Page 1


Š Aleksander Wolski


K

oleżanki i Koledzy, Drodzy Czytelnicy! Oddajemy Wam do rąk, wydany po raz pierwszy Biuletyn Śląskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych. Z przyczyn ekonomicznych i organizacyjnych, musieliśmy zamienić kwartalnik Nieruchomość, na czasopismo eNieru-

chomość. Oczywiście nowoczesna forma elektroniczna, nie zastąpi klasycznej „papierowej formy” kwartalnika. Dlatego Rada Śląskiego Stowarzyszenia podjęła decyzję o wydaniu tego biuletynu. Czy tylko ten jeden jedyny raz? Myślę, że podejmiemy działania pozwalające nam na to, aby raz w roku móc wydawać kolejne numery Biuletynu. W tej publikacji znajdziecie Państwo sprawozdanie z pierwszego roku działalności Rady Śląskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych pod prezesurą Ewy Łukasik-Kisiel. Zamieściliśmy także materiały na szkolenie, które w trakcie Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia w dniu 10 czerwca 2017, poprowadzi kol. Grzegorz Motyl. Jest także artykuł kol. Jana Siudzińskiego dotyczący służebności przesyłu. Nowością w biuletynie jest lista teleadresowa wszystkich członków Stowarzyszenia. Korzystając z okazji, chciałbym podziękować stałemu autorowi, który regularnie publikuje artykuły na łamach eNieruchomości dotyczące zmian w prawie, kol. Krzysztofowi Rożko. Przy tej okazji chciałbym zachęcić członków, aby wszyscy którzy czują się na siłach zasilali swoimi publikacjami łamy naszego e-czasopisma. Jest tam miejsce dla WSZYSTKICH chętnych. Zapraszamy do współpracy.

Redaktor Naczelny czasopisma eNieruchomość

Krzysztof Urbańczyk

3


rada stowarzyszenia Ewa Łukasik-Kisiel

Wojciech Pastwa

Zawód rzeczoznawcy majątkowe-

Jest rzeczoznawcą majątkowym

go wykonuje od 24 stycznia 1997 roku,

o upr. nr 4564. Członkiem Śląskiego

gdy uzyskała uprawnienia zawodowe

Stowarzyszena Rzeczoznawców Mająt-

nadane przez Prezesa Urzędu Miesz-

kowych w Katowicach od 2004 roku.

kalnictwa i Rozwoju Miast, numer

W latach 2010 – 2013 był człon-

uprawnień w zakresie szacowania nieruchomościami:

kiem Rady pełniącym funkcję Skarbnika Stowarzyszenia,

2323. Członek zwyczajny ŚSRM od 1997 r. W latach 1999

w 2013-2016 r. był Wiceprezesem Stowarzyszenia natomiast

– 2005 i 2013 – 06.2016 pracowała na rzecz ŚSRM jako

od 2016 roku jest ponownie Skarbnikiem Stowarzyszenia.

członek Rady pełniąc funkcje sekretarza, a później skarb-

Zajmuje stanowisko przewodniczącego Zespołu Mediacyj-

nika. Od czerwca 2016 roku pełni funkcję Prezesa ŚSRM

nego (Mediator) w Kolegium Mediacyjnym powołanym

w Katowicach.

przy ŚSRM w Katowicach. Od września 2014 r. jest Pełnomocnikiem Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w Warszawie ds. praktyk zawodowych,

Krzysztof Urbańczyk

przy ŚSRM w Katowicach. W latach 2013 – 2015 był człon-

Jest rzeczoznawcą majątkowym

kiem zespołu PFSRM opracowującego standard zawodowy

o upr. nr 205. Członkiem Śląskiego Sto-

„wycena nieruchomości ze złożami kopalin”. Od 2016 r.

warzyszenia Rzeczoznawców Mająt-

jest członkiem Komisji Standardów przy Polskiej Federacji

kowych od 1993 r. W 1995 roku został

Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych w Warszawie.

członkiem Rady ŚSRM i zasiada w niej do dnia dzisiejszego. W latach 1999 – 2002 pełnił funkcję

Aleksandra Olczyk

wiceprezesa Rady, natomiast w latach 2002 – 2006 był jej przewodniczącym. Od 2016 do chwili obecnej jest wicepre-

Uprawnienia w zakresie szacowa-

zesem Rady ŚSRM. W latach 2002 – 2003 był członkiem

nia nieruchomości uzyskała w 1995

Komisji Arbitrażowej PFSRM, w latach 2003 – 2009 pełnił

roku. Zawód Rzeczoznawcy Mająt-

funkcję wiceprezydenta PFSRM, natomiast między 2009,

kowego wykonuje od blisko 22 lat.

a 2012 rokiem funkcję prezydenta PFSRM. W 2016 roku

Członkiem Śląskiego Stowarzysze-

został wiceprzewodniczącym Komisji Rewizyjnej PFSRM

na Rzeczoznawców Majątkowych jest od 20 lat. Czynnie

oraz Przewodniczącym Komisji Arbitrażowej. Obecnie

uczestniczy w życiu Stowarzyszenia, przez kilka lat była

pełni funkcje wiceprezesa Rady ŚSRM w Katowicach.

pełnomocnikiem do spraw praktyk. Obecnie jest człon-

Od 2013 roku jest również redaktorem naczelnym cza-

kiem Rady Stowarzyszenia i piastuje funkcję Sekretarza.

sopisma eNieruchomość.

Jest odpowiedzialna za organizacje imprez integracyjnych.

4


Skład rady ŚSRM

Andrzej Garus

Tomasz Marchewka

Jest rzeczoznawcą majątkowym

Prowadzi nieprzerwanie działal-

o upr. nr 3361 i Członkiem Śląskiego

ność gospodarczą związaną z wyceną

Stowarzyszena Rzeczoznawców Mająt-

nieruchomości od 2008 roku. W 2010

kowych w Katowicach od 2000 roku.

roku został wybrany na członka Rady

W latach 2007 – 2009 i 2010 – 2012 był

ŚSRM w Katowicach. Obecnie peł-

członkiem Zarządu Oddziału w Bielsku-Białej. W latach

ni funkcję członka Zarządu Oddziału Częstochowskiego

2007 – 2009, 2013 – 2015 i od 2016 jest również członkiem

ŚSRM oraz członka Rady ŚSRM. W swoich działaniach

Rady Śląskiego Stowarzyszena Rzeczoznawców Majątko-

wspiera Radę i Stowarzyszenie w szeroko pojętych działa-

wych. W latach 2013 – 2015 i od 2016 r. pełni funkcję Prze-

niach związanych z obsługą informatyczną.

wodniczącego Oddziału w Bielsku-Białej.

Grzegorz Motyl

Elżbieta Kazimierska

Jest rzeczoznawcą majątkowym

Jest rzeczoznawcą majątkowym

od 1994 r. o upr. nr 800. Członkiem

o upr. nr 3153, od 1999 roku prowa-

Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów

dzi działalność gospodarczą związaną

Budowlanych oraz rady ŚSRM. Dwu-

z wyceną nieruchomości. Członkiem

krotnie w komisji opiniującej oraz

Śląskiego Stowarzyszena Rzeczoznaw-

przewodniczący Klubu Biegłych Sądowych przy ŚSRM.

ców Majątkowych jest od 1998 roku, aktywna również

Obecnie w Radzie odpowiedzialny za działalność Klubo-

w strukturach Częstochowskiego Oddziału Stowarzysze-

wą – Klub Biegłych Sądowych, Klub Dobrej Wyceny.

nia, gdzie pełniła funkcję Członka Komisji Rewizyjnej w latach 1998 – 2000, 2001 – 2003, 2004 – 2006, Sekretarza

Jan Siudziński

Zarządu w 2010 do 2012 roku, Przewodniczącej Zarządu od 2013 do 2016 roku oraz w obecnej kadencji. Członek

Rzeczoznawca majątkowy od 1997

Rady Stowarzyszenia w latach 2013 – 2016 i obecnie. Czło-

roku. W Radzie Stowarzyszenia zaj-

nek Komisji Etyki przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń

muje się merytoryczną pomocą dla

Rzeczoznawców Majątkowych w Warszawie od 2013 roku.

jego członków oraz organizacją imprez

W Radzie oprócz bieżących prac zajmuje się współpracą

sportowych. W 2017 roku organizuje

z lokalnymi organami samorządowymi dla części północ-

Mistrzostwa Polski Rzeczoznawców Majątkowych w Te-

nej województwa, a także integracją lokalnego środowiska

nisie Ziemnym w Pszczynie.

rzeczoznawców majątkowych.

Włodzimierz Szulc

Wojciech Kosek

Rzeczoznawca majątkowy o nume-

Rzeczoznawcą majątkowym jest od

rze uprawnień 1385. Członek ŚSRM od

czerwca 1997 r., członkiem Śląskiego

1993 roku. Pełnił funkcję przewodni-

Stowarzyszenia Rzeczoznawców Ma-

czącego Komisji Rewizyjnej w latach

jątkowych od 1998 roku. W Radzie Ślą-

2010 – 2013, członek Rady w latach:

skiego Stowarzyszenia odpowiada za

2005 – 2008, 2013 – 2016 i obecnie, członek Komisji Re-

kontakty z samorządami na terenie objętym działanością

wizyjnej o/Częstochowskiego. Odpowiedzialny z ramienia

Śląskiego Stowarzyszena Rzeczoznawców Majątkowych,

Rady za organizacje praktyk zawodowych. W PFSM – czło-

jak również za problematykę baz danych.

nek Komisji Szkoleń.

5


sprawozdanie prezes Śsrm

Miniony rok działalności ŚSRM obfitował w liczne inicjatywy podejmowane przez Radę i Członków Stowarzyszenia. Śmiało można stwierdzić, że wszyscy wykazaliśmy się dużą aktywnością zarówno na polu szkoleniowym jak i zaangażowania w tworzenie struktur organizacyjnych oraz rozwiązań prawnych. Nie zapominaliśmy również o wspólnej integracji. Zapraszam do bliższego zapoznania się z podsumowaniem działalności Stowarzyszenia w mijającym roku. Ewa Łukasik-Kisiel

S

prawozdanie Prezesa z dzia-

na dzisiejszym Walnym Zebraniu

wyzwaniem. Starałam się z nim

łalności Rady Śląskiego Sto-

Członków Śląskiego Stowarzyszenia

zmierzyć i sprostać oczekiwaniom

warzyszenia Rzeczoznawców

Rzeczoznawców Majątkowych w Ka-

większości z Was. Mam nadzieję,

Majątkowych za okres od

towicach. Minął rok od ostatniego

że po wysłuchaniu tego, co mam

czerwca 2016 roku do maja roku bie-

zebrania, na którym zostałam wy-

do powiedzenia oraz po wspólnych

żącego.

brana przez Państwa na stanowisko

doświadczeniach minionego roku

Prezesa ŚSRM. Jeszcze raz dziękuję

nie żałujecie Państwo swoich wy-

za wybór. Mijający rok był dla mnie

borów. Przypomnę, że w wyniku

nowym doświadczeniem, wręcz

przeprowadzonych wyborów w dniu

Koleżanki i Koledzy! Serdecznie witam wszystkich

6


Rok działania ŚSRM

Szkolenie w Ustroniu.

7


Spotkanie noworoczne. Wręczenie medali z okazji 35 lecia ŚSRM.

8


Rok działania ŚSRM

11 czerwca 2016 roku, na pierwszym zebraniu w dniu 15 czerwca ukonstytuowała się Rada w następującym składzie: Łukasik Ewa – Prezes Stowarzyszenia, Urbańczyk Krzysztof – Wiceprezes Stowarzyszenia, Pastwa Wojciech – Skarbnik Stowarzyszenia, Olczyk Aleksandra – Sekretarz Stowarzyszenia, Garus Andrzej – Przewodniczący Oddziału w Bielsku-Białej, Członek Rady Stowarzyszenia, Kazimierska Elżbieta – Przewodnicząca Oddziału w Czę-

Rada ŚSRM w latach 2013-2016.

stochowie, Członek Rady Stowarzyszenia, Kosek Wojciech – Członek Rady Stowarzyszenia, Marchewka Tomasz – Członek Rady Stowarzyszenia, Motyl Grzegorz – Członek Rady Stowarzyszenia, Siudziński Jan – Członek Rady Stowarzyszenia, Szulc Włodzimierz – Członek Rady Stowarzyszenia. Rada w mijającym roku spotykała się systematycznie raz w miesiącu. Do maja br. odbyło się 12 spotkań. Jest to znacznie więcej niż przewi-

Rada ŚSRM w latach 2016-2019.

duje Statut, ale była taka potrzeba. W tym miejscu pragnę podzięko-

osoby: Hanna Czaplicka-Gutry –

drowskiej oraz kol. Włodzimierza

wać członkom Rady za dyscyplinę,

pełniąca funkcję Przewodniczącej,

Bednarczyka – kandydatów na sta-

zaangażowanie oraz uczestnictwo

Wiesława Szandrowska i Jan Bagiń-

nowisko Przewodniczącego KO –

niemalże w komplecie w tak licznych

ski.

w wyniku tajnych wyborów Rada

zebraniach.

Rada spotykała się systematycznie raz w miesiącu. począwszy od początku kadencji Do maja tego roku odbyło się 12 spotkań. W wyniku wyborów do organów

Do Komisji Etyki wybrani zo-

powołała na przewodniczącą Komi-

stali: Jan Lubecki – pełniący funkcje

sji Opiniującej kol. Wiesławę Szan-

Przewodniczącego, Bożena Zyskow-

drowską. W tym miejscu chciałam

ska, Tomasz Goebel, Jerzy Lamik,

podziękować ustępującemu Prze-

Tadeusz Solik.

wodniczącemu Komisji Opiniującej,

W lipcu zorganizowaliśmy

koledze Leszkowi Gutremu, za wkład

wspólne posiedzenie z członkami

i zaangażowanie w pracę w Komi-

Rady działającej w kadencji 2013 –

sji oraz za to, że wspiera i pomaga,

2016, podczas którego wzorem na-

dzieląc się swym doświadczeniem

szych poprzedników podziękowali-

z nową Przewodniczącą. 12 września

śmy za dotychczasową pracę na rzecz

2016 r. Rada powołała w skład Ko-

ŚSRM.

misji Opiniującej następujące osoby:

statutowych ŚSRM, to jest do Komi-

W dniu 5 września 2016 roku po

Borkowski Witold, Borycki Marian,

sji Rewizyjnej, wybrano następujące

wysłuchaniu kol. Wiesławy Szan-

Cader Małgorzata, Firlus Krzysztof,

9


Odświeżenie wizerunku ŚSRM

Goc Andrzej, Goebel Tomasz, Gra-

Przygotowanie harmonogra-

jewska Joanna, Gutry Lech, Górniak

mu warsztatów, w tym kontynuacja

Usprawnienie działalności strony

Marek, Hajdasz Zdzisław, Krzempek

działalności Klubu Biegłych Sądo-

internetowej Stowarzyszenia w celu

Jerzy, Lamik Jerzy, Łuc Zdzisław,

wych i Klubu Dobrej Wyceny – od-

ułatwienia dostępu do czasopisma

Marczuk Zenon, Niewiadomski An-

powiedzialny z ramienia Rady kol.

eNieruchomość oraz stworzenie pod-

drzej, Pilarski Marcin, Sęk Janusz,

Grzegorz Motyl. Klub Biegłych Są-

stron dla oddziałów w Bielsku-Białej

Szandrowska Wiesława, Ulman

dowych w minionym roku działał.

i Częstochowie – odpowiedzialny

Tomasz, Bednarczyk Włodzimierz,

Odbyło się 5 spotkań przygotowy-

z ramienia Rady kol. Tomasz Mar-

Jurgielewicz Jerzy, Kasiński Marek

wanych przez kol. Krzysztofa Rożko.

chewka. Rada podjęła się trudnego

oraz w lutym 2017 roku kol. Dorota

Działalność Klubu Dobrej Wyceny

zadania przebudowy strony oraz

Jędrzejczyk.

nie została wznowiona. Z informacji

zmiany logo Stowarzyszenia dosto-

uzyskanej od kol. Krzysztofa Roż-

Wyniki przeprowadzonej ankiety wskazują na zainteresowanie działalnością klubu biegłych sądowych i klubu dobrej wyceny.

ko wynika, że również działalność Klubu Biegłych Sądowych jest zagrożona z powodu braku zainteresowania. Wyniki ankiety wskazują jednoznacznie na zainteresowanie tego rodzaju działalnością. Musimy zatem zdiagnozować skąd wzięła się taka rozbieżność pomiędzy oczekiwaniami, a frekwencją. Wznowienie

W skład Kolegium Arbitrażowego weszli: Szandrowska Wiesława,

działalności Klubów jest zadaniem na kolejne lata.

Borycki Marian, Gutry Lech, Górniak Marek, Marczuk Zenon. Na wrześniowym zebraniu Rady przedstawiłam Plan Pracy, który został przyjęty uchwałą. Podstawowe założenia planu są zgodne z moim Programem Wyborczym przedstawionym na Walnym Zebraniu. Podstawowe założenia to: Badanie oczekiwań

Umożliwienie członkom Śląskiego stowarzyszenia rzeczoznawców majątkowych nieodplatnych konsultacji prawnych w sprawach związanych z wykonywaniem działalności zawodowej.

Przeprowadzono w formie an-

sowując je do współczesnych wy-

kiety badania oczekiwań członków

mogów. W tym celu zaprosiliśmy

Stowarzyszenia. Kwestionariusz

Seminaria

do współpracy panią Martę Gawin

przygotował zespół w składzie: Alek-

Organizacja seminarium dla

– absolwentkę ASP, która specjali-

sandra Olczyk, Tomasz Marchewka

kandydatów przystępujących do

zuje się w projektowaniu logotypów.

i Jan Siudziński. Wyniki ogłoszone

egzaminu państwowego. Odpowie-

Zdajemy sobie sprawę, że różne są

zostały na stronie internetowej i li-

dzialny z ramienia Rady – wicepre-

oczekiwania i gusta. Projekty budzi-

ście dyskusyjnej ŚSRM.

zes Krzysztof Urbańczyk – w pełni

ły kontrowersje, ale w końcu więk-

realizuje zadanie. Odbyły się 2 semi-

szością głosów wybraliśmy nowe

Klub Biegłych Sądowych i Klub Do-

naria, w których uczestniczyło łącz-

logo ŚSRM, które swym charakterem

brej Wyceny

nie 16 osób.

nawiązuje do loga PFSRM – kwa10


Rok działania ŚSRM

draciki nad literką M od Majątku.

przełożyć na większą popularność

celu podaliśmy link do kancelarii.

Mam nadzieję, że oswoicie się Pań-

eNieruchomości i łatwiejsze pozy-

O ile mi wiadomo na razie spora-

stwo z nowym, uproszczonym wi-

skiwanie artykułów.

dycznie korzystacie Państwo z tej

zerunkiem loga i wkrótce będziemy rozpoznawalni na rynku pod tym znakiem.

pomocy, należy zatem zastanowić się Konsultacje prawne Umożliwiono członkom ŚSRM od września 2016 r. konsultacje

eNieruchomość

nad kontynuacją współpracy, w tej formie, która wiąże się ze stałymi kosztami.

z prawnikiem – na stronie internePomoc merytoryczna

Kontynuacja wydawnictwa elek-

towej ŚSRM i liście dyskusyjnej oraz

tronicznego eNieruchomość pod

w komunikatach informowałam

Zorganizowanie pomocy mery-

kierownictwem kol. Krzysztofa

wszystkich o podjęciu współpracy

torycznej przez utworzenie grupy

Szkolenie prowadzone przez Monikę Drobyszewską.

Urbańczyka – nadal mamy trud-

z kancelarią prawną, która nieod-

rzeczoznawców wyspecjalizowanych

ności w pozyskiwaniu dostatecznej

płatnie pomoże członkom w spra-

w wycenach dla różnych celów – od-

ilości artykułów. Dziękuję bardzo

wach związanych z naszą działal-

powiedzialny z ramienia Rady kol.

kol. Krzysztofowi Rożko za systema-

nością zawodową. Ponieważ w tym

Jan Siudziński przygotował listę rze-

tyczne przygotowywanie kalendarza

zakresie nie potrzebowaliście Pań-

czoznawców opublikowaną na naszej

prawnego. W związku z rezygnacją

stwo (na szczęście!) pomocy, kance-

stronie internetowej.

PFSRM z wydawania kalendarza

laria prawna wyszła z propozycją, że

prawnego, za zgodą kol. Rożko z pu-

może na wniosek zainteresowanego

Lista obrońców

blikacji w eNieruchomości mogą ko-

danym tematem członka Stowarzy-

Utworzono listę obrońców, któ-

rzystać wszyscy członkowie sfedero-

szenia przygotować nieodpłatnie

rzy udzielą merytorycznej pomocy

wanych Stowarzyszeń, co może się

orzeczenia i wyroki sądowe. W tym

rzeczoznawcom majątkowym, któ-

11


Szkolenie i impreza ostatkowa w Brennej.

12


Rok działania ŚSRM

rych operaty szacunkowe są przed-

ce źródło przychodu, o czym szcze-

wiedzialna z ramienia Rady kol.

miotem postępowania w KOZ – od-

gółowo poinformuje skarbnik kol.

Aleksandra Olczyk. Jak wykazała

powiedzialny z ramienia Rady kol.

Wojciech Pastwa.

ankieta, jesteście państwo za orga-

Jan Siudziński przygotował listę

nizowaniem spotkań integracyj-

obrońców, którą opublikowaliśmy

nych i to przede wszystkim o cha-

na naszej stronie internetowej. Operat szacunkowy Współpraca z organami samorządowymi na terenie woj. śląskiego – odpowiedzialni z ramienia Rady kol. Wojciech Kosek, Andrzej Garus i Elżbieta Kazimierska. Koledzy i Koleżanka podjęli stosowne działania.

Współpraca z organami samorządowymi w postaci szeregu spotkań Ma na celu promowanie Stowarzyszenia oraz jego członków, a także doprowadzenie do wspólnego rozwiązania problemu

rakterze turystycznym. W dniu 11 stycznia 2017 r. zorganizowaliśmy w mieszczącym się w Katowicach Giszowcu Dworku „Pod Lipami” spotkanie noworoczne dla naszych członków, w którym uczestniczyło 90 osób. Spotkanie poprowadzone zostało przez Krzysztofa Respondka i głównego organizatora kol.

Odbyli szereg spotkań w organach

złych wycen oraz cen

Krzysztofa Urbańczyka. Odbyło się

samorządowych. W Katowicach ja

dumpingowych.

w miłej, ciepłej i wesołej atmosferze,

również brałam w nich udział. Mają one na celu promowanie naszego Stowarzyszenia oraz jego członków,

pozwoliło na odprężenie i oderwanie się od codziennych obowiązków.

Bazy cen transakcyjnych

Bardzo dziękuję uczestnikom za to,

a także podjęcia wspólnych rozwią-

Współpraca z bazami cen trans-

że znaleźli chwilę, by razem pobyć,

zań problemów złych wycen i cen

akcyjnych i możliwości publikacji

pośpiewać i pośmiać się. Spotkania

dumpingowych. Moim zdaniem

w zakresie sporządzania analiz ryn-

noworoczne tradycyjnie przygoto-

bardzo cenne w tym temacie było

ku w formie drukowanych biulety-

wały dla swoich członków również

nieodpłatne dla naszych członków

nów jako dodatek do czasopisma

oddziały w Bielsku-Białej i Często-

szkolenie prowadzone przez p. Mo-

eNieruchomość – odpowiedzialni

chowie. Oba odbyły się 13 stycznia

nikę Drobyszewską na temat ”Operat

kol. Wojciech Kosek i kol. Krzysztof

br. – w Bielsku-Białej z udziałem

szacunkowy – dowód w postępowa-

Urbańczyk.

wiceprezesa kol. Krzysztofa Urbań-

niu administracyjnym i sądowym”.

Pomimo prowadzonych rozmów,

czyka, w Częstochowie z udziałem

W wyniku naszych spotkań uczest-

nie udało nam się do tej pory uzy-

prezydenta PFSRM kol. Marka Wi-

niczyło w nim grono samorządow-

skać od przedstawicieli dwóch naj-

śniewskiego, skarbnika kol. Wojcie-

ców.

większych baz cen transakcyjnych

cha Pastwy i moim.

działających na terenie Śląska, to Praktyka zawodowa

W dniach 28.02–01.03 br.

jest WALOR-a i SILESII analiz, któ-

w Brennej, w ramach szkolenia od-

Kontynuacja prowadzenia prak-

re chciałam opublikować w pierw-

płatnego pod nazwą „Wybrane czyn-

tyk zawodowych – odpowiedzialny

szym biuletynie. Jeśli spodobała się

ności rzeczoznawcy majątkowego”

z ramienia Rady kol. Włodzimierz

Państwu forma biuletynu, który

prowadzonego przez mgr inż. Zdzi-

Szulc. Od czerwca 2016 roku prak-

otrzymaliście dzisiaj, to obiecuję,

sława Małeckiego, zorganizowaliśmy

tyki odbyło osiem pięcioosobowych

że będę ze zdwojoną siłą działać, by

bal ostatkowy poprowadzony przez

grup – dwie osoby zrezygnowały

w drugim wydaniu takie analizy się

naszego kolegę Henryka Wawrzyn-

w trakcie ich odbywania, co daje 38

ukazały.

ka przy moim skromnym udziale. W ramach dwudniowego szkolenia

osób. W chwili obecnej działają trzy kolejne, pięcioosobowe grupy oraz

Integracja

uczestnicy mogli korzystać z base-

trwa dalszy nabór. Stowarzyszenie

Integracja środowiska poprzez

nu i SPA w hotelu Kotarz. Podob-

kontynuuje prowadzenie praktyk

organizacje imprez okolicznościo-

ne atrakcje zapewniliśmy również

zawodowych. Stanowią one znaczą-

wych, wycieczek, rajdów – odpo-

w czasie dwudniowego, odpłatnego

13


szkolenia w dniach 06-07.10.2016 r.

kę i kol. Elżbietę Kazimierską pod

rekomendowany przez nasze Stowa-

w Ustroniu pod nazwą ”Jak ocenić

nazwą „Służebność osobista w wy-

rzyszenie kol. Krzysztof Urbańczyk.

stan prawny i techniczny budyn-

cenie nieruchomości”.

ŚSRM w Komisji Arbitrażowej po-

ku – przykłady praktyczne” pro-

W dniu 21.11.2016 r. zorgani-

siada sześcioosobową reprezentację

wadzonego przez dr inż. Zdzisławę

zowaliśmy w Katowicach szkolenie

(nie licząc przewodniczącego). Są to

Ledzion-Trojanowską. Wieczorem

prowadzone przez mgr inż. Monikę

koledzy: Goebel Tomasz, Górniak

uczestnicy mogli skorzystać z basenu

Nowakowska pod nazwą „Wycena

Marek, Jurgielewicz Jerzy, Marczuk

oraz SPA, by wieczorem integrować

ograniczonych praw rzeczowych –

Zenon, Motyl Grzegorz i koleżan-

się przy wspólnej kolacji, muzyce

wybrane zagadnienia i omówienie

ka Olczyk Aleksandra. Przewodni-

i tańcach. Obydwa szkolenia, pomi-

przykładów praktycznych”.

czącym Komisji Odznaczeń został

mo iż były odpłatne, częściowo do-

24.03.2017 r. w Katowicach od-

ponownie kol. Andrzej Bablok.

finansowaliśmy, by obniżyć Państwa

było się szkolenie prowadzone przez

W Komisji Etyki zasiada kol. Elżbie-

koszty. O atmosferze jaka panowała

Monikę Drobyszewską pod nazwą

ta Kazimierska, w Komisji Uznania

na obydwu imprezach niech świad-

”Operat szacunkowy – dowód w po-

Zawodowego kol. Marek Górniak,

czy fakt, że ostatki nie zakończyły

stępowaniu administracyjnym i są-

w Komisji Szkoleń kol. Włodzimierz

się tradycyjnie o północy. Wspól-

dowym”.

Szulc, a w Komisji Standardów ko-

ne śpiewy trwały do czwartej rano,

W dniu 12.05.2017 r. w Czę-

lega Wojciech Pastwa. Wszystkim

a parkiet w Ustroniu okupowany

stochowie zorganizowane zostało

pragnę pogratulować wyboru i życzę

był przez najwytrwalszych uczest-

szkolenie prowadzone przez Marci-

owocnej współpracy.

ników również do późnych godzin

na Malmona pod nazwą „Praktycz-

nocnych.

ne aspekty wyceny nieruchomości w podejściu dochodowym”.

Szkolenia

NIeustannnie Współpracujemy z PFSRM w zakresie

Bazując na frekwencji mogę

Organizacja szkoleń w ramach

wnioskować, że przygotowane przez

ustawicznego kształcenia się rzeczo-

Radę szkolenia były pod względem

znawców majątkowych – w mijają-

merytorycznym trafione. Prowadzili

cym roku zorganizowaliśmy dwa

je wybitni i uznani na rynku fachow-

opisane powyżej wyjazdowe szko-

cy z dziedziny rzeczoznawstwa ma-

lenia odpłatne oraz cztery szkolenia

jątkowego. Zapewniliśmy Państwu

nieodpłatne: dwa zorganizowane

w sumie 49 godzin szkoleniowych.

monitorowania zmian w prawie oraz czynnie przygotowując projekty Standardów Zawodowych lub norm zawodowych.

przez Katowice i dwa przez oddział w Częstochowie.

W minionym roku zorganizowaliśmy dwa wyjazdowe szkolenia odpłatne oraz cztery szkolenia nieodpłatne.

PFSRM

PFSRM przyjęła i włączyła

Współpraca z PFSRM w zakre-

w skład Powszechnych Krajowych

sie monitorowania zmian w prawie

Zasad Wyceny następujące standar-

oraz czynny udział w przygotowy-

dy:

waniu projektów Standardów Za-

– KSWS – Wycena nieruchomo-

wodowych lub norm zawodowych

ści gruntowych ze złożami kopalin

– w trakcie mijającego roku brałam

objętymi własnością nieruchomości

udział w trzech Radach Krajowych

gruntowej – opracowany m. in. przez

PFSRM. Naszym głównym reprezen-

naszych członków – kol. Jana Kono-

tantem jest Prezydent – kol. Marek

walczuka i Wojciecha Pastwę – do

Wiśniewski. Nasi członkowie biorą

stosowania od 01.01.2017 r.,

W dniu 09.09.2016 r. odbyło się

czynny udział w komisjach działa-

– KSWS – Określanie warto-

w Częstochowie szkolenie prowa-

jących przy PFSRM. Przewodniczą-

ści służebności przesyłu i wyna-

dzone przez kol. Tomasza Marchew-

cym Komisji Arbitrażowej został

grodzenia za jej ustanowienie oraz

14


Rok działania ŚSRM

Szkolenie w Częstochowie.

15


wynagrodzenia za bezumowne

Elżbieta Kazimierska oraz mecenas

macje o wyniku finansowym zosta-

korzystanie z nieruchomości przez

Sławomir Korzec.

ną przedstawione w sprawozdaniu

przedsiębiorców przesyłowych – do stosowania od 01.01.2017 r., – KSWP – Wartość rynkowa – do stosowania od 10.04.2017 r. Obecnie najpilniejszym i najbar-

Z proponowanymi zmianami mieliście się Państwo okazję zapo-

Na dzień dzisiejszy Stowarzy-

znać. W dalszej części zebrania zo-

szenie liczy 449 członków, w tym 38

staną one przedstawione i poddane

zawieszonych.

głosowaniu. Odeszli od nas

dziej oczekiwanym przez środowisko jest Standard potocznie zwany

Skarbnika.

W mijającym roku pożegnaliśmy

„drogowym”. W pracach nad nim

Zgdonie z programem

na zawsze naszych członków: w dniu

biorą czynny udział nasi reprezen-

wyborczym zrobię wszystko

14 kwietnia 2016 Adama Kołodziej-

tanci – kol. Aleksandra Olczyk i kol. Andrzej Garus. Impreza sportowa Trwają końcowe przygotowania do XXIII Mistrzostw Polski Rzeczoznawców Majątkowych w Teni-

aby Stowarzyszenie było przyjazne, pomocne i potrzebne. Tym samym postaram się odwrócić Niepokojącą tendencję

sie Ziemnym im. Bolesława Rusaka

spadkową liczby członków

o Puchar Prezydenta Polskiej Fede-

oraz wzrastającą ilość

racji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Impreza, której współorgani-

wniosków o zawieszenie członkostwa.

zatorem jest ŚSRM, odbędzie się

czyka (nr upr. 1788), 09 czerwca 2016 Zygmunta Chmielarskiego (nr upr. 179), 16 czerwca 2016 Jerzego Grzegorczyka (nr upr. 196), 8 września 2016 Jana Krausa (nr upr. 1789), 10 stycznia 2017 Jana Wojciecha Nurka (nr upr. 629). Osoby te na zawsze będą w naszej pamięci, koledzy byli aktywnymi działaczami Stowarzyszenia mogącymi być wzorem dla młodszych, dlatego tak trudno jest pogodzić się z ich odejściem.

w dniach 15 – 16 czerwca 2017 r. na Tendencja spadkowa ilości człon-

kortach Tenisowych Śląskiego Cen-

Bardzo dziękuję członkom ze-

trum Tenisa „SCT” Pszczyna ul.

społu, którzy poświęcili swój czas

Bieruńska 78. Bardzo dziękuję ko-

i przygotowali konieczne zmiany

Niepokojąca jest tendencja spad-

ledze Janowi Siudzińskiemu za trud

dostosowując Statut do obecnych

kowa liczby członków oraz wzrasta-

i wkład pracy w organizację tego

przepisów prawa.

jąca ilość wniosków o zawieszenie

przedsięwzięcia. Serdecznie zapraszam członków naszego Stowarzy-

ków

członkostwa. Ze swojej strony zrobię Finanse stowarzyszenia

wszystko, by zgodnie z moim pro-

szenia do udziału i czynnego kibi-

Tradycyjnie za przygotowanie

gramem wyborczym Stowarzyszenie

cowania podczas pięknej sportowej

projektów planów finansowych oraz

było przyjazne, pomocne i potrzeb-

imprezy.

bieżącą kontrolę i analizę sytuacji

ne. Mam nadzieję, że dotychczasowe

finansowej Stowarzyszenia odpo-

jak i przyszłe działania Rady pozwo-

wiedzialny jest z ramienia Rady

lą to osiągnąć.

Zmiany w Statucie ŚSRM Obecna Rada przygotowała pro-

Skarbnik – kol. Wojciech Pastwa.

jekty zmian w Statucie ŚSRM oraz

W przygotowanym projekcie planu

Ewa Łukasik-Kisiel

Regulaminach Komisji Rewizyjnej,

finansowego na 2016 rok założono

Prezes ŚSRM w Katowicach

Etyki, Pracy Rady i Komisji Opiniu-

ostrożnie wynik ujemny na pozio-

jącej. Zmiany przygotował zespół,

mie – 6.556,00 zł. Po zamknięciu

w skład którego weszli: Ewa Łu-

bilansu na 2016 roku wynik finanso-

kasik-Kisiel, Wojciech Pastwa, Jan

wy wynosi +21.718,69 zł. Szczegóły

Bagiński, Hanna Czaplicka-Gutry,

założeń planu finansowego i infor16


podsumowanie ankiety Szkolenia w formie warsztatów, tematyka służeb-

powyżej 70 lat

ności przesyłu, integracja przez turystykę oraz baza

20 - 40 lat

cen transakcyjnych prowadzona przez Stowarzyszenie, to zasadnicze wnioski wynikające z ankiety przeprowadzonej w sprawie najważniejszych oczekiwań

56 - 70 lat

członków ŚSRM od Rady Stowarzyszenia, w tym najpotrzebniejszych tematów szkoleń i ich formuły. W an-

41 - 55 lat

kiecie wzięło udział 76 respondentów. Zdecydowana większość ankietowanych poparła

Wiek osób bioracych udział w ankiecie.

inicjatywy podejmowane przez Radę Stowarzyszenia.

*

86,8

*

97,4

94,7

* % repondowanych na tak

Umożliwienie członkom ŚSRM konsultacji z prawnikiem – od września 2016 r.

*

* % repondowanych na tak

Stworzenie pomocy merytorycznej poprzez utworzenie grupy doświadczonych rzeczoznawców – porady telefoniczne od grudnia 2016 r.

* % repondowanych na tak

Stworzenie grupy rzeczoznawców, którzy mogliby być obrońcami członków ŚSRM w postępowaniach przed KOZ – od grudnia 2016 r.

*

90,8

* % repondowanych na tak

Współpraca z bazami cen transakcyjnych w zakresie analiz rynku i możliwości publikacji tych analiz w formie biuletynów stanowiących dodatek do eNieruchomości.

Wyraźnym głosem ankietowanych jest inicjatywa polegająca na stworzeniu bazy danych o cenach transakcyjnych, działającej pod szyldem Stowarzyszenia. Respondenci wskazali, że najbardziej oczekiwane są szkolenia w formie warsztatowej, realizowane w tematyce specjalistycznej. Oczekiwanym tematem szkoleń pozostają zagadnienia związane z służebnością przesyłu, najlepiej powiązane z imprezami integracyjnymi o charakterze rekreacyjno-turystycznym.

ogólne

specjalistyczne

podstawowe

60% 40% 20% 0% Szkolenia minimum 8 godzinne

Seminaria minimum 4 godzinne

Szczegółowe podsumowanie ankiety przedstawione zostanie na zmodernizowanej stronie internetowej Stowarzyszenia. 17


18


praktyka wyceny W minionym roku pojawiły się nowe, ciekawe aspekty dotyczące procedur wyceny. Poprawiony Standard jest krokiem na przód, jeżeli chodzi o zasady określania wartości służebności przesyłu.

19

© Aleksander Wolski

Jan Siudziński


K

orzystając z okazji, jaką jest wydanie Biuletynu na

szości po stronie takiego właśnie, wąskiego pojmowania

Walne Zebranie, chciałbym podzielić się z Wami

pasa służebności. Jednak umieszczono w standardzie

kilkoma uwagami dotyczącymi praktyki wyceny,

punkt 5.2 (którego wcześniej nie było i który szczególnie

zwłaszcza, że w minionym roku pojawiły się nowe,

wpływa na pozytywną ocenę standardu):

ciekawe aspekty dotyczące procedur wyceny.

„5.2. Obszar nieruchomości będący podstawą dla określenia obniżenia wartości nieruchomości na skutek trwa-

Pierwsze zagadnienie dotyczy służebności przesyłu.

łego posadowienia na niej urządzenia przesyłowego może

Chciałbym przypomnieć, że na posiedzeniu Rady Kra-

być większy niż pas służebności przesyłu oraz obszar strefy

jowej PFSRM, które odbyło się 12 grudnia 2016 r. została

oddziaływania urządzenia, obejmując w uzasadnionych

uchwalona nowa wersja Standardu „przesyłowego” zaleca-

przypadkach całą nieruchomość.”

na do stosowania od 1 stycznia 2017 r. (KSWS – Określanie Kilka uwag na temat dotychczasowego rozumienia sze-

wartości służebności przesyłu i wynagrodzenia za jej ustanowienie oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie

rokości stref i naszej w tym roli – głównie jako biegłych są-

z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych).

dowych.

Wydaje się, że poprawiony Standard jest krokiem na-

Podstawowym problemem w sprawach dotyczących

przód jeżeli chodzi o zasady określania wartości służeb-

urządzeń przesyłowych jest brak przejrzystych i jedno-

ności przesyłu – na pewno lepiej się go czyta. Od razu rzu-

znacznych zasad określania szerokości pasów służebności.

ca się w oczy brak wzorów oraz mniejsza liczba stron (10

Mój pogląd na ten temat był dotychczas następujący:

zamiast 17). Standard został dostosowany do aktualnego

granice pasa służebności przesyłu wyznaczały zakres tery-

orzecznictwa Sądu Najwyższego i uwag krytycznych. Zo-

torialny ograniczenia prawa własności. W pasie tym słu-

stały doprecyzowane zasady określania pasa służebności

żebność przesyłu miała charakter czynny (pas technolo-

przesyłu oraz określania wartości elementów odszkodo-

giczny) i charakter bierny (powierzchnia pasa służebności

wawczych, które mogą być składnikami wynagrodzenia

przesyłu). W pasie technologicznym (eksploatacyjnym) ist-

za ustanowienie omawianego prawa. Jasno stwierdzono,

niał przesył mediów, a także przedsiębiorca miał prawo do

że szkoda lokalizacyjna, nie powinna być częścią składo-

wykonywania czynności zapewniających prawidłową eks-

wą wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Dodane

ploatację urządzeń. Na całym pasie służebności przesyłu

zostały również nowe zapisy dotyczące określenia wartości

istniały ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości

służebności przesyłu w związku z jej wygaśnięciem, czy też

dla właściciela (np. zakaz uprawy wysokich drzew). Ogra-

z określeniem wartości nieruchomości obciążonej służeb-

niczenia mogą być również związane z ujemnym wpływem

nością przesyłu.

urządzenia na ludzi (np. przekroczony poziom natężenia pola elektromagnetycznego, przekroczony poziom hałasu). Wynagrodzenie za służebność przesyłu miało rekompen-

Podstawowym problemem w sprawach

sować uszczerbek nieruchomości na skutek ograniczenia

dotyczących urządzeń przesyłowych jest

prawa własności na obszarze całego pasa służebności przesyłu. Tak dotychczas rozumiany pas służebności przesyłu

brak przejrzystych i jednoznacznych zasad

był w istocie identyczny ze strefą oddziaływania urządze-

określania szerokości pasów służebności.

nia, która powinna być wprowadzona do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dotychczas jednak rozróżnialiśmy pas eksploatacyj-

Sporo emocji wzbudza z pewnością punkt 3.6 standar-

ny od pasa służebności. Pas służebności to był problem

du w którym właściwie przesądzono, że pas służebności

prawny, a nie techniczny. Właściciel urządzeń powinien

jest tożsamy z pasem eksploatacyjnym urządzenia prze-

decydować o szerokości pasa eksploatacyjnego, bo to za-

syłowego. Standard nie może tworzyć czy interpretować

gadnienie o charakterze technicznym i to przedsiębiorca

prawa – powinien możliwie wiernie odzwierciedlać orzecz-

przesyłowy wie najlepiej ile mu potrzeba do obsługi urzą-

nictwo, które w ostatnim okresie opowiedziało się w więk-

dzeń i ich bezpiecznego użytkowania. Natomiast pas słu20


Praktyka wyceny

żebności, co do zasady był równy obszarowi oddziaływania

niż ten za który chce zapłacić; wie też, że bez urządzeń

linii i tylko w niektórych przypadkach (grunty rolne) był

nieruchomość jest warta o wiele więcej, ale w procesie usta-

utożsamiany z pasem eksploatacyjnym urządzenia. Wła-

lania wynagrodzenia broni swoich interesów.

dze lokalne nie mogły ustalać szerokości pasa służebno-

Rzeczoznawcy majątkowi oraz biegli sądowi z zakresu

ści, bo ten jest ustalany indywidualnie w okolicznościach

wyceny nie są uprawnieni do samodzielnego ustalania pa-

konkretnej nieruchomości przez sąd albo zainteresowane

rametrów obszarów (stref) oddziaływania urządzeń i pa-

strony. To co ustanawiała gmina w planie zagospodaro-

sów służebności przesyłu. W punkcie 1.8. standardu czy-

wania to obszar oddziaływania linii (inne określenia: pas

tamy: „Rzeczoznawca majątkowy, jeżeli nie posiada wiedzy

ograniczonego użytkowania, pas ochronny). Natomiast to,

specjalnej, nie powinien ustalać parametrów stref oddzia-

co proponował zwykle biegły specjalista w danej branży to

ływania urządzeń i pasów służebności przesyłu. W tym

był pas eksploatacyjny. Mając określony pas eksploatacyjny

wypadku rzeczoznawca powinien zwrócić się o ustalenie

i pas oddziaływania np. odpowiednio 6m i 30m – to sąd

stosownych parametrów do sądu, a w wypadku sporządze-

powinien zdecydować o szerokości pasa służebności. Jeśli

nia wyceny poza postępowaniem sądowym – do zlecenio-

nieruchomość miała charakter budowlany, to staraliśmy

dawcy lub do właściwego przedsiębiorcy przesyłowego.”

się jako biegli, by pas służebności był równy obszarowi

W postępowaniu sądowym parametry obszarów od-

oddziaływania np. orzeczenie SN z dnia 14 listopada 2013

działywania urządzeń oraz pasów technologicznych po-

r., sygn. II CSK 69/2013 (zapłata za całą strefę ochronną

winni ustalać biegli, będący specjalistami w dziedzinie

– obszar oddziaływania gazociągu). Tej decyzji nie powi-

poszczególnych urządzeń. Najczęściej przyjmuje się także,

nien podejmować biegły energetyk czy geodeta – z powodu

że to biegły geodeta (który dysponuje wiedzą specjalną nie-

braku wiadomości specjalnych w tej kwestii. Najlepiej jeśli

zbędną dla wytyczenia pasa oraz dokonania precyzyjnych

podejmował ją sąd – na podstawie analizy i opinii biegłego

ustaleń w zakresie jego powierzchni) powinien wyznaczać

rzeczoznawcy majątkowego (prawidłowość opinii biegłego sąd może ocenić konfrontując ją z zapisami KSWS).

Przedsiębiorca najczęściej wie, że sieć przesyłowa na nieruchomości wymaga korzystania z pasa szerszego niż ten, za który on sam chce zapłacić.

Zwróćmy uwagę na wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu I Wydział Cywilny, z 30 grudnia 2014 roku, Sygn. akt I C 1127/12, który w uzasadnieniu pisze, że pas bezumownego korzystania powinien być szerszy od rzutu linii, a biegły w zakresie energetyki nie jest potrzebny, z uwagi na brak wiążących przepisów w tym zakresie (jest to rozstrzygnięcie odmienne co do biegłego specjalisty). Wielu przedsiębiorców przesyłowych uważa, że nie ma nawet pasa eksploatacyjnego, a należy płacić jedynie za rzut © Aleksander Wolski

urządzeń na gruncie oraz, że właścicielowi nie przysługuje rekompensata z tytułu obniżenia wartości na szerszej powierzchni. Przedsiębiorca najczęściej wie, że sieć przesyłowa na nieruchomości wymaga korzystania z pasa szerszego 21


powierzchnię stref. Sporządzenie mapy przedstawiającej

łej, zajął się kwestią pasów służebności dla gazociągów

przebieg pasa służebności przesyłu i obliczenie jego po-

wybudowanych przed 12 grudnia 2001 r. i stwierdził, że

wierzchni stanowi wykonywanie samodzielnej funkcji

pas służebności przesyłu dla takich gazociągów nie po-

zawodowej w dziedzinie geodezji i kartografii (art. 42 ust.

krywa się ze strefą kontrolowaną (strefa kontrolowana nie

2 pkt 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), do czego

ma znaczenia dla określania szerokości pasa służebności

niezbędne jest posiadanie uprawnień zawodowych (geo-

przesyłu). Zachęcam do pełnej lektury uchwały, z uwagi na

dety). Ale zwróćmy uwagę, że biegły geodeta nie powinien

bardzo dobrze przygotowane uzasadnienie. SN podkreślił,

określać szerokości pasa służebności – w tym zakresie

iż co do zasady właściciel nieruchomości powinien poszu-

wytyczne powinien podać mu sąd na podstawie własnej

kiwać rekompensaty za ograniczenie własności w zakre-

wiedzy, stanowisk stron albo wniosków wynikających

sie strefy kontrolowanej na podstawie przepisów ustawy

z uprzednio przeprowadzonych dowodów z opinii innych

o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – przed

biegłych. Biegli geodeci także nie posiadają bowiem wie-

wybudowaniem gazociągu należało bowiem uchwalić sto-

dzy specjalnej pozwalającej na wydanie opinii w zakresie

sowne zapisy w miejscowym planie zagospodarowania

szerokości pasa – bo to wymaga wiadomości o zasadach

przestrzennego, albo uzyskać decyzję o lokalizacji inwe-

eksploatacji urządzenia przesyłowego oraz jego wpływu na

stycji celu publicznego. Z dalszych rozważań Sądu wynika,

możliwość korzystania z nieruchomości zgodnie z prze-

że uszczerbek (utrata wartości) nie podlegający wyrów-

znaczeniem.

naniu poprzez art. 36 u.p.z.p może podlegać wyrównaniu poprzez wynagrodzenie za służebność przesyłu. Dla

Zmiana podejścia do tej sprawy – w orzeczeniach sądo-

urządzeń wybudowanych po roku 1995 odszkodowanie za

wych i zmienionym standardzie.

ograniczenia w strefie kontrolowanej powinna wypłacić gmina (dla urządzeń wybudowanych wcześniej gmina nie

i szybko podchwyconym przez sądy (choć dla właścicieli

może, z powodu braku odpowiednich przepisów). Oczywi-

gruntów niekorzystnym) służebność najczęściej jest usta-

ście kwestia uzyskania tej rekompensaty od gminy to od-

nawiana w pasie zawężonym. Sąd Najwyższy w uchwale

rębny i złożony problem, którego tu nie chcę rozwijać. Jeśli

SN CZP88/15 z 11 grudnia 2015 r., odpowiadając na py-

nikt nie zapłaci właścicielowi za utratę wartości jego nie-

tanie prawne zadane przez Sąd Okręgowy w Bielsku-Bia-

ruchomości, spowodowaną brakiem możliwości zabudowy

© Aleksander Wolski

Zgodnie z najnowszym orzecznictwem SN, chętnie

22


Praktyka wyceny

w strefie kontrolowanej – to może warto sprawę skierować

obecnych na szkoleniu miała dotąd nieco inny pogląd na

do Trybunału w Strasburgu. Uchwała ta dotyczy wpraw-

tę sprawę. Ponieważ tylko część członków naszego Stowa-

dzie gazociągów, ale można ją rozumieć rozszerzająco.

rzyszenia obecna była na szkoleniu – przybliżę temat.

W obecnej sytuacji, która wiąże służebność przesyłu z wąskim pasem, ja jako biegły sądowy nie będę już tracił czasu i energii na przekonywanie sądu, że pas służebno-

Komisja Standardów postuluje konieczność

ści powinien być szerszy od pasa eksploatacyjnego (równy

zmiany prawa w zakresie nieruchomości zajętych

strefie oddziaływania urządzenia) – choć wcześniej propo-

pod drogi – Zarząd PFSRM wystąpi w tej sprawie

nowałem ten szerszy pas. Będę natomiast argumentował,

do właściwego Ministra.

że szerokość pasa służebności nie jest jedynym czynnikiem determinującym wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu. Szerokość pasa służebności ma oczywisty wpływ na wysokość wynagrodzenia za współkorzystanie przed-

Definicję pojęcia „stanu nieruchomości” (do której zdą-

siębiorcy w tym pasie; nie powinna mieć jednak wpływu

żyliśmy się już przywiązać) znamy z ustawy o gospodarce

na część odszkodowawczą wynagrodzenia. Utrata wartości

nieruchomościami. Natomiast w postępowaniach o po-

nieruchomości zależy przecież nie od tego, jaką szerokość

dział majątku wspólnego we wszystkich sprawach działo-

mają samochody przedsiębiorcy przesyłowego ani też od

wych, szeroko rozumianych (zniesienie współwłasności,

częstotliwości ich wjazdu na działkę, a od tego, że jakaś

dział spadku, podział majątku wspólnego) – użyte pojęcie

część nieruchomości nie może być zagospodarowana zgod-

„stan nieruchomości (majątku)” powinniśmy rozumieć

nie z jej przeznaczeniem. A to już domena rzeczoznawców

jako jego „skład” w dacie ustania wspólności majątkowej

majątkowych. To jak duża to część, zależy od powierzchni

lub dacie otwarcia spadku (dacie śmierci spadkodawcy) –

strefy wyłączonej z zabudowy, czyli strefy kontrolowanej

czyli co wchodzi w skład tego majątku. Natomiast powin-

oraz sposobu posadowienia sieci przesyłowej. Zachęcam

niśmy uwzględnić zmiany stanu i ich skutek (powodujące

więc by nie szacować utraty wartości nieruchomości tylko

zmniejszenie lub wzrost wartości nieruchomości) na datę

w ustalonym wąskim pasie służebności.

działu – w szczególności: przeznaczenie nieruchomości, skutki dokonywanego podziału i ewentualne obciążenia pomniejszające wartość rzeczywistą, w tym ograniczone

obecna sytuaca wiąże służebność przesyłu

prawa rzeczowe (Postanowienie SN – Izba Cywilna z 27

z wąskim pasem, niewątpliwym jest, że pas

sierpnia 1979 r. III CRN 137/79, Postanowienie SN z 16 marca 1994 r. II CRN 31/9 i inne). Wartość określamy we-

służebności powinien być szerszy od pasa

dług cen rynkowych z chwili orzekania o podziale majątku

eksploatacyjnego.

wspólnego. Na zakończenie zasygnalizuję długo oczekiwany, projektowany właśnie standard: „Wycena nieruchomości dro-

Oczywiście daleko do ostatecznego rozstrzygnięcia tej

gowych” (aktualnie projekt z 13.03.2017 r. skierowany do

kwestii – chciałem tylko wskazać na ewolucję moich poglą-

II etapu konsultacji). Projektowany standard jest krótki

dów w tej sprawie i zachęcić do dalszej dyskusji.

i rzeczowy – odpowiada na większość wątpliwości, które mamy od lat przy wycenach tzw. „nieruchomości drogo-

Pojęcie „stanu nieruchomości” w sprawach dotyczących

wych”. Po ostatecznym zatwierdzeniu – z pewnością ułatwi

podziału majątku

nam wykonywanie wycen dla tych celów i obronę naszych

Ta sprawa została rozwinięta na szkoleniu z Panem

operatów. Jednocześnie Komisja Standardów postuluje ko-

Zdzisławem Małeckim w dniach 28.02 – 1.03.2017 r. „Wy-

nieczność zmiany prawa w zakresie nieruchomości zaję-

brane czynności rzeczoznawcy majątkowego.” i także doty-

tych pod drogi – Zarząd PFSRM wystąpi w tej sprawie do

czy głównie biegłych sądowych. W chwili poruszenia tego

właściwego Ministra.

tematu, głośny szmer na sali wskazał, że znaczna część 23


© Aleksander Wolski

Zużycie techniczne Grzegorz Motyl

Część 1 Podstawowe informacje o budynkach – podział na elementy konstrukcyjne, elementy wykończeniowe i elementy wyposażenia.

E

lementy konstrukcyjne to

Fundamenty

Brak takiego rozpoznania był przy-

części budynku, których za-

Fundamenty – element kon-

czyną wielu katastrof budowlanych,

sadniczym zadaniem jest

strukcyjny budynku, którego pod-

a powstałe straty wielokrotnie prze-

przenoszenie obciążeń. Ele-

stawowym zadaniem jest bezpieczne

kraczały koszt przeprowadzenia ba-

menty konstrukcyjne współpracu-

przeniesienie obciążeń działających

dań.

jące w przenoszeniu obciążeń sta-

na obiekt budowlany, na podłoże

Przydatności gruntów dla po-

nowią konstrukcję nośną budynku.

gruntowe. Prawidłowe oddziaływa-

trzeb budowlanych zależy przede

Rozróżniamy tu:

nie układu fundament – podłoże

wszystkim od ich zdolności do prze-

-- Fundamenty

gruntowe wymaga rozpoznania ro-

noszenia obciążeń. Najlepsze grun-

-- Ściany (konstrukcyjne)

dzaju i stanu gruntu w miejscu posa-

ty do posadowień bezpośrednich to

-- Stropy i schody

dowienia, szczególnie przy budowie

skały lite, żwiry, zagęszczone piaski,

-- Dach (stropodach)

dużych i odpowiedzialnych budowli.

zwłaszcza gruboziarniste oraz zwię-

24


Wiedza o budynkach

a nie wypełnia ich, można porów-

na zmiany spowodowane przema-

nać z człowiekiem nierozsądnym,

rzaniem i obiekty mogą być posado-

który dom swój zbudował na pia-

wione niezależnie od granicy prze-

sku. Spadł deszcz, wezbrały potoki,

marzania, z uwzględnieniem jedynie

zerwały się wichry i rzuciły się na

wypierania gruntu przez fundament.

ten dom. I runął, a upadek jego był

Natomiast w gruntach ilastych i py-

wielki”. (Ewangelia wg św. Mateusza

lastych wskutek kapilarnego pod-

7,24-7.27)

ciągania wody tworzą się soczewki

O wyborze sposobu posadowie-

lodu powodujące pęcznienie gruntu

nia decyduje również jego głębokość,

i wypieranie posadowionych na nim

która z kolei zależna jest od:

konstrukcji. Na głębokość osadzenia

-- głębokości przemarzania gruntu,

ma także wpływ nośność gruntu.

-- nośności podłoża,

Zbyt płytkie posadowienie powoduje

-- warunków hydrogeologicznych,

możliwość znacznych osiadań, a tak-

-- wymagań konstrukcyjnych i użyt-

że deformacji na skutek wypierania

kowych budowli.

gruntu spod fundamentu. Im głębiej

Głębokość przemarzania gruntu

jest osadzony fundament, tym praw-

w Polsce jest zróżnicowana i w zależ-

dopodobieństwo wystąpienia zjawi-

ności od strefy klimatycznej wynosi

ska wypierania będzie mniejsze (ru-

(minimalna głębokość posadowienia

chowi gruntu przeciwdziała ciężar

na gruntach spoistych):

gruntu leżącego powyżej poziomu

-- 0,8m – zachodnia część Polski,

posadowienia) i tym większe obcią-

-- 1,0m – centralna i południowa

żenia może przejąć grunt (im głębiej

część Polski,

tym jest bardziej zagęszczony).

-- 1,2m – wschodnia część Polski

Generalnie fundamenty z uwagi

oraz wszystkie miejsca powyżej 500

na sposób przekazywania obciążenia

złe (twardoplastyczne), gliny i iły.

m npm,

z budowli na podłoże gruntowe dzie-

Natomiast grunty nienośne to grun-

-- 1,4m – północno-wschodnia część

limy na fundamenty bezpośrednie

ty organiczne (namuły, torfy) oraz

Polski (Suwałki, Ełk).

i pośrednie.

grunty spoiste miękkoplastyczne i grunty nasypowe. Wiedza ta znana była już starożytnym o czym świadczy chociażby jakże znamienna i wymowna przypowieść ewangeliczna o dobrej i złej budowie: „Każdego więc, kto tych słów moich słucha i wypełnia je, można porównać z człowiekiem roztropnym, który dom swój zbudował na skale. Spadł deszcz, wezbrały po-

Fu nda ment y bezpośred nie

podłoże gruntowe wymaga rozpoznania rodzaju i stanu gruntu, Brak takiego rozpoznania był przyczyną wielu katastrof budowlanych, których straty wielokrotnie przekraczały koszt przeprowadzenia badań.

toki, zerwały się wichry i uderzyły

przekazują obciążenia na podłoże gruntowe wyłącznie poprzez dolną powierzchnię zwaną podstawą. Często fundamenty te spoczywają na specjalnie przygotowanej warstwie z chudego betonu, żwiru albo piasku, która służy do wzmocnienia gruntu w poziomie posadowienia lub do wymiany słabego miejscami gruntu rodzimego. Podział fundamentów bezpośrednich z uwagi na ich kształt i kon-

w ten dom. On jednak nie runął, bo

strukcję jest następujący:

na skale był utwierdzony. Każde-

Skały i grunty sypkie (żwiry, pia-

go zaś, kto tych słów moich słucha,

ski gruboziarniste) są mało wrażliwe 25

-- ławy fundamentowe (murowane, betonowe, żelbetowe),


-- stopy fundamentowe (murowane,

stępnym do bezpośrednich oględzin

robót fundamentowych. Typowym

betonowe, żelbetowe),

w procesie wyceny. Jednakże o pracy

błędem w przypadku gdy wykop

-- fundamenty rusztowe (układ krzy-

podłoża gruntowego i fundamentów,

został wykonany za głęboko, jest

żujących się i połączonych ze sobą

często świadczy stan pozostałych ele-

wypełnianie miejsc przegłębionych

ław fundamentowych),

mentów konstrukcyjnych budynku.

luźno usypanym gruntem zamiast

-- płyty fundamentowe,

Zarysowania ścian konstrukcyjnych

chudym betonem lub podsypką z za-

-- skrzynie fundamentowe.

z reguły wynikają z niewłaściwej

gęszczonego żwiru lub tłucznia.

Fundamenty pośrednie przeka-

pracy układu fundament – podłoże

zują obciążenia z budowli na niżej

gruntowe. Równomierne osiadanie

zalegające warstwy nośne poprzez

gruntu pod budynkiem nie wpro-

przykładem przekraczania

dodatkowe elementy wprowadzone

wadza do konstrukcji dodatkowych

lub uformowane w gruncie w postaci

przeciążeń, nie jest więc niebezpiecz-

okresu trwałości technicznej

np. pali, studni czy kesonów. Na gór-

ne. Natomiast nierównomierne osia-

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów fundamentów w zależności od rodzaju użytych materiałów przedstawia tabela:

Rodzaj fundamentów

Trwałość w latach

jest Kamienica mieszczańska z końca XVIII wieku. Fundamenty, ściany piwnic i sklepienia kolebkowe tego budynku wykonane z kamienia

Min

Max

Ceglane

70

150

łamanego nie wykazują utraty

Kamienne

120

200

Betonowe i żelbetowe

200

300

cech wytrzymałościowych.

nych końcach tych elementów ukła-

dania zawsze powodują przeciążenia

Istnieje również szereg przyczyn,

da się potem właściwy fundament,

konstrukcji, których wartość zależy

które powodować mogą ruchy pod-

który połączy się z budowlą.

od różnicy osiadań. Jest to efektem

łoża już po wzniesieniu budynku.

Do przedstawionych okresów

niejednorodności podłoża, które po-

Zachowanie normowej głębokości

trwałości należy podchodzić z pew-

wstać mogą w trakcie wykonywania

posadowienia wyklucza w zasadzie

ną rezerwą. W rzeczywistości są one często przekraczane i to znacznie. Jako przykład można podać budynek Kamienicy mieszczańskiej w Częstochowie przy ul. Mirowskiej pochodzącej z końca XVIII wieku. Fundamenty, ściany piwnic i sklepienia kolebkowe tego budynku wykonane z kamienia łamanego nie wykazują widocznych oznak utraty cech wytrzymałościowych mimo, że okres ich trwałości technicznej już minął. Ustalenie stopnia zużycia w oparciu o teoretyczne okresy trwałości może być obarczone znacznym błędem. W szczególności dotyczy to właśnie fundamentów, które z reguły są elementem obiektu zakrytym i niedo-

Rysunek poniżej jest ilustracją układu zarysowań ścian murowanych: a – od nadmiernego osiadania naroża budynku spowodowanego soczewką słabego gruntu; b – od nadmiernego osiadania naroża budynku spowodowanego obciążeniem podłoża od nowo wzniesionego budynku; c – od nadmiernego osiadania środkowej części ściany spowodowanego soczewką słabego gruntu; d – od pęcznienia gruntu wysadzinowego pod środkową częścią ściany. 1 – grunt nośny; 2 – soczewka gruntu słabego; 3 – budynek istniejący; 4 – budynek nowo wzniesiony; 5 – obszar nakładania się naprężeń w gruncie; 6 – obszar pęcznienia gruntu (tworzenie się wysadziny).

26


Wiedza o budynkach

ruchy budynku związane z przema-

szych od poziomu posadowienia

-- ściany osłonowe – przenoszą je-

rzaniem gruntu, często jednak zda-

istniejącej zabudowy wystąpić może

dynie obciążenie ciężarem własnym

rzają się przypadki niezachowania

wypieranie gruntu spod istniejących

(pełniące zadania przegród izolacyj-

tych reguł. Szczególnie jeśli grunt

fundamentów.

nych pomiędzy pomieszczeniami

pod budynkiem jest niejednorodny i ma w niektórych częściach zwięk-

albo pomiędzy atmosferą zewnętrzŚciany

ną a pomieszczeniami).

szoną zdolność podciągania kapi-

Ściany – przegrody pionowe

Następna klasyfikacja ścian wy-

larnego wody, wówczas pod funda-

wydzielające przestrzeń budynku

nika z użytych do ich wznoszenia

mentami tworzyć się mogą soczewki

(ściany zewnętrzne) lub dzielące bu-

materiałów:

lodu analogiczne do wysadzin na

dynek na poszczególne części (ściany

-- ściany murowane,

drogach, wypierające nierównomier-

wewnętrzne).

-- ściany drewniane, -- elementy ścienne prefabrykowane.

nie budynek ku górze i powodujące związane z tym zjawiskiem zarysowania i uszkodzenia.

na jest powszechnie w budownictwie

zależy od UŻYTYCH

indywidualnym, natomiast elementy

Częstą przyczyną nierównomiernych osiadań istniejących obiektów są zmiany warunków posadowienia, związane z trwałymi zmianami poziomu wody gruntowej. Osuszanie powoduje przejście gruntu do nowe-

Pierwsza i druga grupa stosowa-

Wytrzymałość ŚCIANY materiałów BUDOWLANYCH i od wytrzymałości użytej do murowania zaprawy.

prefabrykowane mają zastosowanie w systemach budownictwa uprzemysłowionego. Ściany murowane (mury) to kamienie, cegły, pustaki i bloczki ułożone w sposób zabezpieczający

go stanu równowagi i jest związane na ogół z osiadaniem fundamentów

Ściany zewnętrzne stanowią

stateczność konstrukcji, zespolone

(działa tu znane wszystkim prawo

przegrody izolujące wnętrze bu-

zaprawą. Konstrukcje murowe cha-

Archimedesa). W warunkach gę-

dynku od wpływów zewnętrznych

rakteryzują się stosunkowo dużą wy-

stej zabudowy częste są przypadki

(zjawiska atmosferyczne, hałas), na-

trzymałością na ściskanie, natomiast

zarysowań budynków istniejących,

tomiast ściany wewnętrzne dzielą

niską wytrzymałością na rozciąganie

spowodowane dodatkowym ob-

budynek na pomieszczenia odpo-

(zginanie) i ścinanie. Wytrzymałość

ciążeniem gruntu obiektami nowo

wiednio do zaplanowanej dla nich

ta zależy od dwóch czynników wpły-

wznoszonymi. Obciążenie sąsiadu-

funkcji.

wających zasadniczo na wytrzyma-

jącej z istniejącym fundamentem

Inny ogólny podział ścian:

łość muru: od wytrzymałości mate-

powierzchni powoduje nakładanie

– ściany nośne – przenoszące ob-

riałów ściennych (kamienie, cegły,

się naprężeń w gruncie pod funda-

ciążenia ciężarem własnym oraz

pustaki) i od wytrzymałości użytej

mentem i wzrost osiadań.

obciążenia z pozostałych elementów

do murowania zaprawy. Ważnym

budynku (schody, stropy, dach) na

warunkiem wpływającym na no-

fundament;

śność muru jest spełnienie wymagań

Ruchy budynku wywołane mogą być również obciążeniem jego sąsiedztwa nasypami ziemnymi (nasypy linii komunikacyjnych, nasypy z wykopów itp.), a także naruszeniem równowagi przez wykonanie

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów ścian w zależności od rodzaju użytych materiałów przedstawia tabela poniżej:

Rodzaj ścian

Trwałość w latach

wykopów. Ruchy może powodować

Min

Max

nie tylko niedopuszczalne wykona-

Drewniane szkieletowe

25

40

nie wykopów w zbyt małej odległo-

Drewniane z bali

50

70

ści i jednocześnie poniżej poziomu

Murowane z cegły

130

150

posadowienia obiektu istniejącego.

Murowane betonu komórkowego

30

50

Nawet w przypadku wykopów płyt-

Monolityczne żelbetowe

150

200

27


dotyczących prawidłowego wykona-

-- sklepienia odcinkowe (stropy od-

nieje wiele odmian lokalnych tych

nia, na które składa się zachowanie

cinkowe Kleina) – jest to sklepienie

stropów, także w zależności od uży-

właściwego wiązania elementów

łukowe o niewielkiej krzywiźnie.

tych materiałów. Ich reprezentantem

w murze, staranne wypełnienie spo-

Stosuje się je przeważnie nad piw-

jest strop DZ-3. Składa się on z żel-

in zaprawą, utrzymanie poziomu po-

nicami. Sklepienia te opierają się na

betowych prefabrykowanych żeber

szczególnych warstw i pionu na całej

odpowiednio przyciętym gnieździe

oraz z pustaków wypełniających.

wysokości ściany.

w murze oraz belkach stalowych;

Innym rodzajem stropów prefabry-

-- płyty Kleina – wykonywane są

kowanych są stropy staloceramiczne.

z cegieł pełnych lub dziurawek,

Posiadają one żebra nośne w postaci

Stropy – przegrody poziome od-

zbrojone bednarką lub prętami sta-

przestrzennej kratowniczki z okła-

gradzające poszczególne kondygna-

lowymi. Oparcie podobnie jak dla

dziną z kształtek ceramicznych two-

cje budynku.

stropów odcinkowych stanowią bel-

rzących łącznie z ceramicznym wy-

ki stalowe.

pełnieniem pustakami jednorodną,

Stropy

Pełnią następujące funkcje: -- przeniesienie obciążeń własnych

Następny rodzaj stropów to stro-

dolną powierzchnię stropu. Przed-

i użytkowych (w tym również od

py żelbetowe. Stropy te odznaczają

stawicielem tej grupy są stropy Fert.

ścianek działowych),

się dużą wytrzymałością i ogniood-

Podobne pod względem konstrukcji

-- usztywnienie budynku na siły po-

pornością. Wadą tych stropów jest

są stropy typu Teriva, z tym że za-

ziome (obciążenie wiatrem) i prze-

konieczność stosowania deskowań

równo belki jak i pustaki wypełnia-

niesienie ich na ściany konstrukcyj-

i rusztowań przy jednoczesnym be-

jące wykonane są z żużlobetonu.

ne, a następnie na fundamenty,

tonowaniu „na mokro”.

-- zapewnienie izolacji cieplnej i dźwiękowej.

Omawiając rodzaje stropów

Stropy gęstożebrowe są to stropy

nie można pominąć najstarszych

o rozstawie żeber mniejszym od 90

konstrukcji, znanych już w czasach

Podział stropów w zależności od

cm z wypełnieniem przestrzeni mię-

starożytnych – sklepień, obecnie

rodzaju zastosowanych materiałów:

dzy żebrami, skrzynkami, pustaka-

praktycznie niestosowanych w swej

stropy drewniane,stropy betonowe,

mi, blokami.

tradycyjnej formie, ale często wy-

stropy żelbetonowe, stropy cera-

Typowym przykładem jest strop

stępujących w starszych budynkach

Ackermana powszechnie stosowany

mieszkalnych i użytkowych. Skle-

W dawnym budownictwie naj-

w budownictwie mieszkalnym. Wy-

pienia to konstrukcje podlegają-

bardziej rozpowszechnione były

konany jest z pustaków ceramicz-

ce prawie wyłącznie naprężeniom

stropy drewniane, z uwagi na ła-

nych, których dolne części tworzą

ściskającym. Dawniej elementami

twość ich wykonania i stosunkowo

jednolite podłoże ceramiczne pod

tworzącymi sklepienia były kliny

niskie koszty. Ze względu na możli-

tynk.

kamienne ograniczone od dołu po-

miczne, stropy staloceramiczne.

wość porażenia drewna przez grzyb,

Stropy prefabrykowane składają

wierzchnią podniebną, a od góry

nie należy stosować ich nad piwnica-

się z elementów drobnowymiaro-

grzbietową. Ze względu na kształt

mi lub innymi wilgotnymi lub mało

wych. Są one montowane na budo-

podniebienia rozróżnia się sklepie-

przewiewnymi pomieszczeniami.

wie bez deskowań i rusztowań. Ist-

nia łukowe (odcinkowe, półkoliste,

Wadą ich jest także mała ogniotrwałość i mała sztywność. Kolejnym rodzajem stropów są stropy ceramiczne. Do tej grupy za-

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów stropów w zależności od rodzaju użytych materiałów przedstawia tabela poniżej.

Rodzaj stropów

Trwałość w latach

liczamy sklepienia stropowe i płyty

Min

Max

z różnego rodzaju cegieł pełnych

Ceglane

100

130

i pustakowych. W zależności od

Sklepienia kamienne

120

200

kształtu powierzchni rozróżnia się

Drewniane

45

80

stropy:

Żelbetowe monolityczne i prefabrykowane

130

150

28


© Aleksander Wolski

Wiedza o budynkach

eliptyczne, paraboliczne, koszowe

drewnianej stropu w sprzyjających

pu daje okres jego wykonania. I tak

i ostrołukowe). Ponadto są stosowa-

warunkach przekracza nawet 150 lat.

przed I wojną stosowano prawie

ne sklepienia łukowe o podwójnej

Jako przykład można przedstawić

wyłącznie stropy drewniane i stro-

krzywiźnie (klasztorne, krzyżowe

budynek w Częstochowie przy zbie-

py na belkach stalowych (Kleina),

i beczkowe) oraz sklepienia złożo-

gu ul. Siedmiu Kamienic i Barbary

natomiast stropy żelbetowe (na ogół

ne, stanowiące połączenia kilku

gdzie strop belkowy nagi (z wyryty-

w postaci stropów skrzynkowych)

rodzajów z wymienionych wyżej.

mi na belkach nazwiskami fundato-

należały do rzadkości. W okresie

W budownictwie mieszkaniowym

rów i datą wykonania 1850 r.) zacho-

międzywojennym upowszechniły się

ogólnym stosowane najczęściej były

wany jest w doskonałym stanie (bez

stropy ceramiczne, szczególnie strop

sklepienia odcinkowe i półkoliste.

widocznych ugięć).

Ackermana, a także wprowadzono

Podobnie jak dla fundamentów

szereg stropów patentowych, na ogół

i konstrukcji murowych do przedsta-

zresztą o zrejonizowanym zasięgu

wionych w powyższej tabeli okresów

przy ocenie stopnia

trwałości należy podchodzić z re-

zużycia należy sprawdzać

zerwą. W rzeczywistości okresy te są często przekraczane i to znacznie. Szczególnie w przypadku konstrukcji drewnianej stan jej zachowania zależy przede wszystkim od warunków wilgotnościowych, w jakich się ona znajduje. Dlatego też, przy oce-

stan konstrukcji przede wszystkim w miejscach, w których istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zawilgoceń.

nie stopnia zużycia należy sprawdzać

zastosowania (często już z zastosowaniem belek żelbetowych prefabrykowanych). Wreszcie, jak wiadomo, w okresie powojennym dominują w budownictwie uprzemysłowionym stropy żelbetowe prefabrykowane; w pierwszym dziesięcioleciu głównie DMS i podobne, ostatnio zaś w postaci płyt stropowych prefabrykowanych większych rozmiarów,

stan konstrukcji przede wszystkim

Bardzo istotną informacją dla

oraz stropów gęstożebrowych pre-

w miejscach, w których istnieje

rzeczoznawcy dokonującego oglę-

fabrykowanych, natomiast stropy

prawdopodobieństwo wystąpienia

dzin obiektu jest ustalenie rodzaju

drewniane i Kleina spotkać można

zawilgoceń (stropy kuchni, łazienek).

występujących na obiekcie stropów.

w zasadzie jedynie w budownictwie

Natomiast trwałość konstrukcji

Wstępną orientację o rodzaju stro-

indywidualnym. O konstrukcji stro-

29


pów oraz położeniu belek głównych

linii styku elementów ściennych

nazywamy więźbą dachową. W skład

można się często zorientować już na

w budownictwie wielkoblokowym.

więźby wchodzą: krokwie, płatwie,

podstawie oględzin zewnętrznych,

Zarysowania takie wyglądają często

słupy, miecze, kleszcze i jętki. Ustrój

po takich oznakach, jak np. kotwie

bardzo groźnie, a nawet stanowić

nośny winien być wytrzymały, sta-

na fasadach budynku, wskazujące na

mogą realne zagrożenie (odpadanie

teczny i sztywny przestrzennie. Naj-

położenie drewnianych belek stropo-

tynków), jednak świadczą najczęściej

częściej do jego wykonania stosuje

wych, wygląd tynku sufitu wskazu-

o niewłaściwej konstrukcji budynku

się drewno sosnowe lub świerkowe,

jący charakterystycznym układem

z punktu widzenia estetyki, nie zaś

znacznie rzadziej drewno jodłowe,

rys czy smugami na tynku przebieg

wytrzymałości.

modrzewiowe lub liściaste. Kolejny rodzaj przekryć budynków to stro-

belek stropowych lub styki prefabrykatów, grubość stropu, itp. Szczegól-

Dachy i stropodachy

podachy. Tak nazywamy przekrycie

nie układ własnych rys tynków, jak

Dachem nazywamy przekrycie

płaskie lub krzywiznowe spełniają-

ich zabarwienie – dostarczyć może

budynku składające się z konstruk-

ce jednocześnie zadanie przekrycia

dodatkowych informacji potrzeb-

cji nośnej, pokrycia i ewentualnie

stropowego ostatniej kondygnacji

nych do oceny konstrukcji budyn-

z warstwy izolacji cieplnej. Ustrój

i funkcję dachu. Stosuje się je w bu-

ku, określenia stanu jej zachowania

nośny formuje zarys dachu i przeno-

dynkach, w których nie przewiduje

pod tynkiem itp. Zjawiska te bowiem

si obciążenia własne, śniegiem i wia-

się poddasza użytkowego.

zależą w dużym stopniu od rodzaju

trem na podpory, a pokrycie stano-

Stropodachy nieocieplane skła-

podłoża, na którym tynk jest poło-

wi właściwą osłonę izolacyjną przed

dają się tylko z konstrukcji nośnej

żony. Włoskowate rysy występują

wpływami atmosferycznymi. Uzu-

i pokrycia zabezpieczającego przed

często wzdłuż linii rozdzielających

pełnieniem dachów są urządzenia

opadami atmosferycznymi. Stropo-

różnego rodzaju podłoża. Można

do odpływu wody opadowej: rynny

dachy te spotykamy np. w wiatach,

więc często bez odkuć określić układ

i rury spustowe. Dach w zasadniczy

budynkach magazynowych itp.,

żeber i pustaków w stropach, układ

sposób kształtuje bryłę budynku

w których nieistotna jest temperatu-

i wymiary nadproży, rozstaw słupów

i dlatego jest jednym z ważniejszych

ra, ponieważ chroni on tylko przed

w murach itp. Specjalny rodzaj za-

elementów architektury. Jego forma

opadami atmosferycznymi.

rysowań tynków określa się mianem

wraz z nachyleniem połaci są uzależ-

Stropodachy ocieplone składają

pseudo rys. Są to zarysowania po-

nione od warunków klimatycznych,

się z konstrukcji nośnej, przepony

wstałe w miejscach, w których mię-

kształtu rzutu poziomego budyn-

izolacyjnej i pokrycia. Przeponę sta-

dzy dwoma sąsiadującymi elemen-

ku, rodzaju konstrukcji dachowej,

nowią przegrody, cieplna (izolacja

tami konstrukcyjnymi pokrytymi

czy przeznaczenia poddasza. Dachy

ciepłochronna) i przeciwwilgociowa

tynkiem wytworzyła się szczelina,

o stromych połaciach stosowane są

(paroizolacja), które musza być tak

nie wpływająca na warunki pracy

najczęściej w klimacie o dużych opa-

zaprojektowane, aby było utrzymy-

wytrzymałościowej lub nawet za-

dach deszczu i śniegu i odwrotnie da-

wane ciepło i uniemożliwione skra-

łożona przy projektowaniu. Należą

chy o małym nachyleniu stosowane

planie się pary wodnej lub wilgoci

tu przede wszystkim zarysowania

są na obszarach z małymi opadami.

w poszczególnych warstwach mate-

tynków, które nie zostały przecięte

Ustrój nośny dachów drewnianych

riałowych stropodachu.

w miejscach dylatacyjnych szczelin budynków, rysy wzdłuż górnej krawędzi ścianek działowych nie połączonych ze stropem, rysy wzdłuż

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów dachów w zależności od rodzaju użytych materiałów przedstawia tabela poniżej.

Rodzaj dachu

Trwałość w latach

styków prefabrykatów stropowych

Min

Max

występujące przy zjawisku „klawi-

Drewniany

50

75

szowania”, a także prawie zawsze

Stalowy

100

150

występujące zarysowania wzdłuż

Żelbetowa monolityczna i prefabrykowana

120

150

30


Wiedza o budynkach

Podobnie jak dla fundamentów

dasza i szczelnym pokryciu drewno

chować się dobrą wytrzymałością na

oraz konstrukcji murowych i stro-

takie ma trwałość zdecydowanie

ściskanie, zginanie, uderzenia i mieć

pów do przedstawionych w powyż-

przekraczającą podane w tabeli okre-

dobrą przyczepność do podłoża. Po-

szej tabeli okresów trwałości należy

sy żywotności. W nowych konstruk-

winny być trwałe, paroprzepuszczal-

podchodzić z rezerwą. W rzeczywi-

cjach dachowych stosuje się najczę-

ne, odporne na wilgoć i wodę, odpor-

stości okresy te są często przekracza-

ściej drewno odżywiczone, bardziej

ne na zanieczyszczenia z powietrza,

ne i to znacznie.

podatne na zniszczenie przez koro-

zmianę temperatury, szok termiczny,

zję biologiczną, szczególnie w stanie

powinny być też plastyczne.

Dach w zasadniczy sposób

nadmiernego zawilgocenia.

Tynki gipsowe otrzymywane są

Z pozostałych rodzajów przekryć

przez wymieszanie ze sobą gipsu

szczególną uwagę należy poświęcić

budowlanego, estrichgipsu, wypeł-

stropodachom (niewentylowanym),

niacza mineralnego i dodatków re-

gdyż mogą mieć wpływ na stan in-

gulujących własności zaprawy tyn-

nych elementów konstrukcyjnych.

karskiej np. metylocelulozy. Tynki

Konstrukcja żelbetowa stropodachu

gipsowe umożliwiają otrzymanie

pracuje w niekorzystnych warun-

bardzo równej i gładkiej powierzch-

kach, gdyż jest narażona na duże

ni. Stwarzają w pomieszczeniach

Żywotność dachów drewnianych

wahania temperatury (latem pokry-

mieszkalnych korzystny mikrokli-

w dużej mierze zależna jest od wyko-

cie z papy nagrzewa się prawie do

mat, dzięki zdolności regulacji wil-

nania szczelnego pokrycia. Drewno

100 C). Powstające siły poziome od

gotności powietrza. Charakteryzują

jako materiał organiczny podlega ko-

zmian termicznych i skurczowych

się krótkim czasem schnięcia, małą

rozji biologicznej. Korozja biologicz-

przenoszone są na ściany, do których

higroskopijnością, niewielkim opo-

na elementów budowlanych oznacza

przejęcia nie są one przygotowane.

rem dyfuzyjnym pary wodnej, do-

ich niszczenie pod działaniem or-

W efekcie pojawiają się poziome

brą izolacyjnością cieplną i wysoką

ganizmów żywych – grzybów oraz

zarysowania ścian zewnętrznych,

odpornością ogniową. Są jednak

owadów. Proces ten jest ściśle zwią-

świadczące o ścięciu muru, wystę-

mało odporne na wilgoć i dlatego

zany z wilgocią, która sprzyja roz-

pujące najczęściej nie w płaszczyź-

stosowane są wyłącznie wewnątrz

wojowi odpowiedzialnych za niego

nie styku stropodachu z murem, lecz

budynków. Przy zawilgoceniu wy-

organizmów.

nieco niżej. Wad tych nie posiadają

kazują znaczny spadek wytrzyma-

stropodachy wentylowane.

łości i zwiększenie odkształcalności.

kształtuje bryłę budynku i dlatego jest jednym z ważniejszych elementów architektury.

Zawilgocenie zazwyczaj powstaje na skutek: nieszczelności pokrycia, niesprawności systemu odprowadzania wód deszczowych (rynny, rury spustowe, obróbki blacharskie), dużej wilgotności pomieszczenia pod dachem oraz braku paroizolacji, nie-

o

E

Są mało odporne na uderzenia i polementy wykończeniowe to

wodują korozję niezabezpieczonych

materiały używane do osta-

elementów stalowych. Mogą wy-

tecznego wykończenia stanu

kazać nadmiernie duże pęcznienie

surowego budynku takie jak

w początkowych okresie wiązania

tynki, okładziny czy podłogi.

dostatecznej izolacyjności termicznej przegród zewnętrznych, braku wentylacji przestrzeni wewnętrznej

i twardnienia, co może mieć wpływ na zmniejszenie przyczepności do

Tynki i okładziny

podłoża. Wymagają najczęściej

Powłoki tynkowe stosowane są

stosowania skutecznych środków

jako zabezpieczenie ścian budynku

gruntujących na powierzchniach

W starych budynkach więźba

przed wpływami atmosferycznymi

kontaktu z tworzywami zawierają-

dachowa jest wykonana z drewna

oraz w celu poprawy estetyki budyn-

cymi cement, z uwagi na możliwość

iglastego żywicznego i poza natural-

ków, pełnią także funkcję ochronną

tworzenia się pęczniejących kryszta-

ną żywicą nie miała innych zabez-

i stanowią materiał wygładzający po-

łów etryngitu.

pieczeń. Przy dobrej wentylacji pod-

wierzchnię ścian. Tynki powinny ce-

dachu.

31

Tynki wapienne należą do naj-


względu na niewielką wytrzymałość zapraw wapiennych na ściskanie. Tynki wapienne stosuje się jako wyprawy wewnętrzne. Ich stosowanie na zewnątrz budynków, bez dodatków i domieszek podnoszących odporność na wpływy atmosferyczne, nie jest zalecane. Tynk gipsowo – wapienny jest to mieszanka gipsu budowlanego, wapna suchogaszonego lub ciasta wapiennego, piasku i wody, oraz ewentualnie środków opóźniających wiązanie. Dodatek wapna do zaprawy gipsowej redukuje zmiany objętości gipsu przy zmianach wilgotności, zmniejsza rdzewienie niezabezpieczonych antykorozyjnie elementów stalowych, polepsza urabialność i wpływa na opóźnienie wiązania zaprawy. Tynki wapienno – gipsowe w odróżnieniu od gipsowo-wapiennych mają w swym składzie © Aleksander Wolski

większą zawartość wapna suchogaszonego lub ciasta wapiennego. Charakteryzują się ładniejszym wyglądem i mają większą wytrzymałość mechaniczną niż tynki wapienne. częściej stosowanych tynków we-

zapewnienia dobrej przyczepności

Tynki te stosowane są na podłoża nie

wnętrznych. Głównymi składnikami

i należytego przylegania następnej

narażone na stałe działanie wilgoci.

zaprawy wapiennej są: wapno, piasek

warstwy tynku, obrzutkę pozostawia

Są one nakładane mechanicznie przy

i woda. Proporcje tych składników

się nie wyrównaną; grubość obrzut-

użyciu agregatów tynkarskich, a na-

ustala się każdorazowo, zależnie od

ki powinna wynosić średnio 4,00 –

stępnie zacieranych palcami gąbko-

gatunku wapna, jak również od ro-

5,00mm,

wymi. Tynki gipsowo-wapienne

dzaju użytego do zaprawy piasku.

-- narzut wapienny,

i wapienno-gipsowe łączą zalety obu

Tradycyjne tynki wykonywane są

-- gładź – wykonywana jest z zapra-

rodzajów spoiw.

z zapraw na bazie wapna powietrz-

wy bardziej tłustej niż narzut wa-

nego (ciasta wapiennego, wapna hy-

pienny.

dratyzowanego lub wapna palonego

Płyty gipsowo-kartonowe (suche tynki) – posiadają rdzeń gipsowy,

Tynki wapienne wykazują zdol-

obustronnie obudowany kartonem.

ność absorpcji wilgoci, zapewniając

Oba materiały są bezzapachowe, nie

korzystny dla mieszkańców mikro-

zawierają i nie wytwarzają żadnych

częściej z trzech warstw:

klimat wnętrz. Charakteryzują się

szkodliwych dla zdrowia substancji.

-- obrzutka – wykonana przez na-

także dużą paroprzepuszczalnością.

Płyty gipsowo-kartonowe są sto-

rzucenie na ścianę rzadkiej zapra-

Są jednak stosunkowo mało odpor-

sowane w budownictwie ze wzglę-

wy cementowo-wapiennej, w celu

ne na uderzenia i zarysowania, ze

dów technicznych oraz ekonomicz-

mielonego). Tynki wapienne składają się naj-

32


Wiedza o budynkach

nych. Wykorzystuje się je do ścian

stosowanej jako podkład lub war-

Tynki cienkowarstwowe, to wy-

działowych, sufitów podwieszo-

stwa gruntująca pod inne tynki.

prawy elewacyjne gr. 2-10 mm. Ich

nych, zabezpieczania konstrukcji

Zaprawa cementowa może stanowić

stosowanie było podyktowane ko-

nośnej budynku przed działaniem

obrzutkę pod niektóre tynki cemen-

niecznością zachowania przez sys-

ognia, przy remontach i moderni-

towo-wapienne. Tynki cementowe

temy ociepleń trwałej termoizolacji

zacjach wnętrz budynków oraz jako

słabo przepuszczają parę wodną, są

ściany. Dlatego opracowano tech-

tynki wewnętrzne. Płyty gipsowo-

trudno urabialne i charakteryzują się

nologię wytwarzania lekkich tyn-

-kartonowe można przyklejać do

dużym skurczem. Tynki cementowe

ków o optymalnych właściwościach

surowych ścian w budynkach nowo

wykonuje się z trzech warstw:

ochronno – dekoracyjnych. Z uwagi

wznoszonych, tworząc w ten spo-

-- obrzutka z rzadkiej zaprawy, tzw.

na fakt, iż tynki te przeznaczone są

sób tynki bardzo dobrej jakości, bez

gruntowanie,

na ściany zewnętrzne, muszą być za-

uciążliwych prac mokrych. Można

-- narzut,

bezpieczone przed działaniem wpły-

je stosować na ścianach mocno nie-

-- warstwa wierzchnia – wykonana

wów atmosferycznych: promienio-

równych, np. kiedy remontujemy

zwykle z zaprawy chudszej niż na-

wania słonecznego, deszczu, wilgoci,

pomieszczenie, a nałożenie tradycyj-

rzut.

śniegu, kwaśnych deszczów, wiatru,

nego tynku pochłonęłoby wiele pra-

Tynki cementowo-wapienne są

cy. Podłoże pod płyty powinno być

mieszaniną: cementu, wapna, piasku

starannie przygotowane jak w przy-

wody i są stosowane jako tynki ze-

Tynki mineralne bez dodatków

padku tynków gipsowych i gipso-

wnętrzne i wewnętrzne w pomiesz-

polimerowych, to klasyczne tynki

wo-wapiennych. Podczas układania

czeniach wymagających wypraw

cementowo-wapienne z dodatkami

płyt gipsowo-kartonowych należy

mocniejszych i odpornych na ude-

uszlachetniającymi. W ich składzie

pamiętać, aby płytę układać równo

rzenia, np. w magazynach, warszta-

często znajdują się: spoiwo mine-

z sufitem pozostawiając przy podło-

tach, sklepach. Tynki tego rodzaju są

ralne (cement portlandzki, wapno

dze szczelinę szerokości ok. 10 mm,

odporne na działanie wilgoci i wód

suchogaszone, wapno hydratyzowa-

a także aby układając ją na ścianie,

opadowych oraz charakteryzuje je

ne), wypełniacz mineralny o uziar-

nie klinować jej.

dobra wytrzymałość mechaniczna.

nieniu zgodnym z określoną krzywą

Tynki cementowe powstają

W tynkach cementowo-wapiennych

przesiewu krystalicznego i bezposta-

przez wymieszanie w odpowied-

trójwarstwowych obrzutkę wykonu-

ciowego, pigment mineralny światło

nim stosunku: cementu, drobnego

je się z rzadkiej zaprawy cementowej

– i alkalioodporny, środki pomoc-

kruszywa, wody oraz ewentualnych

lub cementowo-wapiennej. Ostatnią

nicze. Tynki mineralne mogą być

dodatków (np. uplastyczniających,

warstwę wykonuje się z zaprawy

wodoodporne, oddychające, (mieć

uszczelniających itp.). Stosowane są

wapiennej czystej lub z niewielkim

wymaganą infiltrację powietrza i pa-

w miejscach, gdzie wymagana jest

dodatkiem cementu. W miejscach

raprzepuszczalność), mrozoodpor-

od wyprawy duża wytrzymałość,

narażonych na zacinanie deszczu

ne, regulujące wilgotność, odporne

zwartość i szczelność, np. poni-

lub uszkodzenia tynku stosuje się

na spaliny i związki alkaliczne, nie-

żej poziomu terenu – jako warstwa

do narzutu większe ilości cementu

palne, niepęczniejące.

wyrównawcza pod hydroizolacje,

i wapna.

mechanicznych.

Tynki polimerowo-mineralne

w obszarze cokołu budynku, czy też w pomieszczeniach mokrych (kuch-

zmiany temperatury oraz czynników

to cienkowarstwowe tynki mineralTynki cienkowarstwowe

ne wysokiej jakości na bazie żywic

niach przemysłowych, łaźniach itp.),

W tej grupie możemy wyróż-

syntetycznych, uszlachetniaczy po-

w garażach podziemnych, ustępach.

nić: tynki mineralne bez dodatków

limerowych, wysokowartościowych

Tynki cementowe stosuje się wszę-

polimerowych, tynki polimerowo-

pigmentów nieorganicznych i pia-

dzie tam, gdzie konieczne jest uzy-

-mineralne, tynki silikatowo-krze-

sku. Tynki polimerowo-mineralne

skanie warstwy wodoszczelnej lub

mianowe, tynki polimerowe, tynki

stosowane są jako ochrona budowli,

mającej znaczną wytrzymałość, np.

silikonowe, tynki termoizolacyjne.

barwne wykończenie elewacji sta-

33


rych i nowych budynków, w celach

piennej (grubość obrzutki wynosi

-- ścięcie tynku, czyli wpływ pęcz-

dekoracyjnych, a także jako wypra-

ok. 4-5 mm). Warstwy izolacyjne są

nienia tynku (głównie przy tynkach

wa elewacyjna w systemie ociepleń

dostępne w gotowej suchej mieszan-

gipsowych, gipsowo-wapiennych

metodą lekką-mokrą. Tynki polime-

ce, w której ok. 81% objętości stano-

oraz płytach gipsowo-kartonowych),

rowo-mineralne są mrozoodporne,

wią granulki spienionego polistyre-

-- wykwity solne,

po związaniu są odporne na wodę,

nu, perlitu, keramzytu, a pozostała

-- pęcherze,

związki alkaliczne i spaliny, nie bu-

część to spoiwo mineralne (cement,

-- odpryski,

twieją, nie pęcznieją, oddychają, nie

wapno oraz dodatki). Tynki szla-

-- uszkodzenia mechaniczne.

są palne. Tynki polimerowo-mine-

chetne stanowią mieszankę na bazie

Wymienione uszkodzenia tyn-

ralne posiadają bardzo dobrą para-

spoiwa mineralnego gr. ok. 5-15 mm.

ków powstają wskutek niewłaściwego

przepuszczalność przy jednoczesnej

i niestarannego przygotowania pod-

wodoodporności. Tynki można na-

łoża (zanieczyszczenia), złego składu

nosić ręcznie lub mechanicznie za pomocą agregatu tynkarskiego. Tynki silikatowo-krzemianowe to mineralne masy tynkarskie na

uszkodzenia tynków powstają wskutek niewłaściwego lub niestarannego przygotowania podłoża, złego składu

bazie potasowego szkła wodnego.

masy tynkarskiej, dużej

W skład typowej masy tynkarskiej wchodzi: woda, środek dyspersujący, szkło potasowe (spoiwo mineralne), pigment mineralny alkalioodporny,

wilgotności, co może spowodować pęcznienie, a tym

środek przeciwspieniający, wypeł-

samym brak przyczepności

niacz mineralny, dyspersja polimeru

do podłoża, wybrzuszenia,

wielocząsteczkowego np. kopolimer

powstawanie pęcherzy.

akrylowo-styrenowy (spoiwo poli-

masy tynkarskiej, dużej wilgotności względnej powietrza (powyżej 70%, co w przypadku tynków gipsowych, gipsowo-wapiennych oraz płyt gipsowo-kartonowych może spowodować pęcznienie, a tym samym brak przyczepności do podłoża, wybrzuszenia, powstawanie pęcherzy). Powodem uszkodzeń tynków mogą być również nagłe i gwałtowne zmiany temperatury, co powoduje odpryski na tynku lub jego zarysowania i spękania. W wyniku skurczu tynków powstają zarysowania miejscowe

merowe), środek zagęszczający. Tynki polimerowe wykonywane

i regularne oraz spękania. W wyniku

są z mas zawierających jako jedyne

Podstawowe rodzaje uszkodzeń tyn-

dużej wilgotności w tynkach cienko-

spoiwo dyspersję wodną tworzywa

ków

warstwowych polimerowo-mineral-

wielkocząsteczkowego lub roztwór

Ocena stanu technicznego i stop-

nych i polimerowych może dojść do

tworzywa sztucznego w rozpuszczal-

nia zużycia tynków przeprowadzana

zawilgocenia tynku i wypłukania

nikach organicznych.

jest w oparciu o poniższą klasyfika-

spoiwa. W efekcie tynk obsypuje się

Tynki silikonowe wykonywane

cje uszkodzeń.

ze ściany z powodu znacznej utraty

są z mas, których spoiwem jest ży-

-- rysy włoskowate o szerokości do

przyczepności powierzchniowej.

wica metylosilikonowa.

0,10mm,

Zarysowania – szerokości 0,10-

Tynki termoizolacyjne powstają

-- zarysowania – od 0,10 do 1,00mm,

1,00mm mogą być spowodowane

na bazie spoiwa cementowo-wapien-

-- spękania – szerokości powyżej

złymi proporcjami spoiwa i wody

nego z dodatkami polimerowymi

1,00mm,

w składzie tynku, nadmiernym

i składają się z obrzutki – wykony-

-- regularne zarysowania – powstają

skurczem zaprawy tynkarskiej przy

wanej z zaprawy cementowo – wa-

wskutek skurczu technologicznego

sztywnym podłożu, ekstremalny-

piennej (grubość obrzutki wynosi

tynków,

mi warunkami dojrzewania tynku,

ok. 4-5 mm).Tynki termoizolacyjne

-- brak przyczepności tynków do

skurczem świeżych ścian lub pod-

składają się z obrzutki, tynku izolują-

podłoża, tzw. głuchy tynk,

łoża pod tynk lub wysychaniem bu-

cego i tynku szlachetnego. Obrzutka

-- słabe tynki, mała trwałość, zanik

dynku. Zarysowanie powstaje rów-

powstaje z zaprawy cementowo-wa-

składnika spajającego,

nież w sytuacji, gdy wykonamy tynk

34


Wiedza o budynkach

na podłożu, które znacznie zmie-

niekiedy, że tynk dojrzewa w sposób

umieszczonych powyżej konstrukcji

nia swoje wymiary pod wpływem

niewłaściwy, zwłaszcza w przypadku

stropu (w stropie międzypiętrowym)

zmiany wilgotności i temperatury,

tynków polimerowych, w których

lub powyżej gruntu (na parterze bu-

np. drewno, styropian, piano-gazo-

polimeryzacja następuje wskutek

dynku niepodpiwniczonego). Podło-

-silikat lub, gdy mamy do czynienia

dodania lotnych związków chemicz-

ga jest ważnym elementem wykoń-

z nadmiernymi odkształceniami

nych, np. amoniaku lub utraty roz-

czenia budynku, częścią składową

podłoża.

cieńczalnika przy długotrwałym

stropu traktowanego jako pozioma

zawilgoceniu nowego tynku.

przegroda między kondygnacyjna,

Spękania – szerokości powyżej 1,00mm mogą być wywołane przez:

Wykwity solne na tynku – na-

spełniającym zróżnicowane funk-

zły stan tynku, nieprawidłowe doj-

prawa takiego tynku jest szczególnie

cje użytkowe, a jednocześnie na-

rzewanie, złe wykonawstwo, nie-

trudna do wykonania. Większość

rażonym na intensywne zużycie.

właściwe podłoże o dużym skurczu

tynków powinna być układana na

Poprzez podłogę przekazywane są

początkowym, duże odkształcenie

suchych ścianach. Przed ułożeniem

obciążenia użytkowe na część kon-

ścian, zły dobór tynku.

tynków należy tylko lekko zwilżyć

strukcyjną stropu, pełni więc ona

Brak przyczepności tynków

ścianę lub ją zagruntować. W przy-

określone funkcje nośne. Poza tym

do podłoża – przyczepność tynku

padku stosowania na ścianie klejów

struktura podłogi w dużej mierze

do podłoża polegająca na mecha-

wzmacnianych siatką, należy przed

decyduje o izolacyjności akustycznej,

nicznym połączeniu się zaprawy

wykonaniem tynku, osuszyć również

termicznej i wilgotnościowej całego

z podłożem powinna zapewniać ta-

klej. Jeżeli powstały wykwity solne,

stropu jako przegrody budowlanej.

kie przyleganie i zespolenie tynku

z całą pewnością tynk układano na

W budynkach mieszkalnych oraz

z podłożem, ażeby po stwardnieniu

ścianie mocno zawilgoconej.

obiektach użyteczności publicznej

zaprawy nie występowały odparze-

Pęcherze powstają tylko w tkan-

podłoga, a właściwie jej górna war-

nia, pęcherze itp. Brak przyczepności

kach żywicznych na bazie polime-

stwa, ma duży wpływ na odbiór este-

tynków do podłoża rozpoznajemy po

rów, w których (podczas wykony-

tyczny całego wnętrza. Ilość warstw

wybrzuszeniach lub poprzez ostuki-

wania tynków) tworzy się powłoka

zależy od zadania jakie ma spełniać

wanie tynku – tzw. głuchy dźwięk.

zapobiegająca szybkiemu wysycha-

podłoga w danym pomieszczeniu.

Przyczyną takiego stanu tynku może

niu żywic. Pęcherze powstają w wy-

być niewłaściwe przygotowanie po-

niku ciśnienia pary wodnej.

Zasadnicze warstwy podłóg to: podłoże, izolacja, warstwa wyrów-

wierzchni pod tynk, pęcznienie,

Odpryski, uszkodzenia mecha-

brak dylatacji, odmrożenie tynku

niczne – powstają w przypadku złej

(wykroplona para wodna podczas

jakości tynku, jego zanieczyszczeń

Podłoże – to z reguły strop mię-

zamarzania odsadza tynk) oraz

lub w wyniku lokalnych uszkodzeń

dzykondygnacyjny lub podłoże na

tworzenie się na styku ściana – tynk

ściany (margiel w cegle).

gruncie. Podłoża pod podłogi muszą

związków solnych.

nawcza (podkład), warstwa wierzchnia (nazywana posadzką).

być wytrzymałe i sztywne. Stropy Podłogi

doskonale spełniają te warunki. Wy-

go – to przede wszystkim wynik nie-

W budownictwie termin podło-

konanie podłoża na gruncie wymaga

przestrzegania właściwych warun-

ga oznacza zespół warstw materiało-

dokładnego wyrównania i zagęsz-

ków układania tynków. Zdarza się

wych o zróżnicowanych funkcjach,

czenia gruntu. Na nim na podsyp-

Zanikanie składnika spajające-

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów tynków w zależności miejsca wbudowania przedstawia tabela poniżej.

Rodzaj tynku

ce piaskowej wykonuje się właściwe podłoże, najczęściej z betonu. Izolacja – warstwa podłogi mają-

Trwałość w latach

ca za zadanie zabezpieczenie i ochro-

Min

Max

nę pomieszczeń przed szkodliwymi

Wewnętrzne

40

60

wpływami (wilgoć, hałas, zimno).

Zewnętrzne

30

50 35

Rodzaj koniecznej izolacji zależy


od pomieszczenia, w którym znaj-

wierzchnia warstwa podłogi, na-

lub porażona przez owady stanowi

duje się podłoga oraz pomieszczenia

rażona na bezpośrednie oddziały-

zagrożenie dla innych elementów

nad którym jest ona zlokalizowana.

wanie użytkowników. Powinna być

drewnianych wyposażenia wnętrz

Izolacja przeciwwilgociowa – za-

wytrzymała na ścieranie, a w nie-

(ościeżnice drzwiowe i okienne, bo-

bezpiecza podłogę przed zawilgoce-

których pomieszczeniach odporna

azerie, meble). Przyczyną zniszcze-

niem wodą gruntową – występuje

na wodę.

nia podłogi drewnianej najczęściej

Z uwagi na rodzaj materiałów

jest zawilgocenie. Jej stan w takim

z których wykonuje się posadzki

przypadku często pogarszało ukła-

Izolacja wodoszczelna – zabez-

można je podzielić na: drewniane,

danie na zniszczonej podłodze róż-

piecza podłogę przed zawilgoceniem

drewnopochodne, kamienne, z pły-

nego rodzaju wykładzin z tworzyw

wodą występującą w czasie użytko-

tek ceramicznych i PCV, z wykładzin

sztucznych, które nie przepuszczały

wania pomieszczenia – niezbędna

z tworzyw sztucznych.

powietrza i pary wodnej, sprzyja-

w piwnicach lub pomieszczeniach położonych na gruncie.

Podłogi z nawierzchnią drew-

ły rozwojowi grzybów i pleśni. Za-

nianą szczególnie nadają się do

grzybienie drewna może mieć także

Izolacja paroszczelna – zapobie-

pomieszczeń mieszkalnych. Pod-

postać przetrwalników w postaci su-

ga przenikaniu pary wodnej przez

łóg takich nie należy wykonywać

chej. Często grzyb domowy atakują-

stropy z pomieszczeń leżących na

w pomieszczeniach narażonych na

cy drewno stanowi zagrożenie także

niższej kondygnacji – stosowana

zawilgocenie. Początkowo posadz-

dla zawilgoconej i nie wentylowanej

nad pomieszczeniami sanitarnymi

ki z drewna miały postać desek

substancji murowej. Innym rodza-

i gospodarczymi (łazienki, pralnie,

podłogowych wykonanych głów-

jem podłóg drewnianych są posadz-

sauny).

nie z drewna drzew iglastych (so-

ki z deszczułek (często nazywane

Izolacja cieplna (termiczna) –

sny, świerku, modrzewia). Podłogi

parkietem). Wykonywane z drewna

zapobiega przenikaniu ciepła przez

drewniane, z uwagi na podatność

liściastego (dąb, jesion, buk) zali-

przegrodę stropową z pomieszcze-

materiału na korozję biologiczną

czane są do najwyższej klasy jakości

nia ogrzewanego do przestrzeni

(zagrzybienie, niszczenie przez lar-

i są jednym z najdroższych rodzajów

nieogrzewanej – stosowana nad nie-

wy owadów), mają stosunkowo małą

podłóg. Dostępne są też parkiety

ogrzewanymi piwnicami i ostatnia

trwałość. Zależy ona głównie od:

z drewna miększego (brzoza, so-

kondygnacją użytkową.

-- rodzaju i jakości materiału,

sna) oraz gatunków egzotycznych.

Izolacja przeciwdźwiękowa (aku-

-- prawidłowej wentylacji,

Oszczędnościową odmiana posa-

styczna) – zapobiega przenikaniu

-- warunków eksploatacji.

dzek deszczułkowych są posadzki

w pomieszczeniach sanitarnych i gospodarczych.

dźwięków do pomieszczeń położonych na niższej kondygnacji.

Stare podłogi drewniane odzna-

mozaikowe.

czały się dużą trwałością, głównie

Wysoka cena drewna jako mate-

Warstwa wyrównawcza (pod-

dzięki stosowaniu materiału wyse-

riału posadzkarskiego miała wpływ

kład) – to warstwa układana bez-

zonowanego (naturalnie suszonego)

na wprowadzenie nowych wyrobów

pośrednio pod posadzką. Podkład

i nie odżywiczonego nadmiernie.

jakim są podłogi z paneli drewnia-

winien być wytrzymały, równy i do-

Zastosowanie drewna niższych klas,

nych. Panele są złożone z kilku (3-4)

brze wypoziomowany. Od rodzaju

silnie odżywiczonego, wymaga in-

warstw drewna i materiałów drew-

i dokładności wykonania podkładu

tensywnej impregnacji materiału

nopochodnych sklejonych ze sobą.

zależy trwałość i estetyka posadzki.

oraz dodatkowych zabezpieczeń

Wierzchnią warstwę paneli stanowi

Zazwyczaj podkładem jest warstwa

powierzchniowych. Najczęstsze

cienka warstwa wysokogatunkowego

zaprawy cementowej, choć obecnie

przyczyny zniszczenia podłóg drew-

drewna, korka lub tworzywa sztucz-

coraz częściej stosuje się specjalne

nianych, to porażenie grzybem

nego. Podłoga z paneli drewnianych

zaprawy gipsowe o właściwościach

domowym, próchnicą oraz znisz-

wymaga idealnie poziomego podło-

samopoziomujących.

czenie przez owady (spuszczel, ko-

ża, dlatego zwykle wykonuje się pod

łatek). Podłoga zarażona grzybem

nią warstwę z zaprawy samopozio-

Posadzka (lub wykładzina) to

36


Wiedza o budynkach

mującej. Pojedyncze panele nie są

podatnym na odkształcenia termicz-

ne na krótkotrwałe działanie wody,

przyklejane ani przybijane do pod-

ne.

łatwe do utrzymania w czystości

łoża, są tylko łączone między sobą

Posadzki kamienne i betonowe –

na krawędziach przy użyciu kleju

mogą być wykonane z płyt lub płytek

Wykładziny dywanowe – skła-

lub bezolejowo – na zatrzask, i z tego

z granitów, sjenitów, marmurów, wa-

dają się z trzech warstw – podkładu,

względu podłogi z paneli drewnia-

pieni, dolomitów i piaskowców. Po-

osnowy i runa. Podkładem może być

nych mogą być wykonywane jako

sadzki takie mają znaczną odporność

gąbka, juta naturalna lub juta synte-

podłogi pływające. Jako materiał

na ścieranie i zawilgocenie. Posadzki

tyczna. Osnowa jest warstwą która

dystansujący stosuje się matę poli-

betonowe wykonywane są przeważ-

służy utrzymania przędzy, a runo –

uretanowa gr. kilku milimetrów lub

nie w pomieszczeniach gospodar-

górną warstwą z przędzy z włókien

włókninę, ułożone na folii polietyle-

czych i piwnicach. Szlachetniejszą

naturalnych (wełna) lub sztucznych

nowej. Warstwa dystansująca dodat-

odmianą posadzek betonowych są

(poliamidu, poliestru, polipropylenu

kowo może stanowić wyrównanie

posadzki lastrykowe, otrzymywane

lub akrylu).

podłoża, nie jest wówczas konieczne

dzięki mieszance betonowej ze spe-

Wykładziny korkowe – składa-

wylewanie warstwy z zaprawy sa-

cjalnie dobranego grysu kamienne-

ją się z foli winylowej oraz warstwy

mopoziomującej. Podłoga z paneli

go. Posadzki lastrykowe są twarde,

korka pokrytego winylem, lakierem

powinna być oddzielona od ścian li-

odporne na ścieranie i zawilgocenie.

lub fornirem.

stwą przyścienną wykonaną z drew-

Posadzki z płytek ceramicznych

Wykładzina linoleum – produ-

na, metalu lub tworzywa sztucznego.

– maja dużą odporność na ścieranie,

kowana z oleju lnianego, żywic na-

Listwy przyścienne należy mocować

odporność na związki chemiczne,

turalnych, wapnia, mączki drzewnej,

do ścian, a nie do posadzki, gdyż

małą nasiąkliwość oraz łatwo utrzy-

mączki korkowej i barwników. Lino-

w przeciwnym razie między listwą,

mać je w czystości. Nie są jednak

leum jest materiałem jednorodnym,

a ścianą utworzy się szpara. Panele

odporne na duże obciążenia i ude-

toteż podczas ścierania zachowują tę

drewniane mogą być układane tak-

rzenia. Stosowane przede wszystkim

samą barwę.

że na podłodze z warstwą grzejną,

w kuchniach, łazienkach i pomiesz-

chociaż nie jest to rozwiązanie racjo-

czeniach komunikacyjnych.

i konserwacji.

Wykładziny winylowe (PCV) – mogą być jedno, dwu – lub trójwar-

nalne, gdyż drewno jest izolatorem

Posadzki z wykładzin z tworzyw

stwowe. W tych ostatnich podkład

termicznym, a do tego materiałem

sztucznych – są szczelne oraz odpor-

stanowi włóknina poliestrowa albo

37


Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów posadzek przedstawia tabela.

Rodzaj posadzki

Trwałość w latach

powiednią konserwacją, naprawą, wzmocnieniem, a także, w wyjątkowych wypadkach, remontem lub

Min

Max

modernizacją. Dane statystyczne

Parkiet bukowy i dębowy

50

80

wykazują, że remonty podłóg i posa-

Parkiet mozaikowy

-

25

dzek stanowią ok. 70% ogółu napraw

Wykładziny PCV

-

15

budowlanych. Aż 50 % uszkodzeń

Wykładziny dywanowe

6

10

podłóg ma swoje przyczyny w nie-

Podłogi z desek sosnowych

30

50

właściwej jakości podkładu.

Podłogi z desek dębowych

60

80

Lastryko

20

40

Terakota

60

80

E

lementy wyposażenia to częściu budynku pełniące funkcję przesyłu niezbędnych mediów.

spieniony PCV wzmocniony powło-

cji pomieszczenia, jego usytuowania

ką z włókien szklanych. Warstwę

oraz warunków eksploatacyjnych.

środkową stanowi PCV z nadru-

Efektem oddziaływania wszelkich

zimnej wody, ciepłej wody, kanali-

kowanym wzorem, a wierzchnią –

obciążeń podłogi jest jej zużycie,

zacyjna, gazowa, centralnego ogrze-

przeźroczysta folia.

które musi być kompensowane od-

wania, wentylacyjna.

Efektywność użytkowa podłogi zależy od doboru materiałów, układu warstw oraz sposobu ich łączenia.

Do elementów tych zaliczane

są instalacje takie jak: elektryczna,

Przykładowe okresy trwałości poszczególnych rodzajów instalacji przedstawia tabela poniżej.

Rodzaj posadzki

Trwałość w latach

Podłoga jest bezpośrednio narażona

Min

Max

na oddziaływanie zespołu czynni-

Wodociągowa, kanalizacyjna i gazowa

25

50

ków zewnętrznych, które nazywamy

Przybory sanitarne

-

25

obciążeniami. Charakter i intensyw-

Centralnego ogrzewania

20

40

ność tych obciążeń zależy od funk-

Elektryczna

30

50

Część 2 Metody ustalanie stopnia zużycia technicznego budynków

Wybrane przepisy prawa doty-

określony w przepisach, w tym tech-

przeznaczeniem i wymaganiami

czące utrzymania obiektów w nale-

niczno-budowlanych, oraz zgodnie

ochrony środowiska oraz utrzymy-

żytym stanie technicznym.

z zasadami wiedzy technicznej, za-

wać w należytym stanie technicz-

pewniając:

nym i estetycznym, nie dopuszczając

Ustawa Prawo budowlane

1) spełnienie wymagań podstawowych dotyczących:

do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i spraw-

a) bezpieczeństwa konstrukcji,

ności technicznej, w szczególności

b) bezpieczeństwa pożarowego,

w zakresie związanym z wymagania-

1. Obiekt budowlany wraz ze

c) bezpieczeństwa użytkowania,

mi, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

związanymi z nim urządzeniami bu-

3) możliwość utrzymania właści-

Rozporządzenie w sprawie wa-

Art.5. [Podstawy prawidłowej budowy]

dowlanymi należy, biorąc pod uwagę

wego stanu technicznego;

przewidywany okres użytkowania,

2. Obiekt budowlany należy

projektować i budować w sposób

użytkować w sposób zgodny z jego 38

runków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.


Wiedza o budynkach

§ 204. [Warunki bezpieczeństwa konstrukcji] 1. Konstrukcja budynku powinna spełniać warunki zapewniające

uznaje się za spełnione, jeżeli kon-

nu technicznego poszczególnych

strukcja ta odpowiada Polskim Nor-

elementów obiektu, które w końco-

mom dotyczącym projektowania

wym efekcie składają się na ocenę

i obliczania konstrukcji.

stanu technicznego całego obiektu.

nieprzekroczenie stanów granicz-

Stan graniczny konstrukcji utoż-

Ze zużyciem wiąże się nierozerwal-

nych nośności oraz stanów granicz-

samia się z utratą niezawodności

nie pojęcie trwałości obiektu rozu-

nych przydatności do użytkowania

przez ustrój konstrukcyjny lub jego

miane jako zdolność do zachowania

w żadnym z jego elementów i w całej

element składowy, czyli ze stanem,

w określonym czasie wartości użyt-

konstrukcji.

w jakim przestają być spełnione

kowej. Koniec okresu użytkowania

założone wymagania nośności lub

obiektu nie oznacza jego fizycznej

użytkowania.

likwidacji (przekroczenia stanu gra-

2. Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone, jeżeli konstrukcja powoduje zagrożenie

W ujęciu ogólnym wyróżnia się:

nicznego nośności), ale może ozna-

bezpieczeństwa ludzi znajdujących

-- stany graniczne nośności, odpo-

czać niespełnienie zakładanych wy-

się w budynku oraz w jego pobliżu,

wiadające kryteriom wyczerpania

magań użytkowych.

a także zniszczenie wyposażenia lub

obliczeniowej nośności miarodaj-

Zużycie budynku można podzie-

przechowywanego mienia.

nych przekrojów lub fragmentów

lić na zużycie techniczne (fizyczne,

3. Stany graniczne przydatno-

konstrukcji bądź jej całkowitej nie-

materialne) oraz zużycie niemate-

ści do użytkowania uważa się za

przydatności do eksploatacji (np.

rialne, gdzie rozróżnia się zużycie

przekroczone, jeżeli wymagania

przez utratę stateczności ściskanych

funkcjonalne i zużycie zewnętrzne.

użytkowe dotyczące konstrukcji nie

elementów, zamianę konstrukcji

są dotrzymywane. Oznacza to, że

w mechanizm lub też osiągnięcie

dzielić na:

w konstrukcji budynku nie mogą

stanu zniszczenia na skutek działa-

-- zużycie normalne (związane

wystąpić:

Zużycie techniczne można po-

nia obciążeń,

z upływem czasu i wpływem czyn-

1) lokalne uszkodzenia, w tym

-- stany graniczne użytkowalności,

ników atmosferycznych),

również rysy, które mogą ujemnie

odpowiadające spełnieniu kryteriów

-- zużycie przyśpieszone (oprócz

wpływać na przydatność użytkową,

związanych z eksploatacją i trwało-

czynników wymienionych powyżej

trwałość i wygląd konstrukcji, jej

ścią konstrukcji (ugięcia lub szeroko-

wynikające z błędów projektowych,

części, a także przyległych do niej

ści rys w konstrukcji).

błędów wykonawstwa, nieprawidło-

niekonstrukcyjnych części budynku,

Na stan techniczny elemen-

wego użytkowania i niewłaściwego

2) odkształcenia lub przemiesz-

tów budynku podstawowy wpływ

utrzymania),

czenia ujemnie wpływające na wy-

ma jego zużycie techniczne. Każdy

-- zużycie nagłe (awarie, zdarzenia

gląd konstrukcji i jej przydatność

obiekt podlega oddziaływaniom

losowe jak powódź, pożar itp.).

użytkową, włączając w to również

w wyniku których ulegają naturalnej

Przedstawione w p-cie 1 zasad-

funkcjonowanie maszyn i urządzeń,

i stopniowej degradacji, czyli zmia-

nicze elementy budynku (elemen-

oraz uszkodzenia części niekon-

nie ich wartości użytkowej. Zużycie

ty konstrukcyjne, wykończeniowe

strukcyjnych budynku i elementów

techniczne wynika między innymi

i wyposażenia) charakteryzują się

wykończenia,

z wieku obiektu budowlanego, trwa-

zróżnicowana trwałością:

3) drgania dokuczliwe dla ludzi

łości zastosowanych materiałów, ja-

-- elementy o trwałości technicznej

lub powodujące uszkodzenia budyn-

kości wykonawstwa budowlanego,

przekraczającej lub równej trwało-

ku, jego wyposażenia oraz przecho-

sposobu użytkowania i warunków

ści budynku (elementy konstruk-

wywanych przedmiotów, a także

eksploatacyjnych, wad projektowych

cyjne – fundamenty, ściany, stropy,

ograniczające jego użytkowanie

oraz prowadzonej gospodarki re-

dachy i stropodachy w konstrukcji

zgodnie z przeznaczeniem.

montowej i jest miara stanu obiektu.

żelbetowej),

4) Warunki bezpieczeństwa kon-

Wymienione wyżej elementy

-- elementy o trwałości mniejszej od

strukcji, o których mowa w ust. 1,

brane są pod uwagę w ocenie sta-

trwałości budynku – elementy wy-

39


Poniższa tabela zawiera wskaźniki pozwalające określać stopnie zużycia konkretnych elementów budynku, przyjęte poniżej kryteria oceny mogą się również odnosić do budynku jako całości.

drewniane, pokrycia, tynki i okładziny, stolarka, instalacje). Elementy

Kryteria ogólne oceny i klasyfikacji technicznej stanu elementów budynku.

Klasyfikacja stanu technicz-

kończeniowe i wyposażenia – dachy

konstrukcyjne mają z reguły trwałość większą od trwałości obiektu

Kryterium oceny elementu

nego

natomiast elementy wykończeniowe

Procentowe zużycie elementu

i elementy wyposażenia mają trwa-

b. dobry

Element budynku (lub rodzaj konstrukcji, wy-

łość mniejszą i w czasie eksploatacji

0 – 10

kończenia, wyposażenia) jest dobrze utrzymany,

obiekty wymagają napraw lub wy-

konserwowany nie wykazuje zużycia i uszkodzeń.

miany. Ocena stopnia zużycia tech-

Cechy i właściwości wbudowanych materiałów

nicznego danego elementu wymaga

odpowiadają wymogom normowym.

przyjęcia pewnych kryteriów oceny.

dobry

Element budynku nie wykazuje większego zużycia.

Załączona po lewej stronie tabela

11 – 25

Mogą wystąpić nieznaczne uszkodzenia wyni-

zawiera wskaźniki pozwalające okre-

kające z użytkowania szczególnie mechaniczne.

ślać stopnie zużycia konkretnych

Element wymaga konserwacji.

elementów budynku, przyjęte poni-

Średni

Element budynku utrzymany jest zadawalająco.

żej kryteria oceny mogą się również

26 – 50

Celowy jest remont bieżący polegający na drob-

odnosić do budynku jako całości.

nych naprawach, uzupełnieniach, konserwacji

Ocena stanu technicznego bu-

i impregnacji. Zadawalający

W elementach budynku występują średnie

dynku może być wykonana w dwo-

51 – 60

uszkodzenia i ubytki nie zagrażające bezpieczeń-

jaki sposób: jako opinia lub eks-

stwu publicznemu. Celowy jest częściowy remont

pertyza. Różnica jest zasadnicza:

kapitalny.

opinia sporządzona jest na podsta-

Zły

W elementach występują znaczne uszkodzenia,

wie oględzin i dostępnej dokumen-

61 – 70

ubytki. Cechy i właściwości wbudowanych mate-

tacji projektowej, a ekspertyza stanu

riałów mają obniżoną klasę. Wymagany komplek-

technicznego budynku poparta jest

sowy remont kapitalny.

badaniami i kalkulacjami nośności

Budynek nadaje się do likwidacji

elementów konstrukcyjnych budyn-

Awaryjny

ku.

Powyżej 70 Źródło: „Zasady ustalania zużycia obiektów budowlanych”, WACETOB, Warszawa 1998, Kryteria pomocnicze dla określenia zużycia elementów wykończeniowych budynku – stolarka, podłogi, tynki.

Przy określaniu zużycia elementów i robót budowlanych, jak też całości obiektów mają zastosowanie dwie metody tj: czasowe oraz wizu-

Klasyfikacja stanu technicz-

alne.

Kryterium oceny elementu

Istota metod czasowych polega

nego

na tym, że zużycie budynku traktuje

Procentowe zużycie elementu b. dobry

Stolarka – brak spękań w skrzydłach otworów, co

się jako zależne od czasu jego eksplo-

0 – 15

najwyżej drobne szczeliny w ościeżach

atacji, okresu trwałości oraz jakości

Podłogi – gładkie, nierozeschnięte, bez szczelin

utrzymania.

Tynki – powierzchnie równe, gładkie, co najwyżej

Wśród najczęściej stosowanych

widoczne rysy włoskowate z ewentualnym łuszcze-

metod czasowych można wymienić:

niem farby uszkodzeń.

-- metoda liniowa dla budynków źle

średni

Stolarka – częściowo rozeschnięta, spaczenia mate-

utrzymywanych (brak remontów lub

16 – 30

riału, okucia zluzowane, ościeżnice zawilgocone,

sporadyczne)

40


Wiedza o budynkach

Sz = t/T * 100 [%]

skrzydła ze szczelinami. Podłogi – przekrzywienia i osiadania podłóg, licz-

-- metoda nieliniowa dla budynków

niejsze uszkodzenia posadzek klepkowych i innych

normalnie utrzymywanych (regular-

(w granicach 20%)

nie remontowanych)

Tynki – na powierzchni tynków widoczne pęknię-

Sz = t (t + T)/T2 * 100 [%]

cia, wybrzuszenia i miejscowe odpadanie (w grani-

-- metoda nieliniowa dla budynków

cach do 15 %).

ponad normalnie utrzymywanych Sz = t (2 t + T) / 3T2 * 100 [%]

zadawalający

Stolarka – spaczenia skrzydeł, okucia zluzowane,

31 – 50

ślady grzybienia, uszkodzenia częściowe okuć,

-- metoda nieliniowa dla budynków

spękania i zawilgocenia

bardzo starannie utrzymywanych

Podłogi – zmurszenia dochodzące do 50%, ewentu-

(remontowanych częściej niż nor-

alne gnicie i zagrzybienie drewna

malnie)

Tynki – na powierzchni tynków widoczne pęknię-

Sz = t2 / T2 * 100 [%]

cia, wybrzuszenia i miejscowe odpadanie (w grani-

gdzie:

cach do 35 %).

-- Sz – stopień zużycia technicznego

zły

Stolarka – znaczne zniszczenie materiału, zawilgo-

w procentach

51 – 70

cenie, zagrzybienie, nadaje się do wymiany

-- t – wiek budynku, obiektu w latach

Podłogi – uszkodzenia podłóg powyżej 50% po-

-- T – przewidywany okres trwałości

wierzchni

obiektu w latach.

Tynki – odpadają dużymi płatami na znacznych

Z uwagi na fakt, iż na zużycie

powierzchniach spękania, tynki skruszałe – ponad

techniczne poza wiekiem budynku

35% powierzchni

i przeprowadzonymi pracami remontowymi wpływ mają również

Źródło: „Zużycie obiektów budowlanych”, WACETOB, Warszawa 2000,

inne czynniki, przytoczone formu-

Kryteria pomocnicze dla określenia zużycia instalacji wod – kan, gazowej, c.o. i elektrycznej.

oszacowania zużycia technicznego.

ły służą najczęściej do wstępnego We wzorach powyżej występują dwa

Klasyfikacja stanu technicz-

parametry t i T. O ile wiek budynku

Kryterium oceny elementu

nego

t, można dokładnie określić (poza

Procentowe zużycie elementu

przypadkami budowy rozciągniętej

b. dobry

Brak widocznych śladów uszkodzeń lub zużycia

w czasie) o tyle przewidywany okres

0 – 15

przewodów, zaworów, otworów rewizyjnych itp.

trwałości T tego budynku nie jest

Dopuszczalna nieszczelność kurków oraz połączeń

znany, gdyż zależy od wielu zmien-

w pojedynczych miejscach, a w instalacji elek-

nych czynników takich jak:

trycznej dopuszczone uszkodzenie pojedynczych

-- intensywność eksploatacji,

kontaktów lub wyłączników. W instalacji c.o. moż-

-- jakość stosowanych materiałów,

liwe uszkodzenia izolacji (otuliny)na przewodach

-- wpływ środowiska,

w pojedynczych miejscach

-- postępy korozji i destrukcji fizycznej, chemicznej, biologicznej,

średni

Jak wyżej – lecz widoczna w pojedynczych

-- błędy projektowe i wykonawcze,

16 – 30

miejscach korozja przewodów lub odbiorników

-- warunki posadowienia budynku,

wodociągowych, kanalizacyjnych, centralnego

wpływ eksploatacji górniczej, cięż-

ogrzewania lub elektrycznych

kiego transportu itp.

zadawalający

Objawy jak wyżej – a ponadto w instalacji c.o.

31 – 50

konieczność wymiany pojedynczych żeber w grzej41

Parametr T jest więc ustalony empirycznie dla pewnej klasy po-


niku, a w instalacji wodociągowej konieczność

lub kapitalnego remontu, a więc za-

wymiany poszczególnych odbiorników, np. płuczek

stosowanie rozszerzonej metodyki

w ubikacjach itp.

oceny. Nie można zapominać jed-

zły

Konieczność wymiany poszczególnych części

nak, że wszelkie wzory są wyprowa-

ponad 50

urządzeń wod-kan, uszkodzone lub pęknięte

dzane przy określonych założeniach,

rury lub kształtki w instalacji c.o. konieczność

dla których są prawdziwe i przestają

wymiany poszczególnych członów kotłów c.o.,

nimi być po przekroczeniu tych za-

pomp, silników, wymiana grzejników, wymiana

łożeń. Dlatego też, wzory Rossa nie

części przewodów, wymiana armatury kotłowej,

mogą być mechanicznie stosowa-

konieczność spawania pękniętych rur. W instalacji

ne bez znajomości warunków przy

elektrycznej konieczność wymiany pewnych odcin-

których zostały opracowane. Poku-

ków sieci wewnętrznej, np. uszkodzonej na skutek

sie ich zastosowania rzeczoznawca

zwarcia, w instalacji gazowej konieczność wymiany

zawsze przeciwstawia pytanie o ich

pewnych odcinków rur na skutek korozji.

sensowność. Należy zauważyć, że

W instalacji wod-kan konieczność wymiany

każdy wzór daje dla czasu eksploata-

rurociągów i zaworów obrośniętych kamieniem lub

cji budynku t równemu jego trwało-

dotkniętych znacznie korozją, wymiany wanien,

ści T stopień zużycia technicznego

bojlerów, umywalek itp. W instalacji c.o. koniecz-

Sz = 1. Oznaczać to ma, że po czasie

ność wymiany rurociągów i grzejników, remontu

t = T wszystkie budynki danego ro-

kapitalnego w kotłowni. W instalacji gazowej ko-

dzaju są w pełni zużyte, co raczej jest

nieczność wymiany rurociągów na skutek korozji.

sprzeczne z doświadczeniem, które

W instalacji elektrycznej konieczność wymiany

poucza, że budynki dobrze utrzy-

rurowania przewodów na skutek silnego zwarcia

mane i remontowane powinny mieć

w znacznej części instalacji lub na skutek silnego jej

jeszcze w tym momencie zużycie

zawilgocenia.

mniejsze niż budynki źle utrzymane.

Źródło: „Zużycie obiektów budowlanych”, WACETOB, Warszawa 2000,

Jest to niekonsekwencja, której rze-

dobnych budynków odniesienia –

ścicieli nieruchomości, którzy wraz

znać. Mimo tych zastrzeżeń, wzory

wzorcowych, zrealizowanych w la-

z ich nabywaniem dokonują remon-

Rossa są powszechnie stosowane

tach poprzednich. Okres trwałości

tów i przebudowy według własnych

z kilku względów. Po pierwsze me-

wyznaczony na obiektach ulegają-

upodobań. Zdarzają się również

toda ta jest uprawomocniona do in-

cych aktualnie zużyciu, a wznie-

zjawiska niekorzystne, takie jak np.

wentaryzacji majątku trwałego oraz

sionych w latach ubiegłych, może

agresywniejsze oddziaływania śro-

księgowego wyznaczania amortyza-

wymagać poprawki, dla budynków

dowisk na obiekty. Wynikowa, real-

cji. Po drugie jest ona bardzo prosta,

wznoszonych obecnie, gdyż można

na trwałość powinna być szacowana

a co istotne – jak gdyby obiektyw-

oczekiwać, że rozwój wiedzy i tech-

z uwzględnieniem czynników aktu-

na – nie rozważa specyfiki każdego

niki budowlanej dostarcza obiek-

alnie oddziaływujących na budynki.

budynku oddzielnie, ale stosuje do

tów trwalszych, tj. o większym T,

Sytuację mogą komplikować także

wszystkich trzy parametry wspólne

niż obiekty dawne. Jednakże wraz

fakty przeprowadzenia remontów

tj. wiek, trwałość i sposób utrzy-

z postępem technicznym, zmianą

i modernizacji, które zmieniają pro-

mania, którym każdy budynek jest

warunków ekonomicznych popra-

ces zużywania budynku i które mogą

poddany. Nie wnika w indywidu-

wia się dostęp do nowoczesnych

być rzeczoznawcy nieznane. W przy-

alne cechy budynku, szczegóły jego

technologii i materiałów, zwiększa

padku ich dużego zakresu może

konstrukcji przyjmując, że w okresie

się migracja ludności oraz obrót

zajść potrzeba oszacowania budynku

trwania budynek musi spełniać rolę,

nieruchomościami – „rotacja” wła-

z uwzględnieniem kosztów remontu

dla której powstał, a jego zdolność

czoznawca majątkowy nie może nie

42


Wiedza o budynkach

do jej pełnienia pogarsza się tylko z czasem. Kiedy wpływ czasu zanadto uszkodzi budynek, pojawić się

Przykładowe obliczenie średnioważonego stopnia zużycia technicznego w oparciu o strukturę kosztów obiektu podawana przez cenniki SEOCENBUD.

Udział

Ui

Ui * Szei

musi remont, który mu zmniejszy

elementu

[%]

/100

tempo dalszej degradacji. Po trzecie

w obiekcie

metoda Rossa ma zastosowanie dla

[%]

Lp.

Element robót

oceny zużycia budynków, których

1.1.

Roboty ziemne

2,70

15,00

0,41

nie możemy zobaczyć np. mienie za-

1.2.

Fundamenty

2,10

15,00

0,32

bużańskie. Choć żaden wzór nie od-

1.3.

Mury fundamentowe

5,80

15,00

0,87

zwierciedli faktycznego stopnia zu-

1.4.

Izolacje przeciwwilgociowe

1,10

15,00

0,17

życia budynku lub jego elementu, to

2.

Razem stan zerowy

11,70

posiłkując się nimi możemy zakre-

2.1

Ściany nadziemia

14,10

15,00

2,12

ślić pewną przestrzeń, w której poru-

2.2

Stropy, sklepienia, schody

6,40

15,00

0,96

szając się dochodzimy do określenia

2.3.

Ścianki działowe

4,20

15,00

0,63

warunków brzegowych, wyznacza-

2.4.

Dach – konstrukcja

6,70

25,00

1,68

jących wstępnie wielkości liczbowe,

2.5.

Dach – pokrycie

9,60

40,00

3,84

korygowane w dalszych etapach wy-

2.6.

Izolacje p.wilgociowe, cieplne

6,60

25,00

1,65

ceny. Dokładniejszą, ale też zdecy-

2.7.

Stolarka zewnętrzna

5,45

40,00

2,18

dowanie bardziej pracochłonną jest

2.8.

Drzwi wewnętrzne

1,30

25,00

0,33

metoda wizualna (średniej ważonej).

3.

Razem stan surowy

54,35

Polega ona na indywidualnej ocenie

3.1.

Tynki i oblicowania wewnętrzne 5,65

30,00

1,70

stopnia zużycia poszczególnych ele-

3.2.

Roboty malarskie

50,00

0,35

0,70

mentów budynku, a następnie po-

3.3.

Podłoża

1,80

30,00

0,54

przez zadanie im odpowiednich wag,

3.4.

Elementy ślusarsko – kowalskie

0,60

30,00

0,18

ustalenie ważonego stopnia zużycia

3.5.

Podłogi i posadzki

7,90

35,00

2,77

całego obiektu.

4

Razem stan wykończeniowy

16,65

wewnętrzny

n

Sz = Σ Ui * Szei / 100 i=1

gdzie: -- ui – procentowy udział kosztu od-

4.1.

Elewacja tynki i wyprawy

1,40

35,00

0,49

4.2.

Okładziny i oblicowania

1,60

35,00

0,56

4.3.

Roboty zewnętrzne

0,90

35,00

0,32

5.

Razem stan wykończeniowy

3,90

tworzenia danego elementu w struk-

zewnętrzny

turze kosztu odtworzenia obiektu

5.1.

Instalacje elektryczne

4,70

40,00

1,88

pełniący role wagi,

6.

Instalacje sanitarne

8,70

40,00

3,48

Ogółem udział [%]

100,00

Sz

27,43

-- szei – stopień zużycia danego elementu (%), -- n – liczba elementów w obiekcie.

mentów wykończeniowych (tynki,

dobiegają kresu technicznej trwało-

Ustalanie średnioważonego

posadzki) bezpośrednio związanych

ści przeprowadzony zostanie remont

stopnia zużycia może być obarczo-

z wymienianym elementem, ale

elementów wykończeniowych i ele-

ne istotnym błędem w przypadku

również doprowadza do uszkodzeń

mentów wyposażenia.

budynków starszych, w których

tynków ścian oraz instalacji, mimo

elementy konstrukcyjne mogą wy-

że elementy te mogły być w dobrym

magać naprawy lub wymiany. Przy-

stanie technicznym. Podobna sytu-

kładowo wymiana stropów pociąga

acja ma miejsce jeżeli w obiekcie,

za sobą zniszczenie nie tylko ele-

w którym elementy konstrukcyjne 43


członkowie stowarzyszenia Śsrm Poniższa tabela ma na celu umożliwienie szybkiego kontaktu pomiędzy członkami stowarzyszenia w celach zawodowych jak i towarzyskich. Wszystkie dane kontaktowe są również dostępne w wersji cyfrowej na stronie internetowej ŚSRM.

Rzeczoznawca

Upr.

Miasto

Telefon

Adamczyk Grażyna

74

Katowice

32 253 72 04

Adamus Karolina

5232

Szczekociny

603 420 952

kadamuss@gmail.com

Anders Henryk

1683

Będzin

509 938 986

bepor@op.pl

Antoniszyn Zbigniew

3862

Świętochłowice

32 345 04 95

601 824 471

zb.antoniszyn@interia.pl

Bablok Andrzej

786

Katowice

32 205 12 62

606 299 707

bablok@pronet.com.pl

Bagiński Jan

4652

Bielsko-Biała

Baranek Wiesław

787

Będzin

32 267 69 06

501 473 112

lokus@pro.onet.pl

Bargieł Tomasz

3738

Dąbrowa Górnicza

32 264 09 67

501 285 066

ekspertdom@epf.pl

Bartosik Roman

4902 Dąbrowa Górnicza

32 260 22 45

603 660 320

romanbartosik60@wp.pl

Bartyzel Adam

1403

32 25 25 700

601 513 546

rmbartyzel@poczta.onet.pl

Baryn Katarzyna

5984 Koty gmina Tworóg

502 452 036

biuro@anteriz.com.pl

Bednarczyk Włodzimierz

3899 Dąbrowa Górnicza

508 058 730

wlb@interia.pl

Bednarska Jolanta

5715

Kłobuck

605 678 506

mjbednarski@gmail.com

Besuch Szymon

3784

Rybnik

502 031 919

biuro@geotaksa.rybnik.pl

Biegun Jan

1012

Żywiec

600 770 992

janbiegun@op.pl

Boczula Anna

4940 Ornontowice

602 154 091

boczula@vp.pl

Bończyk-Kołakowska Beata

3674

Zabrze

602 640 916

rm.beata_kolakowska@op.pl

Borecka Ewa

4510

Lubliniec

507 090 517

ewa.borecka@cnif.pl

Borecki Tadeusz

1195

Katowice

32 250 62 38

607 878 445

tborecki@pro.onet.pl

Borkowski Witold

2645 Częstochowa

34 362 09 37

601 404 005

toony@kki.com.pl

Borucińska Magdalena

6228

Będzin

502 728 430

m.borucinska@poczta.onet.pl

Borycki Marian

6

Katowice

32 253 61 99

602 258 690

marian.borycki@cendom.pl

Broda Krzysztof

1011

Cieszyn

33 851 84 34

602 726 597

kbroda@poczta.onet.pl

Brol Małgorzata

2442 Katowice

32 203 59 00

Bronowska Magdalena

3537

33 811 04 18

602 457 430

oferta@nieruchomosci.bronowska.pl

Bryja-Szewczyk Maja

2685 Mikołów

32 738 11 72

605 100 909

mac_szewczyk@wp.pl

Bryła Piotr

4927

Katowice

32 255 22 10

600 754 554

bryla@poczta.fm

Buchalik Bernadeta

1792

Katowice

32 245 14 56

607 227 779

buchalik@sigmacapital.pl

Bucka-Natkaniec Danuta

2536

Gliwice

693 908 138

nieruchomosci.natkaniec@gmail.

603 912 619

com

699 629 190

matbudny@poczta.onet.pl

Budny Sylwester

Katowice

Bielsko-Biała

3439 Olkusz

Email 600 904 134

603 080 040 janb@petex.com.pl

32 206 00 62

33 861 44 39 32 275 73 18

32 643 40 81 44

mabroll@gmail.com.pl


Członkowie ŚSRM Budzik Ryszard

2519

Częstochowa

Bugaj Jadwiga

1239

Kłobuck

Burkat Anna

5273

Tychy

Bury Marcin

625

Żywiec

Byrska Dominika

5371

Kraków

502 541 077

dominika@byrska.pl

Cader Katarzyna

4782

Bielsko-Biała

601 930 900

katarzyna.cader@probud.bielsko.pl

Cader Małgorzata

4365 Bielsko-Biała

33 822 71 70

506 787 423

rzeczoznawca@rmbi.pl

Chrzanowski Henryk

1784

Bielsko-Biała

33 8143 716

601 179 040

h.chrzanowski@rszan-rondo.pl

Cichoń Dariusz

4301

Cieszyn

33 851 24 31

601 898 963

ekos2@ekos.pless.pl

Cieplik Monika

6285

Tarnowskie Góry

506 199 622

monika.cieplik@op.pl

Cieślar Urszula

5187

Bielsko-Biała

508 535 453

biuro@pro-sigma.pl

Cybulski Andrzej

370

Tychy

32 217 82 88

601 585 696

cybulski@poczta.onet.pl

Czaplicka-Gutry Hanna

498

Katowice

32 205 72 45

605 137 313

h.gutry@promiks.pl

Czarnecka Agnieszka

4367 Dąbrowa Górnicza

32 264 00 61

505 205 240

czarnecka.agnieszka@neostrada.pl

Czepczor Andrzej

1381

Sosnowiec

32 293 77 57

601 429 248

czepczora@wp.pl

Czerwińska Barbara

5264

Częstochowa

660 456 055

czerw-gr@o2.pl

Czerwińska-Bortlik Agnieszka 5990 Rybnik

691 954 340

agaczerwo@gmail.com

Czyż Piotr

4719

Wisła

509 331 363

piotrczyz@biurowyceny.eu

Czyżewska Marzena

5001

Gliwice

605 623 706

mczyzewska@onet.pl

Dąbrowski Sławomir

175

Gliwice

32 279 51 76

503 899 522

slav585@interia.pl

Dittmann Ehrenfrid

3559

Olesno

34 359 76 36

34 317 26 91

502 051 409

kzpil@mim.pcz.czest.pl

602 650 810

jadwigabugaj@wp.pl

504 090 933

annaburkat@interia.eu

33 861 90 67

burymar@poczta.onet.pl

domprojekt@op.pl e.dittmann@neostrada.pl

Dłubała Kazimierz

193

Lubliniec

34 356 39 00

604 425 658

Długowolski Marian

118

Sosnowiec

32 293 82 74

502 052 851

Dobosz Anna

1981

Blachownia

34 327 01 93

Dorobisz Jerzy

1344 Myszków

34 313 44 30

503 062 188

zupjd@op.pl

Dragon Krzysztof

2537

Wodzisław Śląski

32 455 13 78

502 169 925

dragonkrzysztof2@gmail.com

Dróżdż Magdalena

102

Tarnowskie Góry

32 284 34 94

606 834 937

magdadr@gazeta.pl

Duda Jacek

6075

Katowice

665 129 907

jacekduda@o2.pl

Dyla Andrzej

4283 Siemianowice Śląskie

32 228 04 21

609 601 720

arbud92@mmj.pl

Dyrda Ryszard

1910

32 422 20 00

508 328 550

ryszarddyrda@interia.pl

32 346 14 83

Czerwionka-Lesz-

interdom1@onet.eu annadobosz1@onet.eu

czyny Dziemba Jan

103

Katowice

502 671 864

jan@gradus1.pl

Dziemba Wojciech

6109

Katowice

606 477 586

wojtek@gradus1.pl

Dziębowska Eliza

5235

Siemianowice Śląskie

608 354 859

eliza.o@interia.pl

Dziwak Dariusz

5533

Katowice

666 085 111

dariusz.dziwak@op.pl

Elżbieciak Edward

452

Sosnowiec

32 266 63 43

501 593 680

Filipczyk Ryszard

3148

Katowice

32 256 57 53

609 087 447

Firlus Krzysztof

963

Tychy

32 217 61 80

602 729 316

kfirlus@wp.pl

Folga Barbara

2171

Bobrowniki Będzin

32 287 35 35

Formas Paweł

1641

Brzeszcze

32 737 45 77

604 124 295

pformas@pro.onet.pl

Fortuna Michał

2491

Wyry

32 323 02 48

601 547 454

forwyr@poczta.onet.pl

Foryś Mariusz

5337

Gliwice

501 659 329

forbud_consulting@wp.pl

Frąckowiak-Wołoszyn Joanna

132

Gliwice

601 470 397

joannawoloszyn@wp.pl

Frejlich Marek

3327

Olkusz

607 166 484

marekfrejlich@wp.pl

32 231 55 24

45


Fryczkowska Halina

3610

Zabrze

Gaj Henryk

2172

Żywiec

Gajdecki Jacek

2538

Dąbrowa Górnicza

Gałka Marek

4295

Sosnowiec

Gancarczyk Marek

4676

Kozy

Garus Andrzej

3361

Bielsko-Biała

Gaudnik Stanisław

104

Skoczów

32 271 14 71

606 834 383

haf@gazeta.pl

604 330 403 32 266 82 43

505 782 940

walor.mg@vp.pl

661 133 913

ganc.nieruchomosci@wp.pl

33 814 15 84

607 331 190

andrzej@garus.net.pl

33 853 00 06

602 242 539

602242539@eranet.pl stgaudnik@gmail.com

Gawęda Halina

2652

Wręczyca Wielka

34 317 04 83

509 905 083

Gąsiorowski Bogusław

212

Libiąż

32 627 10 92

604 424 152

Gierat Agnieszka

5305

Maków Podhalański

Gliwa Jacek

2320

Wodzisław Śląski

Głębowicz Bolesław Goc Andrzej

gawedanieruchomosc@wp.pl

604 669 835

akudzia@op.pl

32 455 33 34

601 936 331

jacekgliwa@wp.pl

4026 Katowice

32 251 91 61

507 167 854

glebowicz@op.pl

791

Miedźna-Góra

32 211 70 77

504 841 245

andrzejgoc@o2.pl

Goebel Tomasz

1566

Częstochowa

34 322 78 47

600 502 399

mtgoebel@poczta.onet.pl

Goik Janusz

3164

Jastrzębie-Zdrój

32 471 45 54

502 234 969

goik@poczta.onet.pl

Gola Jacek

2832

Tarnowskie Góry

32 285 54 41

Golaś-Jodłowska Grażyna

1786

Katowice

32 251 30 15

601 726 700

jodlowscy@o2.pl

Golnik Danuta

2073

Gliwice

32 270 48 06

603 980 416

danugol@interia.pl

Gomułka Sławomir

3430 Pilica

32 67 35 146

509 248 192

sgomulka@poczta.onet.pl

Gonera Maciej

4087 Częstochowa

34 362 68 20

603 061 423

maciejgonera@wp.pl

Górniak Adrian

5805 Dąbrowa Górnicza

601 260 146

adrian.gorniak@wycena.biz.pl

Górniak Marek

3149

Katowice

601 432 355

marek.gorniak@wycena.biz.pl

Grabowski Lech

627

Katowice

515 166 950

wyceny2@o2.pl

Graca Urszula

4444 Bieruń

32 324 24 13

694 517 392

usia_351@wp.pl

Grajewska Joanna

2074

Brenna

33 853 62 61

604 907 516

jgrajewska@poczta.onet.pl

Gryboś Eugeniusz

75

Bielsko-Biała

33 814 59 50

608 794 450

Gryboś Wojciech

2627

Bielsko-Biała

33 816 25 39

501 499 289

32 258 55 22

grybos@in.com.pl grybos@rzeczoznawcy.bielsko.pl

Grzybowski Arkadiusz

792

Tychy

Guściora Julia

5946 Tychy

Gutry Lech

10

Gwiazda Marta

4309 Dąbrowa Górnicza

Gzyl Aleksander

2833

Chorzów

32 2415229

Hajdasz Zdzisław

216

Częstochowa

Hart-Mrożek Ewa

2688 Bukowno

Heliosz Joanna

4687 Chorzów

Horak Wiesław

794

Pszczyna

32 720 61 01

Ignacy Janusz

2173

Czerwionka–Lesz-

32 431 20 75

Katowice

32 218 27 48

697 751 997

eland1991@gmail.com

602 635 453

julia.gusciora@interia.eu

601 423 807

l.gutry@promiks.pl

502 872 288

archgeo@poczta.onet.pl

509 911 602

aleksander.gzyl@op.pl

34 365 10 20

601 927 384

taksator@czwa.pl

32 642 22 97

608 578 863

ugiwn@wp.pl

504 737 635

vissa@poczta.onet.pl

502 598 958

wieslaw.horak@wp.pl

602 672 919

inbud.biuro@gmail.com

601 500 145

staviator1@poczta.onet.pl

32 205 72 45

czyny Janas Anna

4829

Siemianowice Śląskie

Janeta Mirosław

1686

Wodzisław Śląski

Janowska-Puchała Magdalena

4347 Pszczyna

606 556 770

janowska.wyceny@interia.pl

Jaromski Tomasz

3385

Bielsko-Biała

33 818 65 50

606 643 392

jaromski@wp.pl

Jarosz Magdalena

455

Katowice

32 2584962

603 590 065

wycnier@katowice.cc

32 455 19 31

46


Członkowie ŚSRM Jasiński Rafał

3677 Racibórz

32 415 08 51

Jaskóła Jerzy

197

Jezienicka Danuta

2540 Gliwice

Jędraszczyk Zbigniew

795

Częstochowa

604 438 553

zjedraszczyk@wp.pl

Jędrzejczyk Dorota

2455

Katowice

605 298 808

jedrzejczyk@sigmacapital.pl

Jurczak Barbara

4778

Bielsko-Biała

608 382 705

barbarajurczak@op.pl

Jurgielewicz Jerzy

1020

Częstochowa

601 994 836

jerzyjot@o2.pl

Kaczor Krzysztof

5195

Łąka

601 360 204

kaczor.krzysztof@op.pl

Kajda Krzysztof

4239

Chudów

509 471 928

krzysiekkajda@interia.pl

Kalka Iwona

3069 Krupski Młyn

32 284 82 57

600 215 975

zrembud@zrembud.pl

Kalus Andrzej

14

32 2561314

601 411 369

a.kalus@promiks.pl

Kańtoch Maria

1346 Gliwice

32 279 35 27

601 414 255

Kasiński Marek

456

Pszczyna

32 210 00 93

606 121 150

marekkasinski@poczta.onet.pl

Kasperzec Antoni

2075

Jastrzębie-Zdrój

32 475 15 68

600 533 830

antoni.kasperzec@gmail.com

Kaszowska Katarzyna

4028 Jaworzno

501 460 046

Kazek Jerzy

4945 Zabrze

502 783 540

jerzykazek@wp.pl

Kazimierska Elżbieta

3153

Częstochowa

34 324 23 17

603 090 362

elkazim@gmail.com

Kaźmierski Karol

568

Sosnowiec

32 291 73 13

Kempa Jacek

76

Katowice

32 204 10 43

502 336 295

jkempa1@poczta.onet.pl

Kempski Rafał

5254

Bytom

513 319 370

r.kempa@wp.pl

Kiwior Małgorzata

3681

Rybnik

604 324 479

malki@wp.pl

Klepacka-Adamus

4929

Bielsko-Biała

668 832 772

klepacka.adamus@gmail.com

Kleszcz Włodzimierz

5813

Rudnik Wielki

725 050 191

rzeczoznawcawkleszcz@vp.pl

Kmiotek Małgorzata

4033

Mysłowice

32 316 24 97

693 570 610

mkmiotek@o2.pl

Knips Paweł

77

Bielsko-Biała

33 822 09 30

Kobierski Witold

5469 Zabrze

792 535 771

kobierski.witold@gmail.com

Kocel Andrzej

3171

Bielsko-Biała

33 818 46 10

502 431 883

Kocyan Nina

796

Gliwice

32 230 83 66

605 580 262

Kolarz Anastazja

3181

Racibórz

32 415 60 39

604 536 138

Kołaczyk-Mężyk Grażyna

4727

Ustroń

33 858 71 73

604 643 021

gkm@o2.pl

Kołeczko Edward

1199

Wodzisław Śląski

32 455 56 48

602 196 437

dekoleczko@poczta.onet.pl

Kołodziejczyk Anna

4728

Kończyce Małe

33 857 33 59

606 201 066

kolodziejczyk.anna@wp.pl

Konowalczuk Jan

1093

Katowice

32 352 70 12

501 314 284

konowalczuk@sigmacapital.pl

Konowalczuk Katarzyna

5721

Katowice

504 411 522

katarzyna.konowalczuk@sigmaca-

Tarnowskie Góry 32 27 00 152

605 364 857

rjasin@wp.pl

601 417 323

jaskola@hot.pl

608 022 880

jezienicka.danuta@gmail.com ; jezienicka@poczta.onet.pl

Katowice

34 362 87 08

32 422 84 97

Małgorzata

nkocyan@poczta.onet.pl

pital.pl Kornas-Piętka Barbara

5818

Bielsko-Biała

503 679 044

barbara.kornas@op.pl

Korzus Andrzej

373

Bytom

601 534 280

pro0mark@gmail.com

Kosek Wojciech

2542 Katowice

691 662 715

lomkosnw@gmail.com

Kostecka-Komur Beata

4708

Sosnowiec

513 403 085

beakos71@wp.pl

Kosydar Henryka

1232

Tychy

32 227 72 10

601 550 491

henrykakosydar@poczta.fm

Kościsz Adam

4417

Katowice

32 612 16 87

606 807 322

koscisz@sigmacapital.pl

Kotarbiński Jacek

3631

Zebrzydowice

32 469 49 53

601 981 198

valuejas@op.pl

Kowalczyk Janusz

2282 Częstochowa

34 361 32 64

603 083 901

zpuh.j.k@neostrada.pl

32 286 27 94

47


Kowalik Małgorzata

2922

Częstochowa

Kowalska Iwona

6250

Koźlik Mariola

34 364 04 80

606 952 805

kowalik4@hotmail.com

Poręba

796 250 162

iwonak1984@interia.pl

3798

Katowice

602 666 635

ppir@post.pl

Krawiec Marzena

6252

Siemianowice Śląskie

502 254 724

m.krawiec@autograf.pl

Kroker Maria

3522

Siemianowice Śląskie

604 958 671

oxon_sl@interia.pl

Krygier Agnieszka

4690 Blachownia

690 027 488

krygier.agnieszka@poczta.fm

Krzempek Jerzy

1790

604 247 138

biuro@rzeczoznawcy.net.pl

Krzewińska Aleksandra

3689 Chorzów

607 922 570

gruntbytom@go2.pl

Krzymińska Anna

3333

Katowice

607 447 555

anna.aestimo@gmail.com

Książek Maciej

6535

Sieradz

604 218 901

maciej.książek@wp.pl

Kubarek Iwona

5201

Siemianowice Śląskie

697 800 604 iwonakubarek@interia.pl

Kubiak Stanisław

4258 Katowice

Kubień Krystyna

3242 Katowice

32 202 83 58

Kucharczyk Marian

134

Gliwice

32 270 28 86

Kudłacik Jerzy

5821

Wieprz

Kufel Józef

110

Łodygowice-Bierna

Kumański Arkadiusz

3033

Oświęcim

Kurka Andrzej

797

Bytom

32 280 09 63

a2kurka@wp.pl

Kuźma Jerzy

1946

Tychy

32 217 17 89

jkuzma@neostrada.pl

Kwak Krystian

5897

Żywiec

Kwak Zbigniew

2632

Żywiec

Lamik Jerzy

2307 Zawiercie

Leparska Mirosława

1525

Jastrzębie-Zdrój

Leszczyńska Bożena

1417

Przystajń

Lipowczan Janusz

Bielsko-Biala

budoserwis@budoserwis.com.pl

33 860 05 55

33 861 25 77 32 471 30 80

600 630 763 537 501 028

kudlacik.jerzy@gmail.com

601 996 588

jkufel@xl.wp.pl

606 382 744

arek_kumanski@poczta.onet.pl

696 024 395

krystian@kwak.com.pl

602 687 931

zbigniew@kwak.com.pl

502 365 270

jlamik@poczta.onet.pl

604 126 466 lezbud@poczta.onet.pl 509 139 870

leszczynskabozena@wp.pl

6496 Ustroń

693 707 501

janusz.lipowczan@gmail.com

Lisik Wioleta

4679 Chorzów

515 271 896

w.lisik@defin.pl

Lisińska Marzena

1436

609 195 649

marzena.lisińska@bosbank.pl kon-

Częstochowa

34 362 04 70

sal@cz..onet.pl Loska Łukasz

6010

Orzesze

Lubecki Jan

111

Ustroń

Łabanowicz Wioletta

3694

Tychy

Łabowska Katarzyna

5079

Oława

Łagan Janusz

200

Bytom

Łagosz Jan

1004 Milówka

Łągiewka Aleksandra

4042 Olkusz

504 205 621

loska.biuro@gmail.com

33 854 29 71

604 063 253

lubwyc@poczta.onet.pl

32 219 25 01

609 840 921 600 428 574

katarzyna.labowska@wp.pl

32 286 13 34

502 914 366

lagan@interia.pl

33 863 76 39

509 343 402 konpron@onet.pl 601 385 737

aleksandra.lagiewka@rzeczoznawca. info.pl

Łuc Zdzisław

799

Tychy

32 217 13 17

501 781 300

domena.luc@wp.pl

Łukasik-Kisiel Ewa

2323

Katowice

32 257 26 86

600 063 444 wyceny@creo.net.pl

Machorowski Zbigniew

2174

Gliwice

Machura Zbigniew

201

Zawiercie

Mainka Tomasz

4594

Majcher Halina

3790

Majda Maciej Majer Zofia

3152

Majewska Anna

3191

605 327 770

machorowski@o2.pl

32 670 17 43

510 432 066

brmzm@interia.pl

Poręba

32 677 33 77

500 184 156

tomaszmainka@neostrada.pl

Orzesze

32 221 33 52

503 890 355

prakob@op.pl

4643 Wieluń

43 843 36 25

697 597 530

mbm@mbmwycena.pl

Czarna Wieś

34 318 10 41

888 867 834

zofiamajer@interia.pl

Katowice

32 206 53 59

502 069 133

48


Członkowie ŚSRM Makuła Lidia

2635

Dąbrowa Górnicza

32 262 92 56

501 584 082

lidia.makula@wp.pl

Malok Marian

358

Bytom-Sucha Góra

32 289 22 65

Małocha Jerzy

1927

Katowice

32 781 64 05

601 413 308

gloger@pronet.com.pl

Mamica Marcin

4478

Manda Ewa

3695

Chybie Mnich

32 447 19 22

662 518 282

mamica@wp.pl

Jaworze

33 810 01 00

502 271 630

biuro@rzeczoznawca.manda.pl

Marchewka Tomasz

4680 Częstochowa

603 844 555

tomasz.marchewka@gmail.com

Marczuk Zenon

2015

Dąbrowa Zielona

602 537 275

zmarczuk@poczta.fm

Marczykiewicz Jadwiga

5589

Katowice

791 252 989

jmarczykiewicz@gmail.com

Margasińska-Armel Iwona

4836 Mogilany-Gaj

605 996 995

imarzecz@wp.pl

Martyniak Magdalena

5699 Jaworzno

664 290 947

m.lorenc.wycena@gmail.com

Martynowski Roman

3698

Łaziska Górne

32 322 90 87

Mateja Małgorzata

1692

Mysłowice

32 223 12 86

605 264 595

mmateja@pro.onet.pl

Matuszek Krzysztof

4376

Zabrze

Mazur Agnieszka

4190

Czestochowa

34 366 05 27

609 616 915

maxkrzysiek@onet.eu

606 411 096

m4_agnieszka_mazur@op.pl

Mazur Zofia

1246 Częstochowa

34 325 24 73

603270239

wycenazmazur@wp.pl

Mercik Stefan

2544 Gliwice

32 270 02 41

501 331 342

smercik@poczta.onet.pl

Michalska Anna

3190

Gliwice

32 331 80 43

608 431 431

Michalski Wacław

2324

Bielsko-Biała

3382 18 910

604 469 576

Michnik Henryk

2546 Gliwice

32 270 48 13

600 448 199 henrykmichnik@go2.pl

Migdał Eugeniusz

1015

Szczyrk

33 822 99 17

603 126 408

halami@poczta.onet.pl

Mikołajczyk Anna

6156

Chrzanów

509 822 366

anmikolaj@wp.pl

Milej Paweł

1522

Racibórz

602 610 130

pmilej@pronet.com.pl

Missala-Bogacka Patrycja

5109

Czeladź

696 438 641

p.missala@defin.pl

Miśta Wojciech

6686 Zawiercie

794 762 389

krmwycena@gmail.com

Mizera-Pioskowik Aleksandra

5210

Pszczyna

509 264 488 info@meganwycena.pl

Mocko Joanna

4930

Orzesze

608 085 413

Mol Wojciech

5828

Nakło Śląskie

507 178 710

nieruchomosci@interprogres.pl

Morawiecka-Hornik Ewelina

4808 Katowice

504 399 033

wycena@vizion.com.pl

Motłoch Jerzy

1418

Janów

34 327 82 70

601 865 791

jmotloch@silesia-region.pl

Motyl Grzegorz

800

Janów

34 327 81 75

602 522 656

probud@kki.pl

Mrowiec-Pająk Maria

5040 Ruda Śląska

518 449 023

mariapajak@poczta.fm

Mrożek Krzysztof

2077 Bytom

32 281 04 94

502 379 201

krzysztofmrozek@pro.onet.pl

Mrózek Maciej

2326

Katowice

32 203 03 17

Mucha Barbara

4241

Częstochowa

34 365 41 36

Muzyka Krystyna

1597

Głogów

601 257 617

domland@wb.onet.pl

Najewska Marta

6014

Wodzisław Śląski

602 577 307

najewska@interia.pl

Nawłoka Jerzy

2638

Dąbrowa Górnicza

604 252 028

jerzy.nn@wp.pl

34 355 50 70 12 270 10 21

32 415 64 52

32 262 12 74

691 09 09 14 bmucha@vp.pl

736 340 101 Nawrocka Agata

5962

Tychy

602 791 131

agata.nawrocka.an@gmail.com

Nękanowicz Joanna

4049 Zawiercie

32 672 24 50

602 150 617

taksator.1@op.pl

Niebudek Wiesław

1202

33 819 39 27

601 453 440

wn@biuro-wyceny.pl

Niewiadomska Kornelia Niewiadomski Andrzej

2836 Gliwice

32 279 50 41

601 821 276

lente@lente.pl

202

32 266 68 07

609 208 052

niewiadomski@onet.pl

Nowak Jolanta

3246 Dobieszowice

32 287 62 99

607 397 509

nomac@ka.onet.pl

Nowak Julian

376

32 252 34 52

Kozy Sosnowiec Katowice

49


Nowakowski Radosław

6016

Zabrze

604 507 003

nieruchomosci@ra-no.pl

Nowiński Adam

6571

Rudziniec

695 860 246

anowinski@o2.pl

Ogórek Jolanta

4839

Katowice

32 206 11 66

503 017 752

j.kamber@interia.pl

Olczyk Aleksandra

1700

Kobiór

32 218 80 65

601 488 149

provalor@pronet.com.pl

Olesz Jan

802

Pszczyna

32 210 37 56

Olszewski Jakub

5454 Poczesna-Borek

697 982 631

kubaolszewski@wp.pl

Olszewski Krzysztof

1419

Poczesna

34 353 82 33

608 401 936

domus1995@wp.pl

Orłoś Joanna

3929

Góra

32 448 72 73

605 246 485

joanna.orlos@rzeczoznawca.info.pl

Osowski Damian

5215

Siewierz

661 682 133

damian.wycena@gmail.com

Pabich Krystyna

1693

Czechowice-Dziedzice

32 215 27 10

Pabijan Józef

3163

Bytom

32 288 04 79

601 310 267

olmag@gazeta.pl

Padzik-Majrowska Magdalena

4620 Gliwice

32 3003282

693 563 401

magda@pik-dom.pl

Pakiet Władysław

100

Bytom

32 2810 514

Pakuła Kamil

3954

Chorzów

32 246 58 38

Paluch Roman

1006

Bielsko-Biała

Pastwa Wojciech

4564 Sosnowiec

Paw Jarosław

2692

Pazdro Wojciech

147

Paździor Adam

4694 Suszec

Piecha Irena

377

Katowice

Pieńkowska-Maksymiak Zofia

4738

Gliwice

Pierścieńska Justyna

6865 Świerklaniec

Pigulla Bernard

6413

Pilarski Marcin

3460 Myszków

34 313 14 34

Piotrowska-Magiera Maria

363

Piórecka-Karolak Monika

501 360 185 604 351 496

palkonbb@onet.pl

32 294 28 82

506 731 772

wycena@pastwa.biz

Dąbrowa Górnicza

32 264 83 71

603 202 223

wapiwn@poczta.fm

Katowice

32 204 25 64

600 223 852

wojciech.paz@gmail.com

608 068 651

adam.pazdzior@poczta.fm

660 531 127

maxzeta@wp.pl

696 866 417

j.pierscienska@o2.pl

516 869 875

bernard.pigulla@wp.pl

692 829 052

mpilarski@o2.pl

32 238 35 54

601 527 762

piotrowska.maria@onet.eu

4546 Katowice

32 250 19 39

606 661 484

monika.karolak@post.pl

Pisz Wilhelm

3434 Bielsko-Biała

33 822 12 35

Piszczan Patrycja

2178

Wodzisław Śląski

32 455 62 49

691 512 300

renoma1@wp.pl

Pitułaj Bogusław

351

Jaworzno

32 753 24 03

604 562 995

bog_pit@poczta.onet.pl

Pizoń Bogusława

3169

Gliwice

601 544 379

progea@katowice.zigzag.pl

Pochaba Kazimierz

2061

Cieszyn

601 490 982

kpochaba@poczta.onet.pl

Podmagórska Joanna

3876

Katowice

609 032 009

wwyceny@gmail.com

Podolski Leszek

1005

Bielsko-Biała

607 566 439

wycdorte@interia.pl

Podstada Andrzej

5735

Świętochłowice

796 126 083

apodstada@poczta.onet.pl

Potempa Jan

4161

Kalety

34 3577 732

604 683 836

imbus@post.pl

Preś Mieczysław

2448 Tarnowskie Góry

32 285 93 77

502 009 867

32 25 00 306

Kamieniec Gliwice

33 852 47 21 33 844 30 79

magdapisz@op.pl

601 493503 Przybylski Tadeusz

2078

Pszczyna

605 367 866

tadeuszkprzybylski@gmail.com

Przybyłka Dorota

5032

Sosnowiec

32 263 82 29

515 279 634

d.przybylka@defin.pl

Przybyłka Iwona

1420

Tychy

32 219 85 53

608 634 352

iwonaprzybylka@poczta.onet.pl

Radziszewska Katarzyna

4646 Będzin

32 267 49 00

604 400 298 katarzyna.radziszewska@op.pl

Rak Roman

1695

Chorzów

32 246 55 06

603 471 808

ambit1@poczta.onet.pl

Razowska Izabela

4635

Zabrzeg

33 215 72 30

605 655 550

izarazowska@gempoland.pl

Regulska-Pilarska Eulalia

2838

Gliwice

32 230 04 00

Rembisz Krzysztof

4023 Częstochowa

602 125 180

remkrzysztof@op.pl

50


Członkowie ŚSRM Reyman Katarzyna

5017

Katowice

600 223 853

k_reyman@onet.eu

Rocławski Jurosław

2179

Oświęcim

604 301 946

iroclawsko@wp.pl

Roj Marcin

4876

Gostyń

663 203 057

marcin_roj@o2.pl

Romaniuk Janusz

3168

Myszków

Rotyński Jan

2602 Bielsko-Biała

33 811 77 07

664 159 685

janusz.romaniuk@wp.pl

Rożko Krzysztof

2328

Katowice

32 250 66 26

608 425 387

prestiz_rozko@o2.pl

Rożko Leonard

203

Katowice

32 254 04 28

602 583 702

interprojekt@interprojekt.biz

Rój Anna

1932

Sosnowiec

32 299 64 78

501 460 558

team@post.pl

Różańska Barbara

366

Wręczyca Wielka

603 079 967

b.rozanska@gmail.com

Rusek Paweł

1100

Bukowno

600 898 214

pawrus35@wp.pl

Rusin Katarzyna

3963

Chorzów

32 750 59 96

Rychter Barbara

1329

Katowice

32 252 39 21

601 844 614

barbara.rychter@wp.pl

Rydel Piotr

4786

Jaworzno

602 368 193

602 368 193

rydel.piotr@wp.pl

Saltarius Alicja

6267

Drogomyśl

503 743 315

alasal@tlen.pl

Sander Agata

6268

Będzin

505 188 855

agasander@interia.pl

Seweryn Kamil

6210

Sosnowiec

572 576 210

kamil_seweryn@o2.pl

Sęk Janusz

1696

Pszczyna

32 210 18 24

606 895 642 sekir@o2.pl

Siadek Jerzy

597

Rybnik

32 422 47 72

601 429 279

bwnjs@neostrada.pl

Siciński Andrzej

3754

Bielsko-Biała

33 812 44 32

608 020 388

asicinski@interia.pl

Sieja Dariusz

5973

Piekary Śląskie

603 071 734

SiejaD@interia.pl

Sikomas Agnieszka

6128

Katowice

503 521 887

agnieszka@sikomas.pl

Siudziński Jan

2839

Marklowice Górne

32 469 29 68

604 995 650

jsjan@poczta.onet.pl

Skibińska Marzenna

1934

Racibórz

32 418 21 56

602 310 776

marzenna-skibinska@wp.pl

Skórnik Andrzej

136

Ruda Śląska

32 242 95 09

506 192 825

skornik3@o2.pl

Skrzeczyńska Małgorzata

5112

Żory

793 004 713

mskrzeczynska@gmail.com

Skupień Romuald

1908

Rybnik

32 423 70 30

602 494 481

era@post.pl

Smolarek Sławomira

4441 Zabrze

32 373 83 36

697 997 689

slawomira.smolarek@wp.pl

Smoter Michał

4937

Bielsko-Biała

601 285 364

valuer.bielsko@o2.pl

Sobera Jolanta

5220

Pajęczno

662 124 614

rzeczoznawca.sobera@gmail.com

Sojka Zbigniew

182

Pszczyna

32 210 34 89

601 447 673

sojka.ppk@wp.pl

Solik Tadeusz

115

Katowice

32 201 18 09

506 038 069

tsolik@uni-koszt.pl

Sołyga Marek

6507

Chorzów

519 382 636

marksol@wp.pl

Sontowska Renata

5474

Katowice

32 325 19 51

Sosna Ewa

4005 Wodzisław Śląski

32 456 21 82

Sporysz Leszek

116

Stanisławski Dariusz

4093 Częstochowa

33 842 57 19

Oświęcim 34 322 15 62

krusin@lexterra.pl

renatason@interia.pl 504 053 013

ewasosna@interia.pl

606 321 874

leszek_sporysz@tlen.pl

605 277 597

biuro@rzeczoznawca-majatkowy. com.pl

Stano Izabela

6375

Będzin

669 332 776

Starczewska Aneta

5223

Bytom

500 085 002 a.starczewska@e.budoserwis.com.pl

Starzyk Barbara

1350

Gliwice

32 239 91 94

Stąpor Ludwik

378

Gliwice

32 238 11 05

603 400 582

ludwikst@interia.pl

Stępień Aleksander

1421

Częstochowa

34 325 72 86

662 185 188

aleksander.stepien0@neostrada.pl

Stodolny Marzena

4696 Gliwice

602 621 874

marzena.stodolny@vp.pl

Stryjewski Krzysztof

4598

Częstochowa

669 760 750

k.stryjewski@wp.p

Stypka Artur

3265

Częstochowa

605 267 630

artur.stypka@regnum.net.pl

34 361 27 19

51

iza.bela.stano@gmail.com barbara.starzyk@bwn-goodwill.pl


Sulicka-Niesporek Małgorzata

3363

Katowice

32 256 59 73

602 304 864

Sutor Elżbieta

3462 Włodowice

34 315 30 43

691 664 784

elaes@poczta.fm

Szandrowska Wiesława

2678

Bojszowy Świerczyniec 32 328 93 02

604 451 102

insbudszan@poczta.onet.pl

Szczeciński Marcin

1014

Bielsko-Biała

Szczepaniak Renata

3690 Pszczyna

506 984 024

renataprojekt@poczta.onet.pl

Szczudlak Robert

4626 Paniówki

Szczyrbowski Stefan

3166

Siemianowice Śląskie

Szeluk-Bojko Hanna

5566

Piekary Śląskie

Sztwiertnia Kazimierz

2503

Mikołów

Szulc Włodzimierz

1385

Szyguda Rudolf

33 814 55 57 32 210 58 01

666 848 380 biuro@optimum-wycena.pl 32 22 82 115

601 545 347

awisan@poczta.onet.pl

662 011 119

hsbojko@gmail.com

32 226 34 07

602 769 851

kazimierz.sztwiertnia@gmail.com

Poczesna-Borek

34 3274057

601 474057

inwest-ekspert@post.pl

1794

Zabrze

32 271 87 65

601 544 606

rudolfszyguda@poczta.onet.pl

Szymański Józef

804

Częstochowa

34 372 16 30

605 446 443

Szymik Henryk

3156

Knurów

Szymkiewicz Ryszard

82

Katowice

32 3140430

605 219 467

ryszard@szymkiewicz.pl

Śleszyński Witold

806

Częstochowa

34 322 18 88

604 438 554

w.sleszynski@pro.onet.pl

Ślimak Włodzimierz

1373

Lubliniec

34 353 14 82

603 842 680 wslimak@tlen.pl wslimak@gazeta.pl

Śliwińska Elżbieta

3760

Jastrzębie-Zdrój

32 476 32 44

502 025 108

e.sliwinska@orange.pl

Śliwiński Zbigniew

3782

Częstochowa

34 365 19 03

508 294 489

z.sliwinski@op.pl

Śniady Jacek

1514

Olesno

602 241 000

jaceksniady@wp.pl

Śrubarczyk Iwona

5568

Pilica

509 224 187

i.srubarczyk@gmail.com

Świentek Beata

1387

Wodzisław Śląski

32 455 15 80

Tadla Stanisław

369

Chorzów

32 2415 092

Tarko Marek

1953

Siemianowice Śląskie

32 228 42 65

603 353 303

sylwester366@poczta.onet.pl

Tatarczyk Maria

3702

Wodzisław Śląski

32 456 94 24

603 777 725

arcus@ka.onet.pl

Tendelski Tomasz

5115

Żory

665 775 000

tomasz.tendelski@gmail.com

Tomczyk-Topolska Magdalena

6379

Katowice

693 747 466

magdalena@operatum.pl

Torbus Karolina

5446 Tarnowskie Góry

660 773 468

karolina.torbus@o2.pl

Trząski Marek

1935

Sosnowiec

501 573 199

trzaski.m@gmail.com

Turek Andrzej

3389

Zawiercie

32 670 15 40

501 670 321

atu@poczta.onet.pl

Ulman Tomasz

3572

Żarki

34 31 48 126

602 307 393

tomaszulman@poczta.onet.pl

Urban Krystyna

4849 Tarnowskie Góry

32 284 23 85

668 802 843 kurban@urbanconsulting.com.pl

Urbańczyk Krzysztof

205

Rybnik

Wadowska Joanna

4765

Cieszyn

Walczak Bartłomiej

3154

Mszana Dolna

Wasilewska Justyna

5478

Jastrzębie-Zdrój

Wawrzynek Henryk

1518

Katowice

32 254 41 96

Wendlandt Daniela

1797

Bielsko-Biała

33 814 32 18

Wieczorek Henryk

3316

Ruda Śląska

Wieczorek-Nowak Halina

3463 Ruda Śląska

Wieczorkowska Wiesława

6068 Żory

Więcławek Grzegorz

4897 Dąbrowa Górnicza

Wilczyński Józef

1796

Winiarski Grzegorz Wiśniewska Jolanta Wiśniewski Marek

604 906 439 hszymik@outlook.com

503 505 874 budoserwis@budoserwis.com.pl

502 692 063

krzysztofurbanczyk@onet.pl

698 110 871

asia_wadowska@hotmail.com

509 833 323

bwalczak@pcg-nieruchomosci.pl

507 144 702

staw23@op.pl

608 416 290

h.wawrzynek@poczta.onet.pl

32 240 13 45

602 619 857

biuro@nieruchomosci-wieczorek.pl

32 2437 527

504 086 192

meritum.wycena@wp.pl

502 529 269

uerzeczoznawca@gmail.com

609 374 103

tsw20@o2.pl

Chorzów

501 467 165

j.wilczynski@krm.nieruchomosci.pl

5852

Myszków

696 095 287

g.winiarski@gazeta.pl

3696

Kędzierzyn-Koźle

512 012 426

marciniakjolanta@wp.pl

4377

Katowice

601 464 723

akim@interia.pl

33 851 85 74

32 786 64 00

32 206 57 56 52


Członkowie ŚSRM Wiśniewski Paweł

1937

Sosnowiec

32 785 48 71

601 414 349

manager6@wp.pl

Witaszek Elżbieta

3151

Będzin

32 267 44 85

608 607 072

apheta@wp.pl

Witaszek Urszula

2184

Będzin

32 267 44 85

608 607 071

apheta@wp.pl

Wnuczyńska Ewa

3334

Tychy

Wodzyńska Zofia

4443 Myszków

Wojaczek Agata

5932

Wolny Kazimierz

2644 Żywiec

605 57 52 21

Wołkowski Józef

83

Sosnowiec

605 264 606 inbudek@wp.pl

Woszczyna Barbara

1994

Brzeszcze

32 211 17 07

606 481 272

Wójcik Aleksandra

4685 Katowice

32 252 46 62

502 032 196

awojcik@emintra.pl

Wróbel Tadeusz

1019

Katowice

32 252 54 82

501 557 902

wrobel-tadeusz@gazeta.pl

Wróblewski Zbigniew

5230

Lipowa

603 335 931

pronier@tenit.com.pl

Wygaś Sebastian

5783

Częstochowa

502 393 627

sebastian_wygas@o2.pl

Wysocka-Marzec Katarzyna

5424 Częstochowa

501 327 201

katarzynawysocka@poczta.onet.pl

Wyżgolik Grzegorz

2842 Katowice

501 461 994

wyzgolik@sigmacapital.pl

Zając Barbara

3793

609 534 346

barbara_zajac@vp.pl

601 486 222 34 313 71 75

Mikołów

Czerwionka-Lesz-

602 489 767

32 431 21 43

davinci@post.pl zofiawodzynska@gmail.com agata.wojaczek@gmail.com

czyny Zaremba Agnieszka

5951

Knurów

507 312 532

agnieszkakania@op.pl

Zarębska-Strojny Anna

6224

Chorzów

502 570 136

zarebska.anka@gmail.com

Zawadzki Tadeusz

989

Myszków

602 718 068

lexnieruchomosc@poczta.onet.pl

Zbieszczyk Józef

328

Katowice

606 487 835

j.zbieszczyk@poczta.onet.pl

Zemela Robert

6738

Świętochłowice

691 755 927

rzeczoznawca.zemela@gmail.com

Zielińska Paulina

5121

Meszna

501 267 884

paulina.wycena@gmail.com

Ziętara Tomasz

4983

Sosnowiec

32 785 49 20

602 531 141

tzietara@wp.pl

Ziółkowska Bożena

1439

Katowice

32 255 41 83

Złotnik-Korczak Teresa

4066 Gliwice

32 270 84 72

507 106 976

Zych-Bartoszek Beata

3550

Bytom

32 284 41 38

609 687 558

Zygmont Tadeusz

3203

Piekary Śląskie

32 287 54 19

501 711 332

Zygmunt Edward

3440 Olkusz

Zyskowska Bożena

3155

Kuźnica Kiedrzyńska

609 403 406 zysk2@poczta.onet.pl

Żmuda Krystyna

465

Ruda Śląska

502 693 126

Żukrowski Tadeusz

3253

Gliwice

32 2314 097

601 493 407

Żurek Jadwiga

1037

Kobiór

32 218 86 57

502 122 192

34 313 50 46

32 643 09 80

53

taxus@pronet.com.pl edward.zygmunt@wp.pl kzmuda@uni-koszt.pl insbudjz@op.pl


Š Aleksander Wolski


Dziękujemy Dziękujemu Państwu za uwagę poświęconą na lekturę niniejszego biuletynu. Mamy nadzieję, że okazała się ona wartościowa i przydatna. Korzystając z okazji zapraszamy na kolejne walne zebranie Śląskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych. Rada ŚSRM w Katowicach


Biuletyn ŚSRM  
Biuletyn ŚSRM  

Biuletyn na sprawozdawcze walne zebranie członków stowarzyszenia.

Advertisement