüz her şeyden önce insana cesaret veri r. Çünkü güler yüzlü insanlar her kusuru hoş gören, affeden i nsanlardır. Dünyada ilk ad ı mları ­ n ı yeni atmaya başlamış bir çocuğa herkes güler yüzle bakar. Onun her kusuru yapabi l eceğini ve bütün bu kusurların affedilmeye l ayık olduğunu önceden kab ul ettiği miz için çocuk karşısında gülümser bir yüz takınırız. Olgun insanlar ya l nız çocuklara değil, herkese affedici, kusura pek aldırmayıcı bir gözle bakarlar. Bu dünya öyle çatık

için sen tabii da ima gülersin!" demişler. Adam bir kere daha gü l müş, "Yanı l ıyorsu n uz, lhem de çok yan ı lıyorsu n uz. Ben hayatta muvaffak olduğum için gülmüyorum. Tam tersine, güldüğüm için hayatta muvaffak oluyorum." dem i ş. IBu söz boşu na söylenmiş bir söz deği l dir. İçinde !bilinmesi gereken bir hakikat sakl ı. Şevket RADO .1-4. etkinlikleri yukarıdaki metinden hareketle yapınız.

.1. Okuduğunuz metne göre, konuşma :zi kıran şey nedir?

isteğimi-

:2. Aşağıdaki ifadeleri metne göre tamamlayınız.

A) Karşınızdaki insan sizi asık suratla dinlediğinde ............................................................... ............. .

IB} Karşınızdaki insan güler yüzle sizi dinlediğinde

kaşla dolaşmaya, şu n u n

bunun kalbini kırmaya değer bir dünya değildir. Onun için güler yüzlü insanlar arasında yaşayanların h ayatı daha tatl ı geçer. (... ) Hayatı

:3.

iyi

karşı l amanın sırrını

bulabilmek için her şeyden önce gülümsemeyi öğrenme l i. Belki siz de bilirsiniz: Her hadiseyi güler yüzle karşı l a ­ yan bir adama, "Eh, hayatta muvaffak (başarılı)

Okuduğunuz

ıret arasında

bir

metinde güler yüzle cesailişki kurulmuştur.

Siz de güller yüzle başka bir duygu arasında ilişki kuırarak bu ilişkinin nedenlerini açıklayınız.


sanların

kalbini kırmaya değer bir dünya değildir. Onun için etraflarında güler yüzlü insanların yaşadığı kişileri n haya tı daha mutlu geçer." cümlelerinin sizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri içeren bir yazı yazınız.

4. Okuduğunuz metnin ana

düşüncesini yazınız ..

5. Güler yüzlü olmanın toplum hayatında-· ki önemini vurgulayan bir paragraf yazınız..

8. Aşağıdakilerin hangisinde bir varlığı niteleyici kelime kullanılmamıştır?

A) Dürüst insanlar her zaman kazan ı rlar. 6. Aşağıdaki ifadelerde boş bırakılan yerlerii B) Sevdiklerine sık sık güzel hediyeler al ı rd ı. kendi duygu ve düşüncelerinizle tamamlayınız.. C) Komşuluk ilişki leri ne çok önem vermeliyiz. Güler yüzlü insanlar ............................................... D) İyi yürekli insanlar yetişti rmek zorundayı z. gibidir. Çünkü .......................................................... . "Yeni aldığı kitaplığı keyfince döşedi." cümlesinde geçen altı çizili sözün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir? 9.

Asık suratl ı

insanlar ................................................ . gı·b·d· ı ır. Ç" un k"u .......................................................... .

A) Kurallara uygun C) Hiç yorulmadan 7. "Bu dünya öyle

çatık kaşla dolaşmaya,

in-·

B) Gönlüne göre D) Rastgele biçimde


'Toprağa emanet edllmiıı bir ağaç, mahalleye, semte, şehre hatta topluma ve bütün imana emanet edilmiş bir değerdir.'

Ahmet Hamdi

Tanpınar

'Bir kum tanesinin sırnnı çözme!:JI başarsa!:Jdık bütün dün~nın sı rrını çözmüş olurduk.' Albert Einsteln (Albırt A!:Jnşta!:jn) 'Doğa, insan olmadan da !:!aşar ama insan, doğa !:JOk olduktan sonra !:JaŞa!:Jamaz.'

Paul Ehrlıch (Paul İrliş)

5. TEMA Doğa ve Evren

• MERAK ETTİKLERİMİZ • AFYON

• su KİRLİLİGİ • KAR KRİSTALLERİNİN PESİNDE BİR YASAM (Dinleme Metni) · · • ŞİMŞEKLER VE YILDIRIMLAR (Serbest Okuma Metni)


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

A) Aşağıdaki kelimeleri anlamlıuıyla örnekteki gibi eşleştiriniz.

1. Etkinlik

~

\

!\._ ............................................ : (iök bilimci. _________________________________________________________________________________ .. i

element

,/

,,-----------------------·------------------------------------------------ ....... ( ........................................... : Çok miktarda enerji ortaya çıkmasma \

evren

\, sebep~lan _bü!i_ük

g1ldız _pjltlamaları.

_____________________________)

(- Element: Kimyasal yöntemlerle ayrıştırılmayan veya

\ , bileşim yoluyla elde edilemeyen, Evren' de doğal haliyle bulu- )

kimyasal

'---.1ıı.a11._maı:ide~.- ... ·-------------------------------------------------------,.ı i-----------------------------------------------------------------------

1 ............................. .........: Yıldız

astronom

ve gezegen topluluklarmdan \\ \,~ lu~YJ _gök ada._______________________________________________ ___)

atom

, ............................. .........: qök varlıklarmm bütününü içine alan , UUJ_JJ _boil._u§!!., .k . inat._________________________________________)

, -------------------

------ -- ---------------- --------- -- -----------,

I<

r.. . . . . . . . . . . . . .[. . . .:

Kimyaya a;t -alım, -kimya ile ilgili, ------, ~ ~_golu!/}E _ ~e _edilen. ___________ _________________________ _)

süpernova

............................... .....: Maddeyi oluşturan en küçük tanecikler.

galaksi

B) Yukarıda açıklamalarıyla eşleştirdiğiniz kelimele,ri aşağıdaki bulmacada bularak renkli kalemlerinizle işaretleyiniz . İşaretlemediğiniz harfleri s oldan sağa okuyarak bir cümleye ulaşacaksınız. Ulaştığınız cümleyi bulmacanın altına yazınız.

u

I(

i

M

y

A

s

A

L

2

~

A

y

y

o

L

u

T

N

l> *

A

A

s

T

R

o

N

o

M

A

L

N

E

F

E

s

I(

M

E

s

A

i

E

L

E

M

E

N

T

(,

I(

i

B

i

V

R

M

A

(,

E

s

Ü

p

E

R

N

o

V

A

R

i

A

y

A

E

ş

A

M

A

I(

i

s

T

i

N

y

o

R

u 2

Bulmacada

Ulaştığım

öğreneceğiniz

Tema boyunca kelime ve kelime grupları ile bunların anlamlarını ders kitabı­ nızın sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız.

Cümle:......................................................................................................... .


2. Etkinlik:

Aşağıdaki soruları

metinden harel etle

cevaplayınız.

1. Galaksilerin kızıla kayması neyin habercisidiir? 2. Güneş olmasaydı yaşam ı mızda neler değişirdi? Düşüncelerinizi metinden hareketle açıklayınız. 3. Yakıtları tükenen küçük yıldızlara ne olur? An l atınız. 4. Sizce başka gezegenlerde hayat var mıdır? Dü~üncelerinizi nedenleriyle açıklayınız. 5. Yeni bir gezegen keşfetseydiniz ona hangi ismi verirdiniz? Neden? 6.

Keşfettiğiniz

mas ını

yaşanabi l ir olması

için hangi özelliklere sahip ol-

isterdiniz? Anlatınız.

3. Etkinlik

B)

gezegenin Dünya'ya göre daha

A) 1. Etkinlik'teki bulmacadıa ulaştığınız cümleden hareketle bir hikaye tasarlayarak hikayenizin unsurlarını aşağıya yazınız.

Unsurlarını belirlediğiniz

hikayenizi defterini;ze yazınız.


S. TEMA 4. Etkinlik

Doğa

ve Evren

• A} Aşağıda ki gazete haberlerini önemli buldugunuz okuyunuz. yerlerin altını çizerek

AGAZETESI KÜRESEL ISINMA AVRUPA'DA YILD !). 152 BİN KİŞİYİ ÖLDÜREBİLİR

Uluslararası online bir dergide iklim değişiklik! ~ri ile ilgili bir araştırma yayımlandı. Bu araş­

tırmaya göre küresel ısınma için önlem alınmaz~ a 2100 yılında iklim nedeniyle oluşacak fe laketlerden ölenlerin sayısı yıllık 150 binden fazlıa olacak. Dünya nüfusunun üçte ikisinin değişen hava koşullarından etkilenmesi bekleniyor. Bu doğrultuda araştırma, 1981-2010 yılları arasında her yıl hava koşullarından dolayı ölen 3 bin civarındaki insan sayısının 2071-2100 yılları arasında 152 bin kişiyi bulacağını gösteri ıor. Araştırmacılar, iklim kaynaklı en öldürücü nedenin sıcak hava dalgası olacağını belirtiyorlar. Benzer şekilde kıyı taşkınları sebebiyle senede ortalama 6 ölüm vakası görülürken yüz (ılın sonunda bu rakamı.n yıllık 233'e çıkması

bekleniyor. Araştırmanın yazarları arasında olan Avrupa Komısyonu'nun ltalya'daki ortak araş­ merkezinden Giovanni Forzierl (Ciyovanni Forziyeri), küresel 21. insan tehdit eden en büyük unsur söyleyerek konunun önemini bir kez daha

tırma

sağlığını

ısınmanın

olduğunu

yüzyılda

vurgulamıştır.

BGAZETESİ i 'I'

ÇARPICI İDDİA: KÜRES(EL ISINMA UYDURMA

ngı rz araştırmacı lara göre dünyanın son yıllardaki en b" .. efsa.neden ibaret. Araştırmacılar ayrıca ısınm uyuk sorunu olan küresel ısınma bir lngiliz Doğu Angelia (Encıli a) Ü . ·t _a.n ı~ ınsan elıyle olmadığı kanısında. (Fil Cons), BBC'ye yaptığı açıkl~ma;~v:~;:::ı' lklım Araştırma B~riminden (CRU) Prof. Phil Jones dığını söyledi. 1995'ten bu yana ku" r I ısındm~_nın s~nı~dıgı kadar önemli bir sorun olma. ese ısınma a o n em lı bır d • . 'kl'k ones, sözleriyle herkesi şaşırttı. Daha önce . . . . . egışı ı almadığını da anlatan J makale, lOOO'in üzerinde arşiv belgesi ve g~~ç~ı: ~e- bu bılgılerın de bulunduğu 72 adet bilimsel dan çalındığını söyledi. Bu durumun ı· ıe 'de h iki- e po~anın a~aştırma merkezinin bilgisayarın.. rı a rtan ve ış yerl erınd "'ki' uzen enen sinsi bir oyun en vergileri" almak için d 1 Araştırmaların küresel ısınma hakkında J ild'kl . . . •. . araştırmalar olduğunu söyleyen Jone "k" 1 ı erımızı degıştirecek türden güçlü bilimsel d' s, ures' ısınma" skand ı d" en_ belirtiyo~~ Küre · . __ sürekli alarm ve dıgını ve yerkürenin birkaç derece ısın • ·ı· se ıklım degışıkl ıgıne ınsanın sebep olma'b' ması n ın ı:ı ı ı msel araştırm 1 gı ı normal olduğunu öne sürüyor. a arın sonuçlarının da gösterdiği 1

olabileceğini vurguladı.

ışe altında tutanların işi olduğunu

ı ım

ı

a_ın.ın. un~ayı


B) Gazete haberlerinde verilen bilgilerden harelketle aşağıdaki tabloyu doldurunuz.

C) Bu iki farklı

AGAZETESİ

B GAZETESİ

Savunulan Düşünce

Savunulan Düşünce

Gösterilen Nedenler

Göst erilen Nedenler

bakış açısı hakkında

ne düşünüyorsunuz? Sizi nasıl etkiledi? Açıklayınız.

O) Prof. Phil Jones ya da Giovanni Forzieri'den birine e-posta yazacak olsanız kime, ne sormak isterdiniz? Sormak istediklerinizi e-posta şeklinde yazınız. Scçerıeldcr

B I

Kime .. B,fgi•. l<Q,u

Mı:1ni Biçimterıdir

IJ

öge

'""

Kıım'li:it

0

~ ~ lıi~· f VOk:sek ÔMm Düzey. We

1

Ob1uk Önem 00:.ıeyi

·

~ Y.ı:ıım Denetimi·

Yanm

.,,


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

.

'

· 5. Etkinlik: Astro not olduğunuzu hayal ediniz. Uz ayda geçirdiği niz bir günü anlattığınız hikaye edici metin yazınız. Hikayenize uygun başlık koy ayı unutmayınız.

······································································································································ ............................................................................. ········································............................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................. ·················································································································································· ·················································································································································· ·················································································································································· ·················································································································································· ·················································································································································· ············································································· ····································································· .............................................................................. ..................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ·················································································································································· ··················································································································································


A) Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. İsim tamlamalarının altını örnekteki gibi çiziniz.

6. Etkinlik

qalaksiler, qalaksilerin Bu

UUJfJIYI

uzaklardadır.

ışıkları kızıla kayıyor.

yıldız, qÜneş

Bilim

derinlik/erinde bizden çok

insanları,

Sistemi' nin

mlırkezinden ışık saçıyor.

bu konuda ara

qezegenimizde

yaşamm

Neden evrenin

başlangıcı

ırmalar yapıyor.

qüneş' tir.

kayna

o/du9. nu

düşürıügoruz?

B) Aşağıdaki atasözlerinin bazı kelimeleri eksik !bırakılmıştır. Bu atasözlerini parantez içlerindeki isimlerle, isim tamlaması oluşturacak şekilde örnekteki gibi tamamlayınız .

....... 'f.~!~.ı:?f/.fü.J:? .. r.m.ff.r!{I. ....... gatsıga kadar y(mar.

(y-a ,~ m:,im~ m)

Lafla ........................................................... yürürnez.

(peynirigemi)

Borç ............................. ............................dır.

(yiğit/kamçı)

................................. .............................. uzaktan Komşu

Joş gelir.

...................................................... muhta

tır.

.......................................................... ceviz silki/

(davul/ses) (komşu/kül)

(ay/ışık)

*

GELECi:EK DERSE HAZIRLIK Evli~a Çelebi ve 'Se!:fahatnarne' hakkında aştırma ~apınız.


5. T EMA - Doğa ve Evren

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Evliya Çelebi ve "Seyahatname" hakkında yaptığınız araştır­ ma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. Gezdiğiniz bir yerin tarih, ve doğal güzellikleri hakkında arkadaşlarınıza bilgi veriniz.

:*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

AFYON Ailemle birlikte fırsat buldukça ülkemizin birbirinden farklı illerini ziyaret ediyor, güzelliklerini keşfediyoruz. Babam şehrin yemeklerini, meraklı ablam tarihini, annem de ne olur ne olmaz belki taşınırız diye bütün özelliklerini araştırıyor. Köpeğimiz Tarçın, zaten gezmeye dünden razı. Ben ise bu gezilerin keyfini çıkarıp yaş.ıdığımız her şeyi günlüğüme aktarıyorum. Bu hafta sonu hedefimiz Afyon. Hadi çıkalım yola, hızl ı ca varalım Afyon'a ! "Çocuklar, Ankara'dan Afyon'a gitmemiz yaklaşık üç saat sürecek. Afyon'a giderken Eskişehir'den de geçeceğiz. Afyon'un diğer komşu illleri Konya, Isparta, Denizli, Uşak ve Kütahya. Bun l arı unutmuyoruz!" dedi babam. Yola çıkacağımızı duyar duymaz bavulları hazırladık. Hemen arabadaki yerlerimizi aldık, kemerlerimizi taktık. Babamın sormas ına gerek kalmadan annem başladı güzergahı anlatmaya. Neyse ki bizim emektar, yolda arıza yapmadı. Yolculuk boyunca elinden telefonu düşürme­ yen ablam, Afyon hakkında bize birçok şey anlaıttı. Plakası 03 olan İç Ege şehri Afyon, ismini bölgede yetişen haşhaş bitkisinden alıyormuş. Pıfyon da Türkiye'nin diğer şehirleri gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapmış. Şifalı kaplıca la rı, kaymağı, kaymak taşı, haşhaşı ve sucuğu­ nun meşhur olduğunu ablam ballandıra ballandlıra anlattı. Afyon'a vardığ ım ızda ablam rotayı çoktan çizmişti bile. Önce bizi şehrin en ünlü yerine, Karahisar Kalesi'ne götürdü. Kale öyle güzel bir yere kurulm uş ki bütün şehri tepeden seyretme imkanı sağlıyor. Manzarayı seyredip ardından he!p birlikte fotoğraf çekildik. Sonraki durağımız İhsaniye Kervansarayı ve Emre Gölü oldu. Tarihin ve doğal güzelliklerin iç içe olması harika


bir şey. Burada da fotoğraf çekilip yola koyu duk. Sıradaki durağımız Kayıhan Göynüş Vadisi ve Kaya Kiliseleri idi. Gezimizin sonunda bab· m: "Çocuklar biraz yorulduk, şimdi merkeze gidelim, size bir sürprizim var!" dedi. Meğer b- bam yola çıkmadan önce bize bir termal otelde yer ayırtmış. Sıcacık şifalı sularda yüzmenin t,3dı da bambaşkaymış! Ertesi gün gezimize kaldı­ ğımız yerden devam edip büyük taarruzun başladığı Kocatepe'yi ziyaret ettik. Afyon'da geçirdiğimiz iki gün boyunca bizeı birçok etkinlik önerildi. Şehrin farklı yerlerinde irili ufaklı, güzel manzaralı birçok göl olduğunu öğrendik. Büyüleyici görünümleri olan mermer ocaklarını görme fırsatımız bile oldu. Ge2:imizin en ilginç yanı ise ailecek girdiğimiz çamur banyosuydu. Yerli yabancı birçok turist Afyon'a şifalı suları ve çamur banyosu için geliyormuş. Hatta termal turizm festivali bile yapılıyormuş. Banyonun ardından gezimizi bir doğa yürüyüşü ile bitirmek istedik ve İscehisar Peribacaları'na doğru yola çıktık. Gittiğimiz şehrin güzellikleri bizi, mutfağı da en çok babamı etkiler. Kaldığımız iki gün boyunca kaymağıydı, sucuğuydu derken ipin ucunu biraz kaçırmış olacak, tombul yanakları biraz daha şişti. Kaymaklı ekmek kadayıfını, Afyon'1Jn meşhur ağzı açık böreğini, patatesli ve mercimekli bükmelerini midesine indirirken üzerine Gazlıgöl'ün maden suyundan içmeyi de ihmal etmedi. Ankara'ya dönüşte bagajı lokum ve sucukla doldurması da cabası. Serhat ALBAMYA


5. TEMA 1. Etkinlik

Doğa ve Evren

A) Aş-ağıda ki kelime ve kelime ~ruplarının anlamlarını TDK Türkçe Sözlük'ten ve TDK Atasözleri ve D eyimler Sözlüğü' nden bulunuz. -

K.elime

veııa

K.elime 6,rubu Sözlükteki

oüzeroah

Anlamı

"

emektar hashas

..

'

'

ı,

mtn irıin

ucunu

kacırmak

bükme caba ,,,

1-..

B) Anlamlarını öğrendiğiniz kelime ve kelime grup,larından üç tanesini seçerek bunları birer cümlede kullanınız.

2. Etkinlik: Aşağıdaki

soruları

metinden hareke le cevaplayınız.

1. Yazar ve ailesinin gezecekleri yerlerin özelliklerini araştırma sebepleri nelerdir? Açıklayınız. 2. Afyo n'a komş u olan iller hangileridir? 3. Metinde, Afyon'a ait hangi tari hı ve doğal gürnlliklerin ad ı geçmektedir? Açıklayınız. 4. Yaza rı n Afyon gezisinde en ilginç b uld uğu şey nedir? 5. Ülkemizin hangi şeh irl erini gezip görmek istiyc rsunuz? Nedenleriyle açıklayınız. 6. Bir şeh i r kuracak o lsanız şe h ri n iz i n hangi özelliklere sahip o l mas ı nı isterdiniz? Açıklayı nız .


3. Etkinlik

A) Aşağıdaki görselleri ine metni noktalama işaretlerin

DÜNYAMIN YEDİ HARİKASI Geçen gün öğretmenimiz dünyanın yedi harikasını anlattı bize: Keops Piramidi, Babil'in Asma Bahçeleri, Zeus Heykeli, İskenderiye Feneri, Rodos Heykeli, Halikarnas Mozolesi, Artemis Tapınağı. Bu "kıy­ metli" yapılar maalesef korunamamış. Bazen doğııl afetler bazense insanoğlu zarar vermiş, parçalamış. Yalnızca Keops Piramidi kalmış ayakta. Ancak bu harika yapılar, hepimizin yaşadığı dünyaya ait. Okuduğum bir kitapta "Her insan ayrı bir dünyadır." yazıyordu. Ben de kendi dünyamın yedi harikasını düşündüm bugün. Benim yaşamımdaki yedi harika şeyi.. . Sonra annemin güzel sesini duydum mutfaktan. Beni çağırıyordu. Listemdeki ilk harikayı bulmuştum işte. Yaşamımdaki tüm insanla.rı, hayvanları, nesneleri, mekanları düşündüm, hatta yapabildiğim şeyleri bile. .. Listem yavaş yavaş olı.ışuyordu kafamda. Yavaşça mutfağ'll doğru ilerlerken kendime şu sözü verdim: Benim harikalarımın dağılıp parçalanmasına, zarar görmesine izin vermeyeceğim.

Seçil VARDAR

B) Yukarıdaki metinden hareketle kendi dünyanı ızın harikalarını anlattığınız bir konuşma yapınız.


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

4. Etkinlik Afyon gezisine katılan yazar, Afyon'daki çiçekçilerden birine girerek annesi için bir buket hazırlatmıştır. Grafikteki sütunlar çiçek türlerini, gmfiğin sol tarafındaki sayılar ise bukette yer alan çiçek sayılarını göstermektedir. Bukette bir tamı kırmızı gül bulunmaktadır. Diğer sütunlardaki çiçek türlerini aşağıdaki bilgilerden hareketle siz yazınız. 10 9 8

-

7

ı-

6

5

-

3

-

2

-

4

o 1

Çiçek Türleri

ı-

-

ı-

ı-

'

ı-

-

Bilgiler: 1. Bukette, k ı rmızı gülün sayısından üç fazla beyaz gül bu l u nmaktad ı r. 2. Bukette, birbiriyle eşit sayıda pembe ve beyaz kaıranfil va rd ı r. 3. Beyaz gülün sayısında n iki fazla kırmı zı karanfil b u lunma ktadı r. 4. Beyaz ka ranfil sayı sı n ı n üç katı sa rı papatya va rd ı r. 5. Boş kalan sütu n ise beyaz papatya sayısın ı göst ermektedir.

Sorular: 1. Hangi iki çiçek türü nün sayıları n ın top l am ı 17'dir? ....... ...... ....... ...... ...... ............. ...... ...... ............. .... . 2. Size göre soldan 4. sütun hangi çiçek türünün sayı sın ı göstermektedir? ....... ...... ................... ...... .... . 3. En az sayı daki çiçek türü sayı sı ile en çok sayı daki çiçek türü sayı sın ı n top l am ı kaçtı r? ........ ...... ...... . 4. Grafi kteki çiçek isim lerini sağdan sola doğ ru sıralayını z.

5. Etkinlik

A) Aşağıda verilen özelliklerden hangileri okuduğunuz "Afyon" metninde görülmektedir? Yanlarına çarpı (X) işareti koyarak belirtiniz.


B) Yukarıda özellikle rini A) Gezi yazısı

işaretlediğiniz

meti türü

B) Mektup

aşağıdakilerden

C) Fabl

hangisidir? D) Masal

C) "Afyon" metninin tür özelliklerini taşıyan bi metin yazınız. Metninize uygun bir başlık koymayı unutmayınız.


5. TEMA - Do· a ve Evren 6. Etkinlik: Okulunuzda yürüttüğünüz bir proje k psa mında sınıf olarak gezi düzenleyeceğinizi hayal ediniz. Bu gezinin planını yaparak aşağıda ! i formu doldu runuz.

yEZi PROyRAlvf l

:)

Eğitim Kurumunun Adı: ................................................................................................. C,ezi Tarihi: ....................................................................................................................... Cıezi

Yeri: ............................................................................ ,.......................... ,................. ..

C,eziye Çıkış Saati: ........................................................................................................ .. : ) C,eziden

l>önüş

Saati: ..................................................................................................... .

C,ezi Kafile Başkanı: .......................................................................................................

Sımf Rehber Öğretmeni: ................................................................................................. Takip Edilecek Yol: ......................................................................................................... .

:,............................................................................................................................................. C,ezinin Amacı: ................................................................................................................

:>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .'. .. . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . .

C,ezinin Konusu: ...............................................................................................................

:, ............................................................................................................................................. C,ezi İçin Belirlenen İnceleme - Arcıştırma C,örevi: ...................................................

') ............................................................................................................................................. l>eğerlendirme:

..................................................................................................................

:, .............................................................................................................................................


A)

7. Etkinlik

Aşağıdaki

altlarını

l '

cümleleri ine ~leyiniz. Sıfat tamlamalarını bularak örnekteki gibi çiziniz.

..-

-,.\ 1

l. Yerıi do§arı gürıeşi seyrediyoıruz. ) ··------------------------------------·------------------------------------------- - ..· ,.. ~--------------------------------------------------------------- - .\ (....Balıkçılarm kovalarmda irili ufaklı balıklar var. _ _________________________________________________________________________ .,.)

'

~

(

Eğlerıceli bir gezi olacağa beıvıziyor.

i

"·---------------------------------------------------------------------------------_,.--'

r\ K.ız K.ulesi, masalsı bir kuledı'r.

'f

.

i

\

I

'·---------------------------------------------------------------------.,. r ---------------------------- ----------------------------- ---.._\

f\ .Her yerde tarihi' yapılar var. İ _______________________________________________ _./

(:~gürı ilgirıç bir efsarıe dirıl

~

ik. -) --------------------------------- --------------------------------------------

B) Aşağıdaki atasözlerini sıfatla r ve isimler bölümlerinden uygun sözcükleri seçerek örnekteki gibi tamamlayınız.

1. ...... .ke.şkfrı.~i.r.ke. ...... küpüne zarar 2 . ................................... pa!; tutmaz. 3 . .......................... ........ . kı rağı çalmaz. 4 . ........................... .........

keındi n i b u ğday amba rı nda sanı r.

5 . .................................... ka ra gün içindir.

patlıcarı cıemır

akç__e ~

SiFi+ TLl+R

*

Yaşadı ğınız

İSİMLER

GELECEK DER'SE HAZIRLIK çevredeki su kaıı nakları ile ilgili bilgi

topla~ınız.


HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Yaşadığınız çevredeki su kaynakları ile ilgili arkadaşlarınıza bilgi veriniz. 2. Sizce susuz bir yaşam nası l olurdu? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

*Aşağıdaki metni noktalama i şaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

SU

' ' ' ""' KIRLIL/ı~I

Canlıların yaşamlarının devamlılığı

için su oldukça önemlidir. l>ürıyadaki suların yaklaşık %2' si içilebilir tatlı sudur. Arıcak bu kısıtlı oranlardaki tat/,ı sular insanların bilinçsiz kullarıımı sonucunda kirlenir. Su kir/illiği, genel olarak insanların neden olduğu etkenlerden dolayı sul,arın kalitesinin azalması veya kullarıılmaz hale gelmesidir. Zararlı maddeler suyun niteliğim' bozacak miktar ve yoğunlukta suya karıştı~fında kirlilik meydana gelir. Konutlar, endüstri kuruluşları, termik sarıtr.aller, gübreler, kimyasal mücadele ilaçları, tarımsal sanayi atık suları, nükleer santrallerden çıkarı sıcak sular ve toprak erozyonu gibi süreçler ve maddeler su kir- i\.~ S,=\. /iliğini meydana getiren başlıca sebeplerdıir. Bunların hepsi doğrudan doğruya veya dolaylı olarak canlı ve cam:ız varlıklara zarar verir.


İçme Sug Nasıl Temizlenir ? Akarsulardarı,

göl ve b aj göletlerinden alman sular içilebilecek hale gelmesi için çeşi i işlemlerderı geçirilir. Bunlardan biri olan dinlendirme, suların büyük avuzlarda bekletilmeye alınarak içindeki taş toprak gibi taneciklerin dibe 'kmesidir. Suların kirlenmesine karşı almabilecek önlemler iki grupta toplana ilir: · Su kullanımında tasarruf sağla ocak önlemler. · Suları temizleyen tekrıik önle ıler. Birinci gruba giren önlemler, a ~ık kirli su miktarını azaltmayı amaçlar. Teknik önlemler ise suyun kirle mesini önlemeyi ve kirlenmiş suların arıtılmasırıı sağlar.

Suların

K.irlenme Nedenleri Nelerdir? · K.arıalizasyorı ve fabrika atık sularırım arıtılmadıırı akarsu ve denizlere boşaltılması. · Evlerden ve sarıayi kuruluşlarırıdarı çevreye bilirı,çsizce atı/arı atıklar. · Hava kirliliği sonucunda havaya karışan zehirli g·azlarırı, yağışlarla birlikte yeryüzüne inmesi sonucu yer üstü ve yer altı sularırıırı karışması. · K.aza yapan petrol taşıma tankerlerinin deniz.lem petrol sızdırması. · Zehirli atık taşıyan varillerin okyanus diplerine ııtılması. · Sanayi kuruluşlarırıdarı ve ticari kuruluşlardan bırakılan atıklar: deterjan, petrol, boya... · Tarım ilafları ve gübrelerin aşırı kullarıımı. · Hayvansal ve evsel atıklar. · Sulara bırakılan kurşun, cıva, kalsiyum gibi ağır metaller. Su Yüzüne Çıkan t;erçekler · K.irli sular; deniz, göl ve nehirlerdeki canlıları olumsuz. etkiler. · K.irli suları doğrudan kullanan insanlar koleraya, dizanteriye, ishale ve

bağırsak hastalık/arma

yakalanırlar.

· Sanayi tesislerinden bırakılan yağlı atıklar, suların yüzeyini kaplayarak engeller. · Oksfjerı yetersizliğinden suda yaşayan canlılar y,ok olur.

oksfjerıin

suya

geçişini

Neler Oluyor ? · K.irlerımiş tatlı suların içme suyu olarak kullanılması sonucunda salgırı hastalıklar meydana gelebilir. · İçme suyu problemi oluşur. Ayrıca akarsu, göl vıı denizlerin kirlenmesiyle buralarda yaşayan çeşitli hayvan ve bitkiler zarar görür. · Oksfjerı ve güneş ışığı suyun kokusunu giderir, hıaz.ı mikropları öldürür. · Bazı kimyasal maddeler suyun üstüne serpilerek suda asılı bulunan maddeler dibe çöktürülür. Bu, süzme suyun filtrelerden geçirilerek bulomklığm giderilmesi için yapılır.


Doğa ve Evren

5. T EMA 1. Etkinlik:

A) Aşağıdaki kelimelerin anlarnlarını TDK Türkçe Sözlük'ten bulunuz.

etken

nitelik

kovıııt

erozyon

kademe

tanker

varil

filtr.e

sanayi

endüstri

B) Anlamını öğrendiğiniz kelimelerden beşini kullanarak suyun hayatımızdaki önemi ile ilgili bir metin yazınız.

C) Okuduğunuz metnin konusunu

2. Etkinlik: 1. Su

Aşağıdaki soruları

aşağıya yazınız.

metinden hareke le

kirliliği nası l o luşmaktad ı r?

2.

Sula rı n

3.

"Su l a rı n

kirlenmesine

Metinden örnekler vererek açıkl ay ı n ı z.

karşı a l ınan önlem l eriın

Kirlenme Nedenleri Nelerdir?"

kirleticilerin kim

olduğunu

(k ıymetl i)

amaç ve sonuçl arı nelerdir?

başlığ ı altında

verilen maddelerden hareket le

bulabildiniz mi? Nı~denleriyle açıkl ayı n ız .

4. Metinde verilen bilgilere göre kirli su 5. "Su gibi aziz

cevaplayınız.

kullanırsak

neler olur?

ol !" sözü size neler ç:ağrıştırıyor? Açıkl ayı n ız .

as ı l


3. Etkinlik

A) Aşağıdaki görselleri incel,eyiniz. Bu üç görseli birbiriyle karşılaştırarak çevre temizliği konulu bir konuşma yapınız. Konuşmanızda beden dilinizi etkili şekilde kullanınız.

Anılormıı/o Bfrlll<te Çöplerimzl ~ <.6türiiıı!

~

B) Görseldeki sloganla ilgili duygu ve düş:üncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. o

C) Çevre temizliği ile ilgili bir slogan geliş'tirerek sloganınızı aşağıdaki bölüme yazınız. panosunda sergileyiniz.

Sloganınızı sınıf


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

A) Aşağıdaki broşürü inceleyiniz.

4. Etkinlik

•••••••••• • •

Atıkları

Nereye /;6tiJrelim ?

•• Atıklarımızı en yakmımızdaki •• • •

geri

dönüşüm kutularına

bırakabiliriz.

• •

••••••••••••••

gazete 3 ay

6,eri K.azanılabilen Atıklar Nelerdir? Kagıt Karton: her türlü kağıt atıkları, gazeı e, dergi... Plastik: deterjan ve şampuan ambalajları, hazı sağlık ve kozmetik ürünlerinin ambalajları, margarin kapları, su, ayran vb. ürün ambalajları. Metal: her türlü içecek kutuları, yağ tenekeleri, alüminyum ambalajlar. Cam: her türlü cam şişe ve kavanozlar. Atıklardan Neler Üretilir? Kagıt Atıklardan: kagıt, ambalaj ... Plastik Atıklardan: dete(jan şişelerı~ çöp kuıtuları, kirli su boruları, otomobil yedek parçaları ... Metal Atıklardan: metal malzemeler, pencE:re çerçevesı~ sprey kutusu ... Cam Atıklardan: cam şişe, kavanoz ...

*

dönüşüm

ayrıntılı

Şehircilik

Çevre ve geri ile ilgili daha bilgiye Çevre ve http://www.csb.gov.tr/turkce/index.php internet adresinden ulaşabilirsiniz. İnternette en güvenilir Jbilgilere "gov" ve "edu" uzantılı internet adreslerinden ulaşabileceğinizi unutmaymız! Bakanlığmm


B) İncelediğiniz broşürden hareketle "hava kirlilliği" konulu bir broşür hazırlayarak broşürünüzü okul panosunda sergileyiniz.

sınıf veya

'

.

.

5. Etkinlik: Çevre dostu ürünler satan bir fabri kanın sahibi olduğunuzu hayal ediniz. Ürünlerinizi tanıtacağınız bir reklam metni yazınız.


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

6. Etkinlik: Aşağıdaki metinden hareketle, etki likte kullanılan metnin yazarı hakkındaki bilgileri tahmin etmeye çalışınız. Tahminlerinizi lttaki forma örnekteki gibi yazınız ve metne uygun bir başlık bulunuz.

Benim adım, gökyüzünden düşen rahmetin adıdır. Bulutların gözyaşlarıdır. Soyadımsa ağaçların tu tunduğu kahverengi örtüsüdür doğanın. Annemin adı, güzel kokusu ve renkleriyle süslerken bahçeleri; babamın adı ulu, kalın gövdeli ve uzun ömürlü bir ağ'açtır. Kökleri derinlere uzanır. Doğduğum şehir bir çağ açmış bir çağ kapatmıştır.fethedilJnce. Doğduğum yıl ise, Fatih'in burayı fet hetmesinden 554 yıl sonradır. Dünyayı ve tüm gezegenleri kaplayan derin karanlıktır ağabeyimin adı. Ben ona, giineşli ve sıcak bir günde, karne hediyesi olarak doğmuşum. Doğduğum ayın tam ortasında açmışım gözlerimi dünyaya. Şimdi ise doğduğum ülkenin başkentinde 6. sınıfa gidiyorum.

Adı: .... Y.~jm~r................................................ ............................................................... . Soyadı:

.............................. ............... ...... ... ... ....................................................................

Doğum

tarihi (Gün/Ay /Yıl): ............................................................................................. .

Doğum

Yeri: ..................... ... ... ... ... ............................ ... ... ... ............................................... .

Annesinin Ad ı : .... ... ... ... .................... ...... ... ... ... ................................................................ . Babasının Adı: ....................................... ...... .................................................................... . Ağabeyinin Adı: .. ............................................. ..................................... .......................... .

Şu

Anda Yaşadığı Şehir: .................................................................................... ............. ..

Metnin Başlığı: ....... ..................... ... ... ... .......................................... ... ... ... ... .................... .. Aşağıdaki yazının bazı

'

'

bölümleri, tam mlamanız için yarım bırakılmıştır. Bu yazının başlığını, yarım bırakılan cümlelerini ve devamını tahmin ederek anlam bütünlüğü oluşturacak şekilde tamamlayı~ız. Metninizi tamamlarken ge iş ve bağlantı ifadeleri kullanınız.

·7. Etkinlik:

Doğa bizim her şeyimizdir. Doğayı .............................................................. .. bir gün dünyanın sonu gelebilir. Bu yüz e n . .................................................... ço k dikkatli davranma lıyız. Doğa l kaynakl arım ız ............................................... değil dir. Dünyad aki he r ka~o.ı:=:::: bilmeli ve kaynaklarımızı(·:; ··..:.:.·· ...... ., ......................................................... ..

.....................................................

kullanmalıyız.

Doğal kayna klarımızı

dikkatl i kullan nnak için .................................................


A) Aşağıdaki cümlelerde yer alan "su" kelimesinin geçtiği altı çizili deyimleri inceleyiniz. Aynı veya yakın anlama sahip olduğunu düşündüğünüz deyimleri örnekteki gibi eşleştiriniz. Daha sonra atasözleri ve deyimler sözlüğünden eşleştirmelerinizi kontrol ,ediniz.

8. Etkinlik

Havanda su dövme, bence bu çocuk a 1am olmaz. Okulda futbol Bu iki

maçı

yapmca böyle su içinde

arkadaşm aralarından

su

kalmış.

sızma~,.

iffas etti/ini bir türlü kabul etmiyor, i~~leri toparlamak için kalburla su taşıgordu. Son model

arabayı

Hasta çocuk

görünce adamm ~ıı

ateşlenince su gibi terle

sulandı.

t

Ortaklıkları süresince içtikleri su agrı ı,itmezdi.

havanda su dövmek kalburla su taşımak

••••n•H•• h ••H••.o•••• •••••••••••• ••••••••••• ...... ....... ,u,,, .... .. ............ .... . , • • u,,

.................................................. .................................................

......................··········................. ················································

B)

Yukarıdaki

cümlelerde geçen

altı

*

çizili deyiml·e rin

anlatıma

olan

katkısını açıklayınız.

GELECEK DFRSE HAZIRLIK

Yaşadığı n ız bölgedeki hava şortlarının günü~f üzdekl durumuı::ılo geçmi şteki durumu orasında bir fark olup olmadığı ile I ılı bü~ükler lnizden bılgı alınız.


HAZIRLIK ÇALIŞ MALARI

1. Yaşad ığınız bölgedeki hava şartlarının günümüzdeki durumuyla geçmişteki durumu hakkında büyüklerinizden ed i ndiği­ niz bilgileri arkadaş larınızla paylaşı nız. 2. Dikkatinizi en çok çeken yağış ıtürü hangisidir? Nedenleriyle açıklayın ız.

KAR KRİSTALLERİNİN PEŞİNDE BİR YAŞAM (Dinleme Metni) Bilge Nur KARAGÖZ

1. soruya verdiğim cevap: ..................... ....................................................... ... .

2. soruya verdiğim cevap: ............................................................................. ..

3. soruya verdiğim cevap: .................. ............................ ......................... ........ .


Kelimeler

Tahminim

kristal ob'ektif kadife özlem prizma

etle cevaplayınız.

1. Wilson Bentley (Vilsın Bentli), nası l bir çocukluı k yaşamıştır? Bunu nereden anlıyorsunuz? 2. Wilson Bentley, kar kristallerinin resmini çizerken nasıl bir sorun yaşamıştır? Bu soruna bu lduğu çözüm nedir? 3. Metne göre kar kristallerinin farklı şekil ve büyüklükte olmasının nedenleri nelerdir? ':4. Yaşadığınız çevrede ne tür değişim ler fark ediyorsunuz? Anlatınız. 5. Yaşadığınız çevreyi gözlemlemeniz neden önemlidir? Açıklayınız . . ğunuz

Benzerlikler

.

"Ben Aziz Sancar"

. başlıklı

Farklılıklar

metin ile


5. TEMA 6. Etkinlik

Doğa

ve Evren

Doğa ile ilgili merak ettiğiniz ve cevabını bulmak istediğiniz bir konuda, Öğret­

meninizle oluşturacağınız grubuı uzla aşağıdaki bilimsel araştırma basamakları­ na uygun bir araştırma projesi hazırlayınız. Hazırladığınız projeyi arkadaşlarınıza sununuz.

BiLiMSEL ARAŞTIRHA BASAHAK.LARI' Projenin Konusunu Seçmek

r

)l Bilgi Toplamak

Bilimsel Yöntemi Belirlemek

fıt::::--.. 4rafik, Tablo, Sunuş

Rapor Yazmak

Çizim ve Model Oluşturmak

ıcontrollü

Deney Yapmak ve sonuçları

Kaydetmek

1

1

PROJE FORMU (frubun Adı: ................................................................................................................... . c'.f rubun ~_imgesi: ............................................................................................................. : ) (frubun Uyeleri: ..............................................................................................................

1 1 :> ......................................................................................................................................... it raştı rmam n Konusu: ....................................................................................................

:)

1

ltraştırmamn Amacı: ..................................................................................................... Planlanan Araştırma Süresi: ....................................................................................... Proje Çalışma Planı: ......................................................................................................

İncelenecek Kaynaklar it) Basılı Kaynaklar: ....................................................................................................

1 1 :> 5~~·;;;,·

B) internet Adresleri:................................................................................................

::) Ulaşılması Beklenen Sonuçlar: ..................................................................................

'i~ ~;-11·i;. :::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::


A) Aşağıda içinde "ağa ç" kı!limesi geçen atasözlerini düzenleyerek anlamları ile eşleştiriniz .

7. Etkinlik

~'!' ------------------------------...

.,.-----------------------------------3- .. -.:r~ ı..

taşlanır

yaprağıyla ağaç

veren meyve ağaç

..

·------------------------- .--

gürler

)

-- -::-i!Y.~ ·---------------------------·

·------------------------------H,1

··----- eğilir_ yaş ağaç iken _____)

Atasözlerinin Anlamları (A) Kurt ağacı nasıl içten içe kemirirse dert de inı,anı içten içe yer bitirir. (B) İnsan önemli işleri akrabası, yakınları, yanda şlarından güç alarak daha kolay yapar. (C) İ n sa n lar küçük yaşta kolay eğitilir. (D) Olumlu bir sonuç elde etmek için tek bir giriş i mle yetinilmemeli, o işe devam edilmelidir. (E) Bilgili, hünerli, i şi n de başa rı l ı o lan kimseler kıskan ı l ı r, eleştiri li r ve i şle ri n i yapmala rı zorl aştı rı lı r.

Bir

(. \

vuruşla ağaç

devrilmez.

_,_

u ........................................................... ,....................................................................

\. :'

''h··-----------------------------------------·------------------------------------------------··· \. .(

\. ______~_·:::·.~~:::::::::=-·-·-~=:::::::::::::.·:.:: :::::::::::::::·::.·:::::::::::::::·.::::::::::::_________i ...-------------------------------------------·-----------------------------------------------·--,\

:/,,

\~.______ _.:~~::::::::::_·_·_·::·-~::::::::::_·_·_·_-: ·.~:=~::::::: ::::::::.·_·_·_·:::::::::_·_·_._:_~::::::::::_____. } ı·

'

' ·~----- ....................................................... u, ............................................................. -------~·/

B) Yukarıdaki atasözlerinden birini seçerek bu atasözünün içinde geçtiği bir paragraf yazınız.


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

Ayşegül'ün yaşadığı şeh rin haftalı k

8. Etkinlik

hava durumu tahmin verileri aşağıdaki

gibidir: KUZEY

'

\_ 1 . \ \, -

'.'

,

.....

Parçalı

~, ,,.,.

Kapalı

Bulutlu

\

/

' ,,,

,,, '

Yağmur Yağ ışl ı

Kar Yağışlı

GÜNEY

Günler

Tahmin Edilen Hava O layı

Sıcaklık ı-~--~~~~~--ı

Gece

Rüzgar Yönü

Rüzgar

H ızı

Gündüz

11 Mart Pazartesi

2°c

ıs

12 Mart Salı

1°C

12 km/sa

13 Mart Çarşamba

3°c

14 Mart

ıs

Perşembe

Mart Cuma

••• • •

<

km/sa

13 km/sa

1°C

8 km/sa

0°C

S km/sa

16 Mart Cumart esi

12 km/sa

17 Mart Pazar

S km/sa

A) Aşağıdaki yönergeleri uygulayarak tablo üzerind e

boş bırakılan

* Kuzeyden esen rüzgarlar gündüz s ı cakl ı ğı n ı gece sııcak lığına göre dört derece artı rma ktadı r. * Doğu dan esen rüzgarlar gündüz sıcaklığın ı gece sı,cakl ı ğı na göre üç derece düşü rmekted i r. * Batıdan ve güneyden esen rüzgarlar hava sıcakl ı ğı n ı deği ştirmemekted i r.

"'


B) Tablo üzJ indeki bilgilerden hareketle

aşağıdaki soruları örnekteki gibi cevaplayınız.

En sıcak gündüz hangisidir? ... )!.. /'1.ı;ır.t. ..J?.ı;ı~g.r:t.gm'. ................................................................................. En soğuk gündüz hangisidir? .......................................... .......................................................................... .. En soğuk yağışlı gün hangisidir? ................................................................................................................. Gece ve gündüz a rası ndaki sıcaklık farkı en fazJa olan yağışlı gün hangisidir? ....................................... Rüzgarı n en şiddetli estiği yağışlı gün hangisidir? .................................................................................... R üzgarın en zayıf estiği yağışsız gün hangisidir? ..................................................................................... R üzgarın kuzeyden estiği en soğu k yağışl ı gün h aıngisidir? ............................................................ ........ .

C) Hava sıcaklığının O°C ve altına düştüğü günle,rde Ayşegül okula bir araçla gitmeyi tercih etmektedir. Buna göre, Ayşegül hangi günlerde olcula araçla gitmeyi tercih edecektir? Nedenleriyle yazınız.

D) Ayşegül'ün yaşadığı şehrin bir haftalık hava tahmin verilerinden yola çıkarak bu şehrin ikliminin insanların yaşam biçimi üzerindeki etkileri ha kkında neler söyleyebilirsiniz (giyim şekilleri, ulaşım, sosyal yaşam, beslenme vb.)?

*GELECEK DERSE HAZIRLIK Sı nıfta arkadaşlarınızla pa~laşrnak üzere Anadolu'da kurulan Türk

devletleri~le ilgili ir araştırma ~apınız. \


ŞİMŞEKLER \/E YIL DIRIMLAR (Serbest Okuma Metni) Ne o? Yoksa siz, şimşeklerin ve yıldırımlarwı aym şeyler olduklarmı mı samyordunuz? Yok camm! Bu ikisi farklı şeylerdir. Başlangıçta a!VYII olsalar da sonuç olarak farklıdır şimşek ile yıldırım.

Yün kazağmızı çok hızlı bir şekilde üzerinizden çekip çıkarırsamz birtakım tuhaf çıtırtılar duyarsmız. Eğer bu işi çok daha hızlı ve karanlık bir odada yapabilirseniz bu çıtırtıların sürtünmenin etkisiyle ortaya çıkan küçük elektrik kıvılcımlarmdan geldiğini görebilirsiniz. Bulutların içindeki milyonlarca su damlacıg'ı ve buz kristali, rüzgarm etkisiyle birbirlerine sürtünmeye başlar. Ortaya yüklü miktarda pozitif elektrik enerjisi çıkar. Bu pozitif enerji bulutun üst kısmmda birikir. Aym anda bulutun alt kısmmda ise negatif enerji birikmektedir. Rüzgar esmeye devam ettikçe damlacıklar ve buz kristalleri de sürtünmeye devam eder. Böylece bulut, tıpkı bir pil gibi dolar. Dili olsa '''Bugün kendimi çok gergin hissediyorum. Birine patlayacağım ama bakalım kime denk gelecek?" diyecek hale gelir. Bir süre sonra da gökyüzünü kaplayan kara ,kara bulutların birinden diğerlerine doğru, saniyenin onda birinden daha kısa bir süre içinde, tıpkı yün kazağmızı karanlık odada çıkarırken gördüğünüz kıvılcımlardan biri, yaprakları dökülmüş kuru bir ağacın dal/arma benzeyen zikzaklı


şekiller

çizerek atlayıverir. Ancak bu klvılcımm boyu neredeyse g kilometre kadardır. Hızı ise saniyede IS0.000 km'dir. Bu hız, ışık hızmm !larısma yaklndır. Bir şimşeğin yaydığı ışık, 10 milyon tane 100 vatlık ampulün yaydığı ışıktan daha güçlüdür. Tek bir şimşeğin yaydığı enerji dahi Amerika,'daki tüm elektrik santrallerinin ürettiği enerjiden daha fazladır. l>akikada 2000 adet şimşek çakmaktadır. Bunun senede kaç şimşek ettiğini de bir zahmet siz hesaplaym! (. ) 4ökkuşağı, Allah'm gökyüzünde yarattığı en sevimli atmosfer olayı ise şimşekler ve yıldırımlar da en ihtişam/ısıdır. Bu arada size şimşek ile yıldırımm farklı şeyler olduğunu söylemiş ama bu farkln ne olduğunu

..

söylememiştim.

Bulutlar arasmda atlayıp sıçrayan dev e/ektırik kıvılcım/arma şimşek denir. Bu klvılcım yeryüzüne, mesela bir binanm, bir tar/arım ortasmdaki yaşlı bir armut ağacma ve yağmurdan korunmak için o ağacm altma sığmmış gariban bir çobanm yakmmda bir yerlere düşerse yıldırım olur. işte, şimşek ile yıldırım arasmdaki fark bud'ur: Şimşek çakar, yıldırım düşer. Tarık

USLU


5. TEMA -

Doğa

ve Evren

TEMA SONU DEGERLENDİRME ınin h eyeca n ı

ve

m utl u l u ğu

içinde rüzgarla dans kuşunun yuvası n ı kirletmeye

,eden güm ü ş martı :sizce ha kkı mı z var mı?

Muzaffer ACAR 1, 2, 3, 4, 5 ve 6. soru l a rı metne göre cevap l ay ı ­ ınız.

1. Bu metinde yazar, Tuz Gölü'yle ilgili hangi !karşılaştırmayı yapmaktadır?Açıklayınız.

TUZ GÖLÜ TUZ ÇÖLÜ OLMAYACAK (... ) Anadolu'nun ortasında her tarafa bereket saçar Tuz Gölü. Anadolu'da binlerce yı l dan beri tarihe tanıklık eden Tuz Gölü, Türkiye'nin en büyük göl tuzu üretim bölgesidir. Dünya'nın yüzde 32,9 tuzluluk oranı ile en tuzlu ikinci gölüdür. Gölün taban ı 1-30 santimetre kalınlığında bir t uz tabakas ı ile kap lı dır. Tı.i rkiye'nin en az yağı ş alan yerinde olan bu gölün besl endiği kaynak sular çok a zd ı r. ( ... ) Hiçbir can l ı, tuz olmadan varl ı ğı nı uzun süre devam ettiremez. Ayrı ca insan vücudunun yüzde 3,S'ini t uz o l uştu rur. Bunun d ı şında, tuzun endüstride de 14 bin kadar kulla n ım a l anı vardı r. Türkiye'nin en önemli t uz deposu olan bu gölün kıyısında gezerken ayağın ız tuz kristalleriyle dans eder. Siz de bu sayede her türlü stresten kurt ulursunuz. Doğanın mükemmelliğ i ne hayran kal ı rsınız.

( ... )

* * * :3. Tuz Gölü'ne bırakılan kirli atıklar gölün denıgesini nasıl bozuyor olabilir? Anlatınız.

4. Tuz Gölü'nün yok olma sı hangi tehlikeleri !beraberinde getirecektir? Düşüncelerinizi açık­ llayınız.

göle her yı l 200 bin ton ki rl i atık bı rakı l maktadır. Bu nedenle doğa l dengesi gün geçtikçe bozulan gölün yakı n bir gelecekte işlevi ni yitirmesi söz kon usu. Göl üzerinde incelemeler yapan bilim insanları Tuz Gölü'nün h ı zl a ki rl endiği n i ve yok olduğu n u belirtiyor. Bozulan birçok şeyi tekrar düzeltebiliriz. Ama doğa l dengesi bozulan bir gölü tekrar kazanmanın i mkanı yoktur. Yavru larına yemek götürmeBu

:Z. Bu metinde Tuz Gölü'nün değinilen özellikleırinden üç tanesini yazınız.

doğa harikası


5. Tuz Gölü'nün karşı karşıya olduğu felaket dı­ şında, günümüzde başka hangi çevre felaketleri

Çevremizin korunması ko nus unda herkes duya rlı davranmal ı .

yaşanmaktadır? Anlatınız.

Yazımda bazı

hatalar vard ı, mizle düzelttik.

bunları öğretmeni­

6. Tuz Gölü'nü kurtarmak amacıyla yetkililere bir mektup yazınız.

8. Aşağıdaki metinlerden hangisinin anlatı cısı

Sayı n

A) Evin kapısına u laştığı mı zda kap ı yı ilk olarak hangimizin ça l mas ı gere ktiği n e karar verememiştik. Arkadaşlarım ızda n biri kura çekmeyi önerdi. En ma ntı k lı yol buydu. Çünkü hiçbirimiz kapıyı çalan ilk kişi olmak istemiyorduk.

Yetkili,

diğerlerinden farklıdır?

B) Yatağa

uzandığından

beri uyuyam ıyor, içi içine karne günüydü ve karnesinde ki harika notları görmek, karnesini ailesine göstermek için sabı rsı zl a n ıyordu . Bir yı l boyunca düzenli çal ı şmış ve bu güzel karneyi sonuna kadar hak etmişti . sığmıyordu. Yarı n

bizi de a rayaca kl arını söylem işle rd i. Akşam oluyordu ve saatlerdir kimse a ramam ıştı. Merakımı z ve ted i rgi nl iği miz gittikçe a rtıyordu . Telefon çalsa hepimiz telefonu ayn ı anda açacak gibiydik. C) Yola

7. Aşağıdaki cümlelerde varlıkların adlarının yerine kullanılan kelimeleri bularak altlarını çiziniz. Bu kelimeleri siz de birer cümle içinde kullanınız.

Çevre tem i zl i ği

et kin l iği n e

ben de

katılacağım .

çıktı klarında

D) Sokak l ambası n ı n ışı ğı na toplanan kelebekleri seyretti gülümseyerek. Sonra bana döndü, yüzündeki gülümseme iyice aydınlanmıştı : "Kelebekler... Ne kadar da güzeller değil mi?" dedi. Ne diyeceğim i bilemedim.


'Mıllı

kültürümüzü, çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkaracağız.' Mustafa Kemal Atatürk

'Kültürün ilk

basamağı,

ona dilini

ıyı konuşmak

ve iyi yazmaktır. ' Peyami Safa

'Kendi kültürü ile ilgisi olmayan insan, ülkeslnln

yabancısıdır. '

Ludwig

Tıeck

(Ludvıh

6. TEMA Millı

Kültürümüz

•• ANADOLU • TARHANANI N ÖYKÜSÜ • ANADİLİ

• KARA TREN (Dinleme Metni) • VATAIN DESTANI (Serbest Okuma Metni)

Tik)


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Anadolu'da kurulan Türk devletleriyle ilgili yaptığınız araştırma

sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla

paylaşınız.

2. Anadolu'nun sizi en çok etkileyen özelliği hangisidir? Nedenleriyle açıklayınız. Rıza Tevfik BÖLÜKBAŞl (1869-1949)

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

ANADOLU Anadolu, Sultan Osman'ın yurdu. Tuğru l Bey' in konağ ı dır o eller. Milletimiz orda doğdu, büyüdü. Bize ana kucağıdır o eller. Osmanl ı lar unutmasın

soyunu. Anadolu'dan aştık hudut boyunu. Orda oldu zorlu a teş oyunu. Ataları n ocağı d ı r o eller. Bu devlete orda temel atı l d ı . O meydanda can al ı n ı p satı l d ı . Yayl as ı nda zağlı silah çatıldı. Ka hramanlar otağıdı r o eller. ( ... )

Hep gaziler ordan gelip geçtiler. O çayla rdan abdest al ı p içtiler. Memleketler fetheyleyip göçtüler. Erenleri n d urağ ı d ı r o eller. Her bir viran köşesi nde bir er var. Türbelerde nice nice server var. Bilmem nerde böyle mutl u bir yer var. Ulu Kabe toprağıdı r o eller.

Şair, filozof. Hece ölçüsü~le ~zdığı şi irlerle tanınmaktadı r.

Bütün şiirle­ r ini 'Serôb-ı Ömrüm' adlı kitabında bir ar~a getirmiştir.


Ormanında

türlü kuşlar ötüşür. Çayırında gürbüz koçlar itişir. Tarlasında altın başak yetişir.

Gölgesinde gam dağıtır o eller. Oradadır asıl

Türk'ün oymağı. Cevahirdir bütün taşı, toprağı. Gümüş akar, çiçek kokar ırmağı. Defineler yatağıdır o eller. Sıl asıdır

serde, Turk'ün sevdası. Memlekettir gece gündüz rüyası. Askerlerin odur gelin odası. Gönüllerin bucağıdır o eller. R ı za, canım

o ellere kurbandır. Sinesinde yatan, atan, anandır. Anadolu ası l eski vatandır. Anamız ı n kucağıdır o eller. Rıza Tevfik BÖLÜKBAŞI


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

1. Etkinlik: Okuduğunuz ş i irde geçen bazı kelime! den hareketle şiirde geçen kelimeleri bularak bul 1

4

z 1

7

G

2 O

M

G

6 4

3 3

5

G

2

s

L

C

H

8 B

K

V

A

T

5 S 6 V

N N

7

N

Soldan Seığa: 1. Tasa, kaygı, üzünitü. 2. Büyük ve süslü çadır, çerge. 3. Bir süre ayrı kaldıığı bir yere veya yakınlarına kavuşma. 4. Elmas, yakut vb. değerli taş­ lar, mücevher. 5. Baş, kafa. 6. Yıkık, harap. 7. Ermiş. 8. Kenar, köşe, yer.

Yukarıdan Aşağıya:

1. Keskinleştirilmiş, bilenmiş. 2. Ev, aile, soy. 3. Baş, başkan, reis. 4. Aşiret, boy. 5. Göğüs, gönül, yürek. 6. Sınır. 7. Sağlam, güçlü ve iyi gelişmiş.

*

Tema boyunca öğreneceğiniz kelime ve kelime grupları ile bunların anlamlarını ders kitabınızın sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız.

2. Etkinlik

A)

Aşağıdaki soruları şiirden

h:areketle cevaplayınız.

1. Şiirde kullanılan görseller Anadolu'nun hangi özelliklerini yansıtmaktadır? 2. Şair," Bize ana kucağıdır o eller." ifadesiyle ne anllatmak istemiştir? Açıklayınız. 3. Sizce toplulukları millet yapan değerler nelerdir? B) Şiirden hareketle arkadaşlarınıza yöneltmek üzme iki soru

hazırlayınız.

1.............................................................................................................................................

2 ........................................................................................................................................... ..


3. Etkinlik A) Şair, şiirle başlık arasında nasıl bir ilişki kurmuştur? Açıklayınız.

B) Bu şiirin şairi siz olsaydınız başlığınız ne olurdu? Başlık önerilerinizi yazınız.

4. Etkinlik: Aşağıda sonuç paragrafı verilen m tnin giriş ve gelişme paragraflarını metnin anlam bütünlüğünü sağlayacak şekilde yazınız.

Bütün bunlar bizim kültürümüzün zenginlikleridir. Bu kültür zenginliği Türkiye'yi dünyada eşsiz bir ülke yapmaktadır. Bize düş.en görev ise bu zenginliğe sahip çıkmak ve kültürümüzü daha da yüceltmektir.


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

A) Aşağıda tanıtılan geleneksel oyunlarımızı inceleyiniz.

Mendil Kapmaca İki gruba ayrılarak oynanır. Gruplar tek sıra halinde karşı karşıya gelirler. Oyun yöneticisinin elinde tuttuj~u mendil, her gruptan gelen birer oyuncunun "Başlaı!" komutundan sonra mendili kapmas ıyla oyuncunun çevresinden dolanarak mendili oyunun yöneticisine getirir. Bu oyun, mendili ilk kapan oyuncuya ikinci kez sıra gelene kadar devam eder. Sırası önce gelen grup, oyunu kazanmış olur.

Kulaktan Kulağa

Oyuna katılacak bütün oyuncuların yan yana oturmaları gerekmektedir. Sıranın ucunda oturan oyuncu, yanındaki arkadaşının kulağına herhangi bir cümle fı­ sıldar. Bu oyuncu da duyduğu cümleyi diğer yanındaki

arkadaşının kulağına

tekrar eder. Bu, böylece sıranın sonuna kadar gider. Sıranın sonundaki oyuncu duydukları ­ n ı yüksek sesle tekrarlar. Daha sonra ilk oyuncu oyunun başında söylediklerini yeniden ama bu kez yüksek sesle söyledikten sonra son oyuncuya ulaşana kadar sözün ne kadar değiştiği ortaya çıkar. Selçuk YILDIRIM

B) Siz de geleneksel oyunlarımızdan birini arkadaşlarınıza tanıtınız. Sınıfta tanıtılan oyunlardan beğendiğiniz birini sınıfınızda arkadaşlarınızla oynı:ıyınız.


6. Etkinlik: Aşağıda "Anadolu" ve "Kardeşim" ş iirlerinden verilen bölümleri okuyunuz. Altı çizilmiş olan kelimeleri inceleyiniz. İncelediğiniz k limeler ve verilen bölümlerden hareketle bu iki şiirin benzer ve farklı yönlerini belirleyerek aş ğıya yazınız.

ANADOLU ( ...)

Rıza. canını O ellere kurbandır. Sinesinde yatan. atan. anandır. Anadolu asıl eski vatandır. Anamızın kucağıdır o eller. Rıza Teville BÖLÜK.BAŞI

KARDEŞİM

(...) Tabiata VeyselAşık

Topraktan olduk gardaşık Aynı yolcuyuz xoJdaşıJs Sen yolcusun ben bac· mıyım? Aşık Veysel ŞATIROGLU 'Bac: Oe~e · kı ı; rs ız,

Benzer Yönleri

ymeti olmayaıı, önell1$iZ.

Farklı Yönleri


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

7. Etkinlik: Aşağıdaki fotoğrafı inceleyiniz. Bu fot lerden hareketle hikaye edici bir metin yazınız.

ğrafın

sizde uyandırdığı duygu ve

düşünce-


A)

Kelime

Anadolu

Ek

Ek Gelen Kelime

Cümlem

yalın

ltrıadolu

Anadolu bizim yuvamızdır.

-i

Anadolu'yu

-e

.......................

............................................................................................

-de

.......................

...........................................................................................

-den

........................

..........................................................................................

Ek

Ek Gelen Kelime

Cümlem

-im

carıım

- in

canm

Anadolu'yu karış

karış

gezdik.

B)

Kelime

-i

can -imiz -iniz

-leri C) "Anadolu" şiirinde,

çoğul,

hal ve iyelik eki almış kelimelerden örnekler yazınız. Çoğul

Hal Eki Alanlar .. ............t;/,(f.Y,~~t;~................ .

*

GELECEK

Eki Alanlar

İyelik

Eki Alanlar

ERSE H.AZIRLIK

Sınıfı nızda anlatmak üzere bi yemeği n malzemelerini ve yapılış aşamalarımı öğrenin iz.


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Yörenizjn meşhur yemeklerinin adlarını sınıfta

aylaşınız.

2. Hangi çorba çeşitlerini biliyorsunuz? Anlatınız.

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat Eıderek sesli okuyunuz.

TARHANANIN ÖYKÜSÜ Kış aylarında sofralarımızın

vazgeçilemez çorbala rı ndan olan tarhananın öyküsünü merak ettiniz

mi? Dilimize Farsçadan geçmiş bir kelime olan tarhana, Orta Asya, Balkanlar ve Anadolu'da çeşitli yapım şekilleriyle farklıl ıklar gösteren besleyici bir gıdadır. Tarhana çorbası çok eski geleneklerimizden biridir. Türkiye'de de yörelere göre farklı tarhana hazırlama biçimleri görülür. Ana malzemesi olan yoğurdun çeşitli malzemeler eklenerek kurutulması ile elde edilir. Yurdumuzda en ünlü tarhanalar Uşak, Ankara, Kahramanmaraş, Malatya ve Denizli bölgelerinde yapılanlardır. Hatta ihraç edilen Maraş tarhanasının önemli bir pazar payı da vardır. Geleneksel mutfağı mı zı n vazgeçilmezleri nden olan tarhanalar genellikle eylül ve ekim ayl arında yap ı lır. Yörelere göre değişmekl e birlikte genel olarak domates, kı rmı zı b i be r, soğan, nane iyice doğra ­ n ı p yoğu rt, un, tuz ilave edilere k harç haline getirilir. Elde edilen harç bir süre mayalanmaya b ı rakılır. Bu arada bekleme süresi ta rh ananın türünü belirler. Uzu n süre bekletilenler e kşi tarhana, kı sa süre bekletilenler tatl ı tarhana haline gelir. Bazı bölgelerde bu ka rı şıma haşlanmış nohut, dövme buğday ilave edilir. Maya lanma i şlem i bitince elde edilen harçlar, bir bez üzeri ne yayı l a rak gölge bir yerde kurutulur, kuruyunca elle ovularak un haline getirilir. Daha sonra kı şın kulla n ılmak üzere bez torba larda sa kl a n ı r. Nohut veya dövme buğday ilave edi l miş biçiminde, un haline getirilmek yerine parçalar halinde topa rl anır ve sak l anı r. İsten ildiğ i zaman tarhanadan bir miktar al ı n ı p çorba yap ı lır.


Yazın doğal

malzemelerle bir araya getirilerek hazırlanan tarhanalar kış soğuğunda vazgeçilmez çorbalarımıza dönüşürler. Uzun süre saklanabilme özelliği de tarhanayı vazgeçilmez gıdalarımızdan biri yapmaktadır. Türkiye'de üretilen tarhanaların büyük çoğunluğu evde yapı l maktadır. Son yıllarda endüstriyel üretim de başlamıştır. Ortak değerlerimizden biri olan bu gı dayı korumak, kültürel ve ticari açıdan da önem taşımaktadır.

Ç o rbas ı Na s ıl H azırla nır? Malzemeler • Yarım çay bardağı toz tarhana. • 1 çay bardağı soğuk su. • 1 yemek kaş ığı domates salçası . • 1 yemek kaşığı dolusu tereyağı. • 1 çay kaşığı nane. • 1 çay kaşığı pul biber. • 1 tatlı kaşığı tuz (damak tadımıza göre ayarl aya lı m). • 6 su bardağ ı sıcak su.

Tarhana

1. Bir kab ı n içine tarhanayı ve 1 çay bardağı soğuk suyu koyup iyice karıştıralım. Tarhanayı soğuk su ile açarsanız topaklanmaz. 2. Tencereye tereyağını koyup eritelim. 3. Üzerine salçayı ilave edip kavura lı m. 4. Sonra su ile açtığımız tarhanayı ilave edip k,arıştıralım. 5. Daha sonra içine 2 su bardağı sıcak suyu ilave edip karıştıralım. 6. Kaynayana kadar sürekli karıştırarak pişirelim . 7. Kaynayınca kısı k ateşe al ı p 15-20 da ki ka dalha p iş i rmeye devam edelim. 8. Kalan 4 bardak sıca k suyu, çorba koyul aştıkc;a yavaş yavaş ilave ederek ka rı ştı ral ım. (Suyun hepsini birden ilave ederseniz ço rba n ın kıvamını ya ka l ayamazsını z. ) 9. Son olarak üzerine naneyi, pul biberi ve tuzu ilave edi p biraz daha kaynata l ım . Tarifi miz 4 ki şi li ktir. Tarhana çorbamızı s ı cak sıca k servis yapa l ım. Afi yet olsun! TSE Öncü Çocuk Dergisi

/


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz

A) Aşağıdaki kelime ve kelime gıruplarının bulunuz. Kelime ve Kelime Gruoları Sözlükteld

anlamlarını

TDK Türkçe Sözlük'ten

il il

Anlamı

maualanma malzeme ev ekonomisi endüstri11el

B) Anlamlarını

öğrendiğiniz

kelimelerden iki tamesini seçerek bunları birer cümlede kullanınız.

1. ......... ........................................................ .............................................................................. 2 ................................................................................................................................................

1. Tarhananın ana malzemesi nasıl elde edilir? Anlatın ı z. 2. Yurdumuzda en ünlü tarhanalar nerelerde yapıılrr? 3. Tarhanalar ne zaman, hangi malzemelerle ve 4. Evde

hazırlanan

nası l yapılır? Anlatınız.

yiyeceklerin ev ekonomisine ve sağlığımıza olan faydaları nelerdir?

5. Yurdumuzun farkl ı yörelerine ait yemeklerle ilgili neler biliyorsunuz? Örnekler vererek anlatınız.

3. Etkinlik: Aşağıdaki sahneyi, yönergelere uyg Arkadaşlarınızla beşer kişilik

gruplara ayrılınız.

ıGruptaki

görev dağılımını şu

şekilde yapınız:

• Bir kişiyi garson olarak belirleyiniz. • Bir kişiyi aşçı olarak belirleyiniz. • Bir kişiyi, başka şehirden sizi ziyarete gelen bir arkadaşını z olarak belirleyiniz. • Diğer iki kiş i yi de ziyarete gelen arkadaşlarını a,ğı rlayacak olan kişi ler olarak düşününüz . • Ziyarete gelen arkadaşınıza şehri nizin veya yörıenizin geleneksel yemeklerini ikram edebileceği­ niz bir lokantaya gittiğinizi düşününüz. Bu lokantada, garson ve aşçının da yardımıyla arkadaşını ­ za yöresel yemeklerinizi ikram ederek tan ıtı n ız .


..

4. Etkinlik: Malzemelerini ve yapılış aşamalar sonra, hazırladığınız yemeği arkadaşlarınıza a

••

Malzemeler: ...................................................................................................................................... ..

H••••• •••••'°•'•• ••••••••••••• .. •••••••• l•••••••••H•••ooOOOOOOOO,,oo,oooOOOOH-OOOOOOOOOHOOOOOO..

••

.........~ .....................................................................................................................................................

Hazırlat'lışı:

...........................................................................................................................................

. • . . . . ..

: :: : :: : ::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

..::: :: :: ::: ::: ::::::::: :::

...................................................................................................................

.......................................................................... ...............................................................

. . . . . . .... . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . ... . . . . . . . .... . ... . .... . . . . . . . . r...~ .• uı uu nını nn, " ' ı ı o uıı ı uı ıu, ıo n,,

1111

ı ı uuıı ı ıH nı ı uı nu ı ı uuu n ı ı nı ı uı nu ı ı ııu , , , . . . 1111

1111

•.•••••.••••••••.• ••.•••••••.•••••.••••••, ...................... u,,, . .... ......................................... .

~

•.


6. TEMA 5. Etkinlik:

Mıllı

Kültürümüz

Aşağıdaki yazının bazı

yazının yarım bırakılan

bölümleri, ta cümlelerini ve devamını

şekilde tamamlayınız.

Bİ R BAYRAM GÜNÜ Çocukluğumdaki bayramla rı hatırlıyorum. Günler ha zırlıklar, tatlı telaşlar, bayramlaşmalar... Bayraım

için neşe ve mutluluk kaynağıydı. Hem Ramazanı hem Bayramı'nda bütün küskünler barışırdı. Ayrıca edilir, akrabalar arasındaki bağla r kuvvetlenirdi. Şimdi bayramlar aynı heyecanla yaşa nmıyor. M;;ıalese

-----

kalmadı artık.

Ben de size, bayramların neşe içinde yaşandıjp bir anlatmak istiyorum. On yaşındayı m. Ramazan a•vı

..........................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................~~ '

........................................................................................................................................................... ......................... ··-··········· ................................ ..........··········......... .....................···········............... · ·•· ....... ..... ............................... .............................................................................................................. . .....,?h /;t .......................................................................................................................................................... '

. .. . .. .. .. . . . .. . . . . . . . .. . . .. . . . . . .. . . . . . . . . . . .. .. . . . . . . . . .. . .. . . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . u •• , . . . . . . .. . . . .

J.

~


..

yore

yurt

*

GELECEK DERSE HAZIRLJK

Türk dilinin ana dili olarak ,ullanıldığı devletleri araştı rı nız.


HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Türk dilinin ana dili olarak ğınız

kullanıldığı

devlet ler ile ilgili yaptı­ araştı rma sonucunda elde ettiğiniz bilgileri ar daşları n ızla

paylaşınız.

2. "Ana dili"

kavra mının

sizde çağrıştı rdığı duygu ve düşünceleri

arkadaşlarınızla paylaşın ı z.

*

Aşağıdaki metni noktalama işarederine dikkat ederek sesli okuyunuz.

ANA DİLİ Dilimiz çözülünce ilk defa "ana" deriz biz, "Ana dili" adın ı alı r bizim ilk dersimiz. İl k şarkımız ninniyi anamız öz sütüyle, İçirir ruhumuza bu dilde damla damla. Bu dil bizim ruhumuz, aşkımız, canı mızdır, Bu dil birbirimizle ahd ü peymanımızdır. Bu dil tanıtmış bize bu dünyada her şeyi. Bu dil ecdad ı mızın bize koyup gittiği. (...)

Bahtiyar VAHAPZ AD E (1925- 2005) Çağdaş Azerbaycan şiiri nin önde

gelen temsilcilerindendir. Manzum hikôye ve oyunlar da yazmıştır. Bazı eserleri: Menim Dostlanm, Bahar, Çınar, Sade Adamlar, Ceyran, Aylı Gece, Bir Ürekde Dört Fasıl, Kökler Budaklar, Dan Yeri, Açılan Seherlere Selôm, Özümle Sohbet...


Ana dilim, sendedir halkın aklı, hikmeti, Arap oğlu Mecnun'un derdi sende dil açmış. Yüreklere yol açan Fuzuli'nin sanatı, Ey dilim, kudretinle dünyalara yol açmış. Sende benim halkımın kahramanlıkla dolu, Tarihi yapraklanır, sayfa sayfa çevrilir. Sende nice bin yıllık benim medeniyetim, Şan şöhretim saklanır.

Benim adım sanımsın, Namusum vicdanımsın. Milletlere, halklara halkımızın adından, Muhabbet destanları yaratı l dı bu dilde. Bu dil tanıtmış bize bu dünyada her şeyi Bu dil ecdadımızın bize koyup gittiği En kıymetli mirastır, onu gözlerimiz gibi Koruyup nesillere biz de hediye verelim. Bahtiyar VAHAPZADE

I• C ...-.. .. ~


Mıllı Kültürümüz

6. TEMA ..

.

.

.

1·..-·····-······---..,

.

kteki gibi

(:... ______ .. ________________.. _____,.. _ ..______ .._____.. ________'

~~~~~~-~~·:Jüç, iktidar,_zerıgi _~le.

(_____!!_ile~~----·) ,.~

\

i·.. _ ______.. vicdarı ___________...ı l~

ı\

\

kudret.. _____.,,l _________

( __ ~~~~

,..__________ ---- _· -·-..,.,, ı

.... rıesil ..

J

eşleştiriniz .

:::=:::=::=::=::=::=-..:::::-..:::::-..:::::-..:::====<

l,_~-~~.;;~_1_._;!_~.!_;~~-;~------=----=:.::.-::-:.:::::-:.::.=.:::::--..:::::--..:::::-..:::=:=:::___} i1',·1tyrıı çağda yaşaylırı ve hemerı hemerı ayrıı yaşta bulurıarı '\

1

'\..kimselerin tümü, jıuşak. _________________________________________________________________________ _,.i ...__

..----------..----------..------·, .

,,-----------------·-·ı - ·---

l,------------------------------------------------------------------------------,../ Bilgelik, öğüt vericlı söz, gizli sebep. }

.J

(jıerı yakırıırı~ kaları_ mal mülk, para veya servet. ..,-....bir__ ___..______ ...._______________ .._______________ _____ ____ ____.._"\ ! ~işiyi ~erıdi davra ışları l,akkırıda bir yargıda bulurımaya J ı:-

\ ~tıg~ .

' - ----------------- ---- --------------------------------------------- .....

1. "Dünyayı dil ile tanımak" ifadesinden ne anll ıyorsunuz? Açıklayınız. 2. Şair, ana dilimizi nelere benzetmektedir? Örneklerle anlatınız. 3. Şaire göre en kıymetli miras nedir? Açıklayınız. 4. Şiirin son dörtlüğünde şair bize ne önermelktedir? 5. Ana dilimizi sevmemiz neden önemlidir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla

paylaşınız.

3. Etkinli k: 'Aşağıaaki örnekleri inceleyiniz. Siz i:I yargılar yazınız.

Şiirden Çıkarılabilecek Yargılar

Bize bu dünyada her şeyi ana dilimiz tanıtmıştır.

Şiirden Çıkarılamayacak Yargılar

Ana dilimizi doğru kullanmak bilim ve te knolojide ilerlememizi sağl ar.


İSTİKLAL MARŞI

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üıstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilal! Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celal? Sana olmaz dökülen kanla rı mız sonra helal. Hakkıdır Hakk'a tapan milletimin istiklal. (... )

Mehmet Akif ERSOY

A} Aşağıdaki şiiri okuyunuz. Şiirin sizde uyandırdığı duygu ve düşünceleri arkada şlarınızla paylaşınız.

TÜRK GENÇLİGİNE BİR HİTABE Korkma yürü, ümidisin milletin Her manii yıkar, ezer himmetin. Tuttuğun

yol terakkinin yoludur Kalbin, fikrin emel ile doludur. Senin azmin yükseltecek milleti Mahvedecek cehaleti, zilleti... (... )

Uyan uyan ... Bu girdaptan uzaklaş! İlerleyen milletlere koş, yaklaş! Her milletin gençlerdendir rehberi Sen de durma, haydi atıl ileri! .. Mehmet FİKRİ

B} Aşağıya "Türkiye" konulu a krostiş bir şiir yazınız.


6. TEMA 6. Etkinlik

Mıllı Kültürümüz

A) Aşağıdaki metinleri no ktalama işaretlerine dikkat ederek o kuyunuz.

TÜRK DÜNYASI Bugün Dünya üzerinde Türkler, oldukça geniş bi,r coğrafyada yaşamaktadır. Türk dünyası olarak tanımlanan coğrafya, Avrasya olarak adlandırılan Avrupa ve Asya kıta/arının neredeyse merkezindedir. Ana hatları ile batıda Balkanlardan, doğuda Biiyük Okyanus'a, kuzeyde Kuzey Buz Denizi'nden, güneyde Tibet'e kadar olan saha, Dünya üzerinde Türklerin yoğun olarak yaşadığı coğrafya olarak kabul edilmektedir. Türk dilini konuşan toplulukların yaşadığı coğrafya Türk dünyası olarak adlandı­ rılır.

Özbekistan

• •

Türkmenist an

Kazakistan

C« K.K.T.C

mı Türkiyıı

Kırgızistan

Azerb aycan

TÜRK DÜNYASI ÜLKELERİ 29 Ekim 1923'te ülkemizde Cumhuriyet ilan edilmiştir. 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan etmiştir. Sovyet Rusya'nın 1991 yılında dağılmasıyla Türk dünyası coğrafyasındaki birçok devlet bağımsızlığına kavuşmuştur. Türk dünyası içerisinde yer alan Azerbaycan, 30 Ağustos 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan etmiştir. Türkmenistan, 17 Ekim 1991, Kazakistan 16 Aralık 1991 tarihinde bağımsız olmuştur. Kırgızistan 31 Ağustos 1991, Özbekistan 1 Eylül 1991'de bağımsızlığını elde etmiştir. Türkler, bu devletlerin dışında Başkurdistan, Çuvaş Dağıstan, Gagavuz, Kabarday-Balkar, Karakalpak, Nahcıvan, Saha, Tuva (Yakut), Uygur (Doğu Tıürkistan) olmak üzere 10 özerk cumhuriyette ve Dağlık Altay, Hakas ve Karaçay-Çerkes olmak üzere de 3 muhtar vilayette yaşamaktadırlar. www.mfa.gov.tr B) Aşağıdaki cümleleri yukarıdaki metinler ve görs ellere göre tamamlayınız. 1 ....................................................... coğrafi alan olarak en büyük bağ ı ms ız Türk devletidir. 2......................................................................................... Kazakistan'ın güneydeki s ı n ı r komşularıdır. 3. Hazar Denizi'nin doğusundaki bağı msız Türk devl,etleri .................................................................... . 4. Hazar Denizi'nin batısındaki bağı msız Türk devlet leri ise .......... .................... ........................ ...... .... ..

C) Aşağıdaki

soruları yukarıdaki

metinlerden hareketle cevaplayınız.

1. Kaç tane bağı msız Türk devleti b u l u nmaktadır? 2. Sovyet Rusya'n ı n dağılmasıyl a bağıms ı z olan ilk Türk devleti hangisidir? 3. 29 Ekim 1923, ülkemizde ne olarak ve n as ı l kut l anmaktadı r? Anlatınız. 4. Türk dünyas ı n ı n geniş bir coğrafi alana yayı lm as ı nın nedeni sizce nedir? Açıklayınız.


, 7. Etkinlik: Yıllardır yabancı bir ülkede yaşadı ınızı hayal ediniz. Aile üyelerinizden birine, ülkenize ve ailenize duyduğunuz özlemi anla an bir mektup yazınız. •

'-

'

~ r

~

• .:

l

- '

'

-

*

GELECEK DERSE HL\ZIRLIK

İnsanlar eskiden hangi ulaşım araçlarını kullanırlardı? Araştırınız.


6. TEMA -

Mıllı Kültürümüz

HAZIRllK ÇALIŞMALARI 1 . Eskiden kullanılan ulaşım araçları ile ilgili yaptığı ız araştırmanın sonuçlarını arkadaşlannızla paylaşınız

2. Metnin başlık ve görselinden hareketle konusun ı tahmin ederek arkadaşlarınızla paylaşınız.

*

Öğretmeninizin dinleteceği türküde geçen anlamını bilmediğiniz gruplarını

kelime ve l;elime

1. Etkinlik'e not alınız .

(1.95.9-...) Yapımcı, yönetmen, yazar ve

KARA TREN

müzisyen. Sinema, televl~on ve

(Dinleme Metni)

müzik dünyasında başarılı pek

Söz - Müzik: Özhan EREN

çok çalışmaya imzasını atmıştır.


A) Türküyü dınlerken not al ığınız kelime ve kelime gruplarının anlamlarını TDK Türkçe Sözlük' ten bulu

Kelime veya

._,cı:,·vıncı

Sözlükteki Anlamı

t.:r-"';,&,ılJ

r,

li

1

,,

-

- =-

--

.-

B) Anlamlarını öğrendiğiniz kelime ve kelime gruplarından üç tanesini seçerek bunları birer cümlede kullanınız.

A) Aşağıda ki soruları dinledij~iniz metinden hareketle cevaplayınız .

1. Metnin hikayesinde hasret duyulan kişi kimdir? 2. Dinled iğin iz türkünün hikayesinde Osmanlı Devleti nasıl bir durumda an latılmaktad ır? Açıklayınız. 3. "Kara t renlerin kara haber getirmesi" ifadesi siize neyi çağrıştırıyor? Anlatın ı z.

B)

Dinlediğiniz

metinden hareketle arkadaşlarırııza yöneltmek üzere iki soru

hazırlayınız.

1 . ................................................................................,, ........................................................................... ........... .

2 .................................................................................,, ....... .......................................................................... ... ..


6. TEMA -

Mıllı

Kültürümüz


A) Size verilen başlıktan harek;etle aşağıya bilgilendirici bir metin yazınız .

FARKLI KÜLTÜRLERİN BEŞİGİ ANADOLU

B)

Yazınızdaki yazım

yardımıyla

ve noktalama belirleyerek düzeltiniz.

6. Etkinlik:

Aşağıdaki

Çanakkale

hataları

kelimeleri ilgili

kitaplık

demiryolu Basit Kelimeler

............ r:!.JJ. r!.(?.m ............... .

ile anlam

bütünlüğünü

başlıkla ın altına

annem

Türkçe

çantası

bozan ifadeleri

örnekteki gibi

aslanağzı

kapı

Türem i ş Kelimeler

ilkbahar

öğretmeninizin

yerleştiriniz.

çiçekçi

ağaçta

Uşaklı

Birleşik

Kelimeler


,-

Ç;]) GÜRCİSTAN

Harita Bilgileri

e ~~

Şciliir Morke-ı;lt!ri

- -Yüksek 1l111ı 'lren Hattı AKDEN İ Z

SURİYE

--- sı.a11dar~ Tron Hattı

IR.J\K


A) Haritadaki illerin adlarını, ne yazınız .

kjtabınızın

sonun

B) Bu haritaya göre, aşağıdakj ifadelerde boş

ki Türkiye haritasından yararlanarak harita üzeri-

bııra k ılan

yerleri doldurunuz.

1. Ankara'dan İzmir'e trenle gitmek isteyen bir kişi ................................... ve ...........................................

illerinden geçmek zorundadır. 2. İstanbul'da n Sivas'a trenle yolculuk yapmak isteyen bir kişinin geçeceği üç il şunlardır: • • ' • • • ••• ••• ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' I

' '' ' ' ' ''' ''' ' ' ' ' ' ' ''' ' ' ' ''' '' ' ' '''' I

' ' ' ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' '

3. Kars- Elazığ arasında t renle yolculuk yapan bir kişi, Malatya'dan hemen önce ............................... . ............................................ ilinden geçmek zorundad ı r. 4. Gaziantep - İstanbul aras ında trenle yolculuk yapan bir kişi Konya'dan sonra ................................... 5. Ankara'dan Afyonkarahisar'a trenle gitmek istı~yen ve Yüksek Hızlı Tren'e de binmek isteyen bir kişi hangi illerden geçmelidir? Kiş inin kullanacağıı yolu tarif ediniz. Tarifinizi yaparken "önce, sonra, daha sonra, ardından" gibi ifadeleri kullanmaya c;alışınız.

C. Aşağıdaki so ruların cevaplarını

yazınız .

1. Sivas'ta yaşayan ve tren yo l cul u ğu yaparak hangi illerden geçerek yolculuk yapmalıdı r?

E rtuğru l

Gazi Türbesi'ni ziyaret etmek isteyen bir ki şi

2. Ko nya'da yaşayan ve tren yolcu l uğu yaparak Mustafa Kemal Atatürk'ün 4 Eylül 1919 tarihinde toplad ı ğı kongrenin bi n asın ı ziyaret etmek isteye n bir k i ş i hangi illerden geçerek yolculuk yapmalı ­ dı r?

3. Afyonkara hisar'da yaşaya n ve t ren yo l cu l u ğu yapara k El azı ğ'ı görmek isteyen bir kişi hangi illerden geçerek yolculuk yapabilir?

~

GELECEK

Yaşadığınız çevrede en fazla ilgil

ilen spor dalı ile ilgili araştı rma ~pınız.


VATAN DESTANI (Serbest Okuma Metni) O kadar dolu ki toprağın şanla Bir değil, sanki bin vatan gibisin Yüce dağlarına çöken dumanla Göklerde yazılı destan gibisin Hep böyle bulutlar içinde başın Hilali kucaklar her vatandaşın Geçse de asırlar, tazedir yaş ı n O kadar leventsin, fidan gibisin Çiçeksin, bayılır kuş l ar kokundan Her dal ı n bir yay ki zümrüt okundan Müjdeler fıs ı ldar Ergenekon'dan Bu sese gönülden hayran gibisin Ey bütün cihana bedel Türkeli Açtığın cenklerin yoktur evveli Tarih bir nehir ki coşkundur seli Sen ona nispetle umman gibisin


Bir yandan hep, böyle taştın, köpürdün Bir yandan cefalı bir ömür sürdün Fakat ne dereoe ezildinse dün Şimdi gene tunıçtan kalkan gibisin Bir insan nihay,et kemikle ettir Bu et, bu kemij~e can hürriyettir En büyük hürriyet cumhuriyettir Demek şimd i s,en bir cihan gibisin Ey ana toprağı, ey Anadolu Açı ld ı önünde terakki yolu Hamdolsun heır yan ı n bereket dolu Cennette bir yeışil meydan gibisin Yeni bir ay ördün al bayrağ ına Girdin en sonunda irfan bağına Medeni hayatın nur ırmağına Ezelden susamış ceylan gibisin Halit Fahri OZANSOY


6. TEMA -

Mıllı Kültürümüz

TEMA SONU DEGERLENDİRME l-5. soruları metne göre cevaplayınız. l. Bu metindeki bilgilere dayanarak Hatice TeyİLMEK İLMEK

:ze'nin halı dokumaya kaç yaşında başladığı söyllenebilir?

YAŞATILIYOR

:Z. Bir

halının aşağıda verilen oluşma a şamala­

ırını metne göre sıraya koyunuz. Sıralamanızı

Hatice Teyze 68

yaptıktan sonra oluşan paragrafı a şağıya yazı­

yaşında. Karacahisar köyün-

ınız. Paragrafınızı yazarken "önce, sonra, bunun

deki mütevazı evinde, 53 senenin verdiği ustalıkla oturuyor dokuma tezgahının başına . Ev işlerinden arta kalan zamanını hal ı dokuyarak değerlendi rdiğini söylese de alçakgönüllülükle, attı ğı

her ilmek ve ellerindeki

hızı hayranlık l a

izli-

yorum. Ardından da buraya gelene kadarki süre-

ci soruyorum. Kendine has üslubuyla başl ıyor anlatmaya: "Koyundan kı rpı l an yünleri sı cak suyla yıkayıp sonra duru suyla kirini gideriyorum ve duruluyorum. İçin i temizleyip makineye vererek yünü taratıyorum . Kök boyayla yünleri boyuyorum. Kök boya önemlidir. Milas halısının en önemli özelliklerinden biri, doğal boyayla yap ı l ı yo r olmasıdır çünkü. Boyama işl eminden sonra dokuma makinesine ipleri geriyorum. Her birinin ayrı motifl eri var. Seçtiğim motife göre h alıyı dokumaya baş l ı ­ yorum." Yününden i pliğine, tezgaha gelene kadar her bir aşamada kendi el emeği var Hatice Teyze'nin. Muğla' n ı n ilçesi Mi l as'ı n köylerinde h alı dokumacılığın ı sürdüren niceleri var Hatice Teyze gibi. Bu

köylerden Bozalan ve Karacahisar ise bu geleneği sürdüren önemli h a lı köyleri . Kadın l a rı n atölye olarak kulla n d ıkl a rı kendi evlerinde dokunan halılar,

M ilas

Sal ı Pazarı'nda satıldığı

ya da

h alı

fir-

mala rı na yap ı ldığı gibi, kadın l a r özel sipariş yön temiyle de çalışıyorl ar.

Ceyda ADAR

ıardından,

iifadeler

ilk olarak, hemen

arkasından"

gibi

kullanınız.

* H alın ı n motifi belirl enir. * Koyunlardan kesilen bu

yünler sı cak suyla y ı ­

lka n ır.

* İçi

t emizlenen yünler taranmak için makineye verilir. * Boyanan ipler dokuma makinesine gerilir. * H alı dokunmaya başlanı r. * Yünlerin kirli suyunu gidermek için durulama yapılır. Yünlerin içi temizlenir. * Koyunla rı n yünleri kesilir. * Yünler kök boyayla renklendirilir.


3. Bu parçada Milas halılarının hangi vurgu yapılmıştır? Aşağıya yazınız.

özelliğine,

4. Okuduğunuz metinde geçen "Ev işlerinden, arta kalan zamanını halı dokuyarak değerlen·· dirdiğini söylese de alçakgönüllülükle, attığı her 7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili keilmek ve ellerindeki hızı hayranlıkla izliyorum."' lime basit yapılıdır? cümlesinden ne anladığınızı aşağıya yazınız. A) Yapboz parça l a rı nı bir araya getirdik. B) Köpekler çöp kutusunun çevresinde toplandı. C) Babam bana yeni bir kalemlik ald ı. D) Hayri'nin gözlüğü kırı l mış . 8. 1. Bir gün yaşlı adam birden kayboldu. il. Mahalleden hiç kimse yaşlı adamın nereye

5. Bu metinden hareketle aşağıdaki yargılardan, hangisine ulaşılamaz? A) Milas

halıları doğa l

yolla

yapılan

kök boyayla

boyanmaktad ı r.

B) Fabrikalarda dokunan

h a l ılar

Milas

Sa l ı

Paza-·

gi ttiği n i

bilmiyordu.

111. Sokağın köşesi nde simit satan i htiya rı her gün görürdüm. iV. Adını sanın ı bilmesem de selamlaşır, gülümserdik birbirimize. V. Simit

rı'nda satılmaktad ı r.

tezga h ı bomboş

ve

kapalı ka l mıştı .

C) Bazı h a lı lar, Milaslı kadınlar tarafından sipariş. üzerine dokunmaktadır. Yukarıdaki numaralandırılmış cümlelerle bir paD) Mi l asl ı kadınların halı dokumacılığı tamamen, ragraf oluşturulduğunda doğru sıralama aşağı­ el emeği üzerine kuruludur. dakilerden hangisi olur?

6. Milas halıları pazarlayan bir tüccar olduğunu·· zu düşünerek aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.. A) Pazarlayacağın ız halılarda hangi motiflerin ol-· masını isterdiniz? Gerekçeleriyle yazınız.

A) 111- iV - V - 1- 11 B) ı ıı - ıv -ı- v- ıı

q

ııı

- ı-

ı v _ v - il

D) lll - il - iV _ 1_ V 9. Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili kelime, isim durum eklerinden birini almamıştır?

B) "Müşteri leri n iz sizin hal ı ların ı zı niçin tercih, etmeliler?" sorusundan yola çıkarak halılarınızı pazarlamak için bir reklam metni tasarlayıp ya-· zınız. H alılarınız için bir marka ismi o l uştu rmayı unutmayınız .

A) Biraz önce arkadaşım ı bahçede gördüm. B) Geziye katılmak için annemden izin aldım. C) Dost l a rı mın kalbimde ayrı bir yeri var. D) İzleyeceğimiz film biraz sonra başlayacak .


'Sporda başanlı olmak için bütün milletçe sporun niteliği ve değeri anlaşılmış olmak, onoı kalpten sevgiyle bağlanmak ve onu vatani görev

saymak gerekir.' Mustafa Kemal Atatürk 'Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi.' Kanuni Sultan Süleyman 'Dünyanı n en iyi doktorları : perhiz, sükut ve neşedi r.'

Jonathan Swift (Canıtın Sıvift)

r. TEMA Sağlık

ve Spor

• BİSİKLET ZAMAN! • YEMEK. İÇMEK VE SİNDİRMEK • oeıEZİTE HAKKINDA 10 SORU 10 CEVAP • VAZGEÇMEYENLERİN HKAYESİ (Dinleme Metni)

• CİRİT (Serbest Okuma Metni)


....----1. TEMA -

Sağlık ve Spor -----~ı----------------------.

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Yaşadığınız çevrede en fazla ilgilenilen spor dalı i ilgili arkadaşlarınıza bilgi veriniz. 2. Hangi spor dallarıyla ilgileniyorsunuz? Anlatınız.

*

Aşağıdaki metni noktalama işar {!erine dikkat ederek sesli okuyunuz. Okuma esnasında önemli gördüğünüz yerlerin altını çiziniz.

BİSİ~LET ZAMANI Bazen spor yapmak, bazen eğlenmek, bazen de bir yere gitmek için kullanılan ve insan gücüyle çalışan bir taşıt... Evet, bisikletten bahsediyoruz. Bisiklet belki de birçoğumuzun kullandığı ilk araç. (;elin, bisikletlerin dünyasına biraz daha yakından bakalım.

a da r>ağ

sürüş

mesobisikleti, tur

azıiorı.

Tur bisiklet/eri genellikle asfalt zeminde yapılacak uzun süreli sürüşler için tasarlanmıştır. Ön ve arka bölümüne yük taşımak için bagqj taşıyıcılar takılabilir. 4ene//ik/e ön ve arkasında farlar bulunur. Ayrıca sürücünün ve bisikletin parçalarının kirlenmesini önlemek için tekerleklerin üst kısmında çamurlukları vardır.

Yarış bisikletleri asfalt zeminde ve düzgün IJOl-

larda hızlı gidebilmek için tasar/anmıştır. Tekerlekleri diğer tüm bisiklet türlerine göre daha ince ve düzdür. Bu nedenle tekerlek ile yol arasındaki sürtünme daha az olur. Sürücüler bu bisikletleri kullanırken hafif kambur bir şekilde öne doğru eğilirler. Böylece rüzgar, bisikletçinin hızını en az şekı1de etkiler. Tüm bunlar bisikletin daha hızlı gitmesini sağlar. Ayrıca bu tür bisikletlerin seleleri dar ve gidonları o/çaktır.


l>ağ

bisikletleri toprak yol, patika ve her tür arazide kullamlmak üzere tasarlanmıştır. l:>iğer bisiklet türlerine göre tekerlekleri daha kaim, dişli ve patlamaya dayamklıdır. Arazide kullammmm rahat olması için bu bisikletlerde 9erıellikle ön ve arka bölümde sallantıyı azaltan, "amortisör" adı verilen düzenek/er bulunur.

( Bisiklete hirıerke .. ~ J·k:-:--.,__•. . . _, " .. rı orıce ı le kendi güveni' gmızı uuşcmmelisirıiz Bu . . . ,_ selesini kendiniz .: nun ıçm bısildetin

e gore

Bisiklet/er için ayrıları yolları kullarım ya da bisiklete, motorlu araç trafiğinin olmadığı yerlerde -örneğin parklarda- birıirı. ~

r,-. r,I

ayarlayın.

k takm Varsa eldiven, dizlik Mutlaka kas · .. . . k/"k de takabılırsmız. . ve dırse ı


ı;...___ _ 1, TEMA - Sağlık ve Spor -------lı------------------_J

Bisiklet aslında tekerlek, vido., dişli çor: , pedal gibi çok soyıdo basit makinenin birleşiminden oluşan bir taşıt. Bisikleti süren kişi, bisikleti hareket ettirebilmek için pedalları çevirir. Pedalların çevrilmesi ön dişli çarkı harekete geçirir. Çünkü ikisi birbirine sabitlenmiştir. Pedo/lonn çevrilmesiyle hareket eden ön dişli çark, ona takılı olan zinciri harekete geçirir. Zincir, yine ono takılı o/on arka dişli çorkm dönmesini sağ­ lar. Arka dişli çark tekerleğe sabitlenmiştir. Arka dişli ço.rkm dönmesiyle tekerlek de dönmeye boşlar ve bunun sonucunda bisiklet ilerler.

Reflektör

Bazı

bisikletler viteslidir. Vitesli bisikletlerde farklı büyüklüklerde dişli çarklar bulunur. Zincir, kablolu bir mekanizmayla farklı dişli çarklara geçirilir. Bisikletin hızı zincirin önde ve arkada hangi dişli çarklarda olduğuna göre deği­ şir. Zincir, ön dişli çark grubundaki doho büyük dişli çarka, orko dişli çark grubundaki doho küçük dişli çorko geçtikçe bisiklet hızlomr. Bisikleti, birer kaldıraç gibi çalışan frenler durdurur. Fren kolları sıkıldığmdo kuwet onloro bağlı olan teller orocılığıylo. fren pobuçlo.rmo. iletilir. Fren pabuç/on do jo.ntlorı sıkıştırır. Böylece oluşan sürtünme, tekerlekleri doloyısıylo do bisikleti yovoşlotır ve durdurur. Meryem Arzu

Sele

AR.UNTAŞ

Lastik ~öbek

Jant


1. Etkinlik: Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını· DK Türkçe Sözlük'ten bulunuz.

Kelime

Sözlükteki

Aııılamı

mesafe asfalt amurluk sele idoııı

atika amortisör düzeıııek kaldıraç freııı 'aıııt

arazi kambur

*

Tema boyunca

öğreneıceğiniz kelime ve kelime grupları ile

b u n l arın an l am l a rı nı

ders kitab ı nızın sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız.


....--- -1. TEMA 2. Etkinlik

Sağlık ve Spor -----~ı----------------------. A)

Okuduğunuz

metinden hareJetle

arkadaşlarınıza

ol uşturunuz. Sorularınızı oluştururken SN

yöneltmek üzere sorular

lK sorularını

kullanınız.

Kim?

Ne ?

..•.... ........•.•.•..........•.......•....•

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

............................................

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

.......................•....•.•...•.•.•.•.••

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

•• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • i l • • • • • • • • • • • • • •

Ne ZawıaM ?

Nerede ?

NiçiYı ?

Nasıl ?

······················· ··············· ······

........................................•.•. B) Aşağıdaki soruları metinden hareketle cevaplayınız.

1. Bisikletler hangi yönleriyle farklı özelliklere sa h ipıtir? Örneklerle açıklayınız. 2. Tur bisiklet lerinin özellikleri nelerdir? 3.

Ya rı ş

bisikleti sürücülerinin bisikleti

ku llan ı rken

öne

doğru eği l meleri n i n

nedeni nedir?

Açıklayınız.

4.

Ya rı ş

bisikletleri ile dağ bisikletlerinin tekerlekleri

açıkl ayın ız.

5. Bisiklet ku l lanırken hangi güvenlik önlem lerini a l ma l ıyız?

6. Spor yapmak yaşamım ızı

nası l

etkiler?

Düşüncelerinizi arkadaşlarınız l a paylaşınız.

arasında nasıl

bir fark vard ı r? Nedenleriyle


3. Etkinlik: Okuduğunuz metinden hareketle cznel ve nesnel cümleler oluşturarak bu cümleleri örnekteki gibi aşağıya yazınız.

fI'""'""'"""'""'"""''''"""'''"''"""'"''""""''"""'""'""' .. ilc""'""''"'~"'''-"''""-''~"'"''"'''"-''"""""'"""''-") 1 ~ Oznel Yorgılor j ~ Nesnel Yorgılor ~ ~ Yarış bisiklet/eri diğer bisiklet/ere göre ~ ~ Vitesli bisikletlerde farklı büyüklükte dişli ~ ~ daha güzel görünür.

j ~

~

~

~

çarklar bulunur.

I .................................................................... 1 1 ......................................................................... z ~

~ ı

~

~

~

~

................................................................... I 1 ......................................................................... I

................................................................... . .... . . . . . . . . . . . .... . .... . . . . . . . . ... . . f i ........................................................................ .................................... 1 I ı

~

~

..................................................................

ı

........................................................................ I

................................................................. ~ ~ ....................................................................... 1

i1 ................................................................. . . . . . .... . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . 'z ,1 ....................................................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . zl I i1 :............................................................... : :::: : : : : : : : : : : ::::: : : : : : : : : : : ::::: !z' i1 :..................................................................... ·.: :·.·.: ·.: : : :·.: :·.: ·.: :·.: :·.·.: ·.: : : :·.: ·.·.: ·.: :·.: :·.·.: ·.: : :. If ı

ı

ı

ı

~

. . . . . . . .................................................

z .................................................................... 1 1 .................................................................... 1

1~ :ı ~ 1 ............................................................. 1 1rk;ı zz

~

~

~

z

~

1r~"""'"""""""""""""""""'"""'"'""""""'""'"""""~:ı

~""""""""""""'"""""""'"'"'~"""'"""""""""'"1

4. Etkinlik: Aşağıdaki görselden hareketle öğr meninizin belirleyeceği bir konu ile ilgili zihinsel bir konuşma planı yaparak hazırlıklı konuşma apınız.

j

kils basketbol

sağlık

voleybol beslenme

oyun

futbol

keyif serbest zaman cirit

düzen

güreş

okçuluk

azim

antrenman


....--- -1. TEMA -

Sağlık

Aşağıda.ki

5. Etkinlik:

ve Spor -----~ı----------------------.

J

tabloya, dürüst oyun (fair lay) ruhuna uygun olarak davranışlara örnekler yazınız.

*

yapılması

ırıış

gereken

Ayrıı

Fair play; dürüst oyun, dürüst davr olarak ifade edilmektedir. zamanda, spor etiğine uygun davram{i, kuralları her konuda dürüstlükle ve saygıyla uygulamak demektir. Spordı~ kurallara uymanm yarıı sıra rakibe fizyolojik ve psikolojik açıdan zarar v ; rici davrarıışlarda bulunulmamasıdır.

2''"""'"'~""""'~""""~"'~"~'"'""'""'~'''""'""~, z z z z ~ ..................................................................... ~ z~ ....................................................................,iz z z zz..................................................................... z ~ z ~ ...................................................................... ~ z z ~...................................................................... i z z ~ ...................................................................... i zz...................................................................... zz z z ~ .......................................................................~ z~.......................................................................iz z ı ~ ....................................................................... i zi .......................................................................iz z z ~ ....................................................................... ~ zz z ~ ~..."""""~"'""""""""""""""""'"""""""""""'""'""~ ~ Oyuncu Olarak Yapmam ~erekenler ~

~

~

2'"""""""""""""""""'"""""'""""""""""'"~'"~"'"1,,; ~ Seyirci Olarak Yapmam ~ereken/er ~ ~ z ~ ········································································~ ~z....................................................................... ~ i ~ ~

z ··••••••oo••oo•••••oo•••••········· .. ••••••••• .. ·····················" ~

~~ ...................................................................... z ~

zz zz ...................................................................... z zz zz

~

z...................................................................... z ~ ~ ~ z······································································~ z izz ········· .. ························· .. ······························· ~ zz ....................................................................,z ~ ~ z·····································································~ i ~ ~

ı •••••••••oo•••••••••oo••••••••••••••oo••oo•••••oo••••••••••••••oo••• ~

~~.................................................................... z ~ ~

A) Aşağıdaki cümleleri okuyarak ,altı çizili kelimelerin cümlelere kattığı anlamları

6. Etkinlik

açıklayınız.

1. Babaannem, balkonundaki çiçeklere gözü gibi

2. Misafirl erimiz gelene kadar

ba kard ı .

ha z ırl ı klarımı z ı tamamladık.

3. iş h ayatı çok yoğun olmasına rağmen spor yapmaya da zaman ayı rı yord u . 4. Akşama 5. Sağlı kl ı

doğru arkadaşla rı mı zl a

yaşamak

gezmeye

çı kacağı z.

için düzenli spor yapmalıyı z.

B) Aşağıdaki cümlelerde tek başına anlamı olmayan kelimeleri bularak örnekteki gibi noktalı yerlere yazınız.

Yarışma

~

?~"""""'""""""""""""""""""""""""'""'""""'"~

gününe kadar çok çalışmalısınız.

Akrabalarını

Kitaplarım

ziyaret etmek üzere memleketle ne gittiler.

ile geçirdiğim

zamanları

dünyalara

Atatürk'e göre sporcu ahlak sahibi olmalıdır.

~eğişmem.


C) Aşağıda verilen kutulardan dörder kelime se~;erek içinde bu kelimelerin geçtiği hikaye edici bir metin yazınız.

spor rakip başarı arkadaş

yarışma

göre ..

kadar

ıçm

kaybetmek

v

dek

antrenman değin

sınıf

ragmen IJzere gibi

'


Sağlık ve Spor -----~ı----------------------.

....--- -1. TEMA -

7. Etkinlik: Aşağıdaki tabloyu, tablonun üstünde verilen bilgiler doğrultusunda doldurunuz.

Murat, Songül, Cemil, Zeynep, Efe ve Nehir; voleybol, tenis, güreş, basketbol, futbol ve yüzme sporlarıyla ilgilenmektedirler. Bu kişiler her cumarwsi, belli saatler arasında ilgilendikleri spor dallarıyla ilgili çalışma yapmaktadırlar. 1) Herkes birbirinden farkl ı ve tek spor dalıyla ilgilenmektedir. 2) Bütün çal ı şmalar ikişer saat sürmektedir. 3) Tenis

ça l ışması açık

tenis kortunda; güreş, voleybol ve basketbol

çal ı şma l arı

spor salonunda; fut-

bol çalışması şehir stadında ve yüzme çalışması kapalı yüzme havuzunda yap ı lmaktadır. 4) Nehir'in 13.00 -15.00

arası

voleybol çalışması vardır:

5) Murat,

şehir stadında çalışacaktır. Murat'ın çalışması

6) Efe'nin

çalışması

spor salonunda, Nehir' in

16.00'da sona ermektedir.

ça l ışmasından

sonra

başlamaktadır.

7) Songül, seçtiği spor dalında raket kullanmaktadır.. 8) Cemil, spor salonunda, takım halinde oynanmayan bir spor dalında ça lışmaktadır. 9) Zeynep'in yüzme havuzunda ça lışması

b ittiği

anda Nehir'in spor salonunda

çal ışması başlamak­

tadır.

10) Tenis

çalışma

11) Güreş

saatleri ile futbol

ça l ışma

Ki iler

çalışma

saatleri

;aynıdır.

saatleri 17.00 - 19.00 a rasındadır.

Çalı ma Saatleri

Nehir Murat

Efe Songül Cemil

Zeynep

[/~

212 l ) 1

tJ

IS.00 - 17.00

Çalı ma Yeri


8 . Etkinlik

A) İyi bir spor aya kkabıyla ilgili aşağıda verilen bilgileri okuyunuz.

lyi Bir Spo r Aya kkabı Nasıl Olmalıdır?

1. Spor yaparken seçtiği niz ayakkabı, yerle vücu, umuz arasında kuvvet dağılımını etkileyen önemli bir faktördür. fau nedenle bir spor ayakkabı ayağı iyi sarmalıdır, ne bol ne de dar ohf alıdır. 2. Mümkünse ayakkabının bağcık bölümü uzun o imalıdır ve ayak bileğini de rahat ettirmelidir. 3. Ayakkabının burun kısmı geniş olmalı, parmak hareketlerine izin vermelidir. Ayak başparmağı ile ayakkabının parmak ucu bölümü arasında mesafe olmalıdır. 4. İyi bir spor ayakkabı, ayak tabanında oluşaca1: basıncı emebilmeli ve ayağa binen yükleri dengeli şekilde dağıtab i lmelidir. Bu nedenle ayakkabını ın tabanı ayağı iyi kavramalı, topuk kısmı yumuşak ve kalın o lma l ı, topuk kısmına gelen basıncı dağıtacak şekilde topuk orta bölümünde direnci dü~ük malzemeden yapılmış olmal ıd ır.

B) Yu karıda verilen bilgiler, günümüzdeki spor aıya kkabıların özellikleridir. Bu bilgilere hayal gücünüzü ekleyerek yeni bir spor ayakkabı ta sarlayınız . Tasarımınızı aşağıya yazarak anlatınız.

'lrr,, ,,,,~,,~,~'*"''''''''~~~~,~,,~~~,,,~,,,,,,,,~,~''''~'~'~'''''~'''~,,~,,~~~,,,~~,~,,,,,,,,~~,~,~,,,~'*'''~~,,,,~,~~~~,~'''''''~~,,~,'&,,~,,,~,,~,,,,,,~

t· ~

!z

! l ~ ~ i

•u••••H•••••••"''''''''"''''"''''"''''u,,,,,,,u,,,,,,,"''''''

1 l~ ~

~

~ .................................................................................................................................................. ,1

~

1

~

!

f

~ ............................................................................ ,ı, ,, .............................................................................. ~

1 ~ ! 1 ı ! !

............................................................................ ,ı• •··· ······ .. ············ .. ············ .. ··········· .. ············ .. ·············~!~

~

.............................................................................................................................................................. i

............................................................................................................................................................... !~ ~

~

~·······························································································································································~ ~ 1 ~ i ~·······························································································································································~ 1 !! ~

1 i

ı

i

j .............................................................................................................................................................. ~

.............................................................................................................................................................. i~ ~ .............................................................................................................................................................. ~ ~ ~ 1 i~ i

~

~

~

~

~ 1 ~ .............................................................................................................................................................. j ~ ı 1 ~

............................................................................

.. ············ .. ············ .. ············ .. ··········· .. ············ ..

,ı• •·· ······ ~ı iı i i j ............................................................................ ,,ı, ••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• ••• •••••••• ~ !i ii

j ............................................................................ ,,ı, ••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• ••• •••••••• ~ j j ............................................................................ ,,ı, ••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• •••• •••••••••• ••• •••••••• ~

~

~ i ~ ~ ~ ............................................................................. ................................................................................. 1 ~ 1 1 ~

j,, ........................................................................... ................................................................................. j

*

i ! i 1 ?'tı,.'''''~''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''~'''''~'''''~'''''~'''''~'''''~'''''~'''''~;:,..,,,,~,,,,,~,,,,,~,,,,,~,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,~,,,,,~,,,,,~,,,,,~,,,,,~,,,,,,.a-

GELECEK DERSE HAZIRLIK

Sağlıklı bir ~aşam için

asıl beslenmeli~iz? Araştırınız.


HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Sağl ıklı bir yaşam için nasıl beslenmemiz gerektiğii ile ilgili yaptığınız araştırma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınrızla paylaşınız. 2. Doğru beslenmenin sağlığımız açısından yararlar nelerdir? Açıklayınız.

Tarık USLU (1.914 - .. .)

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine

Çeşitli dergi ve ~a~ınevlerln ­

de ça lıştı . Editör olarak görev ~aptı . Çocuklara ~önelık eğitim ve bilim içerikli birçok

dikkat ederek sesli okuyunuz.

kitabı bulunmaktadır.

YEMEK, İÇMEK VE SİNDİRMEK Yı llar önce, birlikte güzel günler geçirdiğimiz bir arkadaşım di!" dedi.

yanıma

geldi ve "Babam bir kaza geçir-

"Evet, diş lerinin üzerinden araba geçti." "Sen benimle dalga mı geçiyorsun? Adamın dişleri nin üzerinden araba geçmiş ama evde oturmuş televizyon seyrediyor öyle mi?" "o·· ye ı ..." "Git işine be!" "Babam yoldan karşıya geçiyormuş. O sıra­ da hapşırmış. Hapşırınca ağzındaki takma diş­ ler yolun ortas ı na fırlamış . Bir araba da on ların üzerinden geçmiş. Hepsi bu ..." "Gülmeye başlarsam kızar mısın 7" "Yooo..." Dişler önemlidir. Ancak ağz ımızda yepyeni, sapasağlam dururlarken onların ne derece önemli olduğunu pek anlayamayız . Çoğumuz, fırçalamak gibi basit bir iş için bile tembellik yaparız. Ve on l arı kaybettiğimizde kalan ömrümüzü buna pişmanlık duyarak geçiririz. Hem de ağzım ıza attığ ı mız her lokmadan sonra, ısırdığı -


mız

her elmanın ardından ... Çünkü yediğimiz yiyecekleri sindirme işi zannettiğimiz gibi midenin derinliklerinde değil dişlerimizin keskin uçlarında başlar. Bir pelikan o l madığımız için ağz ımıza attığımız yiyecekleri iyice çiğnemeden kolay kolay yutamayız. Yiyecekleri önce bir güzel çiğnemeli, küçük parçalara bölmeliyiz. Dişler, kelimenin tam anlamıyla mükemmel birer öğütme makinesidir. Lokmaları ön dişlerimizle koparır, sonra da arka d işlerimizlıe iyice öğütürüz. Evet, artık yutmak için hazır haldeler. Fakat bu sırada mükemmel bir yardımcı imdaıdımıza koşar: tükürük! Tükürük, ağzı mızdaki lokmaları bir yandan yumuşatırken bir yandan da on ların içindeki faydalı mineralleri ayrıştırarak mide için hazı rlar. Yani tükürük sadece su değild ir. Çok özel bir salgıdır. Dişler tarafından öğütülüp un ufak haline getirilen yiyecekler, tükürük ile bir güzel ıslatılıp hamur haline geldikten sonra kolayca boğazımızdan aşağıya yuvarl anıverirle r. Bu s ırada dilimizin de hatırı sayılır miktarda yardımı vardır. Dil, bir kürek gibi lokmaları gırtlağımızdan aşağıya yuvarlar. Bu sırada yutkunuruz ve gırt l ağım ızı çevreleyen bir dizi kas, bu yutma işlemi sırasında lokma l a rı yemek borusuna iter. (... ) Yemek borusundan geçen lokmalar mideye, "'mide ağzı" denen dar bir kapıdan geçerek girerler. Burada birtakım büzücü kaslar vard ır ve bu kaslaır, midedeki sindirilm iş yiyeceklerin yemek borusuna doğru çıkmasına engel olurlar. Nihayet midemiz,e kadar gelen besinler, burada son derece etkili bir asit kazanının içine düşmüş gibi olurlar. (... )

Midemize inen yiyecekler, mide asitleri tarafından eritilir ve ortaya çorba kıvamında bir bulamaç Midemizdeki bu yiyecek karışım ı, mide tarafından devamlı çalkalanır. Bu, çorbayı karıştırmak gibi bir işlemd ir. Ama biz bu çalkantıların hiçbirini hissetmeyiz. Oysa mide kasları tam üç farklı yönde kas ılır durur. Bu şekilde mide sı vıları ile besinıler iyice birbirine girer. Hala eritilmeyen yiyecekler eritilir. Eğer her yemekten sonra bu hareketleri hissedecek olsaydık içimizde bir çamaş ı r makinesi çalışı­ yormuşçasına rahatsız olurduk. Mide çalkalanır durur. İçerideki çorbayı oluşturan besinler iyice erir ve kıvamını bulur. Daha fazla midede kalmaları için sebep ka lmam ı ştır. Hem kim bilir bu midenin sahibi fena bir oburdur ve birazdan kocaman bir köfteyi, arkasından bir şişe ayran ve yarım tabak pilav ile aşağıya gönderecektir! Tarık USLU çıkar.


c--== ....- -- 1. TEMA - Sağlık ve Spor -----~ı----------------------. 1. Etkinlik Kelime

A) Aşağıdaki kelimelerin anlamlarını TDK Türkçe Sözlük'ten bulunuz. .Sözlükteki Anlamı

il

sindirmek ve/ikan sa/Qı

öqütmek nihaııet AeJ't'

hulamac

-

.

"

~-

~

B) Yukarıda ki kelimelerden üç tanesini seçerek bu kelimelerin geçtiği bilgilendirici bir paragraf yazınız .

2. Etkinlik: Aşağıdaki soru ları metinden harek tle cevaplayınız. 1. Metnin başında yer alan karş ılıklı

konuşmada

sizi şaşırtan bir şey oldu mu? Nedenleriyle

an latınız.

2. Metne göre diş lerimizin ne derece önemli olduğunu ne zaman anlarız? Bu durumu yaşam ı ­ nızdan örnekler vererek yorumlayınız. 3. Metinde tükürüğün sindirimdeki önemi ile ilgili verilen bilgiler nelerdir? Açıklayınız. 4. Metinde anlatılan sindirim aşama ları nelerdiır? Bu aşamalardan hangisi sizce daha ilginçtir? An latınız.

5. Yazar, midedeki yiyecekler ile ilgili hangi benzetmeleri yapm ıştır? Bu benzetmeleri yapmas ı ­ nın nedeni ne olabilir? 6. Sağlıkl ı bir yaşam ve sindirim sistemi arasında nasıl bir ilişki olabilir? Açıklayınız.


A) Lokman Hekim'in "Oburluık ve iştahsızlık bedenin baş düşmanıdır." sözünden hareketle öğretmeninizle oluşturacağınız grubunuzla birlikte bir konuşma metni yazınız.

3. Etkinlik

B)

Hazırladığınız

arkadaşlarınıza

metni bir grup sözcüsü belirleyerek sununuz. Konuşmanıza etkileyic:i bir hitap

ifadesi ile başlayınız.


.... c:::=:: - -- 1.

T EMA - Sağlık ve Spor -----~ı----------------------.

4. Etkinlik

A)

Aşağıdaki

duyuru metnini sesı;iz okuyunuz.

YIL SONU MEZUNİYET YEMEGi DUYURUSU Bu yı l 8. sınıftan mezun olacak öğrencilerimiz için düzenlenecek mezuniyet ~emeğimizin ayrıntılan aşağıdaki g ibidir:

Yemek Tarihi: 2 Haziran 2019 Yer: Okul Bahçesi Saat: 18.30 Program Ayrıntıları: 18.30: Okul Müdürü Tarafı ndan Yapılacak Aı;ılış Konuşması 18.45: Dereceye Giren Öğrencilere Plaketlerinin Verilmesi 19.00: Yemek Zamanı (Yemeği miz için 2 çeşit menü hazırlanmıştı r.) K:ırmızı Menü

Beyaz Menü

-• Çorba (Mercimek veya Düğün Çor-

• Çorba (Mercimek ve~a Düğün Çorbası)

• • • •

bası)

Pilav (Pir inç ve~a Bulgur Pilavı) Salata Tavuk 1--kışlaması Tatlı (Kadm.ııf veı..ıa İrmik Helvası)

• • • •

Pilav (Pirinç veya Bulgur Pi lavı) Salata Kuzu Kavurması

Tatlı (Kadauıf veı..ıa İrmik Helvası)

O kul Korosunun Hazırladığı T ür k 1--kılk Müziği Dinletisi Not: Programımıza öğretmenlerimiz ve 8. sınıf öğrencileri miz aileleri~le birlikte

20.00:

katılacaklardı r.

B) Yukarıdaki duyurudan hareketle soruları 1. Niçin iki fark lı menü h a zı rlanm ı ş olabilir? 2.

Kı rmı zı

me nüyü seçen bir

ki şi

cevaplayınız.

hangi yemekle ri

3. Beyaz menüyü seçen bir kiş i hangi yeme kleri

a l nnış

a l mış

o labilir?

o lama z?

4. Ha ngi yeme klerde misafirlere birden fazla seçenek s u n u lm u ştur?


5. Etkinlik: Aşağıdaki cümleleri uygun deyim erle örnekteki gibi tamamlayınız.

1. Misafirimizi

uğurlarken ................................. .YlJ.9ln.tJ...$.tJ§lık ........................deriz.

2. Konuşmasını beğendiğimiz birine .......................................................................deriz.

3.

Eğer beğendiğimiz şey el emeği ile yapılmışs......................................................deriz.

4. Üzücü bir durum karşısında avunmak için ........................................................... deriz. 5. Köt ü bir durumdan söz ederken ya da

eline sağlık

6. Etkinlik

üstüme iyilik sağlık

şaşırdı)gımızda ..........................................deriz.

sağl ık olsun

ağzına (diline) sağlık

a 1 ağıııa sağlık

A) Aşağıda ki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.

Akşam yemeği ile sabah kahvaltısı arasında yaklaşık 10-12 saatlik uzun bir süre vardır. Bu siire içerisinde gereksinim duyulan enerji ve besin ögeleri vücut depolarından karşılanır. Bilimsel veriler kahvaltının, sağlığın sürdürülmesinde önemli bir öğün ol'duğunıı göstermektedir. Kahvaltı öğünü atlandığında gün içerisinde halsizlik, güçsiizlük, baş ağrısı, dikkat ve algılamada sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Kahvaltı alışkanlığımız zaman içerisinde şekillemırek kiiltürümiize ve kişisel deneyimlerimize göre değişmektedir.

TUrkiye'ye Özgii Besin ve Beslenme Rehberi B) Yukarıdaki metinle ilgili a şağıda verilen bilgil,erden doğru olanların yanına "D", yanlış olanların yanına "Y" harfi koyunuz.

• • • • •

Günün en önemli öğü n ü kahva ltı dır. ( ..... ) sabah kahva ltı sına kadar o rtalama 9 saatlik bir süre vard ı r.( .... ) Ka hvaltı öğünü at l a n d ı ğı nda ka rı n ağrıs ı görü lü r. (... .) Ka hvaltı alışkan l ığ ı mız kültürümüze ve ki şise l deneyimlerimize göre değişi r. ( ....) Ka hvaltı öğününü atlayan ki şi l erin akademik bcışarı l a rı düşük olur. (..... )

Akşam yemeği nden

C) Okula gelmeden önce düzenli olarak kahvaltı ediyor musunuz? Nedenleriyle açıklayınız. D) Sağlıklı bir kahvaltı için kendinize menü hazırlayınız. Menünüzü aşağıya yazınız.


c--== ....- -- 1. TEMA - Sağlık ve Spor -----~ı------------------~ -.... 7. Etkinlik

A) Aşağıdaki cümleleri okuyunu:z. Cümleleri okurken altı çizili kelimelerin hangi amaçla kullanıldıklarını açıklayınız.

Müzik ve ş iir her zaman iç içe o lmuştur. Sanatçılar iın_yazarlar topluma yön verirler. Dil önemli bir araçtır ama çok dikkatli kul l anılmal ı d ı r. Çok çalışmal ıy ız çünkü ülkemizin gel eceği çalışmamıza Başarı çok uzak zannedilir oysa kitapların arasındadır. Trafik kurallarını

çiğneyenler var

bağlıdır.

halbuki o kurallar bizi koruyor.

B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.

çünkü

halbuki

ve

fakat

ile

1. Kitapların kendileri küçük olabilir .............................. bize sundukları dünyalar sonsuzdur.

2. Sinan'ı uzun zamandır bekliyoruz ................................. hiç geç kalmazdı.

3. Bizler ülkemize ....................................... bayrağıJı ıza kalpten

bağlı insanlarız.

4. Düzenli spor yapmalıyız ..................................... ~ızenli spor yaparsak sağlıklı oluruz.

C) Aşağıdaki kelimelerden iki tanesini kullanarak "ısağlık" konulu bilgi verici bir metin yazınız. Metninizde sağlıkla ilgili atasözü ve deyimler kullanınız.

oysa ile

l ~ 1

~

halbuki

hatta

ve çün kü

fakat


8. Etkinlik: Aşağıda bir bisikletin kullanım kıla uzundan alınan bölümler verilmiştir. Kılavuzun ilgili bölümlerini dikkatle okuyarak etkinliğinij i tamamlayınız. ~

UYGUN VİTES SEÇİMİ V E DOGRU VİTES KULLAN iMi Sayın Kullan ı cı,

SÜRÜŞ GÜVENLİGİYLE İLGİLİ UYARILAR

'

* Bisikletinizi kullan ı rke n mutlaka kask veya

* Bisikletinizle hareket halinde değilken vites

koruyucu başlık kullan ı nız. * Bisikletinizi yaya kald ı rım l arı nda kullanmayınız . Her zaman yayalara yol veriniz. Yoğun trafikte dikkatli olunuz. * Sürüş sı rasında çevrenizle i l etişiminizi kesecek ku l aklı k, şapka vb. ku ll anmayın ı z. * Bisikletinizi ku llan ı rken ani ve sert manevralar yapmayı nız . * Gece sürüş yapacağı nız zaman bisikletinizin aydın l atma sistemini kontrol ediniz. Görünürlüğü yüksek kıyafetl er ve renkler tercih ediniz.

değiştirmeyiniz.

Vites değiştirme işl emini sadece pedal çevirirken gerçekleştiriniz. * Vites değiştirirken ters yönde pedal çevirmeyiniz. * Ön ve arka vites değişimini ayn ı anda yapmaya çalışmayı nız. * Vites mekan izmanızı, zincirinizi ve vites dişlilerinizi düzenli olarak yağlayı nız . Aksi halde zincirinizde ve vites mekanizman ı zda aşınma l ar meydana gelebilecektir. * Bir aylık ku l lanımdan sonra bisikletinizin vites ayarl arını bir bisikletçide tekrar yaptırınız.

'

A) Aşağıdaki soruları bu kılavuza göre cevaplayı nız.

Bisikletle hareket halinde değilken yapı lmaması gereken davranışı yaz ınız. Vit es değiştiri rken dikkat edilmesi gereken kurallardan birini yazınız. Ömer' in bisikl etinde bir süre sonra zincir a rızası meydana gelm iştir. Ömer, kullanım kılavuzundaki hangi u yarıya uyma dı ğı için Ömer'in bisikl eti arızalanmış olabilir? Açıklayınız.

Bisikletinizi sürerken çevreyle i letiş i mi n i zi kesece!k davranışlarda bulunmanın sakıncaları neler olabilir? Örn eklerl e anlatı n ız.

B) Aşağıdakilerden hangileri bu kılavuza göre yapılması gereken davranışlardandır? Başına çarpı işareti (X) koyarak işaretleyiniz.

) Yaya l arın gü ven l iğin i t ehlikeye atmadan s ü rüş yapmak ) Ön ve arka vitesleri aynı anda deği ştirmek ) Bisikl eti ku l l anacağımız arazi ye göre lastik seı;mek ) Sürüş sı ras ı nda koruyucu kıyafetler kullanmak ) Vites değiştiri rke n düz yön de pedal çevirmek

*

GELECEK DERSE

3 7

RLJK

Geçmişte insanla rın beslenme alışkanlıkları nasıldı? Aile bü~üklerlnize d an ışarak

bir araştı rma ~apınız.


....- --- - -1. TEMA - Sağlık ve Spor --------'~!ıf-----------------......

1

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Geçmişte insanların beslenme biçimleri ile ilgili E~dindiğiniz bilgileri arkadaş la rınızla 2. Sağlık ve spor arasında nasıl bir ilişki vardır? Açı dayınız.

paylaşı nız .

*Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

OBEZİTE HAK.K.INDA /0 SORU /O CEVAP I. Obezite veya

şişmanlık

nedir?

.3. Obezite neden

oluşur ?

Obezite, bir başka deyişle şişmanlık, sağlığı " Aşırı ve yanlış beslenme alışkanlıkları bozacak ölçüde vücutta anormal veya aşırı yağ " Yetersiz fiziksel aktivite birikmesi olarak tammlanmaktadır. Obezitenin "Yaş belirlenmesinde sıklıkla Beden Kitle İndeksi " Cinsiyet (BKİ) kul/amlır. " Eğitim düzeyi " Sosyokültürel etmenler 2. Beden kitle indeksi nedir ve niçin kulla- " qe/ir durumu mlır? " Hormona/ ve metabolik etmenler ·· qenetik etmenler Beden Kitle İndeksi, bir kişinin ideal boy ve " Psikolojik problemler kilo oranma sahip olup olmadığmı anlamak için ·• Sık aralıklarla çok düşük enerjili diyetler uykullamlan bir hesaplama yöntemidir ve boya !9ulama uygun vücut ağırlığmm belirlenmesinde kulla- " K.ullamlan bazı ilaçlar mlır.

·4. Obezite bir hastalık Evet. Eski

mıdır?

çağlarda zenginliğin

simgesi olduobezite günümüzde tedavi edilebilen kronik bir hastalık olarak kabul edilmektedir.

ğu düşünüleYJ

S. Obezitenin tedavisi var mıdır? Obezitenin çeşitli tedavi yöntemleri vardır. Obezite tedavisinde kullamlan yöYJtemler beş grup altmda toplaYımaktadır: I. Tıbbi beslenme (diyet) tedavisi 2. Egzersiz tedavisi 3. l>avramş değişikliği tedavisi 4. İlaç tedavisi S. Cerrahi tedavi


Obezite tedavisi hekim, diyetisyen, psikolog fizyoterapistten oluşan bir ekip tarafmdan düzenlenmelidir.

6. Obezitenin yol lerdir?

açtığı sağlık sorunları

ne-·

ğurıuzda sizin boy ve kilonuzu ölçerek Beden

K.itle İrıdeksirıizi hesaplayacak ve obezite durumunuz var ise gerekli tedaviyi almak üzere sizi ilgili uzman ve diyetisyerıirı bulunduğu bir hastaneye sevk edecektir.

q, · · · · · · · · · ·

diyetlerinde nelere dikkat

edilmelidir ?

l>iyabet l>amar hastalığı Safra kesesi hastalıkları Bazı kanser türleri

l>iyete başlamadan önce hekim korıtrolürıderı geçilmeli daha sonra diyetisyen kontrolünde zayıflama diyeti uygulanmalıdır. Zayıflama diyetleri bireye özgü olmalı, bireyin cinsiyetine, yaşma, boyuna, fiziksel aktivitesirıe, beslenme alışkanlıklarına uygun olarak plarılarımalıdır. Yavaş ve uzun bir sürede zayıf­ lamalı, ağırlık kaybı, haftada O.S-1 kilogramı geçmemelidir. l>iyet ile birlikte düzenli fiziksel aktivite yapılmalıdır.

K.ireçlerıme

Horlama Karaciğer yağlanması Astım

Toplumsal uyumsuzluklar K.as-iskelet sistemi problemleri

7. ileri yaşlarda

Zayıflama

zayıflamak zorlaşır m ı?

Metabolizma her orı yılda bir yavaşlamak­ ta, yaşla birlikte farklı beslenme alışkanlık/ar/' oluşmakta, fiziksel aktivite düzeyi azalmakta,

10. Fiziksel aktivitenin obezite tedavisinde nedir?

faydası

Bu-

Obez ve fazla kilolu bireylerde egzersiz, yağ

yam sıra geçmişte yapıları birçok diyet: girişimi de durumu güçleştirmektedir. İleri yaşlarda da vücut ağırlığmı dengelemek: için yeterli ve dengeli beslenme ile birlikte yaşa, uygun egzersiz programı seçilerek uygulanma-

dokusu ve karm bölgesindeki yağlanmayı azaltmakta, diyet yapıldığmda görülebilen kas kütle kayıplarım önlemektedir. Ayrıca karı kolesterolü, karı yağları, karı şekeri ve karı basmcmm derıgelerımesirıe yardımcı olur, stresi azaltır ve kendine güveni artırır.

vücudun hormona/ dengesi

değişmektedir.

rıurı

lıdır.

'B. K.ilo kontrolü içiYI nereye Bağlı bulurıduğurıuz

başvurabilirim?

aile hekimine başvurdu-

T.C. Sağlık Bakanlığı Broşürü


1. Etkinlik

A) Aşağıdaki kelimeleri anlamlarıyla örnekteki gibi eşleştiriniz. ;

··································· ı · · ····································································· ..,·,

:..~~~.~..~qr.~~~·~..~!r..f.~~.J.~~'.~~-!?!.~~t .................................................. )

:_............................ dİ!JObet .

.---············································································································ 4en/er/e ilgili, kalıtımlıı ilgili. ..............................................................................................................

.............................. i .......................... kronik .•i

f_

( K~;,:~;~·.;~ji;;;~·;.i;~;~~r,~i;.~;.;j;;;~i;;,;~k·.;;;;~~;;i~.·~~i~;;;,~;;~~:.;jb·~..')

·

·...?.~!?~.k'!Jlr!'JÇJ.Ş}!?!..ş~ğ.!f!.t()!J...~!ş/.............................................................

········· .....................................................·······-- ........................ ·······~···.·..

; ( ..t...................... \

' e men

'

·...........................·~

canlı

hücrelerde hareketi, enerjiyi sağlamak . değişimlerin bütünü, ôzümlemenin ve j

.

·,

:

(-.~~f!.~~~~~'!. .........:=

§~.~~:..~.~~~!'.1.':.....................................................................................)

(~·,:;j;k~~··~~;~··~;;;·~~;; fi~k;~~~;: ~~~;~;~~· ·~~.b~;;;.b;~··~~;;;~.~~~~~~; .....> =. .

.· . .........................·.

\9_~f!~ı:~~?:..f.~!"!.!~:.~~~: .. tf.~!~ı:~~t:.. ~~ı:..~!r!:..~?.~~?:.: .................................,/

:. ~~~~!.~~ ..·-........ ...= eşleştirdiğiniz

2. Etkinlik: Aşağıdaki

organizmada veya

·-............................................................................................................... .r.?..!."!!.~?!.?.~!.~...~f.~."!!~:..........................................................................:

. ..........................

B) Anlamını

Canlı

j için oluşan, biyolojik v i• kimyasal . d I t 1

kelimeleri sözlük sırasın a uygun biçimde sı ralayınız.

soruları

metinden hareke , e cevaplayınız.

1. Obezitenin o l uşum nedenleri nelerdir? Örnekler veriniz. 2. Obezitenin o luşum nedenlerinden hangisinin daha yaygın görüldüğü n ü düşün üyo rsu nuz ? Ne denleriyle anlatın ı z. 3. Eski çağl arda obezite neyin simgesi o larak kabul ediliyordu? Bunu gerekçelerinizle birlikte yorum layın ız.

4. Obezitenin tedavi yöntemleri nelerdir? Açıklayın ı z. 5. İl eri yaş l arda zayıflamak neden zorlaşmaktad ır? 6. Zayıflama diyetlerinin bir plana uygun şekilde h az.ırlanması ile ilgili düş ü ncele rin iz nelerdir? 3. Etkinlik: "Sağlık" kelimesinin sizde çağrıştırdı 1 1arını aşağıdaki noktalı alanlara yazınız. Yazdığınız kelimelerden üç tanesini kullanarak bir bnuşma yapınız.


r

A) Aşağıda, "Beden Kitle İndı!ksi (BKİ)" ile ilgili açıklamalar verilmiştir. Bu açık­ lamaları dikkatle okuyunuz.

4. Etkinlik r

Beden Kitle İnde ksi (BKİ) Nedir? Bir kişinin ideal boy-kilo oranına sahip olup olmadığını anlamak için kullanılan bir hesaplama yöntemidir. BKİ hesaplanırken kişin in ağırlığı , boyunun (metre türünden) kendisiyle çarpımına bölünür ve bir sayı elde edilir. Elde edilen bu sayının BKİ cetvelinde hangi ara lıkta olduğuna bakılarak kişin in BK İ'siyle ilgili sonuca u l aşıl ı r.

"\

BKİ hesaplamak için şu işlem yapılır: Ağırlık

(kg)

Boy (metre) x Boy (metre) Örneği n ağırlığı 74 kg ve boyu 1,82 m olan bir kişinin BKİ'si hesaplamak için şu işlemin yapı l ması gerekir: _ ___,_7_. 4__ =22,36 1,82 X 1,82

B Kİ ıCetveli

BKİ Değerinin

BKİ Değeri

Ne Yapıl malı ?

Anlamı

18,5 a ltı nda

Düşük

18,5-24.9

Kilolu

Normal

aralığında

25 - 29,9

Kilolu

aralığı nda

Aşırı

30 ve üstü

kilolu

Düzenli ve deng:eli beslenerek kilo almaya ve uygun kiloya yükselmeye ça lış ınız. Düzenli, dengeli beslenerek ve egzersiz yaparak kilonuzu korunmaya ça lış ı nız. Düzenli, dengeli beslenerek ve egzersiz yaparak fazla kilolarınızdan kurtulunuz .. Aşı rı kilolarınızdlan kurtu lmak için bir sağlık kuruluşuna başvuru nuz ve uzmanlardan yard ı m al ı n ız .

B) Sağdaki tabloda boy ve kiloları verilen kişilerin BKİ'lerini hesaplayarak değerleri normalin altında veya üstünde olanların başına çarpı (X) işareti koyunuz. C) Siz de kendi BKİ'nizi bu yöntemle ya da http://beslenme.gov.tr/index.php ?page=55 sayifasını kullanarak hesaplayabilirsiniz.

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastaiıklar Daire Başkanlığı

:

~~~ r-.,.

1

v<W!!1ı~

Haberler

----

Ki ş i l er

Boy (m)

Ağırl ık

Gülseren

1,65

43

Kerem

1,68

60

Selvinaz

1,57

71

Cengiz

1,69

55

Site ~ - - ~ ~

1111,,,,_ __ fıkek.

Ocak

2013 •

(kg)


5. Etkinlik

A) Aşağıdaki afişi inceleyiniz.

J~fişin hazırlanış amacı

nedir?

Düşünceleriniz_i

arkadaşlarınızla paylaşınız.

B) Yukarıdaki

afişin hazırlanış amacından

manızı aşağıdaki

hareketi,~

arkadaşlarınıza

bir konuşma yapınız.

Konuş­

forma göre planlayınız.

il Konuşmamın konusu: ...................................................................................................................... Konuşmamın amacı: ......................................................................................................................... ••••••••••••••••••n•••H••••••••••••••••••••nu•••••••••••••Uou.,o,,,,,u,oo,,,il ,oo,,,uoo,,o,,,,,,.,,,,.,,,,,,,,,,uoo,,,,,,,,,,,,,,,.,,,,,,,uooo,ou,o,,,,

Konuşmamın ıçerıgı:

...........................................................................................................................

' ................................................................................................................................................................

Konuşmamın ana fikri: ....................................................................................................................... ..

·'

...............................................................................................................................


6. Etkinlik: " Sağlıklı Beslenme" konulu bir afi Jtasarlayınız. Afişin ize uygun bir slogan yazınız. Tasarladığınız afişi büyüklerinizden yardım al ırak sosyal medyada paylaşınız .

,

7. Etkinlik: Aşağıdaki üyelik formunu, isten n bilgiler doğrultusunda doldurunuz.

GENÇLİK HİZMETLERİ VE SPOR İL MÜDÜRLÜGÜ

SPOR MERKEZLER İ SPORCU KAYIT FORMU

T.C. KİMLİK NUMARASI ADI SOYADI DOGUM YERİ VE TARİ Hİ (GÜ N / AY/ YIL) CİNSİYETİ

BOY VE KİLO B İ LGİLERİ

.......... / .......... / .......... Kız [ ]

Erkek

D

............... cm/ ............ .. kg

OKUL VE SINIF B İLGİLERİ İLGİLENDİGİ SPOR DALLARI

ADRES BİLGİ LERİ Velisi bulunduğum ve yuka rı da bilgileri verilen öğrenci n i n, spor faaliyetlerine katıl masında herhangi bir sakınca bulunmad ı ğı nı taahhüt edıer, spor faaliyet lerine katı l mas ı için gerekli izni verdiğim i belirtirim. Veli Ad ı Soyad ı : .............. .... .......................... .......... .. Tarih: ............. ...... ......................... .......... .. İmza: ............ ...... .......................... .......... ..


-

..-

~

Türkiye Beslenme ve Fiziksel Aktivite Piramidi 12-18 Yaş

!)O

:-ı.ı

~

~ s=::

11:'

s· ~

)> 1

(/)

-~

l>

Hareketsiz Yaşam

Bdgısa1c1r, O'rU1 kmlan,

j rıJI

te!evll)tll1vb.~dagtinde2saattenlaılazarnaı~nu

ti

.)",.,

*- ,. ~~=~~==~= : , . ~ mro {;: .,. Haftada 3Gün Yüksek Şiddette Aktiviteler

koşma.

•Tempolu , Tempolu bisıklete bimıe , Hırlı dillS {ııeya ııımpolu dııns. halk oyııılan)

•Yüzme , Boks , Tenis , Baske!hal , Fı&t , Karate giıı sporlar

1 •

r Haffadal li~n Kas Ve Kemık ~-•ıntıııı~•y,ıdııır1ıuı.ıı.m.kıı11-1 11 ı.eı Güçlendiren Aktiviteler ıaılaıııgarıııiıJıb,ıifln\ılııısıaıııeııP· ııirır ıılııl ~ dıır.m,ıaıQICJ ırmm.ı. ımnzııl

Süt, yoğurt, peynir grubu günde 3porsiyon Et, yumurta, kurubaklagiUer günde 2Y2-4 porsiyon

,~

il 1 -, ··l

· 11a..qr.ıı-ını1ı~~ııb'f.ıfuı.tıqriQ

Seyrek ve az miktarda tüketiniz (Sıvı ve katı yağ~r.şeker ve tatlılar vb.)

(.'\

li .~1't . ~* :.ı.

.

......_

••

·

"A., - ,. '

ı.ı ·.:.

Sebze grubu günde 2Yz-4porsiyon I Meyve grubu günde 21h-3 porsiyon

~

Q..

(/)

Ol!< 111

C.

...otr

""c::

a. 11>

<11>

...111 :::ı

!r. il.!. 11>

:::ı.

Q..

..

~

Günlük Aktiviteler ·Bısı\ıeı,b,11111'· ııa:enka')ma,Evı,ı1ıa1ıç, , Yakai1ııa-lırliıma ~ren ı;ıuriar a ı e e 11<?n (fnıb 9ı~Mıırııı«eiı oııuıa gııme ın. Her Gün 60 Oak. .PıMı,aı;*g,M!l'.ıtı,ımı,ı

Ürt ş· dd it

aıı.ma1ı. yakartopvlı.rokaı ıı,ımlan llj!lilmak Yapılan aktiviteleriı çoğıııluğunun güneşten yaıartanmak adına (O ~t. kemiksag~ğı) açılı. havada ~lması tercih ealmeliılir.

1 .... ı>;;• 1 ,

~

,...

,

Tahıl grubu ekmek, bulgur, pirinç,

makama günde 4'h-8 porsiyon

....,.....-

,o:"' il)

;:;· 11>

o

,o:"'

C:

J)

<C:

'~ 010,b ,.- .

!"

:,

f.

C:

B_

;.;-

111

İİı

"

o

C..O<

".,o


F

B) İncelediğiniz broşürden hareketle a şağıdaki ut kinlikleri yapınız.

1. Piramidin alttan ikinci basamağında yer alan besinlerin önerilen günlük tüketim nız

miktarlarını yazı-

. .......................................................................................................................................................................

2. Piramidin en üst basamağı nda yer alan besi nimin tüketimiyle ilgili neler önerilmektedir? Bu besinlerle ilgili yap ılan öneriyle ilgili düşüncelerinizii yazınız .......... ............................................................. ... 3. Kas ve kemik güçlendiren aktiviteler arasında ........................................... ve ...................................... . sayılabilir.

4. Hareketsiz yaşam süren bireyler için bu broşürde şunlar önerilmektedir: .................. .................... . 5. Bisiklete binmek, paten kaymak ve yürüyerek okula gitmek gibi aktiviteler ........................ .............. . ........................................ aktiviteler olarak adlandırı lmaktadır. 6. Kendinizi bu piramidin hangi basamağına yerlE~tirebilirsiniz? Nedenleriyle yazınız.

9. Etkinlik: Aşağıdaki fıkrayı okuyunuz. Fıkrad verilmek istenen ana düşünceyi bulunuz.

EVİNİZİ DE HATIRLAYIN

Nasrettin Hoca günün birinde hastalanır. l(atak yorgan derken Hoca'ya geçmiş olsun ziyaretleri baş­ lar. Bir gün böyle, iki gün böyle... Bu arada Hoca da yatağın içerisinde ağrıların etkisiyle kıvranmaktadır. Geçmiş o/suna gelen komşular ilk geldiklerinde, - Hocam, geçmiş olsun, ne oldu, nasılsın, dedikten sonra hastayı bırakıp kendi aralarında sohbeti koyu/'aştırmaktadırlar. Hoca'nın hanımı da gelenlere şerbet ikram etmekte bu arada vakit de ilerlemektedir. Her gelen oturmakta bir türlü kalkmayı hatırlayamamak­ tadır. Hocanın ağrısı çoktur ama misafirlerine de- "Kalkın gidin." diyemez. Ne kadar inlese de sızlansa da of/asa da hepsi boşuna... Bütün bu of/amaların sonunda hiç kimse yerinden kıpırdamaz. Vakit epey ilerleyince misafirlerden biri: - Hocam, kusura bakma, geç oldu, biz gidelim, daha sonra yine geliriz. Bir emrin olursa haberimiz olsun, deyince Hoca taşı gediğine koyuverir: - Vallahi komşular bu öğüdümü iyi öğrenin. 1'3undan sonra hasta ziyaretine gittiğinizde evinizi de hatırlayın, başka da bir diyeceğim yok, haydin güle güle, der.

*

Habip ALMİŞ - Cengiz YAKINCI

GELECEK !DERSE HAZJRLIK

İlgi du~duğun uz spor dalı ile ilgili bir haber metni araştırınız.


1. TEMA -

Sağlık ve Spor

HAZIRLIK ÇAUŞMALARI 1. İlg i duyduğunuz spor dalı ile ilgili araştırdığınız haber metnini arkadaş l arınızla paylaşınız. 2. Dinleyeceğiniz metnin baş lığı ve görsellerinden hareketle konusunu t ahmin ediniz.

*

Metni dinlerken

bilmediğiniz kelime ve

kelime gru plarını not a lınız.

VAZGEÇMEYENLERİN HİKAYESİ ( D inıl eme

Metni )


A) Metni dinlerken not ald ıığınız kelime ve kelime gruplarının TDK Türkçe Sözlük'ten buluınuz.

1. Etkinlik K.eJime veya K.eJime qrubu

Sözlükteki

anlamlarını

Anlamı

il

il il il

il il '

B) Anlamlarını

öğrendiğiniz

"

kelime ve kelime gruplarından üç tanesini birer cümlede kullanınız.

1.........................................................................................................................................................................

2 ........................................... ............................................................................................................................... .

3 ............................ ......................................................................................................................... ................. .... .

2. Etkinlik A)

Dinlediğiniz

metne farklı

B)

Dinlediğiniz

metnin ana fikrini yazınız.

3. Etkinlik: Aşağıdaki

başlıklar

soruları

ö neriniz.

metinden hare etle cevaplayınız.

1. "Ampute Futbol Şampiyonası Finali' nde, A M i ll1Takım'ı mız,

ikinci kez Avrupa şampi yonu oldu." cümlesinin örtülü şekil de

İ ngi ltere'yi içerdiği

2-1 yenerek üst üste

bilgiyi

açıklayı nız.

2. Millilerimize madalya ve kupaları nı veren kişi kimdir? 3. Ampute M illı Futbol Takım ı'mızın oyuncu ları ile ilgili verilen bilgilerin sizde düşü n ce l er

u yand ı rdığı

duygu ve

nelerdir? Anlatı nız .

4. Ampute M illı Futbol Takımı'mız milletimize lhangi özell ikleriyle örnek o l maktadı r? 5. Warren Bennis ( Vo rı n Benis)'in "Büyük başa,rılar, ancak başarabileceklerine inanan insanlar tarafından

e lde

ed i lm iştir."

sözünün sizde uyand ırd ığı duygu ve düşünce l er nelerdir? Açıklayınrz.


------1. TEMA - Sağlık ve Spor -------.:ır--------------------! 4. Etkinlik

Aşağıda ki ha ber metinlerini biir ha ber sunucusu olduğunuzu hayal edere k sesli o kuyunuz.

Bora İsmail BİREN Sporcu-Eskrim, t;;ençler Türkiye Eskrim Şampiyorıası, K.orıya, 2014.

Niha>? CıÜNEYLİc,fL Vole!fbolcu-C,alatas C,alatasara!I-Fe>?erbah ara!/ çe Maçı, 20/S.

K.arşılaşmayı 14-13 önde götürürken karşılıklı yapıları bir hamlede lehirıe yarılış karar vererı başhakemi uyardı ve kazanacağı madalya rakibirıin oldu.

Maç sırasmda

k

se!fircı'lerin ha ı.

Jçı OYI arbedede, Kem ere" b atmaları iizeriYıe ,. cJ.·.7~- ancı madde ' Ken

ı guvenı · ~.

.

sa!fıp hakemle k . . ıgmı hiçe re e>?dmı sinı>r ..ı on/arı korum r- euerek Ofla çalıştı.

Yalçın ÇETİN

Spor Spikeri, Türkiye-Hollavıda Jlıli/lı Futbol Maçı, K.ovıya, 20/S. Avrupa Futbol Şampiyo11ası elemelerinde Türkiye ile Hollanda arasında oyna.narı grup maçı içivı tribürı/ere gelevı devıeyimli spiker Y,a/çm Çetivı, 90 dakika boyurıca görme erıgelli seyircilerirı arasında oturarak maçı radyodarı ,arılatır gibi arı/attı. t;;örme erıgelli seyircilerirı, atmosferini hissettik/eri arıcak göreıınedikleri maçı yaşamalarırıı sağladı. ~) Ya!~~ığınız, tanık olduğunuz veya medya aracılı ğıyla öğrendiğiniz bir dürüst oyun (fai r play) 1 o rnegını arkadaşlarınıza anlatınız. Konuşmanızda beden dilinizi etkili bir şekilde kullanınız.

1 ~ 1


5. Etkinlik: Okulunuzun spor faaliyetlerindeki bısşarıları ile ilgili gerçek veya kurgusal bir haber metni yazınız . Haber metninizi arkadaşlarınızla aylaşınız.


c::

1. TEMA -

Sağlık ve Spor .

)

6. Etkinlik: Aşağıdaki yönergelerden hareketle s ıruları cevaplayınız. Sekiz takımın katıldığı bir turnuvayla ilgili bilgiler şöyle verilmiştir:

..

Karşı laşmalar

eleme sıstemıyle yap ı lmıştır. Karşılaşmayı kazanan takım bır ust tura çıkmış, kaybeden takım ise turnuvadan elenmiştir. Aşağıdaki

turnuva tabelasında kazanan takımlar"+',.

işaretiyle,

kaybeden takımlar"-" işaretiyle

belirtilmiştir.

1. Bu turnuvada şampiyon olan bir takım, kaç maç yaparak şampiyon olmuştur?

2. Yarı finalde H takımının F takımını elediği bir durumda E takım ı yarı finalde hangi takı mı elemiş olur? 3. E takım ının finalde elendiği durumda hangi takım şampiyon olmuştur?

Çeyrek Final K. rşılaşwıaları

A Talcıwıı

B

Talcıwıı

E Talcıwıı

G

Talcıwıı

l

H Talcıwıı

+

Yarı

Final

Final

Talcıwıı

K.arşılaşwıaları

K.orşı:loşwıosı

l> +

Talcıwıı

F Talcıwıı


7. Etkinlik

A) Aşağıdaki metni, altı çiziili kelime ve kelime gruplarına dikkat ederek okuyunuz. Bu kelimelerin metnin başlığı ile ilişkisini açıklayınız.

TURP G.iBİ OLMAK Kayak yapmayı çok severim. Küçük yaşımdan beri yarıyıl tatillerinde Uludagda kayarım ancak bu seneki tatilimi Ilgaz'da geçirmek istedim. Arkadaşlarımla birlikte Ilgaz'ın doruğuna çıkmak çok zevkliydi. Kayma noktasına vardığımızda Selim ortaya b.ir iddia attı: "Bitiş noktasına önce kim varacak?" diye bağırdı. Hepimiz heyecanlanmıştık. Yarışmaya başladık. Kendimden çok emindim. Hızla kayıyordum. Derken aniden kontrolümü kaybederek takla atmaya başladım. Kaç takla attığımı bilmiyorum. D urduğumda yerimden kalkmaya çalıştım ancak başaramadım. Belimde dayanılmaz bir acı vardı. Arkadaşla­ rım imdadıma yetişti. Durumun ciddiyetini fark eden Selim, hemen sağlık ekiplerine haber verdi. Oteldeki doktor. beni hastaneye sevk etti. Otele çağrılan ~ımbulansla arkadaşlarım beni Ankara'daki hastaneye götürdüler. Orada yapılan kontroller sonucunda d,oktor omurgamda bir zedelenme olduğunu söyleyerek beni hastaneye yatırdı. Hastanede on giin yattım. Taburcu olurken bana iki aylık fizik tedaviden sonra turp gibi olacağım söylendi. Doktorun bu söz ü beni: çok rahatlattı. En büyiik korkum kayak yapamamaktı ama doktorun yeniden kayak yapabileceğimi sö;ılemesi benim için en büyiik miijde oldu. H. Emel ŞİRİN B) Anlamını bildiğiniz bir deyim ile ilgili hikaye edici bir metin yazınız. Yazınızın içeriğine uygun bir başlık belirleyiniz. il

:

,.

.....................................................................................................................................................................

,. ......................................................................................................................................................................

: .................................................................................................................................................................... .

. *GELECEK DERSE HAZIRLIK Hacivat v e Karagoız ile ilgili bir a raştırma yapı nıız.


l . TEMA -

Soğl,k

ve Spor

4 C İHİT (Serbest Okuma Metni)

Türklerin yüzyıllardan beri oynadıkları bir ata sporudur cirit. Türkler, bu atlı oyunu Orta ltsya' dan günümüze kadar taşımışlardır. Osmanlı' da bayramlarda, yabancı devlet adamlarmm ağırlanmasmda ve ziyafetlerde atlı cirit oynanmaktaydı. Osmanlılarda "cirit oynamak" yerine "ciride binmek" tabiri de kullamlmış­ tır. /q, yüzyılda Osmanlı Devlednin erı gözde gösteri sporu olmuştur. Atalarımız barış zamanlarmda at ve askerlerini zinde ve kuwetli tutabilmek için atlı cirit sporunu tesis etmiş, insanları ruh ve bedenen eğiterek yarmlara hazırlamışlardır. Türklerde iyi sipahilerin yetişme­ sinin sebeplerinden biri de cirit oyunudur. Atlı ciritte hiçbir spor müsabakasmda bulunmayan "rakibi bağışlama" ve "affetme" şeklinde bir davranış vardır. Rakibinin önünü kesip, ona ciritle vurma imkôm varken vurmayıp bağışlayan sporcu puan kazanmaktadır. Bu yönüyle spor ve erdemin birlikte anıldığı asil bir yapıya sahiptir. Başlıca oyun alam At Meydanı' dır. Evliya Çelebi Kağıthane yolunda da

-~

.. .

ar-=

-c

,bir cirlt meydam olduğunu yazmaktadır. Cirit Oyunu, daha kırk elli yıl öncesine deığin Anadolu'da yaygm bir oyun olduğu halde .son yıllarda sadece Erzurum, Uşak, Erzincan, .Bayburt, Ankara, Manisa, Kars yörelerinde yaşamaya devam etmektedir. Cirit oyunu şu an Türkiye' de 12 ilde 70' irı üstünde kulüpte 2 biıvıin üzerinde profesyonel sporcu ile oynanmaktadır. Ayrıca yurt dışmda İran, Afganistan ve Türkistan Türkleri ile Türklerin yaşadığı Orta ,Asya' nm değişik bölgelerinde haıô canlılığmı .sürdürmekte ve ata sporu olarak yaşatılmak­ tadır.

Anadolu'nun çeşitli yörelerinde gençler düığün, bayram gibi özel günlerde, festival ve 1~erıliklerde cirit oyunu ile halka yönelik gösteri ımüsabakaları yaparak bu geleneği nesilden ne.sile aktarmaktadırlar. İrısanlarm ilgisini çekıvrıek ve onlara hoşça vakit geçirtmek için cirit ıvrıeydanmda davullar zurnalar çalmması da bir !gelenektir.


CiRiT NASIL OYNANIR ? Cirit oyunu at üzerinde iki ayrı takımla oynanır. Bu takımlar, 70 ila 120 metre genişliğindeki bir alanda karşılıklı olarak alarım erı gerisinde altışar, sekizer ya da orı ikişer kişi olarak dizilirler. Sağ ellerine atacakları ilk ciridı: diğer el/erine de yedek ciritleri alırlar. Cirit oyununa katılacak o/arılar iki takım halinde karşılıklı dizilirler. Aralarmda ortalama 100 metrelik bir mesafe bulunur. 'Dizilen takımlardan bir at/mm, atmı ileri sürerek karşı takımdan birinin admı söylemesiyle oyun başlar. Ona doğru atı­ m sürerken elindeki ciridi de kendisine fırlatır. Sonra geriye dönüp doludizgin kaçmaya başlar. Üzerine cirit fır/a­ tı/arı atlı, dörtnala kendisini kovalar. Arkadan gelmekte oları, elindeki ciridi kovaladı­ ğı atlıya fırlatır. Bu sırada önde koşarım dizisinden bir başka atlı da orıurı peşine düşer. Orıurı da hedefi, arkadaşım kova/ayarı atlıdır. Oyun böylece sürer. Cirit oyununda tek hedef atm sırtmdaki' binicidir. Bu yüzden atlılar kendilerini hedef' alan ciritlerden korunmak için at üzerinde çeşitli hareketler yaparlar: Eğilirler, dörtnala giden atm iki yarıma sarkarlar, hatta daha usta cirit oyuncuları at üzerinde akrobasiye varan hareketler gösterirler. Rakip oyuncuya her isabet puan kazandırır ve bütün oyuncular el/erindeki ciritleri savurduktan sonra takımlarm elde ettikleri isabet sayısma göre yenmiş veya yenilmiş sayılırlar. Ciridin ata isabet etmesi, savurarım oyun dışı kalmasmı gerektirir. Cirit sopasmm uç kısımları hem atlara hem de oyunculara zarar vermemesi için yuvar/atılır .ga da uç kısım/arma koruyucu başlıklar takılır.

Seyredenler ciritçilere ve atlara tezahürat etmek amaçlı çeşitli şekillerde bağırır, onları teşvik ederler. Eski ciritçi/erden bir kurul, oyunun sonucunu ilan eder. Cirit sona erince cirit oyununu düzenleyen/er başarılı o/arılara ödüller, ziyafetler verir. Selcerı ÇİFCİ


....----1, TEMA -

Sağlık ve

S or -----~ı----------------------.

TEMA SONU DEGERLENDİRME D Vitamini: Ba lı k yağı, süt, yumurta ve tereyağında bulunan bir vitamin çeşi d i dir. Kemikler ve diş sağl ı ğı için gereklidir. Sebze ve meyveler vitamin açısından oldukça :zengindir. Sağl ıklı bir yaşam için her tür vitaminıden almak gerekir. Kirsten ROGERS- Corinne HENDERSON (Ki rstın RACIRS - Karin HENDIRSIN) (Çev.: Şule GİRGİN) 1, 2, 3, 4 ve S. soruları metne göre cevaplayı n ız .

.1. Tükettiğiniz

yiyecek ve içecekler "beslenme"nizi oluşturur. Sağlıklı bir beslenmede çeşitli yiyecekler olur çünkü değişik yiyecekler vücudun gereksinimi olan farklı maddeleri içerir. Karbonhidratlar, proteinler ve yağlar, enerji ve büyüme için yaşamsal önem taşır. Bunlara "besin" denir. Vitaminler, mineraller ve su da "yardımcı besinler"dir. Bunlar bedenin düzgün çalışmas ı n ı sağlar.

(... ) Vitaminler vücudunuzun sağl ıklı kalmak için gereksinim duyduğu maddelerdir ve birçok yiyecekte bulunur. Vitaminler organik maddelerdir, yani karbon içerir. Vücudun gerekli kimyasal iş­ lemleri yerine getirebilmesi için yaklaşık on beş farklı vitamine gereksinimi vardır. Bazı belli başl ı vitaminlerin kaynakları ve kul lan ı mları ile ilgili bildiklerimiz şun l ardır: A Vitamini: Süt, tereyağı, yumurta, balık yağı, taze yeşil sebzelerde bulunur. A vitamini özellikle göz ve deri sağlığı için gereklidir. B Vitamini: Tam buğday unu ekmeği ve pirinç, karaciğer, soya fasu lyesi gibi besinlerde bulunur. Tüm hücrelerdeki enerji üretimi ve sinir sisteminin sağlığı için B vitamini tüketimi gereklidir. C Vitamini: Portakal, limon, siyah üzüm, domates, taze yeşil sebzelerde bulunan bir vitamin türüdür. Kan damarların ı n sağlığı, vücuttaki yaraların i yileşmesi ve soğuk a lgınlığından korunma için gereklidir.

Okuduğunuz metnin konusuna uygun olacak

:şekilde, okuduğunuz metne isim tamlaması ve :sıfat tamlaması biçiminde iki başlık öneriniz.

Iİsim tamlaması biçiminde önerdiğim başlık: :Sı fat tamlaması biçiminde önerd i ği m başlık:

Okuduğunuz metne göre, sağlıklı bir beslenmede niçin çeşitli besinler bulunmalıdır? Açık­

:2.

llayınız.

:3.

Aşağıdakilerden hangisi okuduğunuz metin-

ıden çıkarılamaz?

A) Sağl ı klı bir yaşam sürmek için farklı vitamin türlerine ihtiyaç vard ı r. 18) A vitamini alabilmek için bazı hayvansal gıda ­ llar da tüketilmelidir. ıC) Dişlerinizin çürümemesi ve sağlıkl ı kalması için lbolca B vitamini almalısınız. ID) Besinler, enerji ve büyüme için yaşamsal öneme sahiptir.


4. Okuduğunuz metne göre aşağıdaki ifadelerii 8. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili kelimelerin uygun biçimde tamamlayınız. cümlelere kattığı anlamları, anlam listesindeki ifadelerin harfleriyle örnekteki gibi eşleştiriniz. Diş sağl ı ğı n ız için ...............vitamini tüketmeniz: gerekir. Bu vitamin türü .................. .................... .. .( . Akşam 7.30 gibi evden çıkacağını söylemiş. ........................................................................... gibi' .. .... Futbol sahası kadar bir alanda oyun oynuyorbesinlerde bulunur. lar. Domates, portakal ve limon gibi besinlerde ........ ...... Düzenli spor yapmak, doktorlara göre en vitamini bulunur. ......................................... . doğru davranış l ardand ı r. .. .... Burada herkesi tanıdığı icin çok mutluydu. İ çi n bu besinlerin tüketilmesi gerekir. .. .... Hiç kimse senin gibi güzel düşünmüyor. ...... Arkadaşlarıyl a bu l uşmak üzere evden çıktı. 5. Okuduğunuz metni göz önünde bulundurarak dengeli beslenme için neler yapmamız gerekti- Anlam Listesi ğini anlatınız. A) Karş ı laştırma B) Amaç C) Yaklaş ı k zaman Ç) Benzetme D) Neden (gerekçe) E) Koşul (şart) F) Bakış açısı 9.

Aşağıdaki

cümlelerin hangisinde

bağlaç

kul-

lanılmamıştır?

A) Dışarı çıkacaktı ama ailesinden izin a l mas ı gerekiyordu. B) Hep birlikte dışarı çıktılar ve misafirlerini uğur­ 6. Aşağıdakilerin hangisinde cümleye neden-sonuç anlamı

altı

çizili kelime,.

katmıştır?

A) Bazı insanlar sağl ıklı beslendikleri icin kolay kolay hastalanmazlar. B) Meyveden sebzeye kadar her besini dengeli' tüketmeliyiz. C) Her akşam çantasını kaptığı gibi spor salonuna koşuyor.

D) İnsanlar hastalanana dek sağlı klarının kıyme-· tini bilmezler. 7.

Aşağıdakilerden

hangisinde bir deyim kulla-

nılmıştır?

A) Sağlığımızı spor yaparak koruruz. B) Plan l a rı nız ı bir kez daha gözden geçirmelisiniz. C) Sağlıkl ı yaşamak en büyük hazinelerdendir. D) Besinleri tüketirken israf etmemeliyiz.

lad ıl ar.

C) Herkes ona güveniyordu çünkü işin i çok düzgün yapıyordu . D) İnsan l a rı n güvendiği kadar dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibiydi. 10. (1) Dengeli beslenmek, sağl ığım ızı korumaen önemli davranıştır. (2) Çünkü insan sağlığı beslenmeyle çok yakından ilgilidir. (3) Sağlığım ı zı kaybettikten sonra birtakım ilaçlarla çare aramak yerine, sağlığımız ı kaybetmeden önce önlem almak daha akı llıcadır. (4) Sadece dengeli beslenerek birçok h astalıktan korunmak mümkündür. mızı sağlayan

Yukarıdaki

metinde numaralanmış cümlelerden hangisi kendinden önceki cümlenin gerekçesini açıklamaktadır?

A) 1

B) 2

C) 3

D)4

239

.J


• •


-----

---

,,

--~

'Sevelim, sevilelim./Dün~a kimse~e kalmaz." Yunus Emre

-:::::..

~

'Toplum; insan vücutları nın değiL ruhların birlik içinde toplanmasıdır. · Nurettin Topçu

~

"::::L

~ ~

~

~ ' Toplumun mutluluğu için çalışan kendini de mutlu eder." '§. Samuel Smiles '§. '§. (Semü~ı l Sı ma~ls) '§. '§. '§. '§. '§.

'§ '§ '§ '§ '§ § §

,i

~.

§: §~ '§~ ~t

~' :s~

.. ~.. ~~ ~

s~

...'" , ~~

§~ ~~ '

1

1 ~

~•

EVET

EFENDİM

f • BİR İYİLİK I. DAİR f• # •SEVGİ FİLOZOFU SIEN DE

YAP

DOSTLUGA

~

~\~

, ,~

i~

\\\~

..,ıı

,,,, ,,,, ,,,,

HACETTEPE

(Dınlenne Metni)

YÜNUS EMRE

(Serbest 01:uma Metni)


HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Hacivat ve Karagöz ile ilgili ya tığınız araştırma sonucu e lde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

2. iletişimde nezaketin önemiyle lgili düşüncelerinizi arkadaş larınız l a paylaşınız .

*

Aşağıdaki metni noktalama işaretll erine dikkat ederek sesli okuyunuz.

EVET EFENDİM Hacivat: Vay Karagöz'üm, benim iki gözüm, merhaba! Karagöz: Hoş geldin, suda pişmiş balkabağı! (Tokat atar.) Hacivat: Aman Karagöz'üm,gelir gelmez bu tokadın sebebi nedir? Karagöz: Bizim bekçinin ne poturu var ne de cübbesi. (Tokat atar.) Hacivat: Yazıklar olsun sana Karagöz! Adam olamamışsın! Karagöz: Ona ya Rabbi şükür! Hacivat: Ne gibi? Karagöz: Ya sen oldun mu ki? (Tokat atar.) Hacivat: Aman Karagöz'üm, ben senin gibi değilim. Ben her nereye gitsem bana itibar ederler, ayağa kalkarlar. Karagöz: Bana da kalkarlar. Hacivat: Senin neyine ayağa kalkarlar? Senin okuman yazman yok bir kere. Mürekkep yalamamışsın. Karagöz: Onu yaladım. Hacivat: Nerde yalad ı n? Karagöz: Geçen gün çeşme )aşına _gittim. Orada bizim sakanın eşeği duruyordu, merak ettim, suratını yaladım. Hacivat: Tuh, Allah iyi l iğini vıersi n! Karagöz: Tükürme suratıma be! Hacivat: Bak Karagöz'üm, sen benim kırk yıllık arkadaşımsın. Sana birkaç kelime öğreteyim de her nereye gidersen sana itibar etsinler.

Karagöz: Öğret bakalım. Hacivat: Dinle, bir kibar yereı gittiğinde sana bir şey sorarlarsa ne diyeceksin biliyor musun? Karagöz: Yoo ... Hacivat: "Evet efendim, öyle,dir efendim, münasiptir efendim." Arada sırada da "Ne buyurulur a benim efendim?" diyeceksin. Karagöz: Sonra ne olacak?

....


,. Hacivat: İşte böylece sen adam olacaksın, herkesin yanında itibarlı olacaksın. Karagöz: Olur Hacivat, şey ne diyecektim 7 Hacivat: "Evet efendim." Karagöz: Evdedir efendim. Hacivat: Öyle değil canım! Karagöz: Öyleyse dükkandadır efendim. Hacivat: Canım Karagöz'üm, ben nas ıl söylersem sen de öyle söyle. Karagöz: Olur yaparım, nasıldı o? Hacivat: "Evet efendim." Karagöz: Evet efendim. Hacivat: Aferin Karagöz'üm! "Öyledir efendim." Karagöz: Hayır, ikindidir efendim. Hacivat: "İkindiyi bırak, öyledir efendim." Karagöz: İkindiyi b ırak, akşamı yakala. Öyledir efondim. Hacivat: "Münasiptir efendim." Karagöz: Minas' ı n değil, Agop'undur efendim. Hacivat: A Karagöz'üm, Agop'u falan karıştırma, '''Münasiptir efendim." Karagöz: Agop'u karıştırmam, Mıgırdıç'ı karıştırırıım. Hacivat: Canım,"Münasiptir efendim." Karagöz: Münasiptir efendim. Hacivat: Arada sırada "Ne buyurursunuz, a beninn efendim 7" Karagöz: Arada sı rada burnumu yersiniz a benirn efendim. Hacivat: Ne dedin7 Karagöz: "Arada sırada" dedim. Hacivat: Şimdi seninle kibar bir konağa gitmişiz, konağı n sahibi çok kibar bir adam, sohbet sırasında sana der ki, "Efendim ne buyrulur?" O zaman sen ne diyeceksin? Karagöz: "Haberim yok." derim. Hacivat: Olmaz. Karagöz: Yaa? .. Hacivat: "Evet efendim, öyledir efendim, münas'ptir efendim." Arada sırada "Ne buyurulur a benim efendim 7" diyeceksin. Karagöz: Devaml ı böyle mi diyeceğim? Hacivat: Evet. Karagöz: Yaparım öyleyse be Hacivat! Hacivat: Efendim sizi çok iyi gördüm. Karagöz: Evet efendim öyledir efendim, sonra n ydi? Hacivat: Müna ... Karagöz: (Sözünü keser.) Münasiptir efendim ... S Jnra 7 Hacivat: Arada ...


Karagöz: (Sözünü keser.) Arada sırada ne halt edersiniz a benim efendim? Hacivat: Öyle halt karıştırma ! "Ne buyurursunuz a benim efendim?" Karagöz: "Ne buyurursunu:z a benim efendim?" Ha? Hacivat: Aferin Karagöz'ürrı! Karagöz: Evet efendim, öyl,edir efendim, münasiptir efendim, arada s ı rada ne buyurursunuz a benim ,~fendim? Hacivat: Çok güzel. Karagöz: Evet efendim, öy l ıedir efendim, münasiptir efendim, arada sırada ne buyurursunuz a benim ,~fendim? Hacivat: Her zaman değil, arada sırada söyleyeceksin. Karagöz: Evet efendim. Hacıvat : Yani sana ... Karagöz: (Sözünü keser.) Evet efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim. Hacivat: Ama Karagöz, biraz beni dinle. Karagöz: Evet efendim. Hacivat: Biraz dinlerler. Karagöz: Evet efendim.


Hacivat: Ama biraz da beni dinle. Karagöz: Evet efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim. Hacivat: Ama beni dinlemiyorsun Karagöz. Karagöz: Evet efendim, öyledir efendim. Hacivat: Beni kızdırıyorsun. Karagöz: Evet efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim. Hacivat: Beni adam yerine koymuyorsun. Karagöz: Evet efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim. Hacivat: (Kızgın bir ifadeyle... ) Ben adam değil miyim yani? Karagöz: Evet efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim. Hacivat: Ben adam değilim ha? Hacivat: Peki sen adam mısın? Karagöz: Evet efendim, öyledir efen ... (Birden du,rur, tokat atar. Hacivat gider.) Yürrüüü, seni gidi idare fitilli mum bacaklı kerata seni, sen gidersen beni buraya mıhlamazlar, pamuk ipliğiyle hiç bağ:lamazlar, ben de çeker giderim, köşe pencereme otururum, bakalım şimdi bu perdeden kimler gelir kimler geçer... (Çıkar.) Melhmet Muhittin SEVİLEN


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - .

ı.

Okuduğunuz

1. Arka tarafında

geçelı aşağıda

A) metinde ve sözlükteki kelimeleri bularak peteklere YE!rleşti riniz.

Etkinlik

kırmaları

çok,

bacakları

anlamları

verilen

dar bir pantolon türü.

2. Hukukçuların, üniversite öğretim üyelerinin, din adamlarının, mezuniyet törenlerinde öğrencile­ rin elbise üstüne giydikleri uzun, yanları geniş, düğmesiz giysi.

\ __;~ 3.

"Saygı

,--

göstermek, saymak, değer vermek" anlamında

kullanılan,

iki kelimeden

o l uşan

fiil.

4. Yazı yazmak, desen çizmek veya basmak için kullanılan, türlü renklerde sıvı madde.

';0 5. Evlere, çeşmeden su taşımayı

6. "Uygun, yerinde,

iş edinmiş

beğenilen, hoş

olan kimse.

görülen, kabul edilen" an l am l a rında

7. "Seyrek olarak, arada bir, bazen, zaman zaman" an l am l arında

ku l lanı lan

ku ll anılan

bir kelime.

bir ikileme.

C

8. Büyük ve gösteriş l i ev.

9. "Bir yere çakmak, çivilemek" anlamında

kullanılan

bir fiil.

)@

*

B) Yukarıdaki kelimelerin anlamlarına uygun şekilde

öğreneceğiniiı

kullanıldığı

bir konuşma

grupları

Tema boyunca kelime ve kelime ile bunların anlamlarını ders ıitabınızın sonunda bulunan "Kelime Defterim" bölümüne yazınız .

yapınız.


ii 2 . Etkinlik:

Aşağıdaki soruları

metinden hare , tle

cevaplayınız .

1. Metnin başlığıyla içeriği arasında nas ı l bir ilişki vardır? An latınız. 2. Hacivat, Karagöz'e neden nezaket ifadelerin i öğretmek istemektedir? Açıklayınız .

3. Karagöz

nas ıl

biridir? Metinden örnekler vererek an l atınız.

4. Metnin sonunda Hacivat, Karagöz'e neden

kızmaktadır? Açıklay ınız.

5. Görgü kurallarına uymak bize ne ler kazandırır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşın ı z.

3. Etkinlik

A) Aşağıda ve rilen ö zelliklerden, o kuduğunuz " Evet Efendim" metninde görülenleri örnekteki gibi ı,uvarla k içine alınız . Bu maddelerin ra kamlarına karşılık gelen harfleri bulmacadan bularak metnin türüne ulaşınız.

1. Sadece okumak için yaz ıl ı r. (1)

2 . Mutlu sonla bitmek zorundadır. @

Küçük bölüm lerinden her birine sahne

s

deniır.

4. Seyirci karşısında oynanır.

(4)

M

G)

(6)

(5)

i

5. Dram, komed i gibi türleri vardır.

(3)

(2)

y

E

6. Olaylar, canlandı rı lmaz, an latıl ı r. 7 . Sahne sanatı olarak da adlandırılır.

(7)

A

8 . Dizelerden oluşur. 9 . Oyun la ilgili detaylar parantez içinde verilir. 10. Eseri sahnede canlandı ran kişilere yazar dEmir.

(9)

(8)

(10)

(12)

(11)

u

T

K

R

o

1 1. Olay yaz ı larıdır. 12. Oyunun büyük bölümlerine perde denir.

B) Yaptığınız bir hatadan dolayı anne, baba veya bir arkadaşınızdan özür dileyeceğiniz bir sahneyi kurgulayarak okuduğunuz " Evet Efendim" meıtninin tür özelliklerine uygun bir metni defterinize yazınız .

4 . Etkinlik: Metni bir arkadaşınızla canlandırın . Canlandırdığınız karaktere uygun jest, mimik ve ses tonu kullanmaya özen gösteriniz.


.--, ,

r--

t; .~

·~

S. Etkinlik: Aşağıdaki soy ağacında verilen akrabalık ilişkilerini soy ağacı ile ilgili sorul arı yanıtlayınız.

açıklayan

cümlelerden hareketle soy ağacını çözümleyiniz. Daha sonra

00

~

)>

.,Q:l

~

c6

~

-o

c 3

cj -

~

Şekilde,

yay ayraç içindeki sayılar o kişile rin yaşlarını ifade etmektedir. Bu yaşları yöne rgeleri uygularke n dikkatle takip ediniz. Şe kilde gö rüldüğü üzere Hasan Bey ve eşinin üç, Fatma Hanımla eşininse dö rt çocuğu vardır. Çapraz çizgiler e vlilikleri, düz çi:ı:gilerse çoc ukları göste rmektedir. Cümleler: 1. Hasan Bey'in eşinin adı Yeşim'dir. 2. Fatma Hanım'ın eşinin adı ise Ali'dir. 3. Fatma Hanım ile Ali Bey'in en büyük çocukları Tolga'dır. 4. Hasan Bey ile Yeşim Hanım'ı n ortanca çocukları Sevim'dir. 5. Tolga'nın evli olan kardeşi Mert'tir. Mert'in eşinin adı Şule'dir. 6. Sevim'in ağabeyi Serhat, kardeşi İrem'dir. 7. Tolga'nın en küçük kardeşi Yasemin'dir. 8. Hasan Bey'in gelini Özlem'dir.

C_ ~

9. Ali Bey ile Fatma Hanım'ın üç oğlu bir kızı vardır. En küçük oğulları Hüseyin'dir. 10. Ali Bey ile Fatma Hanım' ın ikiz torunlarının adları Arda ve Eliftir. 11. Arda ve Elifin dayısının kızı Ceren 6 yaşındadır. 12. ikizlerin kardeşi Ahmet'tir. 13. Özlem Hanım'ın oğlunun adı Ege'dir. 14. Şule ile Mert'in oğlu Cem, küçük kardeşi Zehra ile çok güzel oynamaktadır.

Sorular: 1. .lre m ,.ın

. k.ım d.ır?........................................................................... .

eşı

2. Ş ule'nin

kayın babas ı

3. Hasan Bey ile

kimdir? ........................................................... .

Yeş im Hanım'ın

e n büy ük t orunu kimdir? ................

4. İkizlerin teyzesi kimdir? .................................................................. ..


6. Etkinlik

A) Aşağıdaki cümlelerde yeır alan ünlemleri gibi eşleştiriniz. Yaşasın

seslenme ·~

coşku

üzüntü/ acıma şaşırma

------

karşıladıkları

duygularla örnekteki

23 Nisan!

Vah, yazık bu çocuğa! Ya! Öyle wıi ? Bilwıiyorduwı. Haydi, gidiyoruz !

B) Okuduğunuz metinde yer alan ünlemleri ve karşıladıkları duyguları örnekteki gibi aşağıya yazınız.

Aferirı K.aragöz'üm! - - - - - - • Beğerıme, takdir etme.

7. Etkinlik: Aşağıdaki metni okuyunuz. Metincjie boş bırakılan yerleri metnin akışına ve anlam bütünlüğüne uygun şekilde doldurunuıı. Hamza : Hafta sonu tiya t roya geliyo r m usun? Hatice: Tabii ki geliyoru m. Biletimi a l d ı m bile. Hamza : Be n de birkaç İ nternet sitesine ba ktım ama ha ngi siteden bilet alacağıma kara r veremedim. Hatice: Bu nu n için d ü şü nmene hiç gerek yo k. "Devlet Tiyatroları"nın kendi sitesi o lan www.devtiya t ro.gov.t r adresinden biletini güvenle alabilirsin. Hamza : ..... ...... ...... ............. ...... ...... ............. ...... ... ................ ...... ............................................ .......... . Hatice: Ta bii ki güvenlidir. Zaten "gov" veya "edu" uzantılı siteler tamamen güvenlidir. Hamza : Bun u öğren diğ i m iyi o ld u. Bundan sonra ...................... ...................... ..... ............................. .. Hatice: Ben zaten güvenli İ nternet kon usu nda buna hep d ikkat ederim. Hamza : Teşe kkü r ederim Ha tice. Ben de bileti mi alıp tiyatroya geleyim o zaman.

*

GELECEK d ERSE f-LAZIRLJK

'İ~ilik • konulu bir

aber metni

araştırınız.

-


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - .~ HAZIRLIK

ÇALIŞMALARI

1

1. Araştırdığınız haber metnini arkadaşlarınıza okuY,rrak bu haber metniyle ilgili duygu ve düşüncelerinizi arkadaşları rızla paylaşınız. 2. Yaşadığınız ya da tanık olduğunuz bir iyilik öyküs i nü arkadaşlarını­ za anlatınız.

*

Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz. Metnin başlığından ve görsellerinden hareketle konusunu tahmin ediniz. Tahmininizi öğretmeninizle

paylaşınız.

Necatı GÜNGÖR (1.94.9-...) Gazeteci ve yazar. Yayınevlerinde redaktörlük, editörlük, gazetecilik ve reklam yazarlığı yaptı. Bazı eserleri: Sevgi Ekmektir, Bir Hkôye Yaz İçinde insan Olsun...

SEN DE BİR İYİLİK YAP Saat kaç sıralarıydı; öğlen miydi, öğlene yakın mı, Güniz Hanım 'ın telefonu çaldığında? Kızı Gökçe'nin adını ekranda gördüğünde hemen açtı. Bu ders saatinde aradığına göre önemli bir durum olma l ı diye biraz kaygılanmadı değil. Ama soğukkan !ı l ığını yitirmeden açtı, sakince: "Alo, kızım?" Karşıdan da, "Alo!" diye bir ses işitti. İşte o an yüreği ağzına geldi. Hiç tanımadığı bir sesti kızının telefonundaki. Aklından hızla kötü olasılıklar geçti. Gökçe'nin başına bir şey mi gelmişti? Tanrı korusun bir kaza ... Eli ayağı boşaldı. Dili tutulmuş gibiydi. Yutkunmaya çalıştı. Boğazı kupkuru ... Telefonun ucundaki yabancı ses, "Alo!" diye seslEmdi yeniden. Bu bir çocuk sesiydi. Erkek çocuk ... "Alo, kimsinıiz ?" "Ben bu telefonu buldum ." dedi çocuk. Güniz Han ı m kuşkucu ve tetikteydi: "Peki, benim telefonumu nereden biliyorsunuz?" Çocuk: "Bulduğum telefonda 'ANNEM' diye kayıtlıydı. Ben de sizi arad ı m. Telefonu parkta, bankı n üstünde buldum." ( ... ) "Evet." dedi kadın. "Kız ı mın telefonu olmal ı. Okula giderken parkta düşürmüş san ı rım. Aradığın için çok teşekkür ederim. Adın ne çocuğum? Nasıl bulurum seni?" Güniz Hanım'ın kuşku l arı silinmiş, çocuğa u l aşma kaygısı belirmişti şimd i .

\,

Telefondaki çocuk, ad ı n ı soyad ı nı, okulunu söyledi; Güniz Hanım'ın yazmasını bekledi. Sonra, "Telefonu ben size getiremem." diye ekledi. "Okula gitmek zorundayım . Siz gelip alabilirseniz iyi olur." Güniz Hanım'ın içi birdenbire güven


duygusuyla dolmuştu. Sanki bebekliği nden beri tan ı yordu çocuğu . "Peki çocuğum, çok teşekkür ediyorum haber verd iğin için. Okuluna gelirim, sorun değil." Çocuk, "Telefon numaram ı da vereyim." dedi. İçin i dolduran güven duygusuyla : "Sen ne akıllı çocuksun böyle!" dedi Güniz Hanım. "Hem dürüst, hem akıl­ lı!"

Çocuğun söylediği numarayı kağıda yazdı hemen.

"Haydi çocuğum, sen okulundan geri kalma, ben birazdan okula gelirim.'' Telefon kapandı. Elinde not yazdığı kağıt, yüzünde mutlu bir gülümseme, öylece durdu ayakta. Kızı Gökçe'yi düşündü . Telefonunu yitirmenin üzüntüsü içindedir şimdi. Okuldan eve gHlince üzüntüsü sevince dönüşecekti . Önce, elindeki not kağıdını cüzdanına yerleştirdi. Okulun semtini biliyordu da tam yerini kafası nda canlandıramadı. Bir an önce gidip bulmalıydı. Acele etmezse çocuğu orada bulamayacakmı;i gibi tuhaf bir duygu içindeydi. Üzerine rastgele bir şeyler geçirdi. Yürüyerek gideceği için spor ayakkab ı sını giydi ayağı na . Evden çıkmadan unuttuğu bir şey var m ı diye düşündü bir an. Sonra kapıyı çekti. Anahtarı çevirdi. Sokağa çıktığında yürümekten cayarak taksiyle gitmeye karar verdi. Taksi okulun önüne gelip durduğunda Güniz Han ı m'ın aklı başka yerdeydi. Bu iyi çocuk için ne yapmal ı yd ı ? Okul yöneticisiyle görüşme l i, çocuğun davran ı şını anlatmal ı yd ı en azından. Kapıda durmuş kendisine bakan okul hizmetlisini gözüne kestirdii hemen. Hizmetli, basamakl arın başı nda, okulun gi rişinde, kendisine doğru gelen Güniz Hanım'ın bir öğ­ renci velisi o l duğunu düşünerek ilgilendi: "Buyurun?" "Okul müdürüyle görüşecektim." Hizmetli kuşkuyl a süzdü şöyle bir, sonra "Müdür okulda yok." dedi. "Müdür Yardımcısı Tuncer Bey burada. Siz veli misiniz?" Güniz Hanım, kestirmeden: "Evet, burada okuıyan bir öğrenciyl e ilgili görüşecektim." Hizmetli önde, kendi arkada, basamakları çıktılar. Müdür yardımcıs ı odasının kapısındaydı. Hizmetli: " Tuncer Bey, bu hanım ve l iymiş. Öğrenci si hakkında görüşecek." Müdür yard ı mcısı, eliyle odasın ı işaret etti: "Buyurun han ı mefendi ! " Odaya girince müdür yardımcıs ı masasın ı n başına geçti. Güniz Han ı m'a oturacak yer gösterdi ve hemen konuya girdi: " Evet efendim, sorun nedir?" Güniz Hanım heyecanlıydı, hızlı hızlı konuşmaya başlad ı . Elindeki kağı da bakarak öğrenci n i n ad ı n ı soyad ı n ı söyledi. Olayı özetlemeye çal ı ştı. Sözünün sonunda hem öğrencinin dürüstlüğünü övdü hem de böyle dürüst çocuklar yetiştiren müdür yardımcıs ı n ı kutlad ı .


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . Müdür yardımcısı gözlerini kısm ış, karşısında konuşan Güniz Hanım'ı dikkatle dinliyordu. Kadının olay ve öğrencisinden dolayı övülmek hoşu na gitmişti. Yine de duygularını belli etmeden zile bastı. Kapıdan başını uzatan hizmetliye: 1 "Bana, 6/B'den Canol Karaoğlu'nu çağır. Bu ~abalh bulduğu telefonu da alıp gelsin." Hizmetli, çocuğun adını yineleyerek çekildi. ikisinin de gözü kapalıydı. Güniz Hanım, kahramanını karşılamak için heyecanla ayağa kalktı. "Oturun efendim." dedi müdür yardımcısı . Güniz Hanım istemeye istemeye oturdu yeniden. Derken hizmetli, yanında­ ki öğrenciyle geldi. Güniz Hanım bir daha kalktı yerinden. Sevgi dolu bakışlarını kah-

anlattığı

ramanına dikmişti. Sıska

denecek kadar zayıf bir çocuktu Canol. Üstündeki ceket korkuluğa giydirilmiş sanırdınız .

Ama Güniz Hanım onu pek güzel bir delikanlı olarak gördü. Gülümseyerek rzliyordu. Canol, doğruca müdür yardımcısı­ nın masasına yürüyüp elindeki telefonu masaya bıraktı. Müdür yardımcıs ı da a l ıp Güniz Hanım'a uza ttı .

"Buyurun

han ı mefend i !"

dedi.

"Sanı rı m, k ı zı-

nızın

telefonu buydu?" Canol, "Telefonda sizinle mi konuşmuştuk?" diye, sordu . "Evet!" dedi Güniz Hanım. "Bu yaptığın çok güzed bir hareket. Dürüstl üğünden ötürü sana teşek­ kür ederim. Ayrıca anne babanı da öğretmenlerini dle kutluyorum. Buraya çok acele geldim. Sana bir armağan getiremedim. Lütfen şunu kabul et, kendine bir şeyler al." Güniz Hanım avucunun içindeki kağ ıt parayı Canol'un cebine soktu. Canol utandı, elini cebine atacakken çekti. Müdür yard ı mcısıyla bir an göz gö:ze geldi, büsbütün utandı. Müdür yardımcıs ı gülümseyerek bakıyordu ona. Parayı cebinden çıkarıp, Güniz Han ı m'a uzattı . "Alamam efendim!" dedi usulca. "Ne yaptım ki?" "Sen de benim bir evladımsın, lütfen!" dedi. Güniz Han ı m yalvarırcas ı na . Müdür yard ı mcısı, "Alabilirsin oğlum." dedi. "Bunda bir sakınca yok. Han ı mefend i, senin dürüst l üğünü ödüllendirmek istiyor." Canol, kağıt parayı yavaşça Güniz Hanım'ın eline b ı rakırken "Teşekkür etmeniz yeterli." dedi. "İyi­ lik yapmak hepimizin borcu. İlla ki bir gün siz de birillerine bir iyilik edersiniz. O zaman ödeştik sayı n." Güniz Hanım'la müdür yardımcısı kendini çabuk 1toparladı. Müdür yardımcıs ı tatlı lıkla, "Peki çocuğum." dedi. "Sen şi mdi sı nıfına git, dersinden geri kalma." Canol mahcup mahcup odadan ayrıldı. İki yetişki ın insan, küçük bir çocuktan ders alm ış gibi şaşkın ama memnundular. Necati GÜNGÖR


1. Etkinlik

A) Metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını bulunuz. Bunların s özlükteki anlamla rını karşılarına yazınız.

K.eJime veya Kelime 6rubu

Sözlükteki Anlamı ..

ı

4.-,,,,

B)

m

Anlamını öğrendiğini z

kelime ve ke lime grupla rını birer cümlede

kullanınız.

2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları metinden hare r le cevaplayınız.

1. Güniz

Han ı m,

telefonu açtığında neden kaygı l anmıştı r? An la tı n ı z.

2. Canol'un hangi sözleri Güniz H anım' ı n güve ın i ni kazanmasını sağlamıştı r? 3. Güniz Han ı m' ı n okul müdür ya rdımcıs ın ı n yanına git me nedeni nedir? 4. Güniz Han ı m, Canol'a teşekkür et mek için ne yapmıştır? Siz Güniz Han ı m'ın yerinde o l sayd ı nız Canol'u ödüllendirmek için ne yapard ı n ı z? 5. Canol'un teklif edilen ödülü kabul etmemesini nası l yorumluyorsunuz? Düşü n ce l eri n iz i açıkl ay ı n ı z.

6. M etnin sonunda yer alan "İyilik yapmak hepimizin borcu. İl laki bir gün siz de biri lerine bir iyilik edersiniz. O zaman ödeştik sayı n." sözlerinden ne anlıyorsunuz? An l atın ı z. 7. Bir iyilik yaptı ğı nızda ya da size bir iyilik yap ıl d ığ ı nda neler hissediyorsunuz? An l atı n ız.


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . 3. Etkinlik: Canol'un fiziksel ve ruhsal özellikleri i metinden hareketle aşağıya yazınız.

- ~/ Fiziksel Özel/ikleri

4. Etkinlik

Ruhsal Özellikleri

A) Okuduğunuz metni özetleyiiniz.

······························································································································································ .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. ... ... .. ............. ............. .. ......... .................. .. ................................................ ....................... .............. ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ "

"

""

B) Özetlediğiniz hikayenin ana fikrini yazınız.

5. Etkinlik

A) Okuduğunuz metinde geçeın deyimleri aşağıya yazınız .

................................................................................................................................................... ............................................................................ ...................................................................... . ............................................................................ .......................................................................

B) Bu deyimlerin metnin anlamına olan

katkısını açıklayınız.


~

6. Etkinlik: Okuduğunuz hikayede Canol'un mü ~ür yardımcısının odasından ayrılmasından sonra sizce neler olmuştur? Düşüncelerinizden harek ,tle aşağıya hikaye edici bir metin yazınız.

(. ") Canol mahcup mahcup odadan ayrı ldı . İki yetişkin insan, küçük bir çocuktan ders alm ı ş gibi şaşkı n ama memnundular.................... .......................... ........................ ...................... ......... .

........................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................

/


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . 7. Etkinlik

A) Canol, parkta bulduğu cepı telefonunu sahibine ulaştıramasaydı aşağıda ki numaralardan hangisini aramalıydı ? Nedenleriyle açıklayınız .

156

112

B) Yukarıdaki acil durum telefon numaralarını hang:i durumlarda aramalıyız? Bu numaraları gereksiz meşgul etmenin yol açacağı olumsuzluklar neler ollabilir? Açıklayınız.

8. Etkinlik

A) Canol'un okulunda okul tem silcisi seçilecektir. Aşağıda, okul temsilciliği seçiminde aday olan üç; öğren ci nin konuş ma metinleri verilmi ştir. Bu adaylardan hangisinin konuşmasını daha gerçekçi buluyorsunuz? Nedenleriyle açıklayınız.

Saygıdeğer Müdürüm, M üdür Ya rd ı mcılarım, Dej~erli Öğretme n le ri m, Sevgili Arkadaşlarım,

İsmim Onur Orh an, 7/ B sınıfındayım . Okulumuzul temsil etmek için ben de adayım. Karşıl aştığımız sorun ları, yaşadığımız olumsuzlukları, mesajların ızı ıkul idaresine zamanında ve eksiksiz ileteceğime söz veriyorum. Erkek öğrenci l er için futbol turnuvası, kız öğrenci l er için voleybol turn u vası düzenlenmesi konusunda beden eğitimi öğretmeni ı iz ve okul idaremizle görüşmeyi düşü n ü yorum. Ayn ı zamanda çeşi tl i gezi orga n izasyo n ları düzenlenmesine aracılık ederek sosyal aktiviteleri arttı rmayı pla n l ı yo ru m. Rehber öğretme n im i zin ya rdımıyla hazırl adığım ve okulumuzu temiz tutmamızı sağl ayacak "Çevre Polisi" isimli bir projeyi hayata geçirmek istiyorum. Bununla ilgili bilgileri sınıf panoları n ıza astım. Kermesler düzenleyerek elde E!deceğim i z gelir ile okul kütüphanemizi ve spor malzemelerimizi zenginleşti rmeyi planlıyorum. A'."'.] bu görevleri yapabilmek için sizin desteğinize ihtiyacı m var. Bu yüzden oyl a rı nızı bekliyorum. Teşı kür ederim.

L

d)) /


Değerli Arkadaşlarım,

Ben Gülseren Ulutürk, 8/C sınıfı öğrenci­ siyim. Okul başkan lığına adayım ve kendime bu konuda çok güveniyorum. 5. sınıfta sınıf başkanl ığı, 6. sınıfta başkan yardımcılığı ve bu yıl sınıf tems i lcil iği görevlerimi layıkıyla yerine getirdim. Okul başkan lığı konusunda da elimden gelenin en iyisini yapacağım. Sizlerden biri olarak okulumuzun sorunlarını çok iyi bildiğimi söyleyebilirim. Bu okulu daha cazip hale getireceğimin garantisini veriyorum. Ben başkan olduktan sonra her hafta bir okul gezisi düzenleyeceğim. Bunları yapabilmek için oyl arınızı bekliyorum. Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.

Sevgili Arkadaşlarım, Ben Mehmet Alp Batur, 6/D sın ıfı temsilcisiyim ve okul temsilciliğine adayım. Okulumuz çok muhteşem bir okul olmayabilir ama bir okulu muhteşem yapan onun içindeki öğ­ rencilerdir. Sizlerin okulumuzla ilgili sorunlarını çözmek için okul temsilciliğine adaylığımı koydum. Arkadaşlar, önümüzdeki hafta okul temsilcisi seçilecektir. Beni seçerseniz pişman olmazsınız, size elimden geldiği kadar yardım etmeye çalışacağım. Sonuçta hepimiz burada arkadaşız ve kardeşiz. Yine de siz b ildiğiniz gibi yapın. Okul temsilcisi demek okuldaki tüm arkadaşları n eğitim hakkı ndaki sorun larını giderebilmek demektir. Oylarınızı bekliyorum.

B) Okul temsilciğine aday olduğunuzu düşünerek aşağıya bir konuşma metni yazınız . Bu metni s ununuz. Konuşmanıza uyguıı bir hitap ifadesiyle başlayın ız . Konuşmanızın sonunda s izi dinleyenlere teşekkür etmeyi unut:mayınız . arkadaşlarınıza

. . . . ...... . . . .. . . . . . . . . . ... .

*·; ~~~~·~· - ~ ~~~~·~-1~~;~

. . . .... . . . . .. . . . . . . ... . ... .... . .

"Dostluk' konul atasözleri araştırınız.


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1. Araştırdığınız "dostluk" konulu atasözlerini arkad,aşlarınızla 2. Gerçek bir dostun özellikleri neler olabilir? Anla ız.

*

paylaşınız.

~!

Aşağıdaki metni noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli okuyunuz.

---

1

Halil CİBRAN (1883-1931) Ressam, şair, filozof. Eserleri ve düşünceleri dünya üzerinde geniş yankı uyandırdı. Bazı eserleri şun lardır: Nebi, Ermiş, Haberci, G ezgin...

DOSTLUGJ'.\ DAİR Bir genç, yaşl ı bilgeye şöyle dedi: "Bize dostluktanı söz et." O da dedi ki: Dostunuz ihtiyaç duyduğu­ nuzda yanınızda olandır. Sevgiyle ektiğiniz ve şükranla biçtiğiniz tarlanızdır. Sizin sofranız, ocağınızın başıdır. Çünkü açken ona gelir, huzur için onu ararsınız. Dostunuz fikrini söylerken aklınızdan geçen "hayıır"dan korkmaz, "evet"i kendinize saklamazsınız . O, sustuğu zaman da yüreğin iz onun yüreğini dinlemekten geri durmaz. Çünkü dostlukta bütün düşünceler, bütün arzular, bütün beklentiler söz söylenmeden ve övgüsüz bir sevinçle doğar ve paylaşılır.

Dostunuzdan ayrıldığınızda üzülmezsiniz. Çünkü onun en sevdiğiniz yanı, o yokken iyice belirginlik ovadan daha belirgin görünmesi gibi. Dostlukta ruhu daha da derinleşti rmekten başka bir amaç olmasın. Çünkü kendi sırrına ermekten başka amaç güden sevgi, sevgi değil ileriye atılm ı ş bıir ağdır. Bu ağa sadece yararsız şeyler takılır. Siz de en iyi yanla rı n ı zı dostunuza ayırın. Eğe r maıralinizin bozuk olduğunu bilmesi gerekliyse dostunuzun, b ı rakın yüksek olduğunu da bilsin. Dostumuz ne içindir ki zaman öldürmek için arayasınız? Onu, hep yaşanası zamanlarda arayın. Çünkü o sizin ihtiyacınız ı karşılamak için vardır, boş l uğunuzu doldurmak için değil. Hoşluğunda dostluğun, kahkahalar çınlasın, zevkler paylaşılsın . Çünkü küçük şeylerin şebnemiy­ le sabahına erip tazelenir yürek. kazanır, tı pkı dağcıya dağın

Halil CİBRAN (Çeviren: Ayşe BERKTAY)

L~ /


ı.

Etkinlik

K.eJime veya Kelime qrubu

B) Anlamını

A) Metinde geçen anlamımı bilmediğiniz kelime ve kelime grupları n ı bulunuz. Bunların sözlüktuki anlamlarını karşılarına yazınız. Sözlükteki

öğrendiğiniz

2. Etkinlik

Anlamı

kelime ve kelime gruplarını birer cümlede kullanınız.

A) Aşağıdaki soruları

metiııden

hareketle cevaplayınız.

1. Yazar, dostu nelere benzetmektedir? Örnekle ırle açı klayın ı z. 2. "Dostunuz fikrini söylerken aklınızdan geçen 'hayır' dan korkmaz, 'evet'i kendinize saklamazsınız."

cümlesiyle yazar ne anlatmak istı~mektedir?

Açı klayınız.

3. Metnin konusu ve ana fikri nedir? Açıklayınız . 4. Dostluk ve güven olmayan bir dünya

nasıl

olurdu? Düşün ce l erinizi arkadaş l arınızla

paylaşınız .

B) Metinden hareketle arkadaşlarınıza yöneltmek üzere üç soru hazırlayınız . 1 ........................................... ............... ................................................................... .... .................. .... .......... . 2 .......................................................... ................................................................... .... .................. .... .... ...... .

3 ........................................... ............................................................................... ... ..... ................. .... .......... .


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . 3. Etkinlik: Aşağıdaki ifadeleri kendi duygu ve djüşüncelerinizle ı.

tamamlayınız.

'l>ostluk ........................................................... 9il idir. Çünkü .............................................

........................................................................................ .................................................. ...................... ,

4. Güven ......................................................... gibidi,r. Çünkü ...................................................

5. Hu2.ur ...........................,........................... gibidi Çunku ....................................................

4. Etkinlik: Aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Se

ğiniz görselle

ilgili bir konuşma

yapınız.


S. Etkinlik

B)

A) "Dostluk" konulu bir şiir yazınız. Şiirinizde ahenk unsurlarına dikkat etmeyi ve şiirinize uygun bir başlık koymayı unutmayınız.

Yazdığınız şiirde ki

ahenk unsurlarını

açı klayınıız.

6. Etkinlik: Aşağıdaki ünlem cümlelerini yay ki gibi tamamlayınız.

1. Aaa, arkadaşım gelmiş!

raç içindeki anlamları verecek şekilde örnekte-

(şaşırma)

4. ltoo, .............................................................................................................................. (acıma)

5. Aoa, ·····················-··························-············ ·············-··························-·····················,(üzülme)


8. TEMA

- Birey ve

7. Etkinlik

Toplum

A) Aşağıdaki deyimlerle bu deı,imlerin

~-

:

.·. ·_ ·.·-~ı ele vermele ·· .... .,J

.

.....

) \ i~•g,•••şm• içinde, birlikte. ··:::c·~er'.~kedip dinlemek, : .·

~

;_ 2

altına

koymak

'\

·.

Elini taşın

örnekteki gibi eş leştiriniz .

.....' •

. ..

\.. 1 ;

anlamlarını

işitmeye çalışmak.

'\

_/

•,

: 3

.

·.. ·.. (coı Jcanat germek . ..~.

; 4

; 5

göıleri•d•• belli

..... olm.ılc.

_/

·.

.

\ ~ .-···· . i

) \._ -::--~ok sevi•diği gii>ümle•,

)\ (,ı, '

. omuza

onuda sorumluluk üstlenmek.

.... .

:

. . . ....J

..... : 6 .

_/

... J '\ ··.. ck,ıa •uzluk etmek, yolu bilmeyene anlatmak,

Gözlerinin içi gülmek

------~ ulok vermek .-.. . t : 7 .

-------~ ol göstemıek

_/

tarit etmek.

)'<cV:,.. } --~irliı -- :JI~·

'

etmek, korumak, himaye etmek. ,ı

.······.

..

1 .

B) Yukarıdaki deyimleri inceleyiniz. Bu deyimlerin

'\

davranmak, bir konuda

ara sında nasıl

bir anlam

birleşmek.

ilişkisi vardır?

Açıkl ayınız .

C) A nlamını

öğrendiğiniz

deyimlerden üçünü seçe rek bir paragraf yazınız.

........................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ............................................................................... ........................................................................ ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... L r

~


8. Etkinlik

A) Öğretmeninizin dinleteceği, bestesi Şanar Yurdatapan'a ait olan "Arkadaş" adlı şarkının konusunu ve ana duygusunu bulunuz. B)

Dinlediğiniz şarkıyı beğenip

beğenmediğinizi

nedenleriyle

açıklayınız.

C) Dinlediğiniz şarkının sizde çağrıştırdığı duygu ve düşüncelerden hareketle hikaye edici bir metin yazınız. Metninizi yazarken yıl boyunca öğrendiğiniz deyim ve atasözlerinden de yararlanınız .

*

GELECEK DERSE HAZIRLIK

Yaşadığınız ~erin ismini nasıl aldığı ile ılgılı bir araştırma ~apınız.


....----8.

TEMA - Birey ve Toplum ----~ı-r-------------------.

1

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI 1. Yaşadığınız yerin ismi ile ilgili yaptığınız araştırm sonucunda elde ettiği niz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

2. Wolfgang von Goethe (Volfgang von Gote)'nin "En büyük hazine kanaatkar olmaktır." sözünün sizde çağrıştırdığı duygu ve düşünceleri anlatınız.

*

Dinleyeceğiniz metnin konusunu ve anaı fikrini aşağıdaki görsellerden hareketle tahmin etmeye

çalışınız.

Tahminlerinizi arkadaşl arınızla pay l aşınız.

HACETTEPE (Dinleme Metni) Sara GÜRBÜZ ÖZEREN

1


A) Aşağıda, dinlediğiniz mEıtinde geçen bazı kelimeler ve bu kelimelerin anlamları verilmiştir. Kelimelerle anlamları örnekteki gibi eşleştiriniz.

1. Etkinlik

kiler

adak

hırka

çil bayır

sini

bozkır

debdebe

divan

lokma

deı ııuııı

safra n

diya r

hacet

som

............•...... : Adanılan şey, nezir. . .................. : Küçük yokuş, belen . ................... : İhtiyaç, gereksinim. . .....•..•......... : Süsengillerden, baharda çiçek açan, soğanlı bir kültür bitkisi. . .....•............ : Gösteriş, görkem . .........•.....•... : (Altın ve para için kullanıldığında) yeni ve parlak. .................... : Ülke, yurt. ..................... : Üzerinde yemek de yenilebilen, yuvarlak, bakır veya pirinçten büyük tepsi.

l>erman : ilaç, şifa. ................. : Evlerde yiyecek, içecek ve erzakın oda, ambar veya dolap. ................. : Ağza bir defada alınıp götürülen yemek parçası, sokum. .................. : Yüksek düzeydeki devlet adam ları­ nın kurduğu büyük meclis. .................. : Değerli madenlerin ve cevherlerin katışıksız, saf hali. ...................: Sıcak ve ılı man iklimlerdeki ağaç­ sız, kıraç, doğa l alan . ................... : Genellikle soğuktan korunmak için giyilen, kumaştan, bazen içi bez pamukla besl enmiş, ceket biçiminde giysi. saklandığı

B) Anlamını öğrendiğiniz kelimeleri bulmacada bularak renkli kalemle işaretleyiniz. Bulmacada j~aretlemediiioiz harfleri kullanarak ulaşacağınız cümleyi bulmacanın altına yazınız. A

B

z

o

1

z

N

K

A

(

1

F

R

E

T

K

A

y

1

R

((

L

(

H

D

1

y

A

N

1

K

i

L

E

R

L

o

T

A

L

E

K

R

E

R

M

A

E

D

C

G

il R

il

D

E

B

i

o

L

V

s

A

A

1

((

N

N

i

il N

E

s

L

E

1

R

D

F

E

B

E

M

A

K

R

A

N

o

K

s

y

K

o

A

(

M y

D

s B

(

K

A

K

R E

.,.

(

B

1

1

i

L Ulaştığım

cümle:

R

A

H

K

A

((

i

L


C) Bulmacaya yerleştirdiğiniz kelimeleri a şağıya alfabetik sırayla diziniz. 1. ....... " ............................... "" ......... .............. " .. .. ..

19.......... ................................. "" ..... ....................... .

2................... " .. " .... "" ......." .. " ... ... .......... " ........ .. ..

10........................................................ ................. .

3. ...... ............ " .. " """ ........."""." ..... ." ..... " .. .... " .. ..

11. ..............."" ..................................... ................ .

4 . ............. " ....... " .... "" ..... "" .. "." ..." .................. .. ..

12 . ........................................................ ................ .

5 . .... " ............................ "" """ ............................ " .

13 ............. .................. .......................... ................ .

6. ... .... " ............. " ...... " .........." .... ..... .............. " .. .. ..

14............................... .......................... ................ .

7................ ...................................... .................. .. ..

ıs

......................................................................... .

8. .... " ................ " ............ """ ...... ........................ ..

2. Etkinlik

A) Aşağıda, "Hacettepe" metninden alınan bazı deyimler verilmiştir. Bu deyimlerin anlamlarını tahminı ederek aşağıya yazınız.

l>e imler

Tahminim

hüküm sürmek kabma sı "mamak a "z.ı kulak/arma varmak

afak at mak

B) Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Atasözleri 'Ve Deyimler Sözlüğü'nden kontrol ediniz.

3. Etkinlik: Aşağıdaki soruları metinden hareket e cevaplayınız.

1. Metinde geçen padişahın kişi l ik özellikleri nele,rdir? 2. Pad işah Hacettepe'ye niçin gitmiştir? Amacına ulaşabi l miş midir? An l atı nız. 3. Pad işah, di l eği kab ul olduktan sonra neler yaşamıştır? 4. Gerçekleşmesin i istediğiniz bir dileğin izi anlatıınız . Bu dileğinizi n gerçekleşmes in i n h ayatı nıza olumlu ve olumsuz etkileri neler olurdu? Açıklayınız . 5. "Kanaat " ve "mutluluk" arasında nası l bir ilişki vardır? Yaşamınızda n örnekler vererek an latı­ nız.


4. Etkinlik: Aşağıdaki bölümleri metinden ya ·arlanarak doldurunuz.

Gerçek Hayatta Karşılaşılabilecek Olaylar

Gerçek Hayatta Karşılaşılamaya cak Olaylar

5. Etkinlik: "Elinizde sihirli bir değnek olsaydı h syatta neleri değiştirmek isterdiniz?" sorusundan hareketle bir metin yazınız. Yazınızda yıl oyunca öğrendiğiniz deyim ve atasözlerinden yararlanınız.

·• .·

~ ................................................................................................................................................;,""··:::;,,...······


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . 6. Etkinlik

A)

Aşağıdaki fıkrayı

vurgu ve

toJlıamaya

di kkat ede rek okuyunuz.

ELİlııfİ AL

Bir bahar sabahı Nasrettin Hoca, eşeği Karakaçan'la birlikte göle doğru gidiyormuş. Göle yaklaştığın­ da telaşlı sesler duymuş. Ad.ımlarını hızlandırmış. Hoca, çok geçmeden olanları anlamış. Bir adam göle düşmüş, diğerleri de onu kurtarmaya çalışıyormuş. Kıyıda toplananlar göle ellerini uzatmış, "Elirıi ver! Elini ver!" diye bağırı­ yorlarmış. Ama adam söylenenleri duymuyor gibiymiş. Hem çırpınıyor hem de elini uzatmıyormuş. Nasreddin Hoca göldeki adamı tanımış. Kalabalığa: "Siz 'Elini ver!' diyorsunuz ama bu adam çok bencildir, vermeyi bilmez:' demiş. Sonra kıyıya yanaşa­ rak göldeki adama elini uzatmış. "Elimi al! Elimi al!" diye bağırmış. Kendisine yardım etmek isteyenlere elini vermeyen bencil adam, Hoca "Elimi al!" deyince hemen elini ıızatmış. Hoca da adamı çekerek gölden çıkarmış. Gamze ALICI B) Arkadaş larını za "cömertlik, mut luluk, yardım" ilgili bir fı kra anlatını z.

C) Arkadaşlarınızdan birinin anlattığı fı krayı

konularında n

biri ile

sınıfınıızda canlandırınız.

7. Etkinlik: Sahip olduğu şeylerden hiçbir zaman memnun olmayan, sürekli şikayet eden bir arkadaşınız olsaydı onu bu huyundan vazgeçirebilmek için neler yapardınız? Örneklerle anlatınız.

8. Etkinlik

A) Aşağıdaki metni noktalama iş:aretlerine dikkat ederek okuyunuz. RİZE'NİN ADI ÜZERİNE

Çok çok eski zamanlarda, Ali Reis derler, deniz tutkunu bir adam varmış. Kansının adı Roza imiş. Bu koca sevdalı değil, kara sevdalıyınışlar. Ne Ali Rds ne de Roza birbirinden ayrı kalmaya dayanabi-

karı

lirlermiş.

Ali Reis'in hali vakti yerindeymiş. Parası pulu çokmiUŞ. Bir Rozaya bir de Karadeniz'in yeşiline hayranBu yüzden dağların yamacında, ormanlar içinde bir yere güzel bir saray yaptırmış. Dışını süslemiş fil dişinden, içini bezetmiş Hint işinden. Ali Reis ile Roza Hatun bu sarayda yaşarlarken, sevinçle coşup mutluluktan uçarlarken Ali Reis denize mış.

'.~


Ç1kmak istemiş. Takasına binip hırçın dalgalarla kabaran Karadenize açılmış. Hava soğuk, deniz fırtınalıymış. Ali Reis bu çetin havada bir daha denizden dönmemiş. Ne oldu, nereye gitti, takası mı battı; bilen yokmuş. Herkes ondan iimidini kesse de bir tek Roza Hatun kesmemiş. Günlerce, sarayın penceresinde Ali Reis'i beklemiş. Gözünün yaşı sel olup akmış, ahı figana karışmış. Geceler boyunca denizden bir ışık, bir umut, bir haber beklemiş. Ama ne gelen olmuş ne bir selam getiren ... Roza içini türkülere dökmiiş, derdini esen yele söylemiş. Kara perçemi ağarmış, giil benzi sararmış, giden gelmemiş. Bir gün bakmışlar ki pencerenin önünde Roza Hatun yok. Kepenkler kapalı, saray mahzun ... Beklemişler ama açarı olmamış, pencerede Roza Hatun göriinmemiş. "Acep başına bir hal mi geldi?" diye merak edenlErr, Roza'nın derdiyle dertlenenler koşup içeri girmişler. Bakmışlar ki saray bom.boş. İn cin top oynuyor. Ro;ıa Hatun nereye gitmiş, bilinmiyor. Yalnız pencerenin önünde bir pusula, pusulanın içinde şu not varmış: "Muradım kaldı sevgili yarda, ah-u zarım kaldı sarayda. Ben devran süremedim, salınıp gezemedim. Bari beni sevenler buraya yerleşsinler. Malımı mülkümii pay etsinler. Salınıp gezsinler sarayımda, beni bulsunlar aralarında. Fakir görürseniz sandığımdun giydirin, aç görürseniz ki/erimden doyurun. Yetimlerin gözünü yaşlı koymayın:' Bu notıı okuyanlar, Roza'nın derdiyle yananlar lıu yeşil dağları mesken tutmuşlar. Roza'nın sarayının çevresine güzel bir şehir kurmuşlar. Hazinelerini fc.ıkir fukaraya vermişler. Kurdukları bu şehrin adına "Roza" demişler. Söylene söylene, dilden dile "Rize" olmuş. Derler ki Rize'nin ardı arkası kesilmeyen yağmur.ları Roza'nın gözyaş/arıymış. Kemençenin dertli dertli inlemesi de onun yüreğindeki sızıdan kaynaklanıyormuş. Rize insanlarının cömert, içli ve narin oluşu da Rozaya benzemelerindenmiş. Sara GÜRBÜZ ÔZEREN B) Okuduğunuz metni, metnin kahramanlarından biri olan Roza'nın ağzından özetleyiniz.

1


....----8, TEMA - Birey ve Toplum - - - -..., . . . . - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - .

5EVt;İ FİL020FjU YUNUS EMRE (Serbest Oıkuma Metnı)

Yunus Emre, yemyeşil ağaçlar arasmda seçilı/ıor uzaktan. qÜYI ışığmm renkli dansıyla paYediden yetmişe herkesi etkileyen sevgi yolculuğunda, bir taşa oturarak soluklandığı tasviriyle çıkıyor Yunus Emre karşımıza. Ayakları, gezdiği diyarlarm yorgurı/uğı.mu atarken gönlü kucaklaştığı güler yüzler ve sevgi dolu kalplerin ııı 1eşesiy/e doludizgin atmakta. Bir elinde dizinin üzerine koyduğu başucu kitabı duruyor. Yaradan sı?vgisirıe coşkuyla, sevgiyle ve bağlılıkla yazılmış mısralar bir sevgi seli olup taşıyor yapraklardan gökyüzüne. 'Diğer elindeyse Yunus' un içindeki bu coşku ve sevinci ifade etmek istercesine küçük hir kuş duruyor. Biraz sonra gökyüzüne uçarak bu sevgi selini tüm dünyaya yayacakmışçasma ... Ve eşsiz eserlerin usta kalemi, ünlü halk şairi Yunus Emre' rıirı görı/ürıderı diline gelen mısralar dökülüyor usulca: rıldıyor.

/(~~

Pervaz olup uçar mısm? derya geçer misin? Bencileyin naçar mısm? Sen de halin söyle bülbül. l>erıiz

A bülbülüm uslu mı.ısurı? Kafeslerde bes/i misin? Bencileyin yaslı mısm? qarip garip ötme bülbül. Yunus vücudun pak derken, Cihanda mislin yok derken, Seher vakti " Hak! .. Hak! ..." derken Bizi de unutma bülbül. Ünlü halk şairi ve filozof Yunus Emre insanlara, doğaya ve tüm varoluşa kucak açarı bir felsefeye sahip. Orıurı düşünceleri ve sevgi anlayışı, yazdığı eserleriyle geçmişten günümüze tüm insanları etkilemeye devam ediyor. Küçükten büyüğe, yediden yet-


mişe her kültürden, her dilden insanın duygı;ı/arına tercüman oluyor. sözlük gibi! Ne harika değil mi? Yunus Emre, herkesi birlik ve beraberlik içiıvıde sevgi ve anlayış dolu bir dünyaya davet ediyor. Herkes s~ıvgi dolu bu dünyaya davetli. Üstelik yer bulamama derdi de yok. Çünkü burada dünya kadar yer var! işte bu daveti temsilen birçok belde, belediye ve camiye "Yunus Emre" ismi veriliyor. Dünyanın dört bir yanına Yunus Emre heykeli ve çeşmesi yapılıyor. Sokaklar, caddeler ve meydanlar onun adıyla onurlanıyor. Yunus Emre' nin sevgi mesajı yerküreden gök kubbeye ulaşıyor ve herkesin kalbine dokunuyor. Meydanlar onun öğütleri ve sevgi mesajıyla dolup taşıyor. İnsanlar, Yunus Emre ismini duyunca onun sevgiye çağrısını hatırlıyor. İçlerindeki umut, güzellik ve anlayış yeniden parlıyor. ~önü/ gözleri açı­ lıyor. Sevginin rehberliğin­ de insanlar güzele, iyiye ve doğruya yöneliyor. Anlayış ve yardımlaşmaya dair özlemler bitiyor. Arkadaşça, kardeşçe ve dostça eller kenetleniyor. Hep birlikte birlik ve bütünlüğe kucak açılıyor.

(...)

~ülizi ÖZEN

Tıpkı

her dili içeren bir


TEMA SONU DEGERLENDİRME Ya l n ızca "ben" demek, sevgiyi olduğu kadar :saygı yı

da zedeler.

Dolayısıyla

'biz'

o l manın,

bir-

ilikte o l manın olmazsa o l mazı dır saygı duymak. ıönce farkına varmak, ardından inanmak, karar

:almak ve uygulamak; sağlam bir temel üzerinde, ,özenle yol almak gerekir. Çizilen bu çerçeve ise lhem kendi

değerini

bilme hem de

i l etişim

halin-

de o l duğumuz herkese değer verme an l am ı taşır. Arzu EKMEKÇİ .1-6. soruları yukarıdaki metne göre cevaplayı­

TAVRA AKSEDEN DUYGU: SAYGI Saygı dan söz edince en başta dile getirilme-

ınız.

.1. Aşağıdaki ifadeleri metinde anlatılanlardan

si gereken, emir ve yasaklardan ya da uyulması gereken bir dizi sıkıcı kuraldan ibaret o l madığı

'Vola çıkarak tamamlayınız.

gerçeğidir. Eğer öyle olsayd ı adına saygı denir ve

:Saygı

"duymak" biçiminde ifade edilir miydi hiç? Uyu-

....................................................................... . .................................................................... değildir.

lan yasak veya kural değil, duyulan yani hissedi-

:Saygı

len, hisler yoluyla davranışa o l duğu gibi yansıyan

ıÇünkü

bir duygudur saygı. Al d ı ğı mız eğitim ve sahip o l duğumuz değerler ile şeki l lenip karakter özelliklerimizle vücut bu-

:2. Bu metne göre,

.......................................................... gibidir. ..................................................................... . saygının günlük yaşantınıza

,etkileri neler olabilir? Örnekler vererek yazınız.

lan genel bir davranış biçimine dönüşür saygı. Halimize, tavrımıza, üslup ve i l etişim i mize kaynakl ı k eden güçlü bir duygudur. Nasıl biri olduğu ­

muza dair

ipuçları

sunan izler toplamıdır. Tek bir

tarifi olamayacak kadar gen iş bir kavram, soyut bir hissiyatın davranışlar yoluyla görülen en şef­ faf ve somut halidir. Saygı, sosyal hayatta var olabilmenin, sağlıkl ı i l işkiler ve iletişim kurabilmenin ön koşuludur.

:3. Empati kurmak ile

Saygı ile muamele görme talebi ve beklentisi ise

ii lişkiyi günlük hayatınızdan örnekler vererek ya-

herkes için geçerlidir. Fakat bu beklentinin uygu-

:zınız.

layı cısı

olma

kısmına

gelince kendi eksik ve hata-

larım ızı görmek zor gelir.

Empati kurmayı başarmak ve bu ölçüde davranmak ise saygı ya anlam katan ve saygı göstermeyi kolayl aştıran bir tutumdur.

:~

saygı

duymak

arasındaki


'ben' demek, sevgiyi olduğu kadar saygı yı da zedeler." cümlesinin sizde uyandırdığıı duygu ve düş ün celeri yazınız. 4.

"Ya l n ızca

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem farklı bir duyguyu yan sıtmaktadır? A) Eyvah, yemek yand ı! B) Ah, gençliğim çabucak geçti ! C) Of, eski günleri a rı yorum hala! D) Ya, sen beni o zamanlar görecektin! 8. Aşağıda verilen bilgilerden tiyatro türüne uygun olanların başına "O" uygun olmayanların başına "Y" yazınız.

5. Aşağıdakilerden hangisi den çıkarılama z?

okuduğunuz

(.... ) Oyunla ilgili detaylar yay ayraç içinde verilir. (.... ) Seyirci karşısında oynanır. (.... ) Dizelerden o l uşur. A) Saygı, aldığım ı z eğitim yoluyla karakter özelli-· (.... ) Mutlu sonla bitmek zoru ndad ı r. ğim i z haline gelir. (.... ) Sahne sanatı olarak da ad l andırı l ı r. B) Saygı kuralları n ı öğreneb i lmek için bazı emir (.... ) Oyununun büyük bölümlerine perde denir. (.... ) Sadece okumak için yazı l ı r. ve yasaklara uyu l ma l ıd ı r. C) Empati kurabilmek, saygı y ı gösterebilmenin en etkili yo ll arında n biridir. D) Saygı, tek bir tarifi yapı l amayacak kadar gen iş. 9. Uymamız gereken toplumsal kurallardan beş bir kavramd ı r. tanesini a şağıya yazarak bu kurallara niçin uymetin-·

mamız gerektiğini ya zınız .

6.

Okuduğunuz

dımcı

metnin ana düşüncesini ve yar-· düşüncelerinden ikisini aşağıya yazınız.

A) .............................................................................

B) ............................................................................. Ana

Düşünce:

.................. ...... ................... ...... .... .

C) .............................................................................

D) ........................................................................... .. E) ............................................................................. Yard ı mcı Düşünceler:

............. ...... ................... ... .

Bu kurallara

uymal ı yız

çünkü .............................. ..

/


Kelime Defterim '

A

B

C:

~

L..-

"' 1

- r2,4. ,

--


Kelime Defterim '

F

G

~

L..-

"' 1

.,

--

- r 2Äą26


H

J


Kelime Defterim '

K

1

~

L..-

"' 1 p

- r!'B.

--


Kelime Defterim '

()

p

~

s

~

L..-

"' 1

- r 280. ,

--


Kelime Defterim

.. 1

V

y

7

.~ r 282. ,


Ceva

Anahtarı

1. TEMA SONU OEGERLENOİRME 6.Y-D-Y-D-D

7. D 8. B 9. D

10. C 11. 8 12. A

2. TEMA SONU OEGERLENOİRME

6. TEMA SONU OEGERLENOİRME ı. ıs

2. Koyunları n yünleri kesilir. Koyunlardan kesilen bu yünler sıcak suyla yıka n ı r. Yünlerin kirli suyunu gidermek için duru lama yap ılı r. Yünlerin içi t emizlenir. İ çi temizlenen yünler taranmak için makineye verilir. Yünler kök boyayla renklendiri lir.Boyanan ipler dokuma makinesine gerilir. Ha l ı n ın motifi belirle nir. H alı dokunmaya başlan ı r.

5. B

1. Ama yitirmedik umudumuzu 3. 8 7. İğn eyle kuyu kazmak 8. Y-D-D-Y-D-D

9. 8 10. C 11. O 12. A

7.8 8. B 9.0 7. TEMA SONU OEGERLENOİRME 3. C 6.A

7.8 8. C-Ç-F-D-A-B

3. TEMA SONU OEGERLENOİRME

9.0 10. 8

8. Y-D-D-D 9. A 10.D

4. TEMA SONU OEGERLENOİRME

8. TEMA SONU OEGERLENOİRME 5. B

7.A 8.C

9.8

5. TEMA SONU OEGERLENOİRME 7. ben-herkes-bu nları

8.8

8. D-D-Y-Y-D-D-Y


Ka~nakça KAYNAKÇA Acar, M . (2005).Tuz Gö lü Tuz Çö lü Olmayacak.NationalGeographic Türkiye, 56, 16-18. Ada r, C. (2010).ilmek İ lmek Yaşatılıyor Milas Halıları.Muğla Kültür ve Turizm Dergisi, 1 (2), 80 - 84. Akbulut, Y. (2013)."Bilgisaya r ve İnternet", Çocuk ve Ergenlerde Bilgisayar ve int ernet Kullanımının Gelişimsel Sonuçlan.Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergi si, 3 (2), 53 - 68. Albamya, s. (2016). Afyon.TRT Çocuk Dergisi, 7 (74), 14 - ıs. Alıcı, G. (2015). " Elimi Al", Na sreddin Hoca ile Kıkı r Kıkı r. İstanbul: Tinıaş Yayınları. Alm iş, H. ve Yakıncı, C. (2014).Evini zi de Hatırl ayın.Çocuk Sağlığı ve Hastalıkl arı Dergisi, 57, 135- 140. Aruntaş, A. M . (2016). Bisiklet Zamanı .TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisi, ;!23, 36 - 39. Beyhan, N. (2014). "Sır Tutamayan At Bakıcısı", Kefile ile Dimne'den Ka rakter Eğitimi Masalları.istanbul :Semerkand Basım Yayı n Dağıtım.

Bilgin, i. (2006). "Türk Askerinin Cesareti", Çanakkale Destanı Gerçek Efsanelerin öyküsü.İstanbul: Timaş Yayı nları,, 2006. Birol, G. (20 15). "Vermek Çoğa lmaktı r", öğreten Öyküler.Anka ra:Yason Yayı nları. Bölükbaşı, R. T. (1986)."Anadol u", Rıza Tevfik (Der. :Uçman, A.). Ankar.a:Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayı nları. Brake, M . (20119."Merak Ettiklerimiz", Uzay ve Zaman Hakkı nda Merak Ettiklerimiz (Çev.: Tu rgut GÜRER). istanbul:Türkiye iş Bankası Kültü r Yayınl arı . Bulut, S. (2015). "Cephane Sandığında Kitap", Büyük Atatürk'ten Küçıük Öyküler. istanbul:Can Sanat Yayınları. Bulut, S. (2015). "Yaşlı Nine", Büyük Atatürk'ten Küçük Öyküler. ist anbul:Can Sanat Yayınları. Can, T. (2011). Atatürk'ün Geometri Kitabı.TÜBİTAK Bil im Çocuk Dergisi, 167, 10- 11. Cibran, H. (2016). "Dostluğa Dair ", Ermiş (Çev. : Ber ktay, A.).istanbul: Türkiye i ş Bankası Kültür Yayı nları. Çom, S. (2011). "Obezite Hakkında 10 Soru 10 Cevap", Obezite (Şişmanlık) Konusunda 70 Soru 70 Cevap. Ankara: Sağlık Bakanlığı Temel SağlıkHizmetleri Genel Müdürlüğü . Çifci, s. (20 11). "Cirit", uşak'ta Atlı Cirit Sporu ve Cirit Kültürü.Milli Folklor Dergisi, 23 (89), 87 -99. Doğan, Y. (2016). Dinleme Eğitimi, Ankara:Pegem A Yayıncılık. Ekmekçi, A. (2013). Tavra Akseden Duygu Saygı.Gençlik Spor Dergisi, 2 (17), 114- 117. Erkek, G. (2008). "Bilgin ve Gem ici", Mevlana'nın Mesnevi'sinden i l köğretim Okulla rı için Seçilen öykülerin Eğitsel Yönünün incelenmesi. Yayımlanmam ış Yüksek Lisans Tezi, İ zmir: Dokuz Eylül Üniversit esi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Tü rkçe Eğitimi Anabilim Dalı. Fikri, M. (1994), "Türk Gençliği ne Bir Hitabe", Türk Dünyası Çağdaş Edebiyatı (Haz.:Akar, M., Deni z, S., Bilecik, F.).istanbul:Yesevi Yayıncılık.

Güngör, N. (2017). "Sen de Bir iyilik Yap", Bir Hikaye Yaz içinde insan Olsun . istanbul:Gün ışığı Kitaplığı. izgören, A. ş. (2015)."Heykeli Dikilen Eşek", Küçük Beyaz Uğur Böceği .Ankara:Elma Yayınevi. Kaplanseren, E. (2012). Dosya Paylaşı m ı.PCnet Dergisi, 178, 7 - 8. Ka ragöz, B. (2011). insanlar Zamanı Eskiden Nasıl Ölçerdi?TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisi, 168, 26 - 29. Ka ragöz, B. (2012). Kar Kri stallerinin Peşi nde Bir Yaşam .TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisi, 169, 20 - 23. Ka rakoç, A. (1997)."Tut Ellerimden", Akıl Ka raya Vurdu. Ankara: Ocak Yayınları. La Fontaıne (2011) . "Balıkçıl", La Fontaine'in Masalları (Haz.: Orhan VELİ).istanbul:Yapı Kredi Yayı nları. MEB (20 18). Türkçe Dersi öğreti m Programı (ilkokul ve Ortaokul 1, 2,. 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sı nıflar). Ankara. Meriç, A. (2015) . "Su Ki rliliği", Uzaydan Çöp Düşer mi?İstanbul:Yedivı!ren Yayı n ları. Ora l, G. (2003). " Eski Antalya Evi", Yine Yazı Yazı yoruz.Ankara:Pegem A Yayınc ı lık. Ozansoy, H. F. (1987) ."Vatan Destan ı", Kahramanl ık Şiirleri Antolojisi ı[Haz .:Biri nci, N.).Anka ra: Kültür Bakanlığı Yayı nları. özburun, Y. ö . (2004) ."Hayatın Yankısı", Yaşama Sevinci Öykü leri. istanbul:Hayat Yayı n ları. özcan, C. (2012). Canım Kitaplığım .istanbul :Nesin Yayınevi. özder, G. (2017). Bak Postacı Geliyor Selam Veriyor.TRT Çocuk Dergisi, 8 (85), 37 - 39. özen, G. (2016). "Sevgi Filozofu Yunus Emre", Eğlenceli Tarih Sevgi Fillozofu Yunus Emre.istanbul:Timaş Yayınları . özeren, S.G. (2010). " Hacettepe", Büyük Türk Efsaneleri Dizisi: 9.İstanbul: Damla Yayı nevi. özeren, S.G. (2010). " Rize'ni n Adı üzerine", Büyük Türk Efsaneleri Diz:isi: 9.İstanbul:Damla Yayı nevi. Rado, ş. (2005). "Güler Yüz", Eşref Saat.Ankara:El ips Kitap. Ran, N. H. (1987) "Büyük Taarruz", Kuvayı M illiye.i stanbul:Adam Yayı nları. Rogers, K. ve Henderson, C. (2007). insan Vücudu (Çev.: Girgi n, Ş.) . İstanbul: iletişim Yayınla rı. Soysal, M. (2015). " Bu da Benim Öyküm", Eyvah Kitap.istanbul:Günış ığı Kitaplığı. Şi rin, H. E. (2016). "Turp Gibi Olmak", Deyim Yerindeyse (Ed . :Doğan, Y.), Ankara:Pegem A Yayıncı l ık. Topal, E. ve Sezer, A. (2016). Tü rk Dünyası. Marmara Coğrafya Dergisi,, 33, 96-113. TSE öncü Çocuk Dergisi (2016).Tarhananın öyküsü. TSE öncü Çocuk Dergisi, 80, 26-27. TSE öncü Çocuk Dergisi (2016). Teknoloji Bağı mlılığı.TSE öncü Çocuk Dergisi, 79, 42-43. Turgut, S. (2016) ."Aziz Sancar", Adam Olacak Çocuk Dizisi.İstanbul:Güneşyolu Yapım Yayın. Türkiye Yeşilay Cemiyeti (2015). Teknolojiye Bağı mlı Yaşamamak için. istanbul: Kültü r Sanat Basımevi.

Uçuk, C. (2015). Gümüş Kanat.istanbul:Bilge Yayıncılı k. Uslu, T. (2010)."Şimşekl er ve Yıldırım lar", Şu Acayip Gökyüzü.İstanbull:Zafer Yayınları. Uslu, T. (2010). "Yemek, içmek ve Sindirmek", Şu Acayip insan Vücudu .istanbu l:Zafer Yayınla rı. Vahapzade, B. (1994). "Ana Dili", Türk Dünyası Çağdaş Edebiyatı (Haz .:Akar, M ., Deniz, S., Bilecik, F.). istanbul:Yesevi Yayı ncılık. Yanç, Y. (2012). Karamanoğlu Mehmet Bey'i Arıyorum, Göreniniz Var m ı? Eğitimde Birli ğin Sesi, 3 (5), 24- 25. Yaşi n, ö. (2000). "Must afa Kema l'den Konuştuk", Atatürk Şiirleri (Haz.:Kaplan, M., Birinci, N.).Ankara :Türk Dil Kurumu Yayınları. Yazgan, B. (2016)."Sevgi Diyen Çağlar Aşa r", Şimd i Sevda Yürüsün.istanbul:Nar Yayınları. Yı ldı rım, S. (2003). "Mendil Kapmaca, Kulaktan Kulağa", Çocuk Oyunl,a rı.ista nbul:Zafer Yayınl arı . İNTERNET KAYNAKÇASI "15 Temmuz", https://www.tbmm.gov.tr/mec1i s_bu lteni/s215.pdf (E rişim Tarihi: 18.10.2017) "A Gazetesi", https://www.ntv.com.tr/teknoloji/kuresel-isinma-avrupada-yilda-152-bin-kisiy i-oldurebilir,tyxrMETxqkOAGb-FjkeJPw (Erişi m Tarihi: 28.10.2017)


"B Gazetesi", http://canelleri.blogspot.eom.tr/2010/02/carpc-idcl ia-kuresel-snma-uydurma.ht ml (Erişi m Tarihi: 28.10.2017) "Beştepe 15 Temmuz Şehitleri Abidesi", http://www.15temmuzet kin1ik1eri.com (Erişi m Tarihi: 26.01.2018) "Çanakkale Türküsü'nün Hikayesi", http://blog.milliyet.com.t r/ca nakkale-icinde-aynali-ca rsi/Blog/?BlogNo=164822 (Erişim Tarihi: 18.10.2017) "Dünyamın Yedi Harikası", http://secilvardar.blogspot.eom.tr/20ll6/09/dunyamin-yedi-harikasi.html (Erişim Tarihi: 16.11.2017) "Dünyayı Verelim Çocuklara", https://ucurtmadergi.com/dunyayii-verelim-cocuklara/ (Erişim Tarihi: 28.10.2017) "Düzen", http://remzidemirkazik.blogspot.eom.tr/2017/06/düzen.ht ml (Erişi m Tarihi: 21.05.2018) "En Güzel Hediye", http://secilvardar.blogspot.eom.tr/2016/03/e,m-guzel-hed iye.html (Erişim Tarihi: 19.11.2017) "Evet Efendim", http://www.karagoz.net/kutahya_cesmesi.htmıı .WxEFT58zZPY (Erişim Tarihi: 27.05.2018) "Güzel Türkçe", http ://turkoloji.cu.edu.tr/YEN 1%20TURK"/o20DIU/ali_gocer_ t urkce_guzel_soz_siir.pdf (Erişim Tarihi: 21.10.2017) "Hazine Sandığı", http://aydindoga.blogspot.eom.tr/2017/05/ha:zine-sandg.html (Erişim Tarihi: 25.12.2017) "Kara Tren", http://blog.mill iyet.eom.tr/hanifemert (Erişi m Tarihi: 18.11.2017) "Kardeşim", http://www.eba.gov.tr/ses/d inle/90725a114f84062:254e2084f5f829610b9fa0b2b26008 (Erişim Tarihi: 15.11.2017) "Kitap Tutkusu", http://kitaptutkusu.blogspot.com.t r/2013/06/n,ora-roberts.html (Erişim Tarihi: 02.10.2017) "Kağnıyla Yazılan Destan", http://www.guncelmeydan.com/pano/kurt ulus-savasi-nda-halk-d irenisi-meti n-aydogan-t38543.htm1 (Erişim Tarihi: 04.11.2017) "Mekt up", http://minicikkalbimde.blogspot.com.tr /2017/01/bu-vatan-bolunmez.ht ml (Erişi m Tarihi: 30.05.2018) "Şu Sonsuz Koşu", http://www.kultur.gov.t r/TR,96452/su-sonsuz .. kosu--ceyhun-at uf-kansu.html (Erişim Tarihi: 25.06.2018) " Teknoloji", http://aysinaylakalan.blogspot.com.t r/2017/11/teknıoloji.html (Erişi m Tarihi: 05.05.2018) "Türk Dünyası Ülkeleri", http://www.mfa.gov.t r (Erişim Tarihi: OL.02.2018) "Türkiye'ye özgü Besin ve Beslenme Rehberi", http://www.bdb.h acettepe.edu.t r/TOBR_kitap.pdf (Erişim Tarihi: 15.11.2017) "Vazgeçmeyenlerin Hikayesi", https://www.sabah.com.tr/spor/ futbol/2017/10/10/ca nl i-turkiye-i ngilte re-a m pute-futbol-sa m piyona si-fi nali (Erişim Tarihi: 09.11.2017) GÖRSEL KAYNAKÇA

"'

11 '"";0 1)İ1•·

_..,.._ ...,..

nmi":vnn nn, '

,n rl)

,A.- l ')(I J

S/l l

,ı uı, İ l"UY

A

.,ı,.

t

J ll

,ı ıı 7

nı:. ·,ıı ı

R.

nmic:vnnr~ ri · ı,.. tr ~

t

.."":.. ,-,a,- rom

7

,~

7-

")İlrrnn,

F,

17 18

7 7

lır,,· ,

7

,xıı, ?

7

tw-,vw. istanhulharosu.ora.tr twww.tmv.edu.tr/web/ 13-64-1-1/ tmv_ tr/ata turk_kosesi/ oku-

,9

, ..... n

............ ..1. 1......,h ~ ..1,.., , ....

,r.:ı ,.. A : ... :

24.1 .2017 24.10.2017

... :: ..!": ..

ıu

111 F,

21

2 43 41

,.

4l

n

25

K

26

t8

47

lwww.anitkahir.tsk.tr •

,ı ı ı

7

,ı ı ı

7

0.1 .2017 11 1 11 1

....

tr

l l

?017 ?017

ıwww. anitkabir. tsk.tr/03_muzeıer/panoramaıar_ve_yagı i hnu"' ... Ll-1., .. ı. ._ .1

30.10.2017

twww. ataturKnakkinda.com/ ben-size -taarnızu-degil-olme-

14.10.2017

lri . . c;ıı sı

·· , -:ı

i,. ...... . t,.

; .. .. ,ı, ti"

ı;ı; ı;ı;

...

ı;

..,, ................... ..

-A

U , I

4

1 f'ı?0 1 7 ı n?0 1 7

Vnmic:vnn ,uı J ll ·ıı ı ı 7

Vnmic:vnn

37 38

7 )8 69

U , I

1 f'ı?0 1 7

U , I

1n,01,

ımitı1atpasakml.meb.kl2.tr/tema/icerikler/l,-ekim-istanbuı .. n_ı.. - ·'· -"'"İnlil,I ~,; 0741'il J h>ml

30.10.2017

twww.anitkabir.tsk.tr/03_muzeler/panoramalar_ve_ yag-

30.10.2017

ıi

ı..

............... ı...1 ... 1.,,.1......... 1 )ilr rnn,

40 41

...

74 79

ı n

,. ,ı

7

,ı ı ı

7

ı1JRGUT, Suat,

'Aziz Sancar'; Adam Olacak Çocuk Dizisi, ünesvolu Yaoım Yavın İstanbul 2016

"

...

Jfl J 7 J ~JtY

·11 l l

n n

ı n ı n

,. ,. 7 ,. ,. 7


Ka~nakça 14

85

ı;

s s s s

-

upload. wikimedia.org/wikipedia/commons/2/:!t/Kerzemıhr.

·--

1

.,~ 1

s-

-

LO.L0.2017

. •r

. •r

ı ı;.

11

17

ı ı;.

11

17

ır

I?

17

l'>

·111~7

'" a, T/

57

ıoo

,8

treeni ·.com

106 !07

ısnutterstock.com

7 54419534, 686602204, 739518583, 71 1299782,

]9.01.2018 J5.06.2018

~ 1 701<7~? " '

il>< rı

Hl

ı

ll 1

nn,i,

17.12.2017

\V\VW.klzilav.ore:.tr/ · i'-"0 tı ir~

T/

l'>

·111~7

l "\ t t .111 ~ 7 l

114

,

147

www.osmaniyek'Ulturturizm .gov.tr/ Resim/ 167429,bestami-yaz-

-

12.12.2017

>n

nn,i, Sili,

il

17

nn,i, 17 11 1

17

it

· 111~7

1?

rı ıq 7

"" ""

l lt l lt

nn, i,unn ... ..:. 1 1· ~ 1 , .,

" . •r

3 rı

"? <4

,n

's

'"

, 6 147

147 ı;

4>< 1

S3 S3

' ·~·, ' ' 's s s s s

., 3 ı;

4·,u..:..ıto

V

---

shutterstock.com ,n . •r . •r

1"<{

n~"'' n~"''

••

'7690895

nn, ··unn . •r . •r . •r . •r

22.11.2017

7

I'

11,7 171

l

1n

AC: 1

1

173

31t~28 2 5

7 7 7

1

1"7< ,ti

1 1 m ,i,

.,

ı;

3

6 7

4 6

ıt

n

11

rı , 1~7

10.11.2017 10 t t 10 t t 10 t t

· 111~7 · 111~7 · 111~7


3 4

< < \ <

ı

... ,

1 11 ?017 O 11 ?017

l?m

")İlrrnıı

l

fl ll ,. ,. 7

~c:::::::::::::ıtıı~ı~,~~,..~.,7~::::::~

? ',

'

1~

~ 1">?017

126

04

nutterstoc k.com

132822359 352784693

5.07.2018

127

105

snutterstock.com

400539823

)5.07.2018

129

,..5 106-208

snutterstock.com

528760657

)5.07.2018

'lv

711()ı;IQM

"''

132 n, 136

• H i l inı ı '.nrnı.-

11 /

17

17

utterstnc•.rnm

12

50

I? I?

3

""":.. ,..,a,- ,.,,.. "

14

,vw.uour

., t1

,ı 11

Si:

.4 11

,ı ıı 7

n

,. ,ı

11

7

8289

10.11.2017

c;1ı:;,.ı:;,.

O 11 ?017 N 11 ?017 O 11 ?017

.....,

oceı;,ivavin l ari.com

10.11.2017

C

, l <l '"";0 1)İ1•·

,..,....-,

7

145

ıwww.beslenme.gov.tr/content/tiles/sa .ı _l<l _besıenme ,;ı..•• ı ,ı..,;.,; ,e •e>m•n el ı_.;,.h nM-;-, J f ·-

28

"'

ve

-

tı -

11.10.2017 .... 1"> ?017

ı ,,;m

'7<l

s

")İlrrnn,

ı?41

,,.~

156

50

ıgıınisigikitapıigi.com/wp -content/upı oads/2012/ 11/ ngııngor.

'l1'2.ıt'2.10hc;

'f

;1 R

'f

1"> ?017 1"> ?017

10.11.2017

;nn

1~7 l~R

1

v,......,..;.,., ,,,.. ...

159

2

Kon1isvon l 'J

,ı ı ı

7

7 7 7 ı,ı ı,ı

"

1"> ?017 1"> ?017


TÜRKİYE HARİTASI (6. Tema 7. Etkinlik'te

,,.

TII~

.,.

"""-llllıNlll tıOl.MLAIMl!I WII

.1

(lzn.twıf ,uıt

...

,,.

K

.-1

.,.

...

!6·

kullanılacaktır. )

,..

.,.

31•

E

N

...

,.. i

,,.

T.

K

,..,

Elli!

°'-:."'

'"" '

,ıo..

::: ==;::,:-: ,..

::::::.=.·."'--ıı ·

·--. .... ,..

=

=.E§_=t'U.::ı:........ J) '

.J ı ·

,,.

~r

,,.

.,.

TUR06000-TÜRKÇE MEB  
TUR06000-TÜRKÇE MEB