Page 1

Grip op Zaken Van corrigeren naar creĂŤren

Hans Oude Avenhuis


Mijn motivatie om dit boek te schrijven Er gaat een enorme

hoeveelheid tijd en energie verloren in veronderstelde verschillen. Vooroordelen, risicomijdend gedrag en wantrouwen verkrampen partijen in de bouwkolom bij het aangaan van een constructieve en zakelijke samenwerking. De bouwsector realiseert fantastische projecten waar alle betrokkenen terecht trots op mogen zijn. Deze uitdagende sector kent helaas ook een schaduwzijde. Een ingesleten gedrag dat het talent, om te creëren en in samenwerking deze mooie projecten te realiseren, negatief beïnvloed. Een sterke overtuiging en vastberadenheid, dat de individuele professionals uit deze sector anders kunnen en willen werken, is mijn motivatie geweest om uit de waan van de dag te stappen en me volledig in te zetten voor het ontwikkelen van een werkbaar alternatief. Ik ben hiervoor gaan lezen en gaan schrijven om mijn gedachten en ideeën te ordenen. Om bewezen theorieën bouwspecifiek te maken en waar nodig door te ontwikkelen. Om er mijn eigen verdieping en kleur aan te geven. Een ontwikkelingsproces van bijna twee jaar waarin ik het voorrecht heb gehad in veel verschillende keukens te kijken en te koken. Hierdoor heb ik een neutrale kijk op het bouwproces kunnen ontwikkelen. Het heeft mij in staat gesteld verschillende invalshoeken en inzichten te doorgronden. Ook heeft de incubatietijd van twee jaar het mij mogelijk gemaakt de vele tips, die in dit boek staan, in de praktijk te toetsen. Grip op Zaken is daarmee een realiseerbaar alternatief geworden, om negatieve waarde om te buigen tot positieve waarde. Om van corrigeren naar creëren te komen. De inspanning te richten op hetgeen ons bind en niet op dat wat ons scheidt. De omslag van het boek is Zwart/Wit. De kleuren die controle symboliseren. Iets is goed of fout. Voldoet wel of voldoet niet. De inhoud van het boek gaat over de vele tinten grijs tussen zwart en wit. Het grijze gebied dat jouw professionaliteit bepaalt. Het grijze gebied dat je van corrigeren naar creëren brengt! Ik wens je veel leesplezier.


Grip op Zaken Van corrigeren naar creĂŤren

Hans Oude Avenhuis


Wat is Grip op Zaken? Toen ik me ging verdie-

pen in de problematiek van faalkosten en conflicten in de bouw, was het eerste wat ik deed het modelleren van het probleem. Immers als techneut wil je vooral pragmatisch en snel naar oplossingen. Gaandeweg ben ik tot de conclusie gekomen dat de oplossing niet bestaat. Evenmin als de waarheid bestaat. Pasklare antwoorden bestaan simpelweg niet omdat een diversiteit van invloeden en afhankelijkheden steeds onverwachte gebeurtenissen veroorzaakt. Daarom ging ik analyseren, haalde inspiratie uit gesprekken, lezingen en boeken en kwam steeds meer tot inzicht dat de problemen veel meer universeel van aard zijn dan bouw specifiek. Dit inzicht sterkte mijn overtuiging dat het terugdringen van de faalkosten en conflicten in de bouw geen doel is maar een gevolg van een werkbaar alternatief wat ik Grip op Zaken heb genoemd. Net als winst geen doel is maar een gevolg van goed ondernemerschap. Grip op Zaken is er op gericht waarde te creëren die er toe doet. Maar wat is dat dan; waarde? Waarde definieer ik als zijnde die zaken die een positieve impact hebben op: • Het economisch en maatschappelijk nut • De functionaliteit, het gebruik in de life-cycle • De realiseerbaarheid Waarde is dus veel meer dan geld. Het is ook kennis, de juiste informatie, goed vakmanschap, nieuwe materialen, betere processen, verbeterde functionaliteiten, partnerschap en nog veel meer. De basis waaruit deze waarde gecreëerd kan worden is samenwerken en vertrouwen. Zonder integrale samenwerking en het daaruit ontstane vertrouwen blijft de bouw hangen in het oude gedrag. De zachte container begrippen samenwerken en vertrouwen worden in dit boek concreet gemaakt aan de hand van praktisch toepasbare tips. Creëren is fundamenteel anders dan controleren en corrigeren. Dit zijn, na mijn stellige overtuiging, achterhaalde management principes. Let wel, controle is noodzakelijk. Meten is immers weten. Echter


wanneer je waarde wilt creëren die er toe gaat doen, dan dien je op andere aspecten te sturen. Een voorbeeld van controle is het maken en toetsen van werkplannen. Algemene plannen worden geschreven vanuit de contractuele eisen. De toetsing gebeurt ook vanuit dezelfde contractuele eisen, maar dan geïnterpreteerd door de toetsende partij. Herken je de interpretatieverschillen en de daaruit voortkomende correcties? Dit is allemaal nog te aanvaarden wanneer de plannen zelf van een hoog inhoudelijk gehalte zijn. Echter, hoeveel plannen worden geschreven vanuit een persoonlijk ervaren noodzaak? Wat zijn jouw ervaringen over plannen die Waarde je schrijft, leest of toetst? Controle en correctie kosten niet alleen veel tijd en geld, ze staan ook vernieuwing en verbetering in de weg. We managen volgens de principes: operatie geslaagd, Vertrouwen patiënt overleden! Het oude Samenwerken management denken is een bron van demotivatie en negatieve waarde. Hoogste tijd dat we er wat aan gaan doen. Heel veel van wat we management noemen, bestaat eruit het werk van anderen te bemoeilijken - Peter Drucker Grip op Zaken geeft je een alternatief. Een betere balans tussen controle en creëren. Tussen management en leiderschap. In deze nieuwe balans wordt de controle op de juistheid van zaken uitgebreid met het waarnemen of de juiste dingen wel gebeuren. Bereik je wel wat je wilt bereiken. Dat is waar het om gaat. Dit waarnemen noem ik Reflectie & Dwarskijken. Het voorkomen van tunnelvisies, het tijdig geven van andere invalshoeken, andere inzichten. Bestaande methoden en processen hoeven niet te veranderen, nog plaats te maken voor een nieuwe methode. Je dient ze slechts slimmer te gebruiken. Ze moeten je helpen om echt Grip op jouw


Zaken te krijgen. Alleen vanuit deze solide basis ben je in staat te kijken naar het groter integrale geheel van het project. Dit boek gaat daarom niet over veranderen. Het gaat over jouw professionele manier van denken en handelen. Hoe je de alternatieven, die ik geef in dit boek, in je eigen praktijk gaat brengen is jouw keuze als individuele professional. In de wetenschap dat je deel uit maakt van een integrale keten dat per definitie inhoud dat je voor jouw succes in grote mate afhankelijk bent van anderen. Dit maakt samenwerken een noodzaak, wat eenvoudiger wordt wanneer er vertrouwen ontwikkeld wordt. Grip op Zaken daagt je uit tot zelfreflectie. Het geeft je bezinning bij de vraag waarom je iets wilt bereiken en hoe je dit kunt realiseren. Wat je uiteindelijk beslist te doen, weet te realiseren, is een resultante hiervan. Even uit de waan van de dag stappen is daarvoor handig. Of zoals ik eens een mooie oneliner las: Stilstaan is de beste aanloop voor een sprong voorwaarts Je professionaliteit bepaalt het rendement dat je uit dit boek weet te halen. Daarvoor gelden onderstaande basis principes gevisualiseerd in de driehoek. 


Grip op Zaken is een praktisch toepasbaar alternatief gebaseerd op een sturingsmodel vanuit drie universele principes: 1. De klant staat centraal (Kwaliteit) 2. De mens maakt het verschil (Organisatie) 3. De illusie van controle (Informatie) Het zijn deze drie universele principes die echte waarde gaan toevoegen aan je project. Het zijn daarmee ook de principes waarop een project aangestuurd dient te worden.. Tijd en Geld zijn daarbij slechts belangrijke randvoorwaarden. Je toetst of het project binnen deze randvoorwaarden blijft. Dat is fundamenteel anders dan dat je hierop stuurt. Voor Grip op Zaken een essentieel verschil om te kunnen opschuiven van corrigeren naar creĂŤren.


K orte I nleiding

hoofdstukken

1 Van corrigeren naar creëren Wat is er mooier? Wat geeft meer energie? Wat zal meer waarde toevoegen? Corrigeren of creëren? Waarschijnlijk behoor je tot de overgrote meerderheid die kiest voor creëren. Als dit zo is dan heb je ongetwijfeld ook de frustraties ondervonden van correcties. Zeker wanneer deze ook nog eens geen verbeteringen opleveren. Gek toch dat velen liever iets opbouwen, aan het creëren zijn en dat er een toenemende teneur (terreur) is naar controle en regelzucht. Vreemd ook dat er binnen de sector veel gesproken wordt over innovatie, terwijl de vrijheid in denken en handelen die hiervoor nodig is, door een overkill aan wet- en regelgeving aan alle kanten beperkt wordt. Hoofdstuk 1 geeft een eerste verschuiving naar een nieuw paradigma. De start voor een werkbaar alternatief op de diep ingesleten denk- en werkwijzen. 2 De klant staat centraal Een project is geen doel maar een middel om een klantvraag, probleem of ambitie van een verwachting naar een succesvol resultaat te brengen. Maar wie is die klant dan? Welke partijen hebben belang bij het project? En wat zijn hun wensen? Het creëren van mogelijke oplossingen in samenhang met de wensen, verwachtingen en belangen van de klant, de gebruikers, de stakeholders en contractpartijen. De partijen in de hele bouwkolom dienen waarde toe te voegen aan het project. Zonder waarde toevoeging kan er geen sprake zijn van samenwerking. En zonder samenwerking is er geen vertrouwen. Systeemdenken staat centraal om de samenwerking op inhoud te organiseren. Om inzicht, ordening en waardering voor elkaars inbreng te krijgen. 3 De mens maakt het verschil De mens is zowel de sterke als

zwakke schakel. Een besef van onderlinge afhankelijkheid en waardering voor vakmanschap is nodig voor een integrale samenwerking en een zakelijk vertrouwen. Dit vergt andere management- en leiderschapsvaardigheden. De bewustwording van de projectcul


tuur die nodig is om de kansen te benutten en tevens risicogestuurd te werken. De competenties en vaardigheden die wenselijk zijn om meer vanuit zelfsturende teams te werken. Teams die zich bewust zijn van hun zelfstandigheid en hun integrale verantwoording voor het projectsucces. Teams waarin de individuele professional gemotiveerd wordt zijn kennis en creativiteit optimaal in te zetten en weet dat hij daarbij altijd afhankelijk van anderen zal zijn.

4 De illusie van controle Wees bewust van de onmogelijkheid van

het menselijk brein om alle informatie te bevatten, op een gelijke wijze te interpreteren en te waarderen. Ervaar hoe je meer zekerheid krijgt met minder informatie en minder controle. De transformatie van controle naar creëren gebeurt door inhoudelijke communicatie aan de hand van de kritische processen. Heb het over de dingen die er toe doen. Deze directe en inhoudelijke communicatie stelt je in staat betere beslissingen te maken. Het stelt je in staat om feedback informatie te gebruiken voor het zogenaamde feedforward denken. Ga bewust op zoek naar de eerste waarschuwingen op onverwachte of ongewenste gebeurtenissen die het creëren van waarde frusteren. Ontdek de kracht van neutrale inhoudelijke reflectie & dwarskijksessies gericht op de centrale vraag: bereik je wat je wilt bereiken.

5 Je eigen Nudge Nudgen betekent een zetje, een duwtje in de

goeie richting. Verbeter de wereld, begin bij jezelf. De voorbeelden, handreikingen en vele tips in dit boek zijn bedoeld om je een realiseerbaar alternatief te bieden. Waar ligt jouw prioriteit? Waar zie jij de voor jouw realiseerbare mogelijkheden? Waar liggen de quickwins die je helpen om van corrigeren naar het creëren te komen? Aan de hand van de 7 stappen voor Grip op Zaken wordt je uitgedaagd op zoek te gaan om je eigen Nudge te ontdekken. Daar waar jij het verschil denkt te kunnen maken. Immers ik heb pas het doel bereikt met dit boek wanneer jij de mogelijkheden voor een werkbaar alternatief hebt ontdekt. Enkele stellingen die ik Mijn waarheid noem kunnen daarbij wellicht inspirerend voor zijn.


Grip op zaken is mijn Nudge!

Het lezen van management-, filosofie- en psychologie boeken heeft me geholpen mijn persoonlijke ervaringen en visies in een context te plaatsen. Het schrijven zorgde voor een verdere ordening en de uiteindelijke ontwikkeling van Grip op Zaken. Dit proces heeft mij ook duidelijk gemaakt dat bekende managementmodellen veelal op eenzelfde wijze tot stand zijn gekomen. Wat uniek lijkt is ontstaan uit lezen, waarnemen en doorontwikkelen. Voortbordurend op wat er al was, maar met een eigen Nudge. De letterlijke vertaling van Nudge is: Een duw of een klein zetje geven. Vaak niet meer dan nodig is voor het oh ja moment. Het systeemdenken van Peter Senge, De theorie U van Otto Scharmer, De gouden cirkels van Simon Sinek, De 8e eigenschap van Stephen Covey, Systems Engineering van Harry Goode, Lean Thinking van Daniel Jones en Jim Womack. Hun inspiratie komt voort uit nieuwsgierigheid en gedrevenheid om een verschil te willen maken. Een bijdrage te leveren vanuit de bewustwording dat wij, de mens, dat verschil maken. Zij zijn mijn belangrijkste inspiratiebron voor Grip op Zaken, waarin ik mijn Nudge heb gegeven. Jij, als lezer, kan iedereen zijn in de bouwkolom. Van opdrachtgever, initiatiefnemer tot leverancier of gebruiker. Beleef dit zelf door passages uit dit boek ook eens te lezen met een andere pet op. Neem de rol voor even over van iemand anders. Hoe zou diegene deze passages lezen? Ik wens je veel nieuwsgierigheid en verbazing toe!


Ganzenverstand

Mensen die deel uitmaken van een team en gezamenlijk dezelfde richting inslaan, bereiken hun doel sneller en gemakkelijker, omdat ze zich verplaatsen op basis van onderling vertrouwen. Zodra een gans de formatie verbreekt, voelt hij plotseling de tegenwerking en weerstand die horen bij een solistisch optreden, en voegt zich snel weer in de formatie om zijn voordeel te doen met de gezamenlijke kracht van de troep. Als we net zo verstandig zijn als ganzen, wisselen we informatie uit met degenen die dezelfde kant op willen als wij. Als de gans die op kop vliegt moe wordt, wisselt hij van plek binnen de V, en neemt een andere gans het over. Het is lonend om leiders te laten wisselen, beurtelings zware klussen te doen. De ganzen in de achterhoede snateren, zodat de dieren vooraan moed houden en op snelheid blijven. Woorden van steun en inspiratie geven de mensen in de voorste linies nieuwe energie, en helpen hen om de vaart erin te houden, ondanks de alledaagse werkdruk en vermoeienissen. En als een gans uiteindelijk ziek wordt, of gewond raakt door een geweerschot, en daarom moet opgeven, verlaten twee ganzen de formatie en vliegen met de aangeslagen gans omlaag om hem te helpen en te beschermen. Ze blijven bij hem tot hij weer in staat is om te vliegen, of tot hij dood is. Dan sluiten ze zich aan bij een andere formatie om hun eigen troep weer in te halen. Als we ganzenverstand bezitten, steunen we elkaar als het tegenzit. Denk eraan, als je weer eens een formatie ganzen ziet vliegen: het is dankbaar, spannend en eervol om een verdienstelijk lid van een team te zijn.


I

n

h

o

u

d


Hoofdstuk/ P a g i n a 1/15, 2/53, 3/99, 4/158, 5/200


1

Van corrigeren naar creëren Wat is er

mooier? Wat geeft meer energie? Wat zal meer waarde toevoegen? Corrigeren of creëren? Waarschijnlijk behoor je tot de overgrote meerderheid die kiest voor creëren. Als dit zo is dan heb je ongetwijfeld ook de frustraties ondervonden van correcties. Zeker wanneer deze ook nog eens geen verbeteringen opleveren. Gek toch dat velen liever iets opbouwen, aan het creëren zijn en dat er een toenemende teneur (terreur) is naar controle en regelzucht. Vreemd ook dat er binnen de sector veel gesproken wordt over innovatie, terwijl de vrijheid in denken en handelen die hiervoor nodig is, door een overkill aan wet- en regelgeving aan alle kanten beperkt wordt. Hoofdstuk 1 geeft een eerste verschuiving naar een nieuw paradigma. De start voor een werkbaar alternatief op de diep ingesleten denk- en werkwijzen. Als je een spiegel voor de bouwsector zou houden, wat zou je dan zien? Hard werkende mensen, bouwkranen en machines, indrukwekkende projecten, veel zaken om trots op te zijn. Dat is de buitenkant. Het zichtbare uiteindelijke resultaat waar je terecht trots op mag zijn. Kijk nu eens dieper, naar de binnenkant van het project. Hoe is dit resultaat tot stand is gekomen. Wat zie je dan? Ben je nog steeds even trots? In dit hoofdstuk wil ik je verleiden open te staan voor de dingen die ons binden in de bouw. Dit kan pas als je gaat zien waar je last van hebt bij de huidige manier van werken. Dat dit niet efficiënt en motiverend is en dat je zelf hier de meeste invloed op kan uitoefenen om het te veranderen. Waarom zou je dat willen? Omdat creëren veel boeiender is, veel meer energie oplevert en veel meer waarde toevoegt! Voor wie? Voor diegene die de projecten financieren, de eindgebruiker, de Klant! En daarmee ook voor de projectbetrokkenen en jezelf.


1.1 Waarom is onze energie gericht op controle en corrigeren? Het meest basale antwoord hierop is Overleven! Diep in onze genen zit waakzaamheid. Een natuurlijke alertheid voor gevaar. Noodzakelijk om te overleven, handig dus. Behalve wanneer het ons in de weg staat om vertrouwen op te bouwen. Dan zou een onsje minder controle best welkom zijn. Maatschappelijk gezien denk ik overigens dat we helemaal doorgeslagen zijn om te overleven. De controle en regelzucht is ronduit verstikkend, draagt volstrekt onvoldoende bij aan ons gevoel voor veiligheid en zekerheid. Eerder wordt het tegenovergestelde bereikt. Er wordt een afhankelijkheid gecreĂŤerd van processen en systemen die een grote mate van schijnveiligheid opleveren. Hoe is dit te lezen in de context van een project? De bouwsector realiseert projecten met een maatschappelijke en economische impact. Het project is daarbij slechts een Middel om een probleem, ambitie of vraagstuk op te lossen. De initiatiefnemers hebben dus een bedoeling, een belang en een verwachting met het project. Dat project dient bij ingebruikname iets te doen! Ben jij je bewust van de bedoeling van jouw project? Weet jij wat de opdrachtgever, de initiatiefnemer, beoogt te bereiken met het project? Vertel me wat ik moet doen! Dat laatste wordt onvoldoende gerealiseerd. Ken jij de belangen en verwachtingen van andere partijen in de bouwkolom? Of van de partijen waar je zelf veel mee te maken hebt? De opdrachtgever, opdrachtnemer, onderaannemer, leverancier, installateur, architect, de stakeholder. Ben jij je bewust van de wijze waarop binnen het project gestuurd wordt op die verschillende belangen en verwachtingen? Mijn waarheid is dat dit veelal gebeurt aan de hand van opgelegde proces- en systeemeisen. Door deze te volgen is de veronderstelling dat het eindresultaat vanzelf goed moet zijn. Dus zijn we geneigd de mouwen op te stropen om het probleem, de ambitie of het vraagstuk zo snel en adequaat mogelijk op te


Welke handreikingen kun je in dit boek verwachten?

• • • • •

• Ontdek de alternatieven die je van corrigeren naar waarde creëren brengen. • Dat waarde creëren jouw en het project voordeel dient op te leveren. • Stuur hiervoor op de Klantvraag, de integrale Organisatie en de kritische Informatie. Tijd en Geld zijn ‘slechts’ belangrijke randvoorwaarden. • De samenwerking hiervoor begint met het accepteren en verbinden van de verschillende verwachtingen, belangen en afhankelijkheden. Systeemdenken gaat je daarbij helpen. Accepteer complexiteit en onzekerheden. Heb niet de illusie deze te managen. Ervaar dat je juist meer zekerheid krijgt met minder informatie en minder controle. Jouw lef, jouw commitment en jouw inhoud kunnen het verschil maken. Wil je dit verschil maken? Ga je dit verschil maken? Het is jouw keuze als vrijdenker!

Jij kan iedereen zijn in de bouwkolom. Van opdrachtgever, initiatiefnemer tot leverancier of gebruiker. Beleef dit zelf door passages uit dit boek ook eens te lezen met een andere pet op. Neem de rol voor even over van iemand anders. Hoe zou diegene deze passages lezen? Ik wens je veel nieuwsgierigheid en verbazing toe!

www.trimotion.nl Grip op Zaken - Linkedln

ISBN 978 90 807644 0 8

Grip op Zaken  

Van corrigeren naar creëren