Issuu on Google+

Naam: ....................................................................................................................................................... Klas: ............................................................ Klasnummer: ................................................................... Datum: ..................................................................................................................................................... 1


Inleiding Om mij te ontspannen ga ik graag: O naar de bioscoop met vrienden en/of met mijn ouders; O winkelen met vrienden en/of met mijn ouders; O lui in de zetel zitten en televisie kijken; O boeken lezen; O een museum bezichtigen; O wandelen in het park; O aan sport doen; O muziek beluisteren; O .................................................................................................................. O ..................................................................................................................

Op televisie kijk ik graag naar: O soaps zoals ‘Thuis’, ‘Familie’; O spannende series zoals ‘Lost’, ‘Prison Break’; O een film; O sport zoals voetbal, basketbal, turnen; O het nieuws O een documentaire O .................................................................................................................. O ......................................................................

Mijn favoriete filmgenre: O thrillers; O actiefilms; O komedies; O romantische films; O horrorfilms; O tekenfilms (bijvoorbeeld van Disney: Sneeuwwitje, Aladin, ...); O historische films; O ........................................................ O ........................................................ O ........................................................

2


Ontspanning bij de Romeinen

A B

C

D

E Vul aan over welke vorm van ontspanning het gaat: A: .............................................................................................................................................................. B: .............................................................................................................................................................. C: .............................................................................................................................................................. D: .............................................................................................................................................................. E: ..............................................................................................................................................................

3


Oorsprong en ontstaan van de gladiatorenspelen Link de juiste personages aan de bovenstaande afbeelding:

A. Organisator van de gladiatorenspelen B. Keizer C. Patriciërs D. Plebejers

Reden voor het organiseren van de gladiatorenspelen: -

Welke Romeinse keizer wordt er afgebeeld?

……………………………………………………………………………………………………………………… -

Wat brengen de drie mannen naar de keizer?

……………………………………………………………………………………………………………………… -

Verklaar op welke manieren hij volgende doelen probeert te bereiken. Hmmm… als ik gladiatorenspelen organiseer kan ik: laten zien dat ik de macht heb over alle mensen en dieren …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… -

-

aantonen dat ik over het hele rijk regeer ………………………………………………… ………………………………………………… ………………………………………………… ………………………………………………… ………………………. - mezelf heel populair maken ………………………………………………… ………………………………………………… ………………………………………………… …………………………………………………

4


Het ontstaan van de gladiatorenspelen: Welke soort kamer wordt er afgebeeld op onderstaande afbeelding? …………………………………………………… Welk volk ligt aan de oorsprong van de gladiatorenspelen als je kijkt naar de kunststijl van de afbeelding? ……………………………………………………

www.phersu.org

A

B

C

D

E

F

G

Lees de bron en vul aan wie de personen op de bovenstaande afbeelding zijn. A. ……………………………………… ……………………………………… B. ……………………………………… ……………………………………… C. ……………………………………… ……………………………………… D. ……………………………………… ……………………………………… E. ……………………………………… ……………………………………… F. ……………………………………… ……………………………………… G. ……………………………………… ………………………………………

5


De vroegste Romeinse gladiatorengevechten, de lijkspelen, waren onderdeel van de …………………………..……………. voor belangrijke personen. Er werd een duel gehouden ter ere van een vooraanstaande dode. Men geloofde dat het …………………………..……………. van de gevangenen de overledene kracht gaf tijdens zijn moeilijke tocht naar de …………………………..……………. . Families grepen de gelegenheid om de overgang naar het dodenrijk te vergemakkelijken en tegelijk ook hun eigen …………………………..……………., aanzien en macht te tonen. Gladiatorenspelen hadden wel niets gemeen met de…………………………..…………….. Bij …………………………..……………. werden de slachtoffers gedood op de brandstapel van de overledene, maar bij dodenoffers had men nooit de kans om een zwaard of speer te nemen en om daar iemand anders mee te lijf gaan.

Vul volgende begrippen aan in de tekst. welvaart - begrafenisrituelen – bloed – onderwereld – dodenoffers – lijkspelen

6


Gladiatorenspelers Wat wordt hiernaast afgebeeld? ……………………………………………………… Wie is de organisator? ……………………………………………………… Welke twee soorten spelen staan er op het programma? ……………………………………………………… ……………………………………………………… Tot welk volk behoren Asterix en Obelix? ……………………………………………………… Tot welk volk behoort Lambik volgens de Romeinse soldaat? …………………………………………………………

Wat is er juist gebeurd? …………………………………………………………………......................................................................... Wat gaat men doen met Lambik? ………………………………………………………………….........................................................................

Gladiatoren kwamen uit alle provincies van het Romeinse rijk. Het waren vooral overwonnen vijanden uit één van de Romeinse veroveringsoorlogen.

7


Waarom worden de gladiatoren zo gerespecteerd? ……………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………….... Worden ze buiten de arena evenveel gerespecteerd? …………………………………….. Met welke klasse worden ze vergeleken? ………………………………………………………… …………………………………………………………..

Achtergrond van de gladiatoren

Welk lot wacht de Gallische bard? ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………….

8


Sommige gevangenen worden veroordeeld tot de gladiatorenschool. Zijn zij beter of slechter af? Waarom? ……………………………………………………… ……………………………………………………… ……………………………………………………… ……………………………………………………… Waarom melden soms vrije mannen zich vrijwillig aan om gladiator te worden? ……………………………………………………… ……………………………………………………… ……………………………………………………… ………………………………………………………

Wie is de tegenstander hier bijvoorbeeld van Lambik? ……………………………………………………... Als een vrij man zich vrijwillig als gladiator had aangemeld werd er een contract opgemaakt. In dat contract stond hoeveel ze zouden verdienen en hoe vaak en met welke wapens ze zouden vechten.

Stel hier het contract op voor volgende gladiator.

9


De opleiding Waar speelde het leven van de gladiator zich hoofdzakelijk af? ……………………………………………………………………… De school van het Colosseum stond rechtstreeks in verbinding met het Colosseum via een gang die uitkwam in de catacomben.

Wie lijkt het meest interessant voor de organisatoren van de gladiatorenspelen? ………………………………………………………………………………………………………………………. Waarom lijkt hij het meest geschikt? ………………………………………………………………………………………………………………………. .

Iedere school had strenge keuringseisen. De gladiator werd steeds onderzocht door een dokter die lette op zijn lichaamsbouw en zijn uitstraling, omdat alleen atleten in topconditie gevechten kunnen leveren die het publiek aanspreken.

Voldoet Lambik aan de eisen? ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………..

10


Vul onderstaande rebus op en ontdek wat er op het dagelijkse menu van de gladiator stond.

………………………………………………………………………………………………………………………. Dit zorgde ervoor dat de gladiatoren door een soort van 'speklaag' werden beschermd tegen lichte verwondingen.

De gladiatorenbaas bepaalde welke rekruut op welk wapen zou worden getraind en vertrouwde hem vervolgens toe aan een specialist.

Waarmee trainden de gladiatoren? ……………………………………………………………………………………………………………………....

In deze training werd er goed op gelet dat de rekruut zich oprichtte om een verwonding toe te brengen, zonder dat hij zelf een deel van zijn lichaam blootstelde aan een slag van de vijand.

11


Levensverwachting Vul de ontbrekende woorden in bij de volgende lestekst. Gladiator – overleven – verenigingen – erediensten – begrafenis – eerloze dood – toeschouwers

Het leven van een ………………………………… was zeker niet gemakkelijk. Het viel regelmatig voor dat men overdag met een collega aan het trainen was die men een paar dagen later moest ombrengen om zelf te …………………………………. Gladiatoren gingen zich zelfs organiseren in …………………………………. Ze kwamen geregeld bij elkaar, stelden zich onder de hoede van een god of godin, voor wie zij ………………………………… hielden, en zorgden ervoor dat een overleden gladiator een passende ………………………………… kreeg. De gladiatoren leefden in voortdurende toestand van stress en angst om in de arena een ………………………………… te sterven. Soms ging die angst zo ver dat ze ervoor kozen zelf een einde aan hun leven te maken. De gladiator had één kans op de tien om te overleven. Een gladiator mocht de arena alleen dan levend verlaten als hij zich naar het oordeel van de ………………………………… als een held had gedragen.

Liefdesleven Hadden de gladiatorenspelers succes bij de vrouwen? ………………………………………………… Waarom denk je dit? ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………. Waarom trouwde er bijna nooit een gladiator? -

…………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………..(leven)

-

…………………………………………………………………… …………………………………………………………………… …………………………………………………………….(geld)

-

…………………………………………………………………… …………………………………………………………………… ………………………………………………………...(vrijheid)

12


Vrouwelijke gladiatoren

Sommige vrouwen raakten zo in de ban van gladiatorengevechten dat ze zelf in de arena wilden vechten. Maar dit werd nooit een groot succes. De echte gladiatorenliefhebbers vonden vechtende vrouwen in de arena maar niets Kosten en prijzen Waarom reageert de organisator zo hevig wanneer de gladiatoren niet meer trainen maar spelletjes willen spelen? ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… ………………………………………………………………… Wie betaalde de organisatoren? ………………………………………………………………… ………………………………………………………………….

13


Welke vorm van rijksinkomsten worden er weergegeven op de vorige pagina? ………………………………………………………………………………………………………………………. Waarom zou de keizer op zoek gaan naar een extra bron van inkomens? ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. Ging men echt op deze manier geld inzamelen? ………………………………………………………………………………………………………………………. Toen de toestand in het rijk slechter werd besloten de keizers een deel van de winsten van gladiatorenbazen en handelaars af te nemen. Kregen de gladiatoren een eerlijk loon? ……………………………… Wat gebeurde er met deze bedragen? ………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………

14


Typen gladiatoren De gladiatoren werden in het begin aangeduid met namen van volkeren die ooit tegen Rome hadden gestreden, namelijk Galli, Thraeces en Samnites. De meeste gladiatoren bleven hun leven lang gespecialiseerd in hetzelfde wapen. Over welke van de drie onderstaande gladiatoren heeft de gladiatorentrainer het? Plaats een kruisje.

Domacharus

Retiarius

Thraex

Plaats de passende benaming en omschrijving bij de verschillende personages.

A

B

D

G

F

E A

C

B

C

D

E

F

G

15


De thraex (Thraeces): Deze komen het meeste voor samen met de murmilli. Ze zijn herkenbaar aan hun kleine kromme zwaard, dat veel weg had van een dolk, en hun kleine schild, dat zowel vierkant als rond kon zijn. Omdat zij met hun schild alleen hun borst en buik konden beschermen, waren hun benen afgedekt door hoge beenplaten.

De murmillo (Murmilli): De murmillo ontleent zijn naam aan een zeevis die in netten werd gevangen. De reden om hem zo te noemen was dat de murmillo aanvankelijk vooral werd ingezet tegen de retiarius, die hem geregeld in zijn net ving. De murmillo droeg een langwerpig schild, dat veel groter was dan dat van de thraeces en hanteerde een steekzwaard. Vanwege de lengte van zijn schild kon hij volstaan met het dragen van beenplaten tot ongeveer tien centimeter onder de knie.

De hoplomachus (Hoplomachi): De wapenuitrusting van de hoplomachus doet sterk denken aan die van de thraex. Hij is herkenbaar aan zijn Boötische helm en aan zijn kleine ronde bronzen schild. Hij streed eerst met de lans en wanneer hij die was kwijtgeraakt ging hij over op een gevecht met het korte zwaard

De retiarius (Retiarii): De retiarius was een opvallende verschijning. Hij leek totaal niet op één van de andere gladiatoren. Hij droeg geen helm, geen schild en geen beenplaten en had beschermwindsels om zijn linker- in plaats van zijn rechterarm. Over zijn linkerschouder had hij een bronzen beschermingsplaat die tot over de elleboog reikte. Verder was zijn lichaam onbeschermd. Om zijn middel droeg hij een kleine lendendoek. Zijn belangrijkste wapen was een rond werpnet met een diameter van ongeveer drie meter. In zijn andere hand droeg hij een drietand. Soms had hij ook nog een dolk.

De contraretiarius of secutor: Het wapen van de secutor lijkt enorm op die van de murmillo. Hij was van hem vooral te onderscheiden door de vorm van zijn helm, die zijn hele gezicht beschermde en kleine ooggaten had. Doordat hij maar een beperkt gezichtsveld had probeerde hij zo dicht mogelijk bij zijn tegenstander te komen, die dat natuurlijk probeerde te voorkomen. Hij vocht met zwaard en langwerpig schild. Zoals de naam al laat vermoeden werd deze vaak tegen de retiarius uitgespeeld.

De provocatorex (Provocatores): De provocatores werden vooral aan elkaar gekoppeld. Kenmerken voor hen zijn het lange rechthoekige schild, een borstpantser, een beenplaat alleen over het linkerbeen en een kort zwaard.

De domacharus (Dimachaeri): Er is weinig over deze gladiator bekend, maar op grond van de naam, die letterlijk 'man met twee zwaarden' betekent, zou het hier kunnen gaan om een gladiator die permanent in beide handen een dolk of een zwaard had. Dit betekent natuurlijk ook dat hij zich moeilijk kon verdedigen en dus alleen tegen een andere domacharus ingezet kon worden ingezet.

16


Amfitheater + bouw van het Colosseum Benoem de volgende plaatsaanduidingen. Gebruik de kaart op de volgende pagina -

grote vlakten nodig voor talrijk publiek te kunnen plaatsen

A B

C

E

D H F I G

K J

A B C D E F G H I J K

17


Eiland van Tiber Vredestempel

18


Kleur het Colosseum op de voorgaande kaart. Is het Colosseum de enigste plaats waar gladiatorenspelen worden gehouden? ………………………… Waar worden er nog gladiatorengevechten gehouden? ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… In de tweede en eerste eeuw v.Chr. was het Forum Romanum de plaats van handeling. Later werden de gladiatorengevechten ook in amfitheaters gehouden. Een theater wordt een amfitheater genoemd omdat er aan alle zijden toeschouwers konden zitten.

Bouw van het Colosseum: Los onderstaande rebussen op en ontdek de bijdrage van volgende keizers bij de bouw van het Colosseum. ………………………………besloot dat Rome niet met een gewoon amfitheater kon doen en bouwde een nieuw amfitheater. Het is wel niet zeker of de toen houten constructie groter was dan de andere amfitheaters want bij de brand van Rome in 64 ging het hele amfitheater in vlammen op. In het jaar 70 gaf keizer ……………………………… opdracht een amfitheater te bouwen dat door velen een nieuw wereldwonder werd genoemd. Men moest voor de bouw van het Colosseum een heel meer droog leggen.

Welke grote wijk vind je terug op de kaart van Rome? ………………………………………………………. Welk groot gebouw bevindt zich in deze wijk? ………………………………………………………………... Hieronder vind je een afbeelding van een naumachia.

19


Wat is een naumachia volgens jou? ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………. Waarom zou men de wijk van de joden rond dit grote bouwwerk situeren? ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………. Wie moest er naast de joodse krijgsgevangenen nog helpen bouwen aan de grote bouwwerken? ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………. Langs wat voor weg komen de gladiatorenspelers de arena binnen? ……………………………………………… …………………………………………........

Hoeveel ingangen zie je in de arena? ………………….. Waarmee wordt de arena bedekt? ……………………… ……………………… ……………… Waarom zou men dit doen? ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… Omschrijf de zitplaats van de keizer ……………………………………………………………………… ………………………………………………………………………

20


Hoe zorgt men ervoor dat iedereen goed zicht heeft op het strijdveld? ……………………………………………………………………… De keizer had de allerbeste plaats in een soort van loge. Waar zijn de beste plaatsen in de tribune? ……………………………………………………………………………….. Wie mag daar plaatsnemen? ……………………………………………………………………………….. Welk gevaar bestaat er wel wanneer je op de onderste plaatsen zit? ……………………………………………………………… ……………………………………………………………… Welke oplossing kan men hiervoor bieden? ……………………………………………………………… ……………………………………………………………… De harde stenen ondergrond nodigde allesbehalve uit tot een lange zit. Hoe zorgt men voor het comfort van het publiek? ………………………………………………………

Welke zaken voorzien ze nog voor de bezoekers? ……………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………….. Grote zonneschermen moesten de toeschouwers behoeden voor ondraaglijke hoge temperaturen. Omdat het ondanks de zonneschermen toch heel benauwd kon blijven en de stank van bloed en menselijk zweet de lucht een onaangename geur gaf, werden er geregeld speciale sproeiers ingezet die water, vermengd met saffraan, wijn of balsem, het publiek in spoten.

21


De dieren

Welke dieren kwamen er zoal voor in de arena? ………………………………………………………………………………………………………………............

Bij de inwijding van het Colosseum werden tijdens een show van enkele weken negenduizend dieren gedood.

Welke gevolgen heeft dat voor de staatskas? ………………………………………………………………………………………………………………………. ................................................................................................................................................................ Waarom zouden deze dieren zoveel kosten? ………………………………………………………………………………………………………………………. ................................................................................................................................................................ Daarom schakelde men over naar planteneters. Deze waren immers veel goedkoper. Men stuurde herten, paarden, schapen, elanden, stieren, struisvogels, ezels en beren de arena in.

22


Een dagje Colosseum

Op welke manier worden de gladiatorenshows aangekondigd? …………………………… …………………………… De keizer of de organisator die de rol van weldoener wilde spelen stelde gratis plaatsbewijzen ter beschikking voor mensen uit de lage standen.

A. Het ochtendprogramma: …………………………………………………

B. Het pauzenummer: de executies

C. Het middagprogramma: de gladiatorengevechten

Situeer de volgende gebeurtenissen bij het juiste dagonderdeel. De oppassers zorgden ervoor dat de beesten heel wild werden door bijvoorbeeld met bossen brandend stro of gloeiende ijzeren poken de dieren op te jagen. Een begeleidend programmaboek vertelde wie tegen wie zou vechten.

23


Het publiek was meer dan gewone enthousiaste, juichende of joelende toeschouwers, ze waren in zeker zin onderdeel van ieder gevecht omdat ze betrokken konden worden bij de definitieve uitkomst. De gladiator die de sympathie van het volk had verspeeld wachtte op zijn lot. Hun duimen gingen omlaag of omhoog. De jachtpartij begon met een optreden van jagers in een massale jachtpartij op ongevaarlijke dieren zoals struisvogels, antilopen, gazellen, herten en ezels.

Twee veroordeelden werden gezamenlijk de arena in gestuurd, de ene bewapend met een zwaard, de ander ongewapend en slechts gekleed in een lendendoek. De laatste vluchtte natuurlijk weg. De man met het zwaard ging hem achterna en stak hem uiteindelijk dood. Tijdens de openingsceremonie trok een lange stoet vanuit de catacomben naar de arena. Vooraan liepen twee in toga geklede dienaren van de organisator die de spelen inrichtte. Achter hen liepen drie trompetters. Zij werden gevolgd door de wapensmid, de schrijvers van de gevechten, ... Eerst kwamen de Romeinse burgers die een moord op hun geweten hadden. De slaven moesten wachten. Na ieder gevecht liep de overwinnaar naar de keizerlijke loge om zijn prijs. Deze bestond uit een olijftak en een geldbedrag, soms ook nog een lauwerkrans. Zijn marktwaarde was nu weer gestegen, organisatoren moesten vanaf nu een hogere prijs betalen om hem in hun shows te hebben. In een soort van rodeo reed een ongewapende jager te paard op een stier af, sprong van zijn paard over op de stier, vatte die bij de horens en probeerde hem op de grond te drukken en hem vervolgens te versmachten.

24


Zeegevechten Bij heel bijzondere gelegenheden wilden de organisatoren wel eens afwijken van de normale programmering en attracties.

Hoe noemen we dit soort gevechten nog? …………………………………………………………………… De keizer wou demonstreren dat hij de heerser van de hele wereld was en zelf in staat was om de wetten van de natuur te trotseren. Meestal werden de zeegevechten gehouden in een bassin of bestaand meer. Welk groots gebouw herken je op bovenstaande afbeelding? ……………………………………………(1) Onder …………………………………….(1) werd een holle ruimte gebouwd. Er ontstonden twee verdiepingen van door muren en gangen van elkaar gescheiden cellen en hokken voor de gladiatoren en de wilde dieren. .

25


Na de voorstelling: lijken en kadavers Lees onderstaande lestekst. Na een voorstelling bleef in de catacomben de sfeer van dood en verderf hangen. Overal lagen kadavers van wilde dieren en lijken. Het gemakkelijkste zou zijn om alle lijken te verbranden. Een tweede mogelijkheid zou zijn geweest om alle lijken af te voeren en ze allemaal ergens massaal te dumpen. Deze beide oplossingen zijn uitgesloten, omdat de status van de slachtoffers daarvoor te zeer verschilde. Het vernederenste lot dat een slachtoffer immers kon krijgen na zijn dood was geen begrafenis krijgen. Heel was slachtoffers van de middagexecuties werden naar de Tiber gebracht en vanaf bruggen of kades in de rivier gesmeten. Onder de Colosseumslachtoffers aan wie een begrafenis werd onthouden waren veel christenen. Sommige ter dood veroordeelden haalden zelfs de ravijn of de Tiber niet. Hun marteling, dood en 'begrafenis' vonden plaats in de hokken van wilde dieren. . Voor gladiatoren die aan hun verwondingen waren bezweken was het te hopen dat ze voldoende gespaard hadden om een eigen graf te kopen. Anders liepen ze de kans naamloos in een massagraf te eindigen. Vermoedelijk hebben de meeste grafstenen toebehoord aan overleden gladiatoren die lid waren van een vakvereniging van gladiatoren.

Wat is jouw mening over deze gruwelpraktijken? (minimum 5 zinnen) ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………

26


Werkbundel eindwerk