Page 1

AKILLI DERS ASİSTANI

SOSYAL BİLGİLER

5.

SINIF Bilgi Asistanı Kazanım Etkinlikleri Konu Değerlendirme Testleri Yazılıya Hazırlık Sınavları

Akıllı tahtaya uyumludur


Copyright© Asistan Yayınları Bu kitabın tamamının ya da bir kısmının, kitabı yayımlayan şirketin izni olmadan kopya edilmesi, fotoğraflarının çekilmesi ya da herhangi bir yolla çoğaltılması, basılması, yayımlanması ve depolanması yasaktır. Bu kitabın tüm hakları Asistan Yayıncılık Matbaacılık Paz. San ve Tic. Ltd. Şti'ye aittir. Bu kitap T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan yayınları satın almamalarını rica ederiz.

5. SINIF

SOSYAL BİLGİLER

Akıllı Ders Asistanı

Yazarlar

Asistan Yayın Kurulu

Grafik Tasarım

Asistan Grafik Servisi

Yayınevi Sertifika No 35044

ISBN

978-975-2425-32-3

Basım Yeri

UNIPRINT Basım San. Tic. A.Ş. Tel: 0212 798 28 40 Sertifika No: 12196

Basım Yılı 2017

Mevlana Mah. Evliya Çelebi Cad. İnciler Çarşı No: 4/59

(Marmara Park AVM yanı) Esenyurt / İSTANBUL

Tel: 0212 853 53 17 (pbx) www.asistanyayinlari.com


İSTİKLÂL MARŞI Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;

Bastığın yerleri "toprak!" diyerek geçme, tanı:

O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;

Sen şehid oğlusun, incitme, yazıktır, atanı:

Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.

Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı.

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?

Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl...

Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda,

Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl? Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!

Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan, şühedâ!

Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ.

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.

Ruhumun senden, İlâhi, şudur ancak emeli:

Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım.

Bu ezanlar -ki şehadetleri dînin temeli-

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

Değmesin mabedimin göğsüne nâ-mahrem eli. Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli.

Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar,

O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- taşım,

Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir îmânı boğar,

Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na'şım;

Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. "Medeniyet!" dediğin tek dişi kalmış canavar?

Her cerîhamdan, İlâhi, boşanıp kanlı yaşım,

O zaman yükselerek arşa değer belki başım.

Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma, sakın.

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl!

Doğacaktır sana va'dettiği günler Hakk'ın...

Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:

Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.

Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın.

Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl. Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!

MEHMET AKİF ERSOY


ÖN SÖZ Eğitim Yayıncılığına “Derslerdeki Yardımcınız” sloganıyla başlayan Asistan Yayınları, eğitim dünyasının ihtiyaç duyduğu yayınları, pedagojik ilkeler doğrultusunda hazırlayarak sektöre emin adımlarla giriş yapmıştır. Eğitim yayıncılığının büyüyen markası olan Asistan Yayınları, yenilikçi eğitim vizyonu ve kaliteli yayın anlayışıyla öğrencilerin ve öğretmenlerin başarı yolculuğunda en iyi yardımcısı olmayı kendisine misyon edinmiştir. Elinizdeki bu eser eğitim dünyasına yeni bir soluk getiriyor. Öğretim programlarına göre hazırlanan Akıllı Ders Asistanları (ADA), bire bir kazanımlara göre düzenlendi. ADA; sade tasarımı, görsellerle desteklenmiş zengin içeriği ile kazanımların ve konuların pekiştirilmesine katkı sağlıyor. Akıllı Ders Asistanları dört ana bölümden oluşmaktadır. Bilgi Asistanı, Kazanım Etkinlikleri, Konu Değerlendirme Testleri ve Yazılıya Hazırlık Sınavları. Bilgi Asistanı; Bilgilerin hatırlanması ve akılda kalması için kısa konu anlatımının veya örnek soru çözümlerinin bulunduğu alanlardır. Bu alanda konu veya kazanımlar özet olarak anlatılır, örnek çözümler yapılır ve gerekli özet bilgiler verilir. Kazanım Etkinlikleri; Bilgi Asistanı alanında verilen bilgilerin pekiştirilmesi ve kazanımların kavranması için etkinliklere yer verilmiştir. Bu etkinliklerde; alıştırmalar, açık uçlu sorular, boşluk doldurma, eşleştirme, doğru-yanlış, kavramları tanıma ve bulmacalar gibi farklı soru tiplerine yer verilmiştir. Konu Değerlendirme Testleri; Konuların pekiştirilmesi ve değerlendirilmesi için çoktan seçmeli sorulardan oluşmaktadır. Her konu sonrası kazanımların değerlendirmesi ve pratik yapılması sağlanmıştır. Yazılıya Hazırlık Sınavları; 1. Dönem 3 adet, 2. dönem 3 adet olmak üzere toplam 6 adet Yazılıya Hazırlık Sınavı kitap sonuna eklendi. Bu sınavlar uygulanacak olan yazılı sınavlarının bir provası olması amacıyla hazırlanmıştır. Farklı soru tiplerine yer verilmiştir. Bu kitaplarımız hem okulda hem de evde konuların öğrenilmesi ve kazanımların pekiştirilmesi için değerli bir eğitim kaynağıdır. ADA, ürünlerimiz; “Öğretmen Kılavuz Kitabı” adıyla öğretmenlerimize tamamen çözümlü olarak hediye edilir. Ürünlerimizin akıllı tahta uygulamasını İnternet sitemizden ücretsiz indirebilirsiniz. Bu eserlerin derslerinizde ve sınavlara hazırlıkta en iyi yardımcınız olması dileğiyle… Asistan Yayınları


İÇİNDEKİLER ÜNİTE 1: BİREY VE TOPLUM Öğrendiklerimi Uyguluyorum.................................................................7 Olaylar ve Sonuçları................................................................................10 Haklarımı ve Sorumluluklarımı Biliyorum.....................................12 Çocuk Hakları Her Yerde.......................................................................16 Konu Değerlendirme Testi 1................................................................19 Konu Değerlendirme Testi 2................................................................21

ÜNİTE 2: KÜLTÜR VE MİRAS Tarihe Yolculuk..........................................................................................23 Konu Değerlendirme Testi 1................................................................27 Güzel Ülkem...............................................................................................29 Kültürel Özelliklerimiz............................................................................31 Geçmişten Günümüze.............................................................................33 Konu Değerlendirme Testi 2................................................................35 Konu Değerlendirme Testi 3................................................................37

ÜNİTE 3: İNSANLAR YERLER VE ÇEVRELER Haritayı Tanıyorum.................................................................................39 Konu Değerlendirme Testi 1................................................................41 İklim ve Yaşamım.....................................................................................43 Konu Değerlendirme Testi 2................................................................49 Nerede Yaşanır?........................................................................................51 Konu Değerlendirme Testi 3................................................................57 Afetler ve Çevre Sorunları....................................................................59 Afetlerin İnsan Üzerinde Etkileri.......................................................62 Konu Değerlendirme Testi 4................................................................63


İÇİNDEKİLER ÜNİTE 4: BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

Doğru Bilgiye Nasıl Ulaşırım?..............................................................65

İnterneti Nasıl Kullanmalıyım?...........................................................66 Teknoloji ve Toplum.................................................................................68 Bilim İnsanları ve Ortak Özellikleri...................................................70

Araştırma Yapıyorum............................................................................72

Konu Değerlendirme Testi 1................................................................73

ÜNİTE 5: ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Yaşadığım Yerdeki Ekonomik Faaliyetler........................................75

Ekonomi ve Yaşam...................................................................................77 Üretim Serüveni.......................................................................................78

Ekonomi İçin Yeni Fikirler....................................................................80

Haklarımı Kullanıyorum........................................................................82 Çevremdeki Meslekler.............................................................................84

Konu Değerlendirme Testi 1................................................................87

ÜNİTE 6: ETKİN VATANDAŞLIK

Halka Hizmet Edenler............................................................................89

Yaşadığım Yer ve Yönetimi...................................................................91 Katılım Hakkı ve Düşünce Özgürlüğü...............................................93

Egemenlik ve Bağımsızlık Sembollerimiz.........................................95

Konu Değerlendirme Testi 1................................................................97

ÜNİTE 7: KÜRESEL BAĞLANTILAR

Yaşadığım Yerin Ekonomiye Katkısı..................................................99

Ticaret ve Tekonoloji............................................................................101

Turizm Ön Yargıları Değiştiriyor....................................................102 İnsanlığın Ortak Mirası.......................................................................104

Toplum İçin Çalışıyorum.....................................................................107

Konu Değerlendirme Testi 1.............................................................109 YAZILI SINAVLARI...............................................................................111

CEVAP ANAHTARI...............................................................................135


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM Bilgi Asistanı Öğrendiklerimi Uyguluyorum

Sosyal Bilgiler Dersinin Amaçları Sosyal bilgiler dersinin en önemli amacı öğrencilerin etkin birer vatandaş olmasını sağlamaktır.

Etkin vatandaş, çevresinde olan olaylara karşı duyarlıdır, hak ve sorumluluklarının bilincinde olur. Haklarının ihlal edilmesine izin vermediği gibi ailesine, okuluna, çevresine ve ülkesine karşı sorumluluklarını da yerine getirir. Bir hak ihlâli ile karşılaştığında istek ve şikayetlerini hangi kurumlara nasıl ileteceğini bilir.

Etkinlik

1

Bir kavşakta trafik ışığı olmadığı için sürekli trafik kazaları meydana geliyor. Bu durumda mahalle sakinlerinin yaptığı aşağıdaki faaliyetlerinden yasalar çerçevesinde çözüm sağlayacak olanları () ile, çözüm sağlamayacak olanları () ile işaretleyiniz.

1. Mahalle sakinlerinin yolu trafiğe kapatması 2. Mahallelinin ortak hareket ederek yetkililere durumu bildirmesi 3. Bir mahalle sakininin telefon ederek yetkililerle tartışması 4. Mahalle sakinlerinin kavşakta bir polis gibi trafiği yönlendirmesi 5. Mahalledeki herkesin yetkili kuruma ayrı ayrı dilekçe yazması 6. Mahalleden bir kişinin durumu bir polise sözlü olarak ifade etmesi 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

7


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Öğrendiklerimi Uyguluyorum

Sosyal Bilgiler Dersinde Neler Öğreniriz?

HAK SAYGI EŞİTLİK ADALET HOŞGÖRÜ ÖZGÜRLÜK DEMOKRASİ SORUMLULUK

 Hak ve sorumluluklarımızı

 Tarihimizi ve kültürel değerlerimizi

 Çevremizdeki doğal varlıkları ve önemini

 Ülkemizdeki ve dünyadaki tarihi ve kültürel varlıkları

 Dünyadaki farklı yerleri ve buralardaki farklı yaşamları

Etkinlik

2

1

Aşağıda verilen, sosyal bilgiler dersinde öğrendiklerimiz ve yararları eşleştirmesini yapınız. 2

3

4

5

a

b

c

d

e 1 (

8

)

Akıllı Ders Asistanı

2

(

)

3

(

)

4 (

)

5 (

)


BİREY VE TOPLUM Etkinlik

3

Aşağıdaki davranışlardan sosyal bilgiler dersinin amaçlarına uygun olanları “” ile olmayanları () ile işaretleyiniz.

1

2

Yusuf’un okul servisinde giderken yüksek sesle müzik dinlemesi

Leyla’nın elindeki çöpü sıranın altına atan arkadaşını uyarması

5

4

Uygar’ın sabahları geç kalktığı için genelde derslere geç kalması

Etkinlik

4

Ünite 1

Yasemin’in çalışkan öğrenci olduğu için derslerde izin almadan konuşması

3

Necla’nın Çanakkale Savaşı’nın geçtiği yerleri görmeye gitmesi

6

Mina’nın depreme karşı ailesini uyararak, deprem çantası hazırlatması

Bilinçli bir vatandaş olduğunu söyleyen Tarık Beyin, bu iddiasını doğrulayacak hangi davranışlar sergilemesi gerektiğine örnekler yazınız.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

9


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Olaylar ve Sonuçları Olayların Çok Yönlü-Boyutlu Olması Günlük hayatta birçok olayla karşılaşır ya da birçok olay duyarız. Bunların bazıları bizi ilgilendirmezken, bazıları doğrudan veya dolaylı olarak bizi etkileyebilir. Ayrıca bir olay sadece bir nedene bağlı olarak gelişmez. Olay ayrıntılı bir şekilde incelendiğinde görünen veya görünmeyen birçok nedeni ve yine birçok sonucu olduğunu, çok farklı insanları etkileyebildiğini görebiliriz. Bütün bunlar bir olayın çok boyutlu olduğunu gösterir.

Etkinlik

5

NEDENLER KİMLER ETKİLENir

OLUMLU SONUÇLAR

OLAY

KİMLER ETKİLENMEZ

OLUMSUZ SONUÇLAR

Aşağıda verilen olayları çok boyutluluk açısından değerlendiriniz. I. 5. sınıfa geçen Zeynep’in evlerinin yakınında yeni bir ortaokul açılmıştır. Bu olayın neden olabileceği sonuçları ve kimleri nasıl etkileyebileceğini belirtiniz.

II. Ülkemizde her yıl özellikle bayram tatillerine gidiş ve dönüşte yüzlerce kaza olmaktadır. Bu kazaların neden ve sonuçlarını çok boyutluluk açısından değerlendiriniz.

10

Akıllı Ders Asistanı


BİREY VE TOPLUM Etkinlik

6

Ünite 1

Aşağıda verilen olayları çok boyutluluk açısından değerlendiriniz. Bozulan Doğal Denge Özellikle Orta Anadolu’da tarla anızlarının yakılması yılanların ölümüne neden oluyor. Tabi yılanlar ölünce fareler hızlı bir şekilde ürüyor ve çoğalan fareler tahıl ürünlerine zarar veriyor. Bu sefer de farelerin öldürülmesi için, farelere zehirli buğday veriliyor ancak bu defa da fareleri yiyen tilkiler ölüyor ve uzun vadede tilki sayısının giderek azalması yine farelerin çoğalmasına neden oluyor. Çünkü fareler çok çabuk ve hızlı ürüyorlar.

1. Doğal dengenin bozulmasının nedeni nedir? 2. Doğal dengenin bozulmasına neden canlı varlık hangisidir? 3. Doğal dengenin bozulmaması için nasıl bir önlem alınmalıdır?

Etkinlik

7

Aşağıda verilen sözü, olayların çok boyutluluğu açısından değerlendiriniz.

Bir çivi bir nalı kurtarır. Bir nal bir atı kurtarır. Bir at bir yiğidi kurtarır. Bir yiğit bir vatanı kurtarır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

11


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Haklarımı ve Sorumluluklarımı Biliyorum Günlük hayatta içinde bulunduğumuz farklı gruplar ve bu gruplar içinde üstlendiğimiz roller bulunmaktadır. Ayrıca bu roller gereği haklarımız olduğu gibi bu haklarımızın bize yüklediği sorumluluklar bulunmaktadır. Bilinçli vatandaşlar olarak haklarımızı kullanmalı, bulunduğumuz gruplar içinde rollerimizden kaynaklanan sorumluluklarımızı da asla aksatmamalıyız.

Etkinlik

8

Aşağıda verilen kavramlarla tanımlarını eşleştiriniz.

1

2

4

3

a

b

c

d

1 (

12

Akıllı Ders Asistanı

)

2

(

)

3

(

)

4 (

)


BİREY VE TOPLUM

Etkinlik

9

Aşağıda verilen tanımlara göre tabloda belirtilenlerin grup, kurum veya kalabalıktan hangisiyle ilgili olduğunu karşısına yazınız.

Grup: Görüşleri, amaçları ve çıkarları aynı olan gönüllülük esasına göre oluşturulmuş kişiler bütününe denir.

1 Aile

Kurum: Belirli düşüncelerin, bireyler arasındaki ilişkilerin ve karşılıklı görevlerin oluşturduğu; genellikle devletle ilişkisi olan toplumsal örgütlenmelere kurum denir.

4 Kantindeki öğrencil

Kalabalık: Belli bir amaç doğrultusunda biraraya gelmemiş olan sadece rastlantı sonucu bir araya gelmiş kişilerdir.

Etkinlik 10

Ünite 1

2 Okul

3 İzci Kulübü

5 Emniyet Müdürlüğü 6 Sınıf futbol takımı 7 Devlet hastanesi

8 Otobüsteki yolcular 9 Halk oyunları ekibi

10 Tiyatro kulübü

Aşağıda hakkında bilgi verilen kişilerin üye oldukları kurum ve gruplarla rollerinin ne olduğunu yazınız Üyesi olduğu grup veya kurum

I

5. sınıf öğrencisi olan Faruk ailenin en büyük çocuğudur. Boş zamanlarında futbol oynayan Faruk iyi bir kalecidir.

II

Doktor Tülin Hanım gönüllü olarak LÖSEV’in çalışmalarına da destek olmaktadır. Aynı zamanda hafta sonları çocuklarını çeşitli kurslara götürür.

III

Fatih, okuldan geldikten sonra kardeşini de yanına alarak dedesi ile beraber parka giderek arkadaşlarıyla oyunlar oynadı.

Üstlendiği roller

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

13


Ünite 1 Etkinlik 11

BİREY VE TOPLUM Aşağıda verilenlerin hak ya da sorumluluk olduğunu belirtiniz.

1. Eğitim almak için okula gitmek. 2. Yemek yemek, sağlıklı beslenmek. 3. Sınıfta düşüncelerimizi ifade etmek. 4. Okul kurallarına uygun hareket etmek. 5. Yemekten önce ve sonra ellerimizi yıkamak. 6. Öğretmenden söz hakkı istemeden konuşmamak. 7. Sınıfımızı, okulumuzu ve sokaklarımızı temiz tutmak. 8. İstediğimiz şehir ya da ülkeye gitmek veya yerleşmek.

Etkinlik 12 Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Bir kişi sadece bir rol üstlenebilir. 2. İnsanlar aynı anda farklı gruplarda yer alabilirler. 3. Haklarımız her zaman sorumluluklarımızdan daha önemlidir. 4. Bir grup içinde her üyenin farklı rolleri ve sorumlulukları olabilir 5. Gruplarda yer alan insanlar yaptıkları iş karşılığında ücret alırlar. 6. Devlet kurumlarında rol alabilmek için belirli şartları taşımalıyız. 7. Ailenin geçimini sağlamak çocukların sorumlulukları arasındadır. 8. Eğitim hakkımızın getirdiği sorumluluk ödevlerimizi yapmaktır. 14

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM Etkinlik 13

Aşağıda verilen sorumlulukların neler olduğunu yazınız. EVDEKİ SORUMLULUKLARIMIZ

OKULDAKİ SORUMLULUKLARIMIZ

ÇEVREYE KARŞI SORUMLULUKLARIMIZ

ÜLKEMİZE KARŞI SORUMLULUKLARIMIZ

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

15


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Çocuk Hakları Her Yerde Yasalara göre on sekiz yaşın altındaki her insan çocuktur. Dünyadaki bütün çocuklar din, dil, ırk, renk, cinsiyet ayrımı olmaksızın eşit haklara sahiptir. 20 Kasım 1989’da Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni kabul ederek çocuk haklarını güvence altına almıştır. 20 Kasım günü her yıl dünyada “Çocuk Hakları Günü” olarak kutlanmaktadır. Devletler bu sözleşmede belirtilen hakları çocuklara tanımakla yükümlüdür. Türkiye bu sözleşmeyi 1990 yılında imzalamıştır.

Etkinlik

14

Tabloda verilen bilgilere göre aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin Bazı Maddeleri

Madde 2

Hiçbir çocuğa ırkı, dili, dini, rengi veya cinsiyeti yüzünden ayrım yapılamaz.

Madde 6

Yaşamak, her çocuğun en temel hakkıdır.

Madde 9

Her çocuğun iyi beslenme, sıcak bir yuva ve bir aileye sahip olma hakkı vardır.

Madde 12

Her çocuk düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir.

Madde 28

İlköğretim kız erkek herkes için ücretsiz ve zorunludur.

Madde 31

Her çocuğun boş zamanını değerlendirme, oyun oynama, kültürel ve sanatsal yaşama katılma hakkı vardır.

Madde 32

Büyükler gibi bir işte çalışamaz. Belli yaşın altındaki çocuklar çalıştırılamaz.

Madde 38

Çocuklar savaştan korunmalıdır. 15 yaşından küçükler askere alınamaz.

Doğru

1. En önemli ve en temel hak yaşama hakkıdır. 2. Çocuk hakları uluslararası alanda güvence altına alınmıştır. 3. Madde 9, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkıyla ilgilidir. 4. Madde 32’ye göre çocuklar ağır ve yorucu işlerde çalıştırılamaz. 5. Madde 38’in amacı çocukların yaşam hakkını korumaktır. 6. Bu hakları sadece gelişmiş ülkelerdeki çocuklar kullanabilmektedir. 16

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


BİREY VE TOPLUM

Ünite 1

Aşağıda verilen görsellerin hangi çocuk haklarıyla ilgili olduğunu ya da

Etkinlik 15 hangi çocuk haklarına aykırı olduğunu altındaki boşluklara yazınız 2

1

3

4

5

6

7

8

9

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

17


Ünite 1

BİREY VE TOPLUM

Etkinlik 16 Aşağıdaki bulmacayı çözünüz. 1 3 2

5

6

4 7

8

9 11

12

10 13 14

1 Bir çocuğun belirli bir yaşa geldikten sonra okula gitmesi hangi hakkıyla ilgilidir. 2. Aynı amaç için bir araya gelen insanların oluşturduğu topluluk. 3. Çocuk haklarının korunması için BM’ye bağlı olarak dünyanın her yerinde, herhangi bir ayrım yapmadan çocuklara yardım etmek için kurulmuştur. 4. Çocukluğun sona erdiği yaş 5. Hastalanan bir çocuğun doktora gidip muayene ve tedavi görme hakkı 6. Bir kimsenin üstüne aldığı, yapmak zorunda bulunduğu ya da yaptığı bir iş için gerektiğinde hesap verme durumu 7. İstek ve şikayetlerimizi bildirmek amacıyla resmî makama sunulan yazı. 8. N  ew York Avrasya Film Festivali’nde “Sinemada En İyi Avrasyalı Kadın Sanatçı” ödülünü kazanan Türk kadını ............... Koçak. 9. Askere gitmek, vergi vermek ..........mize karşı sorumluluklardandır. 10. Bir olayın birden çok nedeni ve sonucu olması olayın ...............olduğunu gösterir. 11. Yirminci gününde “Dünya Çocuk Hakları”’nın kutlandığı ay. 12. Ortaya çıkan, ilgi çeken veya çekebilecek olan her türlü iş, hadise, vaka 13. Kişinin, inançlarını, kanılarını, düşündüklerini açıklama özgürlüğü 14. Adaletin, hukukun, bir canlıya sağladığı kazançtır. 18

Akıllı Ders Asistanı


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 1. Günlük hayatımızda birçok prob-

4. “İnsanları ilgilendiren sosyal, kültürel ekonomik vb. sebep ve sonuçları olan her duruma olay denir. Olay kısa sürede olup bitmektedir.

lemle karşı karşıya kalıyoruz. Bu problemleri hak ve özgürlükler çerçevesinde çözmemiz gerekir.

Buna göre aşağıdaki çözüm yollarından hangisi daha doğrudur?

A) Haksızlıklara sabretmek B) Bir daha olmamasını dilemek C) Kendi yöntemlerimizle çözmek D) Valilik ve belediye gibi idari kurumlara dilekçe ile başvurmak.

sının aşağıdaki yararlardan hangisini sağlayabileceği söylenemez? A) Sorunları daha kolay çözme B) Olayların etki alanını azaltma C) Hataları ve yanlışları azaltma D) Olayları daha iyi analiz etme

3. Bir topluluğun grup olabilmesi için gerekli şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A) Amaç birliği olması B) Gönüllü olarak çalışılması C) İş bölümü yapılmış olması D) Yaş ve cinsiyetin aynı olması

A) Şehre şiddetli dolu yağması B) Bir kişinin denizde boğulması C) Ülke nüfusunun sürekli artması D) İki takım arasında maç yapılması

Asistan Yayınları

2. Bir olayın çok boyutlu ele alınma-

Buna göre aşağıdakilerden hangisi olay değildir?

5. Olayların farklı sonuçları olabilir.

Örneğin; karbondioksit gazının havadaki miktarının artması en başta havayı kirlettiği gibi çeşitli solunum yolları rahatsızlıklarının yanı sıra küresel ısınmaya neden olmaktadır. Bilindiği gibi küresel ısınma iklimden bitki örtüsüne birçok alanda dünyamızı etkilemektedir.

Verilen bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir? A) Olayların B) Olayların C) Olayların D) Olayların

önemi sebepleri doğal sonuçları çok boyutluluğu 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

19


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 6. En az iki kişinin bir amaç doğrul-

8. Bir işte bir kimsenin üzerine dü-

tusunda bir araya gelmesi ile oluşan birlikteliğe grup denir.

şen göreve rol denir. Ancak roller içinde bulunulan gruba veya kuruma göre değişebilir.

Verilen tanıma göre aşağıdakilerden hangisinin bir grup oluşturduğu söylenemez? A)

B)

Buna göre 40 yaşındaki Emel Hanım'ın üstlenebileceği roller arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A) İlkokulda sınıf başkanı olmak B) Okulda öğretmen olmak C) Evde anne olmak D) Evde eş olmak

D)

Asistan Yayınları

C)

9. Aşağıda verilen kurum - rol eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? A)

B)

7. İnsanlar konumları gereği bazı rol-

ler üstlenirler. Rol, bir işte bir kimsenin üzerine düşen görevdir. Kardeş, abi ya da abla olmak, öğrenci olmak, sınıf başkanı olmak rollere örnek olarak gösterilebilir.

Yukarıda örnek olarak verilen roller aşağıdakilerden hangisine aittir? A) Çocuklara B) Annelere C) Babalara D) Öğretmenlere

20

Akıllı Ders Asistanı

Hastane Doktor C)

Hastane Hemşire

Hastane Hasta bakıcı

D)

Hastane Hasta


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 1.

3. 5. sınıfa giden Emel’in sağlıklı bir

........?....... Sorumluluklarımız

► Ö  ğretmenlere, çalışanlara ve arkadaşlara saygılı davranmak.

► D  erslere düzenli ve zamanında katılmak.

► S  ınıfı temiz tutmak eşyalarına zarar vermemek.

Verilen bilgilere getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?

birey olarak gelişmesine uygun bir ortamın sağlanması, eğitimi için gerekli ihtiyaçlarının karşılanması, oyun oynaması için gerekli araç gereçlerin sağlanması gerekir.

Yukarıda Emel ile ilgili verilen bilgiler aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir? A) Sorumluluklar B) Üstlendiği roller C) Sahip olduğu haklar D) Yapmaması gereken davranışlar

Asistan Yayınları

A) Okuldaki B) Ailemize Karşı C) Ülkemize Karşı D) Kendimize Karşı

2.

4. Bireylere tanınan yetkiye hak de-

Verilen görseldeki durum aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilgilidir? A) Okuldaki sorumluluklarımız

B) Ailemize karşı sorumluluklarımız

C) Kendimize karşı sorumluluklarımız D) Çevremize karşı sorumluluklarımız

nir. Bütün insanların hakları vardır. Fakat hiç kimsenin hakkı sınırsız değildir. Bu nedenle haklarımızı kullanırken diğer insanların hakkının çiğnenmemesine özen göstermeliyiz.

Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Herkesin haklarının olduğuna B) Haklarımızın sınırlı olduğuna C) Herkesin farklı hakları olduğuna D) Hakların kullanımında dikkatli olunması gerektiğine 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

21


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 7. BM Genel Kurulu tarafından tüm

5. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu

tarafından tüm dünya çocuklarının haklarını korumak için “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme” imzalanmıştır. Türkiye bu sözleşmeyi 1990 yılında imzalamıştır.

dünya çocuklarının haklarını korumak için 54 maddelik “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme” 20 Kasım 1989 tarihinde kabul edilmiştir. Türkiye, bu sözleşmeyi kabul eden ve imzalayan ilk ülkelerden birisidir.

Ülkemizde bu sözleşmenin uygulanmasından ve takibinden sorumlu bakanlık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maliye Bakanlığı B) Dışişleri Bakanlığı C) Millî Eğitim Bakanlığı D) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı

Suriye'deki savaştan kaçıp Türkiye'ye gelen aileler ve çocukları sokaklarda kaldıkları için en büyük hayalleri bir evde yaşamaktır. Verilen bilgide Suriyeli çocukların aşağıdaki hangi hakkının ihlal edildiği vurgulanmıştır? A) Eğitim B) Barınma C) Beslenme D) Oyun oynama

22

A) Temel amacı nedir? B) Kaç maddeden oluşmaktadır? C) Türkiye bu sözleşmeyi ne zaman kabul etmiştir? D) Hangi kurum tarafından hazırlanmıştır?

Asistan Yayınları

6.

Akıllı Ders Asistanı

Yukarıda verilen bilgilere göre “Çocuk Haklarına Dair Sözleşme” ile ilgili aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabına ulaşılamaz?

8. Temel hak ve özgürlükler devlet tarafından anayasa ve yasalarla güvence altına alınan haklardır. Temel hak ve özgürlüklerin bir benzeri de çocuk hakları ile ilgili olan Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’dir.

Buna göre çocukların sahip oldukları hak ve özgürlükler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A) Ağır işlerde çalıştırılma B) Sağlıklı bir çevrede yaşama C) Düşüncesini özgürce açıklama D) Sıcak bir yuvaya ve bir aileye sahip olma


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS Bilgi Asistanı Tarihe Yolculuk

Mezopotamya Medeniyetleri Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan yerlere İlk Çağ’da Mezopotamya deniliyordu. Burada yaşayanlar tarım yapmaya başlamışlar ve hayvanları evcilleştirmişlerdi. Önce köyler inşa etmişler sonra köyler büyümüş kralların yönettiği kentlere dönüşmüş ve kentler de zamanla devletlere dönüşmüştü. Ayrıca tapınaklar ve saraylar yapmışlar, ilk defa yazıyı kullanmışlardır. Böylece eğitim, bilim ve sanat gelişmiş, büyük bir medeniyet hâline gelmişler. Ayrıca Anadolu, Mısır ve Hindistan gibi uygarlıkları da etkilemişlerdir.

Aşağıdaki soruları tarih şeridine göre cevaplayınız.

MÖ 3200

MİLAT 0

İlk

Yazının icadı

Çağ

Hz İsa’nın Doğumu

375

1453

Orta Çağ

Kavimler Göçü

1789

Yeni Çağ

İstanbul’un Fethi

Yakın Çağ

2100

Tarih Öncesi Dönem

1

2000

Etkinlik

21.

yüzyıl

Fransız İhtilali

1. Tarihî çağlar hangi olayla başlamıştır? ................................................... 2. Yazının icadından önceki döneme ne ad verilmiştir? ................................................... 3. Yeni Çağ, yazının icadından kaç yıl sonra başlamıştır? ................................... 4. Hz. İsa peygamber yazının icadından kaç yıl sonra doğmuştur? ............................ 5. Tarihi çağların başlangıç ve bitiş tarihleri neye göre belirlenmiştir? ...................... ................................................................................................................................................................. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

23


Ünite 2 Etkinlik

KÜLTÜR VE MİRAS 2

Aşağıdaki tabloda verilen özelliklerin hangi uygarlığa ait olduğunu yazınız.

MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARINA AİT BAZI ÖZELLİKLER 1

Tarihte ilk defa yazıyı (Çivi yazısı) kullanmışlardır

2

Teraslarından suların aktığı asma bahçeler yaptılar.

3

Yazılarını kil tablete yazdıkları için okula tablet evi demişlerdir.

4

Kralları Hammurabi tarafından ilk anayasayı yapmışlardır.

5

Mezopotamya merkezli büyük bir imparatorluk kurmuşlar.

6

Gelişmiş bir ordu ve haberleşme ağı kurmuşlardır.

7 8 9

Sümerler

İhtiyaç duydukları malları almak için eşeklerle Anadolu’nun içlerine kadar yolculuk ederek ticaret yapmışlardır. Su ihtiyacını karşılamak ve suyun akışını düzenlemek için uzun kanallar önüne küçük barajlar yapmışlardır. Ay’ı, gezegenleri ve yıldızları gözlemleri sonucu ay yılı esasına dayalı takvimi buldular.

10

Ziggurat adı verilen; erzak deposu, okul ve tapınak, üst katları rasathane (gözlemevi) olarak kullanılan tapınaklar yapmışlardır.

11

Kanun, destan, şiir vb. eserlerin olduğu bir kütüphane yaptılar.

12

Kayseri’deki Karum Kaniş’i ticaret merkezi haline getirmişlerdir.

Etkinlik

24

UYGARLIKLAR

3

İlk defa Mezopotamya’da görülen aşağıdaki gelişmelerin insanlık tarihine olan katkılarını kısaca yazınız. YAZI

TEKERLEK

KÜTÜPHANE

İLK ANAYASA

Akıllı Ders Asistanı


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS Bilgi Asistanı Tarihe Yolculuk Anadolu Uygarlıkları

Anadolu; coğrafi konumu, iklimi ve yeryüzü şekilleri ile yerleşmeye uygun olması; tarım ve hayvancılık gibi ekonomik faaliyetlere elverişli bir yer olmasından dolayı, tarih öncesi devirlerden itibaren insanların gelip yerleştikleri bir yer olmuştur. Asya ve Avrupa kıtaları arasında yer aldığından çok fazla göç alıyordu. Bu özellikleriyle dünyanın en eski şehirlerinden Çatalhöyük (Konya) ve en eski tapınaklardan olan Göbekli tepe (Şanlıurfa) Anadolu’da bulunmaktadır.

Etkinlik

4

İlk Çağ Anadolu ve Mezopotamya uygarlıkları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden doğru olanları “” yanlış olanları ise “” ile işaretleyiniz.

1. Mezopotamya uygarlıkları yazıyı Anadolu’dan öğrenmişlerdir. 2. Yazı, para, tekerlek gibi önemli buluşlar gerçekleştirmişlerdir. 3. Mezopotamya ve Anadolu uygarlıkları birbirlerini etkilemişlerdir. 4. Asurlu tüccarlar Anadolu’da ticari merkezler (koloni) kurmuşlardır. 5. İlk Çağ uygarlıklarının en önemli geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. 6. İlk Çağ’da Fırat ile Dicle nehri arasındaki bölgeye Mezopotamya denmiştir. 7. Anadolu ile Mezopotamya arasında İpek Yolu sayesinde ticaret gelişmiştir. 8. Anadolu ve Mezopotamya uygarlıkları arasında sürekli savaşlar olmuştur.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

25


Ünite 2 Etkinlik

KÜLTÜR VE MİRAS 5

Aşağıdaki tabloda verilen özelliklerin hangi uygarlığa ait olduğunu yazınız. UYGARLIK

ANADOLU UYGARLIKLARINA AİT BAZI ÖZELLİKLER 1

Başkentleri Çorum yakınlarındaki Hattuşa’dır

2

Başkenti Ankara yakınlarındaki Gordion’dur.

3

Başkenti bugünkü Van ilimizin sınırları içindeki Tuşpa’dır

4

Ege Denizi kıyılarında şehir devletleri olarak yaşamışlardır.

5

Ege Bölgesi’nin verimli topraklarına yerleşmişler, başkenti Sard’dır.

6

Taş işçiliğinde ilerlemiş, sağlam kaleler yapmışlardır.

7

Tanrılara hesap vermek için her yıl yaptıkları faaliyetleri “Anal” denilen tabletlere yazdırmışlardır.

8

Mısır Devleti ile tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmayı yapmışlardır.

9

Efes, Milet gibi şehirlerini, tiyatro, tapınak ve agora denilen pazar alanlarıyla süslemişlerdir.

10 11 12 13

İnşa ettikleri barajlardan günümüze ulaşanlar bulunmaktadır. En tanınmış kralı efsanelere konu olmuş olan Midas’tır.

Thales (Felsefe), Homeros (Edebiyat) Herodot (Tarihçi), Pisagor (Matematikci), Hipokrat (Tıp), ilk dünya haritasını çizen Hekataios gibi birçok bilim dalının öncüsünün yaşadığı uygarlık. Parayı kullanmaları ve Kral Yolu sayesinde ticareti geliştirmişlerdir.

14

Fenike alfabesininin Latin alfabesine dönüşmesini sağlamışlardır.

15

Madencilikte çok gelişmiş, birçok madenî eşya yapmışlardır.

16

Mozaiği ilk kez mimaride kullanmış, mobilya sanatında gelişmişlerdir.

Etkinlik

26

Hititler

6

İlk uygarlıklara ait olan aşağıdaki eserlerin, insanların daha çok hangi ihtiyaçlarını karşılamak için yapıldığını yazınız.

1

2

3

4

Kale- sur

Baraj-su kanalı

Para-Kral Yolu

Çanak-çömlek

Akıllı Ders Asistanı


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 2 1.

3. Aşağıdaki uygarlıklardan hangisiAn

M

ez

nin Mezopotamya'da kurulduğu söylenemez?

op

ot

am

ya

Mezopotamya ve Anadolu, uygarlık tarihinin başlamış olduğu en önemli yerlerdir.

Aşağıdakilerden hangisi bu durumun sebeplerinden biri değildir? A) Su kaynaklarının yeterli olması B) Nüfus yoğunluğunun fazla olması C) İklimin insan yaşamına uygun olması D) Asya, Avrupa ve Afrika arasında geçiş konumunda olmaları

2. Sümerler, Mezopotamya’da orta-

Sümerlerin aşağıdaki buluşlarından hangisi astronomi ile ilgilendiklerine kanıt oluşturur? A) İlk defa yazıyı kullanmaları B) Zigguratları yapmış olmaları C) İlk yazılı kanunları yapmaları D) Ay yılı takvimini oluşturmaları

B) Asurlar

C) İyonlar

D) Babilliler

potamya uygarlıkları ile ilgili olduğu söylenemez? A) İlk B) İlk C) İlk D) İlk

defa yazıyı kullanmaları defa parayı kullanmaları defa tekerleği kullanmaları yazılı kanunları yapmaları

5. Mezopotamya uygarlığı sayesinde

insanlar sahip oldukları bilgilerin kayıt altına alınmasını ve bilgilerin yeni nesillere aktarılarak unutulmamasını, eğitimin ve bilimin gelişmesini sağlamıştır.

ya çıkan sayısız medeniyetin temelini atmışlar ve çok önemli buluşlar gerçekleştirmişlerdir.

A) Sümerler

4. Aşağıdakilerden hangisinin Mezo-

Asistan Yayınları

u

ol ad

Yukarıda verilen bilgilerin aşağıdakilerden hangisiyle ilgili olduğu söylenebilir? A) Yazının kullanmasıyla B) Tekerleğin kullanılmasıyla C) Anayasanın yapılmasıyla D) Ticari faaliyetlerin yapılmasıyla 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

27


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 2 6. Anallar, Hitit hükümdarlarının

9. Urartular ve Hititler su kanalları

tanrılarına hesap vermek amacıyla yazdıkları yıllıklardı. Hitit kralları savaş, barış gibi yaptıkları bütün faaliyetlerini anallarda tarafsız bir şekilde anlatırdı.

ve barajlar yapmışlardır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Demokratik bir yönetim olduğu B) Kralın yetkilerinin kısıtlandığı C) İlk yazıyı Hititlerin kullandığı D) Tarih yazıcılığının başladığı

Verilen başkentler aşağıdaki uygarlıklarla eşleştirildiğinde hangisi dışarıda kalır? A) Frigler

B) Hititler

C) Urartular

D) Lidyalılar

A) Tarım

B) Hayvancılık

C) Madencilik

D) Ticaret

10. Urartular Van sınırlarındaki baş-

Asistan Yayınları

7. Hattuşa, Tuşpa, Gordion

Bu uygarlıkların aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisini yaptıkları söylenebilir?

kentleri Tuşpa’ya kale, su kanalları, barajlar inşa ettiler. Madenleri işleyerek çeşitli kap kacak ve süs eşyaları yapan Urartular, çanak çömlek ve mobilya yapımında da başarılıydılar.

Buna göre Urartuların aşağıdaki hangi alanda geliştiği söylenemez? A) Madencilik

B) Dokuma

C) Mimari

D) El sanatları

11. Ege Denizi kıyılarında çok sayıda

kent kurmuşlar ve gemilerle birçok yerle ticaret yapmışlardır. Başta Efes olmak üzere kurdukları şehirleri eserlerle donatmış ve şehirlerine büyük tiyatrolar inşa etmişlerdir.

8. Lidyalılar, Efes’ten başlayıp Mezo-

potamya’daki Ninova’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu açtıkları gibi tarihte ilk kez parayı da kullanmışlardır.

28

Verilen bilgilere göre Lidyalılar'ın hangi alanda geliştiği söylenebilir?

Verilen bilgiler aşağıdaki hangi uygarlığa aittir?

A) Ticaret

B) Tarım

A) Hititler

B) Frigler

C) Hayvancılık

D) Madencilik

C) İyonlar

D) Urartular

Akıllı Ders Asistanı


KÜLTÜR VE MİRAS

Ünite 2

Bilgi Asistanı Güzel Ülkem Ülkemiz, tarihi ve doğal güzellikler açısından dünyanın en önemli ülkeleri arasında yer almaktadır. Özellikle Anadolu topraklarında İlk Çağ’dan günümüze Hititler, Frigler, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi daha birçok uygarlık kurulduğu için onlardan günümüze binlerce tarihi eser kalmış ve ülkemiz adeta açık hava müzesine dönüşmüştür. Marmara Bölgesi: Topkapı, Dolmabahçe gibi saraylar, Anadolu ve Rumeli hisarları, Ayasofya, camiler (Sultanahmet, Fatih, Süleymaniye vb.) Galata ve Kız Kulesi gibi tarihi eserler ile Manyas Kuş Cenneti, Boğaçiçi ve Uludağ gibi doğal güzellikler vardır. Ege Bölgesi: Antik kentler (Efes, Bergama, Milet vb.), Apollon ve Artemis tapınakları ile Ölüdeniz (Fethiye), Pamukkale Travertenleri (Denizli). Akdeniz Bölgesi: Aspendos Tiyatrosu, Alanya Kalesi, Perge ve Side antik kentleri ile şelaleler (Manavgat, Düden, Kurşunlu) ve mağaralar (İnsuyu, Damlataş ve Karain). Karadeniz Bölgesi: Sümela Manastırı, Safranbolu Evleri, Kral Mezarları ile Abant ve Yedigöller (Bolu), Uzungöl (Trabzon), Ayder Yaylası (Rize), Hamsilos Koyu (Sinop). İç Anadolu Bölgesi: Mevlana Türbesi, Karatay Medresesi (Konya), Gök Medrese (Sivas) ile Peri bacaları (Nevşehir), Ihlara Vadisi (Aksaray) ve Tuz Gölü. Doğu Anadolu Bölgesi: İshak Paşa Sarayı (Ağrı), Ani Harabeleri (Kars) ve Çifte Minareli Medrese (Erzurum) ile Ağrı ve Palandöken dağları, Van Gölü ve Munzur Vadisi. Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Mardin ve Harran Evleri, Balıklı Göl, Zeugma Antik Kenti (Gaziantep), Nemrut Dağı, Malabadi Köprüsü ( Diyarbakır), Hasankeyf.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

29


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS 7

Etkinlik

Aşağıdakilerin doğal güzellik mi, tarihi eser mi olduğunu altına yazınız.

1

2

(..........................................)

(..........................................)

Etkinlik

8

(..........................................)

(..........................................)

Aşağıdakilerin hangi bölgemizde bulunduğunu altına yazınız.

1

2

3

4

Topkapı Sarayı

Abant Gölü

Cumalı Kızık

Perge Antik Kenti

(..........................................)

(..........................................)

(..........................................)

Etkinlik

9

Güvenlik

30

4

3

Akıllı Ders Asistanı

(..........................................)

Aşağıda yapılış ve kullanım amaçları verilen tarihi eserlerin neler olduğuna örnekler veriniz. İbadet

Yönetim

Eğitim

Konaklama


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS Bilgi Asistanı

Kültürel Özelliklerimiz Kültür: Bir toplumda nesilden nesile aktarılarak yaşatılan; gelenek, görenek, sanat, inanış ve düşünce varlıklarının tamamına kültür denir. Başlıca Kültürel Ögelerimiz: Bayramlar, düğünler, yemekler, halk oyunları, el sanatları, giyim şekli ve kıyafetler, dil, edebiyat ve türküler.

Kültür, millî birlik ve beraberliği, millî kimliğimizi korumamızı sağlar.

Etkinlik 10 Aşağıdaki görsellerin hangi kültürel ögelerle ilgili olduğunu altına yazınız. 1

2

3

4

5

6

7

8

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

31


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS

Etkinlik 11 Aşağıda verilen etkinlikleri yapınız.

İsimleri nedir?

MİLLÎ BAYRAMLARIMIZ

Genel olarak nasıl kutlanır? Törenler yapılır. Sınıflar süslenir. Günün anlam ve önemini beliren anlatan konuşmalar yapılır ve şiirler okunur. Çeşitli yarışmalar düzenlenir gösteriler yapılır.

İsimleri nedir?

DİNÎ BAYRAMLARIMIZ

Genel olarak nasıl kutlanır?

Büyüklerimizin ziyaretine giderek ellerini öperiz. Komşularımız ve akrabalarımızla bir araya geliriz. Ziyaretlerde insanlar birbirine çeşitli ikrâmlarda bulunurlar. Büyükler çocuklara harçlık veririler. Ayrıca mezarlar da ziyaret edilir.

Önemi nedir?

Önemi nedir?

GELENEKSEL DÜĞÜNLERİMİZ Düğünlerimiz geleneklerimizin yaşatıldığı değerlerimizdir. Düğünlerde yöreden yöreye değişen maniler söylenir, müzik eşliğinde türküler söylenir. Davul zurna eşliğinde halaylar çekilir. Evlenenlerin mutluluğu için dualar edilir.

Oyunlar Bar

Hora

Horon Halay

Zeybek

32

Akıllı Ders Asistanı

Bazı Önemli kavramlar.

HALK OYUNLARIMIZ

Oynandığı Bölgeler

Önemi nedir?

Kullanılan müzik aletleri


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS Bilgi Asistanı

Geçmişten Günümüze Günlük hayatımızda yediğimiz , içtiğimiz, giydiğimiz birçok kültürel unsurumuz vardır. Bunların bazılarının tarihi yüzlerce yıl eskiye giderken bazıları da geçmişten günümüze değişerek gelmiştir. Eskiden kullanılan bazı kültürel unsurlar bu günde aynı amaçla kullanılırken, bazıları da artık asıl fonksiyonu yerine görsel materyal olarak, süs eşyası olarak kültürel değerini korumaktadır.

Etkinlik 12 Aşağıdaki etkinlikleri yapınız

1

2

Yandaki görsele bakarak Osmanlı yemek kültürü ile günümüz yemek kültürü arasındaki belirgin farkları yazınız.

.......................................................................

Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072- 1074 yılları arasında yazılan bu eser Türkçe Arapça bir sözlüktür. Türkçenin bilinen en eski sözlüğüdür. Aynı zamanda o dönemde insan ve toplum yaşamıyla, kültürümüzle ilgili, ilgi çekici bilgiler vermektedir.

Eski Türklerde küçük olan büyüğe, az olan grup çok olana, yürüyen oturana, at üzerinde bulunan yaya olana selam verirdi. Bu günde genelde bu kurallara uyulmaktadır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

33


Ünite 2

KÜLTÜR VE MİRAS Aşağıda verilen kültürel unsurlardan Türk kültürü ile ilgili olanları

Etkinlik 13 "” ile işaretleyiniz. 1

2

4

3

Çikolata

Lokum

Ayran

5

6

7

Gül suyu

Parfüm

Kolonya

Cappuccino

8

Tütsü

Aşağıdaki kültürel unsurlardan hangisinin günümüzde de eskiden ol-

Etkinlik 14 duğu gibi yapılış amacına uygun kullanıldığını belirtiniz.

Mendil

34

Akıllı Ders Asistanı

Para kesesi

Çarık

Fincan


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 1. Türkiye; konumu, iklimi, doğal

3. Geçmişte yaşamış uygarlıkların

güzellikleri gibi birçok özelliğinden dolayı tarih boyunca çok sayıda uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Türkiye’nin sahip olduğu tarihî ve doğal güzellikler nedeniyle her yıl milyonlarca turist ülkemizi ziyaret etmektedir.

Buna göre Türkiye ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Uygarlıklara ev sahipliği yaptığı B) Yerleşim için uygun olduğu C) Tarihî değerlerinin ve doğal güzelliklerinin turizmi olumlu yönde etkilediği D) Tarihî güzelliklerin doğal güzelliklerden daha fazla olduğu

2. Doğanın kendisinde var olan ve oluşumunda insanın etkisinin olmadığı coğrafi unsurlara denir. Deniz, ırmak, dağ, vadi, ova, yayla, plato, traverten, şelale örnek olarak verilebilir.

Verilen bilginin ait olduğu kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Tarihî eser B) Doğal varlık C) Beşeri unsur D) Kültürel varlık

Verilen tanıma göre aşağıdakilerden hangisi tarihî eserler arasında yer alır? A)

Uludağ C)

Asistan Yayınları

ihtiyaçlarını karşılamak için yapmış olduğu ve günümüzde ayakta kalan cami, kale, kilise, köprü, saray gibi yapılar tarihî eserdir.

B)

Manyas Gölü

D)

Sümela Manastırı

Karain Mağarası

4. İnsanlığın ilk yerleşim yerlerinden

olan Anadolu'da birçok medeniyete ve devlete ait pek çok tarihî eser vardır.

Aşağıdakilerden hangisi eski medeniyetlerden kalma tarihî eserler arasında yer almaz? A) Peribacaları B) Efes Antik Kenti C) Malabadi Köprüsü D) Divriği Ulu Camisi 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

35


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 7. Aşağıda verilen yerlerin doğal gü-

5. Doğada kendiliğinden var olan,

zellik ya da tarihî eser olduklarıyla ilgili yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

yani insan eli değmemiş güzelliklere doğal güzellik denir.

Verilen tanıma göre aşağıdakilerden hangisi doğal güzelliklerimiz arasında yer almaz? A)

Ölü Deniz

Kız Kulesi

B)

Düden Şelalesi

C)

A) Selimiye Camisi  Tarihî eser B) Ayder Yaylası  Doğal güzellik C) Peri Bacaları  Doğal güzellik D) Pamukkale Travertenleri  Tarihî eser

D)

Peri Bacaları

Asistan Yayınları

8. Antalya’da bir okulun öğrencileri, yarıyıl tatilinde ülkemizde bulunan ve kış sporları yapabilecekleri doğal güzelliklerin olduğu bir yere gitmeyi planlamaktadırlar.

Öğrencilerin gitmeyi planladıkları yerler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A)

B)

6. Kastamonu'dan bir grup öğrenci

yaz tatili için İstanbul'a gelmişlerdir.

Öğrencilerin İstanbul'da gezecekleri tarihî yerler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A) Ayasofya Müzesi B) Çifte Minareli Medrese C) Süleymaniye Camisi D) Sultan Ahmet Camisi

36

Akıllı Ders Asistanı

Palandöken C)

Kartepe

Uludağ D)

Alp Dağları


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 3 2 1. Bir toplumun tarihsel süreç için-

3.

de ürettiği ve kuşaktan kuşağa aktardığı her türlü maddi ve manevi değerlerini oluşturan gelenek, fikir, yaşayış ve sanat varlıkları vb. nin tümüne denir.

Verilen tanımın ait olduğu kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Kültür

B) Örf

C) Yasa

D) Ahlak

.............. Bayramlar  2  3 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı  29 Ekim Cumhuriyet Bayramı  30 Ağustos Zafer Bayramı

Yukarıda verilen bayramlar aşağıdaki hangi başlık altında toplanırsa doğru olur? A) Dinî

B) Millî

C) Mevsimlik

D) Uluslararası

4. Ülkemizde farklı halk oyunlarının

doğmuş özel günlere bayram denir. Bayramlarda komşular, aileler, akrabalar bir araya gelir, millî ve dinî duygular, inançlar, gelenekler yaşatılır. Ülkemizde bayramların kutlanmasında yöreden yöreye yaşanan farklılıklar olabilmektedir. Bu da kültürel farklılıktan ve zenginlikten kaynaklanan bir durumdur.

Buna göre aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabına ulaşılamaz? A) Bayram neye denir?

B) Ülkemizde kutlanan bayramların yöreden yöreye değişiklik göstermesinin sebebi nedir?

C) Bayramlar ne zamandan itibaren kutlanmaya başlanmıştır? D) Bayramlarda neler yapılır?

Asistan Yayınları

2. Millî, dinî ve kültürel değerlerden

oynanması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Zengin bir kültüre sahip olduğumuzun B) Halk oyunlarına gereken değeri vermediğimizin C) Dinî açıdan hoşgörülü bir millet olduğumuzun D) Kültürel açıdan duygularımızı tam olarak yansıtamadığımızın

5. Daha çok Doğu Karadeniz kıyıla

rında kemençe, tulum veya davul eşliğinde oynanır.

Verilen bilgilerin ait olduğu halk oyunu aşağıdakilerden hangisidir? A) Hora

B) Zeybek

C) Horon

D) Halay 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

37


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 3 2 6. İnsanlarımızın duygularını ve kül-

8. Aşağıdaki kavramlardan hangisinin geleneksel türk kültürüyle ilgisi olduğu söylenemez?

türünü yansıtan değerlerimizden biri de el sanatlarıdır. El sanatlarının birçoğu nesilden nesile geçerek günümüze kadar ulaşmıştır. Yapımı uzun zaman aldığı ve çok emek istediği için el sanatlarına "el emeği, göz nuru" deyimi kullanılmaktadır.

A) Gülsuyu

B) Lokum

C) Kahve

D) Çikolata

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel sanatları arasında gösterilemez? A) Ressamlık

B) Bakırcılık

C) Halıcılık

D) Dokumacılık

Asistan Yayınları

9. Misafirperverlik bizi biz yapan,

7. Toplumdaki olumlu ya da olum-

suz gelişmeleri sazına sözüne ve sesine konu yaparak bunları türkü olarak söyleyenlere halk ozanı denir. Geçmişten günümüze Pir Sultan Abdal, Dadaloğlu, Aşık Veysel, Aşık Mahsuni Şerif, Neşet Ertaş gibi örnekleri vardır.

Yukarıda verilen bilgilere göre türkülerimizle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Saz eşliğinde söylendiği B) Sadece ozanların söylediği C) Günümüzde de yaşatıldığı D) Toplumun duygularını yansıttığı

38

Akıllı Ders Asistanı

asırlardır süren kültürel değerlerimizdendir. Evimize gelen misafirlerimizi en iyi şekilde ağırlamaya çalışırız. Onlara ikramlarda bulunuruz.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi misafirlik kültürümüzle ilgili kavramlardan birisi değildir? A) Kolonya

B) Çay

C) Film izleme

D) Kahve

10.Selamlaşmak ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A) İletişimi başlatır. B) İletişimi olumsuz etkiler C) Karşılıklı saygıyı güçlendirir. D) Toplumsal barışa katkı sağlar.


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Bilgi Asistanı

Haritayı Tanıyorum Harita, yeryüzünün tamamının veya bir kısmının belli oranda küçültülerek kâğıda çizilmesidir. İnsanlar günlük hayatta çok farklı alanlarda haritalara ihtiyaç duyarlar. Bu yüzden yeryüzü şekillerini gösteren fiziki harita; ülke, il veya ilçe sınırlarını gösteren siyasi harita dışında turizm, nüfus, ekonomik vb. amaçlarla kullanılan haritalar da bulunmaktadır.

Etkinlik

1

Türkiye fiziki haritası ile ilgili aşağıda verilen soruları cevaplayınız. Yükselti (metre)

Renkler

0-500

Yeşil

500-1000

Sarı

1000-1500

Turuncu

1500-2000 2000-2500 2500 ve üzeri

Kalıcı kar

Açık Kahverengi

Kahverengi Koyu Kahverengi Beyaz

1. Ülkemizde yükselti hangi yöne doğru artar? ............................................................... 2. Ülkemizin hangi yönünde yükselti daha azdır? ........................................................... 3. Ortalama yükseltisi en az olan bölgemiz hangisidir?.................................................. 4. Ortalama yükseltisi en fazla olan bölgemiz hangisidir? .............................................. .................................................................................................................................................................. 5. Ortalama yükseltisi 1000 metre civarı olan bölgeler nerelerdir? .......................... ..................................................................................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

39


Ünite 3 Etkinlik

Etkinlik

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER 2

3

Aşağıdaki yer şekillerinin adını yazınız.

1)............... Suların yeryüzünde eğim boyunca bir yatakta akması.

2) ............... Çevresine göre yüksek olan ve tabandan zirveye doğru yamaçları eğimli yeryüzü şekilleridir.

3).................. Karalardaki çukurlarda birikmiş durgun sular.

4)..................... Çevresine göre yüksekte kalmış ve derin akarsu vadilerinin bulunduğu geniş düzlüklerdir.

5).................. Akarsuların yatağını aşındırarak oluşturduğu yüzey şekli.

6).................... Çevresine göre alçakta kalmış akarsu vadilerinin derin olmadığı düzlüklerdir

İstanbul ile numaralarla gösterilen noktalar arasındaki uzaklığı bulunuz.

bul

n İsta

  Ölçek: 1/ 3 000 000 40

Akıllı Ders Asistanı

Haritalarda bulunan küçültme oranını (ölçek) kullanarak iki nokta arasındaki gerçek uzaklığı bulabiliriz. Örneğin 1/ 200. 000 ölçekli bir haritada, haritadaki 1cm’lik uzunluk gerçekte 200. 000 cm’ye yani 2 km’ye denk demektir. İstanbul ile 1 . bölge arası 3 cm =................ km İstanbul ile 2 . bölge arası 2 cm =................ km

İstanbul ile 3 . bölge arası 5 cm = ............... km


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 2 1. Haritalara baktığımızda sanki bi-

4. Vadi akarsuyun, yatağını aşındı-

ze bir şeyler söyler. Fakat onları anlayabilmek için onların dilini öğrenmemiz gerekir.

rarak oluşturduğu yeryüzü şeklidir.

Haritaları anlamamıza aşağıdakilerden hangisi yardımcı olmaz? A) Ölçeği

B) İşaretler bölümü C) Kullanılan renkler

Buna göre aşağıdaki görsellerden hangisi vadiye örnek olarak gösterilebilir? A)

B)

C)

D)

D) Düzleme aktarılması

2. Fiziki haritalarda yer şekilleri yük

Renklendirmelerle ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlış? A) Tuz Gölü: Mavi

B) Çukurova: Yeşil

C) Kızılırmak: Kırmızı D) Ağrı Dağı: Kahverengi

Asistan Yayınları

seltilerine göre renklendirilir.

5. Karalardaki çukurlarda birikmiş durgun sulardır.

3. Fiziki haritalarda deniz seviyesi sıfır (0) metredir. Yeşil olan yerler yükseltinin az olduğu yerleri, sarı olan yerler orta yükseltideki yerleri, kahverengi olan yerler ise yükseltisi fazla olan yerleri gösterir.

Verilen bilgiye göre haritalardaki renklerin aşağıdakilerden hangisini ifade ettiği söylenebilir? A) Ormanları

B) Ülke sınırlarını

C) Yükseltileri

D) İl sınırlarını

Yukarıda tanımı verilen yeryüzü şekli aşağıdakilerden hangisidir? A)

B)

Göl

C)

Dağ

Vadi

D)

Şelale 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

41


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 2 6. Bazı haritalara baktığımızda yer-

8. Fiziki haritalarda mavi renk ve tonları aşağıdaki yeryüzü şekillerinin hangisinde kullanılır?

yüzü şekillerini ve bunların yüksekliklerini anlayabiliriz.

Yeryüzü şekillerinin yükseltilerini gösteren harita aşağıdakilerden hangisidir?

A)

B)

A) Siyasi harita B) Fiziki harita

Akdeniz

C) Turizm haritası

D) Kara yolları haritası

C)

Erciyes Dağı

Ayder Yaylası

Asistan Yayınları

Ihlara Vadisi

D)

7.

9.

Yukarıda verilen fiziki haritaya bakıldığında ülkemizle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Kıyı kesimlerinde yükseltinin da haaz olduğuna B) Doğu kesimlerinde yükseltinin daha fazla olduğuna

C) Yükseltinin doğuya doğru artış gösterdiğine

D) Kıyı kesimlerinde yükseltinin bin metreden başladığına

42

Akıllı Ders Asistanı

Yukarıda fiziki haritalarda renklerin hangi yükseklikleri ifade ettiği verilmiştir.

Buna göre kahverengi ve tonları ülkemizin aşağıdaki hangi yönünde daha çok yer alır? A) Batı

B) Güney

C) Kuzeybatı

D) Doğu


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Bilgi Asistanı İklim ve Yaşamım Hava Durumu ve İklim

H  ava durumu günlük yaşantımızı olumlu ya da olumsuz yönde etkiler. Bunun için hava durumunu önceden bilmemiz bizim faydamıza olur. Eğer hava çok güneşliyse, güneş gözlüğümüzü, yağmurluysa şemsiyemizi alırız. Eğer hava çok sağuksa kalın giyinip dışarı çıkarız. H  ava durumunu bilmek bazı meslek sahipleri için çok önemlidir. Çünkü bu kişiler hava durumundan doğrudan etkilenirler. Mesela çiftçiler, şoförler ve balıkçılar için hava durumunu bilmek çok önemlidir. Hava durumu: Kısa süreli hava olaylarını gösterir.

İklim: Bir yerde hava olaylarının uzun yıllar boyunca gösterdiği ortalama durumdur.

Etkinlik

4

1

Etkinlik

Aşağıda verilen görsellere bakarak hava durumunun hangi alandaki faaliyetleri etkilediğini boşluklara yazınız. 2

5

3

Aşağıda verilen bilgilerin hava durumu ya da iklimden hangisiyle ilgili olduğunu işaretleyiniz. Hava Durumu

İklim

1. Bugün rüzgâr çok kuvvetli esiyor. 2. Sivas’ta kış mevsimi çok soğuk geçer. 3. Rize’de her mevsim yağışlı geçer. 4. Bu sabah sisten dolayı göz gözü görmüyordu. 5. Antalya’da yazlar sıcak ve kuraktır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

43


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Bilgi Asistanı İklim ve Yaşamım Ülkemizde Görülen İklimler

Ülkemizde karasal, Akdeniz ve Karadeniz olmak üzere üç farklı iklim tipi görülmektedir.

Farklı iklim tiplerinin görülmesinde yükselti, denize yakınlık ve rüzgârlar etkili olmaktadır. Ülkemizde görülen iklimler insan yaşamını çeşitli şekillerde etkilemektedir.

Etkinlik

6

Verilen iklim haritasına göre aşağıdaki yargıların doğru ya da yanlış olduklarını işaretletyiniz. Doğru

1. Akdeniz iklimi sadece Akdeniz kıyılarında görülür. 2. Ülkemizin kuzey kıyılarında Karadeniz iklimi görülmektedir.

3. Ülkemizin güney ve batı kıyılarında Akdeniz iklimi görülmektedir.

4. Türkiye’de yayılma alanı en fazla olan iklim Karadeniz iklimidir.

44

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Bilgi Asistanı İklim ve Yaşamım Ülkemizde Görülen İklimlerin Özellikleri

Karasal İklim: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Bitki örtüsü bozkırdır. Bu iklimde kışın düşük sıcaklıklara dayanıklı tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Tahıl tarımı yapılır.

Akdeniz iklimi: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Bitki örtüsü makidir. Bu iklimde kış ılıklığı isteyen turunçgil, zeytin gibi tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Karadeniz iklimi: Her mevsim yağışlı ve ılıman geçen iklimdir. Bitki örtüsü ormandır. Her mevsim bol yağış ve ılıman bir iklim isteyen çay ve fındık gibi ürünler yetiştirilmektedir.

Etkinlik

7

1. Bozkır

Etkinlik Çay

Aşağıda verilen bitki örtülerinin hangi iklim tipine ait olduğunu boşluklara yazınız.

2. Maki

8

3. Orman

Aşağıda verilen tarım ürünlerinin ülkemizde hangi iklim tiplerinin görüldüğü yerlerde yetiştirildiğini boşluklara yazınız. Buğday

Turunçgiller

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

45


Ünite 3 Etkinlik

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER 9

1

Etkinlik 10 1

Taş Ev

Aşağıda verilen giyim eşyalarına en fazla hangi iklim tipinde ihtiyaç olduğunu görsellerin altına yazınız.

2

3

Aşağıda verilen evlerin hangi iklimin görüldüğü yerlerde yaygın olduğunu görsellerin altına yazınız.

2

Kerpiç Ev

3

Ahşap Ev

Aşağıda ülkemizde görülen iklimlerin insan yaşamına etkileri verilmiştir. Etkinlik 11 Bu durumların en fazla hangi iklimin görüldüğü yerlerde yaşandığını görsellerin altına yazınız.

1

46

Akıllı Ders Asistanı

2

3


İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Etkinlik 12

Ünite 3

Aşağıda ülkemizde görülen iklimler ve bazı illerimiz verilmiştir. Verilen illerde görülen iklimlere göre, illeri iklim kutularına yazınız.

İLLER: Rize Konya Adana Sivas Giresun Trabzon Antalya Erzurum Mersin Akdeniz İklimi

Karadeniz İklimi

Karasal İklim

1

1

1

2

2

2

3

3

3

Etkinlik 13 Aşağıdaki tabloda verilen özelliklerin ait olduğu iklimi işaretleyiniz. Karasal 1

Bitki örtüsü bozkırdır.

2

Her mevsim yağışlı ve ılımandır.

3

Kış mevsimi soğuk ve kar yağışlıdır.

4

Bitki örtüsü makidir.

5

Yaz turizmi gelişmiştir.

6

Kış turizmi gelişmiştir.

7

Bitki örtüsü ormandır.

8

Isınma giderleri çok fazladır.

Karadeniz Akdeniz

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

47


Ünite 3 Etkinlik 14

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Aşağıda verilen görsellere bakarak iklimin, hangi alanlarda insan hayatını etkilediğini boşluklara yazınız.

1

2

3

4

5

6

Etkinlik 15 Aşağıda verilen bilgilerdeki boşlukları doldurunuz. 1. Ülkemizde üç farklı iklim görülür. Bunlar ........................, ........................ ve ........................ iklimleridir.

2. ................................. iklimde her mevsim yağışlı geçer. 3. Kısa boylu çalı ve ağaçlardan oluşan bitki topluluğuna .................................. denir. 4. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren yaz sıcaklıklarıyla sararan kurakçıl ot topluluklarına ................................... denir.

5. Karasal iklimin görüldüğü yerlerde ................................ evler yapılır. 6. Karadeniz ikliminin görüldüğü yerlerde ........................................... evler yapılır. 48

Akıllı Ders Asistanı


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 1. Haritaların işaretler bölümünde

4. I. Akarsuların yatağını aşındırarak oluşturduğu yüzey şeklidir II. Belirli bir yatak içinde ve eğim yönünde sürekli ya da zaman zaman akan sulara denir.

ölçek 1/500.000, 1/1.000.000 şeklinde kesirli ifadeler görürüz.

Haritada kullanılan ölçek aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Verilen tanımların ait olduğu yer şekilleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) Yükselti değerlerini B) Bitki örtüsünü C) Küçültme oranını D) Haritanın konusunu

A) B) C) D)

I Vadi Ova Plato Vadi

II Deniz Göl Plato Akarsu

I

II

III

Yukarıda verilen görsellerden hangisi ya da hangileri haritaya örnek gösterilebilir? A) Yalnız I

C) Yalnız III

Asistan Yayınları

2.

B) Yalnız II

D) I ve II

5.

Yüksekliği (metre)

Çukurova

113

Yüksekova

2200

Verilen bilgilere göre tablodaki ovalar, fiziki haritalarda hangi renklerle gösterilir?

3. Fiziki haritada yeşil renkle gösterilen bir yer için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Ovadır. B) Bitki örtüsü ormandır. C) Dağlık bir alandır. D) Yükseltisi 400 metreden daha azdır.

Ova

Çukurova

Yüksekova

Sarı

Kahverengi

A) Kahverengi B)

C)

D)

Yeşil Yeşil

Sarı

Kahverengi Sarı

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

49


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 2 6.

İklim

?

Bitki örtüsü

Orman

Konut tipi

Ahşap

Tarım ürünü

Çay

9.

?

C) Akdeniz

A) Antalya

B) Karasal

C) Erzurum

D) Kutup

7. Aşağıdakilerden hangisi hava du-

10. Asistan Yayınları

rumuna örnek gösterilebilir?

A) Karadeniz kıyıları her mevsim yağışlı geçer. B) Güneydoğu Anadolu yazlar sıcak ve kurak geçer. C) Bugün hava çok soğuk. D) Sivas’ta kış mevsimi kar yağışlı geçer.

Akdeniz

Bitki örtüsü

Maki

Konut tipi

Taş

Tarım ürünü

?

Tabloda “?” ile boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Tahıllar

C) Çay 50

Akıllı Ders Asistanı

B) Turunçgiller

D) Fındık

B) Konya

D) Kars

Karasal

Bitki örtüsü

?

Konut tipi

Kerpiç

Tarım ürünü

Tahıllar

Tabloda “?” ile boş bırakılan yere yazılması gereken bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir? C) Bozkır

İklim

?

İklim

A) Orman

8.

?

Verilen şemada “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdaki illerden hangisi yazılamaz?

Tabloda “?” ile boş bırakılan yere yazılması gereken iklim aşağıdakilerden hangisidir? A) Karadeniz

Karasal İklimin Görüldüğü İller

B) Kaktüs

D) Orman

11.Aşağıdakilerden hangisi ülkemiz-

de farklı iklim tiplerinin görülmesinde etkili olan faktörlerden biri değildir? A) Yükselti B) Denize yakınlık C) Rüzgârlar D) Yer altı kaynakları


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Bilgi Asistanı Nerede Yaşanır?

İnsanlar, yaşamlarını kolayca devam ettirebilecekleri ve ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri yerlere yerleşirler. İnsanlar doğal faktörlerin uygun olduğu yerlere yerleşirler. İklimin ve yeryüzü şekillerinin elverişli olması, yerleşmeyi olumlu etkiler. Soğuk iklim, yükselti ve engebe iklimi olumsuz yönde etkiler. Bitki örtüsü ve su kaynakları da yerleşmeyi etkiler. Sanayi, ticaret, ulaşım, turizm, tarım gibi ekonomik faaliyetlerin gelişmiş olduğu yerlerde nüfus fazla iken, ekonomik faaliyetlerin gelişmediği yerlerde ise nüfus azdır.

Etkinlik 16 Aşağıdaki tablolarda boş bırakılan yerleri tamamlayınız. Yerleşmeyi Etkileyen Doğal Faktörler 1

İklim

Yerleşmeyi Etkileyen Beşeri Faktörler 1

2

2

3

3

4

4

Sanayi

5 6

Etkinlik 17 Aşağıda verilen soruları cevaplayınız. 1. İnsanlar, yerleşim yeri seçerken nelere dikkat ederler? Yazınız.

2. Bir yerde nüfusun dağılışını olumlu yönde etkileyen faktörleri yazınız.

3. Bir yerde nüfusun dağılışını olumsuz yönde etkileyen faktörleri yazınız.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

51


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Bilgi Asistanı Nerede Yaşanır? Doğal ve beşeri faktörlerin etkisiyle ülkemizde nüfus dağılışı düzenli değildir. Bazı yerlerde nüfus seyrek iken bazı yerlerde yoğundur.

Bölgelerimizin nüfus miktarı ve yoğunlukları da birbirinden farklıdır. Ülkemizde genel olarak batı ve kıyı kesimlerde nüfus daha fazla iken doğu ve iç kesimlerde daha azdır. Bir yerde yaşayan insan sayısı o yerin nüfusunu belirler.

Etkinlik 18 Aşağıdaki tabloda verilen bilgilere göre Gizem’in yaşadığı bölgeyi yazınız. Gizem’in Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri:  Dağlar kıyıya paralel uzanır.  Yerleşmek için düzlükler azdır. Dağınık yerleşme yaygındır. Evler ve tarlalar yamaçlara dağılmıştır.  Samsun'da liman, Bafra ve Çarşamba ovalarının olması nüfusu artırmıştır.  Zonguldak’ta taş kömürü yataklarının bulunması nüfusu artırmıştır.

Gizem

Etkinlik 19 Aşağıdaki tabloda verilen bilgilere göre Yusuf’un yaşadığı bölgeyi yazınız. Yusuf’un Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri:  Yüzölçümü en geniş olan bölgedir.  Ortalama yükselti fazla, yer şekilleri engebelidir.  Bölgede sert karasal iklim etkilidir.  Nüfus yoğunluğu en az olan bölgedir.  Ulaşım zordur, sanayi ve ticaret gelişmemiştir.  Van, bölgede nüfusun yoğun olduğu bir ildir. Van’da hayvancılık, ticaret ve sanayi gelişmiştir.

52

Akıllı Ders Asistanı

Yusuf


İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Etkinlik 20

Ünite 3

Aşağıdaki tablolarda verilen bilgilere göre Elif, Esra ve Mesut’un yaşadığı bölgeleri yazınız. Elif’in Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri  İnsanlar daha çok bölgenin kıyı kesiminde yaşarlar.  Dağlar denize dik uzanır. İç kesimlerle ulaşım kolaydır.  Kıyı kesimde verimli ovalar vardır.  Kıyı kesimde tarım, sanayi, ticaret ve turizm gelişmiştir.  İç kesimlerde yükseltinin artması ve iklimin karasallaşmasından dolayı nüfus azdır.  Bölgenin en gelişmiş şehri İzmir’dir. Doğal bir limana sahip olan İzmir’de ulaşım, sanayi ve ticaret gelişmiştir.

Esra’nın Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri  Bölgenin doğusunda nüfus daha fazladır.  Adana’da nüfusun yoğunlaşmasında Çukurova’nın önemli bir payı vardır. Mersin de nüfusun yoğun olduğu illerdendir.  Bölgenin batısında bulunan Antalya’da ise turizme bağlı olarak nüfus artmıştır.

Mesut’un Yaşadığı Bölge

Elif

Esra

Ü

Bölgenin Özellikleri  Bölgede verimli ovalar ve geniş platolar vardır.  Ana yollardan uzak olan bölgede iklim kuraktır.  Türkiye’nin en az nüfusa sahip olan bölgesidir.  Nüfus daha çok bölgenin batısında akarsulara boylarında ve yağışın fazla olduğu dağ eteklerinde toplanmıştır.  Gaziantep ulaşım, sanayi ve tarımın geliştiği bir yer olduğundan en yoğun nüfuslu illerden biridir.

Mesut

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

53


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Etkinlik 21 Aşağıdaki tabloda verilen bilgilere göre Ayşe’nin yaşadığı bölgeyi yazınız. Ayşe’nin Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri  B ölge, ulaşım yolları üzerinde bulunur. Nüfus akarsu boylarında ve yağış alan dağların eteklerinde toplanmıştır. Bölgenin kurak olan iç kesimlerinde nüfus seyrektir.  Ankara, bölgedeki en yoğun nüfus ilidir. Ankara sanayi, ticaret, ulaşım, sağlık, eğitim vb. imkânlar bakımından gelişmiştir.

Ayşe

Etkinlik 22 Aşağıdaki tabloda verilen bilgilere göre Hakan’ın yaşadığı bölgeyi yazınız. Hakan’ın Yaşadığı Bölge

Ü

Bölgenin Özellikleri  Nüfusun ve nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgedir. Sanayi, ticaret, turizm gibi ekonomik faaliyetlerin en geliştiği bölgedir.  Yükseltisi azdır, ulaşım kolaydır. İş imkânları fazladır.  Bölge, diğer bölgelerden sürekli göç alır.  İstanbul hem bölgemizin hem de Türkiye’nin en kalabalık nüfuslu kentidir.

Hakan

Etkinlik 23 Aşağıdaki harida numaralandırılmış bölgelerin isimlerini yazınız. 1

2 4

5

3 6

54

Akıllı Ders Asistanı

7


İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Ünite 3

Bilgi Asistanı Nerede Yaşanır? İnsan etkisi olmadan oluşmuş ortama, doğal çevre denir. İnsan, doğal çevre ile iç içe yaşamını sürdürür. Hava, su, toprak, ormanlar, denizler, dağlar doğal çevreyi oluşturur.

İnsan etkisi olmadan doğada kendiliğinden olan varlıklar, doğal unsurlardır. İnsanlar doğal çevreyi kullanarak ekonomik faaliyetler yaparlar. İnsanların doğada

değişiklik yaparak meydana getirdiği unsurlar ise beşerî unsur olarak adlandırılır. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla doldu-

Etkinlik 24 runuz.

1. İnsanlar .......................... ihtiyaçlarını karşılamak için yol yaparken önlerine çıkan engelleri aşmak için ................ yaparlar.

2. İnsanlar su ve enerji ihtiyaçlarını karşılamak için akarsuların önüne .................... yaparlar.

3. İnsanlar ...................... ihtiyaçlarını karşılamak için toprağı işleyerek ............................ ürünü yetiştirirler.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

55


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Etkinlik 25 Aşağıdaki bilgilerde boş bırakılan yerleri tamamlayınız. 1. İnsanlar ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak için bir vadinin üzerinden geçmek istediklerinde ....................... yaparlar. ............................., ayaklar üzerine oturtulmuş yüksek ve uzun köprüdür.

2. İnsanlar sanayide ham madde olarak kullanmak ve yeni ürünler elde etmek amacıyla yer altından ......................... çıkarırlar.

3. İnsanlar akarsuların üzerinden geçmek için ................................. yaparlar.

Etkinlik 26 A

Unsurlar

1

B

Unsurlar

Dağ

1

Tarla

2

Ada

2

Göl

3

Vadi

3

Baraj

4

Köprü

4

Akarsu

5

Tünel

5 Havaalanı

56

Aşağıdaki tablolarda verilen unsurların doğal ya da beşeri olduğunu işaretletyiniz.

Akıllı Ders Asistanı

Doğal

Beşeri

Doğal

Beşeri


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 3 1.

4.

Nüfusun Dağılışını Etkileyen Doğal Faktörler ?

?

?

Nüfusun Dağılışını Etkileyen Beşeri Faktörler ?

?

?

Şemada “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilirse yanlış olur?

Şemada “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilirse yanlış olur?

A) İklim

A) Sanayi

C) Tarım

B) Yer şekilleri

D) Su kaynakları

C) Turizm

A) Ege

C) Marmara

B) Karadeniz

bölge aşağıdakilerden hangisidir? A) Karadeniz

Asistan Yayınları

Verilen bilgilerin ait olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?

D) İklim

5. Başkentimiz Ankara’nın yer aldığı

2.  Dağlar denize paralel olarak

uzanır.  Yerleşmek için düzlükler azdır.  Dağınık yerleşmeler yaygındır.  Samsun ve Zonguldak bu bölgededir.

B) Ticaret

C) İç Anadolu

B) Akdeniz

D) Ege

6.

D) Akdeniz

I. Dağınık yerleşme

3. Bölgede nüfusun en kalabalık oldu-

ğu iller Adana, Antalya ve Mersin’dir.

II. Toplu yerleşme

Yukarıda görsellerin ait olduğu bölgeler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir? I

II

Verilen bilginin ait olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ege

Marmara

A) Akdeniz

C) Marmara

Ege

C) Ege

B) Karadeniz

D) İç anadolu

B) Karadeniz D) İç Anadolu

İç Anadolu Karadeniz 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

57


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 3 7.  İç Anadolu Bölgesi’nde nüfusun

10.Aşağıdakilerden hangisi insanların

en fazla olduğu ildir.  Ege Bölgesi’nde nüfusun en fazla olduğu ildir.  Marmara Bölgesi’nde nüfusun en fazla olduğu ildir.

ulaşım ihtiyacını karşılamak için doğada yaptıkları değişikliklere örnek gösterilemez? A)

Verilen bilgiler ait olduğu il ile eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi açıkta kalır? A) Adana

C) İstanbul

B)

Köprü

B) İzmir

C)

D) Ankara

Tünel

D)

8. Ülkemizde sanayi ve hizmet sektörlerinin en fazla geliştiği bölgeaşağıdakilerden hangisidir? A) Ege

C) Akdeniz

B) Marmara

D) Karadeniz

Viyadük

Asistan Yayınları

Tarla

11.Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer şe9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi için

aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Kuraklık, yerleşmeyi olumsuz etkiler. B) Yer şekilleri, yerleşmeyi olumsuz etkiler. C) Yer altı kaynaklarının olması, yerleşmeyi olumlu etkiler. D) Nüfus daha çok bölgenin batısında toplanmıştır.

58

Akıllı Ders Asistanı

killeri engebeli, iklim sert olduğu için nüfus azdır. İnsanlar genellikle verimli topraklarla kaplı iklimin daha elverişli olduğu ovalarda yaşar.

Verilen bilgide Doğu Anadolu Bölgesi’nde yerleşmeyi etkileyen hangi faktörlerden bahsedilmemiştir? A) İklim B) Yer şekilleri C) Verimli topraklar D) Yer altı kaynakları


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER Bilgi Asistanı Afetler ve Çevre Sorunları

Büyük zararlara neden olan doğa kaynaklı olaylara doğal afet denir. Doğal afetler deprem, sel, heyelan, erozyon, çığ ve yangın gibi olaylardır.

İnsanlar yaşadıkları çevredeki kaynakları kullanırken bazen çevreye zarar verebilir. Bunun sonucunda hava, su, toprak ve gürültü kirliliği ortaya çıkar.

Etkinlik 27 Aşağıdaki tabloda tanımı ve bazı özellikleri verilen doğal afeti yazınız. Doğal Afet

Tanımı ve Özellikleri

1

Aşırı yağış ve eriyen kar sularının neden olduğu su baskınlarıdır.

2

Toprak örtüsünün yamaç boyunca aşağı doğru kaymasıdır. Eğimin ve yağışın fazla ve toprakların killi olduğu yerlerde görülür.

3

Eğimli yamaçlarda tutunamayan kar kütlelerinin yuvarlanarak büyümesiyle meydana gelir. Eğimin ve kar yağışının fazla olduğu yerlerde görülür.

4

Toprağın; suyun ya da rüzgârın etkisiyle aşınıp taşınması. Bitki örtüsünün zayıf olduğu yerlerde etkili olmaktadır.

5

Yıldırım düşmesi ya da yüksek sıcaklık nedeniyle otların tutuşması nedeniyle meydana gelir.

6

Yer kabuğundaki ani kırılmalar nedeniyle yer yüzünde meydana gelen sarsıntılardır.

Etkinlik 28 Doğal Afet

Aşağıdaki tabloda verilen doğal afetlerin en fazla görüldüğü bölge ya da bölgeleri yazınız. Sel

Heyelan

Erozyon

Deprem

Çığ

Orman Yangını

En Çok Görüldüğü Bölgeler 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

59


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Etkinlik 29 Aşağıda verilen görsellerin ait olduğu doğal afeti yazınız. 1

Etkinlik 30

2

Aşağıda verilen Türkiye deprem haritasına göre deprem riski fazla ve az olan 5 ilimizi yazınız.

Deprem Riski Fazla Olan Bazı İller: Deprem Riski Az Olan Bazı İller:

60

Akıllı Ders Asistanı

3


İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Ünite 3

Etkinlik 31 Aşağıdaki tabloda tanımı ve bazı özellikleri verilen çevre sorunlarını yazınız. Atmosferdeki zararlı gazların insanlara ve diğer canlılara zarar verecek seviyeye ulaş1 masıdır. ................................ Ulaşım araçları, sanayi tesisleri, elektrik santralleri ve binalarda kullanılan yakıtlar bu kirliliğe neden olur.

2

Zararlı maddelerin suyu bozacak hâle gelmesiyle meydana gelir.

Kimyasal ilaçlar, gübreler, termik santral................................ ler ve sanayi atıkları bu kirliliğin başlıca sebeplerindendir. İnsanlar tarafından toprağın içine veya üstüne bırakılan ya da başka yollarla topra3 ğa karışan zararlı maddelerin toprağın niteliğini bozmasıyla oluşur. Tarımsal ilaç ve ................................ gübreler, kimyasal maddeler, çöp ve atıklar bu kirliliğe neden olur.

Etkinlik 32

1

Aşağıdaki tabloda tanımı ve bazı özellikleri verilen çevre sorunlarını yazınız. Toprak tabakasının üst kısmının akarsular, sel suları ve rüzgârla taşınması sonucu oluşur.

................................ Ormanların yok edilmesi, aşırı otlatma bu sorunun bazı nedenleridir.

İnsanları rahatsız eden ve insan sağlığına zarar veren sesler bu kirliliği oluşturur. 2 İş makineleri, sanayi kuruluşları, araç kor................................ naları, eğlence yerlerindeki yüksek sesle açılan müzik ve bağıran insanlar bu kirliliğe neden olurlar.

3

Dünya nüfusunun artışına bağlı olarak ahşap ürünlere olan talebin artmasıyla oluşur.

................................ Ayrıca orman yangınları tarla açma çalışmaları, çarpık kentleşme de ormanlara ................................ zarar verir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

61


Ünite 3

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Bilgi Asistanı Afetlerin İnsan Üzerinde Etkileri Doğal afetler can kayıplarına ve büyük maddi hasara yol açarlar. Ancak deprem, sel, çığ gibi doğal afetler engellenemese bile bu afetlere karşı bazı önlemler alınarak yıkıcı etkileri azaltılabilir. Doğal afetler insanlar üzerinde derin izler bırakır.

Etkinlik 33

1. Deprem

2. Sel

Verilen görsellerdeki doğal afetlerin insanlara verdiği zararların neler olabileceğini yazınız. 1 nolu doğal afet,

2 nolu doğal afet,

62

Akıllı Ders Asistanı


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 4 1.

4.  Yağışların fazla,

Doğal Afetler ?

?

 Eğimin fazla,  Toprağın killi

?

olduğu yerlerde yaygın olarak görülen doğal afet aşağıdakilerden hangisidir?

Verilen şemada “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilirse yanlış olur?

A) Çığ

C) Heyelan

2. En fazla can ve mal kaybına ne-

Asistan Yayınları

A) Can kaybına neden olabilirler. B) Maddi zararlara yol açabilirler. C) Tamamen önlenmeleri mümkün değildir. D) Zararlarını azaltmak için hiçbirşey yapılamaz.

B) Deprem

D) Orman yangını

5.

den olan doğal afet aşağıdakilerden hangisidir? A) Deprem

C) Çığ

B) Heyelan

D) Erozyon

3. Aşağıdaki doğal afetlerden hangisi

doğrudan can kaybına neden olmaz? A) Çığ

C) Erozyon

B) Deprem

D) Heyelan

Orman yangınları yıldırım düşmesi, yüksek sıcaklıktan otların tutuşması ya da insan hataları nedeniyle meydana gelir. Ülkemizde orman yangınlarının en fazla görüldüğü bölgeler hangileridir? A) Karadeniz, Akdeniz B) Karadeniz, Marmara C) İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu D) Ege, Akdeniz

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

63


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 4 6.

8.

I

Aşağıdakilerden hangisi AFAD’ın (Afet Acil Durum Yönetimi Başkanlığı) görevlerinden değildir?

II

Yukarıda görsellerde vurgulanan çevre sorunları hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) Afetlere hazırlıklı olmak B) Doğal çevreyi korumak için önlemler almak C) Afet ve acil durumlara ilişkin yönetim stratejilerini belirlemek D) Afetlerde gerekli müdahaleyi yapmak

I

A)

Hava kirliliği

C)

Toprak kirliliği

B)

Su kirliliği

II

Su kirliliği

Toprak kirliliği Hava kirliliği

Asistan Yayınları

D) Gürültü kirliliği

Su kirliliği

7. Aşağıdaki doğal afetlerle ilgili bazı haberler verilmiştir.

 Heyelan tehlikesindeki 3 köy taşınacak  Sanayi vurgun yedi  Heyelanın bozduğu köy yolları onarılıyor

Verilen haberlerde doğal afetlerin hangi alanda insanları etkilediğinden bahsedilmemiştir? A) Eğitim

C) Ulaşım 64

Akıllı Ders Asistanı

B) Üretim

D) Yerleşme

9.  İş makineleri

 Sanayi tesisleri  Araçların korna sesleri  Bağıran insanlar  Yüksek sesli açılan müzik

Yukarıda verilen durumların neden olduğu çevre sorunu aşağıdakilerden hangisidir? A) Su kirliliği B) Gürültü kirliliği C) Toprak kirliliği D) Hava kirliliği


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM Bilgi Asistanı Doğru Bilgiye Nasıl Ulaşırım?

Eskiden bilgiye ulaşmak zordu. Kitaplar, dergiler ya da ansiklopedilerden bilgiye ulaşılırdı. Bu da çok zahmetli olur ve zaman alırdı. Günümüzde ise internet sayesinde bilgiye kolayca ulaşabiliyoruz. Ancak günümüzde de şöyle bir sorun ortaya çıktı. İnternetteki bu bilgiler doğru mu, güvenilir mi? Oysa ki internetteki her bilgi doğru değildir ve doğruluğunun araştırılması gerekir. İnternetteki her bilgiyi doğru kabul ettiği için kendi kendine hastalık teşhisi koyup ilaç alıp hayatını tehlikeye atanlar var. İnternette edindiği bilgilerden dolayı gelecekte hasta olacağına inanan e-hastalar var.

Bu yüzden internetteki her bilgiye inanmamalı, bilginin doğru ve güvenilirliğini kontrol etmeliyiz.

Etkinlik

1

Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

Yanlış

1. Geçmişte bilgiye ulaşmak günümüzdeki kadar kolay değildi. 2. İnternet sayesinde günümüzde bilgiye ulaşmak kolaylaşmıştır. 3. İnternetteki bütün bilgiler doğru ve güvenilirdir. 4. “Baş ağrısı” yazıp internetten araştırma yapıp hastalığımıza tanı koymak doğru bir davranıştır.

5. Geçmişte kitaplardan ulaşılan bilgilerin hepsi doğru ve güvenilirdi.

Etkinlik

2

Aşağıda tabloya verilebilecek en uygun başlığı yazınız

.................................................................................................................................. 1

İnternetten edindiğimiz bilgileri, farklı sitelerdeki bilgilerle, kitap ya da ansiklopedilerdeki bilgilerle veya uzman kişilerin görüşleriyle karşılaştırmalıyız.

2

Güvenilir ve doğru bilgi verdiği bilinen sitelerden yararlanmalıyız.

3

Resmî yani “gov” uzantılı ya da “edu” uzantılı eğitim sitelerinin daha güvenilir bilgiler verdikleri unutulmamalıdır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

65


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

Bilgi Asistanı İnterneti Nasıl Kullanmalıyım? Günümüzde her alanda internetten yararlanıyoruz. Gündemi takip etme, alışveriş, bankacılık işlemleri vb. gibi.

Peki bize bu kolaylıkları sağlayan interneti nasıl kullanacağımızı biliyor muyuz? Bir sürücünün ehliyeti (sürücü belgesi) olmazsa araba kullanamaz. Eğer biz de interneti kurallarına uygun olarak güvenli olarak kullanmazsak birçok tehlikelerle karşılaşabiliriz. Bunların en başında kimlik hırsızlığı gelmektedir. Kimlik bilgilerimizi ele geçiren kötü niyetli kişiler başımıza birçok sorun açabilir.

Ayrıca internetten müzik, video, oyun ve program gibi dosyaları indirmek bilgisayarımıza zarar verebilir. Bilgisayarımıza bu dosyalardan virüs bulaşabilir.

Sonuç olarak bankacılık işlemleri, alışveriş, şifre oluşturma ve kullanma vb. bunların hepsini kurallarına uygun ve güvenilir bir şekilde yapmalıyız.

Etkinlik

3

Aşağıda verilen görsel ve bilgilere göre soruları cevaplayınız.

İnternette bizimle arkadaş gibi görünen kötü niyetli kişiler bizden fotoğraf, kimlik bilgisi, adres, telefon, şifre gibi bilgiler isteyebilirler. Bu bilgileri ele geçiren kişiler bizim kimliğimize bürünüp bizim adımıza işlem yapabilirler.

1. Kimlik bilgilerimizi ele geçiren kötü niyetli kişiler neler yapabilir? Yazınız.

2. Kimlik hırsızlarına karşı ne gibi önlemler almalıyız? Yazınız.

66

Akıllı Ders Asistanı


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM Etkinlik

4

Aşağıdaki bilgilere verilebilecek en uygun başlığı yazınız.

....................................................................................................................

1. İnternette gördüğün her bilgi doğru değildir. SAKIN İNANMA!

2. İnternetteki kötü niyetli kişiler kimlik bilgilerini isteyebilir. SAKIN verme!

3. İnternette zamanını iyi kullan. sakın çok zaman harcama!

4. Bu mesajı 10 kişiye gönderirsen şans kapını çalacak gibi mesajları SAKIN dİkkate alma!

5. Güvenilir siteleri kullan sİTE İÇERİKLERİNE DİKKAT ET!

6. Her türlü dosyayı bilgisayarına indirme, virüslerden korunmak için ANTİVİRÜS PROGramları kullan!

7. Bir sorunla karşılaştığı zaman BÜYÜKLERİNİ, ÖĞRETMENLERİNİ HABERDAR ET!

Etkinlik

5

Aşağıdaki soruyu cevaplayınız. İnternetten güvenli bir şekilde alışveriş yapmak için nelere dikkat etmeliyiz. Yazınız. 

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

67


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Teknoloji ve Toplum Artık hepimiz teknoloji ile iç içe yaşıyoruz. Hepimiz ulaşım ve iletişim araçlarını kullanıyoruz. Teknoloji hayatımızı kolaylaştırmıştır. Ev işlerini, bankacılık işlemlerini kısa zamanda bitirip zamandan tasarruf sağlayabiliyoruz. Bilmediklerimizi kısa zamanda öğreniyor, dünyanın öbür ucundaki sevdiklerimizle kısa zamanda haberleşiyor ve yanlarına gidebiliyoruz. Ancak teknolojinin birçok faydası olduğu gibi zararları da vardır. Aile içi iletişimin azalması, sosyal ilişkilerin zayıflaması ve kültürel değerlerin yozlaşması bu zararlar arasında sayılabilir.

Etkinlik

68

6

Aşağıda verilen teknolojik ürünlerin hangi alanlarda hayatımızı kolaylaştırdığını boşluklara yazınız.

1

2

3

4

5

6

Akıllı Ders Asistanı


BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM Etkinlik

7

Ünite 4

Verilen görsel ve bilgilere göre aşağıdaki soruyu cevaplayınız.

Eskiden aile bireyleri bir araya geldiklerinde gününün nasıl geçtiğini sorar ve birbirlerinin üzüntü ve sevinçlerini paylaşıp birbirleriyle sohbet ederlerdi. Oysa günümüzde bir araya gelen aile bireyleri birbirleriyle konuşmak yerine teknolojik aletlerle ilgileniyorlar. Hatta yüz yüze değil de teknolojik aletlerle iletişim kuruyorlar. Bu durumun meydana getirdiği sonuçları yazınız.

Etkinlik

8

Eskiden televizyon olmadığı zamanlarda komşulara akşam oturmalarına gidilirdi. Çocuklar oynarlar, büyükler sohbet ederlerdi. Şimdi öyle mi? Televizyonlar evde başköşeye kurulmuş. Herkes televizyonda dizi seyrediyor. Komşuluk ilişkileri bitme noktasına gelmiş. Kimse kimseyle sohbet etmiyor.

Herkesin evinde bir televizyon, elinde bir telefon herkes onlarla ilgileniyor. Galiba hepimiz teknoloji bağımlısı olduk. Bu durumun meydana getirdiği sonuçları yazınız.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

69


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Bilim İnsanları ve Ortak Özellikleri İnsanlar geçmişten günümüze hayatlarını kolaylaştırmak için çalışmışlardır. İlk olarak taş ve ahşaptan basit eşyalar yapmışlardır. Zamanla bilimsel alandaki çalışmalar artmış ve birçok icat gerçekleştirilmiştir. Saat, otomobil, bilgisayar vb. Bilim insanları; araştıran, bilgi toplayan, doğru ile yanlışı birbirinden ayırmaya çalışan kişilerdir. Bilim insanlarının amacı; sorunlara çözüm bulmak, insanlara faydalı olmaktır. Geçmişte insanlar Dünya’nın düz olduğuna ve hareket etmediğine inanırlardı. Bilim insanlarının deney ve gözleme dayalı çalışmaları ile teleskop gibi teknolojik buluşlar sayesinde Dünya’nın geoit (Dünya’nın, Ekvator’dan şişkin kutuplardan basık) şeklinde olduğu ve hareket ettiği anlaşıldı. Günümüzde pek çok alanda buluşlar yapılmaktadır. İbni Sina, İbni Haldun, Bruno, Newton, Edison bilim insanlarından bazılarıdır.

Etkinlik

9

Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. İnsanlar ilk önce madenlerden eşya yapmışlardır. 2. Bilim insanları yaptıkları çalışmalarla hayatı kolaylaştırmışlardır.

3. Bilim insanları, devlet yöneticisi olabilmek için bilimsel çalışmalar gerçekleştirmişlerdir.

4. Bilimsel düşüncenin temeli araştırmaya dayalı olmasıdır. 5. Buluşların tamamı Batılı mucitler tarafından gerçekleştirilmiş olmasıdır.

6. Bilim insanlarının ortak özelliklerinden biri deney ve gözleme dayalı olarak çalışma yapmalarıdır.

7. Teleskop, gök cisimlerinin, daha büyük görüntüler şeklinde görülmesini sağlayan optik alettir.

8. Günümüzde sadece ulaşım ve iletişim alanında bilimsel çalışmalar yapılmaktadır.

70

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM Etkinlik 10 Aşağıdaki bilgilere verilebilecek en uygun başlığı yazınız.

1

2

3

4

Tarafsızdır.

Şüphecidir.

Meraklıdır.

5

Sabırlıdır.

Azimli ve kararlıdır..

Yaratıcı zekâya sahiptir.

Çalışkandır.

10

Araştırmacı ve sorgulayıcıdır.

Yüksek özgüven sahibidir.

9

Etkinlik 11

8

Gözlemcidir.

6

7

Aşağıdaki bilim insanlarıyla ilgili verilen bilgilere göre soruları cevaplayınız.

NEWTON (1643-1727) Newton ağacın altın-

İBNİ SİNA (980-1037)

ne. Araştırmaları sonucunda “Yer Çe-

Mikroskop icat edilmediği dönemde mikropların hastalıklara neden olduğunu söylemiştir. Eserleri uzun yıllar Avrupa’da ders kitabı olarak okutulmuştur. Matematik, astronomi, fizik, felsefe ve tıp gibi birçok alanda çalışmalar yapmıştır. Özellikle tıp alanındaki çalış-

1. Newton’un sahip olduğu özellikleri

1. İbni Sina’nın sahip olduğu özellikle-

2. Newton “Yer Çekimi Kanunu”nu na-

2. İbni Sina hangi alanlarda çalışmalar

da otururken başına el-

ma düşmüş. Newton bu duruma kızmak yerine acaba elma neden düştü? diye sormuş kendikimi Kanunu” bulmuş. yazınız.

sıl bulmuştur?

malarıyla tanınmıştır. ri yazınız.

yapmıştır?

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

71


Ünite 4

BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM

Bilgi Asistanı Araştırma Yapıyorum Kütüphanelerdeki katalog fişleri araştırma yaparken bize yardımcı olur. Katalog fişlerinde kitabın yazarının adı ve soyadı, kitabın adı, yayınevinin adı, basım yeri ve yılı yazılıdır. Araştırma yaparken farklı kaynaklardan aldığımız bilgileri “ ” tırnak içinde yazmalıyız. Böylece bu ifadelerin bize ait olmadığını farklı bir kişiye ait olduğunu ifade etmiş oluruz.

Ayrıca araştırma sırasında kullandığımız bilgileri hangi kaynaktan aldığımızı yazmalıyız. Böylece yapmış olduğumuz çalışmanın güvenilirliğini de artırmış oluruz. İnternetten araştırma yaptıysak internet sitesinin adresini ve erişim tarihini belirtmemiz gerekir.

Etkinlik 12

Aşağıda bir kitapta yer alan kaynakçadaki bazı bilgiler bir hata sonucu karışmıştır, bu hataları düzeltiniz.

Kaynakçada Hatalı Olarak Verilmiş Kitap, Dergi ve İnternet Adresleri 1

Doğru Hâli

Tübitak Yayınları, 2007, Ankara, Metin, Atatürk Bilim ve Üniversite, ÖZATA

2 2006, sayı 98, Bilim Çocuk Dergisi 3 19 Eylül 2017, www.meb.gov.tr

Etkinlik 13 Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Araştırma yapmak istediğimiz konuyla ilgili kaynakları

bulmak için kütüphanedeki katalog fişlerinden yararlanırız.

2. Araştırma yaparken hangi bilgiyi hangi kitaptan aldığımızı kaynakça bölümünde belirtmeliyiz.

3. Bir konuda sadece internetten araştırma yapabiliriz. 4. Araştırma yaparken sadece bir kitaptan yararlanmalıyız. 5. İnternetten yapılan araştırmalar daha doğru ve güvenilirdir.

72

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 1. Aşağıdakilerden hangisi doğru bil-

4. Selma yaptığı araştırmanın sonu-

giye ulaşma yollarından biri değildir?

na yararlandığı kaynakların adının ve yazarlarının yer aldığı kaynakça bölümünü eklemiştir.

A) İnternette ulaştığımız bilgileri, kitap, ansiklopedi gibi kaynaklarla karşılaştırmalıyız. B) İnternetteki her türlü bilgiyi doğru kabul etmeliyiz. C) “edu” ve “gov” uzantılı sitelerden yararlanmalıyız. D) İnternetteki bilgilerin güncel olmasına dikkat etmeliyiz.

Buna göre Selma’nın araştırması için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bilimseldir. B) Güvenilirdir. C) Taraflıdır. D) Emeğe saygılıdır.

2. Aşağıdakilerden hangisi teknoloji-

A) Bilgiye ulaşmayı hızlandırması B) Zamandan tasarruf sağlaması C) Hayatımızı kolaylaştırması D) Sosyal ilişkileri zayıflatması

3. Eskiden komşulara ziyaretlere gidilir ve sohbet edilirdi. Günümüzde “Bu akşam gelemem. Televizyonda dizim var, onu seyredeceğim.” gibi bahanelerle ziyaretler yapılmıyor.

Verilen bilgide teknoloji ile ilgili aşağıdakilerden hangisi vurgulanmamıştır? A) İnsan sağlığına zarar verdiği B) Bağımlılık yaptığı C) Komşuluk ilişkilerini zayıflattığı D)Zaman kaybına neden olduğu

5. Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin zararlarından biri değildir?

Asistan Yayınları

nin olumlu yönleri arasında gösterilemez?

A) Gerçek olmayan sanal arkadaşlıkları yaygınlaştırması B) Yüz yüze iletişimi azaltması C) İnsanları yalnızlaştırması D) Yaşam kalitesini artırması

6.

Edison

Makinelere olan merakım nedeniyle tersaneye gider, onları inceler, mühendislere sorular sorarım.

Verdiği bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi Edison’un özellikleri arasında yer almaz? A) Araştırmacı olduğu B) Ümitsiz olduğu C) Meraklı olduğu D) Sorgulayıcı olduğu 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

73


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 7.

10.Bir elmanın ağaçtan niçin başına

Bilim İnsanlarının Ortak Özellikleri ?

?

düştüğünü araştırarak “Yer Çekimi Kanunu”nu bulmuştur. Verilen bilginin ait olduğu bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

?

Verilen şemada “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi yazılırsa yanlış olur? A) Meraklıdırlar. B) Bencildirler. C) Şüphecidirler. D) Gözlemcidirler.

İbni Sina

Edison

Bu sözlerinde İbni Sina’nın hangi özelliği vurgulanmıştır? B) Çalışkanlığı D) Kararlılığı

9. “Nasıl bir eşyayı sahibinden izin-

siz kullanmıyorsak, kitaplardan da yararlanırken yazarını belirtmeliyiz. Çünkü eserler yazarların fikirleridir. Verilen söz aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir? A) Teknolojinin yararları B) Teknolojinin zararları C) Emeğe saygı D) Teknoloji ve toplum

74

Akıllı Ders Asistanı

Graham Bell

C)

Hiçbir zaman başarısızlıktan korkmadım ve çalışmaktan vazgeçmedim.

A) Meraklı oluşu C) Gözlemciliği

B)

Galileo

D)

Newton

Asistan Yayınları

8.

A)

11.

Kişisel bilgilerimizi paylaşmamalıyız. ?

İnternette uzun zaman geçirmemeliyiz. Kaynağı belirsiz e-postaları açmamalı ve paylaşmamalıyız.

Verilen şemada “?” ile boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? A) Bilim İnsanlarının Ortak Özellikleri B) Bilimsel Araştırma Yapıyorum C) İnterneti Nasıl Kullanmalıyım? D) İnternetin Yararları Nelerdir?


Ünite 4 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM Bilgi Asistanı Yaşadığım Yerdeki Ekonomik Faaliyetler

İnsanların çeşitli alanlardaki ihtiyaçlarının karşılanması için ekonomik faaliyetler ortaya çıkmıştır. Tarım sanayi ve madencilik ürün elde edilen faaliyetlerdendir. Eğitim, sağlık, haberleşme vb. gibi faaliyetlerde ise ürün elde edilmez, hizmet üretilir. Bir yerdeki coğrafi özelliklere göre ekonomik faaliyetler farklılaşır. Verimli toprakların olduğu yerlerde tarım sektörü gelişirken, nüfusun fazla olduğu büyük şehirlerde ise hizmet sektörü gelişmiştir. Ham maddenin kolay karşılandığı, ulaşım ve pazarlamanın kolay olduğu büyük şehirlerin çevrelerinde ise sanayi gelişmiştir.

Etkinlik

1

1

Aşağıda görselleri verilen faaliyetlerin hangisinde ürün elde edilir? Hangisinde ürün elde edilmez, hizmet üretilir? Yazınız.

2

Turizm

4

Madencilik

3

Sağlık

5

Sanayi

Tarım

6

Eğitim

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

75


Ünite 4 5 Etkinlik

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM 2

Aşağıdaki özelliklerin olduğu yerlerde gelişebilecek faaliyetleri yazınız. Bir Yerdeki Özellikler

1

 Verimli topraklar  Elverişli iklim şartları  Sulama imkânlarının olması

2

 Uzun yaz mevsimi  Temiz kumsallar ve deniz  Doğal ve tarihî zenginliklerin olması

3

 Tarım için elverişli düzlüklerin olmaması  Çayır ve otlakların olması

4

 Yer altı kaynakları bakımından zengin olması

Etkinlik

76

3

Gelişebilecek Faaliyet

Aşağıda verilen tanımın ait olduğu faaliyeti yazınız.

1

Dinlenme, tanıma, görme, eğlenme vb. amaçlarla yapılan gezilerdir.

2

Ham maddeleri işleyerek mamül ürün elde etmek için kullanılan yöntem ve araçların bütünüdür.

3

Bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, uygun koşullarda korunması, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanmasıdır.

4

Yer altındaki madenlerin araştırılması, çıkarılması ve işletilmesiyle ilgili teknik ve yöntemlerin bütünüdür.

5

İnsan ihtiyaçlarının giderilmesine yönelik olarak üretilen ve organize edilen eğitim, sağlık, ulaşım, haberleşme vb. faaliyetlerdir.

Akıllı Ders Asistanı


ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Ünite 5

Bilgi Asistanı Ekonomi ve Yaşam İnsanların ekonomik faaliyetleri yaşadıkları yere göre şekillenmektedir. Örneğin ormanın olduğu yerlerde ormancılık faaliyetleri yapılırken, denizin olduğu yerlerde balıkçılık, deniz taşımacılığı yapılabilir. Kısacası yaşadığımız yer ile yapılan ekonomik faaliyetler birbirleri ile yakından ilişkilidir.

Bir yerde sonradan yaşanan bir gelişme insanların ekonomik faaliyetlerinde değişiklik yapmalarına neden olabilir. Örneğin Zonguldak’ta insanlar geçimlerini tarım ve hayvancılık ile sağlarken taş kömürünün bulunmasıyla insanlar daha çok madencilik ile ilgilenmeye başlamışlardır.

Çevremizdeki ekonomik faaliyetler birçok unsuru etkilediği gibi insanların sosyal hayatını da etkilemektedir.

Etkinlik

4

Köyünüzün olduğu yere büyük bir kayak tesisinin yapıldığını hayal ediniz. Buna göre aşağıdaki sorulan soruları cevaplayınız.

Kayak tesisinin kurulmasıyla birlikte köylülerin yaşamlarında ne gibi değişiklikler yaşanabileceğini yazınız.

Cevap: ......................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ ....................................................................................................................................................................... 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

77


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Bilgi Asistanı Üretim Serüveni İnsanlar tarafından hiçbir işleme maruz kalmamış ürünlere “işlenmemiş ürün” veya “ham madde” denir. İnsanların, üzerinde herhangi bir işlem yaptığı ürünlere ise “işlenmiş ürün” denir.

İnsanlar tarafından kullanılan bütün ürünler kullanıcılara ulaşana kadar üretim, dağıtım, tüketim aşamalarından geçer.

Üretim, ürünün ilk aşamasıdır. Dağıtım, ikinci aşaması olup ürünün tüketicilerin satın alabileceği yerlere ulaştırılmasıdır. Tüketim ise son aşama olup ürünün kullanılması ile ilgilidir.

İhtiyacımız dışında tüketim yapmak, israf etmek ekonomiye ve doğaya zarar verdiği için bu konuya dikkat edilmelidir.

Etkinlik

5

Aşağıda verilenlerin üretimin hangi aşamasında olduğunu işaretleyiniz.

1. Buğday tohumunun tarlaya atılması 2. Buğdayın yetişirken bakım yapılması 3. Buğdayın toplanması 4. Buğdayın değirmende un hâline getirilmesi 5. Fırında undan ekmek yapılması 6. Ekmeklerin satış yerlerine ulaştırılması 7. Müşterilerin ekmekleri satın alması 8. Müşterilerin ekmekleri yemeleri 78

Akıllı Ders Asistanı


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM 6

Etkinlik

Aşağıda verilen ürünlerin işlenmiş ya da işlenmemiş madde olduğunu “  “ ile işaretleyiniz. Ürün

Etkinlik

Adı

I

Patates

II

Patates kızartması

III

Peynirli patates cipsi

IV

Kumpir

7

İşlenmemiş (Ham madde)

İşlenmiş Mamül

Aşağıda verilen bilgilerin ilgili olduğu alanları “” ile işaretleyiniz.

Ham madde

İşlenmiş madde

Üretim Aşaması

Dağıtım Tüketim Aşaması Aşaması

1. Domates tohumunun ekilmesi 2. Domateslerin toplanması 3. Domateslerden ketçap yapılması 4. Domates salçası yapılması 5. Domates salçalarının marketlere satış için gönderilmesi 6. Domates salçaların marketlerden satın alınması

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

79


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Bilgi Asistanı Ekonomi İçin Yeni Fikirler Ticaret, endüstri vb. alanlarda sermaye koyarak girişimde bulunan kişiye “girişimci” denir. Girişimci kişiler kendisine güvenen, risk almaktan korkmayan yeniliklere açık ve üretken kişilerdir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında demir yolları, uçak fabrikası, ilk paraşüt üretimi gibi girişimleri ile Nuri Demirağ önemli girişimciler arasında yer almaktadır.

Girişimcilikte öncelikli olarak tarım, sanayi, ulaşım hizmet gibi alanlarla ilgili bir fikir bulunması gerekir. Önceki yapılan çalışmalar incelenerek fikir edinilmelidir. Bir çalışma programı ve iş bölümü yapılmalıdır. Fikrin uygulanabilir olması çok önemlidir. Uygulanamayacak fikirlerin yerine yeni projeler üretilmelidir.

Etkinlik

8

Aşağıdaki soruyu cevaplandırınız.

Soru: Mustafa Kemal Atatürk, Nuri Demirağ’a hangi çalışmalarından dolayı bu soyadını vermiştir? Yazınız. Cevap: ....................................................................................................................................

Etkinlik

80

9

Akıllı Ders Asistanı

Başarılı bir girişimcide bulunması gereken dört özelliği yazınız.


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM Etkinlik 10 Aşağıdaki verilen durum ile ilgili soruyu cevaplandırınız.

Durum: Akdeniz Bölgesi’nde yaz tatilinde olduğunuzu hayal ediniz. Dağın zirvesine yakın bir yerdesiniz. En yakın yerleşim alanı 10 km uzaklıkta. Bir de dondurma canınız çekti ki sormayın. Allah’tan İnternet çekiyor. Hemen İnternet üzerinden sipariş vereyim diyorsunuz. Fakat dağın zirvesine dondurmayı nasıl ulaştırılacağını kara kara düşünüyorsunuz. Dondurmacının görevi tabi ki girişimci ruhu varsa bu doğa dostu dağcımıza dondurmayı erimeden ulaştırmak.

Soru: Dondurmacının dağcıya dondurmayı erimeden ulaştırması için nasıl bir proje veya fikir geliştirmesi gerektiğini yazınız. Cevap: .......................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... Bir girişimci olsanız kutup bölgelerine yakın yerlerde yaşayan insan-

Etkinlik 11 lara ürettiğiniz buzdolaplarından satar mısınız? Nedenini yazınız.

Cevap: .......................................................................................................................................................... .........................................................................................................................................................................

Etkinlik 12 Aşağıdaki verilen durum ile ilgili soruları cevaplandırınız. Durum: Zihni Derin araştırmaları sayesinde çay bitkisinin yetişme şartlarını öğrenmiş ve bu bitkinin Karadeniz kıyılarında yetişebileceğini keşfetmiştir. 1940’lı yılların başından itibaren Zihni Derin sayesinde Karadenizliler çay üreterek geçimlerini sağlamaya başlamışlar ve Zihni Derin’i rahmetle anmışlardır. Soru 1: Zihni Derin’in bir girişimci olarak hangi özelliklere sahip olduğunu yazınız. Cevap: ..................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... Soru 2: Zihni Derin’in çayın yetişmesi ile ilgili hangi durumu dikkate aldığını yazınız. Cevap: ..................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

81


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

ALO 175

HATTI

HAKLARI

Bilinçli bir tüketici haklarının ne olduğunu bilir. Bir sıkıntı yaşadığı zaman Tüketici Hakları Derneği ve Tüketici Hakları Mahkemelerine başvuru yapılması gerektiğini bilir.

TÜKETİCİ

Bilgi Asistanı Haklarımı Kullanıyorum

Aynı zamanda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü, 175 Alo Tüketici Hattı’nın tüketici sorunlarına çözüm bulunması ile ilgili olduğunu bilir. Aynı zamanda İnternet üzerinden de Tüketici Bilgi Sistemi (www. tuketici.gov. tr) haklarını savunabileceğinin farkındadır. Alınan ürünün ambalajı yırtık olmamalı, reklamlarda belirtilen özelliklere sahip olmalıdır. Satın aldığımız ürünün satış fişi veya faturası alınmalıdır.

Etkinlik 13 Aşağıda yaşanan sıkıntının giderilmesi ile ilgili soruları cevaplandırınız. BİLAL BEY’İN EŞİNE HEDİYE ALDIĞI DÜDÜKLÜ TENCERENİN DÜDÜĞÜ ÇALMAYINCA

Düdüklü tencerenin çalışma prensibini bilirsiniz. Tencerenin içindeki suyun sıcaklığı artınca basınç da artar. Su buharının basınçla birlikte tencereden çıkması gerekir. Su buharı düdüklü tencereden çıkarken düdük gibi ses çıkarır. Bu sesler halk arasında düdüklü tencerenin düdük sesi olarak adlandırılmaktadır. Bilal Bey’in aldığı düdüklü tencerenin düdük sistemi çalışmamaktadır. Soru1: Bilal Bey’in arayacağı Alo Tüketici Hattı’nın numarasını yazınız. Cevap: .......................................................................................................................................................... Soru 2: Bilal Bey, İnternetteki Tüketici Bilgi Sistemi olan hangi resmî sitede haklarını aramasını gerektiğini yazınız. Cevap:........................................................................................................................................................... 82

Akıllı Ders Asistanı


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Tüketici hakları ile ilgili aşağıdaki dilekçeyi inceleyiniz. Numaralarla

Etkinlik 14 boş bırakılan yerleri doldurunuz.

Ümraniye ...................................... (1) Tüketici Hakem Heyeti Temsilciliğine İstanbul Siz Hayal Edin Firması’ndan 08.02.2018 tarihinde almış olduğum Temiz Yıkar marka çamaşır makinesinin çocuk kilidi çalışmadığı için ürün ayıplıdır. Sunulan nedenlerle ............... (2) sayılı yasanın 4. maddesi uyarınca tarafıma ayıpsız yeni bir ürünün verilmesini arz ederim.

15.02.2018 İmza

Zeki Aldanmaz

Ekler: Garanti belgesi, ihbar mektubu ve ürünün ................................................

(3)

Adres: Hacıyatmaz Caddesi, Cumhuriyet Mahallesi 2. Cadde No:4

Etkinlik 15 Aşağıdaki soruyu cevaplandırınız. Durum: Bir ürün aldınız bozuk çıktı. Son kullanma tarihi geçmiş bir ürünü yanlışlıkla aldınız. Aldığınız yere gittiniz. Kasa görevlisi size diyor ki bu marka ürün her yerde satılıyor. Benim bu ürünü değiştirebilmem için sizin ürünü bizden aldığınızı ispatlamanız gerekir. Soru: Mağazadaki görevlinin istediği belge nedir? Cevap: ....................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

83


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Bilgi Asistanı Çevremdeki Meslekler Bir kişinin ihtiyaçlarını tek başına karşılaması mümkün değildir. Bu nedenle toplumda iş bölümü ortaya çıkmıştır. İş bölümü sayesinde insanlar farklı meslek dallarında uzmanlaşmışlardır. Meslekler, ihtiyaçlar sonucu ortaya çıkmıştır.

Doktorluk hastalıkların iyileştirilmesi için, öğretmenlik eğitim ihtiyacının karşılanması için, makine mühendisliği insanların hayatlarını kolaylaştıracak makinelerin yapılması için, inşaat mühendisliği insanların barınabilecekleri evlerin yapılması için çalışma yapan mesleklerdendir. Meslekler insanların ihtiyaçlarının karşılanmasını sağladığı gibi geçimlerini de sağlayacak parayı kazanmalarını sağlar. Teknolojinin gelişimi insanların ihtiyaçlarının da değişiminde etkili olmuştur. Eskiden atı olan insanlar nalbant veya semercilere ihtiyaç duyarken günümüzde atın yerini arabalar aldığı için araba tamircilerine veya araba aksesuarı satıcılarına ihtiyaç duyulmaktadır. Ülkemizde bölgelerin coğrafi şartları, iklim özellikleri farklı olduğu için farklı meslekler yapılmaktadır. Ormanın bol olduğu yerde ormancılık, verimli tarım alanlarının olduğu yerlerde ise çiftçilik yapılmaktadır.

Etkinlik 16

Aşağıda eskiden popüler olan meslekleri yapanlara ne ad verildiğini yazınız.

1. Eskiden atın terbiyesi ile ve bakımı ile ilgilenen kişidir. ................................................... 84

Akıllı Ders Asistanı

2. At, eşek gibi hayvanla-

rın ayakkabısı olarak bilinen nallarını tamirini yapan kimsedir.

3. Atların vb. hayvanların üzerine insanların oturmasını kolaylaştırmak için semer yapan kimsedir.

...................................................

...................................................


Ünite 5

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM

Aşağıda bölgelerle ilgili verilen imkânlara göre yapılabilecek olan mes-

Etkinlik 17 lekleri yazınız. İmkân: Sanayi, hizmet, turizm sektörü gelişmiştir. Yapılabilecek Meslekler:

İmkân: Ormanlık alanları vardır. Denizi vardır. Yapılabilecek Meslekler:

Marmara Bölgesi Ege Bölgesi

Karadeniz Bölgesi

Yapılabilecek Meslekler:

Etkinlik 18

Yapılabilecek Meslekler:

Doğu Anadolu Bölgesi

İç Anadolu Bölgesi

Bölgesi

Akdeniz

İmkân: Verimli tarım arazileri ve limanı vardır. Tuİmkân: Verimrizm ve sanayi li tarım arazileri gelişmiştir. vardır.

İmkân: Zengin maden yatakları vardır. Otlak alanlara sahiptir. Yapılabilecek Meslekler:

Güneydoğu Anadolu

İmkân: Petrol kayİmkân: Verimli tarım arazileri ve lima- nakları bakımından zengindir. nı vardır. Turizm ve sanayi gelişmiştir. Yapılabilecek Meslekler: Yapılabilecek Meslekler:

Aşağıda verilen görsellerin ait olduğu mühendislik mesleğini yazınız.

1

2

3 DNA

...................................................

...................................................

................................................... 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

85


Ünite 5 Etkinlik 19

ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM Aşağıda verilen mesleklerden günümüzde popüler olanları “  ” ile işaretleyiniz.

1. Nalbant

4. Çiftçilik

Etkinlik 20

2. Bilgisayar mühendisliği

5. Marangozluk

3. İnşaat mühendisliği

6. Gıda mühendisliği

Aşağıda at arabasından günümüze gelinceye kadar arabanın gelişimi verilmiştir. Buna göre aşağıdaki soruyu cevaplandırınız.

At arabası

Eski model otomobil

Yeni model otomobil

Soru: At arabasının olduğu dönemdeki meslekler ile günümüzdeki mesleklerin neler olduğunu yazınız. At Arabasının Olduğu Dönemdeki Meslekler: ............................................................................. Otomobilin Olduğu Dönemdeki (Günümüzdeki) Meslekler: ....................................................

........................................................................................................................................................................... 86

Akıllı Ders Asistanı


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 1. Yaşadığımız yerdeki ekonomik fa-

3. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte

Aşağıdakilerden hangisi verilen bilgi ile ilgili değildir?

Aşağıdakilerden hangisi teknolojinin gelişmesi ile ortaya çıkan meslekler arasında gösterilemez?

aliyetler o yerin coğrafi özellikleri ile doğrudan ilgilidir.

hayatımızda yeni meslekler de ortaya çıkmıştır.

A) Tarihî eserlerin ve doğal güzelliklerin olduğu Ege Bölgesi’nde turizmin gelişmesi B) Otlak alanların gür ve geniş yer kapladığı Doğu Anadolu Bölgesi’nde hayvancılık faaliyetlerinin gelişmesi C) Yer altı kaynaklarının çok olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde madenciliğin gelişmesi D) Nüfus yoğunluğunun fazla olduğu Marmara Bölgesi’nde hizmet sektörünün gelişmiş olması Asistan Yayınları

A) Bilgisayarda resim ve grafik tasarımı yapan kişi  Grafiker B) Yolcu veya yük taşıyan hava taşıt aracını (helikopter ve uçağı) kullanan kişi  Pilot C) Binek hayvanlarının sırtına yerleştirilen, üzerine yük bağlanan veya binilen, iskeleti ağaçtan yapılan semeri imal eden kişi  Semerci D) Yazdıkları kodlarla yazılımların çalışmasını sağlayan kişi  Bilgisayar programcısı

2. Bir bölgedeki ekonomik faaliyetler o bölgede yaşayan insanların meslek tercihlerini de etkilemektedir.

Aşağıdakilerden hangisinin verilen bilgiyi doğruladığı söylenemez? A) Karadeniz’in kıyı kesimlerinde yaşayanların balıkçılık yapması B) Ege Bölgesi’nde yaşayanların turizm rehberliği veya animatörlük yapması C) İç Anadolu Bölgesi’nde yaşayanların ziraat mühendisi olarak çalışması D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yaşayanların ormancılık yapması

4. Bilgi I II III

Üretim Aşaması

Çiftçinin ürünleri Üretim toplaması

Öğretmenin ders Dağıtım vermesi

Müşterinin alışTüketim veriş yapması

Tabloda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur? A) Yalnız I

C) II ve III

B) I ve III

D) I ve II

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

87


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 5. Batman’da petrol çıkarılmadan

8. Bir ton kâğıt elde etmek için on

önce insanların geçim kaynakları sınırlıydı. Fakat petrol bulunup petrol rafinerisi kurulduktan sonra hem insanların geçimlerini sağlaması kolaylaşmış hem de yeni mesleklerin gelişmesinde etkili olmuştur.

yedi ağacın kesilmesi gerekiyor.

Ağaçların kesilmemesi için yapılması gerekenler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? A) Kâğıtların yurt dışından getirilmesi B) Fatura gönderimlerinde e-posta sistemine geçilmesi C) Atık kâğıtların toplanarak geri dönüşüme gönderilmesi D) Kâğıtların israf edilmeden kullanılması

A) Petrolün bulunmasıyla ekonomik olarak gelişme yaşandığına B) Petrolün yeni meslek dallarının gelişimine olanak sağladığına C) Bir yerdeki doğal kaynakların ekonomiye etki ettiğine D) Tarımsal faaliyetlerin şehrin gelişimine etki ettiğine

Asistan Yayınları

Verilen bilgiye göre Batman ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

6. Aşağıdakilerden hangisi işlenmiş bir ürün değildir? A) Salça

C) Ekmek

9. Furkan Bey’in satın aldığı ürün

B) Elma

reklamlarda belirtilen özellikleri taşımamaktadır.

D) Lokum

Buna göre Furkan Bey’in tüketici olarak yapması gereken davranışlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

7. I. Süt

II. Sütlaç III. Dondurma IV. Meyveli süt

Verilenlerden hangisi işlenmiş ürün değildir? A) I  88

B) II 

Akıllı Ders Asistanı

C) III 

D) IV

A) Alo 175’i aramak B) Satış fişi veya fatura ile ürünü satın aldığı yere başvurmak C) Ürünü çöpe atarak bir daha aynı mağazadan alışveriş yapmamak D) Tüketici Hakları Mahkemesine yazılı başvuruda bulunmak


ETKİN VATANDAŞLIK

Ünite 6

Bilgi Asistanı Halka Hizmet Edenler İnsanların sağlık, eğitim güvenlik, iletişim gibi birçok ihtiyaçları vardır. Devlet, insanların bu ihtiyaçlarını karşılamakla sorumludur. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamakla sorumlu olan kurumlar ilgili bakanlıklara bağlıdır. Bu bakanlıklardan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı adı üzerinde ulaşım ve iletişim ile ilgili, Sağlık Bakanlığı sağlıkla ilgili, İçişleri Bakanlığı güvenlik, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı çevre düzenlemesi ve yapı denetimi ile ilgili çalışmalar yapmaktadır.

Devletimizin nüfusu çok fazla olduğu için bazen bu hizmetlerin verilmesinde sıkıntılar yaşanabilir. Bu durumda STK diye bilinen sivil toplum kuruluşları toplumun ihtiyaçlarının giderilmesinde devlete yardımcı olmaktadır. Sivil toplum kuruluşları yaptıkları çalışmalar ile birlik, beraberlik ve dayanışmaya katkı sağlamaktadırlar.

Etkinlik

1

Aşağıda verilen bakanlıklar ile bu bakanlıklara ait açıklamaları eşleştiriniz.

1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

2. Sağlık Bakanlığı 3. Ulaştırma, De-

nizcilik ve Haberleşme Bakanlığı

4. İçişleri Bakanlığı

a. İnsanların yaşamlarını iyi bir şe-

kilde devam ettirmeleri için sağlık hizmetlerinin yürütülmesini sağlar.

b. Çevrenin güzel bir şekilde düzenlenmesi ve yapılandırılması için gerekli imar izinlerini verir.

c. Yurdun iç güvenliğini ve asayişini sağlamak, kamu düzenini korumakla görevlidir.

d. Ulaştırma ve haberleşme konu-

sundaki talep ve ihtiyaçların tespit edilmesi ve planlanması ile ilgili görevlidir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

89


Ünite 6 Etkinlik

ETKİN VATANDAŞLIK 2

Aşağıda STK’lar ile ilgili verilen bilgilerin boş bırakılan bölümlerini doldurunuz. Sivil Toplum İlgili Olduğu Kuruluşunun Alan Adı

Logo

Yaptığı Çalışmalar

Eğitim

Yoksul ve yetim çocukların eğitimlerine katkı sağlamak.

II

Türkiye Erozyonla Mücadele ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı

.....................

Özellikle ihtiyacı olan yerlerin ağaçlandırılmasını yapmak için fidan dikme kampanyaları düzenler. Erozyona dikkat çeker.

III

.......................

Sağlık

Otizm rahatsızlığı olan çocukların özel eğitimi ile topluma kazandırılmasına çalışmaktadır.

IV

Türkiye Güçsüzler ve Kimsesizlere Yardım Vakfı

Sosyal

................................................................. ................................................................. ................................................................. .......

I

........................

Etkinlik

3

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. TEMA Vakfı erozyonla mücadele eden resmî bir çevre kuruluşudur.

2. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı vatandaşların güvenliğinden doğrudan sorumludur.

3. Sağlık Bakanlığı vatandaşlarının sağlıklarıyla ilgili önlem alan ve çalışamalar yapan resmî bir kuruluştur.

4. Sivil toplum kuruluşları gönülllük esasına göre çalışan resmî olmayan kuruluşlardır.

90

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 6

ETKİN VATANDAŞLIK Bilgi Asistanı Yaşadığım Yer ve Yönetimi Ülkenin yönetimin kolaylaşması için ülke yönetim birimlerine ayrılmıştır. Ülke il, ilçe, mahalle ve köy olmak üzere birimlere ayrılmaktadır.

İlde vali, ilçe de kaymakamlar, mahalle veya köylerde ise muhtar yönetici olarak görev yapmaktadır.

Yönetim, merkeze bağlı olan ve yerel yönetimler olarak ikiye ayrılmaktadır. Merkeze bağlı olan yönetim birimlerinin yöneticileri devlet tarafından atanırken, yerel yönetimlerin yöneticileri ise halkın seçimleri doğrultusunda görev almaktadır. Vali, kaymakam, belediye başkanı ve muhtarlar halkın çeşitli ihtiyaçlarının giderilmesini sağlamaktadır.

Etkinlik

4

Aşağıda boş bırakılan yerleri doldurunuz.

YÖNETİM 1

2

I...........................................

II.......................

Yönetimler (Atama yoluyla)

(Seçimle)

3

Yönetimler

4

5

6

Valilikler

Kaymakamlıklar

Muhtarlıklar

Belediyeler

Görevleri

Görevleri

Görevleri

Görevleri

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

91


Ünite 6 Etkinlik

ETKİN VATANDAŞLIK 5

Aşağıda verilen görevleri ilgili olduğu devlet yöneticileri ile eşleştiriniz.

1

İlin ekonomik kalkınması için projeler geliştirmek.

Vali

A

2

Toplu taşıma hizmetlerinin halka sunulmasını sağlar.

Kaymakam

B

3

Mahalle ya da köylerdeki ihtiyaç ve sıkıntılarla ilgili çalışmalar yapar.

Belediye başkanı

C

4

Valiye bağlı olarak ilçedeki kurum ve kuruluşların çalışmalarını takip eder.

Muhtar

D

1 (

Etkinlik

6

) - 2 (

) - 3 (

) - 4 (

)

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Vali ildeki en yetkili görevlidir. 2. Muhtar ve belediye başkanı atamayla iş başına gelir. 3. Muhtarların görevleri arasında yol, su, kanalizasyon gibi altyapı çalışmalarının yapılması yer alır.

4. Park ve bahçelerin yapılması, itfaiye işleri belediyeler tarafından yürütülür.

92

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 6

ETKİN VATANDAŞLIK Bilgi Asistanı Katılım Hakkı ve Düşünce Özgürlüğü Her insanın doğuştan ve sonradan kazandığı bazı hakları vardır. Bu haklar arasında en önemlisi yaşama hakkıdır. Çünkü yaşama hakkı olmazsa diğer hakların varlığı ve kullanılması da söz konusu değildir. Sağlıklı yaşama, düşünce ve vicdan özgürlüğü gibi birçok hakka sahip olan insanların aynı zamanda üzerine düşen görevleri yani sorumlulukları da bulunmaktadır.

Etkin bir vatandaş olmak için haklarımızı bilmeli ve haklarımıza sahip çıkmalıyız. Haklarımıza sahip çıktığımız gibi aynı zamanda üzerimize düşen sorumluluklarımızı da yerine getirmemiz gerekmektedir.

Etkinlik

7

Aşağıda verilen bilgileri ilgili olduğu ilgili olduğu haklar ile eşleştiriniz.

1

Her ne sebeple olursa olsun hiç kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz.

2

Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.

3

Her bireyin okula gitme hakkı vardır.

Ağır işlerde çalıştırılmama hakkı

4

Gerekli şartları taşıyan herkes seçimlerde oy kullanabilir.

Düşünce özgürlüğü

1 (

) - 2 (

Katılım hakkı

Eğitim hakkı

) - 3 (

) - 4 (

)

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

93


Ünite 6 Etkinlik

ETKİN VATANDAŞLIK 8

Aşağıda verilen görsellerin hangi haklar ile ilgili olduklarını yazınız.

1

2

3

4

5

6

Etkinlik

9

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Düşünce özgürlüğü görüşlerimizi başkalarıyla paylaşma ya da paylaşmama durumudur.

2. Seçimlere katılmak, seçme ve seçilme hakkı aynı zamanda katılım hakkı ile ilgilidir.

3. İnsanlar düşüncelerini sadece konuşarak ifade edebilirler. 4. Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni imzalamayan ülkelerin çocukları çocuk haklarından yararlanamazlar.

94

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 6

ETKİN VATANDAŞLIK Bilgi Asistanı Egemenlik ve Bağımsızlık Sembollerimiz Atalarımızın düşmana karşı verdiği mücadeleler sonucunda bağımsızlığımıza kavuştuk. Bağımsızlığımıza kavuşmak kolay olmadı. Bu nedenle bağımsızlığımızı ve egemenliğimizi sembolize eden değerlere sahip çıkmalı ve bu değerlerimizi canımız pahasına korumalıyız.

Anayasamızın üçüncü maddesinde egemenlik ve bağımsızlık sembollerimiz arasında yer alan bayrağımız, İstiklal Marşı’mız, başkentimiz dilimize yer verilmiştir.

Etkinlik 10

Aşağıda verilen görsellerin, bağımsızlık ve egemenlik sembollerimizden hangisiyle ilgili olduklarını eşleştiriniz.

1

2

3

4

A

B

C

D

Bağımsızlık istek ve duygularımızın şiirle dile getirilmesidir.

Bağımsızlığımızın ekonomi ile olan sembolüdür.

Atalarımızın bağımsızlık mücadelesinin gök yüzünde dalgalanmasıdır.

Egemenlik sembolümüzdür. Millet egemenliği ile ilgilidir.

1 (

) - 2 (

) - 3 (

) - 4 (

)

Türk milletinin kültürünü yansıtan ve konuşması ile doğrudan ilgi-

Etkinlik 11 li olan egemenlik sembolümüzün adını yazınız. Cevap: ................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

95


Ünite 6

ETKİN VATANDAŞLIK

Etkinlik 12 Aşağıda verilen soruyu cevaplandırınız. Atatürk bir gün Ankara’yı niçin başkent yaptığını şöyle açıklamıştır: “Ankara’nın hükûmet merkezi olması için saydığınız nitelikler beni ikna etmeye yetmez. Ben Ankara’yı hükûmet merkezi yapmakla büsbütün başka bir hedef güttüm. Türk’ün imkânsızı imkân hâline getiren gücünü dünyaya bir kere daha göstermek istedim. Bir gün gelecek şu çorak tarlalar, yeşil ağaçların çevirdiği villaların arasından uzanan yeşil sahalar asfaltlarla bezenecek. Hem bunu hepimiz göreceğiz. O kadar yakında olacak.” Düşünce ve Davranışları İle Atatürk, (Düzenlenmiştr.) Soru: Atatürk’ün Ankara’yı başkent yapma nedenini yazınız. Cevap: ........................................................................................................................................................

Etkinlik 13 Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Paramız ülkemizin ekonomik bağımsızlığını sembolize etmektedir.

2. Milletin egemenliğini yansıtan sembolümüz meclisimizdir. 3. Egemenlik ve bağımsızlık sembollerimizden olan dilimiz bizim ses bayrağımızdır.

4. Millî marşımız 23 Nisan 1920 tarihinde kabul edilmiştir. 5. Atatürk’ün Selanik’te doğduğu ev millî egemenlik ve bağımsızlık sembollerimiz arasında yer almaktdır.

96

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 1. Topluma hizmet eden resmî ve si-

3. Şefkat yuvası anlamına gelen ül-

vil kuruluşlar vardır.

kemizin eğitim alanındaki ilk sivil kuruluşudur. Fakir ve yetim çocuklarının eğitimine katkı sağlar.

Aşağıdakilerden hangisi topluma hizmet eden sivil toplum kuruluşları arasında yer alır?

Verilen özelliklere sahip kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Belediyeler B) Sağlık Bakanlığı C) İçişleri Bakanlığı D) Türkiye Güçsüzler ve Kimsesizlere Yardım Vakfı

Kuruluş Adı

I

II

Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Va r l ı k l a r ı Kor uma Vakfı

Sağlık Bakanlığı

Ağaçlandırma çalışmaları yaparak topraklarımızın korunmasına çalışır.

İnsan sağlığı ile ilgili çalışmalar yapan sivil toplum kuruluşları arasında yer alır.

Güvenlikten İçişleri BaIII sorumlu resmî kanlığı kurumdur. Tabloda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur? A) Yalnız I

C) I ve II

4. Öğretmen öğrencilere valinin na-

Bilgi

B) I ve III

D) I, II ve III

sıl göreve geldiğini sormuştur.

Asistan Yayınları

2.

A) Sağlık Bakanlığı B) Millî Eğitim Bakanlığı C) Darüşşafaka Eğitim Kurumları D) Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı

Aşağıdaki öğrencilerden hangisi doğru cevap vermiştir? A) Ali: İlçe halkının oylarıyla B) Ayşe: Devletin atamasıyla C) Nildaz: Eski valinin isteğiyle D) Egemen: İl halkının oylarıyla

5. Ülke yönetiminin kolaylaştırılma-

sı ve vatandaşlara daha iyi hizmet edilebilmesi amacıyla ülke yönetim birimlerine ayrılmıştır. Aşağıda verilen yönetici ve yönetim birimi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? A) İl  Vali B) İlçe  Kaymakam C) Köy  İçişleri Bakanı D) İlçe  Belediye başkanı

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

97


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 6. Valinin görevleri arasında aşağıda-

9. Aşağıdakilerden hangisi düşünce

kilerden hangisi yer almaz?

özgürlüğü içinde yer almaz?

A) İl halkının huzur ve güvenliğini sağlamak B) İldeki kendisine bağlı kurumların birbirleri ile uyumlu çalışmasını yapmak C) İlin tanıtımını yaparak turizmin gelişmesini sağlamak D) Mahalle ve köylerde görev yapacak olan muhtarların atamasını yapmak

A) Oy kullanmak B) Tedavi olmak C) Seçimlere katılmak D) Fikirlerini söyleyebilmek

10. Kırmızı rengi ve ay yıldızı ile ba-

ğımsızlığımızı simgeleyen sembolümüz aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bayrağımız

aşağıdakilerden hangisi yer alır?

A) Doğum sonrası ile ilgili gerekli belgeleri hazırlamak B) İldeki yöneticilere başkanlık yapmak C) Toplu taşıma hizmetlerini sunmak D) İlçenin güvenliğini sağlamak mak

Asistan Yayınları

7. Muhtarların görevleri arasında

C) Ekmek

lanması aşağıdakilerden hangisi ile doğrudan ilgilidir? A) Eğitim hakkı B) Katılım hakkı C) Yaşama hakkı D) Sağlık hakkı

98

Akıllı Ders Asistanı

D) Paramız

11. Milleti temsil eden milletvekilleri-

nin bulunduğu ve millet egemenliğinin temsil edilmesi ile ilgili egemenlik ve bağımsızlık sembolümüz aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dilimiz

C) Başkentimiz

8. Vatandaşların seçimlerde oy kul-

B) Meclisimiz

B) Meclisimiz

D) Paramız

12. Mehmet Âkif Ersoy’un Türk milletine kazandırdığı egemenlik ve bağımsızlık sembolümüz aşağıdakilerden hangisidir?

A) Millî marşımız B) Meclisimiz

C) Bayrağımız

D) Dilimiz


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR Bilgi Asistanı Yaşadığım Yerin Ekonomiye Katkısı Yaşanılan yerlerin imkânları doğrultusunda üretilen ürünler birbirinden farklı olduğu için ülkeler birbirlerine ihtiyaç duymaktadır. Ülkeler ihtiyaç duydukları ürünleri başka ülkelerden satın almaktadır. Bu alışverişe ticaret denilir. Ülkeler ihtiyaç fazlası ürünlerini satarlar yani ihraç ederler. İhtiyaçları olan ürünleri ise başka ülkelerden satın alırlar yani ithal ederler.

Ülkemizin satın aldığı ürünler sattığı ürünlere göre fazladır. Bu durum dış ticaret açığı verilmesine yani ekonomik olarak zarar edilmesine neden olmaktadır. İhracat oranlarını artırdığımız zaman ülkemiz ekonomik olarak daha da güçlenecektir. Ülkemizin ihraç ettiği ürünler arasında incir, üzüm, narenciye, fındık, bor, beyaz eşyalar yer alırken; ithal ettiği ürünler arasında elektronik eşyalar, petrol, doğal gaz gibi ürünler yer almaktadır.

Etkinlik

1

Aşağıda verilen ürünleri ithal edilme veya ihraç edilme durumuna göre numarlarını ilgili oldukları alanlara yazınız.

İthal Edilen Ürünler

❶ Doğal

❷P  etrol

gaz

❸ Otomobil

İhraç Edilen Ürünler

❹F  ındık ❺ İncir 

❻ Üzüm 

❼ Zeytin  ❽ Bor 

❾ Cep 

telefonu ❿ Tekstil  ürünleri

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

99


Ünite 7 Etkinlik

KÜRESEL BAĞLANTILAR 2

Aşağıda verilen kavramları ilgili olduğu bilgilerle eşleştiriniz.

1. Ticaret

a. Dış alımın, dış satıştan fazla olması

2. İthalat

b. Bir ülkenin ihtiyacı olan ürünleri

sonucu oluşan durumdur.

başka ülkelerden satın almasıdır.

c. Bir ülkenin ihtiyaç fazlası ürünle-

3. İhracat

rini başka ülkelere satmasıdır.

4. Dış ticaret açığı

Etkinlik

3

d. Ülkelerin ihtiyacı olan ürünleri alıp

ihtiyaç fazlası ürünleri satmasıdır.

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Hiçbir ülke tüm ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaz. 2. Dış ticaret açığı; dış satımın, dış alımdan fazla olması ile ilgili durumdur.

3. Ülkemizin ithal ettiği ürünlerin başında tekstil ürünleri yer almaktadır.

4. Son yıllarında Arap turistlerinin Rize’ye gelmesi sayesinde Rize’nin ekonomisi turizmle daha da güçlenmiştir.

5. Ülkemizin tarihî varlıkları ve doğal güzelliklerinin faz-

la olması, turizmin ülke ekonomisine katkısını artırmıştır.

100

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


KÜRESEL BAĞLANTILAR

Ünite 7

Bilgi Asistanı Ticaret ve Tekonoloji Eskiden Kral ve İpek yollarında ticaret yapan kervanlar oldukça zor şartlar altında ticaret yapıyorlarmış. Aylarca süren yolcuklarını hava şartları, hırsızlık gibi olaylar da olumsuz yönde etkilermiş. Günümüzde yapılan ticari faaliyetler teknolo-

Kral Yolu ve kervan ticareti

jinin gelişimi ile oldukça kolaylaşmıştır. Ürünler hızlı ve güvenli bir şekilde yerlerine ulaştırılmaktadır. İnternet iletişimi sayesinde artık uluslararası alanda yapılan ticaret miktarı ve oranı artmıştır. Günümüzde hızlı tren, uçak ve dev gemiler sayesinde ticaret mallarının taşınması kolaylaşmıştır. Doğal gaz ve petrol ürünleri boru hatları ile güvenli bir şekilde taşınmaya başlanmıştır.

Etkinlik

4

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

Yanlış

1. Eskiden yapılan ticari faaliyetler deve, eşek ve atların kullanıldığı kervanlar ile yapılırdı.

2. Günümüzde ticari faaliyetler teknoloji ile birlikte daha hızlı hâle gelmiştir.

3. Anadolu’dan geçen Kral Yolu, Anadolu’nun ticari olarak gelişiminde etkili olmuştur.

4. İnternetin ticari faaliyetlerde kullanılması ile ticari faaliyetlerdeki güvenirlilik de azalmıştır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

101


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR

Bilgi Asistanı Turizm Ön Yargıları Değiştiriyor Turizm eğlenmek, dinlenmek ve alışveriş yapmak gibi amaçlarla yapılan gezilerdir. Ülke içinde yapılan gezilere iç turizm, ülke dışına yapılan gezilere dış turizm denir. Ön yargı bir kişi ya da olaya ilişkin yeterli bilgiye sahip olmadan olumsuz düşünülmesidir. Aynı ülke vatandaşlarının dahi birbirlerine ön yargı ile bakabildiği bir zamanda başka milletlerin birbirine karşı tarihi, kültürel, siyasi nedenlerden dolayı ön yargılarının olması doğal bir durumdur. Turizm sayesinde milletler farklı ülkeleri ziyaret ederler. Bu ziyaretleri sırasında insanlar birbirleri hakkında daha fazla bilgiye sahip olurlar. Böylece ön yargıların da önüne geçilmiş olur. Yani turizm sayesinde sevgi artar, dostluk duyguları güç kazanır.

Etkinlik

5

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. İnsanların eğlenme, dinlenme ve gezmek gibi farklı amaçlala başka yerlere gitmesine turizm denir.

2. Turizm faaliyetleri dünya üzerindeki savaşların sona ermesini sağlayacak olan en önemli faaliyettir.

3. Ülke içinde yapılan geziler, iç turizm olarak değerlendirilmektedir.

4. Turizm insanların birbirlerini tanımasına katkı sağlar. 5. Başka ülkelere yapılan ziyaretler ve gezilerle o bölgenin insanları ve kültürleri hakkında bilgi sahibi olunur.

102

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR Etkinlik

6

Verilen bilgilere göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.

Bir kereliğine ülkemizi ziyaret eden sonrasında ise bağımlı bir kişi gibi ülkemizden ayrılmak istemeyen hatta ülkemize yerleşen insanları duymuşsunuz veya haberlerde izlemişsinizdir. Cennet vatanımız Türkiye’ye aşık olan bu insanlardan ülkemize yerleşen George adlı turiste niçin ülkemize yerleşmeye karar verdiniz, Türkiye ve Türk milleti hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? diye sorduğumuzda şu cevabı vermiştir: “Doğası harika, insan buradan güneşin doğuşunu ve batışını izlediği zaman büyüleniyor adeta. Ormanlarınız tablo gibi. Hele bir de denizleriniz masmavi. Köklü bir tarihî geçmişe sahip olmanız ülkenizde farklı medeniyetlere ait çok sayıda tarihî eserin de bulunmasını sağlamış.

Yemeklerinize geldi sıra. Dünya mutfağından birçok yemek tattım. Sunumları muhteşemdi. Sizin yemeklerinizin ise hem sunumu güzel hem de lezzeti. Üstelik yemek çeşitleriniz oldukça fazla. Sizin yemeklerinizden yiyebilmek için bir an önce acıkmak istiyorum. Sizlere bir şey itiraf etmek istiyorum. Ülkenize turist olarak gelmeden önce bazı çekincelerim vardı. Acaba Türkiye’ye gitsem mi diye? Çünkü Türkiye hakkında olumlu şeyler duymamıştım. Ama ne olursa olsun gidip görüp kendim karar vermek istedim ve geldim. İyi ki de gelmişim. Misafirperverliğiniz, inançlara saygınız ve kültürünüz bendeki tüm olumsuz düşünceleri aldı götürdü. İyi ki sizleri tanımışım. Şimdi stresten uzak huzurlu bir yaşamım oldu.”

Soru 1: George’nun ülkemizi ziyaret etmeden önceki bakış açısı nasıldır? Yazınız. Cevap ......................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................ Soru 2: George’nun ülkemizi ziyaret ettikten sonraki bakış açısı nasıldır? Yazınız. Cevap ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................ Soru 3: George’nun ülkemize yerleşmek istemesinin nedenlerini yazınız. Cevap ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

103


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR

Bilgi Asistanı İnsanlığın Ortak Mirası İnsanların kendinden sonraki kuşaklara bırakmış olduğu maddi ve manevi değerlerin tümüne “Ortak Miras” denir. Ortak miras bir ulusa değil, tüm insanlığa ait olan mirastır. Ortak miras sanat, düşünce, edebiyat ve bilim mirası olarak bölümlere ayrılmaktadır.

Ortak miras birçok toplumun katkısı ile oluşmuştur. Her toplumun yaşadığı çağa göre değişik alanlarda eserleri vardır.

Dünyada UNESCO ülkemizde ise Turizm ve Kültür Bakanlığı ortak mirasın korunması konusunda çalışmalar yapmaktadır.

Etkinlik

7

Aşağıda verilen görsellerin ilgili oldukları alana göre altlarına sanat, düşünce veya bilim mirası olduklarını yazınız.

Divriği Ulu Camisi

1

2

Pasteur’un kuduz aşışı

4

104

Akıllı Ders Asistanı

Sefiller Romanı

İbn-i Haldun’un fikirleri

3

Efes Antik Tiyatrosu

5

Mısır Piramitleri

6


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR Etkinlik

8

Aşağıda ortak miras ile ilgili verilen bilgileri eşleştiriniz.

1

İnsanların kendinden sonraki kuşaklara bırakmış olduğu maddi ve manevi değerlerin tümüdür.

Sanat mirası

A

2

Düşünürlerin fikirlerinin insanlığı aydınlatmasıdır.

Bilim mirası

B

3

Bilimsel araştırmalar sonucunda deney ve gözleme dayalı birikimlerdir.

Düşünce mirası

C

4

İnsanların estetik olarak yaptığı ve insanlığa bıraktığı eserlerdir.

Ortak miras

D

1 (

Etkinlik

9

) - 2 (

) - 3 (

) - 4 (

)

Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

Yanlış

1. Ortak miras sadece bulunduğu bölgenin insanlarına aittir. 2. Ortak mirasın korunması ile ilgili UNICEF ulusal alanda çalışmalar yapmaktadır.

3. Tarihi eserler, ortak mirasın sanat eserleri olarak değerlendirilmektedir.

4. Ülkemizde ortak miras olarak değerlendirilebilecek eserler yer almamaktadır.

5. Şanlıurfa’da bulunan Göbekli Tepe UNESCO’nun Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

105


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR

Etkinlik 10 Aşağıdaki tabloda verilen ortak miras unsurlarıyla ilgili işaretlemeleri yapınız.

Ortak Miras

1 Taç Mahal

2 Çin Seddi

3 Göbekli Tepe

4 Manas Destanı

5 Yer Çekimi Kanunu

6 Aristo Felsefesi

106

Akıllı Ders Asistanı

Sanat Mirası

Düşünce Mirası

Edebiyat Mirası

Bilim Mirası

Ülkemiz ile ilgili

Ülkemizle ilgili değil


KÜRESEL BAĞLANTILAR

Ünite 7

Bilgi Asistanı Toplum İçin Çalışıyorum Dünyada ve ülkemizde yaşanan birçok toplumsal sorun vardır. Bu sorunlar arasında küresel ısınma, göç, savaş, salgın hastalıklar, çevre kirliliği gibi sorunlar yer almaktadır. Toplumsal sorunlar karşısında “Bu benim sorunum değil, bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın.” gibi düşünceler yanlıştır. Toplumsal sorunların çözümünde bireysel olarak bir şeyler yapmak da çok önemlidir. İnsanların kullandıkları eşyalardan tutun da kullandığı ürünleri israf etmemek gibi birçok açıdan dikkatli olmaları gerekmektedir.

Etkinlik 11 Aşağıda verilen görselin ne anlama geldiğini yazınız. Boş ver nasıl olsa sandaldaki delik onların olduğu yerde.

Cevap: ....................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

107


Ünite 7

KÜRESEL BAĞLANTILAR

Etkinlik 12 Verilen bilgiye göre aşağıdaki soruyu cevaplandırınız. ÇÖPE ASMA

ASKIYA AS

Ben İlknur, dün Mert amcamlara ziyarete gitmiştik. Mert amcam bize dedi ki: Artık insanlar çok bilinçli. Eskiden ekmeklerini çöpün içine atarlardı. Şimdi öyle mi yemedikleri ekmekleri bir poşete koyup çöpün kenarına bağlıyorlar. Ben de dedim ki: Bundan daha güzeli var. O da ekmekleri israf etmeden yiyebilecekleri kadar almaları. Eğer iyilik yapmak istiyorlarsa fırınlarda “askıda ekmek” diye bir bölüm oluşturulmuş. Askıya konulması için istenilen miktarda para veriliyor. İhtiyacı olan insanlar askıdan sıcak ve taze ekmek alabiliyorlar. Sizce de ekmeklerin çöpe değil de askıya asılması daha güzel değil mi? Soru 1: Sizce Mert amcanın mı İlknur’un mu düşüncesi daha güzel? Açıklayınız. Cevap: ..................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

Etkinlik 13 Aşağıda verilen ifadelerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. Doğru

1. Toplumsal sorunların çözümünde bireysel yapılan çalışmaların hiçbir önemi yoktur.

2. Trafik, göç, salgın hastalıklar, israf, işsizlik, yoksulluk, çarpık kentleşme toplumsal sorunlar arasında yer alır.

3. Dünyadaki en büyük toplumsal sorun göçlerdir.

108

Akıllı Ders Asistanı

Yanlış


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 1. Isparta’dan Avrupa ülkelerine 30

3. Farklı ülkelere yapılan turistik

amaçlı geziler milletlerin birbirlerini tanımalarını sağlar. Birbirleri hakkında olumsuz düşünceleri olan milletler turizm sayesinde olumsuz düşüncelerinden kurtulmuş olurlar.

milyon euroluk gül satışı yapılmış tır. Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Gül ihracatının yapıldığına B) Ülke ekonomisine katkı sağlandığına C) Kaynaklarımızın değerlendirildiğine D) Son dönemlerde gül yağı üretiminde artış olduğuna

Kuruluş Adı

İlgili Olduğu Ortak Miras Ögesi

I

Süleymaniye Camisi

Sanat mirası

II

Mevlana’nın fikirleri

Düşünce mirası

III

Madam Curie’nin kanser hastalığı için bilimsel çalışmalar yapması

4. Ülkemiz, ABD’den 50 milyon doEdebiyat mirası

Tabloda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur? A) I ve II

C) Yalnız III

A) Ekonomiyi güçlendirmesi B) Ön yargıları ortadan kaldırması C) Yeni yerlerin görülmesini sağlaması D) Başka ülkelere göç yapılmasını engellemesi Asistan Yayınları

2.

Verilen bilgide turizm ile ilgili aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?

B) I ve III

D) I, II ve III

larlık elektronik eşya satın aldı.

Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Ülkemizin dış ticaret yaptığına B) Ülkemizin döviz kaybı yaşadığına C) Ülke ekonomisinin güç kazandığına D) Ülkemizin elektronik eşya ithal ettiğine

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

109


KONU DEĞERLENDİRME TESTİ • 1 5. Günümüzde ürünler tren, gemi,

8. Toplumsal sorunlarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

uçak ve tırlar ile taşınmaktadır.

Verilen bilgiye göre günümüzde yapılan ticari faaliyetler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Toplumsal sorunların çözümünde bireysel çalışmalar da önemlidir. B) Ülkemizde toplumsal sorunları yaşanmamaktadır. C) Çevremizde yaşanan sıkıntıların giderilmesi için herkesin üzerine görevler düşmektedir. D) Toplumsal sorunlara karşı duyarlı olunması gerekmektedir.

6. Aşağıdakilerden hangisi toplumsal sorunlar arasında yer almaz?

A) Sınavlar

C) İsraf

B) Göçler

D) Savaşlar

7. İnsanlığın ortak mirası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ortak mirasını korumak herkesin görevidir. B) Ortak mirasın korunması sadece bulunduğu ülkeyi ilgilendirmektedir. C) İnsanlığın ortak mirası UNESCO tarafından korunmaktadır. D) Kentleşme ve sanayileşme doğal mirasa yönelik tehlikelerdendir.

110

Akıllı Ders Asistanı

Asistan Yayınları

A) Ticaretin hızlandığı B) Ürün taşımacılığının kolaylaştığı C) Ürün fiyatlarında teknoloji ile birlikte artış yaşandığı D) Teknolojik araçlarla daha fazla ürün taşınabildiği

9. İnsanlığın ortak mirası geçmişten

günümüze tüm insanların, toplumların oluşturduğu maddi ve manevi değerlerdir. Aşağıdakilerden hangisi insanlığın ortak mirası arasında yer almaz?

A) Yunus Emre’nin yazdığı şiirleri B) Mimar Sinan’ın yaptığı Süleymaniye Camisi C) Namık Kemal’in yazdığı Vatan Yahut Silistire adlı tiyatro eseri D) Büyükşehir belediyesinin çocuklar için yaptırdığı oyun parkı


.............. - .............. Eğitim ve Öğretim Yılı ........................................................................ Ortaokulu, 5/....... Sınıfı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ Ad Soyad:

...........................................................................................................................

1. Dönem Numara:

1. Yazılı

PUAN

.............................................................................

A. Aşağıda  verilen cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (Her doğru cevap 2 puandır.) 1) Sorunlarımızın çözümü için ilgili kurumlara yazılan resmî yazılara ................... denir. 2) Yetkili kurum dilekçeye, .................. gün içinde cevap vermek zorundadır. 3) Bir olayın birden çok nedeni veya sonucu olmasına ..................................................... denir 4) ...................... içinde yer aldığımız ilk ve en önemli gruptur. 5) .........................: Kişinin davranışlarının sonuçlarını üstlenmesidir. 6) Bulunduğumuz gruplar içinde üstlendiğimiz görevlere ................... denir..

B. A  şağıda verilen ifadelerin karşısındaki kutucukların içine doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız. (Her doğru cevap 1 puandır.) 7) Haklarımızı ararken yasalara uygun davranmalıyız 8) Sosyal bilgiler dersinde yaşamımıza yön veren değer ve beceriler kazanırız. 9) Bulunduğumuz her grupta farklı roller üstlenebiliriz. 10) Düşüncelerimizi ifade etmek bir sorumluluktur. 11) 23 Nisan günü, dünyada “Çocuk Hakları” günü olarak kutlanmaktadır. 12) Çocuk haklarının korunması için Birleşmiş Milletler UNICEF’i kurmuşldır. 13) Çocuklar din, dil, ırk, renk, cinsiyet ayrımı olmaksızın eşit haklara sahiptir. 14) Her zaman kişisel haklarımıza daha çok önem vermeliyiz.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

111


SOSYAL BİLGİLER DERSİ

1. Dönem

1. Yazılı

C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. (Her soru 8 puandır.)

15) Olayların çok boyutlu olması ne demektir örnekle açıklayınız.

16) Temel haklarımız nedir? Yazınız.

17) Çevremize karşı sorumluluklarımız nelerdir? Yazınız.

18) (I) Yağmur, sabah ablasıyla beraber okula gitti. (II) Sınıfa girdiğinde arkadaşlarına günaydın deyip yerine oturdu. (III) Derste konuyla ilgili düşüncelerini öğretmenine söyledi. (IV) Ayrıca soru sormak için parmağını kaldırırdı. Verilen cümlelerden hangisinin hak hangisinin sorumluluk olduğunu yazınız. Hak:..............................

Sorumluluk: ..................................

19) Sosyal bilgiler dersinin amaçları nelerdir? Yazınız.

112

Akıllı Ders Asistanı


SOSYAL BİLGİLER

1. Dönem

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her doğru yanıt 5 puandır.) 20. Aşağıdakilerden hangisi sosyal bilgiler dersiyle ilgili değildir? A) Tarihimizi ve kültürel değerlerimizi öğreniriz.

1. Yazılı 22. Başarılı olmak için okula gitmek yeterli değil. Derste öğretmeni iyi dinlemek ve derse aktif olarak katılmak gerekir. Ayrıca eve geldikten sonra da o günkü dersleri kısaca tekrarlamalı, öğrendiğimiz konuyla ilgili sorular çözmeli ve ödevlerimizi yapmalıyız.

B) Sağlıklı, dinç ve sportif bir bedene sahip oluruz.

Verilen bilgiler aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur? A) Olayların çok boyutlu olmasına B) Olayların çok kişiyi etkilemesine C) Olayın kısa sürede olmasına D) Olayın toplumlara olan etkisine

C) Dünyadaki kültürleri tanıma fırsatını buluruz. D) Ulusal egemenlik ve demokrasi gibi kavramlarla tanışırız.

23. Sosyal bilgiler dersinin en önemli amaçlarından birisi de toplumsal ilişkilerde insana saygılı vatandaşların yetişmesini sağlamaktır. 21. Olayların çok boyutluluğu ile ilgi-

Buna göre aşağıdaki davranışlardan hangisinin sosyal bilgilerin amacına uygun olduğu söylenemez?

A) Bir olay birçok kişiyi etkiler. B) Bir olayın birden çok nedeni olabilir. C) Bir olayın birden çok sonucu olabilir. D) Kötü olaylar daha çok kişiyi etkiler

A) Farklı dinlere mensup insanlara hoşgörülü olmak. B) Çevremizdeki olaylar bizi doğrudan etkilemiyorsa ilgilenmemek. C) Millî menfaatleri kişisel çıkarlarımızın önüne koymak. D) Sosyal ilişkilerde kendimizi karşımızdakinin yerine koyabilmek.

li aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

113


SOSYAL BİLGİLER

1. Dönem

24. Roller doğumla başlar ve ölene kadar devam eder. Roller, içinde bulunulan gruba veya kuruma göre değişebilir ve çeşitlilik gösterebilir. Ayrıca insanların üstlendiği rollerin getirdiği bazı hak ve sorumluluklar da vardır. Buna göre "rol" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1. Yazılı 26. İnsanların sahip olduğu aşağıdaki haklardan hangisi daha çok siyasi alanla ilgilidir? A) Çalışma B) Konut edinme C) Seçimlerde oy kullanma D) Düşünce ve fikirlerini özgürce açıklayabilme

A) Doğumla başladığı B) Değişkenlik gösterebildiği C) Beraberinde bazı hak ve sorumlulukları getirdiği D) Herkesin istediği her rolü üstlenebileceği

27. Öğretmenleri izcilik kampına ka-

tılan öğrenciler arasında görev paylaşımı yapmıştır. Bu görev paylaşımında bazı öğrenciler odun toplayacak, bazıları kamp ateşini yakacak, bazıları ise bulaşıkları yıkayacaktır.

25.

Hülya Hanım evinde hem iyi bir eş hem de iyi bir annedir. İş yerinde işini çok iyi yapan bir memur, yüzme okulunda ise iyi bir öğrencidir.

Verilen bilgilerde Hülya Hanım'ın kaç ayrı rolünden söz edilmiştir? A) 2 

114

Akıllı Ders Asistanı

B) 3 

C) 4 

D) 5

Öğretmenin öğrencilere görev paylaşımı yaptırmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Sorumluluk bilincini öğretmek. B) Sağlıklı yaşam için gerekli unsurları öğretmek. C) Haklarının neler olduğunu öğretmek. D) Kendilerini nasıl ifade edeceklerini öğretmek.


.............. - .............. Eğitim ve Öğretim Yılı ........................................................................ Ortaokulu, 5/....... Sınıfı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ Ad Soyad:

...........................................................................................................................

1. Dönem Numara:

2. Yazılı

PUAN

.............................................................................

A. Aşağıda  verilen cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (Her doğru cevap 2 puandır.) 1) İlk tekerlek resimlerine günümüzden 5200 yıl öncesinde ........................ rastlanmaktadır. 2) İlk Çağ’da Fırat ile Dicle nehirleri arasında kalan yerlere ...................................... denilmiştir. 3) Tarihte yazıyı ilk defa kullanan uygarlık .............................. dir. 4) Dünyanın en eski tapınaklarından birisi Şanlıurfa’da bulunan ..........................................’ dir. 5) ............, iki parça kumaşı birbirine tutturmaya yarayan çengelli iğnelerin atasıdır. 6) ................... dünya ülkeleri arasında en fazla ülkemizde tüketilen bir içecektir.

B. A  şağıda verilen ifadelerin karşısındaki kutucukların içine doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız. (Her doğru cevap 1 puandır.) 7) Anadolu ve Mezopotamya ilk uygarlıkların kurulduğu yerlerdendir. 8) Anadolu’da birçok uygarlığın kurulmuş olması tarihi eserleri artırmıştır. 9) Ülkemiz doğal ve tarihi eser bakımından fakirdir. 10) Şelale, göl, yayla, peribacaları, travertenler önemli doğal güzelliklerimizdir. 11) Tarihi ve doğal güzelliklerimiz, turizm potansiyelimizin artmasını sağlar. 12) Eskiden var olan kültürel değerlerimizin tamamı unutulmuştur. 13) Ülkemizde Milas, Gördes, Kula, Bünyan gibi yerler çinileri ile ünlü yerlerdir. 14) Bayram ve düğünlerimiz millî birliğimizi pekiştirir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

115


SOSYAL BİLGİLER DERSİ

1. Dönem

2. Yazılı

C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. (Her soru 8 puandır.)

15) M  ezopotamya ve Anadolu’ya birçok milletin gelerek yerleşmesinde etkili olan nedenleri yazınız.

16) A  şağıdaki tabloda verilen verilen kavramların ilgili olduğu medeniyeti altındaki boşluğa yazınız. Yazı

Anayasa

Fibula

Asma bahçeler

Para

Bilim Kadeş adamları Antlaşması

Madencilik

17) Yazının icadının sonuçları nelerdir? Yazınız.

18) Ülkemizdeki tarihi eserlere ve doğal güzelliklere üçer örnek veriniz. Tarihi eserler: Doğal güzellikler:

19) T  ek kişinin ya da grubun oynadığı bir halkoyunudur. Grupla oynandığında oyuncular çember şeklinde dizilir. Kollar omuz hizasında, eller başla aynı hizada olacak şekilde iki yana açılır. Büyük adımlar ve ağır hareketlerle oynanır. Arada yere doğru eğilip bir dizin yere vurulması, bu oyunun belirgin hareketlerindendir. Hakkında bilgi verilen oyunun adını yazınız.

116

Akıllı Ders Asistanı


.............. - .............. Eğitim ve Öğretim Yılı ........................................................................ Ortaokulu, 5/....... Sınıfı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ Ad Soyad:

...........................................................................................................................

1. Dönem Numara:

22. ► H  ititler barajlar ve sulama kanalları yapmışlardır.

► Lidyalılar parayı icat etmiştir.

► İyonlar tapınak, tiyatro, heykel ve arenalar yapmışlardır.

20. Anadolu ve Mezopotamya uygarlıkları ilk Çağ'da ‘’Uygarlığın Beşiği’’olarak görülmüştür.

Aşağıdakilerden hangisi bu duruma kanıt olarak gösterilemez?

Asistan Yayınları

A) Yazının icadı B) Paranın icadı C) Hayvancılık yapılması D) İlk Anayasa’nın yapılması

21. Sümerlerin ilk defa yazıyı kullanmaları aşağıdakilerden hangisine neden olmamıştır? A) Haberleşmenin gelişmesine B) Bilgilerin saklanabilmesine C) Eğitim ve bilimin gelişmesine D) Ticari faaliyetlerin başlamasına

PUAN

.............................................................................

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her doğru yanıt 5 puandır.)

2. Yazılı

► U  rartular demir, tunç ve altından eşyalar yapmışlardır.

Buna göre İlk Çağ Anadolu uygarlıklarının hangi alandaki faaliyetleri üzerinde durulmamıştır? A) Ekonomik

B) Mimari

C) Madencilik

D) Askerî

23. ► D  oğada kendiliğinden var olan, oluşumunda insan etkisi olmayan unsurlara doğal güzellik denir.

► G  eçmişte yaşayan uygarlıklardan günümüze ulaşan eserlere tarihî eser denir.

Yukarıda verilen tanımlardan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz? A) Tarihî eserlerin insanlar tarafından yapıldığı B) Doğal güzelliklere en fazla zararı insanların verdiği C) Doğal güzelliklerin oluşumunda insan etkisinin olmadığı D) Tarihî eserlerin medeniyetlerden izler taşıdığı 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

117


SOSYAL BİLGİLER 24.

1. Dönem

2. Yazılı 26. Doğal kaynaklardan bazıları insan sağlığı için önemli olup bunlar bazı hastalıkların tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaktadır.

Türbe

Kilise

Aşağıdakilerden hangisi hastalıkların tedavisinde kullanılan doğal kaynaklar arasında yer almaktadır? A)

Cami

Yukarıda verilen tarihî eser görselleri aşağıdaki alanlardan hangisi ile doğrudan ilgilidir? B) Dinî

C) Ticaret

D) Yönetim

C)

İstanbul Surları

Peribacaları

D)

Saat Kulesi

25.Folklor yarışmasında horon ekibi yarışmayı kaybedince Temel şöyle demiş: “Biz oynarken çok acele ettuk. Keşke biz de zeybekler gibi düşüne düşüne oynasayduk.”

27. Aşağıda yapılan tarihî eser ve bulunduğu şehir eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Fıkraya göre yarışmayı kazanan zeybeklerin hangi bölgeyi temsil ettiği söylenebilir? A) Ege

B) Marmara

C) Doğu Anadolu D) Akdeniz 118

B)

Oylat Kaplıcaları

Mescid

A) Güvenlik

Akıllı Ders Asistanı

Tarihî eser

Şehir

A) Selimiye CamisiEdirne B) Süleymaniye Camisiİstanbul C) Divriği Ulu CamisiSivas D) Yeşil CamiAntalya


.............. - .............. Eğitim ve Öğretim Yılı ........................................................................ Ortaokulu, 5/....... Sınıfı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ Ad Soyad:

...........................................................................................................................

1. Dönem Numara:

1. 3. Yazılı

PUAN

.............................................................................

A. Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını işaretleyiniz. (Her doğru cevap 2 puan)

1. Yeryüzünün tamamının veya bir kısmının belirli bir oranda küçülterek kağıda çizilmesine harita denir.

2. Bir yerin üstten görünümüne ölçek denir. 3. Kullanım amaçlarına göre farklı harita türleri vardır. 4. Fiziki haritalarda yeşil renkler ormanlık alanları gösterir. 5. Haritalarda kullanılan özel işaretlerin anlamları, harita işaretleri adı verilen bölümde belirtirtilir.

6. Fiziki haritada renkler, yükselti değerlerini ifade eder. 7. Deniz, akarsu ve göller mavi renkte gösterilir. 8. Akarsuların yatağını aşındırarak oluşturduğu yer şekline dağ denir. 9. Çevresine göre yüksekte kalmış ve derin akarsu vadilerinin bulunduğu düzlüklere ova denir.

10.Karalardaki çukurlarda birikmiş durgun sulara akarsu denir.

B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tamamlayınız. (Her doğru cevap 4 puan)

11. Bir yerde hava olaylarının uzun yıllar boyunca gösterdiği ortalama duruma 12. 13. 14. 15.

............................ denir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçen iklime ............................ iklimi denir. Her mevsim yağışlı ve ılıman geçen iklime ........................................ iklimi denir. Akdeniz ikliminin bitki örtüsü çoğunlukla kısa boylu çalı ve ağaçlar oluşan .............................. Karasal iklimin bitki örtüsü ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz sıcaklıklarla kuruyan otlardan oluşan .................................

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

119


SOSYAL BİLGİLER DERSİ

1. Dönem

1. 3. Yazılı

C. Aşağıda verilen özelliklerin hangi bölgeye ait olduğunu yazınız. (Her doğru cevap 2 puan)

16

Evlerin yamaçlarda birbirinden uzak ve dağınık olduğu bölgedir.

17

Nüfusun ve nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgedir.

18

Nüfus yoğunluğunun en az olduğu bölgedir.

19

Çarşamba ve Bafra ovalarının bulunduğu bölgedir.

20

Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin suladığı Çukurova’nın bulunduğu bölgedir.

21

Diğer bölgelerden en fazla göç alan bölgedir.

22

Sanayi, turizm, ticaret, eğitim ve sağlık imkânların en fazla geliştiği bölgedir.

23

Adana, Mersin ve Antalya gibi yoğun nüfuslu illerin bulunduğu bölgedir.

24

Başkentin bulunduğu bölge, önemli ulaşım yolları üzerindedir.

25

En büyük kenti İzmir olan bölgenin kıyı kesimlerinde nüfus daha kalabalıktır.

D. Aşağıdaki tabloda verilen bilgilerin hangi doğal afetle ilişkili olduğunu işaretleyiniz. (Her doğru cevap 4 puan) Bilgiler

26 27 28 29

En fazla İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. En fazla Akdeniz ve Ege bölgelerinde görülür.

Eğimin ve yağışın fazla, toprakların killi olduğu yerlerde görülür.

Aşırı yağışlar ve eriyen kar sularının neden olduğu su baskınlarıdır.

Eğimli yamaçlarda tutunamayan kar 30 kütlesinin yuvarlanarak büyümesiyle meydana gelir. 120

Akıllı Ders Asistanı

Sel

Çığ Heyelan Erozyon

Orman yangını


SOSYAL BİLGİLER DERSİ 1. Dönem 1. Dönem 2. Yazılı3. Yazılı E. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her doğru yanıt 2 puandır.)

31.

I

II

III

34.

I. Turunçgiller

IV

Yukarıdaki tarım ürünlerinin yaygın olarak yetiştirildiği iklimler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yukarıda fiziki haritada yer alan bazı renkler verilmiştir. Verilen renklerden hangisiyle gösterilen bir yer şeklinin yükseltisi diğerlerinden daha fazladır? A) I 

B) II 

C) III 

D) IV

I

A) Karadeniz

II

Akdeniz

B)

Akdeniz

Karadeniz

D)

Akdeniz

Karasal

C)

32.

II. Çay

Karasal

Akdeniz

Akdeniz İklimi

Tarım ürünü

?

Konut tipi

?

Bitki örtüsü

?

Tabloda “?” ile boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi yazılırsa yanlış olur? A) Bozkır

C) Taş ev

35.

I

B) Maki

D) Zeytin

Haritada numaralarla belirtilen yerlerde görülen iklimler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

33.Aşağıdakilerden hangisi karasal iklimin görüldüğü yerlerle ilgili bilgilerden biri değildir?

A) Bitki örtüsü bozkırdır. B) Kerpiçten evler yapılmıştır. C) Her mevsim yağışlı geçer. D) Kışın kar yağışı nedeniyle yollar ulaşıma kapanabilir.

III

II

I

II

A) Karadeniz

Akdeniz

C) Karadeniz

Karasal

B)

Karasal

D)

Akdeniz

III

Karasal

Akdeniz

Karadeniz

Karadeniz

Karasal

Akdeniz

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

121


SOSYAL BİLGİLER DERSİ 1. Dönem 1. Dönem 2. Yazılı 3. Yazılı 36. I. İnsanların ulaşım ihtiyaçlarını

karşılamak için akarsular üzerine köprü yapmaları II. İnsanların enerji üretmek için akarsuların önüne barajlar yapmaları III. İnsanların akarsuları kullanarak tarlalarında ürünleri sulamaları

39.Aşağıdakilerden hangisi insanların

ihtiyaçlarını karşılamak için doğada yaptıkları değişikliklere örnek gösterilemez? A)

Verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri, insanların ihtiyaçlarını karşılamak için doğada yaptıkları değişikliklere örnek gösterilemez? A) Yalnız I

C) Yalnız III

37.

2

Ticaret

3 Bitki örtüsü

Tarla

K L

122

Akıllı Ders Asistanı

II

Tarım

III

Turizm

Haritada numaralarla belirtilen yerlerde yaygın olarak görülen doğal afetler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

B) 2-M

D) 4-N

maruz kalmış insanların karşılanması gereken öncelikli ihtiyaçlarından biri değildir?

C) Eğitim

I

Sanayi

38.Aşağıdakilerden hangisi afetlere

A) Barınma

Fabrika

40.

Tablolarda verilen bilgilerin doğru olması için hangi etkenler yer değiştirmelidir? C) 3-L

D)

Tünel

M Yer şekilleri

4 Su kaynakları N

A) 1-K

Akarsu

C)

D) I ve II

Doğal Faktörler Beşeri Faktörler İklim

B)

B) Yalnız II

Nüfusun Dağılışını Etkileyen

1

B) Giyim

D) Beslenme

I

II

III

A)

Sel

Çığ

Orman yangını

B)

Orman yangını

Sel

Çığ

C)

Çığ

Orman yangını

Sel

D)

Sel

Orman yangını

Çığ


.............. - .............. Eğitim ve Öğretim Yılı ........................................................................ Ortaokulu, 5/....... Sınıfı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ Ad Soyad:

...........................................................................................................................

2. 1. Dönem Numara:

1. Yazılı

PUAN

.............................................................................

A. Aşağıda verilen bilgilerin doğru ya da yanlış olduklarını belirtiniz. (Her doğru cevap 2 puan)

1. Günümüzde bilgiye ulaşmak çok kolaydır. 2. İnternette edindiğimiz bilgilerin hepsi doğru ve güvenilirdir. 3. “gov” ve “edu” uzantılı internet siteleri, güvenilir bilgiler içerir. 4. Günümüzde internet üzerinden alışveriş yapılabilmektedir. 5. Sanal ortamda bizden kimlik bilgilerimiz istendiğinde kimlik bilgilerimizi paylaşmalıyız.

6. İnternetteki müzik, video ve program dosyalarını indirmenin bilgisayarımıza hiçbir zararı yoktur.

7. Bilgisayarımızı virüslerden korumak için antivirüs programları kullanmalıyız. 8. İnternetten alışveriş sırasında ödeme yaparken sanal klavye kullanılmalıdır. 9. Kart ve hesap numaralarımıza şifre oluşturuken harf, rakam ve özel karakterleri kullanmalıyız.

10. Kişisel hesaplarımızın şifrelerini hiçbir zaman değiştirmemeliyiz.

B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri tamamlayınız. (Her doğru cevap 4 puan)

11. ..................... ile dünyanın neresinde olursak olalım sevdiklerimizle haberleşebi12. 13. 14. 15.

liyoruz. Evlerde .............................. başköşeye kurulması sonucunda insanlar dizi izlemekte ve birbirleriyle iletişimi azalmaktadır. Teknoloji sayesinde işlerimizi kısa zamanda yaparak ......................... tasarruf sağlarız. Ulaşım, haberleşme, eğitim, sağlık vb. alanlarda yapılan teknolojik araçlar hayatımızı ................................... Teknolojinin gelişmesi sonucunda sanal ortamda iletişim yaygınlaşırken ................... iletişim giderek azalmaktadır.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

123


SOSYAL BİLGİLER DERSİ

2. 1. Dönem

1. Yazılı

C. Aşağıdaki tabloda boş bırakılan yerlere bilim insanlarının özelliklerini yazınız. (Her doğru cevap 2 puan)

İbni Sina

Edison

İbni Haldun

Newton

Bilim İnsanlarının Ortak Özellikleri 16

21

17

22

18

23

19

24

20

25

D. Aşağıda verilen bilgilerin hangi bilim insanıyla ilgili olduğunu karşılarına yazınız. (Her doğru cevap 4 puan)

124

26

Yer Çekimi Kanunu’nu buldu.

27

Özellikle tıp alanında yaptığı çalışmalarla tanınmıştır. Eserleri uzun yıllar Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Avrupa’da “Avicenna” adıyla tanınmıştır.

28

Ampulün ve birçok teknolojik aletin mucididir.

29

Sosyoloji biliminin kurucusudur. Döneminin önemli tarihçilerindendir.

30

Çıkarıldığı mahkemede ölümle cezalandırılacağını bildiği halde “Ne gördüğüm hakikati gizlemekten hoşlanırım ne de bunu açıkça ifade etmekten korkarım” diyerek bildiklerini söylemiştir.

Akıllı Ders Asistanı


SOSYAL BİLGİLER DERSİ 1. Dönem 2. Dönem 2. Yazılı1. Yazılı E. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her doğru yanıt 2 puandır.)

31. Anne

Halil Mutlu, futbolcuydu sanırım.

Halil Mutlu, basketbolcuydu sanırım.

Baba

Anne ile babasının bu şekilde konuştuklarını duyan İsmail hemen cep telefonundan internete girerek Halil Mutlu’nun halterci olduğunu öğrenip anne ve babasına söyler.

33. I. Güvenilirliği ile tanınan site-

lerden faydalanılmalıdır. II. Elde edilen bilgiler kitap, ansiklopedi, internet sitelerindeki bilgilerle karşılaştırılmalıdır. III. Herhangi bir yerden öğrendiğimiz bilgiyi doğru ve güvenilir olarak kabul etmeliyiz. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için yapılması gerekenlerden değildir? A) Yalnız I

C) I ve II

B) Yalnız III

D) II ve III

Verilen bilgilerde aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?

A) Günümüzde güvenilir bilgiye ulaşmanın zor olduğu B) İnternetin yararlarının yanında zararlarınında olduğu C) Günümüzde bilgiye ulaşmanın çok kolay olduğu D) Geçmişteki bilgilerin daha güvenilir olduğu

34.Aşağıdakilerden hangisi bilim insanının özelliklerinden değildir? A) Sabırsızdır.

C) Çalışkandır.

B) Meraklıdır.

D) Gözlemcidir.

35. İnternette karşılaşabileceğimiz 32.Bilim insanları ve mucitleri araştırmaya yönelten özellikleri ................. olmalarıdır. Verilen bilgide boş bırakılan yere getirilmesi gereken en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir? A) sabırlı

C) meraklı

B) fedakâr

D) tarafsız

tehditlerden biri de virüslerdir.

Bilgisayarımıza virüs bulaşmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) İnternetten bankacılık işlemleri yapmak B) İnternetten alışveriş yapmak C) İnternetten araştırma yapmak D) Kaynağı bilinmeyen dosyaları bilgisayarımıza indirmek

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

125


SOSYAL BİLGİLER DERSİ 1. Dönem 2. Dönem 2. Yazılı 1. Yazılı 36.Günümüzde aşağıdakilerden han-

gisinin kullanılmaya başlanmasıyla bilgiye ulaşmak hem kolaylaşmış hem de hızlanmıştır? A)

B)

Kitap

Dergi

C)

İnternet

D)

Ansiklopedi

39.Teknolojik gelişmeler sonunda;

I. G  ünlük hayatımız kolaylaşmış ve yaşam kalitemiz artmıştır. II. Yüz yüze ve aile içi iletişim zayıflamıştır. III. G erçek arkadaşlıkların yerini sanal arkadaşlıklar almaya başlamıştır. IV. Dünyanın öbür ucundaki kişilerle anında haberleşme imkânı sağlanmıştır.

Verilen bilgilerden hangileri teknolojinin zararları arasında gösterilebilir? A) I ve II

C) II ve IV

B) II ve III

D) III ve IV

37.Gözde Durmuş, lisede okurken genetiğe ilgi duydu. 3 liralık bir cihazla yalnızca bir damla kan kullanarak 20 dakikada kanser teşhisi yapabilmenin önünü açtı. Verilen bilgiye göre Gözde Durmuş’un hangi alanda çalışmalar yaptığı söylenebilir? A) Sanat

C) Sosyoloji

B) Sağlık

D) Astronomi

38.Mucitler ve bilim insanları için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Sorunları çözmeye çalışırlar. B) Deney ve gözleme önem verirler. C) İnsanlara faydalı olmaya çalışırlar. D) Sadece kendileri için çalışırlar. 126

Akıllı Ders Asistanı

40.Sayı 98, 2006, Bilim Çocuk Dergisi

Ebru araştırmasının sonundaki kaynakçaya yukarıdaki bilgileri yazacaktır.

Verilen bilgileri yazarken Ebru’nun yapacağı sıralama aşağıdakilerden hangisidir? A) Sayı 98, 2006, Bilim Çocuk Dergisi B) Bilim Çocuk Dergisi, 2006, Sayı 98 C) Bilim Çocuk Dergisi, Sayı 98, 2006 D) 2006, Sayı 98, Bilim Çocuk Dergisi


.............. Öğretim Yılı Yılı ........................................................................ Ortaokulu,5/....... 5/....... Sınıfı Sınıfı ............ - .............. ............ Eğitim Eğitimveve Öğretim ................................................. Ortaokulu,

SOSYAL BİLGİLER DERSİ 2. Dönem 1. Dönem 2. Yazılı1. Yazılı Ad Soyad: Ad Soyad: .................................................... Numara: ...........................................................................................................................

PUAN

Numara: .....................

.............................................................................

A. Aşağıda  verilen cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (Her doğru cevap 1 puandır.) 1) Verimli ovalarda ..................... faaliyetleri yapılmaktadır. 2) Yaz mevsiminin uzun geçtiği ve denizin olduğu yerlerde ................. faaliyeti yapılmaktadır. 3) Geniş düzlüklerin olmadığı tarıma elverişli olmayan yerlerde ........................... faaliyetleri yapılmaktadır. 4) Hiçbir şekilde işlenmemiş olan maddelere ................................ denir. 5) Bir ürünün müşteriler tarafından satın alınması ve kullanılması ..................... aşaması ile ilgilidir. 6) Bir ürünün pazar yerine veya satış yerine ulaştırılmasına ....................... denir. 7) Tüketiciler ........... Alo Tüketici Hattı’nı arayarak haklarını öğrenebilirler. 8) İnsanların geçimlerini sağlamak için para kazanmak amaçlı yaptıkları işe ..................... denir.

B. A  şağıda verilen bilgiler doğru ise önündeki kutucuklara “D”, yanlış ise “Y” yazınız. (Her doğru cevap 1 puandır.) 9) Meslekler bulundukları yerdeki imkânlara göre değişebilmektedir. 10) İnsanların ihtiyaçlarının değişmesiyle birlikte yapılan mesleklerde de değişim yaşanmıştır. 11) Yaşanılan yerdeki ekonomik faaliyetler o yerin coğrafi özellikleri ile ilgili değildir. 12) Bilinçli tüketiciler muhtarlıklara giderek haklarını ararlar. 13) Nalbantlık ve semercilik, günümüzün popüler mesleklerindendir. 14) Tüketici Hakları Mahkemesi üreticileri korumak için kurulmuştur. 15) Atatürk, Nuri Demirağ’a yaptığı çalışmalardan dolayı “Demirağ’ı” soyadını vermiştir. 16) Tüketici olarak haklarımızı kullanabilmek için ürün fişini veya faturasını almalı ve saklamalıyız.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

127


SOSYAL BİLGİLER DERSİ

2. Dönem

2. Yazılı

C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. (Her soru 5 puandır.) 17)

Akdeniz Bölgesi’nin iklim ve coğrafi yapısına uygun olan üç tane meslek yazınız. I........................................................................................................ II....................................................................................................... III.......................................................................................................

18)

Günümüzde pek ihtiyaç olmayan ama geçmişte popüler olan üç tane meslek yazınız. I........................................................................................................ II........................................................................................................ III.......................................................................................................

19)

Müşterilerin kullandıkları ürünle ilgili sıkıntılarını giderebilmeleri için gerekli olan belgelerden üç tanesini yazınız. I........................................................................................................ II........................................................................................................ III.......................................................................................................

20)

Kâğıdın üretim aşamasında yapılanları yazınız. ........................................................................................................... .......................................................................................................... .......................................................................................................... .......................................................................................................... ..........................................................................................................

128

Akıllı Ders Asistanı


SOSYAL BİLGİLER

2. Dönem

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları üzerine işaretleyerek yanıtlayınız.

2. Yazılı 23. İnsanlar tüm ihtiyaçlarını tek başı-

na karşılayamazlar. Bu nedenle toplum içinde insanların yeteneklerine göre iş bölümleri oluşarak meslekler geliştirilmiştir.

(Her soru 8 puandır.)

21. Yaşanılan dönemin ihtiyaçlarına gö-

re meslekler oluşmuştur.

Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Hiçbir insanın ihtiyaçlarının tamamını tek başına karşılayamadığına

Aşağıdakilerden hangisi günümüzde pek ihtiyaç duyulan meslekler arasında yer almaz?

B) İnsanların, ihtiyaçlarını karşılamak istemeleri sonucu mesleklerin ortaya çıktığına

A) Bakırcılık

B) Araba tamirciliği

C) İnsanların yeteneklerine uygun işler yaptıklarına

C) Genetik mühendisliği

D) Bilgisayar mühendisliği

D) Günümüzde popüler olan mesleklerin neler olduğuna

24. Verimli ovaların bulunduğu yerlerde

tarım sektörü, ulaşımın uygun olduğu yerlerde sanayi, nüfusun fazla olduğu yerlerde ise hizmet sektörü gelişmiştir.

22. Nüfusun çok olduğu yerlerde eğitim, sağlık, turizm, ulaşım, ticaret, bankacılık gibi hizmet sektörü daha fazla gelişmiştir.

Verilen bilgiye göre hizmet sektörünün gelişmesinde etkili olan faktör aşağıdakilerden hangisidir? A) Toprağın verimliliği

B) Nüfusun fazla olması

C) İklimin uygun olması

D) Sanayinin gelişmiş olması

Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Tarımın, toprağa bağlı olarak yapılan bir sektör olduğu

B) Sanayi faaliyetlerinin ulaşım ile ilişkili olduğu C) Hizmet sektörünün daha çok nüfus miktarı ile ilgili olduğu D) Tüm sektörlerde iklimin çok önemli olduğu

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

129


SOSYAL BİLGİLER 2. Dönem 25. Kındıra köyü yakınlarında yeni bir

kayak tesisi kurulmuştur. Kındıra köyü kayak merkezinden önceki en son köydür. Kayak yapmaya gelenler mutlaka buradan geçmek zorundadır. Kayak yapmak için gelenler kışın kardan dolayı yolda kalmaktadır. Köylüler de zincir satışı ve araçların traktörlerle çekilmesinden para kazanmaktadır.

2. Yazılı 27. Ürünlerin üretim, dağıtım ve tüketim aşaması vardır.

Aşağıdakilerden hangisi kâğıt üretimi ile ilgili farklı bir aşamayı ifade etmektedir? A) Ağaçların kesilmesi

B) Öğrencilerin defterlerine not alması C) Ağaçların kâğıt hâline getirilmesi

Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

D) Kesilen ağaçların fabrikaya götürülmesi

A) Kayak tesisisinin köylülere yeni gelir elde imkânı sağladığına B) İklimin ve coğrafi koşulların, ekonomik faaliyetleri etkilediğine

C) Kındıra köyündekilerin yaz dönemlerinde daha fazla gelir elde ettiklerine D) Kındıra köylülerinin turistlere yardımcı olduğuna

28. Ekonomide yeni fikirler çok önemli-

dir. Üretimin daha kolay yapılmasını, dağıtımın daha hızlı gerçekleşmesini veya tüketicinin ürünlere daha hızlı bir şekilde ulaşmasını sağlayabilir.

26. Bir ürün herhangi bir işleme uğramıyorsa işlenmemiş ürün olarak nitelendirilmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi işlenmemiş bir üründür? A) Sivri biber

B) Biber salçası

C) Peynir tatlısı

D) Acılı Adana kebap 130

Akıllı Ders Asistanı

Aşağıdakilerden hangisi ekonomiye katkı sağlayan yeni fikirler arasında yer almaz? A) Pizzaların drone denilen minik hava araçlarıyla servis edilmesi

B) Müşterilerin İnternet üzerinden sipariş vermeleri

C) Tahıl ürünlerinin eşek ve atlara yüklenerek pazar yerlerine ulaştırılması

D) Ürünleri tanıtıcı, hareketli sese ve ışığa duyarlı reklam panolarının ayarlaması


.............. Öğretim Yılı Yılı ........................................................................ Ortaokulu,5/....... 5/....... Sınıfı Sınıfı ............ - .............. ............ Eğitim Eğitimveve Öğretim ................................................. Ortaokulu,

SOSYAL BİLGİLER DERSİ 2. Dönem 1. Dönem 3. Yazılı1. Yazılı Ad Soyad:

...........................................................................................................................

Numara:

PUAN

.............................................................................

A. Aşağıda  verilen cümlelerdeki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (Her doğru cevap 1 puandır.) 1) Bir ülkenin ihtiyacı olan ürünleri başka ülkelerden almasına ..................... denir. 2) Darüşşafaka, ihtiyacı olan öğrencilere yardımcı olan bir ............. toplum kuruluşudur. 3) Ortak miras, uluslararası kuruluş olan ...................... tarafından korunmaya çalışılmaktadır. 4) Atama yoluyla görev alan ............ ildeki en yetkili kişidir. 5) Seçim yoluyla görev alan ..............., mahalle veya köydeki yetkili kişidir. Seçmen kâğıtlarının dağıtılması görevleri arasında yer alır. 6) Seçimlerde oy kullanan bir kişi ................ hakkını kullanmış olur. 7) İstiklal Marşı’mız ............................................................... tarafından yazılmıştır. 8) Egemenlik ve bağımsızlık sembollerimiz arasında ekonomik bağımsızlığımızı sembolize eden ............................ da yer almaktadır.

B. A  şağıda verilen bilgiler doğru ise önündeki kutucuklara “D”, yanlış ise “Y” yazınız. (Her doğru cevap 1 puandır.) 9) Valinin görevleri arasında ilin ekonomik kalkındırılması yer alır. 10) Bir kişinin bir grup içinde fikirlerini ifade edebilmesi düşünce özgürlüğü ile ilgilidir. 11) Millî egemenlik ve bağımsızlık sembollerimiz arasında Boğaziçi yer almaktadır. 12) Belediyeler çevre, sağlık, ulaşım ve altyapı gibi ihtiyaçları karşılar. 13) Millî egemenlik ve bağımsızlığımızı temsil eden birçok sembolümüz vardır. 14) Kaymakamlar ilçelerdeki eğitim, sağlık, güvenlik gibi ihtiyaçları karşılar. 15) Belediyeler toplu taşıma hizmetinin sunulmasını sağlarlar. 16) Vali ve kaymakamlar seçimle belirlenir. 5. Sınıf Sosyal Bilgiler

131


SOSYAL BİLGİLER DERSİ 2. Dönem 1. Dönem 3. Yazılı1. Yazılı C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız. (Her soru 5 puandır.) 17)

Muhtarın görevlerinden 3 tanesini yazınız. I........................................................................................................ II....................................................................................................... III.......................................................................................................

18)

Teknolojinin ticarete olan katkılarından üç tanesini yazınız. I........................................................................................................ II........................................................................................................ III.......................................................................................................

19)

I. TEMA’nın çalışma alanını yazınız.

.......................................................................................................... II. Darüşşafaka Cemiyeti’nin çalışma alanını yazınız. .......................................................................................................... III. Tohum ve Otizm Vakfı’nın çalışma alanını yazınız. ..........................................................................................................

20)

I. Merkeze bağlı yönetimlerin isimlerini yazınız. .......................................................................................................... II. Yerel yönetimlerin isimlerini yazınız. ..........................................................................................................

132

Akıllı Ders Asistanı


SOSYAL BİLGİLER

2. Dönem

D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları üzerine işaretleyerek yanıtlayınız.

3. Yazılı 23. Sivil toplum kuruluşları toplumun

farklı alanlardaki ihtiyaçlarının karşılanması ve halkın bilinçlendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmaktadır.

(Her soru 8 puandır.)

21. I. İnsan sağlığı ile ilgili tedbirler almak.

A) TEMA  Çevre, doğa

II. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin gelişimini ağlamak.

B) Darüşşafaka  Ekonomi

C) Türkiye Güçsüzler ve Kimsesizlere Yardım Vakfı  Eğitim

III. Ulaşımı geliştirici projeler üretülmesini sağlamak.

D) Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı  Güvenlik

IV. Çevre düzenlemesi yapmak, yapılacak olan yapıların denetimini sağlamak.

Aşağıda verilen sivil toplum kuruluşlarının çalıştığı alan eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Verilenlerden hangisi ya da hangileri Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görevleri arasında yer alır?

A) Yalnız III

B) II ve III

C) I ve II

D) I, II ve IV

24. İl, ilçe ve beldelerde belediyeler bulunur. Belediyeler yerel seçimlerde belirlenen belediye başkanları tarafından yönetilir. Belediyelerin itfaiye, yolcu taşıma, su kanalizasyon işlerinin yapılması gibi birçok görevi bulunmaktadır.

22. Aşağıda verilen bakanlıklardan han-

gisinin karşıladığı toplumsal ihtiyaç alanı yanlış eşleştirilmiştir?

A) Millî Eğitim Bakanlığı  Eğitim

B) Sağlık Bakanlığı  Sağlık

C) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı  Adalet D) İçişleri Bakanlığı  Güvenlik

Verilen bilgiye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Belediye başkanlarının halkın oylarıyla seçildiğine B) Belediye başkanlarının görev sürelerinin sınırsız olduğuna

C) Belediyelerin halkın farklı ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştığına D) Belediyelerin insan sağlığını korumaya yönelik çalışmalarının olduğuna

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

133


SOSYAL BİLGİLER 2.1.Dönem Dönem 3.2.Yazılı Yazılı 25.

Düşüncenin özgür bir şekilde ifade edilmesi ve katılım hakkı çok önemlidir.

Aşağıdakilerden hangisinde hakların kullanımı yanlış verilmiştir? A) Ahmet Bey’in seçimlerde oyunu istediği partiye vermesi

27.

Geçmişten geleceğe tüm insanlığa bırakılan eserlere ortak miras denir. Ortak miras sanat, düşünce, edebiyat ve bilim mirası olarak bölümlere ayrılmaktadır.

Buna göre aşağıda yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

B) Seçim öncesi siyasi partilerin kendilerini niçin seçmeleri gerektiğini halka anlatmaları

A) Oğuz Kağan Destanı  Edebiyat

B) Gazi Yaşargil’in beyin üzerine yaptığı çalışmalar  Bilim

C) Vatandaşların partileri eleştiren ifadeler kullanmaları

C) İtalya’daki Pisa Kulesi  Sanat

D)Leonarda Da Vinci’nin Mona Lisa tablosu  Edebiyat

D)Bir babanın oğluna oy vereceği parti hakkında baskı yapması

28. Toplum için çalışan insanlara baktı-

ğımızda toplumun ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çalışmalar yaptıklarını görürsünüz.

26. Bağımsızlık ve egemenlik sembolleri-

miz Türk milletinin değerlerini yansıtmaktadır.

Buna göre aşağıda yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? A) Dil  Kültür

B) Bayrak  Bağımsızlık

C) İstiklal Marşı  Yönetim

D) Para  Ekonomik özgürlük 134

Akıllı Ders Asistanı

Buna göre toplum yararına çalışan kişilerin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenenmez? A) Fedakâr olmaları

B) Duyarlı kişiler olmaları

C) Kendisinden çok yaşadığı toplumu düşünmeleri

D) Maddi çıkarlarını her şeyin üstünde tutmaları


CEVAP ANAHTARI

5.

SINIF


Etkinlik - 10

ÜNİTE 1 Etkinlik - 1

2. 3.

1 (a)

2 (e)

1.

Etkinlik - 2

4.

3 (d)

Etkinlik - 3 1.

Grup-kurum

BİREY VE TOPLUM

2. 3. 4.

5.

5. 6. 4 (b)

 

5 (c)

I

Aile, okul, sınıf, fut- Çocuk, öğrenci, abi, bol takımı kaleci

II

Hastane, yardım Doktor, anne, kuruluşu, aile yardım gönüllüsü

III

Okul, aile, arkadaş Öğrenci, kardeş, grubu torun, arkadaş

Etkinlik - 11

6.

Sorumluluk: 4, 5, 6, 7

Etkinlik - 4 Başka insanlara karşı hoşgörülü olmak, çevreye zarar vermemek, çöpleri yere atmamak, doğal

Hak: 1, 2, 3, 8 Etkinlik - 12

kaynakları israf etmemek, tarihi ve kültürel de-

Doğru: 2, 4, 6, 8

ğerlere sahip çıkmak.

Yanlış: 1, 3, 5, 7

Etkinlik - 5

Etkinlik - 13

I) Mahallede ortaokula gidecek olan çocuklar ser-

Evdeki Sorumluluklarımız: Sofra hazırlarken ya da

madan kolayca okula giderler. Ayrıca kırtasiye

işlerde babaya yardım etmek elektrik, su gibi kay-

vise veya toplu taşıma araçlarına ihtiyaç duyve kafeler açılır. Öğrencilerin yiyecek bir şeyler alması için yeni yerler açılır.

temizlik yaparken anneye yardım etmek, küçük nakları israf etmemek odayı ve yatağı temiz tutmak.

II) Nedenleri: Aşırı hız, uykusuzluk, alkollü araç kullanma, kural ihlâlleri.

Okuldaki Sorumluluklarımız: Derslere düzenli katılmak. Öğretmenlere, çalışanlara ve arkadaşlara

Sonuçları: Maddi hasarlar, yaralanma, ölüm, psikolojik sorunlar, sakatlanma

saygılı davranmak. Sınıfı ve okul bahçesini temiz tutmak. Okul eşyalarına zarar vermemek. Çevremize Karşı Sorumluluklarımız: Yerlere çöp

Etkinlik - 6 1) İnsanların yaptıkları yanlış ve bilinçsiz uygula-

atmamak. Gürültü yapmamak. Başkalarının ma-

li, yakanlara cezalar verilmeli, çiftçiler bilinçlen-

memek.

malar

2) İnsan

3) Anız yakılması engellenme-

dirilmelidir.

Etkinlik - 8 1 (c)

2 (d)

lına zarar vermemek. Kamu mallarına zarar verÜlkemize Karşı Sorumluluklarımız:

Etkinlik - 7 Bazen çok küçük olarak görülen bir olayın çok önemli sonuçları olabilir. 3 (a)

1.Grup-kurum

2.Kurum

Akıllı Ders Asistanı

seçimlerde oy kullanmak. Etkinlik - 14 Etkinlik - 15

3.Grup

4.Kalabalık

5.Kurum 6.Grup 7.Kurum 8. Kalabalık 9.Grup 10.Grup

Kanunlara uymak, askerlik yapmak, vergi vermek

1. 2. 3.  4. 5.  6.

4 (b)

Etkinlik - 9

136

Üstlendiği roller

1. Bir aileye sahip olma hakkı 2. Oyun oynama, 3. Beslenme 4. Eğitim 5. Savaştan korunma 6. Ağır işlerde çalıştırılmama 7. Beslenme

8. Temiz çevrede yaşama 9. Sağlık-tedavi olma


Etkinlik - 16

yeni nesillere aktarılmasını, bilgi birikiminin kolaylaşmasını sağlamıştır.

İlk Anayasa: Hukuk ve adaletin, insan haklarının gelişmesini sağlamıştır. Etkinlik - 4

1. 2. 3. 4.  5. 6. 7. 8. Etkinlik - 5

Hititler: 1, 7, 8, 10 Frigler: 2, 11, 16 Lidyalılar: 5, 13 15 Konu Değerlendirme Testi 1 1.D 2.B 3.D 4.C 5.D 6.C 7.A 8.A 9.D

ÜNİTE 2 Etkinlik - 1

KÜLTÜR VE MİRAS

1. Güvenlik 2. Tarım 3. Ticaret 4. Besinleri saklama, yemek

1.B 2.D 3.C 4.B 5.A 6.D 7.D 8.A 9.A 10.B 11.C

Etkinlik - 7 1. Doğal güzellik

2. Tarihî eser

4. Doğal güzellik

1. Marmara

2. Tarih Öncesi Dönem

3. Tarihî eser

2. Karadeniz

3. Marmara

4. Akdeniz

3. 3200+1453=4653

Etkinlik - 9

4. 3200 5. Dünyayı etkileyen önemli olaylar Etkinlik - 2 2.Babiller

Konu Değerlendirme Testi 1

Etkinlik - 8

1. Yazının icadı

1.Sümerler

Urartular: 3, 6,

Etkinlik - 6

Konu Değerlendirme Testi 2 1.A 2.D 3.C 4.C 5.D 6.B 7.C 8.A

İyonlar: 4, 9, 12, 14

3.Sümerler 4.Babiller

5.Asurlar 6.Asurlar 7.Asurlar 8.Asurlar 9.Sümerler 10.Sümerler 11.Asurlar 12.Asurlar Etkinlik - 3 Yazı: Bilgilerin kalıcı olmasını, eğitim faaliyetlerinin kolaylaşmasını ve gelişmesini, bilimsel faaliyetlerin gelişmesini sağlamıştır.

Tekerlek: Ulaşım ve taşımacılık faaliyetlerinin kolay ve hızlı yapılmasını sağlamış. Bu durum göç ve ticari faaliyetleri kolaylaştırmıştır.

Kütüphane: Bilgilerin saklanmasını, korunmasını ve

Güvenlik: Kale, sur Yönetim: Saray

Han, kervansaray

İbadet: Cami, mescit, kilise

Eğitim: Medrese

Konaklama:

Etkinlik - 10 1. Bayram 2. Düğün 3. El sanatları (Dokumacılık) 4. El sanatları (Bakırcılık) 5. Giyim 6. Yemek 7. Edebiyat 8. Dil Etkinlik - 11 MİLLÎ BAYRAMLARIMIZ

İsimleri: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı

Önemi: Millî duygu ve düşüncelerimizi birlik ve beraberliğimizi güçlendirir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

137


Etkinlik - 2

DİNÎ BAYRAMLARIMIZ

İsimleri: Ramazan ve Kurban Bayramı

Önemi: Manevi duygularımız güçlenir. Dostluk, akrabalık ve komşuluk ilişkileri gelişir. Kültürel değerlerimiz yaşatılır. GELENEKSEL DÜĞÜNLERİMİZ

2. Dağ

6. Ova

3. Göl

4. Plato

5. Vadi

Etkinlik - 3 1. 90 km

2. 60 km 3. 150 km Konu Değerlendirme Testi 1

Önemli Kavramlar: Gelin, damat, sağdıç, kına gecesi, Düğün Kahyası, Bayrak Yemeği ve takı

1.D 2.C 3.C 4.A 5.A 6.B 7.D 8.A 9.D

Önemi: Gelen davetlilerin kaynaşmasını sağlar, birlik ve beraberliği güçlendirir.

Etkinlik-4

HALK OYUNLARIMIZ

Etkinlik-5

Oyun

Oynandığı Bölgeler

Bar

Doğu Anadolu

Hora

Trakya

Horon

Karadeniz

Halay

Doğu-İç Anadolu

Zeybek

Ege-Batı Anadolu

Müzik aletleri Davul Zurna Kemençe Bağlama Darbuka

Etkinlik - 12

1-Ulaşım 2-Giyim 3-Turizm Hava durumu: 1, 4 Etkinlik-6 1.Y

2.D

3.D

Etkinlik-7

1- Karasal

sofranın daha sade olması 2. Dîvânü Lugati't-Türk

Etkinlik-8 Etkinlik-9

1- Akdeniz 1- Akdeniz

Türk kültürü ile ilgili olanlar: 2,3,5,7

Etkinlik-11

Etkinlik - 14

1- Karasal

Fincan

Etkinlik-12

1.D 2.B 3.C 4.A 5.C 6.B 7.D 8.D Konu Değerlendirme Testi 3 1.A 2.C 3.B 4.A 5.C 6.A 7.B 8.D 9.C 10. B

ÜNİTE 3 İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

2- Karasal

3- Karadeniz 3- Akdeniz 3- Karadeniz

2- Karasal

3- Karadeniz

2- Akdeniz

3- Karadeniz

Akdeniz İklimi: 1-Adana 2-Antalya 3-Mersin

Karadeniz İklimi: 1-Rize 2-Giresun 3-Trabzon Karasal İklimi: 1-Konya 2-Sivas 3-Erzurum Etkinlik-13

Karasal: 1, 3, 6, 8 Akdeniz: 4, 5 Etkinlik-14 1-Ulaşım 4- Giyim

2-Ormancılık

5-Tarım

Etkinlik - 1

Etkinlik-15

1. Doğu Anadolu Bölgesi 2. Batı yönünde 3. Marmara Bölgesi 4. İç ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri 5. Batıdan doğuya doğru artar.

2-Karadeniz

Akıllı Ders Asistanı

4.Y

2- Karasal

Etkinlik-10

Etkinlik - 13

Konu Değerlendirme Testi 2

İklim: 2, 3, 5

2- Akdeniz

1- Karadeniz

1. Yer sofrasında, herkesin aynı kaptan yemesi,

138

1. Akarsu

Karadeniz: 2, 7

3-Turizm

6-Hayvancılık

1-Akdeniz, Karadeniz, karasal 5-kerpiç

3-maki 4-bozkır 6-ahşap


Konu Değerlendirme Testi-2 1.c 2.a 3.d 4.d 5.c 6.a 7.c 8.b 9.a 10.c

11.d

Etkinlik-16 Yerleşmeyi Etkileyen Doğal Faktörler: 1-İklim 2-Yer şekilleri 3-Bitki örtüsü 4-Su kaynakları Yerleşmeyi Etkileyen Beşeri Faktörler: 1-Sanayi 2-Tarım 3-Ulaşım 4-Turizm 5-Madencilik 6-Ticaret Etkinlik-17 1-İnsanlar ihtiyaçlarını kolayca karşılayabilecekleri yerlere yerleşirler. (Doğal kaynak bakımından zengin olan yerlere) 2-İklim ve yer şekillerinin elverişli olması, ekonomik faaliyetlerin çeşitli olması iş imkanlarının fazla olması 3-İklimin sert, yer şekillerinin engebeli olması, iş imkânlarının az olması ulaşımın gelişmemiş olması Etkinlik-18 Karadeniz Bölgesi Etkinlik-19 Doğu Anadolu Bölgesi Etkinlik-20 Elif: Ege Bölgesi Esra: Akdeniz Bölgesi Mesut: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Etkinlik-21 İç Anadolu Bölgesi Etkinlik-22 Marmara Bölgesi Etkinlik-23 1-Marmara Bölgesi 2-Karadeniz Bölgesi 3-Ege Bölgesi 4-İç Anadolu Bölgesi 5-Doğu Anadolu Bölgesi 6-Akdeniz Bölgesi 7-Güneydoğu Anadolu Bölgesi Etkinlik-24 1-ulaşım, tünel 2-baraj

3-beslenme, tarım Etkinlik-25 1-viyadük, Viyadük 2-maden 3-köprü Etkinlik-26 A-Doğal: 1, 2, 3 B- Doğal: 2, 4

Beşeri: 4, 5 Beşeri: 1, 3, 5

Konu Değerlendirme Testi-3

1.c 2.B 3.a 4.d 5.C 6.b 7.A 8.B 9.B 10.c 11.D Etkinlik-27 1- Sel 2- Heyelan 4-Yangın 5-Deprem

3-Çığ

4-Erozyon

Etkinlik-28 Sel: Karadeniz Bölgesi Heyelan: Karadeniz Bölgesi Erozyon: İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri Deprem: Ege, Marmara, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgeleri Çığ: Doğu Anadolu Bölgesi Orman Yangını: Akdeniz ve Ege bölgeleri Etkinlik-29 1-Çığ 2-Sel

3-Deprem

Etkinlik-30 Deprem Riski Fazla Olan Bazı İller Sakarya, Erzincan, Bingöl, Bolu, Aydın Deprem Riski Az Olan Bazı İller Karaman, Rize, Trabzon, Kırklareli, Edirne Etkinlik-31 1-Hava kirliliği

2-Su kirliliği

3- Toprak kirliliği

Etkinlik-32 1-Erozyon 2-Gürültü kirliliği 3-Ormanların azalması Etkinlik-33 1 nolu doğal afet: Can ve mal kayıplarına yol açabilir. Psikolojik, sosyal vb. sorunlara yol açabilir. 2 nolu doğal afet: Can ve mal kayıplarına yol açabilir. Psikolojik, sosyal vb. sorunlara yol açabilir.

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

139


Konu Değerlendirme Testi-4

1.d 2.A 3.C 4.C 5.D 6.B 7.A 8.d 9.B

ÜNİTE 4 BİLİM, TEKNOLOJİ VE TOPLUM Etkinlik-1 1.D 2.D 3.Y

4.Y

5.Y

Etkinlik-2 Başlık: Doğru ve Güvenilir Bilgiye Ulaşmak İçin Neler Yapmalıyız. Etkinlik-3 1- • Banka hesaplarımızdan para çekebilirler • Suç işleyip üzerimize atabilirler. • Hesabımızdan alışveriş yapabilirler. 2- • Sanal ortamda kişisel bilgilerimizi paylaşmamalıyız. • Hesap ve kredi kartı şifrelerini belli aralıklarla değiştirmeliyiz. Etkinlik-4 Başlık: Sanal Ortamda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Etkinlik-5 • Güvenilir internet sitelerinden alışveriş yapmalıyız. • Kişisel bilgisayarımızı kullanmalıyız. • Adres çubuğunda “https” yazdığından emin olmalıyız. • Parola ve şifremizi kimseyle paylaşmamalıyız. • Ödemede kişisel bilgiler girilirken sanal klavye kullanmalıyız. Etkinlik-6 1-Haberleşme 2-Yiyecekleri saklama 3-Bilgi ve haberlere ulaşma 4-Ulaşım 5-Zamanı öğrenme 6-Yön tespiti Etkinlik-7 Aile içi iletişim ve yüz yüze iletişim azalıyor. Teknoloji bağımlılığı artıyor. Etkinlik-8 • Komşuluk ilişkileri zayıflıyor. • İnsanlar yalnızlaşıyor.

140

Akıllı Ders Asistanı

• Y  üz yüze iletişim azalıyor. • Teknoloji bağımlılığı artıyor. Etkinlik-9 1.Y 2.D 3.Y

4.D

5.Y

6.D

7.D

8.Y

Etkinlik-10 Bilim insanlarının Ortak Özellikleri Etkinlik-11 Newton: 1.Meraklı, araştırmacı, sorgulayıcı, çalışkan, yaratıcı zekaya sahip 2.Elmanın, başına niçin düştüğünü araştırması sonucu İbni Sina: 1.Çalışkan, sabırlı, yaratıcı zekaya sahip, kararlı 2. Matematik, astronomi, fizik, felsefe, tıp Etkinlik-12 1-Metin ÖZATA, Atatürk Bilim ve Üniversite, Tübitak Yayınları, Ankara, 2017 2-Bilim Çocuk Dergisi, Sayı 98, 2006 3-www.meb.gov.tr, 19 Eylül 2017 Etkinlik-13 1.D 2.D 3.Y

4.Y

5.Y

Konu Değerlendirme Testi-1

1.b 2.d 3.a 4.c 5.d 6.b 7.b 8.d 9.c 10.d 11.c

ÜNİTE 5 ÜRETİM, DAĞITIM VE TÜKETİM Etkinlik-1 1-Hizmet üretilir. 2-Hizmet üretilir. 3-Ürün elde edilir 4-Ürün elde edilir 5-Ürün elde edilir 6-Hizmet üretilir. Etkinlik-2 1-Tarım 3-Hayvancılık

2-Turizm 4-Madencilik

Etkinlik-3 1-Turizm 2-Sanayi 3-Tarım 4-Madencilik 5-hizmet


Etkinlik-4

Turizmin gelişmesi ile birlikte yeni iş imkânları ortaya çıkacaktır. Pansiyonlar, lokantalar vb. yerler açılacak bu durum ekonomik olarak köylülerin gelişmesini sağlayacaktır. Etkinlik-5

Üretim: 1, 2, 3, 4, 5

Dağıtım:6

Etkinlik-14 1. Kaymakamlığı

2. 4077 3. Satış fişi veya fa-

turası Etkinlik-15 Satış fişi veya faturası

Tüketim:7,8

Etkinlik-6

İşlenmemiş (Ham madde): I İşlenmiş Madde: II, III ve IV Etkinlik-7

1: Ham madde - Üretim aşaması 2: Ham madde - Üretim aşaması 3: Üretim aşaması

4: İşlenmiş madde - Üretim aşaması 5: Dağıtım aşaması

6: Tüketim aşaması Etkinlik-8

Nuri Demirağ’a ülkemizde demiryolları ağı oluş-

turmaya çalıştığı için “Demirağ” soyadı Atatürk tarafından verilmiştir.

Etkinlik-16 1. At bakıcısı (seyis)

2. Nalbant

3. Semerci

Etkinlik-17 Marmara Bölgesi: Hizmet sektöründe çalışabilecek olan meslekler doktorluk, öğretmenlik, garsonlukvb. Aynı zamanda sanayi yönüyle de geliştiği için işçilik. Turizm geliştiği için turizm rehberliği Karadeniz Bölgesi: Orman mühendisliği, balıkçılık, kaptanlık Doğu Anadolu Bölgesi: Maden mühendisliği, çobanlık, veterinerlik Güneydoğu Bölgesi: Maden mühendisliği, vinç operatörlüğü

Etkinlik-9

Akdeniz Bölgesi: Turist rehberliği, otelcilik, anima-

4. Girişkenlik

Ege Bölgesi: Çiftçilik, turist rehberliği, işçilik, kap-

1. Özgüven 2. Yenilikçi düşünme 3. Risk alabilme Etkinlik-10

Drone adı verilen uçan araçlar servis amaçlı kul-

törlük, çiftçilik, balıkçılık, kaptanlık. tanlık İç Anadolu Bölgesi: Çiftiçilik, ziraat mühendisliği

lanılabilir.

Etkinlik-18

Etkinlik-11

1. Bilgisayar

Kutup bölgeleri zaten buz gibi soğuk olduğu için buzdolabı ihtiyacı yoktur. Bu nedenle bir girişimci kâr elde edemeyeceği bir yatırım yapmaz.

2. Genetik

3. İnşaat

Etkinlik-19 2, 3, 6

Etkinlik-12

Etkinlik-20

şünen iyi bir araştırmacıdır. Uygulanabilir proje-

kerlek ustalığı, nalbantlık

1. İyi bir gözlemcidir. Ülkesinin menfaatlerini dü-

At Arabasının Olduğu Dönemdeki Meslekler: Te-

ler üreten bir kişidir.

Otomobilin Olduğu Dönemdeki (Günümüzdeki)

2. Çay bitkisinin yetişme şartlarını incelemiş ve çayın her mevsim yağış alan yerlerde yetiştiğini gö-

rerek bu şartların Karadeniz Bölgesi ile uyuştuğu-

Meslekler: Motor ustalığı, kaporta ustalığı, elektrik ustası, otomobil parçacısı

nu anlamış ve burada çay üretimine başlamıştır. Etkinlik-13 1. 175

2. www. tuketici.gov. tr

Konu Değerlendirme Testi-1 1.D 2.D 3.C 4.B 5.D 6.b 7.A 8.A 9.C

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

141


ÜNİTE 6 ETKİN VATANDAŞLIK Etkinlik-1 1 (b) - 2 (a) - 3(d) - 4(c) Etkinlik-2 I-Darüşşafaka Cemiyeti II-Çevre, doğa III-Tohum ve Otizm Vakfı IV-Kimsesiz yardıma muhtaç insanlara yardımcı olmak Etkinlik-3 1 2 3 4 Etkinlik-4 I-Merkeze Bağlı II. Yerel Valinin Bazı Görevleri: 1. İlin her türlü ekonomik gelişimine katkı sağlamak 2. İlde kendisine bağlı bulunan resmî kurumların koordineli bir şekilde çalışmasını sağlamak 3. İl turizminin gelişmini sağlamak, halkın huzur ve güven içinde yaşamasını sağlamak, eğitim-öğretimin düzenli işlemesini sağlamak, halkın şikayetlerini dinlemek. Kaymakamın Bazı Görevleri: 1.Cumhuriyet Bayramında ilçede yapılacak resmi törenlere başkanlık yapar ve tebrikleri kabul eder. 2. İlçe sınırları içinde bulunan genel ve özel kolluk kuvvet ve teşkilatının amirliğini yapar. 3. Suç işlenmesini önlemek, kamu düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirleri alır. Muhtarın Bazı Görevleri: 1. Mahalleye yeni taşınanların kayıtlarını yapar. 2. Seçimler öncesinde oy kullanacak kişileri gösteren seçmen kâğıtlarının dağıtılmasını sağlar. 3. Resmî kimlik belgesini kaybedenlere gerekli olan belgeleri hazırlar. Okula başlaması gereken çocukların tespitini yaparak gerekli tedbirleri alır. Doğum ve ölüm işlemleri için gerekli belgeleri hazırlar. Belediyenin Bazı Görevleri: 1. Yol, su, altyapı çalışmalarını yapar. 2. Parklar inşa eder ve çöplerin toplanmasını sağlar. 3. Toplu taşıma faaliyetleri ile halka yardımcı olur. Etkinlik-5 1 (A) - 2 (C) - 3(D) - 4(B) Etkinlik-6 1 2 3 4

142

Akıllı Ders Asistanı

Etkinlik-7

1 (D) - 2 (C) - 3(B) - 4(A) Etkinlik-8

1. Seçme ve seçilme, katılım

2. Düşünce ve ifade özgürlüğü 3. Sağlıklı yaşama 4. Yaşama 5. Eğitim

6. Ağır işlerde çalıştırılmama Etkinlik-9

1 2 3 4 Etkinlik-10

1 (C) - 2 (A) - 3(B) - 4(D) Etkinlik-11

Türkçemiz, dilimiz Etkinlik-12

Türk milletinin her şeyi başarabileceğini dünyaya bir kere daha göstermek. Etkinlik-13

1 2 3 4 5 Konu Değerlendirme Testi-1

1.D 2.B 3.C 4.B 5.C 6.D 7.A 8.B 9.B 10.A 11.B 12.A

ÜNİTE 7 KÜRESEL BAĞLANTILAR Etkinlik-1

İthal Edilen Ürünler: 1, 2, 3, 9

İhraç Edilen Ürünler: 4, 5, 6, 7, 8, 10 Etkinlik-2 1 (d) - 2 (b) - 3(c) - 4(a) Etkinlik-3

1 2 3 4 5 Etkinlik-4

1 2 3 4 Etkinlik-5

1 2 3 4 5


Etkinlik-6 1. Ön yargılıdır. Ülkemiz ve insanlarımız hakkında duydukları onu olumsuz etkilemiştir. 2. Türkler ve ülkemiz hakkındaki ön yargıları bizi tanıması ile olumlu yönde değişmiştir. 3. Türk milletinin misafirperver olması, inançlara saygılı olması ülkemizin bir doğa harikası olması

C.

Etkinlik-7 1. Sanat (Mimari) 2. Düşünce 3. Edebiyat 4. Bilim 5. Sanat (Mimari) 6. Sanat (Mimari) Etkinlik-8 1 (D) - 2 (C) - 3(B) - 4(A)

17. Yerlere çöp atmamak. Gürültü yapmamak.

Etkinlik-9 1 2 3 4 5

19. Tarih, dil, kültür ve yurt bilincine sahip, in-

Etkinlik-10 1. Sanat Mirası - Ülkemizle İlgili Değil 2. Sanat Mirası - Ülkemizle İlgili Değil 3. Sanat Mirası - Ülkemizle İlgili 4. Edebiyat Mirası - Ülkemizle İlgili Değil 5. Bilim Mirası - Ülkemizle İlgili Değil 6. Düşünce Mirası - Ülkemizle İlgili Değil

tandaşlık görev, sorumluluklarını bilen; beceri, bil-

Etkinlik-11 1. Biz hepimiz ortak yaşam alanı alan dünyada yaşıyoruz. Dünyada meydana gelen bir olumsuzluk veya toplumsal bir sorun bizi ilgilendirmez diyemeyiz. Çünkü hepimiz yaşanan olumsuzluklardan doğrudan veya dolaylı olarak etkileniriz. Etkinlik-12 İlknur’un düşüncesi daha güzel. Fakir insanlar taze ve temiz ekmek yemiş olurlar. Böylece toplumsal dayanışma sağlanmış olur. Etkinlik-13 1 2 3 Konu Değerlendirme Testi-1

1.D 2.A 3.B 4.C 5.C 6.A 7.B 8.B 9.D

1. Dönem 1. Yazılı A. 1.dilekçe 2.otuz 3.olayların çok boyutluluğu 4.Aile 5.Sorumluluk 6. rol B 7.D 8.D 9.D 10.Y 11.Y 12.D 13.D 14.Y

15. Olayların birden çok nedeni ve sonucunun olması, birden fazla kişiyi etkilemesidir. Örneğin yoğun bir kar yağışı olduğunda yollar kapanır; hava, kara ulaşımı aksar, okullar tatil olur. 16. Yaşama, beslenme, barınma, giyinme, eğitim

Başkalarının malına zarar vermemek. Kamu mallarına zarar vermemek. 18. Hak: I- III

Sorumluluk: II- IV

san hakları ve demokrasi konularında duyarlı, vagi ve iyi ahlak sahibi bir insan yetiştirmek.

20.B 21.D 22.A 23.B 24.D 25.C 26.C 27.A

1. Dönem 2. Yazılı A. 1. Sümerlerde 4. Göbeklitepe

2. Mezopotamya 5. Fibula 6. Çay

3. Sümerler

B. 7.D 8.D 9.Y 10.D 11.D 12.Y 13.Y 14.D C. 15. İklim ve yeryüzü şekillerinin insan yaşamına uygun olması, verimli tarım alanlarının bulunması, kıtalar arasında ve göç yolları üzerinde olması. 16. Yazı (Sümerler), Anayasa (Babiller), fibula (Frigler), Asma Bahçeler (Babiller), para (Lidyalılar), bilim adamları (İyonlar), Kadeş Antlaşması (Hititler), madencilik (Urartular) 17. Bilgilerin kalıcı olmasını, eğitim faaliyetlerini kolaylaşmasını ve gelişmesini, bilimsel faaliyetlerin gelişmesini sağlamıştır.

18. Tarihi eserler: Selimiye Camisi, Ayasofya, Topkapı Sarayı, Kız Kulesi, Efes Antik Kenti

Doğal Güzellik: Peribacaları, Pamukkale Traver-

tenleri, Düden Şelalesi, Damlataş Mağarası, Abant Gölü

19. Zeybek

5. Sınıf Sosyal Bilgiler

143


D. 20.C 21D 22.D 23.B 24.B 25.A 26.A

27.D

1. Dönem 3. Yazılı A.

1.d 2.y 3.D 4.Y 5.D 6.D 7.d 8.Y 9.Y 10.Y B. 11-İklim 13-Karadeniz 15-bozkırlardır. C. 16-Karadeniz 18-Doğu Anadolu 20-Akdeniz 22-Marmara 24-İç Anadolu D. 26-Erozyon 28-Heyelan 30-Çığ

12-Akdeniz 14-makilerdir.

17-Marmara 19-Karadeniz 21-Marmara 23-Akdeniz 25-Ege 27-Orman yangını 29-Sel

A. 1-tarım 3-hayvancılık 5-tüketim 7-175

2- turizm 4- ham madde 6-dağıtım 8-meslek

B. 9.d 10.D 11.Y 12.Y 13.y 14.y 15.d 16.d C. 17. Turist rehberliği, animatörlük, çiftçilik 18. Nalbantlık, semercilik, kalaycılık, bakırcılık 19. 1. Ürün fişi 2. Ürün faturası 3. Garanti belgesi 20. Ağaçların kesilmesi, fabrikada yontulması, suda bekletilmesi, parçalanması, hamur hâline getirilmesi, boyanması, preslerden geçirilerek inceltilmesi D. 21.A 22.B 23.D 24.D 25.C 26.A 27.B 28.C

2. Dönem 3. Yazılı

E.

31.D 32.A 33.C 34.B 35.A 36.C 37.B 38.C 39.B 40.A

2. Dönem 1. Yazılı A.

1.d 2.y 3.D 4.d 5.y 6.y 7.d 8.d 9.d 10.Y B. 11-Telefon 13-zamandan 15-yüz yüze

12-televizyonların 14-kolaylaştırmıştır.

C. 16-Meraklıdır. 17-Sorgulayıcıdır. 18-Araştırmacıdır. 19-Çalışkandır. 20-Sabırlıdır. 21-Azimli ve kararlıdır. 22-Gözlemcidir. 23-Şüphecidir. 24-Yaratıcı zekaya sahiptir. 25-Tarafsızdır. D. 26-Newton 28-Edison 30-Bruno

27-İbni Sina 29-İbni Haldun

E. 31.C 32.c 33.b 34.a 35.d 36.c 37.b 38.d 39.b 40.c 144

2. Dönem 2. Yazılı

Akıllı Ders Asistanı

A. 1-ithalat 2- sivil 3-UNESCO 4- vali 5-muhtar 6-katılım 7-Mehmet Âkif Ersoy 8-paramız B. 9.d 10.D 11.Y 12.D 13.D 14.D 15.d 16.Y C. 17.Mahalleye yeni taşınanların kayıtlarını yapar. Seçimler öncesinde oy kullanacak kişileri gösteren seçmen kâğıtlarının dağıtılmasını sağlar. Resmî kimlik belgesini kaybedenlere gerekli olan belgeleri hazırlar. 18. Ticaretin hızlı bir şekilde yapılmasını sağlaması Ticari faaliyetlerin daha kolay yapılması. Ürünlerin bozulmadan satış yerlerine ulaştırılması 19. I. Çevre, doğa, II. Eğitim

III. Sağlık - Eğitim

20. I. Valilik - Kaymakamlık tarlık

II. Belediye - Muh-

D. 21.A 22.C 23.A 24.B 25.D 26.C 27.D 28.D

SOS5001-SOSYAL BİLGİLER KA  
SOS5001-SOSYAL BİLGİLER KA