Page 1

NIEUWSBLAD VOOR DE TUINBOUWONDERNEMER | WEEK 21 | 24 - 05 - 2011

Column: Ab van Marrewijk: ‘Vaker bij collega’s gaan kijken’ Pagina 8 Prijs aubergine omhoog na slechte maand Auberginetelers hebben dit seizoen nog geen winst weten te boeken ten opzichte van 2010. Met name april was een slechte maand. In week 17 werd het dieptepunt bereikt, met prijzen voor de grove sortering die terugvielen naar 45 tot 50 cent per kilo. De prijs in inmiddels weer een paar dubbeltjes opgeklommen. » Meer marktinfo op pagina 14 Week 19 € 0,87 € 1,46

Interview: Vier aardbeientelers werken aan ‘comeback’ Hollandse aardbei Pagina 5

Bedrijfsreportage: Giel Hermans: ‘In de vollegrond moet het nóg professioneler’ Pagina 9

Gietwaterkwaliteit eist aandacht door droogte Een enkel buitje van een paar millimeter, maar voor de rest langdurige droogte de afgelopen weken. Sommige telers in de glastuinbouw zijn al bijna zes weken alternatieve gietwaterbronnen – zoals leidingwater – in hun bassin aan het laten lopen, als aanvulling op de slinkende regenwatervoorraad.

Week 18 € 0,65 € 1,29

Het laboratorium van Blgg AgroXpertus krijgt veel watermonsters binnen van telers die willen weten hoe geschikt aanvullende gietwaterbronnen zijn, en hoe zij hun bemesting hierop moeten aanpassen. Ook is aan oplopende natriumcijfers in analyseresultaten te

Week 17 € 0,78 € 1,31

Meer prijsinfo op gfactueel.nl

RETAIL - Ondernemers in de groenten- en fruitsector kunnen direct inzicht krijgen in de aankopen, de bereiding en het eetgedrag van consumenten met groenten en fruit. De zogeheten dashboards van de Groenten- en Fruitmonitor van het Productschap Tuinbouw (PT) geven handvatten om op de wensen van eindafnemers in te spelen. Tuinbouwondernemers kunnen de dashboards vinden in het besloten deel van de website van het PT.

FOTO: MAURICE WUBBEN

Rabobank: solvabiliteit steeds belangrijker

PT monitort consument

merken dat het percentage bijmenging met regen- of bronwater de laatste weken flink omhoog is gegaan. Meestal zit er in leidingwater meer calcium en chloor. Het kan nuttig zijn » Lees verder op pagina 7

Lekker veel proeven

Telersprijs aubergine versus Duitse groothandelsprijs (euro/kilo)

ONDERNEMEN - Rabobank vindt dat agrarische bedrijven grosso modo een solvabiliteit moeten handhaven van ten minste 30 procent. Dat zegt directeur coöperatie, bestuur en duurzaamheid Dirk Duijzer. Volgens Duijzer zijn eisen van 40 tot wel 50 procent in andere landen heel gewoon, en moeten ook Nederlandse tuinders gaan wennen aan wat hogere percentages. “Dat past bij een ander risicoprofiel: de markten worden beweeglijker.” Duijzer deed de uitspraak tijdens een bijeenkomst voor leden van de Nederlandse Vereniging voor Landbouwjournalisten. De Rabobank zag het financieringsvolume in vrijwel alle agrarische sectoren in 2010 dalen. Duijzer: “Er komen minder kredietaanvragen binnen. Voor veel ondernemers is het ook verstandig geen krediet te vragen.” Duijzer zei dat de bank eerder met name glastuinbouwbedrijven veel krediet heeft verstrekt, achteraf te veel, in de veronderstelling dat de productiviteit met de investeringen mee zou stijgen. Dat bleek na een aantal jaren niet meer het geval.

Vollegrond: Aardbeiteler bouwt kelder onder loods voor wateropslag Pagina 11

Proeven, verkopen, enquêteren en uitleggen. Dat is het voornaamste werk van de medewerkers van het Groenten & Fruit-paviljoen op de Libelle Zomerweek afgelopen week in Almere. Deze foto is gemaakt bij de tafels van FresTeem waar vier tomatensoorten en Vitapeps werden uitgedeeld of verkocht. Ook enquêteerde de telersvereniging de bezoekers over waar en wanneer zij tomaten kopen, hoe deze in de keuken worden gebruikt en welke prijs de consument over heeft voor de groenten. Maar liefst 45.000 mensen bezochten het jaarlijks evenement van het weekblad en vonden hun weg naar de stands vanThe Greenery, FresTeem, Zomerfruit, Looije, Enza Zaden, Tommies en Nature Pride.

‘Glastuinbouw waterproof’ komt op stoom Dat de glastuinbouw een forse vervuiler van het oppervlaktewater is, gaat er nog steeds niet bij alle telers in, zo bleek tijdens de aftrap van de ‘Waterweken’ in De Lier. Toch zagen veel aanwezigen mogelijkheden tot verbetering. Daarvoor is wel meer inzicht nodig in de effecten van recirculeren op het gewas, de beschikbare technieken en de kosten ervan.

U bereikt beslissers in uw doelgroep. 72% neemt zelf beslissingen of heeft hier (in)directe invloed op. *)

www.gfactueel.nl

Voor adverteren: verkoop.tuinbouw@reedbusiness.nl tel.0314-34 0314-34 99 Voor adverteren: SalesB2B@reedbusiness.nl tel. 95 86 95 *)Basis: websitebezoeker en de nieuwsbriefabonnee Bron: Direct Research

Het project ‘Glastuinbouw waterproof’ heeft een ver doel. Voor 2027 moet de waterkringloop op glastuinbouwbedrijven volledig gesloten zijn. Dat lijkt ver weg, maar er moet heel snel veel gebeuren. De koppeling per 2013 (via de Kaderrichtlijn Water) van de gemeten emissie aan de EU-toelating van gewasbeschermingsmiddelen is een bedreiging voor het behoud van een groot aantal middelen. Dat er nog veel te doen is blijkt uit metingen van de waterschappen. Overschrijdingen van de KRW-normen voor oppervlaktewater worden vooral in kasgebieden gevonden, aldus Ton Smit van Bayer namens brancheorganisatie Nefyto. Hoogheemraadschap Delfland heeft op 12 meetmomenten in 2010 op glastuinbouwgerelateerde locaties gemiddeld acht verschillende gewasbeschermingsmiddelen aangetroffen waarvan gemiddeld twee de norm overschreden. In de boezemkanalen was het niet veel beter. Belangrijkste probleemstoffen zijn

imidacloprid (o.a. Admire). Pirimicarb (o.a. Pirimor) en carbendazim (o.a. Acticide). Het werkelijke aantal stoffen zou echter nog wel eens hoger kunnen zijn omdat Delfland geen goed actueel beeld heeft van wat de tuinbouw aan middelen gebruikt, aldus Yora Tolman. Voor nutriënten is de situatie iets beter geworden. Stikstof laat een (tot 2000 sterk, sinds 2007 licht) dalende trend zien, maar fosfor blijft onveranderd hoog. Beide liggen nog ruim boven de norm. Voor het sluiten van de waterkringloop zijn groeiremming, optimalisatie van bemesting en zuivering van de reststroom de belangrijkste knelpunten. Binnen het project ‘Glastuinbouw waterproof’ werken toeleveranciers en onderzoekers hard aan de ontwikkeling van handvaten om deze knelpunten op te lossen. Hiervoor is tot halverwege 2012 3,6 miljoen euro » Lees verder op pagina 7

groenten fruit 1 11GFA021_cover_B+p7 1

5/20/2011 12:11:02 PM


Actueel

Onderzoek nieuw concept Scheve marges gewasbescherming Esther de Snoo - redactiecoordinator

Voor moderne grootschalige teeltbedrijven met veel automatisering is een aangepaste aanpak gewenst om ziekten en plagen goed te kunnen blijven beheersen.

specifieke detectie-apparatuur uitgevoerd kan worden. Deze monitoring moet een advies opleveren, aan de hand waarvan een precisiebestrijding valt uit te voeren met robots. Veel deelsystemen voor bovengenoemd management-systeem zijn nu al beschikbaar, maar nog niet elkaar versterkend bijeen gebracht in één combinatiesysteem. Doel is om met minder chemische middelen en minder met arbeid effectievere gewasbescherming te kunnen realiseren.

FOTO ANP

Er gaat een nieuw grensoverschrijdend onderzoek van start, onder de naam ‘Gezonde kas’, om op een innovatieve manier ziekten en plagen te beheersen op grote bedrijven. Een consortium van tien onderzoeksinstel-

lingen en 22 bedrijven uit de DuitsNederlandse grensregio gaat voor 10 miljoen euro een geavanceerd monitoringsysteem opzetten, op grond waarvan acties tegen ziekteverwekkers en plagen genomen kunnen worden. Daartoe zullen er karretjes met meetapparatuur tussen het gewas door gaan rijden. Eerst kan bijvoorbeeld globaal met een fotosynthesemeting vastgesteld worden of het gewas ergens stress vertoond, waarna op die plek een nauwkeuriger test met meer

De Rabobank verwacht dat de marktwaarde van producten sterk gaat toenemen. Daar zal de primaire sector nauwelijks van profiteren. De margeverdeling in de agrifoodsector is nog net zo scheef als tien jaar geleden. De situatie voor de tuinder nu ten opzichte van toen, is niks verbeterd. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Rabobank in samenwerking met het LEI naar de margeontwikkeling tussen 2005 en 2009 in vergelijking met een zelfde onderzoek voor de periode 2000 tot en met 2004. Volgens directeur Dirk Duijzer van de Rabobank mag het onderzoek beslist geen aanleiding zijn voor nieuw protest van tuinders bij supermarkten. De uitkomst moet juist aanleiding zijn voor ondernemers om scherpere strategische keuzes te maken. Dat stelde hij vorige week woensdag tijdens een bijeenkomst van de bank met leden van Nederlandse Vereniging voor Land- en Tuinbouwjournalisten (NVLJ) in Utrecht. Ook hekelde hij de Tweede Kamer die met enige regelmaat weer schande roept en moties indient over een betere verdeling van de koek. Wat de politiek doet, werkt vaak averechts. Het zet de tuinders niet aan tot daadwerkelijk en langdurige verbetering van hun positie. Want de primaire sector moet juist meer samenwerken met de andere schakels. Dat kan door zelf ketens op te zetten of een niche zien te vinden waar meer rendement uit te halen valt, meent de topman. Die meerwaarde valt vooral te halen door het bedenken van nieuwe producten met overige ketenpartijen. Dit past ook in de omkering die in de keten plaatsvindt. Van een aanbodgerichte productie en dito afzet transformeert de keten naar een vraaggerichte structuur. Investeren in het eigen product en tegelijk in samenwerking met de overige ketenpartijen past in de huidige tijdgeest. Het is de enige manier voor tuinders om een uitweg te zoeken naar een betere verdeling van het geld dat wordt verdiend in de sector.

Doel van het onderzoeksproject is om met minder middelen en minder arbeid effectievere gewasbescherming te realiseren.

Extra zoet water voor West-Nederland ONDERNEMEN – Het rijk en een aantal waterschappen, waaronder het Hoogheemraadschap Rijnland, nemen maatregelen om de dreiging van verzilting in West-Nederland het hoofd te bieden. De oorzaak van het zoetwatertekort is de langdurige droogteperiode in heel West-Europa. Door inzet van de zogeheten Kleinschalige Wateraanvoervoorziening (KWA) wordt zoet water meer bovenstrooms uit de Lek en het AmsterdamRijnkanaal gehaald. ”Onder normale omstandigheden levert de Rijn meer dan genoeg water om in perioden van neerslagtekort aan de vraag te kunnen voldoen”, aldus Gerard Doornbos, dijkgraaf van het hoogheemraadschap van Rijnland. ”Bij Gouda heeft Rijnland een inlaatpunt, waar rivierwater wordt binnengehaald uit de Hollandsche IJssel die weer door de Rijn wordt gevoed. De Hollandsche IJssel stroomt aan de westkant uiteindelijk in de Noordzee. Als de Rijnafvoer laag is, door langdurige droogte in Duitsland en minder smeltwater in Zwitserland, krijgt het zeewater door de verminderde tegendruk van boven, meer kans naar binnen te dringen. Als die indringing het inlaatpunt bij Gouda bereikt, dreigt verzilt water te worden ingelaten.” De KWA zorgt voor een aanvoer van 6,9 kubieke meter per seconde. Dat betekent dat ter hoogte van Bodegraven 6.900 liter zoet water per seconde de boezem van Rijnland binnenkomt. Het waterschap Rijnland gebruikt dit water voor peilhandhaving. De duur van de KWA maatregel is moeilijk te voorspellen.

2

Veel zelfstandigen niet volgens voorwaarden

Bloemkoolseizoen vroeg uit de startblokken

Veel Bulgaren en Roemenen die als zelfstandigen in Nederland willen werken voldoen niet aan de voorwaarden. Dat meldt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) na controles van de Belastingdienst.

In Noord-Holland werden dit jaar op 10 mei de eerste bloemkolen geoogst, terwijl dat normaal op 20 mei gebeurt. Ook in Limburg begon de oogst zo’n 10 dagen vroeger.

Om in Nederland als zelfstandige te mogen werken moeten Roemenen en Bulgaren een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aanvragen. Bij deze vergunning hoeft de werkgever geen belasting en premies af te dragen en is hij niet verplicht minstens het wettelijke minimumloon te betalen. Voor Bulgaren en Roemenen met een VAR hoeven geen tewerkstellingsvergunningen worden aangevraagd. De Belastingdienst constateert dat veel werknemers bij de aanvraag van een VAR de benodigde vragenlijst niet invullen, waardoor de aanvraag niet in behandeling wordt genomen. Daarnaast blijkt uit de antwoorden dat in veel gevallen de aanvragers geen zelfstandigen zijn. Ze krijgen hierdoor geen VAR. Jaarlijks vragen ongeveer 6.500 Roemenen en Bulgaren een VAR-verklaring aan. De Belastingdienst en de Arbeidsinspectie wisselen gegevens over de VAR-verklaringen uit. De Arbeidsinspectie kan met deze gegevens gerichter bedrijven controleren waar mogelijk schijnzelfstandigen aan het werk zijn. In 2010 bleek bij die controles dat van de 748 zelfstandigen er 255 als schijnzelfstandigen aan het werk waren.

Site over teeltsystemen Op de nieuwe website www. teeltdegronduit.nl is informatie te vinden over onderzoek naar de ontwikkeling van innovatieve teeltsystemen. De site is opgericht door het programma Teelt de grond uit, dat rendabele teeltsystemen voor de vollegrondstuinbouw. Deze teeltsystemen voldoen aan de Europese regelgeving voor de waterkwaliteit. Uitgangspunt

is dat de systemen naast een sterke emissiebeperking ook voordelen voor ondernemers opleveren – zoals een grotere arbeidsefficiëntie, betere kwaliteit of nieuwe marktkansen – en gewaardeerd worden door de maatschappij. Onderzoekers van Wageningen UR (PPO en LEI) en Proeftuin Zwaagdijk werken in het programma nauw samen met telers, brancheorganisaties en adviseurs uit de sectoren.

Hoewel het seizoen vroeg is, volgen de diverse plantingen zich qua oogst mooi op. Er is dus geen sprake van bijeenlopen met ongewenste oogstpieken tot gevolg. Net als de bloemkolen melden zich de (kleine) koolvlieg en het koolmotje dit jaar al vroeg. Op kleine schaal is sprake van gaten in het scherm, dubbele kolen en bruine plekken, veroorzaakt door de groeiomstandigheden van de voorbije weken. Een en ander bleek op een bijeenkomst van bloemkooltelers op 17 mei in Maasbree, georganiseerd door Syngenta en ZON fruit & vegetables. “Toch is dat raar, want dat zie

je normaal alleen onder zomerse omstandigheden met warme nachten”, aldus Joop Hof van Syngenta. De zaaisels van december in 5-centimeter perspotten blijken op het bedrijf van Groentemakers zelfs een paar dagen vroeger dan de zaaisels van oktober in 5-centimeter perspotten. Jan van Gassel van Groentemakers: “Dat is min of meer altijd wel zo, maar vanwege risicospreiding kiezen we toch ook voor het zaaien van de duurdere planten in oktober. Die planten zijn ook gemakkelijker te planten. En het kan ook zijn dat we met die planten juist eerder aan de markt zijn.” Verder werd vastgesteld dat de onkruidbestrijding in Noord-Holland met Butisan S in combinatie met Centium vaak minder goed heeft uitgepakt door de droge toestand van de bodem. “In Limburg heb je bovendien het voordeel van koudere nachten.”

Bundelingsbeleid gelijk Het bundelingsbeleid voor groente en fruit zal ongewijzigd uitgevoerd worden buiten het Productschap Tuinbouw. Het PT controleert de Europese regels voor Gemeenschappelijke Marktordening (GMO), waarin bundeling wordt gestimuleerd, maar stoot de taken dit jaar af naar een nieuwe netwerkorganisatie. Een apart onderdeel van het PT voert

deze taken nu uit en oordeelde bijvoorbeeld over bundelingsaanvragen. Het PT heeft daarmee een rol die vergelijkbaar is met de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Volgens het Productschap Tuinbouw zat daar geen ruimte voor eigen beleid en had directie of bestuur van PT geen invloed op de uitvoering. Het loskoppelen van het PT heeft daardoor geen invloed, denkt het PT.

groenten fruit

11GFA021_act_A_p2_3 2

5/20/2011 12:26:10 PM


Actueel De kasboon ontwikkelt een eigen markt

FOTO MICHEL ZOETER

Grote stormloop op Hongaarse paspoorten

”Voor de echte kenners is er geen lekkerder sperzieboon dan de Nederlandse kasstokslaboon”, zei onlangs een marktkoopman in Delft. Vaste klanten, de meesten grijs of zonder haar, komen er speciaal voor naar zijn kraam. De kaarsrechte wat langere bonen zijn minstens twee keer zo duur als het vollegrondsproduct, maar ook veel malser. Ze zijn afkomstig van een kleine groep telers die ze jaarrond aanbieden aan de horeca, speciaalzaken en marktkooplui. ”We zijn constant aan de markt, ook in de winter. Met bonen lukt dat, ook zonder belichting”, zegt Herman Schrijver in Huissen. Samen met zijn vader teelt hij op 1,8 hectare bonen. De teeltduur en de fysieke opbrengst verschillen enorm. De winterteelt duurt 10 weken waarbij maar een zetsel wordt geoogst.

Vocht beheersen tijdens opslag tegen steeltjesrot

AH: scherpere prijs zorgt voor volumegroei groente

Natte steeltjesrot, veroorzaakt door micro-organismen na de oogst, vraagt hygiëne en beheersing van de luchtvochtigheid tijdens de bewaring. Groen Agro Control heeft door het PT gefinancierd onderzoek gedaan naar steeltjesrot bij paprika. Deze natte steelrot wordt na de oogst veelal veroorzaakt door Erwinia, maar ook schimmels kunnen het veroorzaken.

Albert Heijn schrijft de forse volumegroei bij verse groente toe aan een scherper prijsbeleid. Dat zegt de Nederlandse marktleider op vragen hierover.

Ines van Marrewijk van Groen Agro Control: “Als het stinkt, dan weet je zeker dat het Erwinia is.” Uit bemonstering in praktijksituaties blijkt dat Erwinia altijd als besmettingsbron aanwezig is op oogstbakken en sorteerbanden, waardoor beschadigde steeltjes die er mee in aanraking komen geïnfecteerd worden. Ook via gewaswerkzaamheden (via mesjes) en door rotte vruchten op

de grond kan besmetting optreden. In een proef waarbij de steeltjes bewust werden beschadigd, bleek 100 procent van de paprika’s na twee weken bewaring aangetast. Het is zinvol om fust en sorteerder goed schoon te maken, al is dit lastig. Chloor zou daarbij helpen, maar retailers willen vaak niet dat dit daar wordt gebruikt, en het kan transportbanden aantasten.

Een cluster van 24 glastuinbouwbedrijven met in totaal 160 hectare glas gaat met de gemeente Westland en energie- en afvalverwerkingsbedrijf HVC uit Alkmaar onderzoeken of het haalbaar is collectief aardwarmte toe te passen. De partijen hebben hiertoe een intentieverklaring getekend. De 24 bedrijven komen uit de regio’s van Hoek van Holland en ’s-Gravenzande. Ze noemen het project uniek, vooral omdat het aantal betrokken hectares veel groter is dan gewoonlijk. Normaal gaan individuele glastuinbouwbedrijven met hooguit 20 hectare aan de slag met aardwarmte. Concreet laten de partijen de geologische ondergrond nader onderzoeken. Er is eerder een onderzoek gedaan, maar dit onderzoek zal gedetailleerder zijn, aldus een woordvoerder van

de gemeente Westland. Daarnaast wordt een haalbaarheidsstudie gedaan naar het aanleggen van een warmtenetwerk. De kosten, €120.000, worden door de gemeente, HVC en tuinders gelijk gedeeld. De bedoeling is dat de 24 bedrijven profiteren van één of enkele putten. De kans bestaat volgens de woordvoerder dat meer tuinders zich zullen melden voor het onderzoek van een aardwarmtenetwerk. De gemeente neemt de coördinerende rol op zich.

FOTO ANP

Onderzoek aardwarmte in cluster van 160 hectare Het marktaandeel verse groente stijgt bij supermarktconcern Albert Heijn sterker dan bij de concurrent.

Het marktaandeel van Nederlandse supermarkten steeg voor verse groente van 37,7 procent in 2009 naar 38,4 procent in 2010. Albert Heijn groeide dus sneller dan de concurrenten. “Wat je ziet is dat de inflatie in de markt harder is gegroeid dan bij Albert Heijn. Onze verse groenten zijn dus inderdaad scherper geprijsd en we zien in de volumegroei

dat onze klanten dit ook waarderen”, stelt een woordvoerder. Op basis van gegevens die het Productschap Tuinbouw publiceerde, groeiden de groenteverkopen met 60 miljoen euro. Albert Heijn koopt de groente in bij voornamelijk vaste telers van vereniging Holland Crop. Of AH meer moet bijkopen door deze groei is niet duidelijk.

Kijk voor dagelijks vers nieuws op www.agd.nl

ONDERNEMEN - Hongaarse consulaten in Europa hebben hun handen vol aan de vele aanvragen voor een Hongaars paspoort. Het land nam kortgeleden een wet aan die de Hongaarse nationaliteit toestaat voor alle mensen met Hongaarse voorouders. Het Hongaarse consulaat in Roemenië is tot 2012 volledig volgeboekt met afspraken voor de paspoorten, wegens de grote belangstelling onder de 1,4 miljoen etnische Hongaren in Roemenië. Velen in de regio vinden een dubbele nationaliteit en een Hongaars paspoort wel handig. Het biedt een ontsnappingsmogelijkheid en maakt het mogelijk om legaal te gaan werken in de Europese Unie. Mensen met alleen een Roemeens en Bulgaars paspoort mogen immers nog geen baan aanvaarden in andere EU-landen. Het Nederlandse uitzendbureau Exotic Green uit Etten-Leur kwam in de publiciteit, omdat het Roemeense arbeidskrachten met een Hongaars paspoort naar Nederland haalt voor de fruitpluk.

Bedrijven voor rechter wegens inbreuk patent ONDERNEMEN - Nederlandse groentebedrijven zijn voor de rechter gedaagd wegens inbreuk op het patent op paarse radijskiemen. Dat meldt Biologica, de organisatie voor de biologische land- en tuinbouw. De Nederlandse bedrijven van spruitgroente hebben volgens Biologica geheel te goeder trouw paarse radijskiemen op de markt gebracht. De patenthouder claimt echter dat hier sprake is van een inbreuk op het patentrecht. De gekweekte radijs met een hoger anthocyanine-gehalte is als uitvinding gedeponeerd en mag niet worden nagemaakt, vindt de patenthouder. Of de patenthouder uiteindelijk een zaak heeft, zal nog moeten blijken. ”Maar ondertussen moeten de groentebedrijven wel advocaatkosten maken om zich te verweren”, aldus een woordvoerder van Biologica. ”Ze kunnen dit niet zomaar laten lopen.” Het patent heeft geen betrekking op planten die genetisch gemodificeerd zijn. Bij de veredeling is gebruik gemaakt van uitgangsmateriaal van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN). ”Het gaat dus om een patent op een eigenschap die van nature in de betreffende groente voorkomt”, aldus Biologica.

Fruitmotlarven nu al te verwachten FRUIT - Na de extreem vroege waarnemingen van opvallend veel vliegende fruitmotten in het midden en het zuiden van het land is de kans groot dat er ook veel eieren zijn afgezet. Dit meldt chemiebedrijf BASF. Op basis van simulatieprogramma’s is te verwachten dat de afgezette eieren binnenkort uitkomen. Vooral de temperatuurstijging die aan het einde van de week wordt verwacht, draagt daartoe sterk bij. Hierdoor komt het advies voor een bespuiting met een middel met een larvicidewerking bijna twee weken eerder dan normaal. Moderne viruspreparaten zijn geschikt.

groenten fruit 3 11GFA021_act_A_p2_3 3

5/20/2011 12:26:11 PM


WIJ HEBBEN ZE VOOR U!

OP ZOEK NAAR FLEXIBELE UITZENDKRACHTEN? džŽƟĐ 'ƌĞĞŶ hŝƚnjĞŶĚŽƌŐĂŶŝƐĂƟĞ ǁĞƌŬƚ Ăů ϭϬ ũĂĂƌ ŵĞƚ njĞĞƌ ŇĞdžŝďĞůĞ ŐĞŵŽƟǀĞĞƌĚĞ ƵŝƚnjĞŶĚŬƌĂĐŚƚĞŶĞŶŝƐŐĞƐƉĞĐŝĂůŝƐĞĞƌĚŝŶĚĞƚƵŝŶďŽƵǁĞŶ'&͘ Indien u zelf over geschikt personeel beschikt, kunt u deze bij op ĚĞ ůŽŽŶůŝũƐƚ ƉůĂĂƚƐĞŶ͘ hͲƉĂLJƌŽůů ǁĞƌŬƚ ĞĞŶǀŽƵĚŝŐ͕ ƐŶĞů ĞŶ ŇĞdžŝďĞů ŵĞƚ ŚĞƚ ĚŝŐŝƚĂůĞ ǁĞďƉŽƌƚĂĂů͘ džŽƟĐ 'ƌĞĞŶ hŝƚnjĞŶĚŽƌŐĂŶŝƐĂƟĞ ĞŶ hͲƉĂLJƌŽůů͗ ĚĞ ŝĚĞĂůĞ ĐŽŵďŝŶĂƟĞ͊

Inlenen zonder risico

ITAG-SingleUse Temperature Label t Built-in USB connector t Size of a credit card, flat and light weight t Free software available, no extra hardware  required at destination besides a computer t Tear to start, plug and play t Cost-effective

ELog PDF Temperature Logger

Data Report

t Automatically generating of PDF format data report t Equipped with NTC sensor and USB connector t No software, extra hardware required at destination besides a computer Data Curve t Easy-to-read LCD display enable immediate decision making t Multi-use

Please contact Siere Handel B.V. for ordering Siere Handel B.V. Horticulture Industry Agency of TempSen in Belgium/Germany/Netherland/UK T: +31 (0) 36 546 4478 F: +31 (0) 36 546 4479 E: info@sierehandel.nl www.sierehandel.nl


Interview

Telers twitteren over ‘comeback’ Hollandse aardbei De Nederlandse consument moet bij de supermarkt weer naar de Hollandse aardbei vragen en niet gedachteloos de Spaanse aardbei uit de schappen plukken. Vier aardbeientelers werken met veel enthousiasme aan de ‘comeback’ van de Hollandse aardbei. Hoe? Door direct met de consument te communiceren via social media zoals Twitter en via een interactieve website.”

Wat willen jullie met de aardbeienactie bereiken? MO: “We willen de Hollandse aardbei weer terug onder de aandacht brengen bij de consument. Gewoon omdat-ie lekkerder is. De consument staat echter te ver af van de Hollandse aardbei. De kennis is te beperkt en wij moeten het niveau van de consumenten omhoog trekken. In het Hollandse aardbeienseizoen moet hun keuze op deze aardbei vallen. Ze moeten het lef en besef hebben om in de winkel ook naar de Hollandse aardbei te vragen. Daar heb je echter wel basiskennis voor nodig. Onze doelgroep is de lichtgroene consument met een nadere focus op gezinnen met jonge

FOTO: REINOUT BURGERS

D

e smaak van de Hollandse aardbei is met afstand lekkerder dan de Spaanse of andere buitenlandse rassen. Toch koopt de consument achteloos een Spaanse aardbei midden in het Hollandse aardbeienseizoen. Ook retailers staan te weinig stil bij het smaakverschil tussen aardbeien van Hollandse bodem of die van het verre Zuiden. Tijd om de consument en retailers op een leuke, directe en vooral enthousiaste wijze voor te lichten hoe lekker de Hollandse aardbei smaakt. Met sponsoring van het Productschap Tuinbouw en met eigen geld begon een viertal trotste aardbeientelers drie weken geleden aan het idee om het Nederlandse publiek op een informele en leuke manier voor te lichten. Richard en Annet Kalter, Jan Robben, Rob Luysterburg en Marcel Dings (MD) vroegen aan Marill Ooms (MO) van het communicatieadviesbureau Imagro het idee uit te werken. Inmiddels staat er een interactieve website www.hollandseaardbeien.nl online met allerlei aardbeienweetjes en een koppeling van de deelnemende bedrijven. Daarnaast is er het twitteraccount ‘@aardbeiweetjes’ waar de telers met consumenten twitteren. De aardbeientelers zijn actief geworden op ‘social media’. “We moeten dichter bij de consument staan”, vertelt aardbeienteler Marcel Dings. “En direct met hen communiceren.” Voor Marcel staat een bak met zijn eigen Hollandse aardbeien. Terwijl hij praat, verdwijnt er regelmatig een aardbei in zijn mond. Marcel Dings eet, leeft en praat Hollandse aardbei. En zijn enthousiasme laat de aardbei nog beter smaken. Al snel wordt de argeloze luisteraar getrakteerd op een reeks interessante weetjes en leuke anekdotes over deze aardbei. Gedachteloos wordt de ene na de andere aardbei in de mond gepropt. En precies die speelse invalshoek is de basis van de Hollandse aardbeienactie: mensen moeten blij worden van de Hollandse aardbei.

kinderen. We gebruiken ‘social media’ om een persoonlijke branding van de aardbei en telers te realiseren. De directe benadering van telers naar consumenten en andersom. Dit is geen promotiecampagne voor de vier telers; we willen de dialoog en interactie tussen telers en consument tot stand brengen.” MD: “Wij, als telers, zijn ook van de consument vervreemd. Producenten zonder contact met de consument. Dat moet veranderen. En de tijd is nu rijp om dat te doen, want men is steeds meer bezig met de vraag waar het eten vandaan komt.”

Zijn ‘social media’ een goed communicatiemiddel? MO: “Social media zijn snel, flexibel, persoonlijk en meteen gericht op de doelgroep. Het heeft een mobiliserend vermogen en werkt interactief. Sinds we begonnen zijn, wordt er constant getwitterd en volgt het ene bliepje op de telefoon na de andere. Een nog duidelijker voorbeeld van het geweldige effect en kracht van bijvoorbeeld twitter is de actie van aardbeienteler Jan Robben. Hij twitterde dat hij op het museumplein in Amsterdam smaakaardbeien zou verkopen. Binnen tien minuten was hij van zijn

Passie voor Hollandse aardbei Aardbeiteler Marcel Dings uit Belfeld heeft 8 hectare aardbei onder glas en is lid van telersvereniging Fossa Eugenia, die de afzet verzorgt. Hij produceert aardbeien in april en mei en van september tot kerst (net vóór en na de vollegronds aardbei). In zijn kassen probeert hij zo min mogelijk met chemische gewasbeschermingsmiddelen te werken, maar vooral op een biologische manier bestrijden. Senior communicatieadviseur Marill Ooms werkt sinds 2004 bij communicatiebureau Imagro en heeft onder meer gewerkt aan een campagne voor de Volwaard kip en de animatie voor duurzame voedselsystemen. Nu zet ze zich met passie in om de Hollandse aardbei samen met de telers te promoten.

lading af. Twee weken later zou Robben aardbeien aan supermarkt Plus leveren. De supermarkt zag er op het laatste moment vanaf, maar één tweet leidde tot veel reacties. Plus belde Robben op met de mededeling ‘wij willen toch jouw aardbeien’.” MD: “Ik krijg nu via twitter complimentjes over mijn aardbeien. Dat is leuk, die waardering.” MO: “Twitter is niet het enige medium dat we inzetten. We willen YouTube gaan gebruiken voor allerlei leuke filmpjes over aardbeien en telers. Telers kunnen met een handycam de kassen inlopen en hun verhaal vertellen. Het gaat om de echtheid en de puurheid, dus we sluiten geen telers uit. We hebben juist de overtuiging dat telers heel trots op hun product en bedrijf zijn. Door dit te laten zien,

raakt men vanzelf overtuigd. Daarnaast willen we guerrilla-acties houden, bijvoorbeeld in het populaire TVprogramma ‘Ik Hou Van Holland’. We zijn bovendien op zoek naar ambassadeurs voor de Hollandse aardbei. Dat zou een bekende kok kunnen zijn.”

Willen jullie ook retailers bereiken? MD: “Van december tot mei zijn er Spaanse aardbeien in de supermarkt, maar in het voorjaar komen de Hollandse aardbeien op de markt. Die liggen niet altijd in de supermarkt. Albert Heijn heeft tot begin mei gewoon Spaanse aardbeien. Zij denkt in rendement. Wat wij willen bereiken, is dat supermarkten op een gegeven moment ‘getriggerd’ worden om de Hollandse aardbei in het schap te leg-

gen. We hebben echter geen contact met de retailers. Het is een strak georganiseerde keten en supermarkten als Albert Heijn hebben geen ruimte meer om te spelen met de seizoenen en de beschikbaarheid van producten. Door de digitale media hopen we de bekendheid van de Hollandse aardbei te vergroten. En we hopen dat de groep kritische consumenten daardoor groter wordt en om de Hollandse aardbei gaat vragen. Daarnaast weten we straks door het directe contact met de consument wat hij of zij wil. Nu vertellen supermarkten wat de consument wil, maar via social media kunnen wij zelf dat stukje kennis en macht verwerven.” Door Reinout Burgers freelance journalist

groenten fruit 5 11GFA021_interview 5

5/20/2011 10:59:17 AM


Actueel Het komt ons toe De tuinbouw is in de greep van de toekomst. “Dat was vroeger niet anders�, zullen sommigen van u ietwat eigenwijzig willen tegenwerpen. Maar dat vind ik een te zeer op het verleden gerichte insteek. Nee, het wordt in de toekomst echt anders. Dat roepen onze boegbeelden althans. En wel om het hardst. Hard roepen over onze toekomst

Rik Prikkel

is nodig, want anders hoort minister Maxime Verhagen het misschien niet. En dan luistert hij toch misschien naar Shell en naar ‘de Hoogovens’. En dan waren we wel eventjes Economische Topsector, maar dan zitten we er toch weer voor spek en bonen bij. De toekomst dus. Ik hou mijn hart vast. In 2025 dan ziet het er op het bedrijf van een van mijn kinderen (ik houd hoop) als volgt uit.

De plukrobot is weer eens stuk. De Auberginator 3.0 is vannacht om 04.22 uur op de derde verdieping van de volledig gesloten kweekfabriek tot stilstand gekomen. Gelukkig konden we nog aan een ploeg Azerbeidzjaanse seizoenarbeiders komen om vandaag alsnog handmatig te oogsten. De buurman is er niet, want die is naar zijn buitenlandse vestiging

in tuinbouwcluster Kuala Lumpur. Wij letten zo lang even op zijn katten. Morgen komt de Vereniging van Gepensioneerde ParlementariĂŤrs voor hun dagje uit in onze Showkas. Overmorgen het Nederlands Gilde van Toparchitecten. De Netherlands Association of Young Professionals hebben we voorlopig op de wachtlijst gezet, want dat gezeur om een baantje in de tuin-

bouw, dat zijn we eventjes zat. Het laatste deel van de ondergrondse transportbuis van Rotterdam naar Moskou is geopend. De eerste directe zending paprika’s per buisshuttle was binnen een half uur weer terug na een fytosanitaire controle door de Russische autoriteiten. Premier Baan heeft Nederland en de Nederlanders definitief gezond verklaard.

Koppert legt zich ook toe op buitenteelten

Voor inlichtingenVoor over het adverteren Trefpuntinkunt u kontakt inlichtingen over hetin adverteren Trefpunt kunt u kontakt opnemen met Alexander telefoon 020 - 515 92 05. opnemenMouissie, met Verkoop Tuinbouw, Telefoon 0314 – 349986.

VICTON BV NPCttFMtwwwWJctonCvOMteNBJMJOGP!WJctonCvOM

Groene Banen.nl werkt!!

Trefpunten

UW OUDE OLIE IS GELD WAARD tBGvoerFOvBOCrBOETtPGrFTUBntFO tTBOFrFOvBOPVEFPMJFUBOLTconGorN,*WA

VOLLEGROND/FRUIT - Met de oprichting van de afdeling ‘Outdoor Crops’ onderstreept Koppert Biological Systems het belang van duurzame oplossingen voor de buitenteelten. Biologische gewasbescherming wint volgens Koppert terrein in de buitenteelten. Ook daar hebben telers te maken met steeds hogere residueisen en wordt het aantal beschikbare chemische middelen beperkter. Bovendien zijn voedselveiligheid en emissies voorwaarden die voor elke consument en teler tellen, aldus het bedrijf. In 2010 heeft Koppert de afdeling Outdoor Crops opgericht, die zich richt op de akkerbouw, vollegrondsgroententeelt, fruitteelt, bollenteelt en boomkwekerijgewassen. De afdeling Outdoor Crops wordt aangestuurd door Nico Harteveld. De technische ondersteuning naar de distributeurs wordt verzorgd door Arjan Koppert voor de akkerbouw en vollegrondsgroenten. Monique van Kessel doet dat voor de fruitteelt.

Duitse kropslamarkt verkeerd in mineur MARKT - De markt voor kropsla in Duitsland verkeert in een moeilijke situatie door een groot aanbod en een achterblijvende vraag. Dat stelt landbouwmarktbureau AMI vast. Analist Joachim HÜhn omschrijft de toestand als troosteloos. Een einde van deze gang van zaken is vooralsnog niet in zicht. �Dat is des te dramatischer doordat de productiekosten dit seizoen vooral door de grote beregeningsnoodzaak uitgesproken hoog zijn. Oogstrijpe bestanden worden daarom weer in de grond gewerkt.�

Te koop: Elsanta A-plus Planten V.O.F. Zegers Nijmegen – Beuningen Telefoon 06-53235042 / 024-6771832

6

groenten fruit

11GFA021_prikkel 6

5/20/2011 10:34:01 AM


Actueel Gietwaterkwaliteit eist aandacht door droogte » Vervolg van pagina 1

dit net na de teeltwisseling bij komkommer soms bewust gebruikt om Pythium te voorkomen bij de jonge planten. Toch waarschuwt Van Amersfoort: “Te koel water kan bij een snelle opwarming door hoge kastemperaturen, ook door de poot van de plant uitgezweten worden. Dit vormt dan juist een infectiepoort voor Pythium en andere schimmels.”

een monsterwaarde bij het leidingwaterbedrijf op te vragen, zodat er met de bemesting rekening mee kan worden gehouden, bijvoorbeeld door een deel calciumchloride weg te laten. Of een hoger chloridegehalte nadelig is hangt onder meer af van de gevoeligheid van het gewas. Een paprikateelt is er bijvoorbeeld gevoeliger voor dan een komkommerteelt, hoewel het ook bij die laatste een wat matiger groei kan veroorzaken. Met verschillende waterkwaliteiten en bijbehorende verschillende niveaus aan bicarbonaten, dient de zuurregeling goed in de gaten gehouden te worden, om pH’s stabiel te houden. FOTO: GROENTEN & FRUIT

Spuien

Betrouwbaarheid In sommige regio’s kan in noodgevallen uiteindelijk ook oppervlaktewater gebruikt worden als aanvullend gietwater. Nadeel hiervan is dat nooit precies bekend is welke stoffen door lozingen hierin terecht zijn gekomen. Teeltadviseur Ruud van Amersfoort van Horti-Consult: “Pas bijvoorbeeld op wat boeren in de omgeving hebben gespoten. Wacht in ieder geval tot half juni, als het graan in de aar staat. Na die tijd wordt meestal niet meer met groeistoffen gespoten.” Voor grondgebonden teelten is het minder snel een probleem om een zuigkorf met pomp in de sloot te

Door langdurige droogte slinkt de hoeveelheid voor de teelt beschikbaar regenwater.

gooien. De kasgrond heeft een bufferend vermogen, wat in substraatteelten ontbreekt. Toch blijft voorzichtigheid geboden. Het zal niet de eerste keer zijn dat er in residumonsters werkzame stoffen aangetroffen worden van gewasbeschermingsmiddelen die in de teelt nooit zijn gebruikt.

Daksproeiers Behalve in de bassins voor gietwatervoorziening, daalt ook in de vaak aparte bassins voor daksproeiers het waterpeil. Leidingwater kan van heel wisselende kwaliteit zijn, en bijvoorbeeld meer kalk bevatten. Dit kan neerslag geven in de leidingen en sproeiers. Bronwater is meestal al he-

lemaal niet te gebruiken. Van Amersfoort adviseert daarom regenwater te reserveren voor de daksproeiers, door bijtijds regenwater uit het gietwaterbassin over te pompen. Aanvullend leiding- of bronwater kan dan het gietwaterbassin in. Omdat leidingwater veel koeler is dan in het bassin opgewarmd water, wordt

Hoe eerder het bijmengen begint, hoe zekerder een teler is dat hij voldoende druppelwater blijft hebben (ook met een eventueel beperkte leidingwatercapaciteit). Vanuit emissie-oogpunt is dit echter ongunstig. Wim Voogt van Wageningen UR Glastuinbouw: “Bij heel vroeg beginnen is de kans groter dat je het voor niets doet. Komen er toch op tijd weer regenbuien, dan was die aanvulling niet nodig geweest, en zit je achteraf onnodig met een relatief hoog natriumgehalte. Het blijft lastig inschatten hoe vroeg je begint.” Voogt geeft er de voorkeur aan om zoveel mogelijk in de dagvoorraad bij te mengen, zodat de voorraad in het bassin zo lang mogelijk zo zuiver mogelijk wordt gehouden. Osmosewater geniet vanuit emmissie-oogpunt sterk de voorkeur als aanvullende gietwaterbron, al bemoeilijkt de hele brijnproblematiek deze toepassing. Door Peter Visser peter.visser@reedbusiness.nl

‘Glastuinbouw waterproof’ komt op stoom uitgetrokken waarvan 2 miljoen het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de sector (via het PT) 0,5 miljoen bijdragen. De rest is, opvallend, afkomstig van toeleveranciers, waarvan de Hagelunie met 2 ton de grootste bijdrage levert.

membraanpompje) was tot nu toe een probleem omdat er luchtbellen in de slang blijven steken. Priva heeft een nauwkeurig doseersysteem ontwikkeld dat werkt op basis van Venturi-aanzuiging, waarbij door de onderdruk luchtbellen worden weggezogen. Een ‘cross-flow-menger‘ zorgt voor de goede verdeling in het recirculatiewater.

Groeiremming voorkomen De eerste resultaten van de gezamenlijke inspanning worden zichtbaar. In het langlopend praktijkonderzoek bij roos wordt sinds maart 2010 gekeken naar mogelijke groeiremming bij volledige recirculatie van UV-ontsmet drainwater, wel of niet aangevuld met waterstofperoxide. In productie en lichtbenuttingseffiëntie zijn tot nu toe geen verschillen gevonden. Dit is opmerkelijk omdat rozentelers in de regel veel spuien uit angst voor groeiremming. In een biotoets met drainwater van de verschillende behandelingen werd begin dit jaar wel groeiremming gevonden. ‘Geavanceerde oxidatie’ van het recirculatiewater door toediening van waterstofperoxide voor de UV-ontsmetter hief de groeiremming later weer op. Het praktijkonderzoek naar mogelijke groeiremming is dit jaar uitgebreid naar paprika, komkommer en tomaat. De hernieuwde zoektocht naar mogelijke veroorzakers van de groeiremming heeft nog niets opgeleverd. Waterstofperoxide blijkt in combinatie met UV dus een erg krachtige ontsmetting op te leveren die ook de onbekende groeiremmingsfactoren tenietdoet. Nauwkeurige dosering van de waterstofperoxide (met een

Spui reduceren In het reduceren van de spuistroom kunnen op korte termijn grote stappen worden gezet door meer te circuleren. Vooral in de sierteelt wordt relatief weinig drainwater hergebruikt. In de groeteteelt zijn er enorme verschillen tussen bedrijven. Sommige moderne bedrijven lozen in het seizoen minimaal terwijl anderen nauwelijk recirculeren. De bedrijfsuitrusting, de watergeefstrategie en het regelsysteem zijn sterk bepalend voor de mogelijkheden. Zo wordt op veel rozenbedrijven vaak meer drain gerealiseerd dan door de plant wordt opgenomen. Als dit langere tijd duurt, ontstaat er vanzelf ‘overflow’ die geloosd moet worden, hoe groot de drainput ook is. Minder extreem maar wel veel voorkomend: lozingen als gevolg van te lage capaciteit van de drainbuffer of de ontsmetter of van een verkeerde voorregeling van het recirculatiewater. Ook ruimer gieten dan nodig is veroorzaakt onnodige krapte van de buffercapaciteit. Vooral in namiddag kan de drain verlaagd worden. Voor het slimmer gebruiken van recirculatiewater en het reduceren van spui kan de dynamische voorregeling van

Priva uitkomst bieden. Deze reageert op het niveau in de vuil- en schoon watersilo’s. Als de silo’s leeg raken zal het de aanvoer-ec verlagen en als ze volraken juist verhogen. Daarbij wordt rekening gehouden met de verwachte hoeveelheid drain en inhoud van het totale watersysteem. Rechtstreekse afstemming van de mineralengift op de opname door het gewas zou het watergeefsysteem nog veel efficiënter maken. Daarvoor zijn ionspecifieke metingen nodig. Onlangs heeft WUR Glastuinbouw 9 verschillende principes beoordeeld. Technisch kansrijk lijken capilaire elektroforese, nanotubes en laserpuls.

De twee eerste principes worden al marktklaar gemaakt door Capilix en CleanGrow. Meting van de kali-calciumverhouding heeft waarschijnlijk de grootste praktische waarde. Met een apparaat van CleanGrow zou dat al redelijk betaalbaar kunnen, al is de meetnauwonkeurigheid voor ‘driftgevoelige’ ionen als calcium nog vrij groot.

Zuiveren Het zuiveren van het restwater is een derde hoofdrichting van het onderzoek. Daarbij wordt gekeken hoe waardevolle nutriënten kunnen worden behouden. Membraandestillatie

en omgekeerde osmose lijken het meest geschikt voor waterkringloopsluiting, blijkt uit een vorig jaar afgerond haalbaarheidsonderzoek. TNO doet nu laboratoriumonderzoek en zal dit jaar samen met Hellebrekers Technieken een pilot in de praktijk opzetten met een van de twee technieken. Beide lijken te duur voor individuele middelgrote bedrijven, zegt Raymond Creusen van TNO. Mobiele installaties die regelmatig langskomen of samengebruik zou een oplossing kunnen zijn. door Gerard Boonekamp gerard.boonekamp@reedbusiness.nl

FOTO: PETER VISSER

» Vervolg van pagina 1

Op korte termijn zullen de sloten een stuk schoner moeten worden om te voorkomen dat de toelating van belangrijke gewasmiddelenmiddelen wordt ingetrokken.

groenten fruit 7 11GFA021_cover_B+p7 Sec1:7

5/20/2011 12:11:04 PM


Opinie

De Pura Natura-telers gebruiken geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen. In plaats van op bodem groeit de plant op natuurlijk substraat. Dat druist in tegen één van de pijlers van de biologische landbouw. Dat menen André Brouwer (foto) van Task Force Marktontwikkeling Biologische Landbouw en Jasper Vink van Biologica.

Biologische kasteelt? Daar hoort grond bij lage drempel voor een duurzamer (in)koopgedrag.

Aanschurken tegen bio In de marketing en PR schurkt Pura Natura nadrukkelijk tegen de biologische teelt aan, bijvoorbeeld door het gebruik van het logo USDA Organic. De legitimiteit daarvan is twijfelachtig; volgens de Europese regelgeving is het gebruik van de aanduiding ‘organic’ niet toegestaan als producten niet voldoen aan de wettelijke eisen van de biologische landbouw. Niet omdat biologische landbouw beter is dan de Pura Natura-aanpak, maar anders. Wat is er dan zo ‘anders’ aan biologisch? De essentie van de biologische landbouw is dat biologisch denken systeemdenken is. Biologisch is gebaseerd op een integrale benadering gericht op levende ecologische systemen en kringlopen met als doel een natuurlijk duurzaam systeem. Dat kan dus betekenen dat met meer gerichte sturing andere teeltmethoden het op onderdelen milieutechnisch beter doen dan biologisch. Maar voor de biologische boer én de biologische regelgeving staat de samenhang voorop. De teelt in het ecosysteem

FOTO: LOUIS BOLK INSTITUUT

Biologische landbouw is de kraamkamer van duurzaamheid voor de gangbare landbouw, staat in de Beleidsnota Biologische Landbouw van het ministerie van LNV uit 2005. LNV baseerde zich hiermee op een rapport van de WUR. Eén van de beste voorbeelden van de kraamkamerfunctie van biologisch is het concept van Pura Natura, een stichting die verduurzaming van de gangbare tuinbouw en met name de kasteelt nastreeft. De Pura Natura-telers gebruiken geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen. In plaats van gebruik te maken van de bodem maken ze gebruik van een natuurlijk substraat. Milieutechnisch geen slechte keus en een innovatie ten opzichte van steenwol. Het substraat is gemaakt van reststromen als kokos en compost. Het teeltproces is stuurbaar en in de praktijk zijn goede opbrengsten te realiseren. Het telen in levende grond, zoals in de biologische landbouw, is een weerbarstiger proces en veel minder makkelijk stuurbaar. Een goede opbrengst betekent vriendelijke prijzen voor de afnemers en de consument, en daarmee een

van de bodem, waarbij planten hun voedsel niet halen uit een ‘inert groeimedium met oplosbare mineralen en nutriënten’ (citaat verordening), is één van de pijlers van de biologische landbouw.

Natuurlijk substraat Het argument dat in de Scandinavische landen ook op substraat wordt geteeld en deze producten tóch bio mogen heten, wordt vaak aangehaald.

Van de bloggers op www.gfactueel.nl Thijs Jasperse vraagt zich af of het gaat gebeuren De rol van de handelshuizen is jarenlang met argusogen bekeken door telers. Handelshuizen zorgen voor ruis, zijn niet transparant, speculeren, wheelen, dealen, balletje-balletje en de BMW X5 kan worden ingeruild voor een Porsche Cayenne. Dat was toch zo ongeveer wel het beeld dat bij veel telers leefde. Langzaam maar zeker zie ik de houding bij de exportbedrijven én bij telers veranderen. De voormalige handelshuizen presenteren zich nu als serviceproviders die transparant willen samenwerken met telers. Het is een verandering van cultuur zowel bij telers als bij de exportbedrijven. Dat duurt lang maar het gaat gebeuren.

Ton van de Scheer vertelt over ‘overleven in de woestijn’ Een week in Ethiopië heeft me van de relatieve rijkdom rond de groentetuinen in de hooglanden bij Addis Abeba gebracht naar de overlevingsstrategieën van de rondtrekkende veehouders in de noordelijke regio Afar. Men probeert ook hier met (nog kleine) coöperaties wat meer vat te krijgen op de markt. Om deel uit te kunnen gaan maken van de geldeconomie. De handelaren hebben het nu nog voor het zeggen. En hoe moeilijk dat om te buigen is, dat weten we allemaal. Maar hoe moeilijk het leven hier is, pijnlijk bekneld tussen de hardheid van de natuur en de hardheid van de moderne economie, dat kun je pas vaag vermoeden als je er zelf - al is het maar heel even - getuige van bent.

Bernadette Bijman-Kroon kan niet wachten totdat het regent Ons kassenbedrijf staat in Noord-Holland, vlak tegen een grote vaart aan. Met dit eerste zinnetje voelt u waarschijnlijk al waar ik heen wil; na zo’n lange droge periode is het een zegen als je makkelijk veel schoon water kan bijmengen in je bassin. Want ik ben dit droge warme klimaat nu wel zo verschrikkelijk zat. Als ik daarvan hield, dan verhuisde ik wel naar Zuid-Italië. Ik kan niet wachten tot het hier weer eens flink gaat regenen. Daarmee schaar ik mij in een kleine groep. Maar u kent ze, want u hoort er vast ook bij!

8

Belangrijkste reden voor de uitzonderingspositie van Scandinavische substraatteeltproducten is dat het natuurlijke substraat (veen, turf) onderdeel is van het lokale ecosysteem en direct voorhanden is. Daardoor is het mogelijk om in een koude omgeving op kleine schaal tomaten te telen.

Principes staan voorop Welke methode is nu het duurzaamst? Dit soort vragen is niet zo relevant.

Het antwoord wordt namelijk bepaald door welke aspecten je het belangrijkst vindt, en de principes waaruit je werkt. Belangrijker is dat de gangbare landbouw en voeding geïnspireerd raakt als men ziet dat er maatschappelijke waardering én marktkansen zijn voor duurzame teelt, of dat nu technisch duurzaam of natuurlijk duurzaam is. Ieder zijn eigen wijze en zijn eigen markt.

Ab van Marrewijk, Greenco

Goede koffie Het productieseizoen 2011 is in alle hevigheid losgebarsten. Het zonnige weer van de laatste maanden kent ook zijn donkere dagen. De lange termijn prognoses waren verkeerd, en een massa aan product moest een weg vinden op een markt die in tegenstelling tot vorig jaar snel overvol was. De verdrukking doet alweer zijn intrede. Terwijl de een de prijs naar beneden helpt moet de ander er achteraan om daar weer onder te duiken. Niet alleen de Hollandse telers hebben last van hun collega’s, ook vele buitenlandse telers moesten door de lage Noord-Europese prijzen hun programma aanpassen. Doordat wij smaak-duurzaam-vers, als drie kenmerken voor ons product, hoog willen houden, hebben we begin mei afscheid genomen van 80 ton product. Een weloverwogen beslissing, wat positief gewerkt heeft. De prijs is onderuit gehaald, maar de kwaliteit van het product niet. De consument waardeert een goede kwaliteit voor een schappelijke prijs, en dat is in balans. Wat op zijn beurt weer leidt tot herhalingsaankopen. Dus als je geen vers product meer kunt garanderen moet je er afstand van nemen. Wat hebben we als teler hiervan geleerd? Dat we nog steeds megagrote vijanden zijn van elkaar, dat we elkaar het brood in de bek niet gunnen, en dat een goede samenwerking voor een optimaal resultaat, waar een ieder de mond vol van heeft, nog erg ver te zoeken is. We denken nog steeds dat een ieder voor zich de beste resultaten oplevert. Is de koffie bij de collega’s echt zo slecht dat we niet bij elkaar langs durven gaan. Of zijn we bang dat we er geen koekje bij krijgen. Met goede koffie is er meer te winnen dan te verliezen. En dat koekje, dat moeten we met elkaar delen.

groenten fruit

11GFA021_opinie 8

5/20/2011 11:04:55 AM


Bedrijfsreportage Monopolist in suikermais wint prijs Agrarisch Ondernemer 2011

‘Het moet nóg professioneler’

‘H

et voordeel van suikermais is dat het zoet is waardoor kinderen de gezonde groente ook nog eens lekker vinden. Verder mag je het met je handen eten”, stelt Giel Hermans. De beste aanpak voor promotie is volgens hem een advertentie in een blad voor kinderen, met een redactionele bijdrage gericht op de ouders zodat die besluiten tot aankoop. “Alleen zijn die advertenties best duur.” Gerichte promotiecampagnes heeft Hermans in de loop van 17 jaar suikermais telen nooit opgezet, maar er werd wel veel werk gestoken in het neerzetten van het product. “We leveren al jaren jaarrond een product van constante kwaliteit. Dat is ons handelsmerk. Bovendien hebben wij het voordeel dat we het enige bedrijf in Nederland zijn dat voor de verse markt zo grootschalig suikermais teelt en verhandelt. Een ook grote collega in Zeeland richt zich op de diepvriesindustrie en dan zijn er nog kleinschalige biologische telers. We ondervinden in onze handelskanalen met dit product dus geen hinder van telers die het mogelijk minder nauw nemen met de kwaliteit.” En hoe bracht hij zijn suikermais dan wel onder de aandacht? “Nou,

In 1990 maakte Giel Hermans een 10-jarenplan voor zijn bedrijf. “Veel van de doelstellingen die we ons toen hebben gesteld, hebben we ook bereikt. Ik ben nu bezig met een plan voor de komende tien jaar.” Over monopolist zijn, inspelen op de markt en hoe je suikermais nog populairder maakt. gelaten. “In stedelijke gebieden is suikermais als groente volledig geaccepteerd. Dat komt ook omdat mensen steeds meer naar verre landen reizen en daar in aanraking komen met andere eetgewoontes. Ook de ‘veramerikanisering’ speelt mee. En voor supermarkten is het een nicheproduct met een hoge omloopsnelheid.” Hermans verpakt op verzoek, maar stelde wel paal en perk. “In principe verpakken we zoals de afnemer wil, maar ze moeten wel zelf het materiaal aanleveren want dan gaan ze er ook bewust mee om. Sommige verpakkingen hebben hier jaren in de loods gestaan. Daar wilden we vanaf.” Om suikermais voldoende zoet te houden, mag er geen bestuiving plaats vinden door gewone mais. Hoewel die in Noord-Limburg rijkelijk aanwezig is, ondervinden de gewassen geen last. “Onze percelen omvat-

bijvoorbeeld door leveringen aan schoolkampen voor bij de barbecue. Tegenwoordig hebben we ook maislolly’s voor vegetarische barbecuepakketten van cateraars. Maar het belangrijkste is zelf supermarkten benaderen en handelskanalen zoeken. En nogmaals, door het leveren van die constante kwaliteit.”

Imago kippenvoer voorbij Hermans levert aan supermarkten in Nederland, België en Scandinavië. “Soms ook in Duitsland, maar daar willen ze vooral veel voor weinig geld. Dat past niet in onze bedrijfsfilosofie waarbij we altijd kostprijsplus willen leveren. Ook dat is een voordeel van onze marktpositie; men kan niet om ons heen, dus dan heb je meer te vertellen.” Het imago van kippenvoer heeft suikermais al lang en breed achter zich

Wie Hermans Suikermais BV in Kessel laat op contract 100 hectare suikermais telen door vijf telers in de regio tussen Roermond en Sevenum. Zaaien en oogsten doen ze zelf; de teelthandelingen de betreffende telers. Hij verhandelt daarnaast 400 hectare suikermais vanuit landen als de VS (FLorida), Senegal, Marokko en Spanje om zo jaarrond mais te leveren. Ook daar telen telers op contract voor het handelsbedrijf. De mais wordt in bulk verscheept in zeecontainers en in Kessel verpakt. Het personeel bestaat uit 5 stafmedewerkers en 30 productiemedewerkers; voor 60 procent Polen en 40 procent Nederlanders.

ten flinke lappen en door het verschil in groeistadium is het tegenwoordig soms zelfs eerder andersom.”

Rekenplaatje Hermans zaait vanaf ongeveer 20 april tot 10 juni. “We zaaien ongeveer wekelijks, maar het is afhankelijk van het groeistadium van het vorige zaaisel. We proberen op die manier de oogst zo gelijkmatig mogelijk te plannen. Het lukt zeg maar één keer in de vijf of zes jaar om alles te oogsten; in andere jaren moet je toch stukken laten staan. Op een gegeven moment is dat een rekenplaatje, maar het blijft emotioneel als je stukken niet oogst.” Tien jaar geleden volgde de aan HAS Deventer in Internationale Agrarische Handel afgestudeerde Hermans een cursus Strategisch Innoveren aan de Universiteit van Maastricht. Het eerste wat hem toen werd gezegd was ‘kom

Waar

van die oogstmachine af’. “Ik had allerlei argumenten om dat niet te doen, want in mijn ogen was ik degene die het beste zag wanneer de kolven rijp waren. Inmiddels heb ik een medewerker die dat zeker zo goed kan dan ik en ben ik steeds meer manager. Je moet zaken op een gegeven moment uit handen geven en als je goede mensen om je heen verzamelt, werkt dat uitstekend. Zo doe ik de dagelijkse verkoop ook niet meer zelf. De organisatie is professioneler opgezet met vijf stafmedewerkers. Ik heb plezier in ondernemen en vind het leuk om uitdagingen aan te gaan.” In zijn nog in ontwikkeling zijnde nieuwe 10-jarenplan stelt de 40-jarige Hermans zich vragen over al dan niet verder groeien, het telen van gewassen als artisjok en hoe om te gaan met automatisering. “Ik ben ervan overtuigd dat robots op een gegeven moment mais kunnen verwerken en verpakken. Het ultieme zou zijn dat je ’s morgens in de loods komt, op een knop drukt en de verwerkingslijnen hun ding doen. Ik denk nu dat we professioneel bezig zijn, maar over tien jaar heb je misschien zoiets van ‘dat we dat toen zo deden’… ” Door Stan Verstegen stan.verstegen@reedbusiness.nl

Waarom

Maasbree

Hout-Blerick

N275

Tegelen

N562 N273

Baarlo

Belfeld

Venlo

Giel Hermans werd op 19 april uitgeroepen tot Agrarisch Ondernemer 2011. De jury waardeerde daarmee zijn innovatieve manier van ondernemen, het omzetten van problemen in kansen en de zeer marktgerichte bedrijfsfilosofie. Het bedrijf stapte zeventien jaar geleden vanuit het niets in een compleet nieuwe markt, die van suikermais. Bovendien is het bedrijf uniek door zich alleen maar bezig te houden met suikermais én nog een heel andere tak van sport: Hereford runderen. Hermans opereert met zijn verse suikermais in een heel kleine markt, maar is daarin veruit marktleider.

A73

Kessel Reuver

groenten fruit 9

11GFA021_bedrijf 9

5/19/2011 1:31:52 PM


Glas

De belangstelling voor weerbaarheid van planten groeit, zowel door microbiologie in het substraat of in de grond rond de wortels als door het stimuleren van de weerbaarheid in de plant zelf.

‘W

eerbare substraten’ met gunstig werkende microbiologie in het wortelmilieu, vormen een alternatief voor het gebruikelijke alleen maar zo schoon mogelijk houden van substraten. De ziektewering van ingebracht bodemleven kan heel algemeen zijn, door concurrentie aan te gaan met schadelijke organismen, maar ook heel specifiek, bijvoorbeeld door parasitering van ziekteverwekkers of door de productie van antibiotica of voor schadelijke organismen giftige stoffen. Hoewel er nog veel onbekend is over de werking van de bodem en het bodemleven, zijn er ook al concrete onderzoeksresultaten. Zo vertelde onderzoeker André van der Wurff van Wageningen UR Glastuinbouw onlangs op een bijeenkomst over gewasgezondheid, dat inmiddels een

uniek model is ontwikkeld dat de factoren aangeeft waarbij schade door Pythium en Meloidogyne-aaltjes in de grond toeneemt. “Het model moet nog wel getoetst worden, maar aan de hand van vier parameters kunnen we de gevoeligheid van grond voor Pythium en Melodoginae nu al redelijk voorspellen.” Die factoren zijn: bodemstructuur, bacteriële activiteit, organische stof en klei-gehalte. Aan de hand van zo’n model kan dan ook theoretisch teruggerekend worden wat de meest ideale grondsamenstelling zou moeten zijn om zo weerbaar mogelijk te zijn tegen bovengenoemde organismen. Van der Wurff: “We willen dat ook gaan uittesten, door kunstmatig precies zo’n grondsamenstelling te maken en dan te kijken of de weerbaarheid na besmetting dan inderdaad beter is.”

Substraten

Meetbaar Telers geven aan mogelijkheden te zien voor bodem- en substraatweerbaarheid, maar meetbare resultaten moeten dan wel onderscheid maken tussen bewezen functioneren en de bekende ‘kofferbakverkoop van allerlei middeltjes’. Onderzoekers geven aan dat activiteit van bodemleven vrij snel te meten is, maar dat het wel lastig is om bovengrondse waarnemingen, zoals stevigheid van cellen, te koppelen aan ondergrondse invloeden van organismen in de bodem.

Het plan is verder om via praktijkproeven een matrix-overzicht op te stellen, om voor de verschillende substraattypes (zoals bijvoorbeeld steenwol, perliet en cocos) aan te geven hoe ze op een aantal functies van het bodemleven reageren (zoals op predatie en parasitisme). Meer kennis daarover, met minder gewasbeschermingsmiddelengebruik tot gevolg, is volgens Van der Wurff een manier om de Nederlandse teelt internationaal beter te profileren ten opzichte van concurrenten zoals Spanje. Wessel Holtman van Fytagoras gaf aan dat het zinvol is om te monitoren wat de optimale condities zijn voor gunstige microbiologie om zich te ontwikkelen. “Dat kan voor een plant

en voor microbiologie verschillend zijn. Zo ligt bij een plant de optimale pH vaak tussen 5,5 en 6,0. Micro-organismen doen het vaak beter bij een pH van 6,5 tot 7,0. En plantenwortels functioneren suboptimaal bij een zuurstofgehalte onder de 8 procent, terwijl sommige schimmels dan nog steeds goed functioneren. Er zijn dus verschillen in behoeftes. Afhankelijk van de omgevingscondities, of van onderlinge verhoudingen tussen micro-organismen, kan de werking anders zijn. Over dat functioneren van bodemorganismen is nog weinig bekend.” Volgens Holtman vallen er echter al veel lessen te trekken uit andere sectoren, zoals de voedingsindustrie en brouwerijen. Toch zullen chemische middelen nodig blijven om schadelijke organismen op te ruimen als deze toch uit de hand lopen. Ook zijn sommige ziekteproblemen, zoals virussen, er naar alle waarschijnlijkheid nooit mee op te lossen. Lastig blijft dat een chemische ingreep schade toebrengt aan het bodemleven, zodat de aanpak met microbiologie en de toepassing van chemische correcties lastig te combineren zijn.

Weerbare planten Behalve de weerbaarheid rond de wortels is ook de weerbaarheid van de plant te verhogen. In een proef heeft Wageningen UR Glastuinbouw bij komkommer de weerbaarheid proberen te verhogen door stoffen toe te dienen die de plant aanzetten (induceren) tot een afweerreactie tegen plagen. Bij de met biologische resistentie-inducerende bacteriën, Harpine-eiwitten of plantenextracten behandelde planten ontwikkelde spint zich wat trager. De daarna ingezette Phytoseiulus kreeg daardoor een voorsprong, zodat de biologische bestrijding beter verliep dan in de controle-afdeling. Ook bij laboratoriumproeven, met bladmonsters van de behandelde planten, verliep de spintontwikkeling trager dan bij de controle-toets. Uit vervolgonderzoek moet blijken of

FOTO: WAGENINGEN UR GLASTUINBOUW

Plant weert zich tegen belagers

Proeven tonen aan dat er duidelijke verschillen zijn in bodemweerheid tussen verschillende gronden.

er verschil is tussen rassen in gevoeligheid op deze reacties, en hoelang de inductie van de weerbaarheid duurt. Mogelijk is al bij de plantenkweker een behandeling uit te voeren, zodat planten al met meer weerstand op de teeltbedrijven komen. Bij trips was minder zilverschade op bladmonsters te zien, maar ging de ontwikkeling van deze plaag als negatief effect juist iets sneller. Bij wittevlieg waren de resultaten evenals bij

spint positief. Resistentie tegen zowel spint als witte vlieg hangt samen met de aanmaak van flavonoïden (natuurlijke antioxidanten). De proeven duurden te kort om uitspraken te doen over effecten op de opbrengst, onder invloed van de aanmaak van weerbaarheid bevorderende stoffen. Door Peter Visser Peter.Visser@reedbusiness.nl

Tussenplanten komkommer houdt afzet flexibel Door tussen te planten bij de teeltwisseling kunnen komkommertelers nog enige flexibiliteit in hun aanvoer houden. Maar tussenplanten is niet voor iedereen weggelegd. De ziektedruk, het weer en de stand van het gewas zijn daarin de bepalende factoren.

tussenplanting prima mogelijk. Vorige week vrijdag hebben we de laatste komkommers van de oude planten geoogst.”

10

het hangt ook af van de prijs, je arbeidsfilm en je gewas en of het gezien gewasstand en ziekten uit komt.”

Inspelen op de prijs Tussenplanten biedt telers in ieder geval nog enige mogelijkheid om op de prijzen in te spelen, bijvoorbeeld door het gewas van de eerste teelt iets langer aan te houden om zo lang mogelijk aan de markt te blijven, tenminste als de prijzen daar aanleiding voor geven. “De tussenplanting heeft voor ons goed uitgepakt”, vertelt teler Han van der Helm uit Nootdorp. “Prijstechnisch trok het allemaal wat aan en het goede weer maakte de

Een alternatief voor tussenplanten is wisselen in blokken. Daarmee voorkomt de teler dat hij bij eventuele aantrekkende prijzen tijdens de teeltwisseling niet helemaal van de markt is af is. Het voordeel van overschakelen in blokken is dat het nieuwe gewas in een leeg blok wat sneller op gang komt dan bij tussenplanten. Ook de kosten voor extra piekarbeid voor het leegoogsten van het oude en het omhangen van het nieuwe gewas bij een tussenplanting moet opwegen tegen de eventueel betere prijs. Door Erik Honkoop Freelance journalist

FOTO: PETER KRINS

Wisselen in blokken Deze weken hebben veel komkommertelers hun eerste teelt afgesloten. Een teelt die vooral bij de start dramatische prijzen liet zien. Komkommertelers die de tweede teelt tussenplanten, konden op het eind van de teelt nog profiteren van de iets hogere prijzen doordat ze tijdens het wisselen aan de markt bleven. “Alleen als je tussenplant kun je nog een beetje inspelen op de markt van dat moment”, aldus Piet van Adrichem, adviseur bij DLV Plant. Zijn de prijzen niet de moeite waard, dan kan de teler op dat moment besluiten het oude gewas te ruimen. “Voor sommige telers is tussenplanten standaard, maar

“Alleen als je tussenplant kun je nog een beetje inspelen op de markt van dat moment”, aldus Piet van Adrichem, adviseur bij DLV Plant.

groenten fruit

11GFA021_pag10glas 10

5/20/2011 11:21:34 AM


Vollegrond

Je kunt voor de vochtvoorziening natuur-

ben. Luc Rombouts in Meer creërde op zijn

plaren met een wollen omhulling, zijn aangesloten op een verzamelbuis die uitmondt in een 4 kubieke meter grote bufferput. Bereikt het water in deze tijdelijke opslag een zeker niveau, dan wordt het water overgepompt naar de opslagkelder..

aardbeienbedrijf een alternatieve bron.

Reserve

lijk rivier- en/of bronwater gebruiken, maar dat kan zo zijn consequenties heb-

Blijft regen uit, dan doet hij een beroep op zijn voorraad water uit de kelder.

L

uc Rombouts in Meer teelt aardbeien, is in het bezit van 900 melkgeiten en van 1.600 kubieke meter water. Van dat laatste is niets te zien; de voorraad is volledig ondergronds opgeslagen, in een kelder onder zijn bedrijfsloods. Rombouts plaatste die in het voorjaar van 2009. Het bouwwerk is bovenen ondergronds 40 meter lang en 20 meter breed, met een effectieve diepte van de kelder van 2 meter (de vloerplaat van de kelder ligt op 2,40 meter onder maaiveld). Dat brengt de opslagcapaciteit op 1.600 kubieke meter. Het water wordt voornamelijk gebruikt voor de beregening van de teelten in de vollegrond. Het overgrote deel van het vocht is regenwater dat afkomstig is van het dak van de loods, en van een gedeelte van zijn stellingteelt recht tegenover de loods, met brede regenkappen. Dat wordt opgevangen in goten tussen de kappen en wordt eveneens afgevoerd naar de waterkelder. Zo vangt hij het water op van 8.000 vierkante meter. Om een idee te geven wat dat oplevert, wijst hij op het gemiddelde neerslagcijfer voor april. Dat is zo’n 68 millimeter, ofwel 68 liter per vierkante meter. Voor 8.000 vierkante meter komt dat neer op 560 kuub. Het niveau van zijn toehoorder inschattend: “die hoeveelheid hebben we dit voorjaar dus gemist.” De vloer in de loods - het plafond van de kelder- is uitgevoerd voor aslasten tot 20 ton.

zes naast elkaar liggende drainbuizen op 3,40 meter onder het maaiveld. Het diende in eerste instantie om toestromend grondwater tot op ruime diepte weg te houden tijdens de bouw van de onderkeldering. De buizen liggen in wat Rombouts een ‘driftlaag’ noemt, een dikke laag goed waterdoorlatend fijn wit zand, die direct onder een 40 centimeter dikke teeltlaag zwarte grond begint. Er werd meteen voor gekozen de buizen door te trekken tot een lengte van 80 meter - langer dan vereist voor de loods - om de mogelijkheid open te houden te zijner tijd achter de loods een onderkelderd woonhuis te bouwen. De zes drainbuizen, standaard exem-

“Het idee is dat we alles beregenen met het regenwater, het drainagewater dient als reserve voor als het regenwater op is en het daarna nog tien dagen droog blijft. Dat drainagewater moet voor gebruik wel ontijzerd worden. “Vorig jaar was het erg droog vanaf begin juni tot half juli, toen hadden we op een gegeven moment nog 400 kubieke meter regenwater in voorraad. Ik heb toen besloten het drainagewater over de ontijzering te laten lopen, om wat meer beregeningswater achter de hand te hebben. Toen dat gebeurd was, is het gaan regenen. Maar dat is achteraf.” Naast ijzer bevat het drainagewater ook wat silicium en nog wat andere elemententen, blijkt uit enkele monsternames. “Die cijfers zijn relatief laag, ik denk dat het voor de helft bestaat uit echt grondwater en voor de rest uit regenwater. De buizen liggen immers niet zo gek diep. Boven-

FOTO: JOOST STALLEN

Een kelder vol water als appeltje voor de dorst

Rombouts’ stellingen zijn de grootste regenwaterleveranciers. Het regenwater wordt afgevoerd door de dikke buizen, het drainwater door de flexibele zwarte slangen.

dien liggen ze grotendeels onder de schuur, dus veel nutriënten zullen er niet bijkomen, verwacht ik.”

Muurtje In de regenwaterkelder liggen nog twee extra compartimentjes van elk 15 kubieke meter. Die dienen voor de opvang van drainwater van de stellingenteelt. De compartimenten zijn van elkaar gescheiden door een muurtje.

Het water komt eerst in put 1, zwaardere delen kunnen hier bezinken. Het schone water stroomt over het muurtje en komt in compartiment 2. Van hieruit wordt het door een bovengronds zandfilter geleid en aangevuld met regenwater, opnieuw gebruikt voor de aanmaak van gietwater. ●●● Door Joost Stallen joost.stallen@reedbusiness.nl

Plattegrond wateropvang en -opslag Rombouts

Drainagewater

Luc Rombouts

BRON: JOOST STALLEN / ILLUSTRATIE: NILS BIERMAN

FOTO: STAN VERSTEGEN

De kelder is verdeeld in twee hoofdcompartimenten van 1.200 en 400 kubieke meter. Het grootste volume is voor regenwater, het kleinste voor water dat wordt aangevoerd via een ondergronds drainagesysteem vanuit

Het regenwater komt van het dak van de loods en van de 24 regenkappen van de stellingteelt. Het water op de regenkappen wordt verzameld in 25 goten, elk met een regenpijp in het midden en een aan het begin. Deze sluiten aan op een ondergrondse afvoerpijp van 110 millimeter doorsnede, die aan de zijkant van de stellingen aansluit op een buis van 125 millimeter. Voor de stellingen ligt een verzamelbuis van 160 millimeter, die aansluit op een buis (onder het pad) van 200 millimeter. Het drainagewater wordt verzameld in 6 geperforeerde buizen (dia 50 mm), die uitmonden in een verzamelbuis (dia100 mm). De opvangputten voor het drainwater (1 en 2) zijn 6 x 2,5 meter.

groenten fruit 11 11GFA021_pag11volgrond 11

5/19/2011 1:34:23 PM


Fruit

Run op laatste appels De laatste Elstar appels gaan voor goede prijzen weg. Dankzij die toenemende vraag zou dat ook voor Jonagold kunnen gaan gelden. Vooruitlopend op de zomer lijkt een overlap van huidige en nieuwe productie niet aan de orde. ling zal raken. In tegenstelling tot Elstar strekt zowel het teelt- als afzetgebied zich verder uit dan Nederland en Noord-Duitsland. Door de kleine voorraad in België en vooral Polen lopen vraag en aanbod van Jonagold straks zeker zover uit elkaar als nu bij Elstar het geval is.

FOTO: CEES VAN ‘T WOUT

D

e laatste fase van het afzetseizoen voor appel ziet er gunstig uit, tenminste voor wie nog Elstar of Jonagold in de cellen heeft liggen. Die twee rassen maken nu zo’n driekwart van de appelvoorraad uit; de rest is min of meer gelijk verdeeld over Golden Delicious en de nieuwe rassen. Begin deze maand lag nog 58 miljoen kilo aan appels in de cellen, waarvan 12 miljoen kilo Elstar. In april al viel de maandelijkse afzet van Elstar ver terug tot 10 miljoen kilo. Dat betekent dat de laatste cellen Elstar begin juni opengaan, enkele uitzonderingen daargelaten. Veelal heerst hierin een ULO-DCSregiem, wat staat voor een dynamisch controlesysteem dat het uitstalleven verder verbetert. In Duitsland worden de laatste cellen nu al opengemaakt. Mede door de gestegen prijzen schakelen de eerste supermarkten al over van Elstar op Jonagold of Jonagored. Alles wijst er dan ook op dat de vraag naar Jonagold en Jonagored de komende weken in een stroomversnel-

Continuïteit niet zeker Terwijl het afzettempo van Jonagold de afgelopen maanden vergelijkbaar was met de voorgaande jaren, is de voorraad ruim 40 procent kleiner dan in 2010. In België, waar dit ras veruit het belangrijkste is, is dat verschil nog groter en is de donkere Jonagored bijna uitverkocht. Maar ook in Duitsland zijn de voorraden klein, zodat voor heel noordwest Europa het verschil ten opzichte van vorig jaar nog groter is dan in Nederland. Daarbij komt dat de voorraad in Polen zo klein is, dat exporteurs in dit land de gebruikelijke afzet naar Rusland niet meer kunnen invullen. Net als aan het begin van het afzetseizoen kopen zij daarom Jonagold bij, onder meer

De laatste cellen met Elstar zullen begin juni open gaan.

in Nederland. Als de maandelijkse afzet van Jonagold in maart en april wordt gedeeld door de laatste voorraadraming, zou die voldoende kunnen zijn om tot in augustus te kunnen leveren. Maar nu de belangstelling zo toeneemt, is het nog maar de vraag of dat lukt.

Goede start Als het huidige afzetseizoen niet aansluit op het volgende, zal dat door het vroege seizoen van dit jaar van korte duur zijn. Afgaande op de ramingen waarop de eerste kersen en pruimen worden aangevoerd, lijkt het niet on-

waarschijnlijk dat eind augustus alweer Gala en misschien wel Elstar in voldoende mate voorhanden is. Maar dankzij de gunstige markt zullen die de oude oogst niet in de weg zitten, of omgekeerd. Hoewel het nog erg vroeg is om erop vooruit te lopen, lijkt de start van het nieuwe seizoen goed. Hoe het verder verloopt, hangt onder meer af van het effect van de droogte en nachtvorst van de afgelopen weken. Met de nachtvorst van begin mei zou dat de productie van Jonagold in Polen weer kunnen beperken. Bij Elstar is het de vraag of de reductie opweegt

tegen het draagjaar, dat na dit beurtjaar volgt. The World Apple and Pear Association (WAPA) presenteert samen met het Duitse marktanalysebureau AMI op 5 augustus de definitieve raming voor de komende oogst. Dan vindt het 35e Prognosfruit plaats in Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië. De ervaring van dit congres leert dat de uiteindelijke productie nog kan afwijken, maar het geeft een goede indruk van het nieuwe seizoen. Door Anton Oostveen Freelance journalist

Voorraad Conference Framboos Cascade Delight gelijk aan 2010 is jaarrond beschikbaar Het nieuwe frambozenras Cascade Delight, waarvan de eerste partijen bij Koninklijke Fruitmasters zijn aangevoerd, blijft vrijwel jaarrond beschikbaar. Aanvoerder Van den Broek Kleinfruit uit Heeswijk-Dinther heeft er al enkele jaren ervaring mee.

FOTO: CEES VAN ‘T WOUT

In Nederland lag 4 miljoen kilo minder opgeslagen, in België 9 miljoen kilo meer. Uit de raming van WAPA valt verder af te leiden dat de voorraad in Italië veel kleiner is en in Spanje nog aanzienlijk groter dan vorig jaar. De voorraad peren in Italië is 60 procent kleiner dan vorig jaar. In Spanje ligt nog 7 miljoen kilo meer opgeslagen. De afzet van Spaanse peren wordt bemoeilijkt door de economische

recessie in het binnenland en exportbestemming Griekenland. Zoals vaker bij een stroeve afzet staan de voorraadcijfers enigszins ter discussie. Het Productschap Tuinbouw maakt deze maandelijkse raming op basis van informatie van afzetorganisaties, handelshuizen en individuele telers. Vooral bij de laatste categorie is dat een steekproef, die in werkelijkheid wat hoger kan zijn. Maar deze marge is waarschijnlijk kleiner dan de toename van de Belgische voorraad, die in het verleden zeker zo ter discussie stond als de Nederlandse. Overigens wordt de voorraad Conference in het noorden van het land volgens schema vlot afgebouwd.

In Nederland lag begin mei 4 miljoen kilo minder Conference opgeslagen, in België 9 miljoen meer.

12

Cascade Delight beslaat dit jaar 60 procent van de frambozenproductie op het bedrijf, vertelt Frank van den Broek. Het ras is na de vervroegde teelt ook voor de gekoelde buitenteelt en de najaarsteelt beschikbaar. Hij verwacht dat dit percentage gaat toenemen tot 80 à 90 procent. Daarnaast heeft het bedrijf als plantenkweker ook andere bedrijven van plantmateriaal van dit ras voorzien. Cascade is een vrij ras. Dat wil zeggen dat aan de raseigenaar wel licenties zijn verschuldigd, maar dat de afzet niet is gebonden aan een speler. Van den Broek houdt met deze strategie bewust vast aan de zomerframboos, ook bij de latere teelten. “Bij herfstframbozen, ook bij de nieuwere rassen, is de gewasbescherming moeilijker omdat het zo’n lange teelt is. Bovendien blijft de plukprestatie achter omdat de productie ook over een langere periode is verspreid. Met Cascade Delight verwachten we grovere frambozen en meer kilo’s te pluk-

ken, waardoor de kostprijs ten opzichte van Tulameen ook afneemt.”

Voor verre bestemmingen Cascade Delight kan bij diverse rijpheidsstadia worden geplukt, al naar gelang de bestemming. Uit onderzoek op de proeftuin in Tongeren en uit drie jaar ervaring op het bedrijf blijkt dat de vruchten na de pluk verder rijpen. Rauwer geplukte frambozen kunnen zich uiteindelijk qua smaak meten met Tulameen, maar zijn in de doorloopfase minder gevoe-

lig voor beschadigingen omdat ze steviger zijn. Een gunstige eigenschap die het ras sowieso in zich heeft. Dat is vooral voor verre bestemmingen als Rusland een groot voordeel. Dat land heeft het eerste kwartaal van dit jaar veel aardbeien afgenomen. Daarbij heeft Rusland zich ook ontwikkeld tot een belangrijke afnemer van onder meer frambozen. Volgens Fruitmasters gaan Nederlandse frambozen, als luxere kleinfruitsoort, niet alleen naar Rusland, maar vinden ze hun weg door heel Europa.

FOTO: STAN VERSTEGEN

De Europese voorraad Conference omvatte begin mei 105 miljoen kilo. Dat is net zo groot als vorig jaar, zo blijkt uit de maandelijkse ramingen van de World Apple and Pear Association.

Met Cascade Delight verwacht Frank van den Broek grovere frambozen en meer kilo’s te plukken.

groenten fruit

11GFA021_fruit 12

5/20/2011 11:16:36 AM


Geluiden uit de teelt Komkommer

Aubergine

‘Zonder bestrijding meeldauw hogere Mycosphaerella-druk’

‘We gebruiken ook het drainwater van de buurman’

Bij Tjipke Hibma de teeltwisseling in volle gang.

“Het loopt allemaal vrij aardig, al blijft de productie in de oudere kas nu wel wat achter omdat het gewas er zes weken geleden is gekopt”, zegt bedrijfsleider Henk van Gurp van Greenbrothers in Zevenbergen. “Maar het gewas komt nu weer goed terug.“ In deze kas staat het nieuwe ras Adore. “Hij is qua gewasgroei vergelijkbaar met Jaylo, hij maakt misschien net wat meer scheuten. In vruchtkwaliteit is hij perfect, maar Jaylo is ook gewoon goed.” De totale productie loopt bij de vroegste planting (17 november) nu 8 tot 9 ons per vierkante meter voor op vorig jaar. Maar het gewas heeft het moeilijk. “Het groeit minimaal door de vroege plantdatum, de hoge plantbelasting en de zwakkere onderstam Beaufort. Hij staat bovendien in de lichtste kas dus je bent steeds op het grensje bezig.” Om wat vegatiever te sturen laat Van Gurp de temperatuur in het oudste gewas minder ver oplopen in de namiddag (tot 26 graden), lucht hij niet af naar de voornacht zodat de temperatuur minder snel en minder diep (19 graden) daalt. “Hoe sneller de temperatuur daalt hoe meer energie er naar de grotere vruchten gaat en hoe minder er overblijft voor de vegetatieve delen.” In de twee andere kassen staat het gewas wel goed in balans. Daar mag de temperatuur in de namiddag oplopen tot 28-29 graden, wordt om 21.00 uur afgelucht naar 17,5 graden en staat

Glasaardbei

‘Warmte werkt als een gaspedaal’ Jeroen Schwering is sinds 2008 aardbeienteler in Marknesse met zijn ouders Harry en José Schwering. Het ras Elsanta ligt er in doorteelten onder glas en in een Rovero-tunnel. De tunnelteelt is licht gestookt. De eerste glasaardbeien werden dit jaar rond 10 april geplukt, dat liep redelijk in de pas met andere jaren. Inmiddels lijkt het het einde van de pluk zich wat vroeger aan te dienen dan gemiddeld. “We hebben nu zo’n 80 procent geplukt”, aldus Schwering vorige week donderdag, ik denk dat

we nog een twee of twee vooruit kunnen.” De tunnelteelt is wel aanzienlijk vervroegd. “Dat is begin mei geworden, normaal is 10 mei.” De productieteelten zijn in orde, de vruchtmaat mocht wat beter. “Warmte werkt als een gaspedaal. Maar met dakberegening zijn we de warmte toch nog behoorlijk goed doorgekomen. In de kas hangen ook hydrofans.” Verder was het zaak om de luchtramen op tijd te sluiten – “meestal rond 6, 7 uur in de avond” – om zo veel mogelijk vocht vast te houden, en daarnaast

Trostomaat

‘Voor langste dag helemaal tam’ Met die paar donkere dagen zie je meteen dat het gewas wat dunner wordt, maar dat was misschien ook wel nodig. Zo komt het toch weer wat scherper te staan”, zegt Peter van Meijel in Sevenum over het het ras Tourance op Maxifort. Vorige week begon hij met knippen van de extra aangemaakte stengel. De plantbelasting is nu maximaal. Aan de hoofdstengel hangen 6 trossen van ieder 7 vruchten. Toch stond het gewas tot voor kort vrij vegetatief. “Ik wil hem

voor de langste dag helemaal tam hebben.” De productie verloopt heel regelmatig. “De komende 12 weken zal dat gemiddeld 2,2 en 2,3 kilo per vierkante meter zijn.” De kwaliteit is het hele jaar al goed. “De vruchten zijn vanaf het begin kogelrond, mooi rood en de tros heeft mooie groene delen.” Het gemiddeld vruchtgewicht lag tot nu toe op ongeveer 120 gram. Maar dat wordt nu wat lager mede door kniktrossen. “Ik denk dat ze eerder doorrekken wanneer je tijdens de dip in ochtendtemperatuur al begint met watergeven. Ik heb daarom de watergeefstrategie aangepast. We beginnen nu later met druppelen.” Meer geluiden uit Sevenum op gfactueel.nl

om de warmte zo veel mogelijk buiten te houden. De Rovero-tunnel heeft een open goot, plus te openen zijkanten.” Meer geluiden uit de glasaarbeiteelt zijn te lezen op gfactueel.nl

een nachttemperatuur ingesteld van 18 graden. Van Gurp geeft nu 12 uur water per dag. “We zitten krap in het water dus we recirculeren alles. Dat is geen probleem want het natriumcijfer is 4,5 millimol per liter.” Normaal gesproken voegt hij 10 procent bronwater toe om de pH van het regenwater te bufferen, maar sinds half april heeft hij dat verhoogd naar 30 procent. Ook voegt hij sinds begin mei wat leidingwater toe. “We krijgen bovendien het drainwater uit de aardbeienteelt van de buurman die het liever niet hergebruikt vanwege het relatief hoge siliciumgehalte.” Het drainwater uit de aardbeien is ontsmet en heeft een lage ec. De buurman mag op zijn beurt bassinwater gebruiken voor de daksproeiers. Veel van dat water komt weer terug

in het bassin. Het regenwaterbassin is nu bijna leeg. Toch kan hij het zo nog wel een maand uitzingen, heeft Van Gurp berekend. Als er dan nog niet voldoende regen is gevallen, komt bijmengen met slootwater in zicht. Nog meer bronwater gebruiken is niet mogelijk. “De capaciteit van de ontijzeringsinstallatie is maar 10 kuub bronwater per uur terwijl we op hete dagen 1.000 kuub druppelen en 600 kuub nieuw water nodig hebben voor 11,5 hectare.” De biologische bestrijding heeft nu ook veel aandacht nodig. “De laatse weken zijn er heel wat tripsen en bladluizen naar binnen komen vliegen.” Omdat er niet voldoende Orius aanwezig was, heeft hij er 1 tot 1,5 roofwantsen per vierkante meter bijgezet. Tegen de luis zijn twee soorten Aphidius en Aphidoletes ingezet. Op enkele plekjes vindt hij schadelijke wantsen. Die worden pleksgewijs per plant bestreden. “Je zit in een spanningsveld omdat er ook zoveel trips aanwezig is.”

Meer geluiden op gfactueel.nl

Sluitkool

‘Deze grond moet droog zijn’ Paul Demyttenaere in Zonnebeke teelt sluitkool en prei op zware zandleem: goed vochtvasthoudend, en dan enorm plakkerig. Dan is het de kunst de grond voldoende droog te krijgen, zelfs in een voorjaar als 2011. “We gaan vrijdag 20 mei planten op een perceel waar prei stond, die onder niet al te beste omstandigheden is gerooid, met veel rijsporen. De grond hebben we goed laten uitdrogen, en daarna drie keer gecultiveerd. Vorig week maandag is geploegd, en op woensdag en donderdag is gekopegd. Op donderdag 19 mei is geplant.

Vanwege de zwaarte, moet de grond goed droog zijn om te ploegen. Door dat te doen met voorscharen, werk je de droge kluiten dan onderin de bouwvoor. Die kluiten trekken dan voldoende vocht aan; de bovenliggende grond is vochtig genoeg om mooi fijn te maken.’’ De beregeningsapparatuur wordt in sluitkool en prei mondjesmaat ingezet. “Soms om het gewas aan de gang te krijgen. Daarna voorzie ik de eerste anderhalve maand geen probleem.” Meer geluiden op gfactueel.nl

Venkel

‘Beregenen zodat het gewas zich happy voelt’ “Op 9 mei zijn we met leveren begonnen. Dat is 14 dagen eerder dan vorig jaar”, meldt Maarten Claessens in Leunen. “Ze zijn qua knol mooi op dikte, het waren mooie planten en ze hebben geen tegenslagen gehad. Kortom, het begin van het seizoen is prima verlopen.” De planten staan in een geul waardoor ze ook van de nachtvorsten geen schade ondervonden. “Zo vriezen ze niet vast aan het doek. Op een gegeven moment hebben we er zelfs dubbel doek overgelegd, toen flinke nachtvorst werd voorspeld, maar dat hebben we er snel weer afgehaald. Het enkele doek is blijven liggen tot een paar dagen voor de oogst.” Wel werd dat doek een week of vier na planten verwijderd om te schoffelen en voor een bijbemesting. Als basisbemesting kreeg het gewas 500 kilo Entec per hectare en dat werd bij de bijbemesting herhaald. De onkruidbestrijding voor het planten bestond uit 150 milliliter Centium per hectare. Na het planten werd beregend

voor een goede werking en voor de weggroei van de planten. “Op deze manier hebben we het onkruid goed onder de duim weten te houden.” Van schot is geen sprake en ook bladluizen kwamen in de geplante venkel niet voor. “In de eerste ter plaatse gezaaide hebben we wel al een paar keer met Pirimor gespoten, maar het is onder controle.” De ‘corebusiness’ van de afgelopen

periode was beregenen. “We zijn nu ook begonnen met ter plaatse zaaien op lichtere gronden die door de omstandigheden snel broeierig worden. Op deze manier koelen we wat zodat het gewas zich ‘happy’ blijft voelen.” De eerste planten gingen 10 maart de grond in en op 14 maart de tweede lichting. “Daarna hebben alles in een keer beregend.”

FOTO: STAN VERSTEGEN

FOTO: PENN COMMUNICATIE

De teelt van de Proloog bij Tjipke Hibma in Sexbierum loopt begin week 20 ten einde. Eind van die week wordt opnieuw geplant met Cratos. De planten hebben goed geproduceerd, met een goede kwaliteit. “Maar je bent altijd blij als dat laatste stukje voorbij is. De vorm wordt dan toch wat minder.” ’s Morgens teelt hij vrij luchtig, aan het eind van de dag mag de temperatuur oplopen tot 25 of 25,5 graden Celsius. “Niet al te warm, en te veel poffen op het eind van de dag, anders gaat dat ten koste van de kwaliteit.” Hibma heeft nooit last van Mycosphaerella. “Ik heb dat in twintig jaar nog niet gehad, maar kreeg dit seizoen toch wel hier en daar Mycosphaerellapunten. Proloog is een meeldauwresistent ras. Zonder meeldauw hoefde ik geen meeldauwbestrijding toe te passen, waardoor je ook niets tegen Mycosphaerella deed, terwijl de druk wel hoog was met veel sporen en vochtige omstandigheden ’s avonds.” Verder heeft hij in een kap een paar virusplanten aangetroffen. Voorafgaande aan de teeltwisseling haalt hij daar de matten weg, vervangt er de druppelaars, brandt de gewasdraden af, en legt er een nieuwe strook folie over de teeltgoten. Voor plagen heeft hij geen bestrijding hoeven uitvoeren. “Spint kwam wel een beetje opzetten, maar we hebben alles goed biologisch onder controle kunnen houden.”

Beregenen was voor Maarten en Bert Claessens de afgelopen weken ‘corebusiness’.

groenten fruit 11GFA021_geluiden 13

13

5/20/2011 12:01:30 PM


Marktinformatie

Auberginetelers hebben dit seizoen nog geen winst weten te boeken ten opzichte van 2010. Ook in het seizoen zijn nog geen zwarte cijfers geschreven. Met name april was een slechte maand.

De prijs trekt in week 20 weer iets aan, maar bleef de afgelopen weken ver onder het gewenste niveau. In week 17 werd het dieptepunt bereikt, met prijzen voor de grove sortering die terugvielen naar 45 tot 50 cent per kilo. De prijs in inmiddels weer een paar dubbeltjes opgeklommen. Voor de fijne sortering werd in dezelfde week ongeveer 80 cent betaald, in week

18 daalde de prijs naar 65 cent per kilo, om daarna langzaam weer op te klimmen tot het niveau van bijna een euro. Dat is althans de prognose. Voor de grove sortering komt de prijs eind week 20 uit op 70 cent. Telers kijken terug op een seizoen dat hen nog weinig hoopvol stemt. Met name de maand april leverde een teleurstellend resultaat. Gemiddeld is er voor de grove sortering 60 cent per kilo betaald. Voor de fijne sortering ligt het prijsniveau voor dezelfde maand rond de acht dubbeltjes.

Export Duitsland De matige opbrengst is volgens marktkenners te wijten aan de combinatie van gestegen aanvoer door het mooie weer en een teruglopende vraag van-

uit Duitsland. Bovendien zat Spanje de telers nog danig in de weg. Die invloed lijkt nu op zijn eind te lopen. Dat beeld wordt ondersteund door de prijscijfers van de Duitse groothandel, waar Spanje in week 19 niet meer genoteerd wordt. De prijs voor Spaanse aubergines liep vanaf week 16 al naar beneden. De Nederlandse aubergineprijzen stegen juist en kwamen in week 19 uit op 1,46 euro per kilo. Vanaf week 12 is wel een opleving gesignaleerd in de export naar de Verenigde Staten en Canada. Mexico zou minder geleverd hebben, waardoor een gat is ontstaan voor de Nederlandse telers.

Teleurstelling Met de resultaten van dit seizoen weten de telers het gat van 2010 nog niet te dichten, ook voor het seizoen 2011 komen veel telers nog niet boven de streep uit. Dat stelt teleur. Er wordt met spanning gekeken naar het verloop van de maand mei, dat vorig jaar een aantal weken een redelijk prijsbeeld gaf. Maar of dat dit seizoen ook verwacht kan worden, is nog maar de vraag met een productie die iets voorligt ten opzichte van 2010. De verwachtingen voor de komende periode lopen echter uiteen. Volgens sommigen zou de markt weer moeten kunnen aantrekken tot een gemiddeld niveau, maar er zijn er ook die inschatten dat de markt de komende weken weinig verbetering zal laten zien.

Spaanse import hindert ijssla De aanvoer van Spaanse ijsbergsla zit de prijsvorming van de vroege Nederlandse oogst nog in de weg. Daardoor ging de stuksprijs al snel hard onderuit.

In week 20 wordt gesproken over een kropprijs die varieert van 20 tot 25 cent. Dat is nauwelijks kostendek-

kend voor de telers. Door de vroege aanwezigheid van Nederland op de markt, hebben de telers nog te maken met het staartje van de Spaanse oogst. Dat zet de prijs flink onder druk. “De oogst loopt door het mooie weer een week voor”, weet Paul Huijs, werkzaam als teeltadviseur bij Enza Zaden. ”Er is ontzettend veel beregend dit voorjaar. De meeste teeltgebieden hebben de afgelopen

zes weken nauwelijks regen gehad. Desondanks is de kwaliteit van het product prima.” Telers die hebben kunnen beregenen, hebben weinig last gehad van de droogte van de laatste weken, waardoor de groei van het product gestaag is doorgegaan. Hier en daar worden wel wat kwaliteitsproblemen gemeld, maar dat heeft nauwelijks invloed op de productie.

Overlap Dat Nederlandse telers eerder op de markt waren dan normaal, met als gevolg een overlap met het Spaanse aanbod, drukt het prijsniveau. Dat merkt teler Joep Sprenkeling ook: ”We zitten in elkaars vaarwater. Bij de meeste supermarkten ligt ijsbergsla uit Spanje. Hopelijk wordt dat nu minder.” Sprenkeling noemt de actuele prijzen rondom slecht. ”Begin week 19 kregen we 40 cent voor een krop sla. Eind van de week ging het richting de 20 cent. Onze kostprijs is ongeveer een kwartje.” Over de kwaliteit is de teler uit het Noord-Hollandse Limmen, met 70 hectare ijsbergsla, tevreden. ”Als Spanje stopt met de aanvoer, verwacht ik een prijsopleving.” Het vroege aanbod kent echter ook voordelen. ”Je kunt je teeltseizoen verlengen heb je hebt niet van die extreme pieken.” Ook Huijs verwacht dat de concurrentie uit Spanje zich in de laatste fase van de teelt bevindt.

14

Mat Kersten, kwaliteitsspecialist KCB

Kroatië als nieuwe speler EU Kroatië treedt binnenkort toe tot de EU. Het land bereidt zich daarop voor door onder meer een inspectiedienst, die de importen exportinspecties op groenten en fruit zal verrichten. Nu heeft Kroatië weinig product voor uitvoer en zal de inspectiedienst zich met name richten op de import en tevens op producten vanuit de EU. Omdat het land weinig ervaring heeft met kwaliteitsinspecties is er een trainingsproject gaande welk door het KCB en AQS wordt uitgevoerd. Wat in Kroatië en ook in de omringende landen omarmd wordt, is het in een bepaalde regio van het eigen land geteelde en tevens beschermde product. Daar wordt veel waarde aan gehecht en de controle op een juiste herkomst is vrij uitgebreid. Ook Nederland heeft enkele producten die hieronder vallen, zoals de Opperdoezer aardappel en Westlandse druif, maar ook enkele bekende kazen. Dit staat echter niet in verhouding tot de situatie in Kroatië, waar een hele reeks van producten in deze categorie vallen. Kroatië zal zich in haar nieuwe inspectiewerk veel spiegelen aan Slovenië, omdat er veel zaken vergelijkbaar zijn. Slovenië heeft echter wel meer product voor export, waaronder fruit. Het land heeft zeer moderne appelteeltbedrijven en daarnaast veel import via de haven van Koper. Koper wordt in toenemende mate de zeepoort voor producten bestemming Zuid- en Midden-Europa, althans volgens de signalen die ik daar opving. Via deze haven komen veel bananen Europa binnen en neemt de import van groenten, waaronder paprika’s en aardappelen uit respectievelijk Israël en Egypte, steeds grotere vormen aan. Als je de supermarkten in beide landen bezoekt, zie je Nederlandse groenten, waaronder tomaten en paprika; fruit is veelal afkomstig uit Italië, Oostenrijk of, zoals citrusfruit, van overzee. Groenten die in Nederland uit beeld verdwenen zijn, vind je daar nog wel. Opvallend was daarbij de hoeveelheid koolrabi, in Nederland bij veel consumenten onbekend.

In het schap Schermen met schermen Het is in ieder geval apart; halve bloemkoolschermen in het schap van de Plus in Venlo. En na goed kijken op de prijsbordjes worden er ook kwart schermen verkocht. Die liggen er niet, maar bij navraag blijken die op verzoek ‘achter de schermen’ op maat gesneden te worden. De kwaliteit van de halve schermen is goed, hoewel het snijvlak wel een beetje bruinig toont en er op de in plastic zakjes verpakte halve schermen geen enkele productinformatie te vinden is. Maar dat is dus inherent aan het achter de schermen verpakken wat volgens de uitleg in principe iedere Plus op deze manier doet. Een hele kool kost 2,99 euro; een halve 1,59 en een kwart 0,89 euro. Net ernaast ligt nog veel gelere en lossere - maar wél ecologische - bloemkool voor ook 2,99 euro per heel scherm. En dan is er nog de mix van een mooi, klein en wit bloemkoolscherm in combinatie met een broccolischerm voor 2,69 euro per schaaltje.

De vraag doemt bij mij op of het nou beter of slechter voor de omzet van die supermarkt is en voor de consumptie van bloemkool om hele, halve en kwart schermen te verkopen? Het past in ieder geval wel in de trend van ‘kopen op maat’ om de consument het bezwaarlijke gevoel te besparen om het overschot in de gft-bak te moeten kieperen…

FOTO: STAN VERSTEGEN

Auberginetelers maken verlies 2010 nog niet goed

groenten fruit

11GFA021_Markt info 14

5/20/2011 11:55:33 AM


In Beeld

FOTO: ROEL DIJKSTRA

Water van ver

Je kunt hier niet beregenen, dat is een last minder’, gaf vader Sonneveld zijn zoon mee toen hij in 1987 zijn bedrijf in Dreischor op Schouwen-Duiveland startte. Daar staat tegenover dat de zavelgrond waarop Piet Sonneveld zijn spruiten en bonen teelt, behoorlijk opdrachtig is. Verdroogde gewassen heeft hij al die jaren dan ook nooit gehad.

“Tot op heden is ook dit voorjaar ‘verdrogen’ niet aan de orde, al zijn er wel wat stukjes waar het kritisch begint te worden”, aldus Sonneveld midden vorige week. Hij had toen ook nog 11 hectare plantwerk te gaan. “Ik wil aan de gang op een perceel waar vorig jaar aardappelen stonden. Dat is dit voorjaar gecultivaterd en naderhand bewerkt met een kopeg. Normaal is dat voldoende, deze keer zijn de kluiten niet fijn te krijgen. Achteraf bezien hadden

we er na het cultivateren meteen met de kopeg op gemoeten.” Het betreffende perceel is vorige week woensdag nat gemaakt met water uit het Zoommeer, zo’n 16 kilometer verderop. “Het is voor mij de allereerste keer dat ik dit doe, maar op het eiland ben ik zeker niet de eerste. De loonwerker heeft het er enorm druk mee. De kosten komen op zo’n 500 euro per hectare. Daar word je niet blij van, maar je moet iets.” “Er wordt 75 kubieke meter per hec-

tare uitgereden, overeenkomstig met zeveneneenhalve millimeter neerslag. Dat stelt niets voor in verhouding tot het neerslagtekort, maar is toereikend om die harde kluiten voldoende bevochtigd te krijgen, zodat ze uit elkaar kunnen vallen, legt Sonneveld uit. “Morgenochtend gaan we hier planten.” Het water wordt aangevoerd in tankwagens (op de achtergrond). Van daar wordt het in een buffervat gepompt, en daarna naar de injecteur. Het vocht

wordt normaal rechtstreeks geïnjecteerd om verdampingsverliezen te vermijden. Behalve bij het begin van de werkgang, als de aanvoerslang nog in de weg ligt (zoals op de foto is te zien). Sonneveld: “Als het niet gaat regenenen, overweeg ik volgende week weer water te laten uitrijden.” ●●●

Door Joost Stallen joost.stallen@reedbusiness.nl

Colofon Nieuwsblad voor de tuinbouwondernemer

Groenten & Fruit actueel ISSN 0925-9694

Adres redactie Postbus 4, 7000 BA Doetinchem Hanzestraat 1, 7006 RH Doetinchem Redactiesecretariaat Anja Onstenk: (0314) 34 93 37 E-mail redactie.groenten&fruit@reedbusiness.nl Website www.gfactueel.nl Hoofdredacteur Fabian Brockötter

(0314) 34 96 11

Redactiecoördinator Esther de Snoo

06 10 87 45 09

Redactie Gerard Boonekamp Ton van der Scheer Joost Stallen Stan Verstegen Peter Visser Brammert Waagmeester

06 20 39 63 44 06 20 41 58 82 06 10 21 37 16 06 53 38 67 05 06 20 40 27 37 06 20 41 78 12

Eindredactie Ton Velthuysen (chef), Mary Wijnveen, Albert Papenburg

De nieuws- en marktberichten worden verzorgd door agd.media (agd.nl)

Ontwerp VerheulCommunicatie.com DTP Thomson Digital Managing director Eddy Reuling Editorial manager Roel Leferink Sales director Erwin Lopulalan Marketing director Group Marketing Manager Print: Wendy Smeets Group Marketing Manager Online: Margreet van Dam Marketing Director: Casper Niesink Klantenservice Postbus 808, 7000 AV DOETINCHEM Telefoon: (0314) 35 83 58 klantenservice@reedbusiness.nl www.rb-klantenservice.nl Advertenties Sales B2B Telefoon +31 314 34 95 95 E-mail: salesB2B@reedbusiness.nl www.adverterenbijreedbusiness.nl

Abonnementen Klantenservice Reed Business, Postbus 808, 7000 AV Doetinchem, tel.: (0314) 35 83 58 (9.0017.00 uur), e-mail: klantenservice@reedbusiness.nl. Een jaarabonnement op Groenten & Fruit kost € 370,95. Dit bedrag is inclusief nieuwsbrief die u ontvangt na aanmelding op www.gfactueel.nl. Prijzen zijn exclusief btw. Studenten en scholieren 30% korting. Buitenlandse abonnees betalen een kleine toeslag voor extra portokosten. Losse nummers € 8,52 per stuk, incl. btw, excl. verzendkosten. Bij betaling via acceptgiro wordt € 2,50 (inclusief btw) extra in rekening gebracht. Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via www.gfactueel.nl of bij onze Klantenservice. Abonnementen worden stilzwijgend verlengd met steeds 12 maanden, tenzij uiterlijk 30 dagen voor de vervaldatum bij onze klantenservice is opgezegd. Ook voor informatie over uw lopende abonnement kunt u contact opnemen met onze Klantenservice.

Algemene voorwaarden en disclaimer Op onze aanbiedingen en overeenkomsten zijn onze algemene voorwaarden van toepassing, die zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel in Amsterdam onder nummer 33.293.475 en die tevens zijn te vinden op www.reedbusiness.nl. Reed Business bv en de redactie verklaren dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld. Zij staan niet in voor de juistheid en volledigheid van de in deze uitgave opgenomen informatie en zijn niet aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die zijn gebaseerd op deze uitgave. De inhoud en inkleding van advertenties is bepaald door of namens adverteerders. Reed Business bv en de redactie zijn niet aansprakelijk voor de inhoud van advertenties. Copyright: © 2011, Reed Business bv, Doetinchem. Alle rechten worden uitdrukkelijk voorbehouden, inclusief maar niet beperkt tot het databankenrecht, het merkenrecht en het auteursrecht zoals bedoeld in artikel 15 lid 1 sub 4 Auteurswet. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen, overgenomen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Reed Business bv. Reed Business bv, waarvan Groenten & Fruit onderdeel is, legt uw gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnements)overeenkomst, en wanneer u in het kader van dienstverlening contact heeft met Reed Business bv. Deze gegevens worden ook gebruikt om u te informeren over producten en diensten van Reed Business bv, of van zorgvuldig geselecteerde derden. Tenzij u anders heeft aangegeven, wordt uw e-mailadres alleen gebruikt om u te informeren over gelijksoortige producten en diensten van Reed Business bv. Als u geen prijs stelt op informatie of aanbiedingen per e-mail of per post dan kunt u dit doorgeven aan Reed Business bv, t.a.v. Adresregistratie, Postbus 808, 7000 AV Doetinchem, of via adresregistratie@reedbusiness.nl. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het Privacystatement op www.reedbusiness.nl/privacy.

groenten fruit 15 11GFA021_inbeeld 15

5/20/2011 12:05:38 PM


Neem nu een abonnement op Groenten & Fruit! ACTUEEL

Klik hier en maak nu voordelig kennis: www.gfactueel.nl/exclusieve-aanbieding

Groenten & Fruit is helemaal ververst. Elke week verschijnt Groenten & Fruit op tabloid formaat met al het actuele nieuws. Daarnaast is er maandelijks het Groenten & Fruit Magazine, met bedrijfsreportages, financieel-economische en vaktechnische verhalen interviews en marktanalyses. Altijd actueel en onafhankelijk, dat is Groenten & Fruit. Niet alleen het magazine is veranderd, de website ook. Er wordt meer aandacht besteed aan teeltactualiteit. Dat betekent dat er naast unieke nieuwsberichten dagelijks volop actuele teeltinformatie te vinden is. De gratis e-mail nieuwsbrief verschijnt 3x per week.

Groenten & Fruit  

Gratis inkijkexemplaar van GFactueel, week 21, 24-05-2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you