Page 12

H ÖÙÍÇ ÔÙÍ ÃÑÅÂÅÍÙÍ

Σάββατο 7 Κυριακή 8 Noεµβρίου 2009

ÓÅËÉÄÁ

12

Παγκόσµια ηµέρα ψυχικής υγείας

Με αφορµή την Παγκόσµια Ηµέρα Ψυχικής Υγείας στις 10 Οκτωβρίου, θα ήθελα περιληπτικά, όσο αυτό είναι εφικτό, να αναπτύξω κάποιες σκέψεις για ένα τόσο σηµαντικό θέµα που αφορά όλους µας, την ψυχική υγεία και τις ψυχικές διαταραχές. Να ξεκαθαρίσω από την αρχή τα παρακάτω. ∆εν είµαι ειδικός να αναπτύξω ένα τόσο σηµαντικό

Γράφει ο Πρόεδρος της ∆.Ε.Π.Α.Κ.Α.Α. Νίκος Τζιαφέτας θέµα. ∆εν είµαι ειδικός επιστήµονας για την εκ βαθέων ανάλυση του θέµατος. Ωστόσο ως πρόεδρος της ∆ηµοτικής Επιχείρησης που ασχολείται µε θέµατα Κοινωνικής Αλληλεγγύης αλλά κυρίως ως άνθρωπος που ζει σε µία κοινωνία που αντιµετωπίζει καθηµερινά τέτοια προβλήµατα, δε θα µπορούσα να µείνω αµέτοχος σ' ένα σηµαντικότατο πρόβληµα της σύγχρονης κυρίως κοινωνίας. Σύµφωνα λοιπόν µε τους επιστήµονες η ψυχική υγεία δεν είναι µόνο η απουσία ψυχικής διαταραχής. Ορίζεται ως η κατάσταση της υγείας κατά την οποία ένα άτοµο συνειδητοποιεί τις δυνατότητές του, δύναται να αντεπεξέρχεται στις δυσκολίες που προκύπτουν από την καθηµερινότητα, είναι παραγωγικό και µπορεί να συνεισφέρει στο κοινωνικό σύνολο. Οι ψυχικές, νευρολογικές και οι σχετιζόµενες µε τη συµπεριφορά διαταραχές απαντώνται συχνά σε ολόκληρο τον κόσµο. Τα άτοµα που πάσχουν από αυτές τις διαταραχές είναι συχνά κοινωνικά αποµονωµένα, έχουν µειωµένη ποιότητα ζωής και αυξηµένη θνησιµότητα. Σε παγκόσµιο επίπεδο, τα άτοµα που πάσχουν από ψυχικές, νευρολογικές και συµπεριφορικές διαταραχές ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατοµµύρια. Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας, τα άτοµα που έπασχαν από κατάθλιψη το 2002 ήταν 154 εκατοµµύρια, τα άτοµα µε σχιζοφρένια 25 εκατοµµύρια, ενώ 95 εκατοµµύρια έπασχαν από διαταραχές σχετιζόµενες µε κατάχρηση αλκοόλ. Σύµφωνα πάντα µε την ίδια πη-

γή, υπολογίζεται ότι περίπου 877.000 άνθρωποι αυτοκτονούν κάθε χρόνο και 1 στους 4 ασθενείς που επισκέπτονται κάποια υπηρεσία υγείας πάσχει από τουλάχιστον µια ψυχική νευρολογική ή σχετιζόµενη µε τη συµπεριφορά διαταραχή. Οι πιο συνηθισµένες ψυχικές διαταραχές είναι οι φοβίες και η κατάθλιψη. Η κατάθλιψη είναι η συχνότερη ψυχική διαταραχή και αναµένεται κατά τα επόµενα 20 χρόνια να έχει αυξητικές τάσεις. Σύµφωνα µε τα στοιχεία του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας, η κατάθλιψη παγκοσµίως κατέχει σήµερα την τέταρτη θέση, από πλευράς απώλειας ετών ζωής, απαλλαγµένων από αναπηρία και κοινωνική δυσλειτουργία, ενώ το 2020, θα καταλάβει τη δεύτερη θέση στις δυτικές κοινωνίες και την πρώτη ανεξαρτήτως φύλλου και ηλικίας. Μία στις πέντε γυναίκες και ένας στους οχτώ άντρες αναπτύσσουν κατάθλιψη κάποια στιγµή της ζωής τους σύµφωνα µε τα υπάρχοντα διεθνή στοιχεία, ενώ στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι το 25% των ανδρών - περίπου 850.000 Έλληνες και το 33% των γυναικών - περίπου 1.100.000 Ελληνίδες πάσχουν από ήπια έως σοβαρή κατάθλιψη.

Αίτια, επιπτώσεις και αντιµετώπιση των ψυχικών διαταραχών Αίτια: Τα πρωτογενή αίτια των ψυχικών διαταραχών διαφέρουν ανάλογα µε την πάθηση, όµως µια σειρά από κοινούς παράγοντες επιβαρύνει σηµαντικά τους ασθενείς και καθυστερεί ή αναστέλλει την ανάρρωσή τους. Έλλειψη πληροφόρησης και εκπαίδευσης για τις διαταραχές και τις επιπτώσεις στην περίπτωση "µη διάγνωσης" και "µη κατάλληλης θεραπείας". Προκαταλήψεις και στιγµατισµός σαν αποτέλεσµα άγνοιας και φόβου γι αυτούς που πάσχουν Έλλειψη πολιτικής κατανόησης και βούλησης που θα βοηθήσει στην αποτελεσµατική αντιµετώπιση των διαταραχών. Έλλειψη κατάλληλων πόρων ώστε να υπάρξει αποτελεσµατική βοήθεια για πάσχοντες

και οικογένειες µέσα στην κοινότητα. Οι ψυχικές νόσοι επηρεάζουν αλλά και επηρεάζονται αρνητικά από τις χρόνιες νόσοσυς, όπως ο καρκίνος, οι καρδιαγγειακές νόσοι, ο διαβήτης και το AIDS. Επιπτώσεις: Η ψυχική υγεία επηρεάζει σηµαντικά την καθηµερινότητα στην οικογένεια, στο σχολείο, στους χώρους εργασίας και αναψυχής. Η καλή ψυχική υγεία συµβάλλει στην κοινωνική και οικονοµική ανάπτυξη καθώς και στην ευηµερία του ανθρώπου. Η κακή ψυχική υγεία µπορεί να υποβαθµίσει σε µεγάλο βαθµό την ποιότητα της ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους. Η κατάσταση αυτή όχι µόνο αποτελεί πρόβληµα για τον τοµέα της υγείας, αλλά συγκαταλέγεται ανάµεσα στους τρεις κυριότερους λόγους απουσίας από την εργασία, ενώ αποτελεί σηµαντική αιτία για πρόωρη συνταξιοδότηση ή αναπηρική σύνταξη. ∆ηµιουργεί επίσης σηµαντικές δαπάνες που επιβαρύνουν την κοινωνία και το οικονοµικό, εκπαιδευτικό, ασφαλιστικό, ποινικό και δικαστικό σύστηµα. Υπολογίζεται ότι στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οικονοµικό κόστος από τη µη έγκαιρη διάγνωση και αντιµετώπιση ψυχικών ασθενειών είναι της τάξης των 240 δις ευρώ ανά έτος, ενώ πολυδιάστατες επιπτώσεις των ψυχικών διαταραχών στοιχίζουν περίπου το 3 µε 4% του ΑΕΠ. Επίσης οι ψυχικές διαταραχές στο σύνολό τους αποτελούν την κύρια αιτία της πρόωρης συνταξιοδότησης και των συντάξεων αναπηρίας, ενώ το κοινωνικό κόστος (διάλυση οικογενειών, απώλεια εργασίας, ανεργία, αυτοκτονίες, πράξεις βίας κ.λ.π.) δεν µπορεί να υπολογισθεί. Παρ' όλα αυτά, η ψυχική νόσος παραµένει ο

φτωχός συγγενής των διαφόρων συστηµάτων υγείας, έτσι ώστε να µην ικανοποιούνται ούτε στοιχειωδώς οι ανάγκες των πασχόντων και των οικογενειών τους. Αντιµετώπιση: Οι ψυχικές διαταραχές είναι στην πλειοψηφία τους αντιµετωπίσιµες, εφόσον γίνεται σωστή χρήση των διαθέσιµων θεραπειών. Ωστόσο η αντιµετώπιση καθίσταται δύσκολη στις περιπτώσεις κατά τις οποίες είτε δε γίνεται σωστή διάγνωση της σοβαρότητας της διαταραχής, είτε δεν κατανοούνται σωστά τα οφέλη που προκύπτουν από τις υπηρεσίες θεραπείας των ψυχικών ασθενειών. Έτσι, αν και αποτελούν αρκετά συχνό πρόβληµα (27% των ενηλίκων Ευρωπαίων πολιτών µία φορά τουλάχιστον στη ζωή τους υπέφεραν από κακή ψυχική υγεία) 60 65% απ' αυτούς που υποφέρουν δε λαµβάνουν ακριβή διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία. Στις περισσότερες χώρες, ιδιαίτερα σε εκείνες µέσου - χαµηλού εισοδήµατος, οι υπηρεσίες υγείας υστερούν σε πόρους, τόσο ανθρώπινους όσο και οικονοµικούς. Οι περισσότεροι από τους πόρους ξοδεύονται στη στοχευµένη αντιµετώπιση και φροντίδα των ψυχικά ασθενών και σε µικρότερο βαθµό στην εγκαθίδρυση ενός ολοκληρωµένου συστήµατος ψυχικής υγείας. ∆υστυχώς, οι περισσότερες από τις χώρες αυτές επενδύουν µόνο το 1% του προϋπολογισµού τους για την υγεία στην αντιµετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Κατά συνέπεια, δεν δίνεται προτεραιότητα στις πολιτικές για την ψυχική υγεία, τη σχετιζόµενη νοµοθεσία και τις µονάδες κοινοτικής φροντίδας και αντιµετώπισης των ατόµων µε ψυχικές διαταραχές. Συµπερασµατικά, το µεγάλο αυτό πρόβληµα των ψυχικών διαταραχών, δεν είναι ξένο προς όλους µας, αλλά αγγίζει την κοινωνία, την καθηµερινότητά µας, τον τρόπο ζωής µας. Τα στοιχεία για τη συγγραφή αυτού του κειµένου είναι τόσο από τα αρχεία του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας, όσο και από το περιοδικό Πύλη Ανάπτυξης.

H ÖÙÍÇ ÔÙÍ ÃÑÅÂÅÍÙÍ

Σάββατο 7 Κυριακή 8 Noεµβρίου 2009

ÓÅËÉÄÁ

17

Ρίχνουν φως στη γένεση της Γης

Tα πετρώµατα της ∆εσκάτης προκαλούν επιστηµονικό ενδιαφέρον Σχηµατίστηκαν πριν από 700 εκατ. χρόνια από το αρχαίο υλικό που αποτελούσε τον πρώτο µανδύα της Γης. "Μπορούµε να δούµε ολόκληρο το φάσµα της γεωλογικής προόδου", λένε οι επιστήµονες H µελέτη τους ξετυλίγει το συναρπαστικό παραµύθι της γένεσης του κόσµου. Σχηµατίστηκαν πριν από 700 εκατοµµύρια χρόνια και αποτελούνται από το αρχαίο υλικό που σχηµάτιζε τον πρώτο µανδύα της Γης. Είναι τα παλαιότερα πετρώµατα που εντοπίζονται στον ελλαδικό χώρο και προσελκύουν το διεθνές επιστηµονικό ενδιαφέρον, αφού στη µελέτη τους βασίστηκε κατά κύριο λόγο η θεωρία των τεκτονικών πλακών. Τα πετρώµατα της ∆εσκάτης αποτελούν ένα από τα εννέα γεωθαύµατα της Πίνδου, των οποίων η εξερεύνησή µπορεί να ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν, συνεχίζεται όµως και σήµερα µε εντατικούς ρυθµούς. Τα τελευταία τρία έτη έχουν περάσει από την περιοχή περισσότεροι από 60 ερευνητές πανεπιστηµίων της Αµερικής, της Ιταλίας, της Γερµανίας, του Εδιµβούργου και της Γαλλίας, ενώ έχουν εκπονηθεί 35 διπλωµατικές εργασίες και έξι

πιφάνεια, όταν η Ευρώπη και η Αφρική συγκρούστηκαν. Ορισµένα εξ αυτών βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα σηµεία της Πίνδου. "Η γεωλογία της Ελλάδας είναι πολύ πιο συναρπαστική από αυτήν του φεγγαριού κατά την άποψη µου", λέει η κ. Αννα Ράσσιου, η οποία ζει περισσότερα από 30 χρόνια στη χώρα µας και έχει καταστήσει ως αποκλειστικό επιστηµονικό της αντικείµενο τη µελέτη της γεωλογίας της. "Υπάρχουν θεωρίες που δη-

Ενα απο τα γεωθαύµατα της Πίνδου

λώνουν πως η Σελήνη αποτελείται από πετρώµατα που προήλθαν αρχικά από τον µανδύα της Γης. Κι αυτό σηµαίνει πως είναι πετρώµατα

ηπείρου", την καταστροφή της ωκεανού της Τηθύος, τον σχηµατισµό της οροσειράς της Πίνδου, και όλα αυτά στο ίδιο σηµείο. Αυτό καθιστά την ∆εσκάτη ως ένα από τα καλύτερα γεωλογικά παρατηρητήρια του πλανήτη!" λέει η κ. Ράσσιου. Η Ιστορία µε µια µατιά Εξηγώντας πόσο σηµαντικό είναι αυτό λέει: "Οταν καθόµαστε κάτω από τη σκιά ενός πλατάνου -µια µορφή ζωής που άλλαξε ελάχιστα από την εποχή που ζούσαν οι δεινόσαυροι- µοιραζόµαστε τουλάχιστον 100 εκατοµµύρια έτη Ιστορίας". Και συνεχίζει: "Παρακολουθώντας ένα βουνό σαν τον Ορλιακα, παρακολουθούµε 80 εκατοµµύρια χρόνια ιστορίας µε µια µατιά". Αξίζει να σηµειωθεί ότι επισταµένες γεωλογικές µελέτες λαµβάνουν χώρα στο φαράγγι του Αλιάκµονα, όπου έχουν σπεύσει επιστήµονες από τις ΗΠΑ, τη Βρετανί-

Εντυπωσιακά τα πετρώµατα της ∆εσκάτης µαρτυρούν την ιστορία της γένεσης του κόσµου µεταπτυχιακά που πραγµατεύονται τα γεωλογικά δεδοµένα τους. Καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή διαδραµατίζει η δρ Γεωλογίας του Ινστιτούτου Γεωλογίας Μεταλλευτικών Ερευνών κ. Αννα Ewing Ράσσιου, η οποία εξηγεί ότι τα εν λόγω πετρώµατα γεννήθηκαν από τον διαχωρισµό της αρχαίας ηπείρου Παγγαίας και τη δηµιουργία της Ευρώπης και της Αφρικής. Τα πετρώµατα βυθίστηκαν στον ωκεανό της Τιθύος που σχηµατίστηκε ανάµεσά τους σε βάθος µέχρι και 100 χιλιοµέτρων, ενώ αργότερα βγήκαν ξανά στην ε-

σαν αυτά που µελετώ στο Μπούρινο και τη Βάλια Κάλντα. Εάν είναι έτσι, τότε έχω κάνει έναν πλήρη κύκλο", λέει η ίδια. Επειδή τα αρχαία πετρώµατα της ∆εσκάτης περιέχουν µικρές ποσότητες ουρανίου, έχει καταστεί εφικτή η χρονολόγησή τους, ενώ κοντά στο φαράγγι του Αλιάκµονα µπορεί κανείς να δει µε γυµνό µάτι τα ρήγµατα, τις µεταµορφώσεις και τις κινήσεις των τεκτονικών πλακών κατά τη σύγκρουση των δύο ηπείρων. "Στη ∆εσκάτη µπορούµε να δούµε ολόκληρο το φάσµα της γεωλογικής προόδου, τη γέννηση της "γηραιάς

α, τη Σερβία, την Ιταλία και την Ελλάδα για να καταγράψουν τα δεδοµένα της περιοχής. Ο επιστηµονικός κόσµος αναµένει µε αυξηµένο ενδιαφέρον την ολοκλήρωση του υδροηλεκτρικού φράγµατος του Ιλαρίωνα από την ∆ΕΗ και το πληµµύρισµα του φαραγγιού, προκειµένου να διαπιστωθούν οι γεωλογικές αντιδράσεις της περιοχής µετά την παρέµβαση. Η τοπική κοινωνία προσπαθεί να αξιοποιήσει τουριστικά τον θαυµαστό γεωλογικό κόσµο της ∆εσκάτης µε δοκιµαστικές εκδροµές στα πετρώµατά της και στο βουνό Βουνάσσα, που απο-

καλείται και "µικρή Ελβετία" επειδή στην κορυφή της βρίσκεται ένα µικρό αλπικό περιβάλλον... Τα εννέα γεωθαύµατα της Πίνδου 1 Βάλια Κάλντα: Τα πετρώµατα που βρίσκονται στην κοιλάδα έχουν ηλικία 170 εκατοµµυρίων ετών και βρέθηκαν στην επιφάνεια µε τη σύγκρουση της Αφρικής και της Ευρώπης. Η περιοχή έχει πλούσια βλάστηση και έχει χαρακτηριστεί ως Εθνικός ∆ρυµός. 2 Ορος Βούρινος: Είναι το πιο γνωστό ελληνικό βουνό µετά τον Ολυµπο στον διεθνή γεωλογικό κόσµο. Αποτελεί το κλειδί για τη θεωρία των τεκτονικών πλακών, αφού ο Βούρινος είναι το πρώτο αρχαίο βουνό στο οποίο διαπιστώθηκε ότι τα πετρώµατά του έχουν οµοιότητα µε τα πετρώµατα των µοντέρνων ωκεανικών ραχών σε όλο τον κόσµο. 3 Βουνάσα - ∆εσκάτη: Στην περιοχή εντοπίζονται θέσεις όπου πρωτοσχίστηκε η αρχαία ήπειρος Παγγαία και δηµιουργήθηκαν η Αφρική και η Ευρώπη, θέσεις που µαρτυρούν τη σύγκρουσή τους, αλλά και υπολείµµατα του ωκεανού της Τηθύος που χώριζε τις δύο νέες αυτές ηπείρους. 4 Τσούργιακας: Ισχυρά παραµορφωµένοι ασβεστόλιθοι του βουνού Τσούργιακας αποτελούν το πέρασµα του νερού των ρεµάτων της ευρύτερης περιοχής, όπου σχηµατίζονται και καταρράκτες. 5 Πορτίτσα: Ενα φαράγγι στο χωριό Σπήλαιο µε απότοµο και ιδιαίτερο ανάγλυφο που προέκυψε από τη διαβρωτική δράση του ποταµού Βενέτικου και παλαιών

ρηγµάτων. 6. Τρυπηµένη Πέτρα: Η µοναδική γνωστή "τρύπα" στον κόσµο που δηµιουργήθηκε από τεκτονικές δυνάµεις και παγετώνες και όχι από τον άνεµο ή το νερό. 7 Βασιλίτσα: Οσοι επισκέπτονται το χιονοδροµικό της κέντρο δεν γνωρίζουν µάλλον πως κάνουν σκι πάνω στον µανδύα της Γης. Εδώ η ιουρασική λιθόσφαιρα συγκρούστηκε µε την επιφάνεια του τότε γνωστού κόσµου και κάπως έτσι σχηµατίστηκε η γη της Ελλάδας. Στην περιοχή απαντώνται εντυπωσιακά πολύχρωµα πετρώµατα. 8 ∆ότσικο - Μεσολούρι: Η ζώνη αυτή περιλαµβάνει έναν κοραλλιογενή ύφαλο 30 εκατοµµυρίων ετών και µια σειρά αρχαίων ρηγµάτων, τα οποία ευθύνονται για τον σχηµατισµό της οροσειράς της Πίνδου. 9 Μοναχίτι: Εδώ στέκουν κατακόρυφα πετρώµατα φάρδους 50 µέτρων που µοιάζουν µε λέπια από τα κόκαλα της γης και που άλλοτε αποτελούσαν τον βυθό της θάλασσας του Ηωκαίνου. Κ Α Τ Ε Ρ Ι Ν Α POBBArovva@pegasus.gr Αναδηµοσίευση άρθρου της Κατερίνας Ρόββα στην εφηµερίδα "Έθνος" στις 10/10/09

Σάββατο 7/11/2009  

«Η Φωνή των Γρεβενών» είναι η αρχαιότερη εβδομαδιαία εφημερίδα του Νομού Γρεβενών, που τα «φύλλα» της φτάνουν σε πολλά σημεία της χώρας μας...

Σάββατο 7/11/2009  

«Η Φωνή των Γρεβενών» είναι η αρχαιότερη εβδομαδιαία εφημερίδα του Νομού Γρεβενών, που τα «φύλλα» της φτάνουν σε πολλά σημεία της χώρας μας...

Advertisement