Issuu on Google+

6

JAARGANG 12 JUNI 2013

Senna Bouwers: Gek op Geocaching Toen: ‘Truien’ en Van der Haar Het Goede Doel: ‘Help Alzheimer overwinnen’ HCK: De school in Den Velde Kunstenaar Evert Meilink He t

b l a d

vá n ,

vóór

e n

dóór

G r a m s b e rge r s


Komen en Gaan

E

r is een tijd van komen en er is een tijd van gaan. Het begint al direct met de geboorte, maar ook met de school, een nieuw jaar, visite, een nieuwe baan, een feestje, onze (politieke) vertegenwoordigers, ons Koningshuis. ‘Zo is het leven’, zegt men. Zo is het ook met ons maandblad De Groene Gramsberger. Niet dat het blad zomaar verdwijnt. Nee, in tegendeel zelfs. We zijn springlevend! Wel is het zo, dat soms het één en ander verandert.

door Henk Snijders

COLOF ON

BIJZONDeREACTiVIteiTEnBIJZONDeREACTiVIteiTEn

Foto cover: Gerrit Brink

2

Na ruim veertig maanden en even zo veel Goede Doelen, komt volgende maand een eind aan deze rubriek. Nadat de dames Jennie Bakker en Jenny Mulder in januari 2010 zijn begonnen met schrijven over een goed doel, zetten zij letterlijk en figuurlijk binnenkort een punt achter hun maandelijkse bijdrage. Wij willen langs deze weg Jennie en Jenny hartelijk bedanken voor hun inzet en mooie, soms bijzondere, Goede Doelen die ze hebben mogen beschrijven. Niet alleen wij, maar vooral lezers hebben dit, gezien hun reacties, zeer gewaardeerd. Omdat hierdoor twee pagina’s vrij komen, starten we in oktober met een nieuwe rubriek. Deze nieuwe

rubriek gaat Sport, Spel en Special heten. Hiervoor gaan Lucienne Prenger en Henk Meppelink zich inzetten. We wensen beide schrijvers veel succes met hun nieuwe rubriek. Ook hebben we een nieuwe vertegenwoordiger namens Stadsbelang, die ons maandelijks de activiteiten voor de Agenda toestuurt. Jaap Vos is hiermee gestopt bij Stadsbelang en voor hem komt Mariska Hamberg in de plaats. Zij heeft zich in het aprilnummer op pagina 3 al aan u voorgesteld. Mijn oproep aan alle verenigingen in Gramsbergen e.o.: ‘Stuur haar in een zo vroeg mogelijk stadium de activiteiten toe die dan ingepland worden, zodat iedereen op de Gramsberger website deze activiteiten kan inzien. Dit voorkomt dat op dezelfde dag meerdere evenementen plaatsvinden. Verder wil ik namens alle medewerkers, Dinie en Henk Beenen van harte feliciteren met hun onderscheiding, die ze beiden vlak voor Koninginnedag 2013 hebben ontvangen. Tot slot wens ik u allen weer veel leesplezier.

13 juli Harmonicadag Zwieseborg

E

en dag speciaal voor bespelers en liefhebbers van dit geweldige instrument. Ook zijn accordeonspelers hartelijk welkom. Evenals voorgaande jaren kunt u van 10.30 tot 16.30 uur weer honderden bezoekers en bespelers ontmoeten op het terrein van Landhoeve Zwieseborg. Verspreid over het prachtige terrein van de landhoeve zullen diverse podia ingericht worden waar u als groep of individueel muzikant een plekje kunt zoeken om uw publiek te vermaken. De afsluiting van de dag is traditiegetrouw op het grote podium, met de trekking van de hoofdprijs van de verloting en een daverende muzikale eindserenade van alle muzikanten. Op de dag zelf kunnen muzikanten en groepen zich vrij inschrijven. Zie ook www.zwieseborg.nl

Free Wheel Inline Cup 2013

W

oensdagavond 10 juli houdt IJsvereniging Ons Genoegen, in samenwerking met RTC Oost, een skeelerwedstrijd. Deze wedstrijd maakt deel uit van de Free Wheel Inline Cup 2013. Minimum leeftijd voor deelname is 16 jaar. Deze wedstrijd is zowel voor wedstrijdrijders met licentie, als voor recreanten zonder licentie. Hierbij overheerst de Olympische gedachte: ‘Meedoen is belangrijker dan winnen!’ Vorig jaar werd deze wedstrijd voor het eerst verreden op de combibaan in Gramsbergen. Het was toen een succes. Dat kwam ook

Uitgave: Stichting ‘De Groene Gramsberger’ Verschijnt 11x per jaar Niets uit deze uitgave mag worden gebruikt en/of openbaar gemaakt dmv druk, kopie of op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het bestuur

Bestuur: Dionne Matel-Hakkers, Margriet Mulderter Haar, Janette Nijmeijer-Reinders, Geesje Veurink- Wilting, Jan Maarten de Ruiter, Henk Snijders en Henk te Velthuis

door het laagdrempelige karakter van het evenement. Iedereen vanaf 16 jaar mocht en mag meedoen. Het is dan ook een uitgelezen kans om eens nader kennis te maken met de skeelersport. Dit jaar worden elf wedstrijden verreden voor de Free Wheel Inline Cup. Dat is één meer dan in 2012. Hieruit blijkt dat gelukkig groei zit in de skeelersport. Het is dan ook belangrijk dat dit soort evenementen worden georganiseerd, omdat men geheel vrijblijvend een kijkje kan nemen in de keuken van de skeelersport. Het is natuurlijk van groot belang dat een krachtige sponsor achter de organisatie van een dergelijk evenement staat. Arjan Mombarg van Free Wheel heeft zich ook dit jaar weer verbonden aan de Free Wheel Inline Cup. Hierdoor en door de inzet van enthousiaste vrijwilligers, kan dit evenement jaarlijks worden gehouden.

Redactie: Jennie Bakker-Nijeboer, Lienke Beenen-Harsevoort, Annemiek Bras-Zweers, Henriëtte Gerrits- Bolks, Jeanet Hakkers, Janine Mink-De Jager, Jenny Mulder-Hekman, Miranda Ottes, Trijnie Slot-Altena, Aly Timmer-Suk, Hilleen Westerhof-Spijkers, Angelique te Winkel, Roelof Altena, Het bestuur behoudt zich het recht voor om inge- Henk Boonstra, Jeroen van Esch, Jan Hamhuis, Gert Mink, zonden stukken aan te passen, cq in te korten Gerrit Reinders, Bert Sloots en Jan Walgemoed Ingezonden stukken en suggesties kunt u sturen naar Redactieadres: Janette Nijmeijer-Reinders, Eindredactie: Leen den Braber en Tjeerd Cuperus het redactieadres of aanleveren als Word-document Hardenbergerweg 20, 7778 HP Loozen Vormgeving: Geert Westerhof Art&Design via e-mail: degroenegramsberger@gramsbergen.nl (0524) 56 29 22 Fotografie: Henk Beenen, Gerrit Brink

Druk: Gaasbeek MediaGroep Klachten over bezorging doorgeven aan: Verspreidingsbureau Dommerholt (0523) 62 07 77 Jaarabonnement: buiten verspreidingsgebied €25,– binnen verspreidingsgebied gratis Abonnementsopgave bij voorkeur via e-mail: degroenegramsberger@gramsbergen.nl of aan het redactieadres Internet: www.gramsbergen.nl


Stadsbelangberichten B e s t u u r s a c t i v i t e i t e n

Gemeentelijke bezuinigingsronde

De gemeente staat voor een zware financiële opgave en moet de komende jaren fors bezuinigen. De bezuinigingen zijn het gevolg van plannen uit Den Haag. Daarnaast krijgen gemeenten straks extra taken vanuit het Rijk. Die overheveling gaat óók gepaard met forse bezuinigingen. De opgave waar onze gemeente voor staat, is echter zo groot dat pijnlijke keuzes onvermijdelijk zullen zijn. De gemeenteraad zal begin juli een definitief besluit over de bezuinigingsplannen nemen. Mochten er ontwikkelingen zijn die ook gevolgen voor Gramsbergen e.o. hebben, dan zal Stadsbelang een extra ledenvergadering beleggen.

Inloopspreekuur

Stadsbelang houdt voorafgaand aan haar maandelijkse vergaderingen, een inloop-spreekuur. Heeft u een tip voor ons of wilt u iets weten? Kom dan de tweede woensdagavond van de maand om 19.45 uur even naar het Museum. Daar treft u een van de bestuursleden aan, die uw vraag, suggestie of tip graag aanhoort!

Met zes grote sponsors, de Rabobank en de gemeente, is eind 2001 met De Groene Gramsberger een bescheiden begin gemaakt. Stadsbelang en HCK vertelden elke maand waarmee zij bezig waren en wat zij konden laten zien. Een paar jaar later is voor De Groene Gramsberger een sympathisantenactie gehouden. Dat heeft tot gevolg gehad, dat bijna allen die het blad kregen, sympathisant zijn geworden. Daardoor is een financieel gezonde basis gelegd voor het blad. Dus én Stadsbelang, én HCK, én alle huidige sponsors en sympathisanten, en meer dan dertig vrijwilligers, maken het samen mogelijk dat maandelijks De Groene Gramsbergen verschijnt. Bent u nog geen lid van Stadsbelang Gramsbergen e.o.? Geef u dan vandaag nog op en ondersteun ons werk. U kunt lid worden voor jaarlijks 5 euro. Hoe meer leden, hoe sterker we staan, bijvoorbeeld naar de gemeente! Opgave kan door ons te mailen: stadsbelang@gramsbergen.nl

Secretaris van Stadsbelang Gramsbergen e.o.: Ria Spijkers, Loozermars Noord 56, 7783 EP Gramsbergen. E-mail: stadsbelang@gramsbergen.nl www.stadsbelanggramsbergen.nl

Een activiteit? Meld die voor de site!

Op www.gramsbergen.nl staat een overzicht van alle activiteiten die voor Gramsbergen en omgeving georganiseerd worden. Wilt u dat uw activiteit daar óók een plek krijgt? Via activiteiten@gramsbergen.nl kunt u die dan opgeven.

Een eigen ‘Gramsberger’ e-mailadres?

Voor 5 euro per jaar heeft u uw eigen gramsbergen.nl mailadres. Kijk op www.gramsbergen.nl hoe u een mailadres kunt aanvragen!

De Groene Gramsberger en Stadsbelang Gramsbergen e.o.

Wat hebben die twee met elkaar? Dat is niet iedereen even duidelijk en daarom leggen we dat hier in het kort nog maar eens even uit. Door de gemeentelijke herindeling in 2001 zijn in de nieuwe gemeente nieuwe plaatselijke belangen ontstaan, die als spreekbuis voor een bepaald gebied naar de nieuwe gemeente zouden kunnen werken. Zo is toen ook de vereniging Stadsbelang Gramsbergen e.o. opgericht. Na een huis-aan-huis rondgang had onze vereniging al snel meer dan achthonderd leden. Hierna kwam de vraag: ‘Hoe heb je nu contact met je leden en hoe vertel je waar je mee bezig bent?’ Toen is in het bestuur van Stadsbelang bedacht dat een maandblad daarvoor een goed middel zou kunnen zijn. Aan de Stichting Historische en Culturele Kring Gramsbergen is toen gevraagd of zij daar ook aan zouden willen meewerken, zodat ook zij hun donateurs en andere belangstellenden kunnen informeren over die dingen waar zij mee bezig waren.

3


D

e Schouwe

door Lienke Beenen-Harsevoort en Jeroen van Esch

De glassculptuur staat bij de dames op de kast te glimmen. Zelf zijn ze nogal bescheiden onder de aandacht die het hun oplevert. ‘Want zo uitzonderlijk is het toch allemaal niet’, vinden zij zelf. Maar ze realiseren zich ondertussen wel, dat het op zijn minst een béétje speciaal is. De ‘ere byzantyn’ werd hun namelijk toegekend, omdat ze al 27 jaar met z’n tweetjes elke maandagochtend vroeg naar Heemse fietsen. Het doel is afdeling De Schouwe in Clara Feyoena Heem. Als de buurvrouwen de 9 kilometer in de benen hebben, zijn daar de eerste bewoners uit bed en begint voor Sina en Jennie hun vrijwilligerswerk. En dat is inderdaad best bijzonder, als je 79 en 78 lentes telt!

Markt?

De buurvrouwen kunnen er zelf smakelijk om lachen, als ze het vertellen. Aan hen wordt namelijk regelmatig gevraagd, waar ze op maandagochtend zo vroeg naar toe fietsen. Meestal wordt het verwachte antwoord erbij gegeven: ‘Naar de markt zeker?’ Alsof ze om 8 uur ‘s ochtends al aan de kraam zouden willen staan. Die markt, daar komen ze dus nooit. Geen tijd voor! Op maandagochtend helpen ze, waar ze maar kunnen, de dames en heren die op De Schouwe wonen, met het ontbijt en daarna met de koffieronde, terwijl ze tussendoor allerlei andere klusjes doen. Ze kennen er na al die jaren prima de weg. Even iemand naar de pedicure of de kapper brengen, even krulspelden zetten, een doekje

Jennie en Sina Bijzondere over het aanrecht halen, fruit snijden voor de hele huiskamer, ze doen het met liefde. Geen maandag is hetzelfde.

1986

Het begon allemaal in 1986. Binnen Clara Feyoena Heem werden vrijwilligers gezocht voor afdeling De Schouwe. Dochter Gerda Hamberg vroeg moeder Sina of het iets voor haar was. Sina’s man was kort daarvoor overleden en zij vond het fijn afleiding te hebben. Maar niet in haar eentje. Op haar beurt vroeg ze vriendin en buurvrouw Jennie met haar mee te gaan. Ook zij was enthousiast. Vanaf het eerste begin vonden ze het zinvol en prachtig werk. Terugkijkend is in al die jaren inhoudelijk niet heel veel veranderd. Wel is de zorgzwaarte toegenomen. Mensen komen steeds later en hulpbehoevender in een verpleeghuis terecht. En de laatste jaren komt het steeds vaker voor dat er bewoners zijn, die jonger zijn dan Jennie en Sina zelf.

Herkenning

In 2011 is, onder meer, door Stadsbelang Gramsbergen e.o. het initiatief genomen een onderscheiding in het leven te roepen, de ‘Ere Byzantyn Stad Gramsbergen’. Bij zijn afscheid kreeg burgemeester Meulman de allereerste toegekend. Twee bijzondere buurvrouwen uit de Hattemattestraat, Jennie Huisjes en Sina Hamberg, viel de eer te beurt, samen als tweede te worden onderscheiden. Op 20 maart werd hun de ‘ere byzantyn’ uitgereikt. 4

Een praatje maken en aandacht geven is voor de dames nog belangrijker dan het inschenken van dat kopje koffie of dat smeren van die boterham. De ervaring spreekt uit de verhalen die ze over hun werk vertellen. Zo letten ze er op, dat ze ook praten met mensen die niets meer kunnen terugzeggen. Een blik in de ogen zegt vaak genoeg. Ze merken het als mensen er moeite mee hebben dat ze niet meer goed kunnen spreken. Ze proberen dan vragen te stellen, waarop diegene met ‘ja’ of ‘nee’ kan antwoorden of iets kan aanwijzen. Herkenning is mooi. De buurvrouwen weten na al die jaren, dat het handig is dat ze uit de streek komen. Ze kennen de gebruiken, de taal en de omgeving die voor bewoners en vrijwilligers zo vertrouwd is. En natuurlijk wonen in Clara Feyoena Heem ook veel Gramsbergers. Jennie werd geboren in Brucht en Sina in Baalder. Reken maar dat ze veel mensen kennen en veel mensen kennen hen. Sommigen kunnen prachtige verhalen vertellen, zoals de schipper die nog wist van de tijd, dat bij gebrek aan een paard, het schip voortgetrokken werd door mannen of vrouwen.


Ervaring

Sommige bewoners ontbijten liever niet in de huiskamer, maar blijven op hun eigen kamer. Dat mag natuurlijk ook. Soms kunnen bewoners niet meer zelf hun brood in de mond krijgen. Voor Sina en Jennie is het de normaalste zaak van de wereld geworden hen daarbij te helpen en geduldig te wachten tot het brood op is. Hun vallen ook andere dingen op en ze geven direct maar even een tip: ‘Als je op bezoek gaat bij iemand die in een verpleeghuis woont, en je wilt als aardigheidje fruit meenemen, denk er dan aan dat dat fruit zichzelf niet in partjes snijdt. Neem kant-en-klaar fruit mee, bijvoorbeeld zo’n lekker bakje gesneden fruitmix van de groenteboer.’ Als de vrijwilligers dus bij verschillende bewoners

burgh Groep, is dat eveneens. Het belangrijkste vinden ze dat de bewoners blij met hen zijn. Elke maandag weer worden ze bedankt voor hun komst en laten de dames en heren van De Schouwe duidelijk merken hun aanwezigheid op prijs te stellen. Er wordt naar hen uitgekeken en ze worden gemist als ze onverhoopt een keer op maandagochtend niet aanwezig kunnen zijn. Hun werk blijft niet onopgemerkt. Dat was ook de reden dat iemand uit Gramsbergen Jennie Huisjes en Sina Hamberg voordroeg voor de pas in het leven geroepen ‘ere byzantyn’.

Wapen

Op uitnodiging van Stadsbelang Gramsbergen werden de vrijwilligers naar hun jaarvergadering

Byzantijnen Buurvrouwen

een bak druiven of een tros bananen zien liggen en bij weer een ander een netje sinaasappels, verdelen ze dit, netjes gesneden, in een grote schaal. Iedereen blij.

Dankbaar

Mevrouw Huisjes en mevrouw Hamberg voelen zich gewaardeerd om hun werk. De verzorgsters van Clara Feyoena zijn blij met hen. De organisatie, ‘Clara’, onderdeel van de Saxen-

gelokt. Het was een verrassing, maar: ‘Ondertussen hadden we al wel iets in de gaten natuurlijk.’ Vice-voorzitter Klaas Bolks van Stadsbelang hield een korte speech. ‘Het hoeft ook geen lange preek te zijn, alsjeblieft niet’, zeggen de dames daarover. Uit zijn handen ontvingen ze de glassculptuur. De ‘ere byzantyn’ is uitgevoerd in een blok massief glas. Vanzelfsprekend is het Gramsberger wapen, met de kenmerkende drie byzantijnen en

Geheel boven: Glassculptuur ‘Ere Byzantyn Stad Gramsbergen’ Boven: Jennie Huisjes (links) en Sina Hamberg (rechts) Fotografie: Henk Beenen

5


de kroon met vijf bladeren, te zien. In de glassculptuur is te lezen: ‘Ere Byzantyn Stad Gramsbergen’. De bezanten of byzantijnen zouden in het stadswapen van Gramsbergen afgebeeld zijn, ter herinnering aan de drie achtereenvolgende kruistochten die de Heer van Gramsbergen maakte in de twaalfde eeuw. Hij kwam drie maal terug met een gouden byzantijn. Voor deze sage zijn jammer genoeg nooit keiharde bewijzen gevonden!

Onderscheiding

In 2011 is door Stadsbelang Gramsbergen e.o., Plaatselijk Belang Buitengebied Gramsbergen, Handelsvereniging EMM, Oranjevereniging Gramsbergen e.o., Stichting Historische Culturele Kring Gramsbergen en De Krim (HCK) en het fonds Maatschappelijk Ondernemend Gramsbergen (MOG) de ‘Ere Byzantyn Stad Gramsbergen’ als onderscheiding bedacht. De bedenkers hebben ervoor gekozen het woord te spellen als ‘byzantyn’, maar het dient uitgesproken te worden als byzantijn. Die glassculptuur krijg je niet zomaar, daar moet je wel wat voor doen. De onderscheiding is bedoeld voor inwoners van Gramsbergen en buitengebieden, die zich op maatschappelijk of cultureel gebied op een speciale wijze hebben ingezet voor het algemeen belang van Gramsbergen en de buitengebieden.

Voordracht

Fotografie: Henk Beenen

6

Mocht u iemand in gedachten hebben? Een voordracht moet schriftelijk ingediend worden bij de voorzitter van Stadsbelang. Als iemand voor de onderscheiding wordt voorgedragen, wordt de aanbeveling behandeld door een adviescommissie, die bestaat uit minimaal drie personen. In de motivering moet duidelijk uit-

eengezet worden wat het bijzondere karakter is van de verdiensten op maatschappelijk of cultureel gebied van de voorgedragen persoon. Hierbij moet niet gedacht worden aan een sportvereniging, politieke partij of een kerk, en daarnaast moet het gaan om werk waarvoor geen financiële vergoeding wordt gegeven. Voor meer inlichtingen kunt u zich melden bij de mensen van Stadsbelang.

Samen

Jennie en Sina hopen dat ze het vrijwilligerswerk nog jaren kunnen volhouden. ‘Zo lang als we nog lopen kunnen, blijven we dit doen’, zegt de een, en de ander vult aan: ‘Als ze ons kwijt willen, moeten ze ons maar wegsturen!’ De dames kennen ook een vrijwilligster van 90 jaar, dus wat dat betreft kunnen ze nog even vooruit. Beiden werkten jaren als gezinsverzorgster en ze genieten van de zorgtaken die ze nog steeds voor hun medemens kunnen doen. Het werk geeft een tevreden en voldaan gevoel. Juist het samenwerken is een groot pluspunt. ‘In mijn eentje had ik het nooit zo lang volgehouden’, zeggen ze beiden.

Thuis

Zo mogelijk gaan ze altijd op de fiets naar ‘Clara’. Het is goed voor de eigen gezondheid en op de terugweg kunnen ze hun ervaringen direct delen. Want thuis zijn ze ook maar alleen. De man van Sina, Jan Hamberg, overleed in 1985. Ab Huisjes, de man van Jennie, in 2005. Op weg naar huis praten ze met elkaar over de indrukken en ervaringen van die dag. Soms is iemand die ze al jaren kenden, overleden, of is het fijn even te praten over iemands eigenaardigheden. Met anderen kan je dat immers niet zomaar delen. De overige dagen van de week hebben Jennie en Sina ook genoeg te doen. Even een bezoekje brengen bij iemand in ‘t Welgelegen, volksdansen, zwemmen, handwerken, kaarten of naar gym. Maar als het dan weer maandagochtend is, stappen de vriendinnen, al sinds 1957 buurvrouwen in de Hattemattestraat, met liefde op de fiets richting De Schouwe. 


door Janine Mink-de Jager

Senna Bouwers Even voorstellen Senna Bouwers is 10 jaar en woont met zijn ouders Sebastiaan en Esther en met zijn broer Jaimy aan de Goordijk. Senna zit in groep 7 van cbs De Akker bij juf Martine Hofstede en juf Wendy Bleker. Senna heeft ontzettend veel hobby’s. Hij speelt alt-saxofoon bij muziekvereniging Crescendo en is lid van twee judoverenigingen. Hij verzamelt treinen en andere vervoersmiddelen. Senna heeft wel veertig jaargangen van Donald Duck op zolder liggen, waarvan hij de weetjes erg interessant vindt. Uit Tsjechië heeft hij blikken speelgoed, waarmee hij vaak speelt. Ook doet hij graag spelletjes op zijn iPad mini. Op dit moment leest Senna veel over de Tweede Wereldoorlog. Tussendoor heeft hij ook nog tijd voor geocaching.

fietsen of lopen om de schat te zoeken. Meestal kun je op die plek je naam opschrijven. Soms ligt er een klein speelgoedje verstopt. Dan neem ik dat mee en laat ik iets anders achter voor de volgende. Op geocaching.com kun je coördinaten vinden waar de cache, de schat, verstopt is. Soms moet je op deze site eerst een puzzel oplossen, voordat je de coördinaten krijgt. Er zijn ook multi-caches. Dan krijg je coördinaten, maar vind je onderweg steeds nieuwe coördinaten, die je uiteindelijk naar de schat leiden.

Hoe ken je dit? Mama heeft er een keer van gehoord en nam ons mee naar een cache. Ik vond het erg leuk en wilde dat vaker gaan doen. Nu doen mama en ik het ruim twee jaar. Als het mooi weer is, doen we het wekelijks. Soms gaat een vriendje mee. Wat is geocaching? Dat is een soort speurtocht waarbij je De eerste schat vonden we in het Gramseen schat moet zoeken. De coördinaten berger Bosje, maar die ligt er niet meer. van die schat kun je van internet halen. Bij iedere duizendste cache gaan papa en Jaimy ook mee. Je moet met een GPS-apparaat rijden,

. . . p o k e G g n i h c a c o Ge Fotografie: Gerrit Brink

Waar kun je de schatten vinden? Je kunt het in de hele wereld doen. Wij zoeken vaak in Nederland of Duitsland, we blijven in de buurt. Bij het vakantiehuis van opa en oma in Tsjechië zijn schatten verstopt, daar gaan we ook zoeken. Soms zoeken we een cache in Almere, als we op familiebezoek gaan. Als we papa naar Den Helder brengen, omdat hij op een booreiland werkt, zoeken we daar wel eens een cache. Verstop jij zelf ook schatten? Ja, we hebben zelf ongeveer tien verstopt. We hebben vier caches verstopt in Ane. Eén schat ligt onder een platgestampt blikje naast een prullenbak. Een andere aan een vleermuis in een boom, die met een katrol naar beneden gehaald moet worden. Ik vind het zelf altijd leuk om een cache te vinden die op een bijzondere manier verstopt is. Ook houd ik van mooie routes lopen met verhalen of puzzels onderweg.  7


Klompen van ‘Truien’

Je zou het nu, anno 2013, groen of duurzaam noemen: de manier zoals ‘Truien-Albert’, Van der Haar, de klompen maakt. De hele procedure van populier naar houten schoeisel, is zuiver handwerk. Er komt geen elektrische machine of motorzaag aan te pas. De manier van werken gaat van vader op zoon, al meer dan honderd jaar. Jan, de vader van Albert, geboren 1876, en zijn grootvader Albert, geboren 1846, maakten hetzelfde model. De klompen van ‘Truien’ hebben een eigen, afwijkend model, omdat het geheel handwerk is. De klompen van collega-klompenmakers daarentegen, zijn vrijwel niet van elkaar te onderscheiden, omdat de ruwe klomp op de machine afgedraaid wordt. De klompen van Albert uit de Achterhoek, zijn te herkennen aan de puntige neus en de horizontale sporen van het snijmes. De klompen vinden hun weg naar

door Gerrit Reinders

Najaar, 1948 De Achterhoek A 118 Van der Haar

VOO R

STRA AT

De vijf donkere oorlogsjaren waren jaren van angst en ellende, een tijd van schaarste en behelpen. Maar het was ook een tijd, de vaste afnemers en staan bekend om de goede, waarin de Gramsberger winkeliers op maat gemaakte pasvorm. De vader van Albert, elkaar en iedereen voorthielpen. ‘Truien-Jaan’, is ook nog dikwijls in de klompenmakerij te vinden. Dat is rechts op de deel, achNa de Tweede Wereldoorlog ter het raam met kleine ruitjes. Daarachter kwam het winkelbestand weer knorren de varkens in het varkenshok. Die zijn tot leven en krabbelde langzaam er de oorzaak van dat zwermen vliegen het de soms lastig maken. Aan de linkerkant staat weer op. Een moderne tijd diende mens het vee, twee, soms drie koeien. De weidegrond zich aan. In onze herinnering ma- van ‘Truien’ ligt langs de Vecht, achter het Bosje ken we een wandeling langs alle en bij de Koningsbrug waar hun hooimijt staat, winkeliers van toen, het is 1948. omdat de hooizolder te klein is. In de klompenmakerij hebben ze geen machines, daarvoor zou We laten ook andere ambachtslie- op de deel ook geen plaats zijn. Hun houtvoorden, markante figuren en bijzondere zaken niet buiten beschou29 wing. De Oudestraat, waarin we ons nu bevinden, werd 150 147 151 toende Achterhoek genoemd. 31 De huisnummering is van die tijd. 33

34 35

123

EK

HO

R TE

122

H AC

119 52

ACH T

118

ERH

OEK

53 54

55

56

61 62

65

8

66

raad, populieren stammen, ligt naast de achterdeur in de lengte langs de straat.

‘Haarman’

Het huis in de Achterhoek, A 118, waar de familie Van der Haar nu woont, is gebouwd na 1825. De eerste bewoner, in 1832, is Jan Nijman. Daarna vinden we er in 1877 Albert van der Haar. Zijn zoon Jan en kleinzoon Albert met zijn gezin, wonen er nu, 1948, nog steeds. De Van der Haars zijn een van de oudste families in Gramsbergen. De eerste Van der Haar, die toen Haarman of Op de Haar genoemd werd, woonde aan de andere kant van de Vecht. Rond 1650 is Evert Hendrikszoon ‘Haarman’, meier, zetboer, op erve ‘De Haar’ in Ane. Deze Evert had twee zonen, Hendrik Evertszoon, geboren 17-4-1682, en Jan Evertszoon, geboren op 9-12-1683. De laatste, die Jan Everts Op de Haar genoemd wordt, trouwt in

1706 met een meisje uit Gramsbergen, Harmtjen Jansen. Zij wonen dan in de Achterhoek A 33. Jan Everts is dan wever en sindsdien wordt het huis A 33 aangeduid als ‘het Jan Wevers’. Met Harmtjen krijgt hij tien kinderen. Jan Everts is de stamvader van honderden Gramsbergers. De families Van der Haar en Evers zijn directe afstammelingen in mannelijke lijn. Op latere leeftijd wordt Jan Everts bedlegerig, maar is, net als zijn vrouw Harmtjen, ‘naar oordeel en verstand geestelijk in orde’. Om te voorkomen dat ruzie onder de kinderen zal ontstaan, maken ze in 1750 een testament op. De getrouwde kinderen krijgen niets, omdat ze bij hun huwelijk al een ‘goede uitset’ meegekregen hebben. De ongetrouwde kinderen krijgen een ‘legitieme portie’. Zoon Jan erft het weefgetouw, Albert zes guldens, Aeltien een bed met overbed en peluw, vier kussens en een zwart jak, schort en schortedoek. Swaentje krijgt hetzelfde, alleen dan, wanneer ze trouwt.

Familierelaties, van Haarman naar Op de Haar en Van der Haar

Albert Jans Op de Haar, geboren in 1722, is de derde zoon van Jan Evertszoon, 1683. Hij trouwt in 1750 met Geesjen Lucas Bijleveld. Ze gaan wonen in de Voorstraat, A 29, in de woning met de huisnaam ‘Klumpers’. Daar hebben vanaf 1650 stadsdienaren gewoond met de naam Clumperts. De laatste, in 1767, was Jan Egbers Klumpers. Sindsdien worden alle Van der Haars die daar wonen, als Klumpers aangeduid. De laatste is in 1920 ‘Klumpers-Äppie’. Albert Jans en Geesjen Lucas krijgen twee dochters en een zoon, Jan Alberts Op de Haar. Deze Jan Albertszoon trouwt in 1780 met Geesjen Reurink uit Holtheme en is de eerste die, bij de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811, officieel als Jan van der Haar geregistreerd staat. Hij is linnenwever en woont ook in de Voorstraat A 29. Dit huis kan als de oorspronkelijke woning van de Van der Haars in Gramsbergen gezien worden. Jan en Geesje krijgen vijf kinderen, allemaal zonen. Albert, de oudste, wordt geboren in 1781. Dan komt Hendrik Jan in 1784, vervolgens Gerrit in 1788, dan Harmen in 1792 en als laatste Frerik in 1797.


De vijf zonen van Jan Alberts van der Haar

Om niet tot een omslachtige uitleg te komen, geven we de verschillende takken aan met de naam, zoals ze dagelijks genoemd worden. Albert van der Haar, 1781, trouwt op 6-9-1811 met Geesje, de dochter van Hendrik Hulzebosch en Geertruid Eekenhorst uit Holtheme. Ook Albert is linnenwever en woont in het ouderlijk huis in de Voorstraat, A 29. Hij is de stamvader van de familie ‘Wagenvoort’ en de ‘Klumpers’. Hij is de overgrootvader van de ‘Hendrik van Wagenvoort’ in de Stationsstraat, A 66. Hendrik Jan van der Haar is getrouwd met Hendrikje, de dochter van slager Reindert Reinders. Hij is timmerman en woont ook in het ouderlijk huis, A 29, wat dan een dubbele woning blijkt te zijn. Zijn nazaten zijn de orgeltrapper ‘Me Geerties Jan Hendrik’, ook wel de ‘geestelijke windmaker’ genoemd, ‘Kachel Jaan’, Reindert en

Johan, ‘Sikkie van ’n Oolnhof,’ en ‘Getjaan van de Vaste’. Gerrit van der Haar, 1788, trouwt op 31-5-1816 met Aaltjen Eulrink uit Brucht. Gerrit is kleermaker, maar ook de uitbater van de herberg ‘De Ooievaar’ in de Steensteeg, later Stationsstraat. In 1823 wordt hun zoon Carel geboren. Er staan in die tijd nog maar drie huizen aan de Steensteeg. Afstammelingen zijn ‘De Ooievaars’ en ‘Carel van Nijmans Jenne’. Harmen van der Haar, 1792, is ook linnenwever en woont in hetzelfde huis als zijn broer Gerrit, Steensteeg, A 65. Hij trouwt op 13-9-1819 met Geertruid Kuiper, de dochter van schipper Berend Kuiper, die later herbergier is aan het Meiboomplein. Nazaten van hem zijn ‘Truien Albert’, ‘Bats de Bode’ en ‘Spöönen Jaan’. Frerik van der Haar, 1797, trouwt op 3-7-1828 met Aaltje Lemmen uit Laarwold. Ze wonen in ‘De Gemeente Stad Gramsbergen onder het nummer

Eenentachentig’, het huis dat we kennen als ‘Het Welgelegen’ op de splitsing De Esch-Anerdijk. Hun dochter Geertruid trouwt met Gerhard Frederik Krikke. Haar naam staat nu nog op het huis van Krikke in de Voorstraat. De tak Frerik wordt ‘Van ’t Welgelegen’ genoemd.

‘Truien’

Harmen van der Haar, 1792, en Geertruid Kuiper krijgen tien kinderen. De jongste, Albert, wordt geboren op 11 maart 1840. Het is aannemelijk dat zijn moeder Trui genoemd werd en hij als ‘TruienAlbert’ door het leven ging. Dit om onderscheid te maken tussen de kinderen van de drie families Van Huis A118 der Haar die naast elkaar woonden in de woningen 1 Luuks Grooters, 2 Jan vd Haar Sr., A 65 en A 66 aan de Steensteeg. De aanduiding 3 Theo Bosch, 4 Hendrik Bosch, ‘Truien’, wat betekent ‘van Trui’, wordt na drie, 5 Jan vd Haar Jr., 6 Carla Bosch, vier generaties nog gebruikt. Albert trouwt twee keer, eerst met Aaltjen de Vechte uit Hardenberg en 7 Sina vd Veen, 8 ?, 9 Henk vd Veen, 10 Corry Bosch, 11 Albert vd Haar, acht jaar later met Klazina Kelder, ook uit Harden12 Tinus Geerligs, 13 Klaas vd Veen, berg. Jan, de oudste zoon uit het eerste huwelijk, 14 Hilbrand Deuzeman, wordt geboren op 26-8-1876. Hij is de ‘Truien-Jan’ 15 Wiegertje vd Veen die nu in de Achterhoek A 118 woont. De oudste uit het tweede huwelijk is Albertus, die we kennen

2

3

6 4

9

7

5 1

Vlnr: Luuks en Willem Grooters, Jan en Albert van der Haar voor het huis van Grooters

8

11

10 13

15

12

14

9


als de brievenbesteller ‘Bats de Bode’. Jan, 1876, trouwt in 1902 met Hendrika Willemina, de dochter van Gerrit Jan Albers uit de Voorstraat. Ze krijgen een zoon en een dochter, Albert in 1902 en Hendrikje in 1906.

Boven: Theo Bosch (links) en Albert van der Haar met de wagen met gierketel

Rechts: De schuur van Van der Haar op A 65 In 1957 bouwt de familie van der Haar hier een nieuw woonhuis

Staand vlnr: Jan van der Haar Sr., Albert van der Haar en Jo van der Haar Vóór: Rika en Jan van der Haar

Een Willy Wortel

Opa Albert, 1840, maakt het einde van de Eerste Wereldoorlog niet meer mee. Hij overlijdt in juli 1918, 78 jaar oud. Zeven jaar later blijven de blinden bij ‘Truien’ weer gesloten. Ditmaal is het verdriet en het verlies intenser. Rika, de vrouw van Jan, overlijdt op 45-jarige leeftijd. Dochter Hendrikje, dan 19 jaar oud, staat voor de taak het huishouden in goede banen te leiden. Vreugde en verdriet wisselen elkaar af. In mei 1927, als de koeien van stal zijn, wordt de deel schoongemaakt voor de bruiloft van Albert, 1902, en zijn bruid Johanna Hendrika, de dochter van Laatste Hendrik Beenen ‘oet de Barkte’ in Ane. Een jaar Klompenmaker later worden ze verblijd met een dochter Hendrika Van der Haar Willemina, roepnaam Rika. Een rijkeluiswens gaat Was in Gramsdrie jaar daarna in vervulling, als in 1931 een bergen het weven zoon wordt geboren, een Jan van der Haar. Kleine en klompen maken Jan is al jong vertrouwd met het bewerken van jarenlang een vorm hout. Het is dan ook niet vreemd, dat hij na de van huisnijverheid lagere school voor het beroep van timmerman die extra inkomsten kiest. Na de Ambachtsschool is Arend Reinders verschafte, door de moderne techniek verdween zijn eerste baas. Hij kan het goed vinden met zijn de een na de ander. De laatste wever was buurwerkgever. Hij maakt er de veertig jaren vol en gaat man Grooters en ‘Truien Albert’ is nu, 1948, de dan met pensioen. Jan is een Willy Wortel, een laatste klompenmaker in de plaats zelf en de eni- knutselaar pur sang. Hij is bedreven in modelge die zonder machines werkt. Door het machi- bouw, hij fotografeert en filmt en blaast jarenlang naal vervaardigen van grote aantallen is een de klarinet bij Crescendo. bestaan nog mogelijk, zoals bij Johan Evers en Jan Barelds op De Esch en de jongens van Wolter Tromp in Ane. Wanneer de buren Grooters stoppen met de boerderij, neemt de familie Van der Haar hun schuur, A 56, schuin tegenover hen, over. Deze schuur was oorspronkelijk een woonhuis. De eerste bewoner is in 1690 Roelof Hendriksz, die ook wel Roelof Snijder genoemd wordt, omdat hij kleermaker is. Hun kinderen en kleinkinderen wonen er, tot kleindochter Janna, die getrouwd is met Thijs Kreemer, het huis in 1784 voor 255 guldens verkoopt aan Harm Tangenberg. Nadat Luuks en Willem Grooters de En later schuur kochten van de erven Joosten, werd het een veestalling en opslagruimte. Voor wonen, werken en slapen had men vroeger niet veel ruimte beschikbaar. De gezinnen waren over het algemeen groot en dikwijls werd van de nood een deugd gemaakt. Zo herbergt het kleine stadsboerderijtje in de Achterhoek een familie van drie generaties, met op de deel het vee en aan de voorkant de klompenmakerij. Als ze de schuur van Grooters overgenomen hebben, gaan ze in 1957 aan de andere kant van de straat wonen in hun nieuwe huis, vroeger op A 56. Voor Albert wordt klompen maken steeds meer bijzaak, temeer ook omdat hij een nevenfunctie heeft als koster van de Hervormde Kerk. Daar is hij wekelijks veel uren mee bezig. Albert luidt één uur en ook vijf minuten voor elke kerkdienst. Als hij aan het dikke touw staat te trekken, kan hij steeds rekenen op hulp van het zoontje Ernst van dominee De Hoop. Kleine Ernie heeft iets met klokken.  Bronnen: Rika van der Haar, Frits van der Haar en Herman Brand

10


H

et geluid

We hebben bij de koekoek hetzelfde probleem als bij de kieviet. Roept hij nu koekoek omdat hij zo heet, of heet hij zo omdat hij koekoek roept? Hoe het ook zij, in heel veel talen heeft hij de naam van zijn roep. De lokroep van het mannetje is een teken van: ‘Het zal nu toch echt wel een keer lente worden.’ Meestal hoor je de eerste koekoek eind april, begin mei. Dit jaar hoorde ik zijn roep al op 7 april. Maar ik geef onmiddellijk toe, er is vals gespeeld. De schrijver verbleef op dat moment aan de voet van de Pyreneeën, op de grens van Frankrijk en Spanje. Dat geeft trouwens aan, dat de koekoek, als hij terugkomt van zijn warme overwinteringsplek, langzaam opschuift naar het noorden. Pas in de loop van mei bereikt hij zijn meest noordelijke bestemming, Scandinavië.

De Koekoek

kan leggen dan bouwen. Je begrijpt dat als bijvoorbeeld ma heggemus is gepromoveerd tot koekoek-voeder, ze zich samen met pa te pletter werkt om één jong groot te brengen. Dat ene jong heeft overigens in de kortste keren de andere nestbewoners over de rand geduwd. De koekoek kan alleen maar gedijen als er genoeg waardvogels zijn.

Aantal

Men heeft uitgevogeld dat er tussen de zes- en achtduizend broedparen in Nederland voorkomen. Dat is niet bijzonder veel. De koekoek staat dan ook op de rode lijst. Op deze lijst staan dier-

door Barend van Zadelhoff

soorten die met uitsterven worden bedreigd. Gelukkig is het verspreidingsgebied van koekoeken heel groot. Hij komt voor van Noord-Afrika tot in Japan. Zo zie je maar dat je als nestparasiet ver kunt komen. Ze verblijven het Trekvogel liefst in open landschappen op hoge uitkijkposOok de koekoek is een zomergast. Hij broedt, ten. Voorbeelden van zulke landschappen zijn nou ja, laat broeden, en vertrekt weer. Begin heidevelden, duingebieden en moerassen. Eigenaugustus verlaten de eerste koekoeken West-Euro- lijk is alleen de populatie in moerassen stabiel, pa alweer. Dus, ze zijn hier nog geen vier maanomdat het goed gaat met de waardvogels in deze den. Als je veronderstelt dat deze vogel ongeveer gebieden. In de overige gebieden neemt het aantal net zo lang in zijn overwinteringsgebied zit, dan is koekoeken licht af. Aangezien wij in Gramsbergen hij ook nog eens vier maanden aan het heen en niet gezegend zijn met genoemde terreinen, is de weer reizen. De trekroute gaat over Spanje of Ita- koekoek-dichtheid hier niet hoog! lië en vervolgens helemaal naar een gebied ten Kenmerken zuiden van de Sahara. Lekker naar zijn tweede huis in tropisch Afrika, wie heeft het over crisis? De koekoek is, wat grootte betreft, te vergelijZijn trek gebeurt voornamelijk ‘s nachts. Het is ken met de houtduif. Hij is ruim dertig centimevolstrekt duidelijk dat koekoeken drukker zijn met ter lang. Op het eerste gezicht lijkt hij op een reizen dan met broeden of nesten bouwen. sperwer. Het mannetje is egaal grijs van boven, heeft een lichtgrijze borst en een gestreepte buik. Broedgedrag Het vrouwtje varieert van grijs tot roestbruin van De koekoek is de enige vogel in Nederland die boven en is aan de onderkant zwaarder gestreept. aan draagmoederschap doet. Wat hij weggeeft Ze hebben een korte, licht gebogen gele snavel en mag je houden. Het vrouwtje deponeert haar ei in korte pootjes. Gezeten op een tak lijkt het of niet het nest van een zogenaamde waardvogel. Terwijl de poten, maar de buik het lichaam draagt. Spitse het mannetje een broedende vogel van het nest vleugels en een lange staart maken het plaatje lokt of verdrijft, legt het vrouwtje snel een ei in compleet. andermans nest. En vreemd genoeg gebeurt dat in Ze vliegen met snelle, korte vleugelslag. De vleunesten van veel kleinere vogels. Voorbeelden van gels komen nauwelijks boven het lichaam uit. Als waardvogels zijn: heggemus, witte kwikstaart, ze zitten, laten ze de vleugels vaak afhangen. Nog karekiet, rietzanger en gekraagde roodstaart. Van- nooit heb ik de koekoek zó goed kunnen bekijken af eind mei worden de eieren gelegd. Na ongeveer als in Zuid-Frankrijk, omdat ook daar de natuur twintig dagen vliegt het jong uit. Een vrouwtje laat was. Door het ontbreken van blad was duidekan, in verschillende nesten, wel tien tot vijfenlijk te zien dat het hele lichaam bewoog als hij twintig eieren leggen. Dat betekent dat ze beter riep. Wat een concentratie op één bezigheid! 

Vechtstraat 8 7772 AX Hardenberg T 0523 273388 E info@dekoppel.com I www.dekoppel.com Openingstijden: di t/m vr: 13.00 – 17.00 uur juli en augustus: 10.00 – 17.00 uur za en zo: 13.00 – 16.00 uur Toegang gratis

Agenda De Koppel juni-september 2013 Exposities: • Natuur in Reest- en Vechtdal, tot 1 sept. ‘Duurzaam natuurlijk: Watt LED je?’ • Filmzaal: De wondere wereld van de macrofotografie, van Ko van Vuure Activiteiten: 22 juni De Koppel: Midzomer Vechtival! 10.30-16.00 uur: muziek, picknicken en natuuractiviteiten a.d. Vecht bij De Koppel 29 juni 13.00 uur: Repair café Vechtdal 3 juli 14.00 uur: Natuur in uitvoering, de boswachter beantwoordt natuurvragen 6 juli vanaf 12.00 uur: The Big Jump (NB: locatie Haven Hardenberg) 10 juli 14.00 uur: Kindermiddag: ‘Speurtocht naar het Gemeentehuis’ 18 juli 14.00 uur: Kindermiddag: ‘Waterdiertjes’ 6 augustus 14.00 uur: Kindermiddag: ‘Waterdiertjes’ 7 augustus 14.00 uur: Natuur in uitvoering, de boswachter beantwoordt natuurvragen 14 augustus 14.00 uur: Kindermiddag: Weidevogels 17 augustus 13.00 uur: Repair café Vechtdal 4 september 14.00 uur: Natuur in uitvoering, de boswachter beantwoordt natuurvragen 11 september 14.00 uur: Kindermiddag: ‘Natuurschilderij maken’ Tot en met 24 september is op afspraak, weer elke dinsdag het arrangement Retourtje Vecht. Kanoën vanaf de Loozensche Linie naar De Koppel, met de rondvaartboot terug. Opgave bij de Zwieseborg. Voor sommige activiteiten wordt een kleine vergoeding gevraagd. Opgave vooraf is gewenst voor lezingen en kindermiddagen. Kijk op www.dekoppel.com of in De Toren voor actuele aanvullingen!

11


D

ementie en Alzheimer

door Jenny Mulder-Hekman en Jennie Bakker-Nijeboer

den. Ze was vaak duizelig, vergat afspraken, viel vaak in herhaling.’ Met behulp van de dochters en Thuiszorg ging het nog wel, maar de hulp werd steeds meer bijgesteld. Ze ging naar de dagopvang in ’t Welgelegen en werd opgehaald met een taxibusje, maar zij stond soms op de verkeerde dag buiten te wachten. Thuis werd een whiteboard opgehangen, waarop ze door middel van een groene button kon zien, op welke dag zij werd gehaald. Thuiszorg zorgde elke avond dat de dagen werden bijgehouden. Andere afspraken werden ook op dit bord genoteerd, zodat ze elke morgen kon lezen waar ze naar toe moest of wie er op bezoek kwam. Ze probeerde de controle te houden, maar moest steeds meer uit handen geven. Omdat ze zelf niet meer kookte, werden de warme maaltijden door een catering-bedrijf afgeleverd, zodat ze toch een gezonde maaltijd kreeg. Het gebeurde dat zij op Vergeetachtigheid of dementie een verkeerde middag naar de kaartclub in Het Vergeetachtigheid en dementie zijn niet het- Dorpshuis ging. Ook kwam zij op een verkeerd moment van de dag bij de buurvrouw aan de deur zelfde. Vergeetachtigheid is een onschuldig om te vragen waar het koffie drinken op de maanverschijnsel, waarbij iemand zich tijdelijk iets niet kan herinneren. Bij dementie is de infor- dagmorgen nu was. Ook dit waren tekenen, dat matie niet meer toegankelijk en lijkt het alsof het minder goed ging. deze voorgoed is verdwenen. Iemand met Dementie steeds zichtbaarder dementie verdwaalt in een bekende omgeving en vergeet dingen die hij in de loop van zijn Een scan werd gemaakt waaruit bleek dat in haar leven heeft geleerd, bijvoorbeeld hoe je een hoofd littekentjes zaten, als gevolg van een doorboterham moet smeren. Ook kunnen problebloedingsstoornis. Dit noemt men vasculaire men met de taal ontstaan en verandert bij dementie en dat geeft dezelfde verschijnselen als dementie het gedrag van iemand. Voor mensen Alzheimer. Alleen verloopt het proces anders, maar met dementie zijn veel dagelijkse handelingen uiteindelijk zit je wel in dezelfde situatie. Wennen al gauw te moeilijk. doet het niet, maar je leert ermee om te gaan.

Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes, onder meer de Ziekte van Alzheimer. Ongeveer zeventig procent van de mensen met dementie heeft deze vorm. In het begin van de Ziekte van Alzheimer zijn de verschijnselen vaak niet duidelijk aanwezig. Dit wordt duidelijker naarmate de dementie vordert. Dementie is het schrikbeeld van bijna iedereen die de oude dag ziet naderen. Als de ziekte toeslaat, zijn angst en ontkenning veel voorkomende reacties. Jammer, want met openheid valt veel te winnen, zeker in de eerste jaren.

‘Help Alzheimer overwinnen, dan hoeft niemand zich meer te verliezen!’ Psycho-Geriatrie (PG) Clara Feyoena

Zwaantje wordt nu al weer vier maanden verzorgd in Clara Feyoena Heem. In december 2012

Een eigen verhaal

Hermien Snijders en Gerrie Bosch, dochters van mevrouw Zwaantje Bosch-Olthof uit de Hattemattestraat, vertellen hoe hun beleving is en hun ervaringen zijn nu hun moeder dementerend is. Zwaantje Bosch-Olthof woonde bijna zestig jaren aan de Hattemattestraat, eerst op nummer 26, en later op nummer 48 van het wooncomplex. Helaas is haar man in 1999 overleden. Ze heeft in de Hattemattestraat veel gelukkige jaren doorgebracht met haar man en kinderen.

Vergeetachtigheid erger na val

In de Feestweek van 2008 kwam Zwaantje, op weg naar haar geliefde Megaconcert in de Sporthal, ten val en verbrijzelde daarbij haar schouder. Hierdoor moest zij in een heel korte tijd veel opgeven, zoals fietsen, autorijden, volksdansen en zwemmen. ‘Achteraf gezien’, vertellen de zussen, ‘is moeder toen wat vergeetachtiger gewor-

12

kwam ze weer ten val, waarbij zij haar heup brak. Na ziekenhuisopname met een operatie en de nodige narcose, werd haar geestelijke gesteldheid veel minder. Na een tijdje van revalidatie in dit zorgcentrum, werd besloten om niet meer terug te keren naar de Hattemattestraat, maar naar de gesloten afdeling De Delle te gaan. Mensen met een psycho-geriatrische aandoening, dementie, kunnen terecht op deze ‘gesloten’ PG-afdeling, die een beschermde woonomgeving biedt. Zwaantje vergeet nu telkens waar zij is en vindt dit ook niet meer zo belangrijk. De drie dochters, die gelukkig in de buurt wonen, Zwanet woont in Baalderveld, Hermien en Gerrie wonen in Gramsbergen, bezoeken haar dagelijks om de beurt, maar krijgen nogal eens te horen: ‘Wat fijn dat je er bent, hoe wist je dat ik hier was?’ Een veelvoorkomend iets, het korte-termijn-geheugen, wordt sterk minder. Over vroeger praten gaat goed en ‘oude koeien uit de sloot halen’ geeft haar plezier. Op de vraag wat zij graag wil eten of wil drinken, komt geen echt antwoord, maar: ‘Ik vind alles lekker’. Iets opnoemen is moeilijk. Beter is het te vragen: ‘Wil je een schnitzel of een biefstuk?’ Dan kan zij wel een


goede keuze maken, maar ze kan het niet meer zelf bedenken. Gerrie en Zwanet werken beiden in de Zorg en gaan er anders mee om dan Hermien. Die werkt als leerkracht op cbs De Akker. Eens per maand gaat Zwaantje met een groepje ouderen zwemmen in een bad van de Baalderborg. Zij heeft, samen met dames uit Gramsbergen, heel wat baantjes in het Hattemattebad gezwommen. Daarom vindt zij zwemmen nog steeds fijn. Ook doet zij in de grote zaal mee met Bewegen voor Ouderen. Hermien merkt op dat haar moeder weinig prikkels meer krijgt, omdat de meeste bewoners niet meer zo actief zijn.

Herkenning familieleden

Ingeschreven voor ’t Welgelegen.

Het is jammer dat Zwaantje geen bekenden om haar heen heeft en ook geen herkenningspunten. Het zou mooi zijn als zij overgeplaatst kan worden naar ’t Welgelegen, waar zij nog kan uit kijken op de Hattemattestraat en andere vertrouwde plekjes in Gramsbergen. Daarom staat zij nog ingeschreven voor ’t Welgelegen. Zodra een van de dochters haar een middagje ophaalt en ze over de Vechtbrug in het centrum van Hardenberg komen, dan herkent ze weer sommige dingen. Zodra ze in Gramsbergen de Hattemattestraat nog eens doorrijden, weet ze het weer en zegt ze: ‘Dacht je dat ik dit niet meer herkennen zou?’ Zwaantje lijdt aan ernstig geheugenverlies, maar ze heeft nog steeds hetzelfde karakter. Ze blijft lief, vriendelijk, is tevreden en past zich aan, ook in de nieuwe situatie. Ze klaagt niet en is altijd blij als mensen komen, maar ook tevreden als ze weer weggaan. Ze heeft dus geen last van een gedragsverandering en heeft zeer zeker geen gedragsstoornis, wat voor alle betrokkenen heel

erg fijn is. In april mocht zij haar 85e verjaardag nog vieren met familie, vrienden en natuurlijk de buurtjes van de Hattemattestraat.

Steun Alzheimer

Boven: Zwaantje met haar dochters vlnr: Gerrie, Hermien en Zwanet

Alzheimer Nederland werkt al ruim 25 jaar aan een betere toekomst, uiteindelijk zonder dementie. Uw steun is onmisbaar in de strijd! Daarom: Help Alzheimer overwinnen, dan hoeft niemand zich meer te verliezen!  Links: Zwaantje Bosch-Olthof

Fotografie: Henk Beenen

Gelukkig herkent moeder de dochters, schoonzoons en kleinkinderen nog wel, maar zij merkt af en toe op, dat ze sommigen al een tijdje niet heeft gezien. Dat is ook een bekend verschijnsel en een uitspraak die niet klopt. Dit komt doordat tijdsbesef er niet meer is. Wel realiseert ze zich nog steeds, dat haar kinderen alles voor haar doen en steeds meer werk met haar krijgen. Voor de kinderen is het best moeilijk om te aanvaarden dat hun moeder achteruit gaat en de grip op de realiteit steeds meer kwijt raakt. Dat moeder soms denkt, dat de kinderen niet vaak komen, doet zeer. ‘Bedenk dan steeds weer dat zij hier écht niets aan kan doen! Soms ben je geneigd haar te corrigeren, maar na een paar keer geef je het vanzelf op. Dan laat je het idee los, dat je een normaal gesprek kunt voeren. Je praat je een beetje mee en dat geeft rust!’

13


Stichting Historische E en schooltje in Den Velde

door Geesje Veurink-Wilting met gegevens van Dick de Jeu

Meester Lambers

De wegen waren voornamelijk onverharde zandwegen, die vooral bij regen en sneeuw erg slecht begaanbaar waren. Het was dan ook voor de kinderen uit Den Velde en Loozen erg moeilijk om een school in Hardenberg te bezoeken. In de zomer was dat geen enkel probleem, want dan gingen ze niet

De eerste onderwijzer was een inwoner uit de buurtschap zelf, de pas 15-jarige Gerrit Lambers. Op 11 november 1807 trad hij als schoolmeester aan voor een salaris van 25 gulden. In de loop van de jaren werd dat opgetrokken tot 50 gulden per jaar. Zelf bezat hij ook wat vee. In 1814 gaf hij les aan 23 leerlingen en in 1834 waren er 45 kin-

naar school, omdat ze thuis en op het land moesten helpen. De gezinnen die hun kinderen gedurende de ‘slechte tijd’ onderwijs wilden laten volgen, richtten een dringend verzoek aan de Heren van Ridderschap en Steden van Overijssel. In feite waren de Heren daar eerst op tegen, maar het argument van de slecht begaanbare wegen gaf toch de doorslag en op 21 mei 1791 kwam het besluit om over te gaan tot het stichten van een school in Den Velde. De boeren van de Marke mochten een bekwame meester benoemen tegen een salaris van 25 gulden per jaar, plus kost en inwoning bij de boeren. Gedurende de zomerperiode hielp de meester, net als zijn leerlingen, mee op het land.

deren. Het eerste schooltje zal niet veel hebben voorgesteld, want in 1830 werd opdracht gegeven om voor de buurtschappen Den Velde en Loozen een nieuwe school te bouwen. De grond werd belangeloos beschikbaar gesteld door de grootgrondbezitter, jonkheer Jacob van Foreest. Op 19 november 1836 werd het schooltje verwoest door een orkaan. De storm had ook veel andere gebouwen in de gemeente vernield. In november 1837 kon weer een nieuwe school in gebruik worden genomen en werd les gegeven aan 35 kinderen. Meester Lambers bleef meer dan vijftig jaar aan de school verbonden en ging eind 1860 op 68-jarige jarige leeftijd met pensioen.

Meer dan 200 jaar onderwijs Deel I

In de buurtschap Den Velde wordt al meer dan tweehonderd jaar onderwijs gegeven. Sinds 1791 is er sprake van onderwijs in deze buurtschap. Den Velde behoorde indertijd tot het kerspel Hardenberg, ‘gerigt van den Hardenberch’.

Meester Ter Beek

Op 7 januari1861 kwam Hermannes ter Beek. Meerdere keren, zoals in 1826 en 1840, werd geopperd om de scholen van Holtheme en Den VeldeLoozen samen te voegen, maar door de ouders van de kinderen uit Holtheme werd dat tot 1861 tegengehouden. Maar in 1861 kreeg meester Ter Beek al snel te maken met de samenvoeging en werd het schooltje in Holtheme opgeheven. In 1872 werd meester ter Beek opgevolgd door Lucas Bras.

Meester Bras

Gedurende de periode van meester Bras, werd de school een echte openbare school onder het gezag van de Gemeente Gramsbergen. Dat werd op 8 september 1882 ingeluid met een brief van de heer Districts-Schoolopziener in Zwolle. Uit deze brief bleek ook dat de school in Den Velde, met 77 leerlingen en twee onderwijskrachten, te klein was en niet meer aan de normen voldeed. Dit schrijven werd in de raadsvergadering van 12 oktober 1882 behandeld en toen werd besloten dat een nieuwe school gebouwd zou worden. Overwogen werd om een buitengewone subsidie Anno 1912. aan te vragen, omdat de algehele toestand van de Bovenste rij, vlnr: Nanne Bulthuis, Derk Vinke, Herman Huisjes, Gerrit Matel, Herman Back en Ger- gemeente niet florissant was. Voor de goede orde rit Jan Hakkers. Tweede rij: Meester Tenburg, Riek Scholten, Mina Prenger, Sina Roelofs, Aaltje is het misschien goed te weten, dat de raad in die Vinke, Dina Roelofs, Antje Huisjes en Sina Veurink, Derde rij: Albert Meier, Lucas Bras, Gerrit Jan jaren nog niet elke maand bijeen kwam, maar Rijstenberg, Gerrit Jan Altena, Hendrik Jan Jonkeren, Lambertus Altena, Mans van der Veen, Berend alleen bij voldoende of dringende zaken. Pas in Jan Matel en juffrouw Fleems. Vierde rij: Janna Borger, Jan Matel, Everdina Bras, Hilligje Bulthuis, het daarop volgende jaar en wel op 13 april, werd Sanne Smeman, Sina Richterink, Berendina Grimmerink, Zwaantje Rijstenberg en Albert Jan een commissie ingesteld om een geschikt terrein Mepschen, Vijfde rij: Jan Harm Prenger, Jan Borger, Jan Hakkers, Herman Back, Albert Jan Roelofs, te zoeken voor de nieuwbouw. In die commissie Jan Rijstenberg, Derk van der Veen, Johan Smeman, Herman Altena, Gerrit Jan Grimmerink, Sina hadden de heren Habers en Waterink zitting. Matel en Hendrikje Borger. Zesde rij: Jan Hendrik Prenger, Dina Richterink, Jennigje Veurink, Op 9 oktober 1883 kreeg architect Hoegema uit Geesje Schuurhuis, Aaltje Altena, Zwaantje Rijstenberg, Anna Scholten en Annigje Grimmerink. Hoogeveen de opdracht een tekening te maken

14


Culturele Kring van een twee-klassige school om die aan de raad voor te leggen. Dit alles gebeurde onder voorzitterschap van Burgemeester Otto van Riemsdijk. De commissie die in het leven was geroepen, was intussen naarstig op zoek gegaan naar een geschikt terrein. De bezittingen in Gramsbergen, inclusief de havezathe en de ondergrond van het schoolgebouw en veel grond in Den Velde, waren

licht naar binnen kon komen. Begin 1920 werd de nieuwe Schoolwet op het Lager Onderwijs aangenomen. Dit had tot gevolg dat het aantal leerlingen steeg tot boven 90. Het hoofd der school en de Districts-Schoolopziener dienden toen gezamenlijk een verzoek in bij het gemeentebestuur om een derde lokaal aan de bestaande school te bouwen. In de openbare raadsvergadering van 24 maart 1920 werd besloten dit lokaal te bouwen. De kosten van deze uitbreiding en een aanvul-

in Den Velde inmiddels door Jacob van Foreest verkocht aan Eberhard Peter Löhnis. Men achtte tenslotte het terrein tegenover de oude school het meest geschikt, maar de grond was eigendom van Mevrouw weduwe Löhnis en kinderen uit Rotterdam. Men kwam met haar tot overeenkomst om die grond te ruilen en op 13 april 1884 kwam de commissie met een definitief voorstel aan de raad. Nog geen maand later werd dit goedgekeurd. (Mevrouw Weduwe Löhnis bezat veel meer grond hier in de omgeving, zodat het dan ook duidelijk zal zijn, waar later de naam Löhnisweg vandaan komt.) In de raadsvergadering van 19 juni 1884 werden de kosten voor de bouw van school bekend, zegge en schrijve 5300 gulden, plus 320 gulden overschrijfkosten voor de 22 are grond. Omdat ook andere scholen binnen de gemeente veranderd moesten worden, vroeg de gemeente een buitengewone subsidie aan, die echter niet zonder meer door de Heren Gedeputeerde Staten van Overijssel werd gegeven. Na heel wat heen en weer geschrijf, kreeg men het uiteindelijk toch. Op 18 december 1885 werd het bestek door de raad der gemeente goedgekeurd en nu kreeg de heer J. Kleinmeijer, aannemer in Avereest, de opdracht om tot de bouw van de nieuwe, twee-klassige school over te gaan. De eerste steen werd gelegd door meester Bras. In mei 1886 kon meester Bras zijn nieuwe school betrekken. De buurtschap zal zeer trots zijn geweest op de nieuwe school. Meester Bras bleef in Den Velde tot 1899, waarna hij op 68-jarige leeftijd van een welverdiend pensioen ging genieten te midden van de mensen uit Den Velde en Loozen. Die waren hem lief en dat was wederkerig.

Anno 1923, met onder meer meester Tenburg (links) Kent u deze leerlingen? Dan graag de namen naar Geesje Veurink: veurink55@zonnet.nl

ling van het meubilair bedroegen in die tijd 20.300 gulden. Aan aannemer K. Huisman uit Avereest werd de opdracht verstrekt tot aanbouw van het nieuwe lokaal aan de voorkant van de huidige ingang. Ook meester Tenburg legde hiervoor de eerste steen. Als derde leerkracht werd benoemd juffrouw Harmsen uit Ommerschans. In 1921 werd het nieuwe lokaal opgeleverd.  Bron: 100 jaar OLS Den Velde

De school in de zestiger jaren

Meester Tenburg

Na meester Bras kwam meester Tenburg, die met paard en wagen uit Hollandscheveld werd opgehaald. Tijdens zijn schoolhoofdperiode groeide de school verder, mede door de Leerplichtwet, die in 1901 werd aangenomen. Die wet verplichtte dat kinderen van 6 tot 12 jaar onderwijs moesten volgen. De juf die er toen bijkwam, was juffrouw Beijering en dat klikte waarschijnlijk zo goed, dat zij met elkaar in het huwelijk traden. De nieuwe school voldeed uitstekend en in 1914 werden de ramen aangepast, zodat wat meer

15


Even inplannen

door Jan Hamhuis

‘Een artikel over mij in De Groene Gramsberger?’ Het blad en het artikel hebben geen nadere uitleg nodig. Er volgt dan ook een spontane uitnodiging voor een gesprek. Gezien de afspraken met cliënten aan huis, moeten we wel even een vrij uurtje inplannen. Zo komen we om 11 uur in de morgen in gesprek met Ingrid Prinsen-van Hezel, ervaringsdeskundige en coach op het gebied van ademhalingstechniek. Ingrid heeft haar praktijk aan huis aan de Oosteresch 6 en zij werkt ook twee dagen in de week in Zwolle. Het bord aan de voorgevel van haar huis geeft aan, dat we te maken hebben met een deskundige op het gebied van Angst-Fobie en HyperventilatieHulp via de Stichting AFHH. Ingrid geeft aan dat de tekst op het bord aan verandering toe is. Zij werkt nu als zelfstandige coach en is tevens in dienst van ReventaCare. De doelstelling en begeleiding van cliënten zijn echter gelijk gebleven: het trainen van mensen met klachten als gevolg van een verkeerde ademhaling.

Van Zwolle naar Gramsbergen

Ingrid is geboren in Zwolle en heeft na haar lagere school de havo doorlopen. Na haar middelbare school ging zij in opleiding voor verpleegkundige. Na enkele jaren kwam daar echter verandering in en kwam ze tot ontdekking dat dit niet direct haar roeping was. In die jaren dacht ze dat het in elk geval roeping moest zijn om in de zorg te blijven werken.

Lichamelijk gezien waren er geen directe oorzaken te ontdekken, maar de klachten van het geheel werden zo complex, dat je psychisch en lichamelijk gesloopt leek te worden. In die periode kreeg Ingrid te horen dat ze misschien baat zou hebben bij een coach op ademhalingsgebied. Nadat ze dus zelf cliënt is geweest, kwam ze na haar behandeling tot de conclusie dat ze na het beheersen van haar ademhaling, ook haar normale leven weer kon beheersen.

Coach en vertrouwenspersoon

Via de Stichting Angst-Fobie en HyperventilatieHulp (AFHH) werd Ingrid gevraagd om zelf ademhalingscoach te worden. Na een interne opleiding van ruim anderhalf jaar, werd Ingrid zodoende Ademhalingscoach. Alles binnen die opleiding is gericht op het weer reguleren van de door allerlei oorzaken verstoorde, natuurlijke ademhaling. Het is niet zo verwonderlijk dat de stichting AFHH en ook ReventaCare alleen maar met ervaringsdeskundigen werken. Zij hebben immers zelf aan den lijve ondervonden wat het effect is van een sterk verbeterde ademhalingstechniek. Op deze wijze is de coach als geen ander in staat om zich te vereenzelvigen met de cliënt die zich met klachten meldt. Doordat de cliënt erkenning en herkenning krijgt voor zijn soms al jarenlang bestaande klachten, ontstaat er al snel een vertrouwensband met de coach. Toch ervaart Ingrid nog steeds wel een zekere gêne bij haar cliënten. Niet iedereen durft open te praten over het bele-

IngridPrinsen-van Hezel r t P a s p o o zel He n Ingrid Prinsen -va 01-11-1960 Geboren: : Geb. plaats Zwolle Opgegroeid: Zwolle uwd Burg. staat: Al 31 jaar geh Iris er cht Kinderen: Do en zoon Julian Havo, enkele jaren : ing eid Opl verpleegkundige, coach Ademhalingscoach Beroep: Lezen, tv en film kijken Hobby:

16

Geduld om naar patiënten te blijven luisteren was toen nog niet zo aanwezig. Uiteindelijk werd ze technisch tekenaar bij de NAM en bleef nog jaren werkzaam in dit beroep. In het uitgaansleven heeft Ingrid destijds in Balkbrug haar huidige echtgenoot leren kennen, die verbonden was aan het onderwijs in Hardenberg. Na hun huwelijk heeft de familie Prinsen nog een korte periode in Hardenberg gewoond. Vanaf 1982 woont de familie al in Gramsbergen. Zoon Julian is studerende en woont thuis. Dochter Iris studeert ook nog, maar woont in Amsterdam.

ven van spanning en angst in het dagelijks functioneren. Soms zijn het mensen die zichzelf wegcijferen en plichtsgetrouw door blijven gaan, met de kans op overmatige stress, depressiviteit of een burn-out. Niet luisteren naar je lichaam kan dan leiden tot vervelende gevolgen. Bij hulp om de ademhaling in de pas te krijgen, kan men weer beter naar zichzelf luisteren.

Coach aan het woord

Op het moment waarop ik vraag wat de coach nu precies doet, komt de vriendelijke Ingrid omhoog uit haar bureaustoel en zie ik een ware coach opstaan. Ervaringsdeskundige In woord en gebaar krijg ik uitleg over de trainingen, die altijd beginnen met het invullen van de Na een periode in de verpleging te hebben klachtenlijst. Meestal zijn de cliënten doorverwegewerkt, lijkt het misschien een logische gang om in de hulpverlening terecht te komen. Niets zen door een huisarts, een bedrijf, het UWV en soms komt men op eigen initiatief. is echter minder waar. Ruim 22 jaar geleden kwam Ingrid zelf in aanraking met ademhalings- Afhankelijk van de achtergronden en werkzaamheden van de cliënt, worden de trainingen in het problemen. ‘Het was een vicieuze cirkel’, zo algemeen vergoed door overheid, onderwijs, UWV omschrijft ze het zelf. ‘Het betekende steeds meer in de problemen komen uit angst voor pijn en werkgevers, of wordt men voor eigen rekening op de borst en daardoor niet meer kunnen func- geholpen. Ingrid noemt hierbij dat ReventaCare meestal de tioneren. Sociale isolatie door niet meer weg te durven gaan uit angst, dat er iets mis is met het zakelijke poot van haar bedrijf is, en Adem Vitaal lichaam. Uiteindelijk had ik maar één doel voor de particuliere poot. ogen en dat was een medisch circuit zoeken om Na het intakegesprek, het afnemen van de klachte overleven. Ik dacht dat als ik maar in de buurt tenlijst, waarbij uitvoerig wordt gesproken over de ben van medici, dan ben ik veilig als ik iets krijg.’ wijze van ademhaling, wordt gekeken of een trai-


ning zinvol kan zijn. Soms moet worden doorverwezen of zijn de oefeningen niet toepasbaar. Komt men wel voor training in aanmerking, dan volgt het zogenaamde trainingsplan. Daarin staan de ademhalingsoefeningen. Men komt één uur per week terug voor individuele begeleiding. Ademhaling in liggende, zittende en staande positie wordt dan ook doorgenomen. Het reguleren van de ademhaling met inademen via de neus en uitademen via de mond en het oefenen van ademhaling via buik en flanken, komen uitvoerig aan de orde. De cliënt krijgt huiswerk en oefeningen mee naar huis en de coach geeft aan dat zij het door heeft, als dat netjes wordt gedaan. Uiteindelijk moeten oefeningen in hoge frequentie er toe leiden, dat de cliënt na ongeveer zeven weken kan afbouwen. Na de trainingsperiode moet de ademhaling weer als vanzelf en dus goed gaan. Hart en longen hoeven veel minder inspanning te leveren, zuurgraad en glucosespiegel zijn weer in balans en de cliënt heeft meer energie, voelt

zich rustiger en is beduidend fitter. Ingrid geeft aan dat een aan ReventaCare verbonden longarts, eventueel als deskundige achterwacht aanwezig is. Ook komen af en toe cliënten in training met spraakproblemen, zoals stotteren.

Fotografie: Gerrit Brink

Niet te vroeg in de ochtend

De werkdag met cliënten begint om ongeveer 09.00 uur en loopt soms door tot 20.00 uur. Meestal zijn het vier werkdagen per week en wordt de vrijdag vrijgehouden. Ingrid geeft aan dat ze liever niet voor 09.00 uur aan de slag gaat, want ze moet eerst zelf op gang komen. Het komt dus voor dat ze meer dan acht cliënten op een dag heeft en dan zit haar hoofd ’s avonds wel eens vol. Maar even rusten, wat lezen of een mooie film, brengt rust en de volgende dag kan zij er altijd wel weer fris tegenaan. ‘Het mooie van mijn beroep zijn de reacties en de niet noodzakelijke, maar erg mooie attenties na een succesvolle training.’ 

17


Grote speeltuin

door Angelique te Winkel en Miranda Ottes

dam ging ik naar het Rijksmuseum, want daar viel kunst te beleven. Tijdens zo’n Tienertoer zag ik, in een showroom op de Grote Markt in Delft, iemand Delfts Blauw schilderen. Een paar dagen later ging ik terug met een tekenboek, waarmee ik me meldde bij de Koninklijke Porceleyne Fles, een beroemde aardewerkfabriek, maar dat wist ik toen niet. Ik werd aangenomen en ging half augustus 1977 aan de slag als plateelschilder. Plateel is een bepaald soort keramiek, aardewerk. Het decor of motief wordt met de hand door een zogenaamde plateelschilder op het plateel geschilderd, voordat het voor de tweede keer gebakken wordt. Dit werk vindt plaats in de plateelbakkerij. Een collega ging eens poolshoogte nemen in de Tekenen streek waar ik vandaan kwam en ontdekte bij de buren een heerlijke koek. Die koek viel ook in de Als kind tekende ik veel. Alles wat wit papier smaak bij anderen en ik kon na elk weekend een was, werd gebruikt om op te tekenen. Als mijn vader een nieuw overhemd kreeg, zat daar een wit tas met Slatman’s koeken meezeulen naar Delft. stuk karton in. Daar kon ik dan weer op tekenen. De vrije sfeer op De Porceleyne Fles beviel me wel. Er liepen vogels van allerlei pluimage rond, Dat de Slag bij Ane zich zo dicht bij ons in de buurt had afgespeeld, vond ik ook bijzonder inte- ook een hippie op blote voeten. Met hem en een paar andere collega’s zijn we in juni 1978 naar ressant. Ik maakte er een tekening over, met Op 7 september 1960 ben ik geboren op het adres Anerveen C1, nu Slagenweg 1. De boerderij in mijn kindertijd herinner ik me als een grote speeltuin. Ik ben opgegroeid in een gezin met negen kinderen. We mochten veel van mijn vader en ’s zomers, als de hooivakken leeg waren, bond hij een lang touw aan de hanenbalken. Dan had je een schommel waarop je nog eens meters kon maken. De molen van Lenters was nog een spannende bouwval, waarin je zomaar naar boven kon klimmen. Niemand die er op lette. Eenmaal in de kap kon je, languit op een balk liggend, mooi naar buiten kijken.

‘Kunst loopt als een rode Rudolf van Coevorden in een harnas van een paar eeuwen later. In het midden rent een boer in het jasje van mijn vader. Ik genoot volop van mijn leventje op de boerderij tussen de hoge eikenbomen. Tot ik op een ochtend in een busje werd afgevoerd naar een grote school vol drukke, schreeuwende kinderen, de Doekesschool in Heemse.

het concert van Bob Dylan in de Kuip geweest. Op vrijdagmiddag was het ponszakken gooien. Dat waren zakjes met gemalen houtskool die over een plastic mal werden gewreven, waarna de contouren van de decoraties zichtbaar werden op het nog ruwe aardewerk. Met m’n haren stijf van de houtskool stapte ik in de trein naar huis.

huis was nog het leukst, met Henk Haandrikman en Willem van Faassen. Vaak liep het uit op tassen van de fiets schoppen en de ander de berm in duwen. Weer thuis ging al m’n aandacht uit naar tekenen. Op den duur zorgde ik, dat ik de weg naar school alleen fietste. ’s Ochtends, als we naar school moesten, kwamen jongens uit Ane en Anevelde langs. Ik verstopte me dan in het hooivak tot ze weg waren, omdat ik graag alleen over Holthone wilde fietsen. Tijdens die momenten gingen al mijn antennes uit voor de mooie omgeving. En laat ik nou bij de boeren op Holthone een melkcontrolebaantje krijgen, mooier kon niet. Maar die scholen waren een kwelling. Ook de LTS later in Hardenberg. Ik kon m’n aandacht er niet bij houden. Bij de bieb haalde ik mijn eerste kunstboeken over de Hollandse meesters. Een van die boeken heette: ‘De Gouden eeuw van onze Schilderkunst’. Ik kon er gewoon niet bij, dat je zulke mooie dingen met verf kon doen. Het leek me een onbereikbaar ideaal.

leraar was Hans Hazenbroek. Hij bleek als kind in de oorlog in Gramsbergen te zijn geweest. Later had ik het vak Modeltekenen bij hem en pas een paar jaar geleden ontdekte ik dat het portret van Clara Feyoena in het zorgcentrum in Heemse, van zijn hand is. Zo werd ik na al die vervelende scholen toch nog een fanatieke kunststudent. Na de academie volgde mijn diensttijd in 1985 bij de Rijdende Artillerie in Schaarsbergen.

In deze rubriek vertellen oud-Gramsbergers over hun Fanatieke kunststudent herinneringen aan Gramsbergen. Kwelling In 1979 begon ik met de avondopleiding aan Deze maand Evert Meilink, Na de lagere school volgde de Lagere Agraride Koninklijke Academie voor Beeldende Kunopgegroeid in Anerveen en nu sche School in Coevorden. Je had de brede en de sten in Den Haag. Mijn naam en afkomst vielen woonachtig in Buitenpost. smalle weegbree, weet ik nog. Op de fiets naar een leraar van de toelatingscommissie op. Die

Kunst beleven

‘s Zomers ging ik met de trein op Tienertoer naar steden als Leiden en Haarlem. In Amster-

18

Rode draad

Nu woon ik alweer bijna 25 jaar in het noorden, waarvan 20 jaar in Buitenpost en ik heb twee kinderen. In de loop der jaren nam kunst me steeds meer in beslag. Na verloop van tijd besef je, dat wat je leerde op de kunstacademie slechts een basis was, de eerste beginselen. Af en toe zie ik nog wel eens werk van 25 jaar geleden en denk dan, dat ik toen nog een eind moest. Het mooie is wel dat kunst als een rode draad door mijn leven loopt en dat ik nog steeds met dezelfde dingen bezig ben, als toen ik vijf jaar was. Ik had altijd bijbaantjes bij Enitor in Buitenpost, eenzelfde bedrijf als Sima in Gramsbergen. Tegenwoordig is het Heiploeg in Zoutkamp, maar momenteel leef ik weer alleen van mijn schilderijen, en zo zal het wel blijven gaan.


Atelier

Ik breng veel tijd door in het atelier. Mijn schilderijen en tekeningen staan om me heen uitgestald. Door er naar te kijken, kom ik op nieuwe ideeën. Ze fungeren vaak als springplank naar nieuw werk. Zo hangt in de gang een klein landschapje, waarin ik het licht goed getroffen vind. Dat specifieke licht gebruik ik nu voor een ander onderwerp op een groot doek van 150 bij 110 centimeter. Ook blijf ik wel verbeteringen aanbrengen op werk van soms jaren geleden. Zie ik eenmaal dat het beter kan, dan kan ik er niet van afblijven.

Voorstudie

Soms maak je een schilderij waarbij je denkt: ‘Nóu ben ik er’, en bij een volgend doek gaat het weer helemaal mis. Om dat te ondervangen maak ik vrij uitgebreid voorstudie. Eerst een tekening in houtskool maken en daarna vaak ook nog een olieverfstudie op papier. Zo hoef ik bij het uiteindelijke schilderij niet meer na te denken welke kleur waar komt. Soms maak ik een portret, maar het meest houd ik me bezig met landschappen en dieren. De meest relevante schilderijen zet ik op mijn site.

draad door mijn leven’ Mijn dorpje

In 2000 heb ik nog geëxposeerd in het Museum aan het Meiboomplein. Ik heb daar schilderijen en tekeningen laten zien van de boerderij op Anerveen. De opening door Herman Slatman was heel leuk. Zoiets zou ik nog wel eens willen, misschien in het nieuwe Dorpshuis, mits het mooie muren heeft. Ik kom nog regelmatig in Gramsbergen vanwege mijn familie. Ik voel me totaal niet vervreemd van de streek en het is gewoon een hartstikke leuk dorp. Er zijn ook veel plekken waar ik graag nog even kijk. Zoals natuurlijk Holthone, maar ook de streek tussen De Haandrik en Laar. En het allermooist, op een stille lenteavond wat struinen langs de Vechtarmen aan de Anerweerdweg. Even op de dijk kijken en daar, aan de overkant van de Vecht, ligt mijn dorpje, alsof ik nooit ben weggeweest. 

In het atelier

Onder vlnr: Aan het werk met de hooivork Rolschaatsen Evert met zijn kinderen

19


D

en Helder

door Bert Sloots en Jan Walgemoed

Voordat Sandra en Henk van Dijk in Holtheme aan de Holthemereschweg kwamen wonen, was Den Helder hun woonplaats. Sandra is daar geboren. Henk kwam in Haarlem ter wereld. Toen ze trouwden, ging Henk in Den Helder bij Sandra wonen. Voor Henk voelde het alsof hij daar op een eiland woonde, je kon er maar één kant op, namelijk naar het zuiden. Sandra werkte vóór haar huwelijk als gezinsverzorgster, een baan die ze na haar huwelijk opgaf. Henk werkte als touringcar-chauffeur. Later verruilde hij de bus voor de vrachtwagen. Omdat Henk veel onderweg was, stond Sandra heel vaak alleen voor het verzorgen en opvoeden van hun drie kinderen, Judith werd geboren in 1979, Peter in 1981 en Arjan in 1982.

Holtheme

De familie Van Dijk ging al enkele jaren op vakantie in Den Velde, bij camping Prenger aan de Rondweg. De kinderen waren daar niet bij de pony’s weg te slaan, zelfs niet in regen en wind. Het leven op het platteland aan de andere kant van Nederland, in Noordoost Overijssel, leek het hele gezin wel wat, maar vooral Henk had hier wel oren naar. Zo kon hij dan toch Den Helder letterlijk en figuurlijk achter zich laten. In 1991 nam de familie haar intrek in een boerderij in Holtheme, met aangrenzend een kippenstal. Henk kon direct aan de slag als vrachtwagenchauffeur en Sandra werd, naast moeder, kippenboerin. Ze kreeg de zorg over slachtkuiken-moederdieren. Sandra en Henk hebben ook nog even een slachtkuikenbedrijf gehad en daarna enkele jaren ‘vrijlandkippen’. Zeven jaar geleden zijn ze

Sandra en Henk van Dijk Wie bij Sandra en Henk van Dijk naar binnen wil, loopt het risico door vier Duitse Doggen omver te worden gelopen. Zo enthousiast word je begroet door de honden. Eenmaal binnen komt alles weer tot een betrekkelijke rust en zoeken de dieren hun eigen plek weer op.

20


met de kippen gestopt, voornamelijk omdat het vanwege de toenemende regels en voorschriften niet meer was op te brengen. Dat speelde zich af ten tijde van de vogelgriep. Bovendien was het een zeer intensief leven, dat de tijd voor het gezin voor een groot deel opslokte. Was er dan geen tijd voor hobby’s?

Honden fokken

Gelukkig wel, want zo konden Sandra en Henk zich naast hun werk wijden, aan hun passie voor honden, en wel speciaal voor de Duitse Dog. In Den Helder zijn ze al met het fokken van dit ras begonnen. Ze hebben daar drie nestjes groot gebracht. Dit jaar bestaat hun kennel vijfendertig jaar. Toen ze in Holtheme kwamen wonen, konden ze de hondenfokkerij nieuw leven inblazen, omdat ze veel ruimte in en om

huis hadden. Dat in tegenstelling tot de beperkte ruimte in Den Helder, waar ze in de laatste periode dan ook geen honden meer hadden.

Duitse Dog, vriendelijke reus

De Duitse Dog is een van de grootste hondenrassen ter wereld en behoort tot de groep van dog-achtigen. Dit ras, met het formaat van een kleine pony, is ondanks zijn grootte, zeer vriendelijk. Een Duitse Dog vult niet alleen je huis, maar ook je hart! Hij is sterk, elegant, aanhankelijk en achter zijn atletische bouw schuilt een rustig, volgzaam en geenszins een agressief karakter. Ondanks zijn afmetingen is de Duitse Dog een ideale huishond. Deze grote en sterke honden werden vroeger niet alleen gehouden als bewakingshond voor eigen verdediging of uit liefhebberij, maar ook als jachthond. Vanwege

Fotografie: Henk Beenen

21


hun doorzettingsvermogen en kracht werden ze gebruikt bij de jacht op wilde zwijnen en herten. Maar ook voor zwaar werk werd de hond gebruikt, zoals het trekken van een kar. Het houden van dit soort honden was niet voor iedereen weggelegd. Uitsluitend vorstenhuizen hadden het voorrecht om zulke honden te bezitten. De Duitse Dog wordt ook wel Deense Dog genoemd. De schofthoogte van een reu bedraagt tenminste 80 centimeter, van een teef minimaal 72. Beide maten worden meestal ruimschoots overtroffen. De schofthoogte is de hoogte gemeten bij een staande hond, van de grond tot het hoogste punt van het schouderblad. Volgens het Guinness Book of Records werd in augustus 2004 een Duitse Dog, genaamd Gibson, uitgeroepen tot grootste hond ter wereld. Deze reu, een dog uit Californië (VS), heeft een schofthoogte van maar liefst 107 centimeter. Een volwassen hond weegt gemiddeld zo’n 80 tot 90 kilogram. Bij de geboorte weegt een pup tussen de 400 en 500 gram.

Goede kostgangers

Een dog eet per dag zo’n kilo droogvoer. Ze hebben genoeg aan volledig hondenvoer, maar Sandra verwent de dieren nog weleens met een stuk runderpens over de brokken. Een dog is vriendelijk van karakter, liefdevol en aanhankelijk tegenover gezinsleden, vooral kinderen. Tegenover vreemden is hij terughoudend en wantrouwend, maar, indien goed opgevoed, niet agressief. Hij is gemakkelijk te houden in combinatie met andere huisdieren, zoals katten. Bij Duitse Doggen werden de oren altijd gecoupeerd. Tegenwoordig gebeurt dit in Nederland gelukkig niet meer, omdat het sinds 1991 bij wet is verboden. In andere landen, bijvoorbeeld Duitsland, worden de oren van deze honden nog steeds gecoupeerd. Doggen zijn te onderverdelen in verschillende kleurslagen, zoals geel, gestroomd, zwart-wit gevlekt, zwart en blauw. Bij alle kleurslagen geldt dat de kleur van de ogen donkerbruin is. Alleen bij blauwe doggen zijn lichtere ogen toegestaan. Hoewel de Duitse Dog in het algemeen een uiterst gezonde hond is, zijn er een paar ziektes of afwijkingen die bij dit ras regelmatig voorkomen. De meest bekende zijn heupdysplasie, maagdraaiing en een stukgeslagen staart. Henk en Sandra zijn lid van de Nederlandse Duitse Doggen Club, de NDDC. Deze vereniging

22

houdt zich onder meer bezig met puppy-bemiddeling en geeft dek-adviezen, waarbij zowel de eigenaar van de teef, als de eigenaar van de reu, de vereiste gezondheidsonderzoeken moet laten verrichten. Om een teef door de beste reu te laten dekken, moest Henk met de hond een heel eind Duitsland in, zelfs voorbij Berlijn. Het is niet nodig dat de hond voor een dek-advies een keuring heeft ondergaan. Henk en Sandra hebben de vereniging nodig, maar erg enthousiast zijn ze er, op z’n zachtst gezegd, niet over.

Puppy’s

Als een nestje is geboren, kunnen potentiële kopers komen kijken. Ze krijgen dan van Henk en Sandra adviezen en samen komen ze tot het besluit of de koop al dan niet doorgaat. Op de leeftijd van ongeveer tien weken, kan de nieuwe eigenaar de pup ophalen. De fokker en de nieuwe baas houden daarna regelmatig contact. Als de pup ongeveer een jaar oud is, bezoeken Henk en Sandra de door hen gefokte hond. Als de nieuwe baas om een of andere reden de hond niet kan houden, zoals door verhuizing of scheiding, nemen ze de hond terug en proberen ze het dier te herplaatsen. De hond moet een goed leven tegemoet gaan bij liefdevolle, zorgzame hondenbezitters. ‘Daar draait het om’, aldus Sandra!

Vier doggen

Op dit moment zijn Sandra en Henk in het bezit van vier doggen, Venna een teef van 6, Ed en Pepper, broer en zus, beide 3 en tenslotte Kim, een teef van 2 jaar. Voor andere hobby’s naast de honden en het werk, hebben ze vrijwel geen tijd. Grootbrengen van een nest Duitse Dog puppy’s, vergt veel inspanning en tijd. Sandra en Henk zijn altijd weer blij als de laatste pup is vertrokken. De vraag of hun kinderen de liefde voor dieren hebben geërfd, kunnen ze positief beantwoorden. Judith heeft een kat en enkele kippen. Peter heeft vissen en reptielen en Arjan is in het bezit van een Golden Retriever, een kat en een leguaan. Over niet al te lange tijd willen Sandra en Henk stoppen met het fokken van de honden. Ze willen eindelijk meer tijd voor zichzelf hebben. Maar er zal altijd een Duitse Dog in huis aanwezig zijn! Hoewel Sandra aangeeft een huismus te zijn, zal ze er met Henk toch, bijvoorbeeld met een camper, op uit trekken, om mooie vakantiereizen te maken, een nieuw, ander avontuur tegemoet. Maar Holtheme is en blijft hun woonplaats! 


64 4

2

1

6

3

5

8 7

9

15

12 14 11

10

16 17

18

20

19

22 21

13 23

28 26 24

27

29

30

31

32

25 33

Een foto van Zangvereniging OBK Gramsbergen. Namen graag naar: Jan Horsman, Voorstraat 12, 7783 AM Gramsbergen. Tel: 0524 56 21 51. Email: janhorsman@kpnmail.nl

deur Henk van de Brugge en Garriet van Jurries-Willem Dag Luu, De vri’jdag veur koninginnedag was t‘r op alle schoelen een sportdag organiseerd deur het Nationaal Comité Inhuldiging. De kinder konn’n verschillende spöllegies doen onder het motto: hoe meer beweging hoe better. Ok de plaatselijke roeivereniging had wat organiseerd, namelijk een cursus roei’n op ’t kanaal veur aspirantleden. Die moch’n den dag met zo’n grote roeiboot (4 roeiers met stuurman) in teamverband vaar’n. Een paar senioren, 70-plussers, hadden zich hier ok veur op egeven. ’t Was wal een komisch tafereel. Sommigen hadden zich helemoale in een sportieve roei-outfit estökken, compleet met korte bokse en shirt met korte mouwen. Mar d’r was er ie-ne, den geliek al boeten de boot veul. Den had namelijk onder zien korte bokse nog een lange onderbokse an. Was denk bange dat e koole biene kreeg. Mar afijn, op de wal weurd ’t ien en ’t aander oet elegd. Dreugroeien nuumt ze dat. Noadat iederiene de theoretische roeiregels op de harde schijf had, gung ’t spul in de boot. Een hele gebeurtenis, die boten bint zo wankel as ik weet niet wat. Toen iederiene d’r in zat, gung het rustig an richting de Grambarger brugge. Door mos het hele gezelschop achterover goan liggen want aans stoten ze de hazzens an de brugge. Gelukkig hebt de adspirantleden hier geheur an egeev’n, ’t zol jammer wee’n as de brugge beschadigd weurd. Toen ze d’r onder deur waren, kon ’t gezelschop weer in de zithoolding. Op iene noa. Den bleef langoet in de boot liggen, kwam niet meer overèènde.

Paniek in de boot! Eerst dach’n ze dat e wat had met ‘t hätte of zo. Ja, i’j könt nooit weten. Mar ’t veul met. Hie was in ieder geval wal ansprekbaar. Wat was t‘r now gebeurd? Toen dizzen roeier achterover gung, is zien rugleuning of eknapt. Met het gevolg dat-e niet meer overèènde kon kommen. Ja, oolderdom komp met gebreken. Een paar dääge later, op Koninginnedag, weud’n wi’j ‘s mörns vrog wakker. Een trompetist stund namelijk boov’n in ’n toor’n het Wilhelmus te bloazen. Toendertied hebt ze een gat in ’t dak van de toor’n maakt, um door een loek in te maken. Het veurdeel van zo’n loek is, dat, as het begunt te vervelen, kö-j het aait nog dichte doen. ‘s Middags leup ik met een oolder iemand deur de Stationsstroate. Dat kan ok heel verhelderend wee’n . Samen leupen wi’j op, zie achter de rollator. Ze vund het mar niks, al dat lawaai. Het was, dat heur kleinkinder d’r ok waren. Nee, ’t was niet meer zoas vrogger. ’t Was gisteroamd ok veur de tillivisie: wi’j goat met mekaar noar de kelder. En zo kwääm ik läte in de middag van de kelder bi’j het plaatselijke frietrestaurant. Door was ‘t groewlijk drok, i’j konn’n over de koppen lopen. Mar de baas had zich goed veurbereid. A-j wat bestell’n, kree-j een nummer. Op zich heel handig. Allennig gung het ofroepen niet helemoale op verschot of. Nummer 19 was nog niet of eröppen of het volnde nummer, 29, was al an de beurte. Geliek hierop heurde ik achter mi’j gemopper. Dat waren de luu met de nummers 20 tot 29. Die leupen drect met mekaar noar veuren, met de vroage woor hun bestelling bleef. Kö-j ow veurstellen wat veur een geroezemoes dat was? Bliekbaar is de Chinese telling toch aanders dan de Nederlandse. In de tied, da-k door stunne, heurde ik wat er veur soorten patat er waren. Zo he-j een patatje-oorlog. Dat wes op een slagveld, compleet met bloed (ketchup). Patat oorlog is het zölde as een patat overweg. Dan he-j de patat waterfiets. Dat stiet veur pa-

tat met an weerskaanten een frikadel. Dan is er nog de patat catamaran. Dat is patat met twie frikadellen an beide kaanten. En as leste heurde ik: een patat kapsalon. Now, dat schient zo vet te wee’n, dat zölfs stip in de panne door niet bi’j in de schää kan stoan. Mar goed, deurdat de nummering wat deur mekaar leup, ha-k geluk. Ik had nummer 5. Dat kwam noa nummer 29. Ik stund dus ok zo weer boeten met mien patat light. Koningsdag, door mo-w nog ee’m an wennen. Het zingt ok wat lastig: Leve de Ko—ho—ning! De korte tied met völ vri’je dagen van Poasen, Koningsdag en Bevrijdingsdag is mooi, mar i’j wordt arm van plezier. En ok Palmpoasen, veur de kleinties, niet te vergetten. Het is aait mooi um de optocht van opgetuugde palmbusse te zien. Ok as ze deur de karke goat. Toen dèn zundag, Palmzundag dus, luu oet de karke kwamen en op de Oostermoat angungen, zag een karkganger wat kleurigs in de struken liggen. Net veurbi’j de Hattemattestroate, tussen het trottoir en het grösveldtie, lag, zo te zien, een buul met snuupgoed. Hie stapt er op of en trekt veurzichtig de ’buul’ an een koortie in de heugte. Teleurstelling! Gien snuupgoed, allennig de verpakking. Mar toch gleed er een glunderende glimlach over zien gezichte. Hie dacht vaste an vrogger. Wat e in de haande had, was een mooie roze beehaa. Gezien de moate en model van een flinke jonge deerne. Hie wol hum eerst in de buuste stekken mar lee hum toch terugge. Verstandig! Aans mu-j misschien ow leven lang anheuren: ‘Ja, i’j goat zundagsmörns noar de karke en i’j komt weer met pikant damesondergoed op zak!’ Dat zit er dikke in. Luu, dit was ’t weer, het giet ow goed! Heeft u suggesties voor ‘Ni’js’? Mail naar: degroenegramsberger@gramsbergen.nl

23


door Aly Timmer-Suk

G

eboren

Al vroeg tijdens de zwangerschap werd bekend dat een tweeling op komst was. Merle en Sterre zijn, na 38 zwangerschapsweken, geboren op 5 mei 2006. Ze zijn op een vrijdag geboren en op maandag mocht de tweeling alweer mee naar huis. Merle woog bij de geboorte 2340 gram en Sterre 2770 gram. De moeder van Merle en Sterre vertelt dat ze zondag al naar huis mochten, maar dat ze het verstandiger vonden om maandag naar huis te gaan, vanwege visite. Thuis lag de tweeling samen in één bedje, maar na een week moest Merle wegens een infectie, terug naar het ziekenhuis. Merle heeft één week in het ziekenhuis gelegen. Dat was een moeilijke periode voor de jonge ouders, want Sterre moest thuis ook verzorgd worden. Toen Merle weer thuis was, sliepen ze wel op dezelfde kamer, maar ieder in hun eigen bedje. De opa van de tweeling zei na de geboorte: ‘Het zijn net kleine poppetjes.’

Twee-eiige tweeling

Merle en Sterre zijn een twee-eiige tweeling. Ik vind dat ze uiterlijk wel op elkaar lijken, maar de ouders vinden dat niet. Ze hebben allebei blond haar, maar als je goed kijkt, zie je steeds meer verschillen. Sterre is groter en heeft een bril. Merle heeft bruine ogen en ze heeft sproetjes. Bij de geboorte was Merle kleiner dan Sterre en ze had een lager geboortegewicht. De ouders zagen duidelijk verschil, maar familie en kennissen zagen dat niet altijd. Ze dragen niet dezelfde kleren en hebben een verschillende smaak wat kleding betreft. De moeder van de tweeling laat mij twee fotoboeken zien. Merle en Sterre hebben elk hun eigen fotoboek. Aan deze foto’s kun je ook goed zien dat de meisjes de afgelopen jaren steeds minder op elkaar zijn gaan lijken.

Schooltijd

De tweeling is naar kinderopvang de Blokkendoos geweest en daarna zijn ze naar de cbs De Spreng-El in Ane gegaan. Ze zitten nu allebei in groep 3 bij juf Rensink en hebben tot nu toe steeds bij elkaar in de klas gezeten, maar ze zitten niet naast elkaar. Ze hebben allebei verschillende vriendinnetjes. Natuurlijk spelen ze ook wel samen, maar moeder Gelinda vertelt dat ze zelf hun vriendinnetjes kiezen.

Paardrijles

Merle en Sterre zitten sinds kort beiden op paardrijles in Dedemsvaart. De opa van de tweeling heeft ook paarden, dus ze zijn met paarden opgegroeid.

24

Sterre & In Gramsbergen woont een aantal tweelingen, of een helft ervan. Hoe is het om een tweeling te zijn? Deze maand was ik op bezoek bij Sterre en Merle Kok. Sterre en Merle wonen met hun ouders aan de Schansweg in Ane.


Foto: Gerrit Brink

Ze moesten eerst hun zwemdiploma halen en daarna mochten ze op paardrijles. Inmiddels hebben ze allebei hun zwemdiploma A, B en C. Moeder vertelt dat de juf die de twee paardrijles geeft, niet in de gaten had dat het om een tweeling ging. Zij dacht dat het zusjes waren. Pas toen ze zag, dat ze dezelfde geboortedatum hadden, begreep ze dat Merle en Sterre een tweeling zijn.

Varkens voeren

De ouders van de tweeling hebben een boerderij met mestvarkens. Elke avond moeten de varkens worden gevoerd en dan mag een van de meisjes met vader mee om te voeren. Merle vertelt dat ze op een blad met allemaal vakjes, moet opschrijven hoeveel voer er in de bakken moet. Er zijn twee duizend varkens, verdeeld over drie schuren. Het duurt dus wel even voordat alle varkens gevoerd zijn. Merle en Sterre hebben allebei tijdens het voeren altijd een rode overall aan.

Vakantie

Het gezin Kok gaat elk jaar met de caravan op vakantie. Gelukkig kan de vader van de meisjes oppas regelen, want anders konden ze ’s zomers niet weg. Ze gaan naar Frankrijk, Oostenrijk of Duitsland. Beide meisjes vinden het erg leuk om ’s zomers op vakantie te gaan. Met Pinksteren en Hemelvaart gaan ze met de caravan naar een camping in de buurt. Ze zitten dan dichtbij, zodat vader regelmatig naar de boerderij kan om de varkens te voeren.

Merle Kok

Hobby’s

De meisjes mogen graag buiten spelen. Vóór de woning staat een grote trampoline en daar springen ze vaak op. Tegen het huis staat een rekstok en daar kunnen ze allerlei oefeningen aan doen. Merle speelt regelmatig op de computer. Ze wil voor haar verjaardag een tablet. Op You Tube kijkt en luistert ze graag naar liedjes. Hoewel Merle en Sterre allebei ook graag mogen knutselen, is vooral Sterre vaak aan het tekenen. Ook figuren maken van strijkkralen is een grote hobby van haar.

Juf

Merle wil later als ze groot is, juf worden van groep 3. Ze wil dan gaan werken op een echte basisschool. Sterre weet nog niet wat ze later wil worden. Moeder Gelinda vertelt dat Sterre erg zorgzaam is en later vast in de zorg gaat werken.

Tot slot

Merle en Sterre zijn erg verschillend. De ouders vinden dat ze niet veel op elkaar lijken en dat de meisjes ook qua karakter verschillend zijn. Toch hebben ze ook wel een paar dingen gemeen. Ze mogen allebei graag buiten spelen en ze houden van zwemmen en paardrijden. Ze kunnen ’s avonds, als ze in bed liggen, ook gezellig met elkaar liggen kletsen. De meeste mensen in hun omgeving kunnen de meisjes wel uit elkaar houden, maar volgens moeder worden hun namen nog wel eens door elkaar gehaald. Moeder vertelt dat de tweeling in de buurt bekend staat als ‘de Kokkies’. 

25


BIJZONDeRE ACTiVIteiTEn BIJZONDeRE ACTiVIteiTEn BIJZONDeRE ACTiVIteiTEn BIJZONDeRE ACTiVIteiTEn BIJZONDeRE ACTiVIteiTEn 26

10e Classic TT Gramsbergen 22 juni

O

p zaterdag 22 juni houdt Eveno Racing Gramsbergen, in samenwerking met de motorclub Gramsbergen en het Classic Racing Team, voor de tiende maal de ‘Gramsberger Classic TT’. Eveno Racing zet zich in om jonge, talentvolle wegrace-coureurs financieel te ondersteunen en ondersteunt in 2013 de 16-jarige Dennis Koopman uit Heino, die uitkomt in de GP3 Moriwaki Juniorcup.

Gramsberger Classic TT de afgelopen jaren De afgelopen jaren hebben we al veel grote namen aan de start gehad op het circuit in Anerveen, zoals Giacomo Agostini, Phil Read en veel andere namen. Wat niet goed genoeg benadrukt kan worden, is de hulp van alle vrijwilligers die zich inzetten om de Classic TT tot een succes te maken. Technische keuring Vrijdagavond 21 juni wordt in Gramsbergen, evenals afgelopen jaren, bij Café Bolte de technische keuring van de motoren gehouden. Net als indertijd in Assen rijden de deelnemende motoren, onder politiebegeleiding, van het rennerskwartier in Anerveen naar

de plaats van keuring en weer terug. Bij deze keuring, tussen 18.30 en 20.15 uur, zijn bijzondere racemotoren te zien en te horen, zoals Honda, BMW, Yamaha, Ducati en MV Agusta. Daarna zal het op vrijdagavond in de tent op het rennerskwartier nog een gezellige avond zijn. Zaterdag race-dag De trainingen beginnen zaterdagmorgen om 10.00 uur en rond 12.30 uur is de officiële opening. Daarvoor heeft de organisatie niemand minder dan Benny Jolink, de oerend hard rijdende Achterhoeker, weten te strikken. Direct na de opening vangen de races aan. Demo-races worden verreden in de klassen: 50cc, 125cc, 250cc, 350cc, 500cc, zijspannen en oldtimers. Ook een zogenaamde Classic Parade zal worden gereden met bijzondere motoren en bekende namen van weleer. Evenals vorige jaren is, dankzij de sponsors van Eveno Racing, de toegang gratis.

Powerspektakel Ane met speciale damesklasse 6 juli

E

venals voorgaande jaren houdt de Stichting Trekker Trek Ane het Powerspektakel op de eerste zaterdag in juli. Dit jaar dus zaterdag 6 juli van 09.00 tot 17.00 uur. Het spektakel zal plaatsvinden op het terrein Marsweg 6 achter Zalencentrum de Anerhof. Op het evenement zullen ook dit jaar weer, naast het onderdeel Trekker Trek, andere activiteiten te zien zijn. Het onderdeel Trekker Trek is het hoofdevenement. Hier zullen standaard-, sport- en supersporttractoren met veel spektakel en vermogen te zien zijn. Terug van weggeweest zijn demonstraties van enkele specials, tractoren met vliegtuigmotoren, die voor veel spektakel zullen zorgen. Gaandeweg de dag komen de grotere en zwaardere standaardklassen aan bod en zullen ook de sportklassen op de baan verschijnen. Om het grote aantal deelnemers te verwerken, zal weer gebruik gemaakt worden van twee sleepwagens.

Sinds vorig jaar is de damesklasse nieuw in het programma. Dat is een klasse waarin alleen vrouwelijke deelnemers met elkaar de strijd aangaan. Deelname in deze klasse is gratis. Dames kunnen zich inschrijven voor deze klasse via info@powerspektakel.nl. Verder zal op het terrein een compleet radiografisch ‘bestuurde’ boerderij te zien zijn: een boerderij in het klein, die op afstand ‘bestuurd’ wordt door een groep enthousiaste modelbouwers. Al met al, een leuke dag voor het hele gezin. De entreeprijzen bedragen 7,50 euro voor volwassenen en 2,50 euro voor kinderen van 4 tot 12 jaar. Kinderen tot en met 4 jaar gratis. Voor meer informatie: www.powerspektakel.nl

3e Pannenkoekenloop 13 juli Recreanten genieten Met hun hobbymatige organisatie M&M Run Events, promoten Rene Marissen en Henk Meppelink al dertien jaar de loopsport met recreatieve loopevenementen, vaak met een ludiek karakter. Zij weten zich met hun evenementen steeds weer te onderscheiden ten opzichte van andere evenementen. ‘Je moet iets nieuws brengen, dan val je op. Inspelen op de vraag!’ Wegens succes houden ze op zaterdag 13 juli voor de derde keer de Ganzenhoeve Pannenkoekenloop, een recreatieve hardloop- en wandeltocht in Holthone. ‘Zachtjes hardlopen’ en wandelen op De Grote Scheere Landgoed de Groote Scheere, op de grens van Overijssel en Drenthe, is een prachtig historisch cultuurlandschap. Het omarmt de eeuwenoude Holthoner Esch, met de buurtschap Holthone als kern. Bij dit evenement geen tijdklok, geen wegbewijzering, geen wedstrijdelement, geen inschrijfbureau en vooral geen lawaai van speakers. Hier wordt recreatief gelopen, met res-

pect voor de omgeving en natuur. Zeg maar: ‘Zachtjes hardlopen’. Onderweg is een uitgebreide verzorgingspost ingericht, met typische streekproducten. Gewoon sportief en vooral ‘lekker’ genieten van wat deze prachtige regio biedt. Pannenkoekenbuffet Bijzonder is dat na afloop, voor de eerste honderd aanmeldingen, gelegenheid is om aan te schuiven voor een heerlijk pannenkoekenbuffet. De limiet is ingesteld in verband met de capaciteit van restaurant De Ganzenhoeve. Voor wandelaars is er een route van ongeveer 6 kilometer en de hardlopers kunnen kiezen uit 6, 10 of 15 kilometer in groepsverband onder leiding van een ervaren loper. Voor deelname zonder buffet is geen limiet en kun je altijd aansluiten bij de groep. Deelname inclusief buffet kost maar 7,50 euro, exclusief buffet 5 euro. Aanmelden inclusief buffet kan tot uiterlijk 8 juli, uitsluitend via info@mmrun-events.nl en/of Info: www.mmrun-events.nl


De Groene Gramsberger wordt mede mogelijk gemaakt door onderstaande sponsors:


AGENDA AGENDA AGENDA AGENDA BIJZONDeREACTiVIteiTenBIJZONDeREA C T i V I t e i T e n B I J Z O N D e R E

Night of the Forest 28 juni Muziek, zang en dans in het Gramsberger Bosje, aanvang: 19.30 uur Het Gramsberger Bosje is rond 1500 aangelegd. Een bosje om rustig in te wandelen, te speuren naar Chinese vliegers en te luisteren naar fluitende vogeltjes. Maar op vrijdag 28 juni is het gedaan met de rust. Dan klinkt muziek en zang door het bos en toont Gramsbergen zijn ware culturele gezicht tijdens de derde Night of the Forest. Weet u het nog, de eerste Night of the Forest in 2010? Een prachtig programma op die fantastische, zwoele zomeravond met honderden bezoekers, waardoor het festival een groot succes werd. In de jaren daarna gooide het weer roet in het eten. In 2011 ging het festival niet door en in 2012 vond in de Sporthal een overdekte editie plaats. Het leverde zelfs de Overijsselse prijs Kern met Pit op. Maar de Night of the Forest krijgt op vrijdag 28 juni een vervolg in het bos. Met opnieuw een programma dat de bezoekers voortdurend zal verrassen.

20 juni t/m 26 juli

Foto-expositie ‘Natuurlijk’ Fotografie Gerrit Brink ‘t Welgelegen, 09.00 tot 21.30 uur Sjompiesingers Open repetitie Kerkplein Boomhofkerk aanvang 19.00 uur Beachvolleybal Combibaan Ons Genoegen • 20 juni Straat Beach Volleybal Aanvang 19.00 uur • 21 juni Bedrijven Beach Volleybal Aanvang 19.00 uur • 22 juni Beach Volleybal Toernooi Aanvang 10.00 uur

Een GroeNE cadeau-Tip!

22 juni

Eveno Racing Classic TT Anerveen (zie pag. 26)

28 juni

Night of the Forest (zie boven)

20 juni

20 juni t/m 22 juni

De Night of the Forest begint om 19.30 uur met tal van optredens in het openluchttheater, onderaan de Germaanse offerheuvel, tussen de varens in het bos. Medewerking verlenen Duo Spineless, fanfare- en malletband SDG Ane, De Sjompiesingers, Marius Kooij, Dansschool Erik, met dans op muziek van het fanfareorkest, verhalenvertelster Marjo Dames, singer/songwriter Jan Henk Post, streetdancegroepen van de gymnastiekvereniging, popgroep Green Monkeys, jong talent van de basisscholen en het Coevorder popkoor Sing & Swing met enkele leden uit Gramsbergen. De gezamenlijke Gramsberger horeca werkt mee door in het bos een terras in te richten voor de verkoop van (fris)drank en ‘eterij’. Het festival komt tot stand door financiële bijdragen van het Cogas Cultuurfonds, EMM en de vriendengroep van Stichting ProGram, die tekent voor de organisatie. Info: www.gramsbergen.nl

29 juni

SDG Ane/Harmonie Crescendo Afsluiting blokfluitgroep De Aner School, aanvang 18.30 uur Beachsoccer Toernooi Combibaan Ons Genoegen Aanvang 10.00 uur

3 juli

De Spreng-El Fietspuzzeltocht door omgeving Ane De Spreng-El, van 19.00 tot 21.00 uur

3 juli

Hattemattebad Zwemwedstrijden groepen 6 t/m 8 basisscholen. Van 09:00 uur tot 12:00 uur

6 juli

Powerspektakel 2013 Stichting Trekker Trek Ane (zie pag. 26)

7 juli

Concert Sursum Corda Boomhofkerk, aanvang: 19.00 uur

10 juli

Free Wheel inline Cup (zie pag. 2)

13 juli

M&M run events (zie pag. 26) Harmonicadag Zwieseborg (zie pag. 2)

Geef familieleden, vrienden of kennissen, die niet in Gramsbergen e.o. wonen, een origineel cadeau: Een jaar lang De Groene Gramsberger voor slechts € 25.–! (Bij verzending naar het buitenland wordt extra porto in rekening gebracht) Stuur een briefje met het bezorgadres van de nieuwe abonnee(s) naar: Dionne Matel, Loozermars Zuid 68, 7783 EK Gramsbergen of mail de gegevens naar: degroenegramsberger@gramsbergen.nl Stort uw betaling op rekeningnr.: 14 77 94 277 tnv Stichting ‘De Groene Gramsberger’ in Gramsbergen. Na ontvangst van de betaling wordt voor verzending gezorgd.

Het zomernummer verschijnt: 17 juli Uiterste inleverdata sept.-nummer: vóór 7 aug.


Groene Gramsberger juni 2013